The Project Gutenberg eBook of Elektitaj noveloj, by Ivan Sergeevich Turgenev
This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you will have to check the laws of the country where you are located before using this eBook.

Title: Elektitaj noveloj

Author: Ivan Sergeevich Turgenev
Translator: Alexandra Mexin
Release Date: August 11, 2021 [eBook #66037]
Language: Esperanto
Character set encoding: UTF-8
Produced by: Andrew Sly, Miroslav Malovec and the Online Distributed Proofreading Team at https://www.pgdp.net (his file was produced from images generously made available by Biblioteka Cyfrowa KUL.)
*** START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK ELEKTITAJ NOVELOJ ***

Inter⸱naci⸱a
Mond⸱literatur⸱o

Kolekt⸱o de la plej fam⸱a⸱j verk⸱o⸱j
el ĉiu⸱j naci⸱a⸱j literatur⸱o⸱j

Ferdinand Hirt & SOHN EN LEIPZIG / 1923
Esperanto-Fak⸱o

I. S. TURGENEV
Elekt⸱it⸱a⸱j Novel⸱o⸱j

El la rus⸱a original⸱o traduk⸱is
Alexandra Mexin

Ferdinand Hirt & SOHN EN LEIPZIG / 1923
Esperanto-Fak⸱o

Ĉiu⸱j Rajt⸱o⸱j Est⸱as Rezerv⸱at⸱a⸱j

Pres⸱ej⸱o BREITKOPF & HÄRTEL, LEIPZIG

Tabel⸱o DE En⸱hav⸱o

Paĝ⸱o
Antaŭ⸱parol⸱o kun biografi⸱o de Iv⸱a⸱n S. Turgenev 7
Mumu 13
Beĵin-Herb⸱ej⸱o 50
Poem⸱et⸱o⸱j en proz⸱o
Hund⸱o — Sfinks⸱o — Ego⸱ist⸱o — Lazur⸱regn⸱o — Fest⸱o en la ĉiel⸱o — Halt⸱u! — Morgaŭ! Morgaŭ! — Roz⸱o — Nimf⸱o⸱j.
77

Antaŭ⸱parol⸱o

Kun Biografi⸱o DE Iv⸱a⸱n S. TURGENEV

La libr⸱o⸱kolekt⸱o „Inter⸱naci⸱a Mond⸱literatur⸱o“ hav⸱as la task⸱o⸱n, kon⸱ig⸱i al la Esperant⸱ist⸱ar⸱o per karakteriz⸱a⸱j verk⸱o⸱j la plej fam⸱a⸱j⸱n verk⸱ist⸱o⸱j⸱n de divers⸱a⸱j naci⸱o⸱j. Star⸱ant⸱e antaŭ la demand⸱o, kiu rus⸱a poet⸱o merit⸱as, kiel unu⸱a reprezent⸱i la literatur⸱o⸱n de si⸱a popol⸱o en ĉi tiu libr⸱o⸱seri⸱o, oni sen hezit⸱o don⸱os si⸱a⸱n voĉ⸱o⸱n al Iv⸱a⸱n Turgenev; ĉar li⸱n antaŭ ĉiu⸱j honor⸱as la ĝeneral⸱a juĝ⸱o, ke li est⸱as inter la rus⸱a⸱j verk⸱ist⸱o⸱j „la plej klasik⸱a“. Krom⸱e oni nom⸱is li⸱n ankaŭ „la plej eŭrop⸱a“, alud⸱ant⸱e per tio, ke Turgenev est⸱is la art⸱a reprezent⸱ant⸱o de la „Okcident⸱em⸱ul⸱o⸱j“, rus⸱a parti⸱o politik⸱a kaj literatur⸱a, kiu vol⸱is en⸱ig⸱i en Rus⸱land⸱o⸱n la tut⸱eŭrop⸱a⸱n modern⸱a⸱n kultur⸱o⸱n kun ĝi⸱a⸱j kler⸱ec⸱o kaj liber⸱ec⸱a⸱j ide⸱o⸱j. Pro tio ne⸱rus⸱o plej bon⸱e komenc⸱os la stud⸱ad⸱o⸱n de la rus⸱a literatur⸱o per ĉi tiu poet⸱o, ĉar li⸱a⸱j pens⸱manier⸱o kaj stil⸱o est⸱as por ĉiu klar⸱a⸱j kaj facil⸱e kompren⸱ebl⸱a⸱j, kaj li kvazaŭ sur oportun⸱a voj⸱o en⸱konduk⸱as en la fremd⸱ec⸱a⸱n regn⸱o⸱n de la rus⸱a anim⸱o.

La epok⸱o, en kiu ek⸱verk⸱is Turgenev, est⸱as ĉef⸱e karakteriz⸱it⸱a per la mizer⸱a stat⸱o de sklav⸱ec⸱o, en kiu viv⸱is grand⸱eg⸱a part⸱o de la rus⸱a popol⸱o. Reg⸱is tiam ankoraŭ la mal⸱ben⸱ind⸱a sistem⸱o de l’ servut⸱o, kiu sub⸱ig⸱is ĉiu⸱j⸱n soci⸱a⸱j⸱n rilat⸱o⸱j⸱n al si⸱a⸱j kruel⸱a⸱j leĝ⸱o⸱j. Sub la „servut⸱a rajt⸱o“ ekzist⸱is nur du precip⸱a⸱j klas⸱o⸱j: sinjor⸱o⸱j kaj servut⸱ul⸱o⸱j. La rus⸱a regn⸱estr⸱ar⸱o sub Nikol⸱a⸱j Ia cel⸱is per ĉiu⸱j rimed⸱o⸱j daŭr⸱ig⸱i kiel ebl⸱e plej long⸱e tiu⸱n stat⸱o⸱n. Tial ĝi mal⸱permes⸱is kaj persekut⸱is ĉio⸱n, kio pov⸱us — rekt⸱e aŭ mal⸱rekt⸱e — akcel⸱i la for⸱ig⸱o⸱n de la servut⸱o. Per fer⸱a⸱j man⸱o⸱j la reg⸱ist⸱ar⸱o re⸱ten⸱is la kamp⸱ar⸱an⸱o⸱j⸱n, kiu⸱j aspir⸱is la liber⸱ec⸱o⸱n, kaj sam⸱e la sklav⸱posed⸱ant⸱o⸱j⸱n, kiu⸱j mem protest⸱is kontraŭ la indign⸱ind⸱a sklav⸱ec⸱o de si⸱a⸱j sam⸱popol⸱an⸱o⸱j. Est⸱is sinjor⸱o⸱j, kies konscienc⸱o ne permes⸱is al ili ĝu⸱i komfort⸱a⸱n viv⸱ad⸱o⸱n, kiam apud ili sufer⸱is hom⸱o⸱j, sur kies sang⸱o kaj larm⸱o⸱j apog⸱iĝ⸱is la „civilizaci⸱o“ de tiu epok⸱o.

Tamen tre fort⸱e star⸱is ankoraŭ la mur⸱o⸱j de la sklav⸱ec⸱o kaj ne⸱romp⸱ebl⸱a⸱j ŝajn⸱is la katen⸱o⸱j de l’ mal⸱liber⸱o. La ribel⸱o⸱j de la servut⸱ul⸱o⸱j est⸱is sub⸱prem⸱at⸱a⸱j per paf⸱il⸱o⸱j kaj kanon⸱o⸱j, kaj mal⸱fort⸱a⸱j est⸱is la voĉ⸱o⸱j de tiu⸱j servut⸱sinjor⸱o⸱j, kiu⸱j — kvankam hont⸱ant⸱e pri la mal⸱honest⸱ec⸱o de la aĉet⸱ad⸱o, vend⸱ad⸱o kaj ekspluat⸱ad⸱o de hom⸱o⸱j kiel de best⸱o⸱j — tamen ne risk⸱is mal⸱kaŝ⸱e kaj kuraĝ⸱e ag⸱i kontraŭ tiu profund⸱e en⸱radik⸱iĝ⸱int⸱a instituci⸱o. Sed ek⸱star⸱is ali⸱a⸱j — nobl⸱a⸱j kaj brav⸱a⸱j fil⸱o⸱j de Rus⸱land⸱o, kiu⸱j ne pov⸱is toler⸱i sen⸱ag⸱e tiu⸱n hont⸱eg⸱o⸱n kaj laŭt⸱e protest⸱is kontraŭ la servut⸱o je la nom⸱o de ver⸱a am⸱o al si⸱a patr⸱o⸱land⸱o, je la nom⸱o de la pied⸱prem⸱it⸱a⸱j hom⸱rajt⸱o⸱j. Iv⸱a⸱n Turgenev aparten⸱is al tiu⸱j nobl⸱a⸱j kaj brav⸱a⸱j hom⸱o⸱j.

Iv⸱a⸱n Sergejeviĉ Turgenev (1818-1883) nask⸱iĝ⸱is en la urb⸱o Orel, en riĉ⸱a nobel⸱a famili⸱o. Si⸱a⸱n infan⸱aĝ⸱o⸱n li pas⸱ig⸱is en la grand⸱a vilaĝ⸱o⸱bien⸱o Spasskoje-Lutovinovo, kiu aparten⸱is al li⸱a patr⸱in⸱o. En tiu temp⸱o est⸱is kutim⸱o en la nobel⸱a⸱j famili⸱o⸱j, invit⸱i ekster⸱land⸱a⸱j⸱n eduk⸱ist⸱o⸱j⸱n. Tial la jun⸱a Turgenev hav⸱is guvern⸱ant⸱o⸱j⸱n franc⸱a⸱j⸱n kaj german⸱a⸱j⸱n kaj parol⸱is perfekt⸱e tiu⸱j⸱n du lingv⸱o⸱j⸱n. Malgraŭ la sen⸱zorg⸱a, luks⸱a viv⸱o la jun⸱a Turgenev ne est⸱is feliĉ⸱a. Li tro fru⸱e rimark⸱is la mal⸱gaj⸱a⸱n sort⸱o⸱n de la servut⸱ul⸱ar⸱o, bedaŭr⸱ind⸱e en si⸱a hejm⸱o mem. Li⸱a patr⸱in⸱o est⸱is kruel⸱a al la servut⸱ul⸱ar⸱o kaj hejm⸱a serv⸱ist⸱ar⸱o. Por ĉiam en la jun⸱a anim⸱o de la est⸱ont⸱a eminent⸱a verk⸱ist⸱o rest⸱is la mal⸱gaj⸱a⸱j okaz⸱int⸱aĵ⸱o⸱j el la viv⸱o de la kamp⸱ar⸱an⸱o⸱j, la sklav⸱o⸱j de la sinjor⸱o⸱j. Dek⸱unu⸱jar⸱a Turgenev est⸱is send⸱at⸱a al Moskvo en eduk⸱ej⸱o⸱n, kie li perfekt⸱e el⸱lern⸱is ankaŭ la angl⸱a⸱n lingv⸱o⸱n. Dek⸱kvin⸱jar⸱a li jam iĝ⸱is student⸱o de la Moskva universitat⸱o, kie li stud⸱is histori⸱o⸱n kaj filologi⸱o⸱n. Sed baldaŭ li est⸱is dev⸱ig⸱at⸱a re⸱ven⸱i en la vilaĝ⸱o⸱n, ĉar li⸱a patr⸱o mort⸱is.

Unu jar⸱o⸱n Turgenev pas⸱ig⸱is en la bien⸱o de si⸱a patr⸱in⸱o. Ili⸱a⸱j inter⸱ri⸱lat⸱o⸱j mal⸱bon⸱iĝ⸱is pro tio, ke Turgenev ne pov⸱is toler⸱i ŝi⸱a⸱n kruel⸱a⸱n kondut⸱o⸱n al la servut⸱ul⸱ar⸱o, kaj la fier⸱a, despot⸱em⸱a nobel⸱in⸱o ne ŝat⸱is la human⸱a⸱j⸱n ide⸱o⸱j⸱n de si⸱a fil⸱o. Turgenev for⸱las⸱is la hejm⸱a⸱n vilaĝ⸱o⸱n por vizit⸱i la Peterburg⸱an universitat⸱o⸱n. Ating⸱int⸱e la grad⸱o⸱n de kandidat⸱o, li vojaĝ⸱is en la jar⸱o 1838a al German⸱land⸱o kaj stud⸱is ĉe la Berlina universitat⸱o klasik⸱a⸱n filologi⸱o⸱n, histori⸱o⸱n kaj filozofi⸱o⸱n. Re⸱ven⸱int⸱e en si⸱a⸱n patr⸱uj⸱o⸱n post du jar⸱o⸱j, Turgenev definitiv⸱e dis⸱iĝ⸱is de si⸱a patr⸱in⸱o, rifuz⸱is mon⸱rimed⸱o⸱j⸱n de ŝi kaj komenc⸱is viv⸱i de si⸱a⸱j literatur⸱a⸱j labor⸱o⸱j.

Turgenev dediĉ⸱is en la komenc⸱o de si⸱a literatur⸱a ag⸱ad⸱o si⸱a⸱n grand⸱eg⸱a⸱n verk⸱ist⸱a⸱n talent⸱o⸱n al la pri⸱skrib⸱o de la mal⸱gaj⸱a viv⸱ad⸱o de la servut⸱ul⸱ar⸱o. Li⸱a⸱j rakont⸱o⸱j el la kamp⸱ar⸱an⸱a viv⸱o aper⸱is en la jar⸱o 1852a sub la titol⸱o: „Memor⸱aĵ⸱o⸱j de ĉas⸱ist⸱o“. La libr⸱o far⸱is tre grand⸱a⸱n impres⸱o⸱n sur la leg⸱ant⸱o⸱j⸱n kaj fond⸱is li⸱a⸱n fam⸱o⸱n. Kun ver⸱em⸱o Turgenev kuraĝ⸱e montr⸱as en ĝi la hont⸱ind⸱a⸱n sklav⸱o⸱stat⸱o⸱n de milion⸱o⸱j da rus⸱o⸱j. La car⸱o Aleksander IIa, tiam ankoraŭ kron⸱princ⸱o, tre ŝat⸱is la libr⸱o⸱n de Turgenev. La bel⸱a rakont⸱ar⸱o sen⸱dub⸱e akcel⸱is mult⸱e la liber⸱ig⸱o⸱n de la kamp⸱ar⸱an⸱o⸱j en la jar⸱o 1861a.

En la jar⸱o 1856a Turgenev trans⸱loĝ⸱iĝ⸱is en Parizon, kie li rest⸱is ĝis si⸱a mort⸱o. Tie li skrib⸱is si⸱a⸱j⸱n rimark⸱ind⸱a⸱j⸱n roman⸱o⸱j⸱n: „Nobel⸱a nest⸱o“, „Patr⸱o⸱j kaj infan⸱o⸱j“ kaj ali⸱a⸱j⸱n. Krom admir⸱ind⸱a bel⸱ec⸱o de la lingv⸱o kaj de la stil⸱o, krom la art⸱o bel⸱eg⸱e pri⸱skrib⸱i ia natur⸱o⸱n, la verk⸱o⸱j de Turgenev est⸱as plen⸱a⸱j de human⸱a⸱j ide⸱o⸱j. Tiu ĉi grand⸱a verk⸱ist⸱o al⸱vok⸱as la kompat⸱o⸱n al ĉiu⸱j mal⸱feliĉ⸱ul⸱o⸱j kaj persekut⸱at⸱o⸱j, la am⸱o⸱n al ĉio nobl⸱a kaj ideal⸱a. Mort⸱int⸱e en la jar⸱o 1883a en Bougival apud Par⸱is, Turgenev est⸱is en⸱ter⸱ig⸱at⸱a en Peterburgo, en la fam⸱kon⸱at⸱a tomb⸱ar⸱o Volkova, kie ripoz⸱as apud li en etern⸱a dorm⸱ad⸱o ankaŭ ali⸱a⸱j eminent⸱a⸱j kaj nobl⸱a⸱j fil⸱o⸱j de la rus⸱a land⸱o ...

Baldaŭ Turgenev iĝ⸱is fam⸱glor⸱a ankaŭ en ekster⸱land⸱o. Eminent⸱a⸱j aŭtor⸱o⸱j skrib⸱is pri li kaj li⸱a⸱j verk⸱o⸱j: Daudet, Ren⸱a⸱n, Carlyle k. a. — Turgenev est⸱is amik⸱o de Merimée, Flaubert, Rolstown kaj Tennyson. — Li aparten⸱as al la tut⸱a hom⸱ar⸱o!

La novel⸱o⸱j de Turgenev, kiu⸱j⸱n mi elekt⸱is por ĉi tiu libr⸱o, aparten⸱as al divers⸱a⸱j period⸱o⸱j de li⸱a verk⸱ad⸱o.

La novel⸱o „Mumu“ aper⸱is en la jar⸱o 1852a. Sub ĝi⸱a art⸱a vest⸱o kaŝ⸱iĝ⸱as akr⸱a kritik⸱o kontraŭ la soci⸱a instituci⸱o, kiu permes⸱is la sklav⸱ig⸱o⸱n de hom⸱o per ali⸱a hom⸱o. Kapric⸱a mal⸱jun⸱a nobel⸱in⸱o for⸱pren⸱as de li⸱a⸱j ter⸱kultur⸱a⸱j labor⸱o⸱j surd⸱mut⸱a⸱n grand⸱eg⸱ul⸱o⸱n, Gerasim, kaj destin⸱as li⸱n kort⸱gard⸱ist⸱o por si⸱a dom⸱o en Moskvo. Apenaŭ kutim⸱iĝ⸱int⸱e al la nov⸱a viv⸱o en la grand⸱urb⸱o, la sol⸱ec⸱a Gerasim ek⸱am⸱as la humil⸱a⸱n, simpl⸱anim⸱a⸱n lav⸱ist⸱in⸱o⸱n Tatjana. Sed, laŭ or⸱don⸱o de la sinjor⸱in⸱o, Tatjana est⸱as edz⸱in⸱ig⸱at⸱a kun drink⸱em⸱ul⸱o. Post⸱e Gerasim koral⸱iĝ⸱as al la hund⸱et⸱o Mumu, kiu⸱n li trov⸱is kaj pren⸱is kun si, sed re⸱e la sinjor⸱in⸱o, al kiu la hund⸱et⸱o de ŝi⸱a servut⸱ul⸱o ne montr⸱is la atend⸱it⸱a⸱n respekt⸱o⸱n, ĉagren⸱as la bon⸱kor⸱a⸱n mut⸱ul⸱o⸱n, ordon⸱ant⸱e for⸱ig⸱i la hund⸱o⸱n. Fin⸱e Gerasim dev⸱as mem dron⸱ig⸱i si⸱a⸱n kar⸱ul⸱o⸱n. La angl⸱a verk⸱ist⸱o Carlyle nom⸱is la novel⸱o⸱n „Mumu“ la plej kor⸱tuŝ⸱a el ĉiu⸱j rakont⸱o⸱j, kiu⸱j⸱n li iam leg⸱is.

La du⸱a rakont⸱o „Beĵin-Herb⸱ej⸱o“ est⸱as pren⸱it⸱a el la libr⸱o „Memor⸱aĵ⸱o⸱j de ĉas⸱ist⸱o“, aper⸱int⸱a en la jar⸱o 1852a. Ĉas⸱ant⸱e Turgenev pas⸱ig⸱as la nokt⸱o⸱n sur la Beĵin-Herb⸱ej⸱o en la soci⸱et⸱o de kamp⸱ar⸱an⸱a⸱j knab⸱o⸱j, kiu⸱j dum⸱nokt⸱e gard⸱as paŝt⸱iĝ⸱ant⸱a⸱j⸱n ĉeval⸱o⸱j⸱n. La simpl⸱a el⸱kor⸱a babil⸱ad⸱o de la knab⸱o⸱j kon⸱ig⸱as al ni rus⸱a⸱j⸱n superstiĉ⸱o⸱j⸱n, kiu⸱j de⸱ven⸱as part⸱e de la mal⸱kler⸱ec⸱o — la kamp⸱ar⸱an⸱o⸱j ne pov⸱as klar⸱ig⸱i natur⸱a⸱j⸱n fenomen⸱o⸱j⸱n — part⸱e est⸱as rest⸱aĵ⸱o⸱j de la idol⸱an⸱a religi⸱o, kiu strang⸱e inter⸱miks⸱iĝ⸱as en kred⸱o⸱j kaj rit⸱o⸱j kun la krist⸱an⸱a. — La bel⸱a rakont⸱o est⸱as kvazaŭ kadr⸱um⸱it⸱a de admir⸱ind⸱a natur⸱pri⸱skrib⸱o.

Kiel fin⸱a akord⸱o son⸱as la lirik⸱a⸱j „Poem⸱et⸱o⸱j en proz⸱o“, aper⸱int⸱a⸱j en la jar⸱o 1881a. La lac⸱anim⸱a majstr⸱o esprim⸱as en ili krom alt⸱a⸱j tut⸱hom⸱ar⸱a⸱j ide⸱o⸱j ankaŭ si⸱a⸱j⸱n propr⸱a⸱j⸱n person⸱a⸱j⸱n sent⸱o⸱j⸱n, medit⸱as pri si⸱a sort⸱o, pri mort⸱o kaj sen⸱mort⸱ec⸱o.

Alexandra Mexin.

MUMU

En unu el la strat⸱o⸱j mal⸱proksim⸱a⸱j de la centr⸱o, en Moskvo, en griz⸱a dom⸱o, kun blank⸱a⸱j kolon⸱o⸱j, inter⸱etaĝ⸱o kaj kurb⸱iĝ⸱int⸱a balkon⸱o, loĝ⸱is iam nobel⸱a vidv⸱in⸱o kun mult⸱nombr⸱a hejm⸱an⸱ar⸱o. Ŝi⸱a⸱j fil⸱o⸱j hav⸱is ofic⸱o⸱n en Peterburgo, ŝi⸱a⸱j fil⸱in⸱o⸱j est⸱is edz⸱in⸱iĝ⸱int⸱a⸱j; ŝi el⸱ir⸱ad⸱is mal⸱oft⸱e el si⸱a dom⸱o kaj en sol⸱ec⸱o pas⸱ig⸱is la last⸱a⸱j⸱n jar⸱o⸱j⸱n de si⸱a avar⸱a, enu⸱ig⸱a mal⸱jun⸱aĝ⸱o. Jam de⸱long⸱e preter⸱pas⸱is ŝi⸱a tag⸱o, sen⸱gaj⸱a, mal⸱seren⸱a; sed ŝi⸱a vesper⸱o est⸱is pli mal⸱lum⸱a ol la nokt⸱o mem.

El ŝi⸱a tut⸱a serv⸱ant⸱ar⸱o la plej rimark⸱ind⸱a person⸱o est⸱is la kort⸱gard⸱ist⸱o Gerasim, vir⸱o alt⸱kresk⸱a, grand⸱eg⸱ul⸱o, sed nas⸱kit⸱a surd⸱mut⸱a. La sinjor⸱in⸱o pren⸱is li⸱n el la vilaĝ⸱o, kie li viv⸱is sol⸱a, en mal⸱grand⸱a „izba[1], loĝ⸱ant⸱e dis⸱e de si⸱a⸱j frat⸱o⸱j. Li fervor⸱e plen⸱um⸱is si⸱a⸱j⸱n dev⸱o⸱j⸱n, kiel servut⸱ul⸱o.

Ekster⸱ord⸱e fort⸱eg⸱a, li labor⸱is kvar⸱obl⸱e pli ol iu ali⸱a — li est⸱is kapabl⸱a je ĉiu labor⸱o. Est⸱is ĝoj⸱o observ⸱i li⸱n, kiam li plug⸱is: kun⸱prem⸱ant⸱e per si⸱a⸱j grand⸱eg⸱a⸱j man⸱plat⸱o⸱j la plug⸱il⸱o⸱n, li ŝajn⸱e sen help⸱o de si⸱a ĉeval⸱o tra⸱tranĉ⸱is la elast⸱a⸱n ter⸱brust⸱o⸱n. Aŭ, dum la falĉ⸱ad⸱o, li tiel eg⸱e sku⸱ad⸱is la falĉ⸱il⸱o⸱n, kvazaŭ li for⸱falĉ⸱us betul⸱o⸱j⸱n kun⸱e kun la radik⸱o⸱j. Kiam li rapid⸱e, sen⸱halt⸱e draŝ⸱is per tri⸱arŝin⸱long⸱a draŝ⸱il⸱o, tiam mov⸱iĝ⸱is kiel lev⸱il⸱o⸱j la long⸱form⸱a⸱j kaj mal⸱mol⸱a⸱j muskol⸱o⸱j de li⸱a⸱j ŝultr⸱o⸱j. Pro ĉiam⸱a silent⸱o li⸱a labor⸱ad⸱o ŝajn⸱is solen⸱e grav⸱a. Li est⸱is brav⸱ul⸱o kaj ĉia fraŭl⸱in⸱o volont⸱e edz⸱in⸱iĝ⸱us kun li, se li ne est⸱us surd⸱mut⸱ul⸱o.

Tiu⸱n Gerasim-on oni ven⸱ig⸱is al Moskvo, aĉet⸱is por li bot⸱o⸱j⸱n; je la somer⸱o oni kudr⸱is por li kaftan-on[2], je la vintr⸱o-fel⸱pelt⸱o⸱n, en⸱man⸱ig⸱is al li ŝovel⸱il⸱o⸱n kaj bala⸱il⸱o⸱n — kaj li ricev⸱is la ofic⸱o⸱n de kort⸱gard⸱ist⸱o.

Ne plaĉ⸱is al li komenc⸱e li⸱a nov⸱a viv⸱manier⸱o. De si⸱a infan⸱aĝ⸱o li est⸱is kutim⸱it⸱a al kamp⸱a⸱j labor⸱o⸱j, al kamp⸱ar⸱an⸱a viv⸱ad⸱o. Fremd⸱a inter ali⸱a⸱j hom⸱o⸱j pro si⸱a mal⸱feliĉ⸱o, li el⸱kresk⸱is mut⸱a, fortik⸱eg⸱a, kiel arb⸱o sur fekund⸱a grund⸱o. Trans⸱lok⸱it⸱a en la urb⸱o⸱n, li ne kompren⸱is, kio al li okaz⸱is. Li enu⸱is, ne kompren⸱ant⸱e io⸱n, kiel neni⸱o⸱n kompren⸱as jun⸱a san⸱plen⸱a bov⸱o, kiu⸱n oni ĵus for⸱pren⸱is de la kamp⸱o, kie li paŝt⸱iĝ⸱is en long⸱kresk⸱a suk⸱a herb⸱o, for⸱pren⸱is, met⸱is en vagon⸱o⸱n fer⸱voj⸱a⸱n kaj jen — oni ĝi⸱n for⸱vetur⸱ig⸱as, sur⸱ŝut⸱ant⸱e ĝi⸱a⸱n gras⸱dik⸱a⸱n korp⸱o⸱n per fum⸱o, per fajr⸱er⸱o⸱j, per ond⸱a vapor⸱o; rapid⸱eg⸱e oni for⸱ig⸱as ĝi⸱n, bru⸱e, knar⸱e — sed kie⸱n — tio⸱n nur Di⸱o sci⸱as!

Si⸱a⸱n nov⸱a⸱n okup⸱o⸱n Gerasim, post pen⸱a kamp⸱ar⸱a labor⸱ad⸱o, kompar⸱is je amuz⸱o. Post du⸱on⸱hor⸱o li⸱a labor⸱o est⸱is far⸱it⸱a, kaj li re⸱e sen⸱okup⸱e halt⸱is mez⸱e de la kort⸱o; li observ⸱is mir⸱ig⸱it⸱e, mal⸱ferm⸱ant⸱e la buŝ⸱o⸱n, ĉiu⸱j⸱n preter⸱pas⸱ant⸱o⸱j⸱n, kvazaŭ li vol⸱us fin⸱e ek⸱sci⸱i de ili la solv⸱o⸱n de si⸱a enigm⸱a situaci⸱o.

Aŭ li si⸱n kaŝ⸱is ie⸱n, en angul⸱o⸱n, kaj for⸱ĵet⸱int⸱e mal⸱proksim⸱e⸱n la bala⸱il⸱o⸱n kaj ŝovel⸱il⸱o⸱n, li kuŝ⸱ig⸱is si⸱n, tuŝ⸱ant⸱e la ter⸱o⸱n per si⸱a vang⸱o, kaj rest⸱is sen⸱mov⸱e dum kelk⸱e da hor⸱o⸱j, kiel kapt⸱it⸱a best⸱o.

Sed la hom⸱o kutim⸱iĝ⸱as al ĉio, kaj ankaŭ Gerasim kutim⸱iĝ⸱is fin⸱e al la urb⸱a viv⸱ad⸱o. Li ne hav⸱is tro da okup⸱o: li⸱a ofic⸱o konsist⸱is en tio, ke li dev⸱is pur⸱ig⸱i la kort⸱o⸱n, du⸱foj⸱e ĉiu⸱tag⸱e ven⸱ig⸱i la barel⸱o⸱n kun akv⸱o, proviz⸱i la dom⸱o⸱n je lign⸱o kaj dis⸱hak⸱i ĉi tiu⸱n, ankaŭ por la kuir⸱ej⸱o, ne en⸱las⸱i fremd⸱ul⸱o⸱n kaj dum⸱nokt⸱e gard⸱i la kort⸱o⸱n.

Ver⸱dir⸱e, li fervor⸱e plen⸱um⸱is si⸱a⸱n dev⸱o⸱n: nek lign⸱er⸱o⸱n, nek bala⸱aĵ⸱o⸱n oni pov⸱is trov⸱i en la kort⸱o.

