dento

*dent/o

  1. [ ANATOMIO] Elstara eta organo el osteca substanco ( dentino), tegita de emajlo de la krono, troviĝanta en makzelo de homo k servanta por mordi k maĉi la nutraĵon: infano ricevas (Z), kreskigas dentojn; premi inter la dentoj (Z); ŝiaj dentoj perle brilis; putra (X), karia dento; nuksoj venis, kiam dentoj elfalis (Z); eltiri denton; baznudigita, hokradika dento; falsa, artefarita dento; se li elbatos denton de sklavo [...] (X). [VIDU] dentobroso, dentopasto, dentotirilo,dentopuŝi, agaci, plombi, tartro.
  1. [ZOOLOGIO] Analoga organo de la aliaj vertebruloj: la dentoj de leono estas akraj (Z); vi varmigos serpenton, ĝi al vi enpikos la denton (Z); dentoj de ezoko; (f) la dento de l' tempo; kiam la kokinoj ricevos dentojn (neniam).
    dentego.
  1. Elstara pinto aŭ tranĉaĵo de la rando aŭ supraĵo de io: akcipitro noktas sur dento de roko (X); dentoj de kombilo, rado, forko, segilo, muro, poŝtmarko.
  1. [BOTANIKO] Pintforma parto de iuj organoj: dentoj de la rando de folio.
  • dentoj
    Homaj dentoj, rigardataj kiel esprimilo de sentoj: kunpremi la dentojn (Z) (obstineco); montradi la dentojn (Z) (minaco); grincigi la dentojn (Z) (sufero aŭ kolerego); tie estos la plorado k la grincado de dentoj (N) (ŝeolo); batali per ungoj k dentoj; armita ĝis la dentoj; li havas dentojn ne por parado (Z) (li scias sin defendi); murmuri tra la dentoj (Z); kio el la dentoj elsaltas, en la lipoj ne haltas (Z) (ne tro babilu!); liaj dentoj klakas (de malvarmo, de timo).
  • denta
    1. Rilata al dento: denta absceso, alveolo, eburo, emajlo, kavo, krono, medolo, nervo; denta konsonanto (Vd dentalo); denta medicino (scienco pri kuracado, riparado aŭ anstataŭigo de dentoj).
    1. Havanta dentojn: denta rado (Z); [BOTANIKO] denta folio (kun rando denta); duoble denta folio (kies rando havas dentojn, kiuj mem estas dentohavaj).
  • denti (tr)
    Provizi per dentoj: denti segilon, dentita rado, falbalo.
  • dentaĵo
    1. Parto dentita de objekto: dentaĵo de poŝtmarko.
    1. [TEKNIKOJ] Mekanismo funkcianta per kunigo de la dentoj de du aŭ pluraj dentradoj: ligna, ŝtala dentaĵo; dentaĵo de horloĝo, de kriko.
  • dentaro
    Tuto de la dentoj de persono aŭ de dentohava objekto: sana, mankhava dentaro; falsa dentaro; dentaro de poŝtmarko.
  • dentego
    Longa dento elstaranta el la buŝo de iuj bestoj: dentegoj de apro, elefanto, rosmaro, narvalo.
  • denteto
    Malgranda dento.
  • dentino
    [ANATOMIO] (dentinum) Malmola histo de la dentoj de la dentoj vertebruloj (samkonsista kiel eburo), tegita de ĉemento sur la radikoj k de emajlo 3 (nur ĉe la mamuloj) aŭ de vitrodentino sur la dent krono.
  • dentingo = denta alveolo.
  • dentisto
    Kuracisto pri dentoj.
  • dentizi
    [TEKNIKOJ] Provizi (radon ks) per dentoj.
  • dentizilo
    Maŝino por dentizi metalpecojn.
  • dentumo
    Karakterizaĵo de la dentaro de poŝtmarko, t.e. nombro de dentoj en 2 cm: dentumo 12.
  • dentumita
    [HERALDIKO] Provizita per malgrandaj triangulaj dentoj de la rando (j).
  • dentobreĉa
    Suferinta elfalon de unu aŭ pluraj el la frontaj dentoj.
  • dentvica
    Prezentanta vicon de dentformaj elstaraĵoj: dentvica koka kresto (Z); dentvicaj frontonoj de kastelo (Z).
  • endentigi
    Meti en kontakton la dentojn de du aŭ pluraj radoj.
  • sendenta
    Ne havanta, aŭ ne plu havanta dentojn.
  • sendentuloj (ark.)
    [ZOOLOGIO] Grupo de mamuloj sendentaj aŭ kun dentaro homogena k senemajla, kiu ampleksas la ksenartrojn, la manisulojn k tubetodentulojn.
  • hundodento
    Komunuza nomo de la hundodenta eritronio k de pluraj sp-oj de cinodonto.
  • kojnodento
    Kanino.
  • labirintodentuloj
    [PALEONTOLOGIO] Subklaso (Labyrinthodontia) de fosiliaj amfibioj kun forta, ostkirasa kranio, kiuj vivis de devonio ĝis triaso. SIN. stegocefaloj.
  • laktodento
    ĉiu nedefinitiva dento de la infano.
  • mueldento (Z)
    Molaro.
  • murdento
    [ARKITEKTURO] Ortangula bloko de masonitaj ŝtonoj inter du kreneloj.
  • okuldento
    Supra kanino.
  • saĝodento
    ĉiu el la kvar lastaj molaroj de homo, plej malfrue kreskantaj.
  • simetridentuloj
    [PALEONTOLOGIO] Ordo (Symmetrodonta) de malgrandaj fosiliaj mamuloj el la subklaso de terioj.
  • tranĉdento
    Incizivo.
  • tridento
    Forko, kun tri dentoj, i.a. emblemo de Neptuno.
  • trikonusdentuloj
    [PALEONTOLOGIO] Ordo (Triconodonta) de mezozoikaj praterioj.
  • tubetodentuloj
    [ZOOLOGIO] Ordo (Tubulidentata) de mamuloj kun dentoj kvazaŭ kunmetitaj el tubetoj; nur unu g. , orikteropodo.
  • vangodentoj (Z)
    La molaroj k antaŭmolaroj.
  • vitrodentino
    [ZOOLOGIO] Vitrobrila, malmola substanco, kiu tegas la dentinon de la denta krono de nemamulaj vertebruloj.