Se rest⸱is en la pluv⸱o⸱kot⸱o ie la ĉeval⸱aĉ⸱o, kiu tir⸱is la akv⸱o⸱barel⸱o⸱n, li ne nur la ĉar⸱o⸱n, sed eĉ la ĉeval⸱o⸱n per unu mov⸱o de si⸱a⸱j ŝultr⸱o⸱j for⸱puŝ⸱is. Aŭ li hak⸱is lign⸱o⸱n: la hak⸱il⸱o sonor⸱is en li⸱a⸱j man⸱o⸱j, kiel vitr⸱o, ĉiu⸱flank⸱e⸱n flug⸱is lign⸱er⸱o⸱j, ŝtip⸱et⸱o⸱j. Kio koncern⸱is fremd⸱ul⸱o⸱j⸱n — li, unu nokt⸱o⸱n, kapt⸱int⸱e du ŝtel⸱ist⸱o⸱j⸱n, tiel frap⸱is unu kontraŭ la ali⸱a per la frunt⸱o⸱j, ke post tio oni eĉ ne bezon⸱is konduk⸱i ili⸱n en la polic⸱ej⸱o⸱n. Pro tio ĉiu⸱j en la kvartal⸱o tiel li⸱n tim⸱eg⸱is, ke preter⸱pas⸱ant⸱a⸱j eĉ dum⸱tag⸱e fremd⸱ul⸱o⸱j, ne fripon⸱o⸱j, ek⸱vid⸱ant⸱e la terur⸱a⸱n kort⸱gard⸱ist⸱o⸱n, far⸱is tim⸱gest⸱o⸱j⸱n kaj li⸱n kri⸱vok⸱is, kvazaŭ li pov⸱is ili⸱n aŭd⸱i.

Kun la serv⸱ant⸱ar⸱o Gerasim ne est⸱is tro amik⸱em⸱a, — ili li⸱n tim⸱is — sed tamen li konsider⸱is ili⸱n „si⸱a⸱j“.

Ili inter⸱kompren⸱iĝ⸱is help⸱e de sign⸱o⸱j; — li plen⸱um⸱is akurat⸱e ĉiu⸱j⸱n or⸱don⸱o⸱j⸱n, sed konsci⸱is si⸱a⸱j⸱n rajt⸱o⸱j⸱n, kaj neni⸱u kuraĝ⸱is okup⸱i li⸱a⸱n lok⸱o⸱n ĉe⸱tabl⸱e. Ĝeneral⸱e, Gerasim est⸱is sever⸱mor⸱a, serioz⸱a kaj ŝat⸱is ord⸱o⸱n en ĉio. Li eĉ al la kok⸱o⸱j ne permes⸱is lukt⸱i: ek⸱vid⸱ant⸱e tio⸱n, li tuj kapt⸱is ili⸱n je la pied⸱o⸱j, turn⸱is ili⸱n dek⸱foj⸱e en la aer⸱o kaj dis⸱ig⸱is ili⸱n. En la kort⸱o de la sinjor⸱in⸱o trov⸱iĝ⸱is ankaŭ anser⸱o⸱j; anser⸱o est⸱as, kiel oni sci⸱as, bird⸱o serioz⸱a, medit⸱em⸱a. Gerasim ili⸱n estim⸱is, li vart⸱is kaj manĝ⸱ig⸱is ili⸱n; li mem simil⸱is je ia grav⸱mien⸱a vir⸱anser⸱o.

Kiel loĝ⸱ej⸱o⸱n oni destin⸱is por li la ĉambr⸱et⸱o⸱n super la kuir⸱ej⸱o, kiu⸱n li aranĝ⸱is mem, laŭ si⸱a plaĉ⸱o. Li konstru⸱is mem si⸱a⸱n lit⸱o⸱n el kverk⸱bret⸱o⸱j sur kvar ŝtip⸱eg⸱o⸱j — ver⸱e gigant⸱ec⸱a⸱n lit⸱o⸱n: ĝi ne est⸱us kurb⸱iĝ⸱int⸱a eĉ sub cent⸱pud⸱a ŝarĝ⸱o[3].

Sub la lit⸱o star⸱is fort⸱a kest⸱eg⸱o kaj en la angul⸱o — tabl⸱et⸱o sam⸱spec⸱a. Ĉe la tabl⸱et⸱o — la tri⸱pied⸱a seĝ⸱o, mal⸱alt⸱a, tiel solid⸱e⸱daŭr⸱a, ke Gerasim ĝi⸱n lev⸱is, fal⸱ig⸱is kaj nur rid⸱et⸱is.

Li ferm⸱is si⸱a⸱n ĉambr⸱et⸱o⸱n per serur⸱o simil⸱a je kalaĉeto, nur nigr⸱a; la ŝlos⸱il⸱o⸱n de tiu serur⸱o Gerasim ĉiam port⸱is sur si⸱a zon⸱um⸱o.

Li ne ŝat⸱is, ke oni ven⸱as al li.

Tiel for⸱pas⸱is unu jar⸱o, post kies fin⸱o io okaz⸱is al Gerasim.

La mal⸱jun⸱a sinjor⸱in⸱o, kies kort⸱o⸱n gard⸱is Gerasim, laŭ mal⸱nov⸱a⸱j kutim⸱o⸱j, hav⸱is mult⸱nombr⸱a⸱n ge⸱serv⸱ist⸱ar⸱o⸱n. En ŝi⸱a dom⸱o est⸱is ne nur lav⸱ist⸱in⸱o⸱j, kudr⸱ist⸱in⸱o⸱j, mebl⸱ist⸱o⸱j, tajlor⸱o⸱j kaj tajlor⸱in⸱o⸱j, sed ankaŭ ĉeval⸱arm⸱aj⸱ist⸱o. Li, krom⸱e kurac⸱is best⸱o⸱j⸱n kaj kort⸱an⸱o⸱j⸱n[4]. Li est⸱is dom⸱kurac⸱ist⸱o por la sinjor⸱in⸱o, ankaŭ est⸱is bot⸱ist⸱o, kiu⸱n oni nom⸱is Kap⸱it⸱o⸱n Klimov, drink⸱em⸱ul⸱o. Klimov opini⸱is si⸱n mem — hom⸱o ofend⸱it⸱a, ne ŝat⸱at⸱a laŭ si⸱a ind⸱ec⸱o, kler⸱ul⸱o. Li pens⸱is, ke li dev⸱us loĝ⸱i en la ĉef⸱urb⸱o, ne en Moskvo, sen⸱okup⸱e, en ia forges⸱it⸱a angul⸱o. Se li drink⸱is, li tio⸱n far⸱is pro ĉagren⸱o, kiel li mem klar⸱ig⸱is, akcent⸱ant⸱e ĉiu⸱n vort⸱o⸱n kaj frap⸱ant⸱e si⸱a⸱n brust⸱o⸱n.

Unu foj⸱o⸱n la sinjor⸱in⸱o konversaci⸱is pri li kun si⸱a ĉambelan⸱o Gavrila, kiu ŝajn⸱e jam ĉe la nask⸱iĝ⸱o est⸱is destin⸱it⸱a por est⸱i ĉef⸱a person⸱o, se oni juĝ⸱is laŭ li⸱a⸱j flav⸱a⸱j okul⸱et⸱o⸱j kaj la naz⸱o, simil⸱a je anas⸱bek⸱o.

La sinjor⸱in⸱o bedaŭr⸱is la mal⸱bon⸱moral⸱ec⸱o⸱n de Kap⸱it⸱o⸱n, kiu⸱n antaŭ⸱vesper⸱e oni trov⸱is ie sur la strat⸱o.

„Jen, Gavrila“, ŝi ek⸱parol⸱is subit⸱e, „ĉu ni li⸱n edz⸱ig⸱u, kio⸱n ci pens⸱as? Ebl⸱e li serioz⸱iĝ⸱os.“

„Kial do li⸱n ne edz⸱ig⸱i? Tre bon⸱e tio est⸱os“, respond⸱is Gavrila.

„Jes, sed kiu konsent⸱os edz⸱in⸱iĝ⸱i kun li?“

„Kompren⸱ebl⸱e, sed laŭ vi⸱a dezir⸱o. Li tamen est⸱as al io taŭg⸱a. Ni ne mal⸱esper⸱u.“

„Ŝajn⸱e Tatjana al li plaĉ⸱as.“

Gavrila vol⸱is io⸱n kontraŭ⸱dir⸱i, sed kun⸱prem⸱is la lip⸱o⸱j⸱n.

„Jes, li svat⸱iĝ⸱u je Tatjana“, decid⸱is la sinjor⸱in⸱o, flar⸱ant⸱e tabak⸱o⸱n plezur⸱e. „Ĉu ci aŭd⸱as?“

„Laŭ vi⸱a or⸱don⸱o“, dir⸱is Gavrila kaj for⸱ir⸱is.

Re⸱ven⸱int⸱e en si⸱a⸱n ĉambr⸱o⸱n (ĝi trov⸱iĝ⸱is en la flank-konstru⸱aĵ⸱o kaj en ĝi est⸱is amas⸱ig⸱it⸱a⸱j forĝ⸱um⸱it⸱a⸱j kest⸱o⸱j), Gavrila unu⸱e for⸱send⸱is si⸱a⸱n edz⸱in⸱o⸱n, post⸱e si⸱n sid⸱ig⸱is ĉe la fenestr⸱o kaj en⸱pens⸱iĝ⸱is. La ne⸱atend⸱it⸱a or⸱don⸱o de la sinjor⸱in⸱o star⸱ig⸱is antaŭ li mal⸱facil⸱a⸱n task⸱o⸱n. Fin⸱e li ek⸱star⸱is kaj ven⸱ig⸱is Kap⸱it⸱o⸱n-on. Kap⸱it⸱o⸱n est⸱is ven⸱int⸱a ... Sed antaŭ ol ni komunik⸱os al la leg⸱ant⸱o⸱j ili⸱a⸱n konversaci⸱o⸱n, ni opini⸱as neces⸱a, rakont⸱i per ne⸱mult⸱a⸱j vort⸱o⸱j pri Tatjana, kun kiu est⸱is dev⸱ig⸱it⸱a edz⸱iĝ⸱i Kap⸱it⸱o⸱n, kaj pri tio, kial la or⸱don⸱o de la sinjor⸱in⸱o embaras⸱is la ĉambelan⸱o⸱n.

Tatjana, lav⸱ist⸱in⸱o (ŝi est⸱is lert⸱a kaj lav⸱is nur delikat⸱a⸱j⸱n tol⸱aĵ⸱o⸱j⸱n), est⸱is du⸱dek⸱ok⸱jar⸱a vir⸱in⸱o, et⸱a, mal⸱dik⸱a, blond⸱a, kun makul⸱et⸱o⸱j sur la mal⸱dekstr⸱a vang⸱o. Makul⸱et⸱o⸱j, kun kiu⸱j oni nask⸱iĝ⸱as sur la mal⸱dekstr⸱a vang⸱o, est⸱as mal⸱bon⸱a antaŭ⸱sign⸱o en Rus⸱land⸱o — la antaŭ⸱dir⸱o de la mal⸱feliĉ⸱a viv⸱o ... Tatjana ne pov⸱is laŭd⸱i si⸱a⸱n sort⸱o⸱n. De si⸱a jun⸱aĝ⸱o ŝi est⸱is mal⸱dorlot⸱it⸱a; ŝi labor⸱ad⸱is pen⸱e, ne vid⸱ant⸱e ia⸱n kares⸱o⸱n.

Oni vest⸱ig⸱is ŝi⸱n iel. Ŝi ricev⸱is mizer⸱a⸱n salajr⸱o⸱n. Ŝi preskaŭ ne posed⸱is parenc⸱ar⸱o⸱n: ia mal⸱jun⸱a ŝlos⸱il⸱gard⸱ist⸱o, for⸱las⸱it⸱a en kamp⸱ar⸱bien⸱o pro ne⸱taŭg⸱ec⸱o, est⸱is ŝi⸱a onkl⸱o, ali⸱a⸱j ŝi⸱a⸱j onkl⸱o⸱j est⸱is kamp⸱ar⸱an⸱o⸱j — jen ĉio. Oni ŝi⸱n opini⸱is iam bel⸱ul⸱in⸱o, sed ŝi⸱a bel⸱ec⸱o tre fru⸱e for⸱iĝ⸱is. Ŝi est⸱is tre humil⸱a, hom⸱tim⸱a; pri si mem ŝi sent⸱is indiferent⸱o⸱n, ali⸱a⸱j ŝi⸱n terur⸱is. Ŝi pens⸱is nur pri unu afer⸱o: fin⸱i ŝi⸱a⸱n labor⸱o⸱n ĝis la fiks⸱it⸱a hor⸱o, neniam parol⸱is kun iu kaj trem⸱et⸱ad⸱is pro la nom⸱o nur de la sinjor⸱in⸱o, kvankam tiu apenaŭ ŝi⸱n kon⸱is laŭ⸱vid⸱e. Kiam oni ven⸱ig⸱is Gerasim-on el la kamp⸱ar⸱o, ŝi preskaŭ sven⸱is pro terur⸱iĝ⸱o, ek⸱vid⸱ant⸱e li⸱a⸱n grand⸱eg⸱a⸱n figur⸱o⸱n. Ŝi ĉiam evit⸱is renkont⸱i kun li, ŝi eĉ ferm⸱is la okul⸱o⸱j⸱n, kiam hazard⸱e ŝi preter⸱kur⸱is li⸱n, rapid⸱ant⸱e el la dom⸱o en la lav⸱ej⸱o⸱n. Gerasim komenc⸱e tut⸱e ne atent⸱is ŝi⸱n. Post⸱e li rid⸱et⸱ad⸱is, ŝi⸱n renkont⸱ant⸱e, post⸱e ŝi⸱n long⸱e fiks⸱rigard⸱ad⸱is kaj fin⸱e — ek⸱am⸱is ŝi⸱n. Ŝi plaĉ⸱is al li pro kio — Di⸱o tio⸱n sci⸱as: ĉu pro ŝi⸱a mild⸱a vizaĝ⸱esprim⸱o, ĉu pro la tim⸱em⸱o de ŝi⸱a⸱j mov⸱o⸱j. Unu foj⸱o⸱n ŝi tra⸱pas⸱is la kort⸱o⸱n, si⸱n⸱gard⸱em⸱e ten⸱ant⸱e en dis⸱star⸱ig⸱it⸱a⸱j fingr⸱o⸱j amel⸱um⸱it⸱a⸱n bluz⸱et⸱o⸱n de la sinjor⸱in⸱o — iu ek⸱kapt⸱is fort⸱e ŝi⸱a⸱n kubut⸱o⸱n. Ŝi re⸱turn⸱iĝ⸱is, ek⸱kri⸱is — mal⸱antaŭ⸱e star⸱is Gerasim. Mal⸱saĝ⸱e rid⸱ant⸱e kaj kares⸱e muĝ⸱ant⸱e, li al⸱etend⸱is miel⸱kuk⸱et⸱o⸱n kok⸱form⸱a⸱n kun or⸱um⸱it⸱a⸱j vost⸱o kaj flug⸱il⸱o⸱j. Ŝi vol⸱is rifuz⸱i, sed li per⸱fort⸱e ĝi⸱n en⸱ŝov⸱is en ŝi⸱a⸱n man⸱o⸱n, kap⸱balanc⸱is, for⸱ir⸱is kaj, rigard⸱ant⸱e re⸱e⸱n, ankoraŭ⸱foj⸱e ek⸱muĝ⸱is io⸱n amik⸱ec⸱a⸱n. De⸱post tiu tag⸱o li ŝi⸱n sekv⸱is: kie⸱n ajn ŝi ir⸱is, ŝi ĉie vid⸱is li⸱n antaŭ si. Li renkont⸱e rid⸱et⸱is, el⸱tir⸱is ruband⸱o⸱n, kaŝ⸱it⸱a⸱n ĉe⸱brust⸱e, kaj ĝi⸱n donac⸱is al ŝi, for⸱viŝ⸱is antaŭ ŝi la polv⸱o⸱n per la bala⸱il⸱o. La mal⸱feliĉ⸱a fraŭl⸱in⸱o est⸱is tre embaras⸱it⸱a pro tio. Baldaŭ ĉiu⸱j dom⸱an⸱o⸱j ek⸱sci⸱is pri la far⸱o⸱j de la mut⸱a kort⸱gard⸱ist⸱o. Tatjana est⸱is kvazaŭ sur⸱ŝut⸱at⸱a de mok⸱vort⸱o⸱j, el⸱dir⸱o⸱j, ŝi⸱n traf⸱ant⸱a⸱j, pik⸱a⸱lud⸱o⸱j. Sed neni⸱u tamen kuraĝ⸱is mok⸱aĉ⸱i pri Gerasim: li ne ŝat⸱is ŝerc⸱o⸱j⸱n; ankaŭ ŝi⸱n oni ne mal⸱trankvil⸱ig⸱is en li⸱a ĉe⸱est⸱o. Ne⸱vol⸱e la fraŭl⸱in⸱o est⸱is de li protekt⸱at⸱a. Kiel ĉiu⸱j surd⸱mut⸱ul⸱o⸱j, li est⸱is tre kompren⸱em⸱a kaj tuj rimark⸱is, ke oni mok⸱as pri li aŭ ŝi. Unu foj⸱o⸱n, dum la tag⸱mez⸱manĝ⸱o, la ĉambelan⸱in⸱o insult⸱is Tatjana-n tiel, ke la kompat⸱ind⸱ul⸱in⸱o preskaŭ est⸱is ek⸱plor⸱ont⸱a pro ĉagren⸱o. Subit⸱e Gerasim lev⸱iĝ⸱is, etend⸱is si⸱a⸱n brak⸱o⸱n, met⸱is si⸱a⸱n man⸱eg⸱o⸱n sur la kap⸱o⸱n de la ĉambelan⸱in⸱o kaj tiel mal⸱afabl⸱e, furioz⸱e rigard⸱is ŝi⸱n, ke ŝi kurb⸱iĝ⸱is super la tabl⸱o. Ĉiu⸱j ek⸱silent⸱is. Gerasim pren⸱is re⸱e la kuler⸱o⸱n kaj daŭr⸱ig⸱is sorb⸱manĝ⸱i la brasik⸱sup⸱o⸱n. „Jen — mut⸱a diabl⸱o, arb⸱ar⸱kobold⸱o“[5], du⸱on⸱voĉ⸱e ĉiu⸱j balbut⸱is, — la ĉambelan⸱in⸱o lev⸱is si⸱n kaj for⸱ir⸱is en la serv⸱ist⸱in⸱ej⸱o⸱n.

Ali⸱a⸱foj⸱e, rimark⸱int⸱e, ke Kap⸱it⸱o⸱n, tiu Kap⸱it⸱o⸱n, pri kiu mi ĵus rakont⸱is, tro am⸱ind⸱um⸱e konversaci⸱is kun Tatjana, Gerasim far⸱is al li fingr⸱o⸱sign⸱o⸱n, ke li al⸱proksim⸱iĝ⸱u, konduk⸱is li⸱n en la vetur⸱il⸱ej⸱o⸱n; tie li, pren⸱int⸱e la pint⸱o⸱n de la timon⸱o, ne⸱fort⸱e, sed signif⸱plen⸱e minac⸱is per ĝi.

Ĉi ĉio⸱n li far⸱is ne⸱pun⸱at⸱e. Ver⸱e, la ĉambelan⸱in⸱o, en⸱ir⸱int⸱e la serv⸱ist⸱ej⸱o⸱n, tuj sven⸱is kaj ĝeneral⸱e tiel lert⸱e ag⸱is, ke la sam⸱a⸱n tag⸱o⸱n la mal⸱delikat⸱a ag⸱ad⸱o de Gerasim est⸱is raport⸱it⸱a al la sinjor⸱in⸱o. Sed kapric⸱a mal⸱jun⸱ul⸱in⸱o, ŝi je ofend⸱iĝ⸱o de la ĉambelan⸱in⸱o, nur ek⸱rid⸱is kaj ig⸱is ŝi⸱n re⸱e kaj re⸱e montr⸱i — „kiel li ci⸱n mal⸱lev⸱ig⸱is per si⸱a tro pez⸱a man⸱o“; sekv⸱ant⸱a⸱n tag⸱o⸱n ŝi send⸱is al Gerasim unu rubl⸱o⸱n. Ŝi li⸱n ŝat⸱is kiel fidel⸱a⸱n, fortik⸱a⸱n gard⸱ist⸱o⸱n. Gerasim tim⸱is ŝi⸱n, sed tamen li esper⸱is je ŝi⸱a favor⸱o kaj intenc⸱is jam, ir⸱i al ŝi kun la pet⸱o, permes⸱i al li edz⸱iĝ⸱i kun Tatjana. Li atend⸱is nur nov⸱a⸱n kaftan⸱o⸱n por aper⸱i dec⸱aspekt⸱a antaŭ la sinjor⸱in⸱o; la kaftan⸱o⸱n al li promes⸱is la dom⸱estr⸱o. Sed subit⸱e la sinjor⸱in⸱o decid⸱is edz⸱in⸱ig⸱i Tatjana-n kun Kap⸱it⸱o⸱n.

La leg⸱ant⸱o nun facil⸱e kompren⸱as la kaŭz⸱o⸱n de la embaras⸱konfuz⸱iĝ⸱o, kiu⸱n sent⸱is Gavrila post la inter⸱parol⸱ad⸱o kun la sinjor⸱in⸱o. „La sinjor⸱in⸱o“, li pens⸱is, sid⸱ant⸱e ĉe la fenestr⸱o, „cert⸱e favor⸱as Gerasim-on (Gavrila tio⸱n bon⸱e sci⸱is kaj tial li mem jes⸱ig⸱is ĉio⸱n, kio⸱n far⸱is Gerasim), sed tamen — li est⸱as hom⸱est⸱aĵ⸱o sen⸱parol⸱a. Ĉu est⸱as ebl⸱e raport⸱i al la sinjor⸱in⸱o, ke Gerasim am⸱ind⸱um⸱as Tatjana-n? Ankaŭ est⸱as ĝust⸱e: ĉu li est⸱as konven⸱a edz⸱o? Ali⸱a⸱flank⸱e, se tiu arb⸱ar⸱diabl⸱o — ke Di⸱o mi⸱n pardon⸱u — ek⸱sci⸱os, ke oni edz⸱in⸱ig⸱os Tatjana-n kun Kap⸱it⸱o⸱n, li ja ĉio⸱n dis⸱bat⸱os en la dom⸱o! Ver⸱dir⸱e! Oni ja ne pov⸱as al li ĉio⸱n klar⸱ig⸱i. Li⸱n ja, tiu⸱n diabl⸱o⸱n, — pek⸱is mi, pek⸱ul⸱o[6] — neniel oni konsent⸱ig⸱os!“

Kap⸱it⸱o⸱n aper⸱is kaj la medit⸱ad⸱o de Gavrila est⸱is inter⸱romp⸱it⸱a. La mal⸱serioz⸱a bot⸱ist⸱o en⸱ir⸱is, kun⸱met⸱is la brak⸱o⸱j⸱n mal⸱antaŭ⸱e, sen⸱ĝen⸱e si⸱n apog⸱ant⸱e al el⸱star⸱ant⸱a mur⸱angul⸱o ĉe la pord⸱o, kruc⸱form⸱e met⸱is si⸱a⸱j⸱n pied⸱o⸱j⸱n kaj sku⸱is si⸱a⸱n kap⸱o⸱n: „Jen mi est⸱as. Kio⸱n vi bezon⸱as?“

Gavrila ek⸱rigard⸱is Kap⸱it⸱o⸱n-on kaj ek⸱frap⸱is la fenestr⸱o⸱kadr⸱o⸱n. Kap⸱it⸱o⸱n nur iom⸱et⸱e du⸱on⸱ferm⸱is si⸱a⸱j⸱n plumb⸱kolor⸱a⸱j⸱n okul⸱et⸱o⸱j⸱n, sed ne mal⸱lev⸱is ili⸱n; li eĉ ek⸱rid⸱et⸱is kaj glad⸱tuŝ⸱is per la man⸱o si⸱a⸱j⸱n blank⸱aspekt⸱a⸱j⸱n har⸱o⸱j⸱n, erinac⸱e dis⸱star⸱ant⸱a⸱j⸱n: „Nu, jen mi. Kial vi rigard⸱as?“

„Bel⸱e ci aspekt⸱as“, el⸱parol⸱is Gavrila kaj silent⸱is. „Bel⸱aspekt⸱a ci est⸱as. Kontraŭ tio oni pov⸱as neni⸱o⸱n dir⸱i.“

Kap⸱it⸱o⸱n nur mov⸱is la ŝultr⸱o⸱j⸱n. „Ĉu ci est⸱as pli bel⸱a?“ pens⸱is li.

„Nu, rigard⸱u ci⸱n mem, nu, rigard⸱u“, kri⸱voĉ⸱e daŭr⸱ig⸱is Gavrila; „nu, je kiu ci simil⸱as?“

Kap⸱it⸱o⸱n trankvil⸱e rigard⸱is si⸱a⸱n el⸱uz⸱it⸱a⸱n, dis⸱ŝir⸱it⸱a⸱n surtut⸱o⸱n, si⸱a⸱j⸱n flik⸱it⸱a⸱j⸱n pantalon⸱o⸱j⸱n, atent⸱e observ⸱is la tru⸱o⸱j⸱n sur la ŝu⸱o⸱j, — precip⸱e tiu⸱n ŝu⸱o⸱n, sur kies pint⸱o⸱n tiel dand⸱e si⸱n apog⸱is li⸱a dekstr⸱a pied⸱o, kaj re⸱e fiks⸱rigard⸱is la ĉambelan⸱o⸱n.

„Kio do?“

„Kio?“ ripet⸱is Gavrila. „Kio? Ci ankoraŭ demand⸱as: kio? Al diabl⸱o ci simil⸱as, — pek⸱is mi, pek⸱ul⸱o — jen, al kiu ci simil⸱as.“

Kap⸱it⸱o⸱n rapid⸱e ek⸱palpebr⸱um⸱is.

„Insult⸱u nur, vi insult⸱u, Gavrila Andrejiĉ“, re⸱e pens⸱is li.

„Ci ja re⸱e est⸱is ebri⸱a“, komenc⸱is Gavrila, „re⸱e? He, nu, respond⸱u do!“

„Mi ĝu⸱is alkohol⸱a⸱j⸱n trink⸱aĵ⸱o⸱j⸱n pro mi⸱a mal⸱fortik⸱a san⸱stat⸱o — efektiv⸱e“, re⸱dir⸱is Kap⸱it⸱o⸱n.

„Pro ci⸱a mal⸱fortik⸱a san⸱stat⸱o ... Ebl⸱e pro tio, ke ci est⸱as ne sufiĉ⸱e pun⸱at⸱a — jen pro kio ... Kaj ci instru⸱iĝ⸱is en Peterburgo ... Mult⸱o⸱n ci tie lern⸱is! Nur nenio⸱n⸱far⸱ant⸱e ci manĝ⸱as la pan⸱o⸱n!“

„En tiu ĉi kaz⸱o, Gavrila Andrejiĉ, mi⸱n pri⸱juĝ⸱u nur sol⸱a Di⸱sinjor⸱o — neni⸱u ali⸱a. Li sol⸱a sci⸱as, kia hom⸱o mi est⸱as en la mond⸱o, ĉu mi efektiv⸱e manĝ⸱as mi⸱a⸱n pan⸱o⸱n nenio⸱n⸱far⸱ant⸱e. Konsider⸱e la ebri⸱ec⸱o⸱n — ankaŭ en tiu kaz⸱o ne mi⸱a est⸱as la kulp⸱o — est⸱is kun⸱ul⸱o mi⸱a, kiu al⸱log⸱is mi⸱n ... post⸱e li for⸱ir⸱is, ruz⸱e, kaj mi...“

„Kaj ci rest⸱is, anser⸱o, sur la strat⸱o. Ho, ci, pere⸱int⸱o! Nu, ne pri tio tem⸱as,“ daŭr⸱ig⸱is la ĉambelan⸱o, „sed jen pri kio. Plaĉ⸱as al la sinjor⸱in⸱o,“ li iom⸱et⸱e silent⸱is, „al la sinjor⸱in⸱o plaĉ⸱as, ke ci edz⸱iĝ⸱u. Ĉu ci aŭd⸱as? Ŝi supoz⸱as, ke ci serioz⸱iĝ⸱os, edz⸱iĝ⸱ont⸱e. Ĉu ci kompren⸱as?“

„Kial do ne kompren⸱i?“

„Nu, jes ... Laŭ mi⸱a opini⸱o pli bon⸱e est⸱us — ci⸱n ten⸱i sever⸱e. Sed tio est⸱as la afer⸱o de la sinjor⸱in⸱o. Nu, ĉu ci konsent⸱as?“

„La edz⸱iĝ⸱o est⸱as tre bon⸱a afer⸱o por la hom⸱o, Gavrila Andrejiĉ. Mi⸱a⸱flank⸱e, mi plezur⸱e, agrabl⸱e, konsent⸱as.“

„Nu, jes,“ re⸱dir⸱is Gavrila en pens⸱o⸱j, „ver⸱dir⸱e, tiu ĉi hom⸱o parol⸱as laŭ⸱ord⸱e. — Nur jen kio — fianĉ⸱in⸱o⸱n oni trov⸱is por ci ne tro bon⸱a⸱n.“

„Kiu⸱n, permes⸱u demand⸱i?“

Tatjana-n.“

Tatjana-n?“

Kap⸱it⸱o⸱n pro mir⸱iĝ⸱o mal⸱ferm⸱eg⸱is okul⸱o⸱j⸱n kaj de⸱ir⸱is de la mur⸱o.

„Nu, kial ci mal⸱trankvil⸱iĝ⸱is? Ĉu ŝi ne plaĉ⸱as al ci?“

„Kial ne plaĉ⸱as? Si est⸱as fraŭl⸱in⸱o dec⸱a, labor⸱em⸱a, trankvil⸱mor⸱a. Sed vi ja mem sci⸱as, Gavrila Andrejiĉ, li ... la arb⸱ar⸱diabl⸱o, la step⸱a monstr⸱o ... li ja ŝi⸱n...“

„Mi sci⸱as, frat⸱ul⸱o, mi ĉio⸱n sci⸱as,“ ted⸱it⸱e inter⸱romp⸱is li⸱n la ĉambelan⸱o ... „sed ja...“

„Do, est⸱u mal⸱sever⸱a, Gavrila Andrejiĉ, li ja mi⸱n mort⸱ig⸱os, je Di⸱o, li mi⸱n mort⸱ig⸱os, kiel muŝ⸱o⸱n li mi⸱n mort⸱bat⸱os man⸱mov⸱e ... Li ja hav⸱as man⸱o⸱n — bon⸱vol⸱u vi mem rigard⸱i, kia⸱n man⸱o⸱n li hav⸱as — ver⸱e, la man⸱o⸱n kiel Mini⸱n kaj Poĵarskij[7]. Li, mut⸱ul⸱o, bat⸱as kaj mem ne aŭd⸱as, kiel li frap⸱as! Sving⸱as pugn⸱eg⸱o⸱j⸱n, kvazaŭ en sonĝ⸱o! Ne est⸱as ebl⸱e trankvil⸱ig⸱i li⸱n, kiel? Ĉar li, vi mem sci⸱as, est⸱as surd⸱a kaj krom⸱e stult⸱a, kiel kalkan⸱o. Li ja est⸱as best⸱o, idol⸱o, Gavrila Andrejiĉ ... pli terur⸱a ol idol⸱o. Kiel tremol⸱arb⸱o li est⸱as ... Kial do mi sufer⸱u pro li? Cert⸱e, al mi nun ĉio est⸱as ne⸱grav⸱a, — mi kutim⸱is al ĉio, mi toler⸱as ĉio⸱n, mi ne est⸱as postul⸱em⸱a — sed tamen mi est⸱as — hom⸱o, ne, ver⸱dir⸱e, ia sen⸱taŭg⸱aĵ⸱o...“

„Mi sci⸱as, mi sci⸱as, ne pri⸱skrib⸱u tro...“

„Di⸱sinjor⸱o mi⸱a“, flam⸱ard⸱e daŭr⸱ig⸱is la bot⸱ist⸱o, „kiam do ven⸱os fin⸱o al mi⸱a turment⸱o? Kiam, ho, Di⸱sinjor⸱o? Mal⸱feliĉ⸱ul⸱o mi, ve⸱ul⸱o! Kia est⸱as mi⸱a sort⸱o, se oni konsider⸱as! En jun⸱aĝ⸱o bat⸱is mi⸱n mi⸱a mastr⸱o — german⸱o, — en plej bel⸱a aĝ⸱o — bat⸱ad⸱is mi⸱n mi⸱a frat⸱o, — fin⸱e, jen kio⸱n mi ĝis⸱viv⸱is en mi⸱a matur⸱aĝ⸱o...“

He, ci, mol⸱anim⸱ul⸱o,“ dir⸱is Gavrila, „kial ci detal⸱e pri ĉio rakont⸱as? Ver⸱dir⸱e?“

„Kial, Gavrila Andrejiĉ? Mi ne tim⸱as bat⸱o⸱j⸱n, Gavrila Andrejiĉ. Se mi⸱a sinjor⸱o mi⸱n pun⸱as, post⸱e li mi⸱n publik⸱e salut⸱as — mi tamen rest⸱as hom⸱o. Sed sufer⸱i pro tiu...“

„Nu; ir⸱u for“, sen⸱pacienc⸱e inter⸱romp⸱is li⸱n Gavrila.

Kap⸱it⸱o⸱n for⸱ir⸱is.

„Se li ne est⸱us,“ kri⸱is post li la ĉambelan⸱o, „ĉu vi mem konsent⸱us?“

„Mi el⸱dir⸱as mi⸱a⸱n konsent⸱o⸱n“, dir⸱is Kap⸱it⸱o⸱n kaj mal⸱aper⸱is. La elokvent⸱ec⸱o ne for⸱las⸱ad⸱is li⸱n eĉ en la plej mal⸱agrabl⸱a situaci⸱o.

La ĉambelan⸱o paŝ⸱is iom⸱et⸱e tra la ĉambr⸱o.

„Nu, ven⸱ig⸱u nun Tatjana-n“, fin⸱e dir⸱is li.

Post kelk⸱e da temp⸱o Tatjana ne⸱laŭt⸱e en⸱ir⸱is kaj halt⸱is sur la sojl⸱o.

„Kio⸱n vi or⸱don⸱os, Gavrila Andrejiĉ?“ dir⸱is ŝi, apenaŭ aŭd⸱ebl⸱e. La ĉambelan⸱o fiks⸱e rigard⸱is ŝi⸱n.

„Nu,“ dir⸱is li, „ĉu ci, Tanjo, vol⸱as edz⸱in⸱iĝ⸱i? La sinjor⸱in⸱o elekt⸱is por vi la fianĉ⸱o⸱n.“

„Mi obe⸱as, Gavrila Andrejiĉ. Kiu⸱n do la sinjor⸱in⸱o destin⸱is kiel fianĉ⸱o⸱n por mi?“

„Kap⸱it⸱o⸱n-on, la bot⸱ist⸱o⸱n.“

„Mi obe⸱as.“

„Li est⸱as mal⸱serioz⸱ul⸱o, ver⸱dir⸱e. Sed la sinjor⸱in⸱o en tiu okaz⸱o esper⸱as, ke ci...“

„Mi obe⸱as.“

„Nur jen — mal⸱ŝanc⸱o ... tiu surd⸱ul⸱o, Geraĉjo, li ja ci⸱n am⸱ind⸱um⸱as. Kiel ci al⸱sorĉ⸱is tiu⸱n urs⸱o⸱n? Li ja kapabl⸱as ci⸱n mort⸱ig⸱i, tiu urs⸱o...“

„Li mi⸱n mort⸱ig⸱os, Gavrila Andrejiĉ, nepr⸱e mort⸱ig⸱os.“

„Li mort⸱ig⸱os ci⸱n ... Nu, tio⸱n ni ankoraŭ vid⸱os ... Ci dir⸱as — li mort⸱ig⸱os? Ĉu li rajt⸱as ci⸱n mort⸱ig⸱i, pri⸱juĝ⸱u ci mem?“

„Mi ja ne sci⸱as, Gavrila Andrejiĉ, ĉu li rajt⸱as aŭ ne...“

„Jen kia ci est⸱as! Ĉu ci io⸱n al li promes⸱is?“

„Kio⸱n vi dezir⸱as?“

La ĉambelan⸱o iom⸱et⸱e silent⸱is kaj pens⸱is: „Modest⸱a ci est⸱as! — Nu, bon⸱e,“ li al⸱dir⸱is, „ni pri⸱parol⸱u ankoraŭ tio⸱n, nun for⸱ir⸱u, Tanjo; mi vid⸱as, ke ci ver⸱e est⸱as humil⸱ul⸱in⸱o.“

Tatjana re⸱turn⸱is si⸱n, apog⸱is si⸱n facil⸱e je la pord⸱kadr⸱o kaj for⸱ir⸱is.

„Ebl⸱e la sinjor⸱in⸱o morgaŭ jam est⸱os forges⸱int⸱a pri tiu ge⸱edz⸱iĝ⸱o,“ pens⸱is la ĉambelan⸱o, „ebl⸱e mi van⸱e est⸱as mal⸱trankvil⸱a. Ni ja la tumult⸱ul⸱o⸱n pac⸱ig⸱os ... se io okaz⸱os — mi tuj sci⸱ig⸱os la polic⸱o⸱n ... Ustinja Fedorovna,“ or⸱don⸱is li laŭt⸱voĉ⸱e al si⸱a edz⸱in⸱o, „klopod⸱u vi pri la samovar⸱o[8], mi⸱a respekt⸱ind⸱ul⸱in⸱o.“

Tatjana dum tiu tut⸱a tag⸱o ne el⸱ir⸱is el la lav⸱ej⸱o. Komenc⸱e ŝi ek⸱plor⸱is, post⸱e — for⸱viŝ⸱is la larm⸱o⸱j⸱n kaj laŭ⸱kutim⸱e labor⸱is. Kap⸱it⸱o⸱n ĝis mal⸱fru⸱a nokt⸱o sid⸱is en la drink⸱ej⸱o kun iu kun⸱ul⸱o mal⸱afabl⸱aspekt⸱a kaj rakont⸱is al li detal⸱e — kiel li loĝ⸱is en Peterburgo ĉe ia sinjor⸱o. Tiu sinjor⸱o est⸱is tre talent⸱a, sed observ⸱is tro la ord⸱o⸱n kaj hav⸱is unu mal⸱bon⸱a⸱n ec⸱o⸱n: li tro inklin⸱is al drink⸱ad⸱o kaj ĉiel am⸱ind⸱um⸱is vir⸱in⸱o⸱j⸱n ... La mal⸱afabl⸱a kun⸱ul⸱o jes⸱is; sed kiam Kap⸱it⸱o⸱n al li anonc⸱is, fin⸱e, ke li, pro ia okaz⸱o, intenc⸱as morgaŭ si⸱n mem⸱mort⸱ig⸱i, la mal⸱afabl⸱a kamarad⸱o dir⸱is, ke jam est⸱as temp⸱o dorm⸱i. Ili dis⸱iĝ⸱is mal⸱delikat⸱e kaj silent⸱e.

Sed la esper⸱o⸱j de la ĉambelan⸱o ne efektiv⸱iĝ⸱is. La sinjor⸱in⸱o⸱n pri⸱okup⸱is tiom la intenc⸱o, edz⸱ig⸱i Kap⸱it⸱o⸱n-on, ke ŝi eĉ dum⸱nokt⸱e pri tio konversaci⸱is kun unu el si⸱a⸱j akompan⸱ist⸱in⸱o⸱j[9]. Tiu ĉi akompan⸱ist⸱in⸱o loĝ⸱is en la sinjor⸱in⸱a dom⸱o nur por pas⸱ig⸱i la nokt⸱o⸱n kun la dom⸱mastr⸱in⸱o, se tiu ne pov⸱is dorm⸱i; la fraŭl⸱in⸱o dorm⸱is dum⸱tag⸱e kiel nokt⸱a vetur⸱ig⸱ist⸱o.

Kiam Gavrila ven⸱is al la sinjor⸱in⸱o post la maten⸱manĝ⸱o, kun la raport⸱o, ŝi⸱a unu⸱a demand⸱o est⸱is: „... kaj la ge⸱edz⸱iĝ⸱o? Ĉu la afer⸱o sukces⸱os?“ Li kompren⸱ebl⸱e respond⸱is, ke jes, ke Kap⸱it⸱o⸱n hodiaŭ ven⸱os ŝi⸱n salut⸱i. La sinjor⸱in⸱o ne fart⸱is bon⸱e; ŝi ne long⸱e okup⸱is si⸱n pri la afer⸱o⸱j.

La ĉambelan⸱o re⸱ven⸱is hejm⸱e⸱n kaj kun⸱vok⸱is konsil⸱ant⸱ar⸱o⸱n. La afer⸱o, sen⸱dub⸱e, postul⸱is apart⸱a⸱n pri⸱diskut⸱ad⸱o⸱n. Tatjana ne kontraŭ⸱dir⸱is io⸱n, sed Kap⸱it⸱o⸱n laŭt⸱voĉ⸱e anonc⸱is, ke li hav⸱as nur unu kap⸱o⸱n, sed ne du, nek tri ... Gerasim sever⸱e, rapid⸱rigard⸱e observ⸱is ĉiu⸱j⸱n, ne for⸱las⸱is la peron⸱o⸱n de la serv⸱ist⸱in⸱ej⸱o kaj, ŝajn⸱e, antaŭ⸱sent⸱is, ke oni konspir⸱as io⸱n por li mal⸱bon⸱a⸱n. La kun⸱ven⸱int⸱o⸱j (en ties nombr⸱o ĉe⸱est⸱is mal⸱jun⸱a bufed⸱estr⸱o, nom⸱it⸱a onkl⸱o Ĥvost, kiu⸱n ĉiu⸱j respekt⸱e demand⸱is pri konsil⸱o⸱j, kvankam li ne respond⸱ad⸱is io⸱n ali⸱a⸱n ol „jen ĝi kiel“ aŭ „jes, jes! — jes, jes!“) komenc⸱is per tio, ke ili, por en ĉiu kaz⸱o el⸱danĝer⸱ig⸱i li⸱n, en⸱ferm⸱is Kap⸱it⸱o⸱n-on en la ĉambr⸱et⸱o⸱n, kie star⸱is akv⸱o⸱pur⸱ig⸱a maŝin⸱o. Oni komenc⸱is fervor⸱e pri⸱pens⸱i. Cert⸱e, est⸱is facil⸱e ag⸱i per⸱fort⸱e, — sed — ke Di⸱o antaŭ⸱gard⸱u — la sinjor⸱in⸱o mal⸱trankvil⸱iĝ⸱os pro la bru⸱o, — mal⸱ŝanc⸱o! Kio⸱n do far⸱i! Oni pens⸱is, pens⸱is, fin⸱fin⸱e, el⸱pens⸱is.

Rimark⸱it⸱e est⸱is mult⸱foj⸱e, ke Gerasim ne toler⸱is ebri⸱ul⸱o⸱j⸱n. Sid⸱ant⸱e ĉe la pord⸱eg⸱o, li ĉiam de⸱turn⸱is la kap⸱o⸱n indign⸱e, kiam li⸱n preter⸱paŝ⸱is ia drink⸱ul⸱o, ne⸱cert⸱e marŝ⸱ant⸱e, kun la ŝirm⸱il⸱et⸱o de si⸱a ĉap⸱o sur la orel⸱o. Oni decid⸱is instig⸱i Tatjana-n, ke ŝi ŝajn⸱ig⸱u si⸱n ebri⸱et⸱a kaj ir⸱u, ŝancel⸱iĝ⸱ant⸱e kaj balanc⸱iĝ⸱ant⸱e, preter Gerasim. La mal⸱feliĉ⸱ul⸱in⸱o long⸱e ne konsent⸱is; sed oni konvink⸱is ŝi⸱n. Ŝi mem vid⸱is, ke ali⸱manier⸱e ŝi ne liber⸱iĝ⸱us de si⸱a ador⸱ant⸱o. Ŝi ir⸱is. Oni el⸱ig⸱is Kap⸱it⸱o⸱n-on el la ĉambr⸱et⸱o — ĉar la afer⸱o li⸱n koncern⸱is. Gerasim est⸱is sid⸱ant⸱a sur la piedestal⸱et⸱o ĉe la pord⸱eg⸱o kaj en⸱ŝov⸱is la ŝovel⸱il⸱o⸱n en la ter⸱o⸱n ... El ĉiu⸱j angul⸱o⸱j, el sub ĉiu⸱j rul⸱kurten⸱o⸱j oni li⸱n observ⸱is ...

La ruz⸱aĵ⸱o sukces⸱is plej ebl⸱e bon⸱e. Ek⸱vid⸱int⸱e Tatjana-n, li, komenc⸱e, laŭ⸱kutim⸱e, kares⸱e kap⸱balanc⸱is; post⸱e, ŝi⸱n fiks⸱rigard⸱ant⸱e, fal⸱ig⸱is la ŝovel⸱il⸱o⸱n, ek⸱star⸱is, al⸱proksim⸱iĝ⸱is, al⸱met⸱is si⸱a⸱n vizaĝ⸱o⸱n al la ŝi⸱a ... Pro la tim⸱o ŝi ek⸱ŝancel⸱is ankoraŭ pli fort⸱e kaj ferm⸱is la okul⸱o⸱j⸱n. Li pren⸱is ŝi⸱a⸱n man⸱o⸱n, kur⸱ig⸱is ŝi⸱n tra la kort⸱o; en⸱ir⸱int⸱e kun ŝi la ĉambr⸱o⸱n, kie kun⸱sid⸱is la konsil⸱ant⸱ar⸱o, li puŝ⸱is ŝi⸱n rekt⸱e al Kap⸱it⸱o⸱n. Tatjana preskaŭ sven⸱is ... Gerasim star⸱is iom⸱et⸱e, ŝi⸱n rigard⸱ant⸱e, sving⸱is man⸱o⸱n, ek⸱rid⸱et⸱is kaj for⸱ir⸱is pez⸱paŝ⸱e, en si⸱a⸱n ĉambr⸱et⸱o⸱n ... Unu tag⸱o⸱n kaj unu nokt⸱o⸱n li ne el⸱ir⸱is. Forejtor Antipka post⸱e rakont⸱is, ke li vid⸱is tra fend⸱et⸱o, ke Gerasim, sid⸱ant⸱e sur si⸱a lit⸱o, ne⸱laŭt⸱e, egal⸱mezur⸱e kaj nur muĝ⸱ant⸱e — kant⸱is; tio est⸱is — balanc⸱iĝ⸱is, ferm⸱is la okul⸱o⸱j⸱n kaj sku⸱is la kap⸱o⸱n, kiel tio⸱n far⸱as vetur⸱ig⸱ist⸱o⸱j aŭ volg⸱a⸱j ŝip⸱labor⸱ist⸱o⸱j, kiam ili kant⸱as si⸱a⸱j⸱n ve⸱mal⸱gaj⸱a⸱j⸱n melodi⸱o⸱j⸱n.

Antipka ek⸱sent⸱is kor⸱tim⸱o⸱n kaj de⸱ir⸱is de la fend⸱o⸱tru⸱o.

Kiam, sekv⸱ant⸱a⸱n tag⸱o⸱n, Gerasim el⸱ir⸱is el si⸱a ĉambr⸱et⸱o, li hav⸱is si⸱a⸱n kutim⸱a⸱n mien⸱o⸱n. Li aspekt⸱is nur iom⸱et⸱e pli mal⸱seren⸱a kaj tut⸱e ne atent⸱is Tatjana-n, nek Kap⸱it⸱o⸱n-on.

La sam⸱a⸱n vesper⸱o⸱n la ge⸱fianĉ⸱o⸱j, ten⸱ant⸱e sub⸱brak⸱e anser⸱o⸱j⸱n[10], ir⸱is al la sinjor⸱in⸱o kaj post unu semajn⸱o ili ge⸱edz⸱iĝ⸱is. En la sam⸱a tag⸱o Gerasim ŝanĝ⸱is si⸱a⸱n kondut⸱o⸱n neniel.

Sed de la river⸱o li re⸱ven⸱is sen akv⸱o — li ial romp⸱is dum⸱voj⸱e la barel⸱o⸱n. Vesper⸱e, en la ĉeval⸱ej⸱o, li tiel fervor⸱e pur⸱ig⸱is kaj frot⸱is si⸱a⸱n ĉeval⸱o⸱n, ke la best⸱o balanc⸱iĝ⸱is, kvazaŭ sek⸱trunk⸱et⸱o pro la vent⸱o, kaj apenaŭ ten⸱is si⸱n sur la pied⸱o⸱j sub li⸱a⸱j fer⸱pugn⸱o⸱j. Ĉi ĉio okaz⸱is printemp⸱e. Preter⸱pas⸱is ankoraŭ unu jar⸱o, dum kiu Kap⸱it⸱o⸱n fin⸱e al neni⸱o plu taŭg⸱is pro si⸱a ebri⸱ec⸱o. Oni decid⸱is for⸱send⸱i li⸱n kaj li⸱a⸱n edz⸱in⸱o⸱n en mal⸱proksim⸱a⸱n kamp⸱ar⸱o⸱n kun la kamp⸱ar⸱vetur⸱il⸱ar⸱o. En la tag⸱o de ili⸱a for⸱vetur⸱o li ŝajn⸱is kuraĝ⸱a kaj vol⸱is konvink⸱i ĉiu⸱j⸱n, ke — kie⸱n ajn oni li⸱n send⸱os, eĉ al fin⸱o de la mond⸱o — li tamen ne pere⸱os. Sed post⸱e li tut⸱e sen⸱kuraĝ⸱iĝ⸱is, plend⸱is, ke oni vetur⸱ig⸱as li⸱n al mal⸱kler⸱ul⸱o⸱j, kaj fin⸱e mal⸱fort⸱iĝ⸱is tiel, ke li pov⸱is eĉ ne sur⸱met⸱i si⸱a⸱n ĉap⸱o⸱n. Iu kompat⸱em⸱ul⸱o ĝi⸱n sur⸱ŝov⸱is sur li⸱a⸱n frunt⸱o⸱n, ord⸱e aranĝ⸱is la ŝirm⸱il⸱et⸱o⸱n kaj man⸱frap⸱is ĝi⸱n de⸱supr⸱e. Kiam ĉio jam est⸱is pret⸱a, la kamp⸱ar⸱an⸱o⸱j jam pren⸱is en la man⸱o⸱j⸱n la konduk⸱il⸱o⸱j⸱n, kaj oni atend⸱is nur la vort⸱o⸱j⸱n: „Kun Di⸱o!“[11], Gerasim el⸱ir⸱is el si⸱a ĉambr⸱et⸱o, al⸱proksim⸱iĝ⸱is al Tatjana kaj donac⸱is al ŝi — por re⸱memor⸱ig⸱o pri li — ruĝ⸱a⸱n koton⸱tuk⸱o⸱n, kiu⸱n li por ŝi aĉet⸱is antaŭ unu jar⸱o[12]. Tatjana, ĝis nun indiferent⸱e sufer⸱int⸱a ĉiu⸱j⸱n ŝanĝ⸱iĝ⸱o⸱j⸱n de si⸱a sort⸱o, tamen nun ne pov⸱is plu el⸱ten⸱i — ŝi el⸱ig⸱is larm⸱o⸱j⸱n, kaj, si⸱n sid⸱ig⸱ant⸱e en la kamp⸱ar⸱vetur⸱il⸱o⸱n, ŝi, laŭ⸱krist⸱an⸱e, inter⸱ŝanĝ⸱is kun Gerasim tri⸱foj⸱a⸱n kis⸱o⸱n. Li intenc⸱is akompan⸱i ŝi⸱n ĝis la lim⸱bar⸱aĵ⸱o[13] kaj ir⸱is apud la vetur⸱il⸱o, sed subit⸱e halt⸱is ĉe la Krim⸱a Tra⸱ir⸱ej⸱o, sving⸱is la man⸱o⸱n[14] kaj ek⸱marŝ⸱is laŭ⸱long⸱e de la river⸱o.

Vesper⸱iĝ⸱is. Li ir⸱is ne⸱rapid⸱e kaj rigard⸱is la akv⸱o⸱n. Subit⸱e ŝajn⸱is al li, ke iu barakt⸱as en la ŝlim⸱o ĉe la bord⸱o. Li klin⸱iĝ⸱is kaj ek⸱vid⸱is et⸱a⸱n hund⸱id⸱o⸱n, blank⸱a⸱n, nigr⸱o⸱makul⸱a⸱n, kiu, malgraŭ si⸱a⸱j pen⸱o⸱j, ne pov⸱is el⸱ir⸱i iel el la akv⸱o, glit⸱is kaj trem⸱et⸱is per tut⸱a si⸱a mal⸱sek⸱a kaj mal⸱gras⸱a korp⸱et⸱o. Gerasim iom rigard⸱is la kompat⸱ind⸱a⸱n fi⸱hund⸱id⸱o⸱n, ek⸱kapt⸱is ĝi⸱n per unu man⸱o, met⸱is ĝi⸱n ĉe si⸱a brust⸱o kaj grand⸱paŝ⸱e ir⸱is hejm⸱e⸱n. Ven⸱int⸱e en si⸱a⸱n ĉambr⸱et⸱o⸱n, li met⸱is sur si⸱a⸱n lit⸱o⸱n la sav⸱it⸱a⸱n hund⸱id⸱o⸱n, kovr⸱is ĝi⸱n per si⸱a pez⸱a lan⸱mantel⸱o kaj kur⸱is — unu⸱e en la ĉeval⸱ej⸱o⸱n por al⸱port⸱i pajl⸱o⸱n, post⸱e — en la kuir⸱ej⸱o⸱n, kie li pren⸱is pelv⸱et⸱o⸱n da lakt⸱o. Zorg⸱em⸱e for⸱puŝ⸱int⸱e la lan⸱mantel⸱o⸱n kaj stern⸱int⸱e la pajl⸱o⸱n, li met⸱is la pelv⸱et⸱o⸱n sur la lit⸱o⸱n. La kompat⸱ind⸱a hund⸱id⸱o est⸱is nur tri⸱semajn⸱a, — ĝi est⸱is nur antaŭ ne⸱long⸱e komenc⸱int⸱a vid⸱i — unu okul⸱o eĉ ŝajn⸱is pli grand⸱a ol la ali⸱a. Ĝi ankoraŭ ne pov⸱is trink⸱i el la pelv⸱et⸱o, nur trem⸱et⸱is kaj ferm⸱et⸱is la okul⸱o⸱j⸱n. Gerasim, delikat⸱e al⸱tuŝ⸱ant⸱e ĝi⸱a⸱n kap⸱o⸱n, puŝ⸱is ĝi⸱a⸱n buŝ⸱o⸱n al la lakt⸱o. La hund⸱id⸱o subit⸱e el⸱trink⸱is avid⸱e, ŝpruc⸱blov⸱ant⸱e, trem⸱ant⸱e kaj tro⸱glut⸱ant⸱e. Gerasim iom observ⸱is ĝi⸱n, kaj subit⸱e ek⸱rid⸱is ... Tut⸱a⸱n nokt⸱o⸱n li vart⸱is ĝi⸱n, kuŝ⸱ig⸱is, sek⸱ig⸱is kaj, fin⸱e, li mem ek⸱dorm⸱is apud ĝi kontent⸱e kaj kviet⸱e.

Neni⸱u patr⸱in⸱o fleg⸱as si⸱a⸱n infan⸱o⸱n tiel, kiel Gerasim fleg⸱is si⸱a⸱n adopt⸱it⸱o⸱n (tio est⸱is la hund⸱in⸱et⸱o). Komenc⸱e ĝi est⸱is tre mal⸱fortik⸱a, et⸱aĉ⸱a kaj mal⸱bel⸱a; sed iom post iom ĝi grand⸱iĝ⸱is kaj fort⸱iĝ⸱is. Post ok monat⸱o⸱j ĝi dank’ al la zorg⸱a fleg⸱ad⸱o de si⸱a sav⸱int⸱o iĝ⸱is bel⸱aspekt⸱a hund⸱et⸱o de hispan⸱a ras⸱o, kun long⸱a⸱j orel⸱o⸱j, lanug⸱a vost⸱o tub⸱form⸱a kaj grand⸱a⸱j esprim⸱plen⸱a⸱j okul⸱o⸱j. Ĝi pasi⸱e am⸱is Gerasim-on, ĉiam akompan⸱is li⸱n, turn⸱ant⸱e si⸱a⸱n vost⸱o⸱n. Li nom⸱is ĝi⸱n — mut⸱ul⸱o⸱j sci⸱as, ke ili atent⸱ig⸱as ali⸱a⸱j⸱n per si⸱a blek⸱ad⸱o — Mumu. Ĉiu⸱j dom⸱an⸱o⸱j am⸱is ĝi⸱n kaj vok⸱is „Mumunja“. Ĝi est⸱is tre kompren⸱em⸱a, kares⸱em⸱a, sed montr⸱is si⸱a⸱n si⸱n⸱don⸱em⸱o⸱n nur al Gerasim. Li mem ĝi⸱n tre am⸱is, sed li ne toler⸱is, kiam ali⸱a⸱j ĝi⸱n kares⸱is; ĉu li tim⸱is pro ĝi, ĉu li est⸱is ĵaluz⸱a — Di⸱o sci⸱as ...

La hund⸱et⸱o vek⸱is li⸱n fru⸱maten⸱e, tir⸱ant⸱e la rand⸱o⸱n de li⸱a vest⸱aĵ⸱o, konduk⸱is per la ŝnur⸱o la mal⸱jun⸱a⸱n ĉeval⸱o⸱n al li — tiu ĉeval⸱o kaj la hund⸱o est⸱is amik⸱o⸱j. Grav⸱mien⸱e ĝi ir⸱ad⸱is kun li al la river⸱o, gard⸱is li⸱a⸱j⸱n bala⸱il⸱o⸱j⸱n kaj ŝovel⸱il⸱o⸱j⸱n kaj al neni⸱u permes⸱is al⸱proksim⸱iĝ⸱i al li⸱a ĉambr⸱et⸱o. Li el⸱tranĉ⸱is por ĝi mal⸱grand⸱a⸱n mal⸱ferm⸱aĵ⸱o⸱n en si⸱a pord⸱o, kaj ĝi kvazaŭ kompren⸱is, ke nur en la ĉambr⸱et⸱o de Gerasim ĝi est⸱as hejm⸱e; tial, en⸱ir⸱int⸱e tie⸱n, ĝi tuj, kontent⸱mien⸱a, salt⸱is sur la lit⸱o⸱n. Dum⸱nokt⸱e ĝi tut⸱e ne dorm⸱is, sed ne boj⸱ad⸱is sen⸱cel⸱e, kiel stult⸱a kort⸱hund⸱aĉ⸱o, kiu, sid⸱ant⸱e sur si⸱a vost⸱o kaj lev⸱ant⸱e la buŝ⸱o⸱n, du⸱on⸱ferm⸱ant⸱e la okul⸱o⸱j⸱n, boj⸱as nur pro ne⸱okup⸱iĝ⸱o, kutim⸱e tri⸱foj⸱e. Sed la voĉ⸱et⸱o akr⸱a de Mumu aŭd⸱iĝ⸱is neniam van⸱e: — aŭ kiam iu fremd⸱ul⸱o al⸱proksim⸱iĝ⸱is al la ĉirkaŭ⸱bar⸱o, aŭ ie io suspekt⸱ind⸱a bru⸱et⸱is, krak⸱et⸱is ... Unu⸱vort⸱e, ĝi est⸱is perfekt⸱a gard⸱ist⸱o ...

Ver⸱dir⸱e, krom ĝi est⸱is en la kort⸱o ankoraŭ mal⸱jun⸱a vir⸱hund⸱o, flav⸱a kun brun⸱a⸱j makul⸱et⸱o⸱j, nom⸱it⸱a Volĉok; sed li eĉ nokt⸱e est⸱is al⸱lig⸱it⸱a al la ĉen⸱o. Li mem, pro si⸱a kaduk⸱ec⸱o, tut⸱e ne aspir⸱is la liber⸱ec⸱o⸱n, — li est⸱is kuŝ⸱ant⸱a, kun⸱volv⸱iĝ⸱int⸱e, en si⸱a niĉ⸱o kaj nur mal⸱oft⸱e el⸱ig⸱ad⸱is raŭk⸱aĉ⸱a⸱n, preskaŭ sen⸱son⸱a⸱n ek⸱boj⸱o⸱n. Li ĝi⸱n tuj halt⸱ig⸱is, kvazaŭ konsci⸱ant⸱e mem la sen⸱util⸱ec⸱o⸱n de si⸱a boj⸱o.