    Bildvortaro


    29-01 : dentisto; dentkuracisto
    29-02 : paciento
    29-03 : dentista fotelo; dentista kuŝoseĝo
    29-04 : pendanta movebla tableto; pendotableto
    29-05 : instrumentopleto
    29-06 : boriloj kun akcesoraĵoj
    29-07 : multfunkcia ŝprucigilo (por varma kaj malvarma akvo, por aero, por medikamentoj)
    29-08 : helpantinaj laboriloj (9-11)
    29-09 : kraĉujo
    29-10 : akvoglaso kun aŭtomata plenigo
    29-11 : salivforsuĉa aparato
    29-12 : instrumentoŝranko
    29-13 : tirkesto de borilaro
    29-14 : lavabo; lavpelvo
    29-15 : dentista helpantino; asistantino
    29-16 : operacia lampo
    29-17 : plafonlumo
    29-18 : iksradia aparato; rentgenaparato por panoramaj tavolfotoj
    29-19 : mikroonda aparato; priradia lampo
    29-20 : sidloko
    29-21 : proteza dentaro (elprenebla)
    29-22 : dentoponto (fiksita, neelprenebla)
    29-23 : tajlita dentostumpo
    29-24 : krono kiel pontankro; specoj: ceramika krono, tegita krono, plena krono
    29-25 : pontoparto
    29-26 : plombaĵo
    29-27 : stiftotutaĵo; stifto-stumpa komplekso
    29-28 : krono
    29-29 : dentostumpo
    29-30 : stifto; radikstifto
    29-31 : karba ŝlifodisko
    29-32 : freziloj: globkapa kaj konuskapa
    29-33 : flamforma frezilo
    29-34 : noĉhavaj freziloj
    29-35 : diamanta smirgilo; diamanta polurilo
    29-36 : buŝospegulo
    29-37 : buŝolumigilo; buŝlumo
    29-38 : termokaŭtero; galvanokaŭtero
    29-39 : elektrodo el iridia plateno; operacia elektrodo
    29-40 : dentoskrapiloj
    29-41 : sondilo
    29-42 : dentoprenilo; eltira tenajlo
    29-43 : radiklevilo
    29-44 : ostoĉizilo
    29-45 : spatelo; langospatelo
    29-46 : plombomiksa aparato
    29-47 : kronografo; tempomezurilo
    29-48 : injektilo por anesteziado
    29-49 : injektonadlo
    29-50 : sennadla injektsistemo; sen- nadla injektilo
    29-51 : adaptebla matricoportilo
    29-52 : enpremokulero
    29-53 : alkoholbrulilo

    Eble rilatitaj:

    akrx, alveolarx, anatomix, anodontx, aprx, -ar, artx, bekx, biciklx, brosx, buŝx, ĉementx, cervikx, dentinx, diodontx, drilx, edentatx, folix, forkx, gingivx, gliptodontx, grincx, hokx, horloĝx, hundx, igvanodontx, karix, kombx, korpx, kreodontx, langx, leontodonx, lipx, manĝx, mastodontx, mentonx, minacx, murx, narvalx, nudx, obezx, odonatx, odontoidx, palatx, pastx, protezx, pteranodontx, radikx, radx, rompx, rosmarx, salivx, segx, sfenodontx, smilodontx, timx, tirx, tra,