Mumu neniam en⸱ir⸱is en la sinjor⸱a⸱n dom⸱o⸱n. Kiam Gerasim al⸱port⸱is lign⸱o⸱n en la ĉambr⸱o⸱j⸱n, la hund⸱o rest⸱is ĉiam ekster⸱e kaj sen⸱pacienc⸱e atend⸱is li⸱n sur la peron⸱o, streĉ⸱ant⸱e la orel⸱o⸱j⸱n, turn⸱ant⸱e la kap⸱o⸱n, jen dekstr⸱e⸱n, jen mal⸱dekstr⸱e⸱n, ĉe la plej mal⸱fort⸱a bru⸱o mal⸱antaŭ la pord⸱o⸱j.

Tiel for⸱pas⸱is ankoraŭ unu jar⸱o. Gerasim daŭr⸱ig⸱is si⸱a⸱n ofic⸱o⸱n kaj est⸱is kontent⸱a pri si⸱a sort⸱o, sed subit⸱e okaz⸱is ne⸱atend⸱it⸱aĵ⸱o. Nom⸱e: iu⸱n bel⸱a⸱n somer⸱tag⸱o⸱n la sinjor⸱in⸱o kun si⸱a⸱j akompan⸱ist⸱in⸱o⸱j promen⸱is tra la gast⸱o-ĉambr⸱o. Ŝi est⸱is bon⸱humor⸱a, rid⸱is kaj ŝerc⸱is. La akompan⸱ist⸱in⸱o⸱j ankaŭ rid⸱is kaj ŝerc⸱is kun ŝi; sed ili ne ĝoj⸱is tro: oni ne ŝat⸱is en la dom⸱o, kiam la sinjor⸱in⸱o est⸱is gaj⸱a. Unu⸱e — ĉar tiam ŝi postul⸱is de ĉiu⸱j sen⸱prokrast⸱a⸱n kaj plen⸱a⸱n part⸱o⸱pren⸱o⸱n en si⸱a ĝoj⸱humor⸱o kaj koler⸱is, se ies vizaĝ⸱o ne bril⸱is pro plezur⸱o; du⸱e — ĉar la ĝoj⸱ek⸱flam⸱o⸱j ĉe ŝi ne long⸱e daŭr⸱is kaj kutim⸱e ŝanĝ⸱is en mal⸱seren⸱a⸱n, mal⸱afabl⸱a⸱n humor⸱o⸱n.

Tiu⸱n tag⸱o⸱n ŝi vek⸱iĝ⸱is bon⸱ŝanc⸱e: laŭ la kart⸱o⸱j — ŝi ĉiu⸱maten⸱e diven⸱prov⸱is la kart⸱o⸱j⸱n — ŝi atend⸱is la plen⸱um⸱o⸱n de si⸱a dezir⸱o; la te⸱o⸱n ŝi opini⸱is apart⸱e bon⸱gust⸱a — tial la ĉambr⸱ist⸱in⸱o ricev⸱is laŭd⸱o⸱n kaj kiel rekompenc⸱o⸱n — dek kopek⸱o⸱j⸱n. Kun dolĉ⸱agrabl⸱a rid⸱et⸱o sur la sulk⸱a⸱j lip⸱o⸱j la sinjor⸱in⸱o promen⸱is en la gast⸱o-ĉambr⸱o kaj al⸱proksim⸱iĝ⸱is al la fenestr⸱o. Antaŭ la fenestr⸱o trov⸱iĝ⸱is ĝarden⸱et⸱o; en la mez⸱o, sur la bed⸱et⸱o kun roz⸱arbust⸱o, kuŝ⸱is Mumu kaj fervor⸱e dent⸱skrap⸱is ost⸱o⸱n. La sinjor⸱in⸱o ĝi⸱n ek⸱vid⸱is.

Ho, mi⸱a Di⸱o!“ Si ek⸱kri⸱is subit⸱e: „kio est⸱as ĉi tiu hund⸱o?“

La akompan⸱ist⸱in⸱o, al kiu turn⸱is si⸱n la sinjor⸱in⸱o, ĵet⸱is si⸱n ĉiu⸱flank⸱e⸱n, ve⸱mal⸱gaj⸱e embaras⸱it⸱a, kiel kutim⸱e okaz⸱as al iu sub⸱potenc⸱a, kiu ne bon⸱e kompren⸱as kio⸱n signif⸱as la ek⸱vok⸱o de li⸱a estr⸱o.

Mmm ... mi ne sci⸱as“, balbut⸱is ŝi, „ŝajn⸱as, ke tio est⸱as la hund⸱o de la mut⸱ul⸱o.“

„Di⸱o mi⸱a“, inter⸱romp⸱is ŝi⸱n la sinjor⸱in⸱o, „ĝi est⸱as bel⸱et⸱a hund⸱o! Ĉu li ĝi⸱n jam de⸱long⸱e hav⸱as? Or⸱don⸱u ĝi⸱n ven⸱ig⸱i. Kial do mi ĝi⸱n ĝis nun ne vid⸱is? Ven⸱ig⸱u ĝi⸱n.“

La akompan⸱ist⸱in⸱o tuj flug⸱kur⸱is en la antaŭ⸱ĉambr⸱o⸱n.

He, he“, ek⸱kri⸱is ŝi. „Ven⸱ig⸱u tuj Mumu! Ĝi est⸱as en la ĝarden⸱et⸱o.“

Ha“, dir⸱is la sinjor⸱in⸱o: „oni ĝi⸱n nom⸱as Mumu! Tre bel⸱a nom⸱o!“

Ho, jes, tre bel⸱a“, re⸱dir⸱is la akompan⸱ist⸱in⸱o⸱j. „Rapid⸱u, Step⸱a⸱n!“

Step⸱a⸱n, fortik⸱a fraŭl⸱o, lake⸱o, kur⸱eg⸱is en la ĝarden⸱et⸱o⸱n, vol⸱is kapt⸱i Mumu, sed la hund⸱o lert⸱e el⸱glit⸱is el li⸱a⸱j fingr⸱o⸱j kaj, lev⸱int⸱e la vost⸱o⸱n, al⸱kur⸱is rapid⸱eg⸱e al Gerasim, kiu star⸱is apud la kuir⸱ej⸱o kaj sku⸱is la barel⸱o⸱n, frap⸱ant⸱e kaj turn⸱ant⸱e ĝi⸱n en si⸱a⸱j man⸱o⸱j, kvazaŭ infan⸱a⸱n lud⸱tambur⸱o⸱n. Step⸱a⸱n kur⸱e persekut⸱is la hund⸱o⸱n, pen⸱ant⸱e ĝi⸱n ek⸱kapt⸱i ĉe la pied⸱o⸱j de ĝi⸱a mastr⸱o. Sed la rapid⸱mov⸱a hund⸱et⸱o ne las⸱is si⸱n kapt⸱i, el⸱turn⸱iĝ⸱is, for⸱salt⸱is. Gerasim mok⸱rid⸱et⸱ant⸱e observ⸱is tio⸱n. Fin⸱e Step⸱a⸱n koler⸱e si⸱n lev⸱is kaj rapid⸱e kompren⸱ig⸱is li⸱n help⸱e de man⸱sign⸱o⸱j, ke la sinjor⸱in⸱o or⸱don⸱is ven⸱ig⸱i al si la hund⸱et⸱o⸱n. Gerasim ŝajn⸱is mir⸱ig⸱it⸱a, sed al⸱vok⸱is Mumu, lev⸱is ĝi⸱n de la ter⸱o kaj en⸱man⸱ig⸱is al Step⸱a⸱n. Step⸱a⸱n al⸱port⸱is ĝi⸱n en la salon⸱o⸱n kaj star⸱ig⸱is sur la parget⸱o⸱n. La sinjor⸱in⸱o kares⸱voĉ⸱e vok⸱is ĝi⸱n. Mumu, neniam en si⸱a viv⸱o vizit⸱int⸱a tia⸱j⸱n luks⸱eg⸱a⸱j⸱n ĉambr⸱o⸱j⸱n, tim⸱eg⸱is kaj vol⸱is for⸱kur⸱i tra la pord⸱o, sed, for⸱puŝ⸱it⸱a de la serv⸱em⸱a Step⸱a⸱n, trem⸱is kaj prem⸱is si⸱n al la pord⸱o.

Mumu, Mumu, ven⸱u do al mi, ven⸱u al la sinjor⸱in⸱o,“ dir⸱is la mastr⸱in⸱o, „ven⸱u, stult⸱et⸱a, ne tim⸱u...“

„Al⸱proksim⸱iĝ⸱u, Mumu, al la sinjor⸱in⸱o“, ripet⸱is la akompan⸱ist⸱in⸱o⸱j: „ven⸱u do!“

Sed Mumu sopir⸱e ĉirkaŭ⸱rigard⸱is kaj ne mov⸱iĝ⸱is.

„Al⸱port⸱u al ĝi iom por manĝ⸱i!“ dir⸱is la sinjor⸱in⸱o. „Kia stult⸱a ĝi est⸱as! ne vol⸱as ven⸱i al la sinjor⸱in⸱o! Kio⸱n ĝi tim⸱as?“

„Ĝi ankoraŭ ne est⸱is kutim⸱it⸱a“, el⸱parol⸱is serv⸱em⸱e-tim⸱em⸱e unu el la akompan⸱ist⸱in⸱o⸱j.

Step⸱a⸱n al⸱port⸱is pelv⸱et⸱o⸱n kun lakt⸱o, met⸱is ĝi⸱n antaŭ Mumu, sed la hund⸱o eĉ ne flar⸱is la lakt⸱o⸱n, — ĝi ĉiam trem⸱et⸱is kaj ĉirkaŭ⸱rigard⸱is.

Ho, kia ci est⸱as!“ dir⸱is la sinjor⸱in⸱o, al⸱ven⸱ant⸱e; ŝi klin⸱iĝ⸱is kaj vol⸱is ĝi⸱n man⸱kares⸱i. Sed Mumu konvulsi⸱e turn⸱is la kap⸱o⸱n kaj montr⸱is la dent⸱o⸱j⸱n. La sinjor⸱in⸱o rapid⸱e for⸱pren⸱is si⸱a⸱n man⸱o⸱n. Dum unu moment⸱o ĉiu⸱j silent⸱is. Mumu ne⸱laŭt⸱e pep⸱kri⸱et⸱is, kvazaŭ plend⸱ant⸱e kaj pet⸱ant⸱e pardon⸱o⸱n. La sinjor⸱in⸱o de⸱ir⸱is mal⸱afabl⸱a⸱mien⸱a. La subit⸱a mov⸱o de la hund⸱o ŝi⸱n tim⸱ig⸱is.

Ho“, ek⸱kri⸱is sam⸱temp⸱e ĉiu⸱j akompan⸱ist⸱in⸱o⸱j ... „Ĉu ĝi, ebl⸱e, vi⸱n mord⸱is? Ke Di⸱o ni⸱n gard⸱u!“ (Mumu ankoraŭ neniu⸱n mord⸱is iam.) „Ho, ho!“

„For⸱port⸱u ĝi⸱n!“ dir⸱is la mal⸱jun⸱ul⸱in⸱o per ŝanĝ⸱it⸱a voĉ⸱o. „Aĉ⸱a fi⸱hund⸱et⸱o! Kiel mal⸱bon⸱a ĝi est⸱as!“

Kaj, si⸱n re⸱turn⸱int⸱e mal⸱rapid⸱e, ŝi ir⸱is al si⸱a skrib⸱o⸱ĉambr⸱o. La vir⸱in⸱o⸱j, tim⸱e rigard⸱ant⸱e unu la ali⸱a⸱n, vol⸱is ŝi⸱n sekv⸱i, sed ŝi halt⸱is, sever⸱e ili⸱n rigard⸱is kaj dir⸱is: „Kial vi ven⸱as? Mi ja vi⸱n ne invit⸱is!“ kaj for⸱ir⸱is.

La akompan⸱ist⸱in⸱o⸱j sen⸱esper⸱e man⸱sving⸱is al Step⸱a⸱n. Li ek⸱kapt⸱is Mumu kaj rapid⸱e el⸱ĵet⸱is ĝi⸱n tra la pord⸱o, rekt⸱e al la pied⸱o⸱j de Gerasim. Post unu du⸱on⸱hor⸱o silent⸱o reg⸱is en la dom⸱o kaj la mal⸱jun⸱a sinjor⸱in⸱o sid⸱is sur si⸱a kanap⸱o mal⸱bon⸱humor⸱a, pli mal⸱seren⸱aspekt⸱a ol nub⸱eg⸱o fulm⸱o⸱tondr⸱a.

Kia⸱j bagatel⸱o⸱j, se oni medit⸱as, pov⸱as ia⸱foj⸱e mal⸱bon⸱humor⸱ig⸱i la hom⸱o⸱n!

Ĝis la vesper⸱o la sinjor⸱in⸱o ne trankvil⸱iĝ⸱is, ne al⸱parol⸱is iu⸱n, ne kart⸱lud⸱is kaj mal⸱kviet⸱e dorm⸱is. Ŝi imag⸱is, ke oni ne don⸱is al ŝi sam⸱a⸱n parfum⸱o⸱n, kiu⸱n oni kutim⸱e al ŝi al⸱port⸱is, ke ŝi⸱a kusen⸱o odor⸱is je sap⸱o, kaj ig⸱is la ĉambelan⸱in⸱o⸱n, tra⸱flar⸱i la tut⸱a⸱n tol⸱aĵ⸱ar⸱o⸱n, — unu⸱vort⸱e ek⸱cit⸱iĝ⸱is tro. La sekv⸱ant⸱a⸱n maten⸱o⸱n ŝi or⸱don⸱is ven⸱ig⸱i Gavrila-n unu hor⸱o⸱n pli fru⸱e ol kutim⸱e.

„Dir⸱u — do“, ŝi komenc⸱is, kiam li, intern⸱e trem⸱ant⸱e, apenaŭ tra⸱paŝ⸱is la sojl⸱o⸱n de ŝi⸱a skrib⸱o⸱ĉambr⸱o: „kiu hund⸱o boj⸱is la tut⸱a⸱n nokt⸱o⸱n en ni⸱a kort⸱o? Mi ne pov⸱is dorm⸱i pro tio.“

„Hund⸱o ... kiu ... ebl⸱e la hund⸱o de la mut⸱ul⸱o“, dir⸱is li per ne⸱cert⸱a voĉ⸱o.

„Mi ne sci⸱as, kies ĝi est⸱as, nur mi ne pov⸱is dorm⸱i. Mi mir⸱as, kial ni bezon⸱as mult⸱eg⸱o⸱n da hund⸱o⸱j. Mi dezir⸱as sci⸱i. Ni ja hav⸱as la kort⸱hund⸱o⸱n?“

„Jes, cert⸱e. Volĉok...“

„Nu, kial do ni bezon⸱as ankoraŭ hund⸱o⸱n? Nur pro sen⸱ord⸱o ... Tio okaz⸱as nur, ĉar for⸱est⸱as la dom⸱estr⸱o ... Kial la mut⸱ul⸱o bezon⸱as hund⸱o⸱n? Kiu permes⸱is al li, posed⸱i hund⸱o⸱j⸱n en mi⸱a kort⸱o? Hieraŭ mi ven⸱is al la fenestr⸱o — ĝi kuŝ⸱as en la ĝarden⸱et⸱o, port⸱is tie⸱n ia⸱n aĉ⸱aĵ⸱o⸱n, dent⸱skrap⸱as. Sed mi tie plant⸱is roz⸱o⸱j⸱n...“ La sinjor⸱in⸱o silent⸱is iom.

„Ĝi for⸱iĝ⸱u ankoraŭ hodiaŭ!... Ĉu ci aŭd⸱is?“

„Mi obe⸱as.“

„Hodiaŭ ... Nun for⸱ir⸱u. Mi ci⸱n ven⸱ig⸱os post⸱e por la raport⸱o[15].“ Gavrila el⸱ir⸱is.

Tra⸱ir⸱ant⸱e la gast⸱ĉambr⸱o⸱n, la ĉambelan⸱o, pro la ord⸱o, trans⸱met⸱is la tint⸱il⸱et⸱o⸱n de unu tabl⸱o sur ali⸱a⸱n, ne⸱laŭt⸱e pur⸱ig⸱is en la salon⸱o si⸱a⸱n naz⸱o⸱n, simil⸱a⸱n je anas⸱bek⸱o, kaj ir⸱is en la antaŭ⸱ĉambr⸱o⸱n. En la antaŭ⸱ĉambr⸱o, sur la kanap⸱aĉ⸱o, dorm⸱is Step⸱a⸱n, en la situaci⸱o de mort⸱ig⸱it⸱a milit⸱ist⸱o sur batal⸱bild⸱o, konvulsi⸱e el⸱streĉ⸱ant⸱e si⸱a⸱j⸱n nud⸱a⸱j⸱n pied⸱o⸱j⸱n el la surtut⸱o, kiu serv⸱is al li kiel kovr⸱aĵ⸱o. La ĉambelan⸱o puŝ⸱e vek⸱is li⸱n kaj du⸱on⸱voĉ⸱e komunik⸱is al li ia⸱n or⸱don⸱o⸱n. Step⸱a⸱n respond⸱is per du⸱o⸱n⸱osced⸱o kaj du⸱o⸱n⸱rid⸱o.

La ĉambelan⸱o for⸱ir⸱is. Step⸱a⸱n salt⸱e ek⸱star⸱is, sur⸱met⸱is kaftan⸱o⸱n kaj bot⸱o⸱j⸱n, el⸱ir⸱is kaj halt⸱is sur la peron⸱o. Post proksim⸱um⸱e kvin minut⸱o⸱j Gerasim aper⸱is kun lign⸱o⸱fask⸱eg⸱o sur la dors⸱o, akompan⸱at⸱e, kiel ĉiam, de Mumu. (Oni hejt⸱is eĉ somer⸱e la dorm- kaj skrib⸱ĉambr⸱o⸱j⸱n de la sinjor⸱in⸱o.) Gerasim star⸱ig⸱is si⸱n flank⸱e antaŭ la pord⸱o, puŝ⸱is ĝi⸱n per si⸱a ŝultr⸱o kaj fal⸱en⸱ir⸱is en la dom⸱o⸱n kun si⸱a port⸱aĵ⸱o. Mumu, kiel kutim⸱e, halt⸱is ĉe la dom⸱pord⸱o en atend⸱o. Tiam Step⸱a⸱n, elekt⸱int⸱e oportun⸱a⸱n moment⸱o⸱n, subit⸱e si⸱n ĵet⸱is sur la hund⸱o⸱n, kiel vultur⸱o sur kok⸱id⸱o⸱n, prem⸱is ĝi⸱n al la ter⸱o per si⸱a brust⸱o, ĉirkaŭ⸱kapt⸱is ĝi⸱n kaj for⸱kur⸱is kun ĝi el la kort⸱o, eĉ ne sur⸱met⸱int⸱e si⸱a⸱n ĉap⸱o⸱n. Li sid⸱ig⸱is si⸱n sur la unu⸱a⸱n trov⸱it⸱a⸱n fiakr⸱o⸱n kaj rapid⸱is al Oĥotnij Rjad. Tie li baldaŭ trov⸱is aĉet⸱ant⸱o⸱n, al kiu li ced⸱is la hund⸱o⸱n por du⸱on⸱rubl⸱o, kondiĉ⸱e, ke la aĉet⸱int⸱o almenaŭ dum unu semajn⸱o ten⸱u la hund⸱o⸱n al⸱lig⸱it⸱a al la ŝnur⸱o. Li baldaŭ re⸱ven⸱is hejm⸱e⸱n, sed, ne al⸱proksim⸱iĝ⸱ant⸱e al la dom⸱o, li el⸱ir⸱is el la fiakr⸱o, kaj, ĉirkaŭ⸱ir⸱ant⸱e la kort⸱o⸱n ekster⸱e de la mal⸱antaŭ⸱a strat⸱et⸱o, li trans⸱salt⸱is la ĉirkaŭ⸱bar⸱aĵ⸱o⸱n kaj en⸱ir⸱is en la kort⸱o⸱n. Li tim⸱is paŝ⸱i tra la kort⸱pord⸱et⸱o, ĉar li evit⸱is Gerasim-on.

Sed li tim⸱is van⸱e: Gerasim ne est⸱is plu en la kort⸱o. El⸱ir⸱int⸱e el la dom⸱o, li tuj rimark⸱is la for⸱est⸱o⸱n de Mumu; neniam okaz⸱is, ke Mumu ne est⸱is li⸱n atend⸱ant⸱a. Li kur⸱is ĉi⸱e⸱n, serĉ⸱is, vok⸱is; li en⸱rigard⸱is si⸱a⸱n ĉambr⸱et⸱o⸱n, la fojn⸱ej⸱o⸱n, tie⸱n, ĉi tie⸱n. Sed Mumu ne est⸱is trov⸱ebl⸱a! Li turn⸱is si⸱n al hom⸱o⸱j, demand⸱is pri la hund⸱o per sen⸱esper⸱a⸱j gest⸱o⸱j, montr⸱ant⸱e je du⸱o⸱n⸱arŝin⸱o pli alt⸱e ol la ter⸱o, man⸱desegn⸱is ĝi⸱n. Unu⸱j efektiv⸱e ne sci⸱is, kie est⸱as Mumu, kaj nur kap⸱balanc⸱is respond⸱e; ali⸱a⸱j respond⸱is, sci⸱ant⸱e, per du⸱on⸱rid⸱et⸱o. La ĉambelan⸱o iĝ⸱is subit⸱e ekster⸱ord⸱e grav⸱mien⸱a kaj kri⸱voĉ⸱e turn⸱is si⸱n al la vetur⸱ig⸱ist⸱o⸱j. Tiam Gerasim for⸱kur⸱is el la kort⸱o.

Jam vesper⸱iĝ⸱is, kiam li est⸱is re⸱ven⸱int⸱a. Laŭ li⸱a lac⸱a aspekt⸱o, ne⸱cert⸱a marŝ⸱ad⸱o kaj polv⸱a⸱j vest⸱aĵ⸱o⸱j oni pov⸱is konklud⸱i, ke li tra⸱kur⸱is la du⸱on⸱o⸱n de la urb⸱o Moskva. Li halt⸱is antaŭ la sinjor⸱a⸱j fenestr⸱o⸱j, rapid⸱e observ⸱is la peron⸱o⸱n, sur kiu kun⸱ar⸱iĝ⸱is sep kort⸱an⸱o⸱j, si⸱n de⸱turn⸱is kaj ek⸱blek⸱is ankoraŭ⸱foj⸱e: „Mumu!“ — sed Mumu ne re⸱vok⸱is. Li for⸱ir⸱is. Ĉiu⸱j li⸱n post⸱rigard⸱is, sed neni⸱u rid⸱et⸱is, nek dir⸱is vort⸱o⸱n. La sci⸱avid⸱a „forejtorAntipka rakont⸱is la sekv⸱ant⸱a⸱n maten⸱o⸱n, ke la mut⸱ul⸱o sopir⸱ĝem⸱is la tut⸱a⸱n nokt⸱o⸱n.

La tut⸱a⸱n tag⸱o⸱n Gerasim ne aper⸱is — anstataŭ li la vetur⸱ig⸱ist⸱o Potap ir⸱is por al⸱port⸱i la akv⸱o⸱n, pro kio Potap est⸱is tre mal⸱kontent⸱a. La sinjor⸱in⸱o demand⸱is Gavrila-n, ĉu ŝi⸱a or⸱don⸱o est⸱as plen⸱um⸱it⸱a. Gavrila respond⸱is, ke jes.

Sekv⸱ant⸱a⸱n maten⸱o⸱n Gerasim el⸱ir⸱is el si⸱a ĉambr⸱et⸱o por labor⸱i. Li ven⸱is al la tag⸱mez⸱manĝ⸱o, manĝ⸱is iom kaj for⸱ir⸱is, ne salut⸱int⸱e iu⸱n. Li⸱a vizaĝ⸱o, ĉiam sen⸱viv⸱aspekt⸱a, kiel ĉe ĉiu⸱j surd⸱mut⸱a⸱j, nun kvazaŭ ŝton⸱iĝ⸱is. Dum⸱tag⸱e li re⸱e for⸱ir⸱is, sed ne for⸱est⸱is long⸱e — li baldaŭ re⸱ven⸱is kaj tuj kuŝ⸱ig⸱is si⸱n en la fojn⸱ej⸱o.

Est⸱is nokt⸱o, lun⸱lum⸱a, seren⸱a. Vesopire, mal⸱trankvil⸱e kuŝ⸱is Gerasim; subit⸱e li ek⸱sent⸱is, ke iu tir⸱as li⸱a⸱n vest⸱rand⸱o⸱n. Li tut⸱a ek⸱trem⸱is, sed ne lev⸱is la kap⸱o⸱n, eĉ kun⸱prem⸱is la palpebr⸱o⸱j⸱n ... Sed jen — iu tir⸱is li⸱n ankoraŭ⸱foj⸱e, pli fort⸱e ol antaŭ⸱e ... li salt⸱e ek⸱star⸱is. Antaŭ li, kun de⸱ŝir⸱it⸱a ŝnur⸱o ĉirkaŭ la kol⸱o, mov⸱iĝ⸱is Mumu.

Long⸱a ĝoj⸱kri⸱o el⸱iĝ⸱is el li⸱a mut⸱a brust⸱o. Li ek⸱kapt⸱is Mumu, prem⸱eg⸱is ĝi⸱n en si⸱a⸱j brak⸱o⸱j; la hund⸱o rapid⸱eg⸱e lek⸱is li⸱a⸱n naz⸱o⸱n, okul⸱o⸱j⸱n, lip⸱har⸱o⸱j⸱n, barb⸱o⸱n. Li star⸱is moment⸱o⸱n, pri⸱pens⸱is, si⸱n⸱gard⸱em⸱e mal⸱supr⸱e⸱n⸱ir⸱is de la fojn⸱ej⸱o, ĉirkaŭ⸱rigard⸱is, kaj, cert⸱iĝ⸱int⸱e, ke neni⸱u li⸱n pov⸱us vid⸱i, li ŝtel⸱paŝ⸱e ating⸱is si⸱a⸱n ĉambr⸱et⸱o⸱n. Gerasim jam konjekt⸱is, ke la hund⸱o ne est⸱is for⸱iĝ⸱int⸱a mem⸱vol⸱e, ke, ebl⸱e, oni ĝi⸱n for⸱ig⸱is laŭ or⸱don⸱o de la sinjor⸱in⸱o. Oni klar⸱ig⸱is al li man⸱sign⸱e, kiel ek⸱koler⸱is la hund⸱o, kiam la sinjor⸱in⸱o vol⸱is ĝi⸱n kares⸱i. Kaj li decid⸱is ag⸱i si⸱n⸱gard⸱em⸱e.

Li manĝ⸱ig⸱is al Mumu pan⸱o⸱n, kares⸱is ĝi⸱n, kuŝ⸱ig⸱is, post⸱e kombin⸱is, kiel li pov⸱us ĝi⸱n plej ebl⸱e bon⸱e for⸱kaŝ⸱i. Fin⸱e li decid⸱is, dum⸱tag⸱e las⸱i ĝi⸱n en⸱ferm⸱it⸱a en la ĉambr⸱et⸱o, vizit⸱i ĝi⸱n nur mal⸱oft⸱e kaj nur nokt⸱e el⸱ir⸱ig⸱i ĝi⸱n. La mal⸱ferm⸱aĵ⸱o⸱n en la pord⸱o li ŝtop⸱is per mal⸱nov⸱a felt⸱o⸱mantel⸱o kaj fru⸱maten⸱e li jam est⸱is aper⸱int⸱a en la kort⸱o, kvazaŭ neni⸱o okaz⸱is. Li eĉ konserv⸱is (naiv⸱a ruz⸱o) si⸱a⸱n sen⸱esper⸱a⸱n mien⸱o⸱n.

La kompat⸱ind⸱a surd⸱ul⸱o ne kompren⸱is, ke Mumu pov⸱is sci⸱ig⸱i pri si⸱a re⸱ven⸱o per si⸱a pep⸱kri⸱o. Efektiv⸱e ĉiu⸱j dom⸱an⸱o⸱j baldaŭ sci⸱is, ke la hund⸱o de la mut⸱ul⸱o est⸱as re⸱ven⸱int⸱a, ke li kaŝ⸱e en⸱ferm⸱as ĝi⸱n en si⸱a ĉambr⸱et⸱o. Sed pro kompat⸱o je li aŭ, part⸱e, pro la tim⸱o ĉiu⸱j ig⸱is li⸱n kred⸱i, ke li⸱a sekret⸱o ne est⸱as kon⸱at⸱a. Nur la ĉambelan⸱o embaras⸱it⸱e skrap⸱is si⸱a⸱n nuk⸱o⸱n kaj dir⸱is: „Nu, ke Di⸱o pri li zorg⸱u! Ebl⸱e la sinjor⸱in⸱o tio⸱n ne ek⸱sci⸱os.“

Ankoraŭ neniam la mut⸱ul⸱o est⸱is tiel labor⸱em⸱a, diligent⸱a, kiel tiu⸱n tag⸱o⸱n: li pur⸱ig⸱is, tra⸱skrap⸱is la kort⸱o⸱n, el⸱tir⸱is ĉiu⸱j⸱n herb⸱et⸱o⸱j⸱n, propr⸱a⸱man⸱e el⸱ig⸱is ĉiu⸱j⸱n palis⸱et⸱o⸱j⸱n de la ĝarden⸱et⸱a ĉirkaŭ⸱bar⸱aĵ⸱o por est⸱i cert⸱a, ke ili est⸱as sufiĉ⸱e fort⸱a⸱j, kaj re⸱e post⸱e ili⸱n en⸱ig⸱is, en⸱bat⸱ant⸱e en la ter⸱o⸱n. Unu⸱vort⸱e, li labor⸱pen⸱ad⸱is kaj klopod⸱ad⸱is tiom, ke eĉ la sinjor⸱in⸱o atent⸱is li⸱a⸱n fervor⸱a⸱n diligent⸱ec⸱o⸱n.

Dum⸱tag⸱e Gerasim du⸱foj⸱e ŝtel⸱kaŝ⸱e vizit⸱is si⸱a⸱n mal⸱liber⸱ig⸱it⸱o⸱n. Kiam nokt⸱iĝ⸱is, li kuŝ⸱ig⸱is si⸱n kun⸱e kun la hund⸱o, ne en la fojn⸱ej⸱o, sed en si⸱a ĉambr⸱et⸱o; nur post⸱nokt⸱mez⸱e ili ambaŭ el⸱ir⸱is iom⸱et⸱e promen⸱i. Marŝ⸱int⸱e kun ĝi sufiĉ⸱e long⸱e tra la kort⸱o, li jam intenc⸱is re⸱ven⸱i — sed subit⸱e, mal⸱antaŭ la ĉirkaŭ⸱bar⸱aĵ⸱o, el la strat⸱et⸱o, aŭd⸱iĝ⸱is ia bru⸱et⸱o. Mumu streĉ⸱is la orel⸱o⸱j⸱n, ek⸱kri⸱eg⸱is, al⸱proksim⸱iĝ⸱is al la bar⸱aĵ⸱o, flar⸱is kaj ek⸱boj⸱is laŭt⸱e-akr⸱e. Iu ebri⸱ul⸱o en⸱nest⸱iĝ⸱is tie por la nokt⸱o.

En la sam⸱a moment⸱o la sinjor⸱in⸱o est⸱is ĵus ek⸱dorm⸱ant⸱a post long⸱e⸱daŭr⸱a „nerv⸱ekscit⸱iĝ⸱o“. Tia⸱j „ekscit⸱iĝ⸱o⸱j“ okaz⸱is post tro sat⸱ig⸱a vesper⸱manĝ⸱ad⸱o. Subit⸱a boj⸱o vek⸱is ŝi⸱n; ŝi⸱a kor⸱o ek⸱frap⸱is, post⸱e kvazaŭ halt⸱is. — „Ĉambr⸱ist⸱in⸱o⸱j, ĉambr⸱ist⸱in⸱o⸱j!“ ek⸱ĝem⸱is ŝi: „ĉambr⸱ist⸱in⸱o⸱j!“ La ek⸱tim⸱ig⸱it⸱a⸱j ĉambr⸱ist⸱in⸱o⸱j rapid⸱is en ŝi⸱a⸱n dorm⸱o⸱ĉambr⸱o⸱n. — „Ho, ho, mi mort⸱as“, dir⸱is ŝi, sopir⸱e mov⸱ant⸱e la man⸱o⸱j⸱n: „De⸱nov⸱e ĉi tiu hund⸱o! Ho, ven⸱ig⸱u la kurac⸱ist⸱o⸱n! Ili vol⸱as mi⸱n mort⸱ig⸱i! La hund⸱o, re⸱e la hund⸱o! Ho!“ Kaj ŝi mal⸱antaŭ⸱klin⸱is la kap⸱o⸱n, kio signif⸱is, ke ŝi sven⸱as. Oni kur⸱is por ven⸱ig⸱i la kurac⸱ist⸱o⸱n, t. e. la dom⸱san⸱ig⸱ist⸱o⸱n Ĥariton. Tiu ĉi kurac⸱ist⸱o, kies tut⸱a kurac⸱art⸱o konsist⸱is en tio, ke li port⸱is bot⸱o⸱j⸱n kun mol⸱a⸱j pland⸱o⸱j, delikat⸱e palp⸱is la puls⸱o⸱n, dorm⸱is dek kvar el du⸱dek kvar hor⸱o⸱j, la rest⸱a⸱n temp⸱o⸱n ĉiam sopir⸱is kaj sen⸱ĉes⸱e regal⸱is la sinjor⸱in⸱o⸱n per laŭr⸱o⸱ĉeriz⸱a⸱j gut⸱o⸱j — ĉi tiu kurac⸱ist⸱o tuj aper⸱is, dis⸱vast⸱ig⸱is en la ĉambr⸱o la fum⸱o⸱n de brul⸱ig⸱at⸱a⸱j plum⸱o⸱j[16], kaj, kiam la sinjor⸱in⸱o mal⸱ferm⸱is la okul⸱o⸱j⸱n, li al⸱port⸱is al ŝi sen⸱prokrast⸱e, sur arĝent⸱a plat⸱et⸱o, glas⸱et⸱o⸱n da bon⸱far⸱a⸱j gut⸱et⸱o⸱j. La sinjor⸱in⸱o en⸱glut⸱is ili⸱n, sed tuj, per larm⸱plen⸱a voĉ⸱o, komenc⸱is plend⸱i pri la hund⸱o, pri Gavrila, pri tio, ke ĉiu⸱j for⸱las⸱is ŝi⸱n, kompat⸱ind⸱a⸱n mal⸱jun⸱ul⸱in⸱o⸱n, ke neni⸱u ŝi⸱n bedaŭr⸱as, ke ĉiu⸱j aspir⸱as ŝi⸱a⸱n mort⸱o⸱n. Dum⸱e la mal⸱ŝanc⸱a Mumu daŭr⸱ig⸱is si⸱a⸱n boj⸱ad⸱o⸱n kaj Gerasim van⸱e pen⸱ad⸱is for⸱ir⸱ig⸱i ĝi⸱n de la ĉirkaŭ⸱bar⸱aĵ⸱o.

„Jen ... jen ... re⸱e...“, balbut⸱is la sinjor⸱in⸱o kaj re⸱e rul⸱is la okul⸱o⸱j⸱n emoci⸱it⸱e. La kurac⸱ist⸱o io⸱n flustr⸱is al la ĉambr⸱ist⸱in⸱o, ŝi kur⸱is en la antaŭ⸱ĉambr⸱o⸱n, puŝ⸱e vek⸱is Step⸱an-on, — tiu kur⸱is por vek⸱i Gavrila-n, Gavrila, ekscit⸱it⸱a, or⸱don⸱is vek⸱i ĉiu⸱j⸱n dom⸱an⸱o⸱j⸱n.

Gerasim si⸱n re⸱turn⸱is, ek⸱vid⸱is bril⸱et⸱ant⸱a⸱j⸱n lum⸱o⸱j⸱n, mov⸱iĝ⸱ant⸱a⸱j⸱n ombr⸱o⸱figur⸱o⸱j⸱n tra la fenestr⸱o⸱j, kaj diven⸱ant⸱e ia⸱n mal⸱feliĉ⸱o⸱n per si⸱a kor⸱o, li ek⸱kapt⸱is Mumu-n sub⸱brak⸱e, en⸱kur⸱is en si⸱a⸱n ĉambr⸱et⸱o⸱n kaj ŝlos⸱ferm⸱is ĝi⸱n. Post kelk⸱a⸱j moment⸱o⸱j kvin hom⸱o⸱j vol⸱is per⸱fort⸱e penetr⸱i al li, sed la ŝov⸱ferm⸱il⸱o ne ced⸱is. Gavrila al⸱kur⸱is rapid⸱eg⸱e, or⸱don⸱is al ĉiu⸱j, rest⸱i tie ĝis la maten⸱o kaj gard⸱i. Li mem kur⸱is al la serv⸱ist⸱in⸱ej⸱o kaj pet⸱is la ĉef⸱a⸱n akompan⸱ist⸱in⸱o⸱n, Ljubov Ljubimovna-n, kun kiu li kun⸱e ŝtel⸱ad⸱is kaj fals⸱e kalkul⸱ad⸱is suker⸱o⸱n, te⸱o⸱n kaj ceter⸱a⸱n spic⸱ar⸱o⸱n, ke ŝi raport⸱u al la sinjor⸱in⸱o jen⸱o⸱n: ke la hund⸱o, mal⸱feliĉ⸱e, re⸱ven⸱is al si⸱a mastr⸱o, sed ke jam morgaŭ ĝi nepr⸱e ne est⸱os plu viv⸱ant⸱a; ke li pet⸱as la sinjor⸱in⸱o⸱n, si⸱n⸱don⸱e — ne koler⸱i kaj bon⸱vol⸱e trankvil⸱iĝ⸱i. La sinjor⸱in⸱o, kred⸱ebl⸱e, ne est⸱us trankvil⸱iĝ⸱int⸱a tiel baldaŭ, sed la kurac⸱ist⸱o, en rapid⸱o, verŝ⸱is en la glas⸱et⸱o⸱n kvar⸱dek gut⸱o⸱j⸱n anstataŭ dek⸱du; la trankvil⸱ig⸱a ec⸱o de la laŭr⸱o⸱ĉeriz⸱aĵ⸱o efik⸱is, post unu kvar⸱on⸱o da hor⸱o la sinjor⸱in⸱o ripoz⸱is jam kviet⸱e kaj pac⸱e; Gerasim, tut⸱a pal⸱a, kuŝ⸱is en si⸱a lit⸱o, fort⸱e kun⸱prem⸱ant⸱e la buŝ⸱o⸱n de Mumu.

Sekv⸱ant⸱a⸱n maten⸱o⸱n la sinjor⸱in⸱o vek⸱iĝ⸱is sufiĉ⸱e mal⸱fru⸱e. Gavrila atend⸱is nur ŝi⸱a⸱n vek⸱iĝ⸱o⸱n, por or⸱don⸱i la decid⸱a⸱n atak⸱o⸱n al la rifuĝ⸱ej⸱o de Gerasim. Li mem atend⸱is la koler⸱ek⸱flam⸱o⸱n de la sinjor⸱in⸱o, kiel fort⸱a⸱n fulm⸱o⸱tondr⸱a⸱n veter⸱o⸱n. Sed la fulm⸱o⸱tondr⸱o ne ven⸱is. Kuŝ⸱ant⸱e en la lit⸱o, la sinjor⸱in⸱o or⸱don⸱is ven⸱ig⸱i la ĉef⸱a⸱n akompan⸱ist⸱in⸱o⸱n.

Ljubov Ljubimovna“, ŝi ek⸱parol⸱is per ne⸱laŭt⸱a, mal⸱fort⸱a voĉ⸱o, — ŝi volont⸱e kelk⸱a⸱foj⸱e ŝajn⸱ig⸱is si⸱n persekut⸱at⸱a, sol⸱ec⸱e sufer⸱ant⸱a; kompren⸱ebl⸱e tiam ĉiu⸱j dom⸱an⸱o⸱j sent⸱is si⸱n tre mal⸱agrabl⸱e. — „Ljubov Ljubimovna, vi vid⸱as, kia est⸱as mi⸱a situaci⸱o; ir⸱u do, mi⸱a kar⸱ul⸱in⸱o, al Gavrila Andrejiĉ: pri⸱parol⸱u kun li. Ĉu ver⸱e iu hund⸱aĉ⸱o pli val⸱or⸱as por li ol la trankvil⸱o, eĉ la viv⸱o de li⸱a sinjor⸱in⸱o! Mi ne dezir⸱us tio⸱n kred⸱i“, ŝi al⸱dir⸱is kun la esprim⸱o de la profund⸱a sent⸱o. „Ir⸱u do, mi⸱a am⸱ind⸱ul⸱in⸱o, mi pet⸱as vi⸱n, ir⸱u al Gavrila Andrejiĉ.“

Ljubov Ljubimovna ir⸱is en la ĉambr⸱o⸱n de Gavrila. Est⸱as ne⸱sci⸱ebl⸱e, pri kio ili inter⸱parol⸱is; sed post iom da temp⸱o tut⸱a ar⸱eg⸱o da serv⸱ist⸱o⸱j marŝ⸱is tra la kort⸱o en la direkt⸱o al la ĉambr⸱et⸱o de Gerasim. Gavrila antaŭ⸱e⸱n⸱paŝ⸱is, ten⸱ant⸱e la ĉap⸱o⸱n per la man⸱o, kvankam la vent⸱o tut⸱e ne blov⸱is; apud li ir⸱is lake⸱o⸱j kaj kuir⸱ist⸱o⸱j. El la fenestr⸱o rigard⸱is onkl⸱o Ĥvost kaj klopod⸱e or⸱don⸱is — t. e. nur dis⸱mov⸱is la man⸱o⸱j⸱n; post ĉiu⸱j, salt⸱is kaj grimac⸱is bub⸱aĉ⸱o⸱j, el kiu⸱j la du⸱on⸱o est⸱is al⸱kur⸱int⸱a⸱j fremd⸱a⸱j. Sur la mal⸱larĝ⸱a ŝtup⸱et⸱ar⸱o, konduk⸱ant⸱a al la ĉambr⸱et⸱o, est⸱is sid⸱ant⸱a unu gard⸱ist⸱o, du ali⸱a⸱j star⸱is ĉe la pord⸱o, arm⸱it⸱a⸱j de baston⸱o⸱j. Oni supr⸱e⸱n⸱ir⸱is la ŝtup⸱ar⸱o⸱n, okup⸱is ĝi⸱n tut⸱a⸱n. Gavrila al⸱proksim⸱iĝ⸱is al la pord⸱o, pugn⸱o⸱frap⸱is kaj ek⸱kri⸱is:

„Mal⸱ferm⸱u!“

Ek⸱aŭd⸱iĝ⸱is sufok⸱it⸱a boj⸱o, sed neni⸱a respond⸱o.

„Oni dir⸱as al ci — mal⸱ferm⸱u!“ ripet⸱is li.

„Sed, Gavrila Andrejiĉ,“ dir⸱is de mal⸱supr⸱e Step⸱a⸱n, „li ja est⸱as surd⸱a, li ne aŭd⸱as.“

Ĉiu⸱j ek⸱rid⸱is.

„Kio⸱n do far⸱i?“ re⸱dir⸱is de supr⸱e Gavrila.

„En li⸱a pord⸱o est⸱as tru⸱o, en⸱ŝov⸱u tie⸱n la baston⸱o⸱n!“

Gavrila klin⸱iĝ⸱is.

„Li ŝtop⸱is ĝi⸱n per ia felt⸱mantel⸱o, la tru⸱o⸱n.“

„Vi ŝov⸱u do la felt⸱mantel⸱o⸱n intern⸱e⸱n.“

Re⸱e ek⸱aŭd⸱iĝ⸱is obtuz⸱a boj⸱o:

„Jen, la hund⸱o mal⸱kaŝ⸱as si⸱n mem“, iu dir⸱is en la hom⸱amas⸱o, kaj ĉiu⸱j re⸱e ek⸱rid⸱is.

Gavrila skrap⸱is mal⸱antaŭ si⸱a orel⸱o.

„Ne, frat⸱o,“ fin⸱e dir⸱is li, „la mantel⸱o⸱n en⸱ŝov⸱u ci mem, se ci vol⸱as.“

„Bon⸱e, laŭ vi⸱a or⸱don⸱o!“

Step⸱a⸱n ramp⸱is supr⸱e⸱n, pren⸱is la baston⸱o⸱n, tra⸱ŝov⸱is la felt⸱o⸱mantel⸱o⸱n intern⸱e⸱n kaj sku⸱is en la tru⸱o la baston⸱o⸱n, ripet⸱ant⸱e: „El⸱ir⸱u, el⸱ir⸱u!“ Li sku⸱is ankoraŭ la baston⸱o⸱n, kiam ne⸱atend⸱it⸱e la pord⸱o de la ĉambr⸱et⸱o larĝ⸱e mal⸱ferm⸱iĝ⸱is, la tut⸱a serv⸱ant⸱ar⸱o mal⸱supr⸱e⸱n⸱rul⸱iĝ⸱is de la ŝtup⸱ar⸱o kiel turn⸱lud⸱il⸱o; Gavrila — la unu⸱a. Onkl⸱o Ĥvost ferm⸱is si⸱a⸱n fenestr⸱o⸱n.

„Nu, nu, nu, nu“, kri⸱is Gavrila de la kort⸱o: „ci atend⸱u nur!“ Gerasim sen⸱mov⸱e star⸱is sur si⸱a sojl⸱o. La serv⸱ant⸱ar⸱o ar⸱iĝ⸱is ĉe la baz⸱o de la ŝtup⸱ar⸱o. Gerasim observ⸱is ĉi ĉiu⸱j⸱n fi⸱hom⸱o⸱j⸱n en urb⸱a⸱j surtut⸱o⸱j de supr⸱e, facil⸱e apog⸱ant⸱e la man⸱o⸱j⸱n sur si⸱a⸱j⸱n flank⸱o⸱j⸱n. En si⸱a ruĝ⸱a, kamp⸱ar⸱an⸱a bluz⸱o, kompar⸱e je ili, li aspekt⸱is kiel gigant⸱o. Gavrila iom antaŭ⸱e⸱n⸱paŝ⸱is.

„Atent⸱u, frat⸱o,“ dir⸱is li, „mi ne toler⸱os ne⸱obe⸱em⸱o⸱n!“ Kaj li klar⸱ig⸱is al la mut⸱ul⸱o per man⸱sign⸱o⸱j, ke la sinjor⸱in⸱o nepr⸱e vol⸱as for⸱ig⸱i la hund⸱o⸱n — „don⸱u ĝi⸱n tuj, ali⸱e al ci okaz⸱os ia mal⸱feliĉ⸱o.“

Gerasim rigard⸱is li⸱n, montr⸱is la hund⸱o⸱n, far⸱is ĉe si⸱a kol⸱o sign⸱o⸱n, kvazaŭ kun⸱tir⸱ant⸱e la ŝnur⸱o⸱n, kaj demand⸱mien⸱e re⸱e rigard⸱is la ĉambelan⸱o⸱n.

„Jes, jes,“ re⸱dir⸱is tiu, kap⸱balanc⸱ant⸱e, „jes, nepr⸱e...“ Gerasim mal⸱lev⸱is la okul⸱o⸱j⸱n, post⸱e subit⸱e sku⸱iĝ⸱is, re⸱e montr⸱is al Mumu, kiu star⸱is apud li, sen⸱kulp⸱e vost⸱balanc⸱ant⸱e kaj sci⸱vol⸱em⸱e mov⸱ant⸱e la orel⸱o⸱j⸱n. Li ripet⸱e far⸱is la sign⸱o⸱n de strangol⸱o sur si⸱a kol⸱o, kaj signif⸱plen⸱e bat⸱frap⸱is si⸱a⸱n brust⸱o⸱n, kvazaŭ anonc⸱ant⸱e, ke li mem pren⸱as sur si⸱n — for⸱ig⸱i Mumu-n.

„Sed ci tromp⸱os“, gest⸱e respond⸱is Gavrila.

Gerasim iom rigard⸱is li⸱n, mal⸱estim⸱e ek⸱rid⸱et⸱is, re⸱e bat⸱frap⸱is si⸱a⸱n brust⸱o⸱n kaj bru⸱ferm⸱is la pord⸱o⸱n.

Ĉiu⸱j sen⸱vort⸱e rigard⸱is unu la ali⸱a⸱n.

„Kio⸱n do ĉi ĉio signif⸱as? Ĉu li re⸱ferm⸱is la pord⸱o⸱n?“

„Ne atent⸱u li⸱n plu, Gavrila Andrejiĉ!“ el⸱parol⸱is Step⸱a⸱n. „Li ja far⸱os, kio⸱n li promes⸱is ... Tia li est⸱as ... Se li promes⸱as, est⸱as cert⸱e ... Li est⸱as pli fid⸱ind⸱a ol ni ... Tio est⸱as ver⸱o ... Jes...“

„Jes“, ĉiu⸱j ripet⸱is kap⸱sku⸱ant⸱e. „Tio est⸱as ver⸱o. Jes.“ Onkl⸱o Ĥvost mal⸱ferm⸱is la fenestr⸱o⸱n kaj ankaŭ dir⸱is: „Jes“.

„Nu, bon⸱e“, dir⸱is Gavrila: „sed la gard⸱ist⸱o⸱j tamen rest⸱u ĉi tie!“

He, Jeroŝka,“ li al⸱dir⸱is, turn⸱ant⸱e si⸱n al iu mizer⸱ul⸱o, en flav⸱a nanken⸱a kitel⸱o, — tiu hom⸱o est⸱is opini⸱at⸱a kiel ĝarden⸱ist⸱o, — „ci ja neni⸱o⸱n far⸱as! pren⸱u la baston⸱o⸱n kaj sid⸱u ĉi tie. Se io okaz⸱os, tuj kur⸱u al mi.“

Jeroŝka pren⸱is la baston⸱o⸱n kaj sid⸱ig⸱is si⸱n sur la last⸱a⸱n ŝtup⸱et⸱o⸱n. La serv⸱ant⸱ar⸱o dis⸱ir⸱is, escept⸱e de kelk⸱a⸱j sci⸱avid⸱ul⸱o⸱j kaj bub⸱aĉ⸱o⸱j.

Gavrila re⸱ven⸱is hejm⸱e⸱n kaj per⸱e de Ljubov Ljubimovna send⸱is la raport⸱o⸱n al la sinjor⸱in⸱o, ke ĉio est⸱as plen⸱um⸱it⸱a. La sinjor⸱in⸱o far⸱is nod⸱et⸱o⸱n el la pint⸱o de si⸱a nas⸱tuk⸱et⸱o, sur⸱verŝ⸱is parfum⸱o⸱n, flar⸱is, frot⸱is la tempi⸱o⸱j⸱n, apetit⸱e trink⸱is te⸱o⸱n kaj, est⸱ant⸱e ankoraŭ sub la influ⸱o de la laŭr⸱o⸱ĉeriz⸱a⸱j gut⸱o⸱j, re⸱e ek⸱dorm⸱is.

Unu hor⸱o⸱n post ĉi tiu tumult⸱a okaz⸱int⸱aĵ⸱o la pord⸱o de la ĉambr⸱et⸱o mal⸱ferm⸱iĝ⸱is kaj Gerasim aper⸱is. Li est⸱is sur⸱met⸱int⸱a si⸱a⸱n fest⸱a⸱n kaftan⸱o⸱n, li konduk⸱is Mumu-n per ŝnur⸱et⸱o. Jeroŝka flank⸱e⸱n ir⸱is por las⸱i li⸱n preter⸱ir⸱i. Gerasim direkt⸱is si⸱n al la pord⸱eg⸱o. Ĉiu⸱j bub⸱aĉ⸱o⸱j en la kort⸱o rigard⸱e sekv⸱is li⸱n, sed silent⸱is. Li eĉ ne re⸱turn⸱is si⸱n; si⸱a⸱n ĉap⸱o⸱n li sur⸱met⸱is nur sur la strat⸱o. Gavrila send⸱is Jeroŝka-n kiel observ⸱ant⸱o⸱n. Jeroŝka, vid⸱ant⸱e de mal⸱proksim⸱e, ke Gerasim ir⸱is en restoraci⸱o⸱n kun Mumu, atend⸱is, ĝis li el⸱ir⸱os.

Gerasim est⸱is kon⸱at⸱a en la restoraci⸱o. Oni kompren⸱is li⸱a⸱j⸱n man⸱sign⸱o⸱j⸱n.

Li mend⸱is „ŝĉi[17] kun viand⸱o kaj sid⸱ig⸱is si⸱n, apog⸱ant⸱e la brak⸱o⸱j⸱n sur la tabl⸱o. Mumu star⸱is ĉe li⸱a seĝ⸱o, trankvil⸱e observ⸱ant⸱e li⸱n per si⸱a⸱j saĝ⸱a⸱j okul⸱o⸱j. Ĝi⸱a fel⸱o est⸱is kvazaŭ polur⸱it⸱a, tiel bel⸱aspekt⸱a kaj ord⸱e komb⸱it⸱a. Oni al⸱port⸱is la brasik⸱sup⸱o⸱n. Gerasim met⸱is en la teler⸱o⸱n pan⸱pec⸱et⸱o⸱j⸱n, er⸱e dis⸱hak⸱is la viand⸱o⸱n kaj star⸱ig⸱is la teler⸱o⸱n sur la ter⸱o⸱n. Mumu ek⸱manĝ⸱is kun si⸱a kutim⸱a bon⸱eduk⸱it⸱ec⸱o: apenaŭ tuŝ⸱ant⸱e la manĝ⸱aĵ⸱o⸱n per si⸱a buŝ⸱et⸱o. Gerasim long⸱e ĝi⸱n rigard⸱is: du pez⸱a⸱j larm⸱o⸱j el⸱rul⸱iĝ⸱is subit⸱e el li⸱a⸱j okul⸱o⸱j; unu fal⸱is sur la krut⸱a⸱n frunt⸱et⸱o⸱n de la hund⸱o, ali⸱a — en la „ŝĉi“. Li kovr⸱is si⸱a⸱n vizaĝ⸱o⸱n per la man⸱o. Mumu for⸱manĝ⸱is la du⸱on⸱o⸱n el la teler⸱o kaj de⸱ir⸱is, lekant⸱e si⸱a⸱n buŝ⸱o⸱n. Gerasim ek⸱star⸱is, pag⸱is la sup⸱o⸱n kaj el⸱ir⸱is akompan⸱at⸱e de la iom mir⸱ig⸱it⸱a rigard⸱o de la kelner⸱o.

Jeroŝka, ek⸱vid⸱int⸱e Gerasim-on, kur⸱is mal⸱antaŭ la strat⸱a⸱n angul⸱o⸱n kaj, li⸱n preter⸱las⸱ant⸱e, re⸱e li⸱n sekv⸱is.

Gerasim marŝ⸱is, ne rapid⸱ant⸱e, ĉiam ten⸱ant⸱e Mumu-n je la ŝnur⸱et⸱o. Ir⸱int⸱e ĝis la strat⸱angul⸱o, li halt⸱is, kvazaŭ io⸱n pri⸱pens⸱ant⸱e, sed tuj grand⸱paŝ⸱e direkt⸱is si⸱n al la Krimea Tra⸱ir⸱ej⸱o. Sur⸱voj⸱e li ir⸱is en la kort⸱o⸱n de dom⸱o, apud kiu est⸱is konstru⸱at⸱a la flank⸱dom⸱et⸱o, kaj for⸱port⸱is de tie sub si⸱a brak⸱o du brik⸱et⸱o⸱j⸱n. De la Krimea Tra⸱ir⸱ej⸱o li direkt⸱is si⸱n al la bord⸱o, ir⸱is ĝis la lok⸱o, kie star⸱is du boat⸱et⸱o⸱j kun rem⸱il⸱o⸱j, al⸱lig⸱it⸱a⸱j al palis⸱et⸱o⸱j (li jam rimark⸱is ili⸱n antaŭ⸱e), kaj en⸱salt⸱is en unu kun Mumu.

Lam⸱a mal⸱jun⸱ul⸱aĉ⸱o el⸱ir⸱is el post la pajl⸱tend⸱o, kiu star⸱is en la angul⸱o de la legom⸱ĝarden⸱o, kaj kri⸱vok⸱is li⸱n. Sed Gerasim nur kap⸱balanc⸱is kaj ek⸱rem⸱is tiel fort⸱e, kvankam kontraŭ la river⸱flu⸱o, ke li post unu moment⸱o jam est⸱is tre mal⸱proksim⸱e. La mal⸱jun⸱ul⸱o star⸱is iom⸱temp⸱e, skrap⸱frot⸱is si⸱a⸱n dors⸱o⸱n per mal⸱dekstr⸱a, post⸱e per dekstr⸱a man⸱o kaj re⸱ir⸱is lam⸱ant⸱e en si⸱a⸱n pajl⸱tend⸱o⸱n.

Gerasim sen⸱ĉes⸱e rem⸱is. Jen — jam rest⸱is la urb⸱o Moskva mal⸱antaŭ⸱e. Jen — jam dis⸱vast⸱iĝ⸱is laŭ⸱long⸱e de la bord⸱o⸱j — herb⸱ej⸱o⸱j, legom⸱ĝarden⸱o⸱j, kamp⸱o⸱j, arb⸱ar⸱et⸱o⸱j; ek⸱vid⸱ebl⸱iĝ⸱is kamp⸱o⸱j, „izba-oj“. Oni pov⸱is en⸱spir⸱i la kamp⸱ar⸱a⸱n aer⸱o⸱n. Li for⸱ĵet⸱is la rem⸱il⸱o⸱j⸱n, al⸱prem⸱is si⸱a⸱n kap⸱o⸱n al Mumu, kiu sid⸱is antaŭ li sur la sek⸱a transvers⸱a trab⸱et⸱o — la fund⸱o de la boat⸱o est⸱is sur⸱verŝ⸱it⸱a de akv⸱o, kaj li rest⸱is sen⸱mov⸱a, kruc⸱ig⸱ant⸱e si⸱a⸱j⸱n fortik⸱a⸱j⸱n brak⸱o⸱j⸱n sur ŝi⸱a dors⸱o, dum la boat⸱o⸱n la ond⸱o iom post iom re⸱port⸱is al la urb⸱o. Gerasim rekt⸱iĝ⸱is, rapid⸱e, kun mal⸱san⸱ec⸱a, koler⸱iĝ⸱a mien⸱o, sur⸱volv⸱is per la ŝnur⸱et⸱o la brik⸱et⸱o⸱j⸱n de li pren⸱it⸱a⸱j⸱n, far⸱is maŝ⸱o⸱n, met⸱is ĝi⸱n ĉirkaŭ la kol⸱o⸱n de la hund⸱o kaj, lev⸱ant⸱e ĝi⸱n super la river⸱o, last⸱a⸱foj⸱e ĝi⸱n ek⸱rigard⸱is. La hund⸱o rigard⸱is li⸱n fid⸱e, sen⸱tim⸱e, balanc⸱ant⸱e la vost⸱et⸱o⸱n. Gerasim de⸱turn⸱is si⸱n kaj dis⸱ig⸱is la man⸱o⸱j⸱n, ferm⸱int⸱e la okul⸱o⸱j⸱n.

Gerasim aŭd⸱is neni⸱o⸱n: nek la akr⸱a⸱n ek⸱kri⸱et⸱o⸱n de la fal⸱ant⸱a Mumu, nek la obtuz⸱a⸱n ek⸱plaŭd⸱o⸱n de la akv⸱o. La plej bru⸱a tag⸱o est⸱is por li sam⸱e sen⸱son⸱a, sen⸱bru⸱a, kiel la plej sen⸱bru⸱a nokt⸱o ne est⸱as sen⸱son⸱a por ni. Kiam li re⸱e mal⸱ferm⸱is la okul⸱o⸱j⸱n, kiel antaŭ⸱e sur la river⸱akv⸱o rapid⸱is unu post la ali⸱a la ond⸱et⸱o⸱j. Kiel antaŭ⸱e ili plaŭd⸱et⸱is ĉe la boat⸱flank⸱o⸱j; kaj nur mal⸱proksim⸱e, mal⸱antaŭ⸱e, dis⸱kur⸱is ĉe la bord⸱o ia⸱j larĝ⸱a⸱j rond⸱o⸱j.

Jeroŝka, tuj post kiam al li ne plu est⸱is ebl⸱e observ⸱i Gerasim-on, re⸱ven⸱is hejm⸱e⸱n kaj raport⸱is pri tio, kio⸱n li vid⸱is.

„Nu, jes,“ dir⸱is Step⸱a⸱n, „li dron⸱ig⸱os la hund⸱o⸱n. Cert⸱e. Se li io⸱n promes⸱is.“

Dum la tut⸱a tag⸱o neni⸱u vid⸱is Gerasim-on. Li ne tag⸱manĝ⸱is hejm⸱e. Vesper⸱e ĉiu⸱j kun⸱ven⸱is ĉe la manĝ⸱o⸱tabl⸱o, escept⸱e de li. „Kiel strang⸱a est⸱as ĉi tiu Gerasim“, pep⸱voĉ⸱e dir⸱is la dik⸱gras⸱a lav⸱ist⸱in⸱o: „Ĉu oni pov⸱as tiel ĉagren⸱iĝ⸱i pro la hund⸱o! Ver⸱dir⸱e!“

Gerasim ja est⸱is ĉi tie“, dir⸱is Step⸱a⸱n, plen⸱rast⸱ant⸱e por si la kaĉ⸱o⸱n per la kuler⸱o.

„Kiel? Kiam?“

„Antaŭ proksim⸱um⸱e du hor⸱o⸱j. Jes! Ni renkont⸱is unu la ali⸱a⸱n ĉe la pord⸱eg⸱o. Mi intenc⸱is demand⸱i li⸱n pri la hund⸱o, sed li, ŝajn⸱e, est⸱is mal⸱bon⸱humor⸱a. Nu, li for⸱puŝ⸱is mi⸱n, ebl⸱e li vol⸱is mi⸱n de⸱flank⸱ig⸱i, — ne ted⸱u, ebl⸱e vol⸱is li dir⸱i — kaj li tiel frap⸱is mi⸱a⸱n nuk⸱o⸱n, ho, ve, kiel!“ Kaj Step⸱a⸱n, ne⸱vol⸱e grimac⸱rid⸱et⸱ant⸱e, kun⸱tir⸱iĝ⸱is kaj frot⸱is si⸱a⸱n nuk⸱o⸱n. „Jes,“ li al⸱dir⸱is, „li hav⸱as fortik⸱a⸱n man⸱o⸱n, neni⸱o⸱n oni pov⸱as dir⸱i kontraŭ tio...“ Ĉiu⸱j rid⸱is, mok⸱ant⸱e Step⸱an⸱o⸱n, kaj dis⸱ir⸱is por dorm⸱i.

Dum tio, en la sam⸱a temp⸱o, sur la T...a ŝose⸱o fervor⸱e kaj sen⸱halt⸱e paŝ⸱is ia grand⸱eg⸱ul⸱o kun sak⸱o sur la dors⸱o, kun long⸱a baston⸱o en la man⸱o. Tio est⸱is Gerasim. Li rapid⸱is sen⸱re⸱turn⸱e hejm⸱e⸱n, en si⸱a⸱n vilaĝ⸱o⸱n. Dron⸱ig⸱int⸱e la kompat⸱ind⸱a⸱n Mumu-n, li kur⸱is en si⸱a⸱n ĉambr⸱et⸱o⸱n, rapid⸱e en⸱pak⸱is si⸱a⸱n ne⸱mult⸱a⸱n hav⸱aĵ⸱o⸱n en mal⸱nov⸱a⸱n ĉeval⸱kovr⸱aĵ⸱o⸱n, kun⸱lig⸱is la pak⸱aĵ⸱o⸱n nod⸱e, met⸱is ĝi⸱n sur la ŝultr⸱o⸱n kaj for⸱ir⸱is. Li bon⸱e memor⸱is la voj⸱o⸱n ankoraŭ de tiam, kiam oni konduk⸱is li⸱n al Moskvo. La vilaĝ⸱o, el kiu pren⸱is li⸱n la sinjor⸱in⸱o, kuŝ⸱is nur du⸱dek verst⸱o⸱j⸱n[18] flank⸱e de la ŝose⸱o. Li ir⸱is ne⸱venk⸱ebl⸱e kuraĝ⸱e, penetr⸱it⸱e de ia mal⸱esper⸱a kaj sam⸱temp⸱e ĝoj⸱a decid⸱o. Li ir⸱is antaŭ⸱e⸱n; larĝ⸱e dis⸱mal⸱ferm⸱iĝ⸱is li⸱a brust⸱o; avid⸱e kaj rekt⸱e est⸱is fiks⸱it⸱a⸱j antaŭ⸱e⸱n li⸱a⸱j okul⸱o⸱j. Li rapid⸱is, kvazaŭ atend⸱is li⸱n hejm⸱e mal⸱jun⸱a patr⸱in⸱o, kvazaŭ ŝi vok⸱is li⸱n al si post long⸱a migr⸱ad⸱o en fremd⸱land⸱o, inter fremd⸱ul⸱o⸱j ... La ĵus ven⸱int⸱a nokt⸱o est⸱is sen⸱son⸱a, varm⸱a; ĉe la flank⸱o, kie sub⸱ir⸱is la sun⸱o, la ĉiel⸱rand⸱o, ankoraŭ blank⸱a, iom purpur⸱iĝ⸱is pro la last⸱a re⸱bril⸱o de la for⸱iĝ⸱ant⸱a tag⸱o. Ĉe ali⸱a flank⸱o jam lev⸱iĝ⸱is blu⸱griz⸱a nebul⸱o. De tie al⸱proksim⸱iĝ⸱ad⸱is la nokt⸱o. Cent⸱o⸱j da perdrik⸱o⸱j kri⸱is ĉirkaŭ⸱e, kvazaŭ vet⸱e vok⸱is unu la ali⸱a⸱n nokt⸱a⸱j bird⸱o⸱j. Gerasim ne pov⸱is ili⸱n aŭd⸱i, ne pov⸱is aŭd⸱i ankaŭ la nokt⸱a⸱n vigl⸱a⸱n susur⸱ad⸱o⸱n de la arb⸱o⸱j, preter kiu⸱j port⸱is li⸱n li⸱a⸱j fortik⸱a⸱j pied⸱o⸱j.

Sed li flar⸱is kon⸱at⸱a⸱n de li odor⸱o⸱n de la matur⸱iĝ⸱ant⸱a sekal⸱o, kiu ven⸱is el la mal⸱lum⸱a⸱j kamp⸱o⸱j; li sent⸱is, kiel la vent⸱o, flug⸱ant⸱a renkont⸱e, la vent⸱o el li⸱a hejm⸱vilaĝ⸱o, kares⸱e tuŝ⸱as li⸱a⸱n vizaĝ⸱o⸱n, petol⸱e dis⸱blov⸱as li⸱a⸱j⸱n har⸱o⸱j⸱n, li⸱a⸱n barb⸱o⸱n. Li vid⸱is antaŭ si la blank⸱iĝ⸱ant⸱a⸱n voj⸱o⸱n, konduk⸱ant⸱a⸱n hejm⸱e⸱n rekt⸱a⸱n, kiel sag⸱o. Li vid⸱is en la ĉiel⸱o ne⸱nombr⸱ebl⸱a⸱j⸱n stel⸱o⸱j⸱n, lum⸱ig⸱ant⸱a⸱j⸱n li⸱a⸱n voj⸱o⸱n. Li marŝ⸱is antaŭ⸱e⸱n simil⸱e al leon⸱o, kuraĝ⸱e, fort⸱e; kiam la lev⸱iĝ⸱ant⸱a sun⸱o bril⸱ig⸱is li⸱n per si⸱a⸱j fluid⸱e ruĝ⸱a⸱j radi⸱o⸱j, inter la paŝ⸱ant⸱o kaj Moskvo jam kuŝ⸱is tri⸱dek-verst⸱a distanc⸱o.

Post du tag⸱o⸱j li est⸱is jam hejm⸱e, en si⸱a „izba“, je l’ mir⸱o de la soldat⸱edz⸱in⸱o[19], kiu⸱n oni tie loĝ⸱ig⸱is. Gerasim preĝ⸱is antaŭ sankt⸱a⸱j „ikon⸱o⸱j“[20] kaj tuj ir⸱is al la vilaĝ⸱estr⸱o.

La vilaĝ⸱estr⸱o ek⸱mir⸱is. Sed oni jam komenc⸱is falĉ⸱i la fojn⸱o⸱n. Gerasim, kiel perfekt⸱a falĉ⸱ist⸱o, tuj ricev⸱is falĉ⸱il⸱o⸱n — kaj li ek⸱falĉ⸱is laŭ si⸱a kutim⸱a manier⸱o, tiel falĉ⸱is, ke la vilaĝ⸱an⸱o⸱j trem⸱is, observ⸱ant⸱e li⸱a⸱j⸱n falĉ⸱mov⸱o⸱j⸱n.

En Moskvo oni rimark⸱is la for⸱iĝ⸱o⸱n de Gerasim la sekv⸱ant⸱a⸱n tag⸱o⸱n. Oni serĉ⸱is li⸱n en li⸱a ĉambr⸱et⸱o, al⸱vok⸱is Gavrila-n. Gavrila ven⸱is, rigard⸱is, mov⸱is la ŝultr⸱o⸱j⸱n kaj konklud⸱is, ke la mut⸱ul⸱o aŭ for⸱kur⸱is aŭ dron⸱is kun⸱e kun si⸱a hund⸱aĉ⸱o. Oni inform⸱is la polic⸱o⸱n, raport⸱is al la sinjor⸱in⸱o. La sinjor⸱in⸱o ek⸱koler⸱is, ek⸱plor⸱is, dir⸱is, ke oni nepr⸱e trov⸱u Gerasim-on, cert⸱ig⸱is, ke ŝi neniam or⸱don⸱is for⸱ig⸱i la hund⸱o⸱n, kaj fin⸱e tiel admon⸱is kaj riproĉ⸱is Gavrila-n, ke li la tut⸱a⸱n tag⸱o⸱n nur sku⸱is la kap⸱o⸱n, ripet⸱ant⸱e: „Nu!“, ĝis kiam la onkl⸱o Ĥvost li⸱n konsol⸱e saĝ⸱ig⸱is, dir⸱int⸱e al li: „Nu ... u!“ Fin⸱e oni ricev⸱is la sci⸱ig⸱o⸱n el la vilaĝ⸱o, ke Gerasim tie⸱n ven⸱is. La sinjor⸱in⸱o iom trankvil⸱iĝ⸱is; komenc⸱e ŝi or⸱don⸱is li⸱n re⸱ven⸱ig⸱i al Moskvo, sed tamen post⸱e ŝi anonc⸱is, ke ŝi tut⸱e ne bezon⸱as tia⸱n ne⸱dank⸱em⸱ul⸱o⸱n. Ceter⸱e post tio ŝi baldaŭ mort⸱is; ŝi⸱a⸱j hered⸱int⸱o⸱j ne zorg⸱is plu pri Gerasim. Ili ankaŭ ali⸱a⸱j⸱n servut⸱ul⸱o⸱j⸱n de si⸱a patr⸱in⸱o liber⸱ig⸱is kontraŭ la de⸱pag⸱o.

Ĝis nun loĝ⸱as sol⸱ec⸱e Gerasim en si⸱a forges⸱it⸱a „izba“. Li ĉiam bon⸱e fart⸱as, ĉiam est⸱as fortik⸱eg⸱a. Kiel antaŭ⸱e li labor⸱as mult⸱e, kiel antaŭ⸱e li est⸱as grav⸱mien⸱a kaj serioz⸱mor⸱a. Sed la najbar⸱o⸱j rimark⸱is, ke de⸱post la re⸱ven⸱o el Moskvo Gerasim tut⸱e ne atent⸱as vir⸱in⸱o⸱j⸱n, eĉ ne rigard⸱as ili⸱n, kaj ke li ne posed⸱as hund⸱o⸱n en si⸱a kort⸱o.

„Ceter⸱e“, pri⸱diskut⸱as vilaĝ⸱an⸱o⸱j, „feliĉ⸱a li est⸱as, ne bezon⸱ant⸱e edz⸱in⸱o⸱n. Kaj la hund⸱o⸱n! ĉu li ĝi⸱n bezon⸱as? Eĉ per⸱fort⸱e oni ne pov⸱us al⸱log⸱i ŝtel⸱ist⸱o⸱n en li⸱a⸱n kort⸱o⸱n!“ Tia fam⸱o pri la gigant⸱ec⸱a fort⸱o de la mut⸱ul⸱o dis⸱vast⸱iĝ⸱as ĉi⸱e⸱n.

BEĴIN-Herb⸱ej⸱o

Est⸱is bel⸱a juni⸱a tag⸱o, unu el tiu⸱j tag⸱o⸱j, kiu⸱j pruv⸱as, ke la bon⸱veter⸱o daŭr⸱os ankoraŭ long⸱e. La ĉiel⸱o est⸱as seren⸱a jam de la fru⸱a maten⸱o. La maten⸱ruĝ⸱o ne flam⸱as simil⸱e al brul⸱eg⸱o; ĝi est⸱as dis⸱verŝ⸱it⸱a, kiel mild⸱a roz⸱kolor⸱aĵ⸱o. La sun⸱o — ne flam⸱bril⸱a, rul⸱ruĝ⸱ig⸱ant⸱a, kiel dum varm⸱eg⸱a sek⸱veter⸱o, ne mal⸱seren⸱a-purpur⸱a, kiel antaŭ la vent⸱eg⸱o — sed la sun⸱o — afabl⸱e radi⸱bril⸱a — pac⸱e el⸱naĝ⸱as el sub mal⸱larĝ⸱a kaj long⸱a nub⸱et⸱o, lum⸱as freŝ⸱kolor⸱e kaj en⸱iĝ⸱as en ĝi⸱a⸱n blu⸱a⸱n nebul⸱o⸱n. Kiel serpent⸱et⸱o⸱j lud⸱e bril⸱as la supr⸱a⸱j mal⸱dens⸱a⸱j rand⸱o⸱j de la dis⸱tir⸱it⸱a nub⸱et⸱o; ili bril⸱as, kvazaŭ ili est⸱us el forĝ⸱it⸱a arĝent⸱o. Sed jen, re⸱e flu⸱e ek⸱ŝpruc⸱iĝ⸱as petol⸱em⸱a⸱j radi⸱o⸱j; ĝoj⸱e kaj majest⸱e, kvazaŭ alt⸱e⸱n⸱flug⸱ant⸱e, aper⸱as la potenc⸱a lum⸱ig⸱il⸱o. Ĉirkaŭ la tag⸱mez⸱o, kutim⸱e, vid⸱ebl⸱iĝ⸱as amas⸱e rond⸱a⸱j alt⸱a⸱j nub⸱o⸱j, or⸱griz⸱a⸱j, kun delikat⸱a⸱j blank⸱a⸱j rand⸱o⸱j. Simil⸱e al insul⸱o⸱j, dis⸱ĵet⸱it⸱a⸱j laŭ⸱long⸱e de la sen⸱lim⸱e dis⸱flu⸱ant⸱a river⸱o, kiu ĉirkaŭ⸱as ili⸱n per profund⸱e diafan⸱a⸱j akv⸱o⸱kol⸱o⸱j, egal⸱e blu⸱a⸱j, ili preskaŭ ne mov⸱iĝ⸱as. Pli mal⸱proksim⸱e, ĉe la firmament⸱o, ili kun⸱ŝov⸱iĝ⸱as, ar⸱iĝ⸱as, — ne est⸱as plu vid⸱ebl⸱a la ĉiel⸱blu⸱aĵ⸱o inter ili. Sed ili est⸱as sam⸱e lazur⸱a⸱j kiel la ĉiel⸱o: la lum⸱o, la varm⸱o tra⸱penetr⸱as ili⸱n. La firmament⸱o dum la tut⸱a tag⸱o ne ŝanĝ⸱as si⸱a⸱n mal⸱pez⸱a⸱n, palvioletan kolor⸱o⸱n, ĉie egal⸱a⸱n. Neni⸱e la fulm⸱o⸱tondr⸱a veter⸱o mal⸱lum⸱e minac⸱as; ie, foj⸱e, tir⸱as si⸱n mal⸱supr⸱e⸱n, el la ĉiel⸱o, blu⸱a⸱j stri⸱o⸱j: — apenaŭ rimark⸱ebl⸱a pluv⸱o fal⸱as, kiel tra kribr⸱il⸱o. Vesper⸱e tiu⸱j nub⸱o⸱j for⸱iĝ⸱as; la last⸱a⸱j el ili, nigr⸱a⸱j, sen⸱form⸱a⸱j, kiel la fum⸱o, iĝ⸱as roz⸱kolor⸱a⸱j vapor⸱bul⸱o⸱j pro la radi⸱o⸱j de la sub⸱ir⸱ant⸱a sun⸱o. Sur la lok⸱o, kie la sun⸱o sub⸱ir⸱is, sam⸱e pac⸱e, kiel ĝi est⸱is lev⸱iĝ⸱int⸱a, ne⸱long⸱e star⸱rest⸱as ruĝ⸱et⸱a bril⸱kron⸱o super la mal⸱lum⸱iĝ⸱int⸱a ter⸱o. Lum⸱bril⸱et⸱ant⸱e, kiel zorg⸱e port⸱it⸱a vaks⸱kandel⸱o, aper⸱as tie la vesper⸱stel⸱o. En tia⸱j tag⸱o⸱j ĉiu⸱j kolor⸱o⸱j est⸱as ne⸱hel⸱a⸱j, mild⸱ig⸱it⸱a⸱j. Sur ĉio kuŝ⸱as la sigel⸱o de ia kor⸱tuŝ⸱a pac⸱kviet⸱o. Dum tia⸱j tag⸱o⸱j foj⸱e est⸱as varm⸱eg⸱e; sur la dekliv⸱o⸱j de la kamp⸱o⸱j la aer⸱o est⸱as sufok⸱a. Sed la vent⸱o dis⸱blov⸱ad⸱as, dis⸱pelad⸱as la amas⸱iĝ⸱int⸱a⸱n varm⸱eg⸱o⸱n; la ĉirkaŭ⸱turn⸱ant⸱a⸱j blov⸱atak⸱o⸱j — nepr⸱a sign⸱o de la persist⸱a bon⸱veter⸱o — per blank⸱a⸱j polv⸱amas⸱o⸱j vag⸱as sur voj⸱o tra la gren⸱kamp⸱o⸱j. La ter⸱kultur⸱ist⸱o ŝat⸱as tia⸱n veter⸱o⸱n por la rikolt⸱o de la gren⸱o.

Tia⸱n tag⸱o⸱n mi ĉas⸱is en la Ĉernska distrikt⸱o de la Tul⸱a guberni⸱o[21]. Mi trov⸱is kaj mort⸱ig⸱is sufiĉ⸱e mult⸱e da ĉas⸱aĵ⸱o⸱j. Tro plen⸱a ĉas⸱sak⸱o tranĉ⸱e dolor⸱ig⸱is mi⸱a⸱n ŝultr⸱o⸱n. Sed jam est⸱is esting⸱iĝ⸱ant⸱a la vesper⸱ruĝ⸱o; kaj en la aer⸱o, ankoraŭ klar⸱a, kvankam jam ne plu lum⸱ig⸱it⸱a per radi⸱o⸱j de la sub⸱ir⸱int⸱a sun⸱o, dens⸱iĝ⸱is, dis⸱vast⸱iĝ⸱is nokt⸱a⸱j ombr⸱o⸱j, kiam mi, fin⸱e, decid⸱is re⸱ven⸱i hejm⸱e⸱n. Per rapid⸱a⸱j paŝ⸱o⸱j mi trans⸱paŝ⸱is long⸱a⸱n „plac⸱o⸱n“ de arbust⸱o⸱j, supr⸱e⸱n⸱ir⸱is la mont⸱et⸱o⸱n kaj ek⸱vid⸱is tut⸱e fremd⸱a⸱j⸱n, ne⸱kon⸱at⸱a⸱j⸱n de mi lok⸱aĵ⸱o⸱j⸱n. Anstataŭ la atend⸱it⸱a kon⸱at⸱a eben⸱aĵ⸱o kun kverk⸱arb⸱ar⸱et⸱o, dekstr⸱e, kaj mal⸱alt⸱a blank⸱a preĝ⸱ej⸱o en la mal⸱proksim⸱o, ĉe mi⸱a⸱j pied⸱o⸱j etend⸱iĝ⸱is mal⸱larĝ⸱a val⸱o; rekt⸱e kontraŭ mi, kiel krut⸱a mur⸱o, star⸱is dens⸱a tremol⸱arb⸱ar⸱o. Mi halt⸱is, mir⸱ig⸱it⸱e ... ne pov⸱ant⸱e kompren⸱i, kie mi est⸱as... Mi mi⸱n re⸱turn⸱is... „He,“ mi pens⸱is, „mi de⸱voj⸱iĝ⸱is, mi ir⸱is tro dekstr⸱e⸱n“, kaj, mir⸱ant⸱e pri mi⸱a erar⸱o, mi rapid⸱kur⸱e mal⸱supr⸱e⸱n⸱ir⸱is la mont⸱et⸱o⸱n. Mi⸱n tuj ek⸱kapt⸱is mal⸱agrabl⸱a, obtuz⸱a mal⸱sek⸱ec⸱o, kvazaŭ mi est⸱us en⸱ir⸱int⸱a kel⸱o⸱n. Dens⸱a alt⸱a herb⸱o en la fund⸱o de la val⸱o, tut⸱e mal⸱sek⸱a, blank⸱iĝ⸱is kiel tabl⸱o⸱tuk⸱o. Est⸱is tim⸱ig⸱e sur⸱paŝ⸱i ĝi⸱n. Mi rapid⸱e trans⸱paŝ⸱is al ali⸱a flank⸱o kaj ir⸱is, marŝ⸱ant⸱e mal⸱dekstr⸱e⸱n, laŭ⸱long⸱e de la tremol⸱ar⸱o. La vespert⸱o⸱j jam si⸱n flug⸱port⸱is super ĝi⸱a⸱j sen⸱mov⸱a⸱j alt⸱aĵ⸱o⸱j, mister⸱plen⸱e turn⸱iĝ⸱ant⸱e kaj trem⸱et⸱ant⸱e en du⸱on⸱klar⸱a ĉiel⸱o. Petolrapide preter⸱flug⸱is mal⸱fru⸱iĝ⸱int⸱a akcipitr⸱et⸱o, rapid⸱ant⸱e en si⸱a⸱n nest⸱o⸱n.

„Jen, se mi nur ating⸱us tiu⸱n angul⸱o⸱n,“ mi pens⸱is, „tuj mi trov⸱us la ver⸱a⸱n voj⸱o⸱n. Mi ja de⸱voj⸱iĝ⸱is minimum⸱e je unu verst⸱o.“ Mi ating⸱is, fin⸱e, la angul⸱o⸱n de la arb⸱ar⸱o, sed ne trov⸱is tie ia⸱n voj⸱o⸱n; ia⸱j ne⸱falĉ⸱it⸱a⸱j, mal⸱alt⸱a⸱j arbust⸱o⸱j vast⸱e star⸱is antaŭ mi; mal⸱antaŭ ili, en la mal⸱proksim⸱o, vid⸱iĝ⸱is dezert⸱a kamp⸱o. Mi re⸱e halt⸱is. „Kia strang⸱a okaz⸱int⸱aĵ⸱o! Kie do mi est⸱as?“ Mi re⸱memor⸱ig⸱is mi⸱n, kiel kaj kie⸱n mi ir⸱is dum la tag⸱o.

He, tio ja est⸱as ‚Paraĥinaj‘ arbust⸱o⸱j“, mi fin⸱e ek⸱kri⸱is. „Cert⸱e! jen tie — ebl⸱e, la Sindejeva arb⸱ar⸱et⸱o! Sed kiel mi ĉi tie⸱n ven⸱is? Tiel mal⸱proksim⸱e⸱n! Strang⸱e ... nun mi est⸱as dev⸱ig⸱it⸱a re⸱ven⸱i dekstr⸱e⸱n!“

Mi ir⸱is dekstr⸱e⸱n tra la arbust⸱o⸱j. Dum⸱e la nokt⸱o est⸱is baldaŭ ven⸱int⸱a kaj dis⸱vast⸱iĝ⸱is kiel nub⸱eg⸱o fulm⸱o⸱tondr⸱a. Ŝajn⸱is, ke kun⸱e kun la vesper⸱a⸱j vapor⸱o⸱j el ĉie lev⸱iĝ⸱ad⸱is kaj eĉ de supr⸱e verŝ⸱iĝ⸱is la mal⸱hel⸱o. Mi ating⸱is sur ia⸱n voj⸱o⸱n mal⸱eben⸱bat⸱it⸱a⸱n, sur⸱kresk⸱it⸱a⸱n de herb⸱o. Mi ir⸱is laŭ⸱long⸱e de ĝi, atent⸱e rigard⸱ant⸱e antaŭ⸱e⸱n. Ĉio ĉirkaŭ mi rapid⸱e nigr⸱iĝ⸱is kaj silent⸱iĝ⸱is; nur skolop⸱o⸱j kri⸱is de temp⸱o al temp⸱o. Mal⸱grand⸱a nokt⸱bird⸱o, ne⸱laŭt⸱e kaj mal⸱alt⸱e mov⸱ant⸱a si⸱a⸱j⸱n mol⸱a⸱j⸱n flug⸱il⸱o⸱j⸱n, preskaŭ tuŝ⸱is mi⸱n kaj tim⸱em⸱e de⸱flank⸱iĝ⸱is. Mi el⸱ir⸱is sur la arb⸱ar⸱rand⸱o⸱n kaj marŝ⸱is nun laŭ⸱long⸱e de la kamp⸱o, sur la lim⸱o. Jam apenaŭ mi vid⸱is la aĵ⸱o⸱j⸱n en mal⸱proksim⸱o, apenaŭ vid⸱ebl⸱iĝ⸱is ĉirkaŭ mi la blank⸱iĝ⸱ant⸱a kamp⸱o. Mal⸱antaŭ ĝi lev⸱iĝ⸱is mal⸱seren⸱a mal⸱lum⸱o, al⸱proksim⸱iĝ⸱ant⸱e ĉiu⸱moment⸱e per grand⸱eg⸱a⸱j fum⸱bul⸱o⸱j. La obtuz⸱a eĥ⸱o de mi⸱a⸱j paŝ⸱o⸱j son⸱is en la sen⸱mov⸱iĝ⸱ant⸱a aer⸱o. La pal⸱iĝ⸱int⸱a ĉiel⸱o re⸱e blu⸱iĝ⸱is, sed tio jam est⸱is la blu⸱o de la nokt⸱o. La stel⸱et⸱o⸱j ek⸱bril⸱et⸱is en ĝi, kvazaŭ ili ek⸱mov⸱iĝ⸱us.

Kio⸱n mi opini⸱is arb⸱ar⸱et⸱o, est⸱is mal⸱lum⸱a kaj rond⸱a nud⸱mont⸱et⸱o.

„Sed kie mi ja est⸱as?“ ripet⸱is mi re⸱e laŭt⸱voĉ⸱e, halt⸱is kaj demand⸱e rigard⸱is mi⸱a⸱n angl⸱o⸱ras⸱a⸱n flav⸱makul⸱a⸱n hund⸱in⸱o⸱n, Dianka-n, la plej prudent⸱a⸱n el ĉiu⸱j kvar⸱pied⸱a⸱j best⸱o⸱j. Sed la plej prudent⸱a best⸱o nur balanc⸱is la vost⸱o⸱n, mal⸱gaj⸱e kaj lac⸱e palpebr⸱um⸱is kaj ne don⸱is al mi ia⸱n util⸱a⸱n konsil⸱o⸱n. Mi hont⸱is kaj eg⸱e kur⸱is antaŭ⸱e⸱n, kvazaŭ mi subit⸱e klar⸱sent⸱is, kie⸱n oni dev⸱as ir⸱i. Mi ĉirkaŭ⸱ir⸱is la mont⸱et⸱o⸱n kaj trov⸱is mi⸱n en ne⸱profund⸱a, ĉirkaŭ⸱e dis⸱plug⸱it⸱a valet⸱o. Tiu ĉi krut⸱valet⸱o aspekt⸱is kiel regul⸱form⸱a kaldron⸱o kun plat⸱a⸱j flank⸱o⸱j; sur ĝi⸱a fund⸱o el⸱streĉ⸱iĝ⸱is star⸱e kelk⸱e da grand⸱a⸱j blank⸱a⸱j ŝton⸱o⸱j; ŝajn⸱e ili kun⸱ar⸱iĝ⸱is, mal⸱supr⸱e⸱ramp⸱int⸱e, por ia sekret⸱a, konsil⸱iĝ⸱a kun⸱ven⸱o. Tie est⸱is mut⸱e, mal⸱laŭt⸱e; tiel plat⸱e kaj mal⸱gaj⸱e pend⸱is super tiu lok⸱o la ĉiel⸱o, ke mi⸱a kor⸱o ek⸱sent⸱is ve⸱o⸱n. La best⸱et⸱o ne⸱laŭt⸱e kaj plend⸱e pep⸱kri⸱is en la ŝton⸱o⸱j. Mi rapid⸱e re⸱ven⸱is sur la mont⸱et⸱o⸱n. Ĝis nun mi ankoraŭ ne mal⸱esper⸱is trov⸱i la voj⸱o⸱n al hejm⸱o; sed nun mi est⸱is fin⸱e cert⸱a, ke mi tut⸱e de⸱voj⸱iĝ⸱is; mi ne pen⸱prov⸱is plu, ek⸱kon⸱i la ĉirkaŭ⸱aĵ⸱o⸱n, preskaŭ dron⸱int⸱a⸱n en la nokt⸱a sen⸱lum⸱o. Mi hazard⸱e ek⸱marŝ⸱is antaŭ⸱e⸱n, direkt⸱at⸱e de la stel⸱o⸱j. Proksim⸱um⸱e du⸱on⸱hor⸱o⸱n mi tiel paŝ⸱is, pen⸱e mov⸱ant⸱e la pied⸱o⸱j⸱n. Ŝajn⸱is, ke mi neniam est⸱is en tia⸱j sen⸱viv⸱a⸱j lok⸱o⸱j: neni⸱e trem⸱bril⸱is lum⸱et⸱o, nek aŭd⸱ebl⸱iĝ⸱is ia son⸱o; unu krut⸱a mont⸱et⸱o sekv⸱is la ali⸱a⸱n; sen⸱fin⸱e etend⸱iĝ⸱is kamp⸱o post kamp⸱o; arbust⸱o⸱j kvazaŭ el⸱star⸱is el la ter⸱o antaŭ mi. Mi ĉiam ir⸱is kaj jam intenc⸱is kuŝ⸱ig⸱i mi⸱n ĝis la maten⸱o, sed subit⸱e mi ek⸱vid⸱is antaŭ mi terur⸱a⸱n abism⸱o⸱n.

Mi rapid⸱e ek⸱paŝ⸱is mal⸱antaŭ⸱e⸱n kaj, tra apenaŭ tra⸱vid⸱ebl⸱a nokt⸱krepusk⸱o, ek⸱vid⸱is en la mal⸱proksim⸱o sub mi grand⸱eg⸱a⸱n eben⸱aĵ⸱o⸱n. Larĝ⸱a river⸱o ĉirkaŭ⸱flu⸱is ĝi⸱n en du⸱on⸱rond⸱o, kiu⸱n mi vid⸱is ĉie; ŝtal⸱simil⸱a⸱j re⸱bril⸱o⸱j de la akv⸱o mal⸱seren⸱e kaj de temp⸱o al temp⸱o trem⸱lum⸱ant⸱e desegn⸱is ĝi⸱a⸱n flu⸱ad⸱o⸱n. La mont⸱et⸱o, sur kiu mi star⸱is, mal⸱supr⸱e⸱n konduk⸱is per abrupt⸱a dekliv⸱o; ĝi⸱a grand⸱eg⸱a siluet⸱o si⸱n disting⸱is nigr⸱a de la du⸱o⸱n⸱blu⸱a aer⸱a mal⸱plen⸱o. Rekt⸱e antaŭ mi, en la angul⸱o, kiu⸱n form⸱is la dekliv⸱o kaj la eben⸱aĵ⸱o, ĉe la river⸱o, kiu en tiu lok⸱o simil⸱is al sen⸱mov⸱a mal⸱lum⸱a spegul⸱o, sub la krut⸱a dekliv⸱o de la mont⸱et⸱o mem, per ruĝ⸱a flam⸱o brul⸱is, el⸱las⸱ant⸱e fum⸱o⸱n, du fajr⸱o⸱j, unu apud la ali⸱a. Ĉirkaŭ ili svarm⸱is hom⸱o⸱j, ŝancel⸱iĝ⸱is ombr⸱o⸱j; foj⸱e est⸱is hel⸱e lum⸱ig⸱it⸱a la antaŭ⸱a part⸱o de ies et⸱a bukl⸱o⸱kap⸱o.

Mi sci⸱is nun, kie mi trov⸱iĝ⸱is. Tiu ĉi herb⸱ej⸱o est⸱as kon⸱at⸱a en ni⸱a region⸱o sub la nom⸱o „Beĵin-Herb⸱ej⸱o“. Sed mi ja ne pov⸱is re⸱vojaĝ⸱i hejm⸱e⸱n, precip⸱e nun, nokt⸱e; mi⸱a⸱j pied⸱o⸱j ne mov⸱iĝ⸱is plu pro lac⸱ec⸱o. Mi decid⸱is ir⸱i proksim⸱e⸱n al la fajr⸱o⸱j kaj atend⸱i la maten⸱ruĝ⸱o⸱n en la soci⸱et⸱o de hom⸱o⸱j, kiu⸱j⸱n mi opini⸱is ĉeval⸱komerc⸱ist⸱o⸱j[22].

Mi bon⸱e mal⸱supr⸱e⸱n⸱ir⸱is, sed apenaŭ mi el⸱las⸱is el la man⸱o⸱j la last⸱a⸱n branĉ⸱o⸱n, je kiu mi ten⸱is mi⸱n, subit⸱e si⸱n ĵet⸱is sur mi⸱n du grand⸱a⸱j blank⸱a⸱j hund⸱o⸱j, koler⸱e boj⸱ant⸱e. Sonor⸱a⸱j infan⸱a⸱j voĉ⸱o⸱j ek⸱aŭd⸱iĝ⸱is ĉirkaŭ la fajr⸱o⸱j. Du — tri knab⸱o⸱j rapid⸱e lev⸱iĝ⸱is. Mi respond⸱is al ili⸱a⸱j demand⸱a⸱j vok⸱o⸱j. Ili al⸱kur⸱is, re⸱vok⸱is la hund⸱o⸱j⸱n, kiu⸱j⸱n precip⸱e mir⸱ig⸱is la aper⸱o de mi⸱a Dianka, kaj mi al⸱proksim⸱iĝ⸱is.

Mi erar⸱is, opini⸱ant⸱e ĉeval⸱komerc⸱ist⸱o⸱j la hom⸱o⸱j⸱n, kiu⸱j ĉirkaŭ⸱is la fajr⸱o⸱j⸱n. Ili est⸱is kamp⸱ar⸱an⸱a⸱j infan⸱o⸱j el najbar⸱a vilaĝ⸱o, kiu⸱j gard⸱is ĉeval⸱ar⸱o⸱n. Dum varm⸱eg⸱a somer⸱a temp⸱o, ĉe ni, oni paŝt⸱ig⸱as ĉeval⸱o⸱j⸱n en la kamp⸱o nokt⸱e, ĉar tag⸱e ili⸱n mal⸱trankvil⸱ig⸱us muŝ⸱o⸱j kaj ojstr⸱o⸱j[23].

Est⸱as grand⸱a ĝoj⸱fest⸱o por kamp⸱ar⸱an⸱a⸱j knab⸱o⸱j, vesper⸱e akompan⸱i en la kamp⸱o⸱n kaj fru⸱maten⸱e hejm⸱e⸱n — la ĉeval⸱ar⸱o⸱n. Sen ĉap⸱o⸱j, en mal⸱nov⸱a⸱j du⸱o⸱n⸱pelt⸱et⸱o⸱j, ili sid⸱as sur la plej petol⸱em⸱a⸱j ĉeval⸱et⸱o⸱j kaj rapid⸱e rajd⸱as, ĝoj⸱e kri⸱ant⸱e, el⸱gorĝ⸱blek⸱ant⸱e, mov⸱ant⸱e ĉiu⸱flank⸱e⸱n la man⸱o⸱j⸱n kaj pied⸱o⸱j⸱n, alt⸱e salt⸱ant⸱e sur la sel⸱o kaj sonor⸱e rid⸱ant⸱e ... Mal⸱dens⸱a flav⸱a polv⸱o lev⸱iĝ⸱as, post⸱flug⸱as sur la voj⸱o; en mal⸱proksim⸱o aŭd⸱iĝ⸱as akord⸱a pied⸱frap⸱ad⸱o, la ĉeval⸱o⸱j kur⸱as, streĉ⸱ant⸱e la orel⸱o⸱j⸱n; antaŭ ĉiu⸱j, alt⸱lev⸱ant⸱e si⸱a⸱n vost⸱o⸱n kaj sen⸱fin⸱e ŝanĝ⸱ant⸱e la pied⸱o⸱j⸱n, kurs⸱alt⸱as la ruĝ⸱eg⸱har⸱a ĉeval⸱aĉ⸱o kun pik⸱herb⸱o en vil⸱a kol⸱har⸱ar⸱o.

Mi dir⸱is al la knab⸱o⸱j, ke mi de⸱voj⸱iĝ⸱is, kaj sid⸱ig⸱is mi⸱n ĉe ili. Ili demand⸱is mi⸱n, de kie mi ven⸱as, silent⸱is iom⸱et⸱e kaj don⸱is al mi lok⸱o⸱n. Ni iom⸱et⸱e konversaci⸱is. Mi mi⸱n kuŝ⸱ig⸱is sub nud⸱iĝ⸱int⸱a arbust⸱o kaj rigard⸱is ĉirkaŭ⸱e⸱n. La bild⸱o est⸱is mir⸱ind⸱e bel⸱a: ĉe la fajr⸱o⸱j trem⸱et⸱is, kvazaŭ esting⸱iĝ⸱ant⸱e, en⸱iĝ⸱ant⸱e en la mal⸱lum⸱o⸱n, rond⸱a ruĝ⸱a re⸱spegul⸱iĝ⸱o. La flam⸱o, ek⸱brul⸱ant⸱e, de temp⸱o al temp⸱o, ĵet⸱is trans la lini⸱o⸱n de tiu rond⸱o rapid⸱a⸱j⸱n bril⸱lum⸱et⸱o⸱j⸱n. Mal⸱larĝ⸱a lang⸱o de la fajr⸱o lek⸱is la nud⸱a⸱j⸱n sek⸱branĉ⸱et⸱o⸱j⸱n de salik⸱arb⸱et⸱o kaj sam⸱e rapid⸱e for⸱iĝ⸱is... Tranĉliniaj long⸱a⸱j ombr⸱o⸱j, subit⸱e aper⸱ant⸱e, al⸱kur⸱is ĝis la fajr⸱et⸱o⸱j; la mal⸱hel⸱o lukt⸱is kun la lum⸱o. Foj⸱e, kiam la flam⸱o bril⸱is pli mal⸱fort⸱e, la lum⸱rond⸱et⸱o mal⸱larĝ⸱iĝ⸱is, el al⸱proksim⸱iĝ⸱int⸱a mal⸱lum⸱eg⸱o ne⸱atend⸱it⸱e aper⸱is ĉeval⸱kap⸱o, brun⸱a aŭ tut⸱e blank⸱a, atent⸱e kaj sen⸱pens⸱e rigard⸱is ni⸱n, rapid⸱e maĉ⸱ant⸱e long⸱a⸱n herb⸱o⸱n kaj re⸱e mal⸱lev⸱iĝ⸱ant⸱e tuj mal⸱aper⸱is. Oni aŭd⸱is nur, kiel ĝi ĉiam maĉ⸱is, spir⸱blov⸱ant⸱e.

El lok⸱o lum⸱ig⸱it⸱a est⸱as ne⸱ebl⸱e vid⸱i, kio okaz⸱as en la mal⸱hel⸱o; tial ĉio en la proksim⸱o ŝajn⸱is vual⸱it⸱a de preskaŭ nigr⸱a kurten⸱o. Sed pli mal⸱proksim⸱e, ĉe la firmament⸱o, mal⸱klar⸱e vid⸱ebl⸱iĝ⸱is mont⸱et⸱o⸱j kaj arb⸱ar⸱o⸱j. Mal⸱hel⸱a, klar⸱a ĉiel⸱o, solen⸱e, ne⸱ating⸱ebl⸱e alt⸱e, pend⸱is super ni en si⸱a tut⸱a mister⸱plen⸱a bel⸱eg⸱ec⸱o. Dolĉ⸱e prem⸱is la brust⸱o⸱n la arom⸱o, la apart⸱a, freŝ⸱a, turment⸱a arom⸱aer⸱o de la rus⸱land⸱a somer⸱a nokt⸱o. Neni⸱a bru⸱o aŭd⸱iĝ⸱is en la ĉirkaŭ⸱aĵ⸱o. Nur de temp⸱o al temp⸱o subit⸱e sonor⸱e plaŭd⸱ig⸱is akv⸱o⸱n ia grand⸱a fiŝ⸱o, kaj la ĉe⸱bord⸱a kan⸱ar⸱o ek⸱bru⸱et⸱is, apenaŭ ŝancel⸱it⸱a de al⸱flu⸱ant⸱a ond⸱o... Sol⸱e ne⸱laŭt⸱e krak⸱et⸱is la fajr⸱et⸱o⸱j...

Ĉirkaŭ ili sid⸱is la knab⸱o⸱j kaj apud ili tiu⸱j du hund⸱o⸱j, kies intenc⸱o est⸱is for⸱manĝ⸱i mi⸱n. Ili ankoraŭ long⸱e ne pov⸱is pac⸱iĝ⸱i pro mi⸱a ĉe⸱est⸱ad⸱o: dorm⸱em⸱e du⸱on⸱ferm⸱ant⸱e la okul⸱o⸱j⸱n kaj strab⸱rigard⸱ant⸱e la fajr⸱o⸱n, ili de temp⸱o al temp⸱o boj⸱kri⸱eg⸱is kun ekster⸱ordinar⸱a dign⸱ec⸱o; unu⸱e ili blek⸱eg⸱is, post⸱e — ne⸱laŭt⸱e kri⸱is, kvazaŭ bedaŭr⸱ant⸱e la ne⸱ebl⸱ec⸱o⸱n — plen⸱um⸱i si⸱a⸱n dezir⸱o⸱n.

La knab⸱o⸱j est⸱is en⸱tut⸱e kvin: Fedja, Pavluŝa, Iljuŝa, Kostja kaj Vanja[24]. La nom⸱o⸱j⸱n de la knab⸱o⸱j mi ek⸱sci⸱is el ili⸱a inter⸱parol⸱ad⸱o kaj vol⸱as nun kon⸱at⸱ig⸱i ili⸱n al la leg⸱ant⸱o.

La plej mal⸱jun⸱a el ĉiu⸱j, Fedja, aspekt⸱is dek⸱kvar⸱jar⸱a. Li est⸱is graci⸱a knab⸱o kun bel⸱a⸱j, delikat⸱a⸱j, iom⸱et⸱e et⸱a⸱j vizaĝ⸱trajt⸱o⸱j, bukl⸱a⸱j blond⸱a⸱j har⸱o⸱j, klar⸱a⸱j okul⸱o⸱j kaj ĉiam⸱a du⸱o⸱n⸱gaj⸱a, du⸱o⸱n⸱distr⸱a rid⸱et⸱o. Laŭ ĉiu⸱j sign⸱o⸱j li aparten⸱is al riĉ⸱a famili⸱o kaj paŝt⸱is nokt⸱e ĉeval⸱o⸱j⸱n ne pro bezon⸱o, sed pro amuz⸱o. Li sur⸱hav⸱is mult⸱e⸱kolor⸱a⸱n kalikot⸱a⸱n bluz⸱o⸱n, flav⸱e border⸱um⸱it⸱a⸱n. Mal⸱grand⸱a nov⸱a felt⸱mantel⸱o, en kies manik⸱o⸱j li ne en⸱ŝov⸱is la brak⸱o⸱j⸱n, pend⸱is sur li⸱a⸱j mal⸱larĝ⸱a⸱j ŝultr⸱o⸱j; sur la blu⸱a zon⸱um⸱o est⸱is al⸱lig⸱it⸱a la komb⸱il⸱o. La bot⸱o⸱j kun ne⸱alt⸱a⸱j tibi⸱ing⸱o⸱j est⸱is li⸱a⸱j — ne patr⸱a⸱j. La du⸱a knab⸱o, Pavluŝa, hav⸱is sen⸱ord⸱e star⸱ant⸱a⸱j⸱n nigr⸱a⸱j⸱n har⸱o⸱j⸱n, griz⸱a⸱j⸱n okul⸱o⸱j⸱n, larĝ⸱a⸱j⸱n vang⸱ost⸱o⸱j⸱n, vizaĝ⸱o⸱n pal⸱a⸱n, plen⸱a⸱n je cikatr⸱o⸱j; grand⸱a⸱n, sed regul⸱form⸱a⸱n buŝ⸱o⸱n. Tut⸱a li⸱a korp⸱o est⸱is dik⸱mal⸱alt⸱a, mal⸱lert⸱mov⸱a. La knab⸱o ne est⸱is bel⸱a, ver⸱dir⸱e, tamen li plaĉ⸱is al mi. Li⸱a rigard⸱o est⸱is saĝ⸱a kaj sincer⸱a, en li⸱a voĉ⸱o son⸱is la fort⸱o. Li ne aspekt⸱is dand⸱e: tut⸱a li⸱a vest⸱aĵ⸱o konsist⸱is el simpl⸱a ĉemiz⸱o kaj flik⸱it⸱a⸱j pantalon⸱o⸱j. La vizaĝ⸱o de la tri⸱a, Iljuŝa, est⸱is sufiĉ⸱e sen⸱signif⸱a: li hav⸱is kurb⸱iĝ⸱int⸱a⸱n naz⸱o⸱n, long⸱a⸱n kap⸱form⸱o⸱n, ne bon⸱e aspekt⸱is. Li⸱a⸱j vizaĝ⸱trajt⸱o⸱j esprim⸱is mal⸱sprit⸱a⸱n, mal⸱san⸱ec⸱a⸱n zorg⸱em⸱o⸱n. Li⸱a⸱j kun⸱prem⸱it⸱a⸱j lip⸱o⸱j ne mal⸱ferm⸱iĝ⸱is, la brov⸱o⸱j rest⸱is ĉiam kun⸱tir⸱it⸱a⸱j. Li⸱a⸱j flav⸱a⸱j, preskaŭ blank⸱aspekt⸱a⸱j har⸱o⸱j pend⸱is kiel pint⸱a⸱j har⸱lig⸱et⸱o⸱j el sub mal⸱alt⸱a fel⸱ĉap⸱o, kiu⸱n li ambaŭ⸱man⸱e ŝov⸱is sur si⸱a⸱j⸱n orel⸱o⸱j⸱n. Sur li⸱a⸱j pied⸱o⸱j li hav⸱is nov⸱a⸱j⸱n bast⸱ŝu⸱o⸱j⸱n kaj pied⸱a⸱j⸱n ĉifon⸱o⸱j⸱n; dik⸱a ŝnur⸱o, tri⸱vic⸱e zon⸱it⸱a ĉirkaŭ li⸱a tali⸱o, ord⸱e kun⸱tir⸱is li⸱a⸱n pur⸱aspekt⸱a⸱n nigr⸱a⸱n kitel⸱et⸱o⸱n. Li, kiel Pavluŝa, est⸱is, laŭ⸱vid⸱e, ne pli ol dek⸱du⸱jar⸱a. La kvar⸱a, Kostja, dek⸱jar⸱a knab⸱o, atent⸱ig⸱is per si⸱a medit⸱em⸱a, mal⸱gaj⸱a rigard⸱o. Li⸱a vizaĝ⸱o est⸱is et⸱a, mal⸱gras⸱a, lentug⸱a; li hav⸱is pint⸱it⸱a⸱n menton⸱o⸱n, kiel la sciur⸱o. Oni apenaŭ disting⸱is li⸱a⸱j⸱n lip⸱o⸱j⸱n. Sed strang⸱e impres⸱is li⸱a⸱j okul⸱o⸱j — nigr⸱a⸱j, fluid⸱e bril⸱ant⸱a⸱j. Ili, ŝajn⸱e, vol⸱is io⸱n esprim⸱i, sed por tio mank⸱is vort⸱o⸱j al la knab⸱o. Li est⸱is mal⸱alt⸱kresk⸱a, mal⸱san⸱aspekt⸱a, vest⸱it⸱a mizer⸱e. La last⸱a⸱n, Vanja-n, mi komenc⸱e ne rimark⸱is; li est⸱is kaŭr⸱e⸱kuŝ⸱ant⸱a sub la bast⸱kovr⸱aĵ⸱o kun mal⸱regul⸱a⸱j rand⸱o⸱j; li nur mal⸱oft⸱e montr⸱ad⸱is el sub ĝi si⸱a⸱n bukl⸱a⸱n blond⸱a⸱n kap⸱et⸱o⸱n. Ĉi tiu knab⸱o est⸱is nur sep⸱jar⸱a.

Tiel mi kuŝ⸱is sub la arbust⸱o, iom⸱et⸱e mal⸱proksim⸱e, kaj observ⸱ad⸱is la knab⸱o⸱j⸱n. Mal⸱grand⸱a kaldron⸱et⸱o pend⸱is super unu el la fajr⸱o⸱j; en ĝi est⸱is kuir⸱at⸱a⸱j la ter⸱pom⸱o⸱j. Pavluŝa zorg⸱is pri ili kaj, star⸱ant⸱e sur la genu⸱o⸱j, en⸱puŝ⸱is la lign⸱er⸱o⸱n en la bol⸱ant⸱a⸱n akv⸱o⸱n de temp⸱o al temp⸱o. Fedja kuŝ⸱is, si⸱n apog⸱ant⸱e sur la kubut⸱o, dis⸱vast⸱ig⸱ant⸱e la rand⸱o⸱j⸱n de si⸱a felt⸱mantel⸱o. Iljuŝa sid⸱is apud Kostja kaj fiks⸱rigard⸱is io⸱n per du⸱on⸱ferm⸱it⸱a⸱j okul⸱o⸱j. Kostja mal⸱lev⸱is la kap⸱o⸱n kaj rigard⸱is ie⸱n en mal⸱proksim⸱o⸱n. Vanja ne mov⸱iĝ⸱is sub si⸱a bast⸱kovr⸱aĵ⸱o. Mi ŝajn⸱ig⸱is mi⸱n dorm⸱ant⸱a.

La knab⸱o⸱j re⸱e komenc⸱is inter⸱babil⸱i. Unu⸱e ili pri⸱parol⸱is tio⸱n kaj tio⸱n: la morgaŭ⸱a⸱j⸱n labor⸱o⸱j⸱n, la ĉeval⸱o⸱j⸱n; sed subit⸱e Fedja si⸱n turn⸱is al Iljuŝa kaj — kvazaŭ re⸱nov⸱ig⸱ant⸱e inter⸱romp⸱it⸱a⸱n konversaci⸱o⸱n — demand⸱is li⸱n:

„Nu, kiel do, ĉu ci ĝi⸱n vid⸱is ver⸱e, la hejm⸱kobold⸱o⸱n?“

„Ne, mi ĝi⸱n ne vid⸱is, ĝi⸱n ja ne est⸱as ebl⸱e vid⸱i,“ respond⸱is Iljuŝa per voĉ⸱o apenaŭ aŭd⸱ebl⸱a, raŭk⸱et⸱a, kies son⸱o⸱j tre bon⸱e konform⸱iĝ⸱is al li⸱a vizaĝ⸱esprim⸱o, „sed mi aŭd⸱is ... ne sol⸱e mi...“

„Kie ĝi loĝ⸱as?“

„En la mal⸱nov⸱a ĉerp⸱ej⸱o[25].“

„Ĉu vi labor⸱as en la fabrik⸱o?“

„Jes, mi kaj mi⸱a frat⸱o Avdjuŝka; ni est⸱as paper⸱glad⸱ist⸱o⸱j.“

„Jen vi, fabrik⸱ul⸱o⸱j!“

„Nu, kiel do ci ĝi⸱n aŭd⸱is?“ demand⸱is Fedja.

„Jen kiel ... mi kun frat⸱o Avdjuŝka, kun Fedor Miĥejevskij, kun Ivaŝka Kos⸱o⸱j, kun ali⸱a Ivaŝka el Krasnije Ĥolmi, kaj ankoraŭ kun Ivaŝka Suĥorukov, kun ali⸱a⸱j knab⸱o⸱j ankoraŭ — en⸱tut⸱e ni est⸱is dek: la tut⸱a deĵor⸱int⸱ar⸱o. Ni est⸱is dev⸱ig⸱it⸱a⸱j pas⸱ig⸱i la nokt⸱o⸱n en la ĉerp⸱ej⸱o. Tio est⸱as — la labor⸱observ⸱ist⸱o Nazarov mal⸱permes⸱is al ni ir⸱i hejm⸱e⸱n. ‚Kial vi,‘ li dir⸱is, ‚fraŭl⸱et⸱o⸱j, ir⸱os hejm⸱e⸱n? Rest⸱u ĉi tie — ni hav⸱os morgaŭ mult⸱e da labor⸱o.‘ Nu, ni rest⸱is en la fabrik⸱ej⸱o, ni kuŝ⸱is tie ar⸱e ... Avdjuŝka demand⸱is: ‚Nu, knab⸱o⸱j, se la hejm⸱kobold⸱o nun ven⸱us?‘ Apenaŭ li tio⸱n el⸱parol⸱is, iu ek⸱marŝ⸱is super ni. Ni kuŝ⸱is mal⸱supr⸱e, ĝi do ek⸱marŝ⸱is super ni, ĉe la rad⸱o. Ni aŭd⸱is: ĝi paŝ⸱as, la lign⸱o⸱tabul⸱o⸱j fleks⸱iĝ⸱as sub ĝi, krak⸱as ... Li trans⸱kur⸱is super ni⸱a⸱j kap⸱o⸱j; la akv⸱o ek⸱plaŭd⸱is sur la rad⸱o, kiu ek⸱frap⸱is, ek⸱turn⸱iĝ⸱is; sed la bar⸱o ĉe la de⸱flu⸱il⸱o[26] est⸱as ferm⸱it⸱a. Ni est⸱is mir⸱ig⸱it⸱a⸱j: kiu lev⸱is la bar⸱trab⸱et⸱o⸱n, por ke akv⸱o pov⸱u flu⸱i? Sed la rad⸱o ne long⸱e turn⸱iĝ⸱is kaj halt⸱is. ‚Tiu‘ ir⸱is re⸱e al la supr⸱a pord⸱o kaj mal⸱supr⸱e⸱n⸱ir⸱is la ŝtup⸱ar⸱o⸱n, mal⸱supr⸱e⸱n⸱ir⸱is ne rapid⸱e: la ŝtup⸱et⸱o⸱j ĝem⸱krak⸱et⸱as sub ĝi⸱a⸱j pied⸱o⸱j. Nu, ĝi al⸱proksim⸱iĝ⸱is al ni⸱a pord⸱o, atend⸱is iom⸱et⸱e — tuj la pord⸱o larĝ⸱e mal⸱ferm⸱iĝ⸱is ... Mi ek⸱trem⸱is — rigard⸱as — neni⸱o est⸱as vid⸱ebl⸱a ... Sed la ret⸱ĉerp⸱il⸱o, star⸱ant⸱a ĉe la pelv⸱o, ek⸱mov⸱iĝ⸱is, lev⸱iĝ⸱is, en⸱iĝ⸱is por moment⸱o en la akv⸱o⸱n, flug⸱is iom⸱et⸱e en la aer⸱o, kvazaŭ ĝi est⸱us ŝpruc⸱il⸱o kaj re⸱ven⸱is al si⸱a lok⸱o. Post⸱e ĉe ali⸱a pelv⸱o for⸱flug⸱is la hok⸱o de la najl⸱o kaj re⸱e pend⸱iĝ⸱is sur la najl⸱o⸱n. Post⸱e iu kvazaŭ al⸱proksim⸱iĝ⸱is al la pord⸱o, ek⸱tus⸱is, ek⸱spir⸱blov⸱is kiel ŝaf⸱o, bru⸱voĉ⸱e... Ni ĉiu⸱j fal⸱kuŝ⸱iĝ⸱is amas⸱e ter⸱e⸱n, unu ramp⸱is sur la ali⸱a⸱n. Kiel ni tiam ek⸱tim⸱eg⸱is!“

„Jen kiel!“ el⸱parol⸱is Pavel. „Kial do ĝi ek⸱tus⸱is?“

„Mi ne sci⸱as... Ebl⸱e pro mal⸱sek⸱ec⸱o en la mucid⸱o.“

Ĉiu⸱j ek⸱silent⸱is.

„Nu,“ demand⸱is Fedja, „ĉu la ter⸱pom⸱o⸱j est⸱as kuir⸱it⸱a⸱j?“

Pavluŝa palp⸱is ili⸱n.

„Ne, ankoraŭ ne... Jen, ĝi plaŭd⸱ig⸱is akv⸱o⸱n...“, al⸱dir⸱is li, rigard⸱ant⸱e la river⸱o⸱n. „Ebl⸱e la ezok⸱o. Jen, tie fal⸱is stel⸱et⸱o.“

„Kio⸱n mi rakont⸱os ankoraŭ al vi, frat⸱ul⸱o⸱j,“ ek⸱parol⸱is per pep⸱voĉ⸱o Kostja, „aŭd⸱u nur, kio⸱n rakont⸱is antaŭ ne⸱long⸱e la paĉjo en mi⸱a ĉe⸱est⸱o.“

„Nu, ni aŭd⸱as“, dir⸱is protekt⸱em⸱e Fedja.

„Vi ja kon⸱as Gavrila-n, la antaŭ⸱urb⸱a⸱n ĉarpent⸱ist⸱o⸱n?“

„Jes, ni li⸱n kon⸱as.“

„Sed ĉu vi sci⸱as, kial li est⸱as tiel mal⸱gaj⸱a ĉiam? Tiel silent⸱em⸱a? Jen, kial li est⸱as mal⸱gaj⸱a: Li ir⸱is foj⸱e, rakont⸱is mi⸱a paĉjo, al arb⸱ar⸱o por serĉ⸱i nuks⸱o⸱j⸱n. Li ir⸱is en la arb⸱ar⸱o⸱n kaj de⸱voj⸱iĝ⸱is; Di⸱o sci⸱as, en kia lok⸱o li trov⸱iĝ⸱is; li ir⸱ad⸱as, vag⸱as, frat⸱ul⸱o⸱j, ne pov⸱as trov⸱i la voj⸱o⸱n, la nokt⸱o jam al⸱proksim⸱iĝ⸱as... Li si⸱n sid⸱ig⸱is sub arb⸱o⸱n. ‚Ĉi tie‘, li pens⸱is, ‚mi atend⸱u la maten⸱o⸱n‘, kaj ek⸱dorm⸱is. En dorm⸱o li aŭd⸱as, ke iu li⸱n vok⸱as. Li rigard⸱as, sed neniu⸱n vid⸱as. Re⸱e li ek⸱dorm⸱et⸱is... re⸱e li est⸱as vok⸱at⸱a... Li re⸱e rigard⸱as, vid⸱as, — sid⸱as antaŭ li sur la branĉ⸱o la nimf⸱o, klar⸱lum⸱a, balanc⸱iĝ⸱as, log⸱as li⸱n al si kaj rid⸱as... La lun⸱o lum⸱is tiel klar⸱e, ĉio⸱n lum⸱ig⸱is... Ŝi vok⸱as li⸱n al si, — ŝi est⸱as klar⸱a, blank⸱a, kvazaŭ plot⸱et⸱o aŭ gobi⸱o, — ankaŭ karas⸱o⸱j est⸱as iu⸱foj⸱e tiel blanket⸱a⸱j, arĝent⸱kolor⸱a⸱j... La ĉarpent⸱ist⸱o Gavrila du⸱on⸱sven⸱is ... sed ŝi rid⸱as kaj log⸱as li⸱n al si per la man⸱o... Jam ek⸱star⸱is Gavrila, intenc⸱is obe⸱i al la vok⸱o de la nimf⸱o, — sed, frat⸱ul⸱o⸱j, ebl⸱e Di⸱sinjor⸱o li⸱n inspir⸱is: li far⸱is kruc⸱o⸱sign⸱o⸱n[27]. Est⸱is pen⸱e al li far⸱i la kruc⸱o⸱sign⸱o⸱n, li dir⸱is: ‚Mi⸱a man⸱o kvazaŭ ŝton⸱iĝ⸱is, ne mov⸱iĝ⸱is...‘ He, li! Ek⸱vid⸱int⸱e, ke li far⸱is kruc⸱o⸱sign⸱o⸱n, la nimf⸱o ne rid⸱is plu, ŝi ek⸱plor⸱is! Ŝi plor⸱as, frat⸱ul⸱o⸱j, for⸱viŝ⸱as si⸱a⸱j⸱n larm⸱o⸱j⸱n per la har⸱o⸱j; har⸱o⸱j⸱n ŝi hav⸱as verd⸱a⸱j⸱n, kiel kanab⸱o. Jen rigard⸱as ŝi⸱n Gavrila kaj demand⸱as: ‚Kial ci, arb⸱ar⸱a kresk⸱aĵ⸱aĉ⸱o, plor⸱as?‘ Ek⸱parol⸱as la nimf⸱o: ‚Kial ci, hom⸱o, far⸱is kruc⸱o⸱sign⸱o⸱n? Se ci ne est⸱us far⸱int⸱a ĝi⸱n, ci rest⸱us kun mi en ĝoj⸱o ĝis la fin⸱o de la tag⸱o⸱j. Mi ĝem⸱plor⸱as, mi ve⸱as, ĉar ci far⸱is kruc⸱o⸱sign⸱o⸱n. Sed ne mi sol⸱a tio⸱n pri⸱plor⸱os: ankaŭ ci ĝem⸱plor⸱u ĝis la fin⸱o de ci⸱a⸱j tag⸱o⸱j...‘ Tuj ŝi, frat⸱ul⸱o⸱j, for⸱iĝ⸱is, kaj tuj Gavrila ek⸱vid⸱is la voj⸱o⸱n, per kiu li pov⸱is el⸱ir⸱i el la arb⸱ar⸱o. Kaj de tiu temp⸱o li est⸱as ĉiam mal⸱gaj⸱a.“

„Jen kia okaz⸱int⸱aĵ⸱o!“ dir⸱is Fedja post iom⸱a silent⸱o. „Kiel do kapabl⸱as tia arb⸱ar⸱a sorĉ⸱est⸱aĵ⸱o difekt⸱i krist⸱an⸱a⸱n anim⸱o⸱n? Li ja ne obe⸱is ŝi⸱n!“

„Jen, kapabl⸱as tamen...“, dir⸱is Kostja. „Gavrila asert⸱is, ke ŝi hav⸱is voĉ⸱et⸱o⸱n akr⸱a⸱n, plend⸱a⸱n, kiel ran⸱o...“

„Ĉu ci⸱a paĉjo mem tio⸱n rakont⸱is?“ daŭr⸱ig⸱is Fedja.

„Li mem. Mi est⸱is kuŝ⸱ant⸱a, mi ĉio⸱n aŭd⸱is.“

„Strang⸱a afer⸱o! Kial do li est⸱as mal⸱gaj⸱a... Ebl⸱e li plaĉ⸱is al ŝi, se ŝi li⸱n al⸱vok⸱is...“

„Jes, plaĉ⸱is!“ ironi⸱e dir⸱is Iljuŝa. „Ne! Ŝi vol⸱is nur li⸱n tikl⸱i ĝis⸱mort⸱e... Ili okup⸱as si⸱n pri tio, la nimf⸱o⸱j...“

„Ĉi tie ja ankaŭ, ebl⸱e, est⸱as nimf⸱o⸱j“, dir⸱is Fedja.

„Ne“, respond⸱is Kostja. „Ĉi tie la lok⸱o est⸱as ‚pur⸱a‘, ‚liber⸱a‘[28]. Nur la river⸱o est⸱as proksim⸱a.“

Ĉiu⸱j ek⸱silent⸱is. Subit⸱e, ie mal⸱proksim⸱e, ek⸱aŭd⸱iĝ⸱is tir⸱iĝ⸱ant⸱a, preskaŭ ĝem⸱ant⸱a son⸱o, unu el tiu⸱j ne⸱kompren⸱ebl⸱a⸱j nokt⸱a⸱j son⸱o⸱j, kiu⸱j nask⸱iĝ⸱as iu⸱foj⸱e en silent⸱o, lev⸱iĝ⸱as, rest⸱as en la aer⸱o kaj mal⸱rapid⸱e dis⸱vast⸱iĝ⸱as ĉie, kvazaŭ sven⸱ant⸱e ... Vi aŭskult⸱as ... neni⸱o⸱n ... sed tamen io tint⸱as ... Ŝajn⸱e iu long⸱e kri⸱is sub la firmament⸱o mem, iu ali⸱a re⸱vok⸱is per akr⸱a rid⸱o en la arb⸱ar⸱o kaj ne⸱laŭt⸱a, sibl⸱ant⸱a fajf⸱ad⸱o aŭd⸱iĝ⸱is laŭ⸱long⸱e de la river⸱o ...

La knab⸱o⸱j rigard⸱is unu la ali⸱a⸱n kaj far⸱is la kruc⸱o⸱sign⸱o⸱n[29] ...

„Ke la kruc⸱o ni⸱n protekt⸱u!“ flustr⸱is Iljuŝa.

He, vi, korv⸱in⸱o⸱j[30]!“ ek⸱kri⸱is Pavel: „Kial vi ek⸱tim⸱is? Rigard⸱u nur, la ter⸱pom⸱o⸱j est⸱as jam kuir⸱it⸱a⸱j!“ (Ĉiu⸱j al⸱ŝov⸱is si⸱n kaj komenc⸱is manĝ⸱i la fum⸱ant⸱a⸱j⸱n ter⸱pom⸱o⸱j⸱n; nur sol⸱e Vanja ne mov⸱iĝ⸱is.) „Kaj ci?“ dir⸱is Pavel.

Sed li ne el⸱ramp⸱is el sub si⸱a bast⸱aĵ⸱o. La kaldron⸱et⸱o est⸱is baldaŭ mal⸱plen⸱a.

„Ĉu vi aŭd⸱is, fraŭl⸱et⸱o⸱j,“ komenc⸱is Iljuŝa, „kio okaz⸱is antaŭ ne⸱long⸱e ĉe ni, en Varnavicaj?“

„Ĉu sur la dig⸱o?“ demand⸱is Fedja.

„Jes, jes, sur la dig⸱o, romp⸱it⸱a de akv⸱o ... Jen mal⸱pur⸱a lok⸱o, mal⸱ben⸱it⸱a, sen⸱viv⸱a ... Ĉirkaŭ⸱e trov⸱iĝ⸱as profund⸱a⸱j kav⸱eg⸱o⸱j, ter⸱fend⸱aĵ⸱o⸱j. En la kav⸱eg⸱o⸱j loĝ⸱as serpent⸱o⸱j...“

„Kio do okaz⸱is? Rakont⸱u!“

„Jen, kio okaz⸱is. Ci, ebl⸱e, Fedja, ne sci⸱as, sed tie, ĉe vi, est⸱as en⸱ter⸱ig⸱it⸱a dron⸱int⸱o. Li dron⸱iĝ⸱is jam antaŭ⸱long⸱e, kiam la star⸱lag⸱et⸱o est⸱is ankoraŭ profund⸱a. Nur li⸱a tomb⸱et⸱o est⸱as apenaŭ vid⸱ebl⸱a, — et⸱a mont⸱o ... Jen, antaŭ ne⸱long⸱e, vok⸱as la serv⸱ist⸱ar⸱estr⸱o la hund⸱gard⸱ist⸱o⸱n Jermil kaj dir⸱as al li: ‚Ir⸱u, Jermil, poŝt⸱o⸱n.‘ Jermil ĉe ni ĉiam vetur⸱as poŝt⸱o⸱n. Ĉiu⸱j li⸱a⸱j hund⸱o⸱j mort⸱is; ne est⸱is sci⸱ebl⸱e, kial ili ĉe li ne rest⸱as viv⸱ant⸱a⸱j; sed li est⸱as hund⸱gard⸱ist⸱o bon⸱a, model⸱a ... Jermil rajd⸱is poŝt⸱o⸱n, rest⸱is en la urb⸱o long⸱e kaj hejm⸱re⸱ven⸱as iom⸱et⸱e ebri⸱a ... Jam nokt⸱iĝ⸱is, la nokt⸱o est⸱as klar⸱a, la lun⸱o bril⸱as ... Jermil trans⸱rajd⸱as la dig⸱o⸱n; la voj⸱o ja ir⸱is tiu⸱flank⸱e ... Rajd⸱as li, la hund⸱gard⸱ist⸱o Jermil, kaj vid⸱as: sur la tomb⸱o de la dron⸱int⸱o marŝ⸱as ŝaf⸱id⸱et⸱o, tiel blank⸱a, bukl⸱a, bel⸱et⸱a ... vag⸱as ... Jen pens⸱as Jermil: ‚Mi ĝi⸱n pren⸱os, ĝi ja ĉi tie pere⸱os.‘ Li pren⸱is la ŝaf⸱id⸱o⸱n en si⸱a⸱j⸱n brak⸱o⸱j⸱n. La ŝaf⸱id⸱o ne kontraŭ⸱star⸱as. Jermil al⸱proksim⸱iĝ⸱as al si⸱a ĉeval⸱o, kun la ŝaf⸱id⸱o en la brak⸱o⸱j. Sed la ĉeval⸱o for⸱salt⸱as de li, spir⸱blov⸱as, sku⸱as si⸱a⸱n kap⸱o⸱n[31]. Li kri⸱e trankvil⸱ig⸱as ĝi⸱n, si⸱n sid⸱ig⸱as por rajd⸱i kun la ŝaf⸱id⸱o, ten⸱ant⸱e la best⸱et⸱o⸱n antaŭ si. Li rigard⸱as la ŝaf⸱id⸱o⸱n, la ŝaf⸱id⸱o li⸱n ankaŭ rigard⸱as rekt⸱e en la okul⸱o⸱j⸱n. Ek⸱tim⸱iĝ⸱is Jermil, la hund⸱gard⸱ist⸱o. ‚Mi ne sci⸱is,‘ li pens⸱is, ‚ke ŝaf⸱o⸱j rigard⸱as oni⸱n tiel rekt⸱e en la okul⸱o⸱j⸱n, sed kontraŭ tio oni pov⸱as neni⸱o⸱n far⸱i ...‘ Li ĝi⸱n kares⸱as per la man⸱o kaj dir⸱as: ‚Bjaŝa! bjaŝa!‘ Subit⸱e la ŝaf⸱o montr⸱is al li la dent⸱o⸱j⸱n kaj ankaŭ dir⸱is: ‚Bjaŝa! bjaŝa!‘“

Apenaŭ la rakont⸱int⸱o el⸱dir⸱is la last⸱a⸱n vort⸱o⸱n, ambaŭ hund⸱o⸱j lev⸱iĝ⸱is sam⸱temp⸱e, konvulsi⸱e boj⸱ant⸱e, for⸱kur⸱is de la fajr⸱o kaj mal⸱aper⸱is en la mal⸱lum⸱o. La knab⸱o⸱j ek⸱tim⸱is. Vanja ek⸱salt⸱is el sub si⸱a bast⸱kovr⸱aĵ⸱o. Pavluŝa kun kri⸱o sekv⸱is la hund⸱o⸱j⸱n. Ili⸱a boj⸱ad⸱o aŭd⸱iĝ⸱is el mal⸱proksim⸱o. Oni aŭd⸱is ankaŭ la sen⸱ord⸱a⸱n kur⸱ad⸱o⸱n de la mal⸱trankvil⸱ig⸱it⸱a ĉeval⸱ar⸱o ... Pavluŝa laŭt⸱voĉ⸱e ek⸱kri⸱is: „Griz⸱ul⸱o! Ĵuĉka[32]!“ Post kelk⸱a⸱j moment⸱o⸱j la boj⸱ad⸱o halt⸱is, aŭd⸱ebl⸱iĝ⸱is el mal⸱proksim⸱o jam la voĉ⸱o de Pavluŝa. Preter⸱pas⸱is ankoraŭ iom⸱et⸱e da temp⸱o. La knab⸱o⸱j mir⸱e rigard⸱is unu la ali⸱a⸱n, kvazaŭ atend⸱ant⸱e, kio okaz⸱os. Subit⸱e aŭd⸱iĝ⸱is la pied⸱frap⸱ad⸱o de kur⸱ant⸱a ĉeval⸱o. Abrupt⸱e ĝi halt⸱is ĉe la brul⸱lign⸱ar⸱o, kaj, si⸱n ten⸱ant⸱e je la kol⸱har⸱o⸱j, rapid⸱e mal⸱supr⸱e⸱n⸱salt⸱is Pavluŝa. Ambaŭ hund⸱o⸱j ankaŭ ek⸱salt⸱is en la lum⸱rond⸱o⸱n, kaj tuj si⸱n sid⸱ig⸱is, el⸱pend⸱ig⸱ant⸱e si⸱a⸱j⸱n ruĝ⸱a⸱j⸱n lang⸱o⸱j⸱n.

„Kio okaz⸱is? kio?“ demand⸱is la knab⸱o⸱j.

„Neni⸱o“, dir⸱is Pavluŝa, for⸱send⸱ant⸱e la ĉeval⸱o⸱n. „Ebl⸱e la hund⸱o⸱j io⸱n el⸱flar⸱is ... Mi pens⸱is, ke tio est⸱as lup⸱o“, al⸱dir⸱is li per indiferent⸱a voĉ⸱o, rapid⸱e spirant⸱e.

Ne⸱vol⸱e mi admir⸱is Pavluŝa-n. Li est⸱is tre interes⸱a en ĉi tiu moment⸱o. Li⸱a mal⸱bel⸱a vizaĝ⸱o, vigl⸱ig⸱it⸱a pro rapid⸱a rajd⸱ad⸱o, kvazaŭ brul⸱is pro kuraĝ⸱ec⸱o, pro firm⸱a decid⸱em⸱o ... Sen baston⸱o, nokt⸱e, li, neni⸱o⸱n pri⸱pens⸱ant⸱e, salt⸱rajd⸱is por for⸱pel⸱i la lup⸱o⸱n. „Kia brav⸱ul⸱o!“ pens⸱is mi, li⸱n rigard⸱ant⸱e.

„Ĉu oni ili⸱n vid⸱as tie ĉi, la lup⸱o⸱j⸱n?“ demand⸱is la tim⸱em⸱ul⸱aĉ⸱o Kostja.

„Ili ĉiam est⸱as mult⸱nombr⸱a⸱j ĉi tie“, respond⸱is Pavel. „Sed danĝer⸱a⸱j ili est⸱as nur vintr⸱e.“

Li re⸱e kaŭr⸱e⸱kuŝ⸱ig⸱is si⸱n ĉe la fajr⸱o. Si⸱n sid⸱ig⸱ant⸱e sur la ter⸱o⸱n, li fal⸱ig⸱is si⸱a⸱n man⸱o⸱n sur la har⸱a⸱n nuk⸱o⸱n de unu el la hund⸱o⸱j; kaj la ĝoj⸱ig⸱it⸱a best⸱o long⸱e ne de⸱turn⸱is la kap⸱o⸱n, fier⸱e-dank⸱em⸱e rigard⸱ant⸱e de⸱flank⸱e Pavluŝa-n.

Vanja re⸱e for⸱kaŝ⸱is si⸱n sub si⸱a bast⸱aĵ⸱o.

„Sed kia⸱j⸱n terur⸱aĵ⸱o⸱j⸱n, ci, Iljuŝa, al ni rakont⸱is?“ ek⸱parol⸱is Fedja. Li est⸱is la fil⸱o de la riĉ⸱a vilaĝ⸱an⸱o kaj, kiel tia, li komenc⸱is ĉiam, unu⸱a, la konversaci⸱o⸱n. „Ankaŭ la hund⸱o⸱j⸱n ig⸱is boj⸱i ia diabl⸱a fort⸱o!... Cert⸱e, mi aŭd⸱is, ĉe vi tiu lok⸱o est⸱as mal⸱ben⸱it⸱a...“

Varnavicaj! Sen⸱dub⸱e: tre mal⸱pur⸱a lok⸱o! Tie oft⸱e oni vid⸱ad⸱is la mal⸱jun⸱a⸱n sinjor⸱o⸱n, la mort⸱int⸱a⸱n ... Vag⸱as li, oni rakont⸱as, en long⸱bask⸱a kaftan⸱o[33], ĉiam sopir⸱ĝem⸱as, serĉ⸱as io⸱n sur la ter⸱o ... Foj⸱e li⸱n renkont⸱is la mal⸱jun⸱a Trofimiĉ. — ‚Kio⸱n vi, sinjor⸱o Iv⸱a⸱n Ivaniĉ, bon⸱vol⸱as serĉ⸱i sur la ter⸱o?‘“

„Li demand⸱is la sinjor⸱o⸱n?“

„Jes, li demand⸱is...“

„Nu, kuraĝ⸱ul⸱o li ja est⸱as, ĉi tiu Trofimiĉ. Kio⸱n do la sinjor⸱o respond⸱is?“

„‚Sorĉ⸱a⸱n herb⸱o⸱n[34]‘ dir⸱as li, ‚mi serĉ⸱as.‘ Tiel obtuz⸱e el⸱parol⸱as: ‚sorĉ⸱a⸱n herb⸱o⸱n‘ ... ‚Kial do vi bezon⸱as sorĉ⸱a⸱n herb⸱o⸱n, Iv⸱a⸱n Ivaniĉ?‘

‚La tomb⸱o mi⸱n prem⸱as,‘ li dir⸱as, ‚Trofimiĉ ... For el la ter⸱o mi vol⸱as, for!‘“

„Jen, kia li est⸱as!“ dir⸱is Fedja. „Ĉu li ne sufiĉ⸱e viv⸱is?“

„Strang⸱a afer⸱o!“ el⸱parol⸱is Kostja. „Mi pens⸱is, ke la mort⸱int⸱o⸱j⸱n oni pov⸱as vid⸱i nur ‚ge⸱patr⸱a⸱n sabat⸱o⸱n‘[35].“

„La mort⸱int⸱o⸱j⸱n oni pov⸱as vid⸱i ĉiam“, cert⸱ig⸱e dir⸱is Iljuŝa. Li, kiel mi rimark⸱is, pli bon⸱e ol ali⸱a⸱j knab⸱o⸱j sci⸱is ĉiu⸱j⸱n vilaĝ⸱an⸱a⸱j⸱n superstiĉ⸱a⸱j⸱n „oni⸱dir⸱o⸱j⸱n“. „Sed ‚ge⸱patr⸱a⸱n sabat⸱o⸱n‘ vi ankaŭ pov⸱as vid⸱i la viv⸱ant⸱o⸱n, kies vic⸱o est⸱as — mort⸱i en la sam⸱a jar⸱o... Sid⸱ig⸱u ci⸱n nur sur la preĝ⸱ej⸱a⸱n peron⸱o⸱n, rigard⸱u la voj⸱o⸱n... Preter⸱paŝ⸱os ĉiu⸱j tiu⸱j, kiu⸱j est⸱as mort⸱ont⸱a⸱j dum la jar⸱o... Ĉe ni pas⸱int⸱a⸱n jar⸱o⸱n Uljana ir⸱is al la preĝ⸱ej⸱a peron⸱o...“

„Nu, ĉu ŝi iu⸱n vid⸱is?“ sci⸱avid⸱e demand⸱is Kostja.

„Cert⸱e... Unu⸱e ŝi sid⸱is long⸱e, neni⸱o⸱n aŭd⸱is, neniu⸱n vid⸱is ... nur ie kvazaŭ hund⸱et⸱o boj⸱as... Subit⸱e vid⸱as ŝi: iu knab⸱o ir⸱as sur la voj⸱o, vest⸱it⸱a sol⸱e de ĉemiz⸱o. Ŝi fiks⸱rigard⸱is: ir⸱as Ivaŝka Fedosejev.“

„Ĉu tiu, kiu mort⸱is printemp⸱e?“

„Li, la sam⸱a. Li ir⸱as, ne lev⸱as la kap⸱o⸱n. Uljana li⸱n re⸱kon⸱is... Post⸱e ŝi rigard⸱as — ir⸱as vir⸱in⸱o. Ŝi fiks⸱rigard⸱as — ho, Di⸱sinjor⸱o, do tio est⸱as ŝi mem, Uljana!“

„Ĉu ebl⸱e est⸱as, ke ŝi mem?“

„Je Di⸱o, ŝi mem.“

„Nu, ŝi ja ankoraŭ ne mort⸱is?“

„La jar⸱o ne for⸱pas⸱is ankoraŭ. Sed rigard⸱u ŝi⸱n — ŝi apenaŭ marŝ⸱as, apenaŭ spir⸱as.“

Ĉiu⸱j re⸱e ek⸱silent⸱is. Pavel ĵet⸱is la man⸱plen⸱o⸱n da sek⸱a⸱j branĉ⸱et⸱o⸱j en la fajr⸱o⸱n. Akr⸱e nigr⸱iĝ⸱is ili sur la subit⸱e ek⸱flam⸱ant⸱a lum⸱o, ek⸱krak⸱et⸱is, ek⸱fum⸱iĝ⸱is, kurb⸱iĝ⸱is, lev⸱ant⸱e la brul⸱it⸱a⸱j⸱n pint⸱o⸱j⸱n. La lum⸱re⸱bril⸱o dis⸱vast⸱iĝ⸱is ĉiu⸱flank⸱e⸱n kaj, trem⸱et⸱ant⸱e, lev⸱iĝ⸱is alt⸱e⸱n. Ne⸱atend⸱it⸱e aper⸱is blank⸱a kolomb⸱et⸱o, — flug⸱is rekt⸱e sur tiu⸱n re⸱bril⸱o⸱n, tim⸱e turn⸱iĝ⸱is, tut⸱e sur⸱verŝ⸱it⸱a de varm⸱eg⸱a hel⸱o kaj for⸱iĝ⸱is en sonor⸱a flug⸱ad⸱o.

„Ebl⸱e ĝi de⸱voj⸱iĝ⸱is kaj ne trov⸱as si⸱a⸱n hejm⸱o⸱n“, dir⸱is Pavel. „Nun ĝi flug⸱os, trov⸱os ia⸱n lok⸱o⸱n kaj tie nokt⸱pas⸱ig⸱os ĝis la maten⸱o.“

„Ĉu ci ne pens⸱as, Pavluŝa,“ dir⸱is Kostja, „ke tio est⸱is la anim⸱o de iu ver⸱em⸱ul⸱o[36], flug⸱int⸱a ĉiel⸱e⸱n, he?“

Pavel ĵet⸱is ankoraŭ unu man⸱plen⸱o⸱n en la fajr⸱o⸱n.

„Ver⸱ŝajn⸱e“, li dir⸱is fin⸱e.

„Dir⸱u do, Pavluŝa,“ komenc⸱is Fedja, „ĉu ĉe vi, en Ŝalomovo, est⸱is ankaŭ vid⸱ebl⸱a la ĉiel⸱a antaŭ⸱dir⸱o[37]?“

„Kiam la sun⸱o mal⸱aper⸱is? Kompren⸱ebl⸱e, jes...“

„Ĉu vi ankaŭ ek⸱tim⸱is?“

„Ne nur ni... Ni⸱a sinjor⸱o, kvankam li dir⸱is al ni antaŭ⸱e, ke est⸱os la sun⸱a mal⸱lum⸱iĝ⸱o, tamen, kiam mal⸱lum⸱iĝ⸱is, tiel ek⸱tim⸱is, terur⸱e... En la ‚izba[38], kie loĝ⸱as la serv⸱ist⸱ar⸱o, la kuir⸱ist⸱in⸱o, kiam mal⸱lum⸱iĝ⸱is, ek⸱kapt⸱is la forn⸱a⸱n fork⸱o⸱n kaj romp⸱is, bat⸱ant⸱e per ĝi, ĉiu⸱j⸱n pot⸱o⸱j⸱n en la kuir⸱forn⸱o. ‚Neni⸱u bezon⸱as ja nun manĝ⸱i,‘ ŝi dir⸱is, ‚la mond⸱o ja pere⸱as!‘ La brasik⸱sup⸱o tia⸱manier⸱e tut⸱a for⸱flu⸱is. En ni⸱a vilaĝ⸱o, frat⸱ul⸱o⸱j, dis⸱vast⸱iĝ⸱is jen⸱a⸱j fam⸱o⸱j: ke blank⸱a⸱j lup⸱o⸱j trans⸱kur⸱os la land⸱o⸱n, ili manĝ⸱os hom⸱o⸱j⸱n, ĉie flug⸱os rab⸱o⸱bird⸱o⸱j kaj fin⸱fin⸱e oni ek⸱vid⸱os Triŝka-n[39] mem.“

„Kia⸱n Triŝka-n?“ demand⸱is Kostja.

„Ĉu ci ne sci⸱as?“ ard⸱e ek⸱parol⸱is Iljuŝa. „Nu, frat⸱o, de kie ci ven⸱as, se ci ne kon⸱as Triŝka-n? Hejm⸱sid⸱ul⸱o⸱j vi est⸱as en vi⸱a vilaĝ⸱o, ver⸱a⸱j hejm⸱sid⸱ul⸱o⸱j[40]! Triŝka — tio est⸱as mir⸱ind⸱a hom⸱o, kiu ven⸱os. Li est⸱os mir⸱ind⸱a, ĉar neni⸱u li⸱n pov⸱os kapt⸱i, kaj neni⸱o⸱n oni pov⸱os far⸱i kontraŭ li... Ekzempl⸱e: la popol⸱o vol⸱os li⸱n kapt⸱i, ili atak⸱os li⸱n per baston⸱eg⸱o⸱j, ĉirkaŭ⸱os li⸱n per ĉen⸱eg⸱o⸱j, sed li el⸱glit⸱os tiel, ke ili komenc⸱os batal⸱i kontraŭ la si⸱a⸱j⸱n mem. Oni met⸱os li⸱n, ekzempl⸱e, en la mal⸱liber⸱ej⸱o⸱n, — li pet⸱os kruĉ⸱et⸱o⸱n da akv⸱o por trink⸱i, oni al⸱port⸱os al li kruĉ⸱et⸱o⸱n — li en⸱salt⸱os en ĝi⸱n kaj mal⸱aper⸱os en ĝi⸱a fund⸱o. Oni katen⸱os li⸱n, li frap⸱os per la man⸱plat⸱o⸱j, tuj la katen⸱o⸱j fal⸱os ter⸱e⸱n. Nu, ĉi tiu Triŝka ir⸱ad⸱os tra kamp⸱ar⸱o⸱j, tra urb⸱o⸱j... Ĉi tiu Triŝka est⸱os hom⸱o malic⸱a, li de⸱log⸱os la krist⸱an⸱a⸱n popol⸱o⸱n, sed oni ne pov⸱os io⸱n far⸱i kontraŭ li... Tia hom⸱o li est⸱os, ruz⸱malic⸱a...“

„Nu, jes,“ plu parol⸱is Pavluŝa per si⸱a mal⸱rapid⸱iĝ⸱ant⸱a voĉ⸱o, „li est⸱os tia... Tiu⸱n oni ankaŭ atend⸱is ĉe ni... La mal⸱jun⸱ul⸱o⸱j dir⸱is: kiam komenc⸱iĝ⸱os la ĉiel⸱a fenomen⸱o, tuj ven⸱os Triŝka. Jam ĝi komenc⸱iĝ⸱is. Ĉiu⸱j el⸱ir⸱is el la dom⸱o⸱j, ir⸱is sur la strat⸱o⸱n, la kamp⸱o⸱n, atend⸱as, kio okaz⸱os. Ĉe ni, kiel vi sci⸱as, est⸱as mult⸱e da lok⸱o, est⸱as vast⸱e... Oni vid⸱as — el la antaŭ⸱vilaĝ⸱o la mont⸱o⸱n mal⸱supr⸱e⸱n⸱ir⸱as iu strang⸱a kun kap⸱o mir⸱ind⸱a... Ĉiu⸱j ek⸱kri⸱is: ‚Ho, jen ven⸱as Triŝka! ven⸱as Triŝka!‘ Kaj ĉiu⸱j dis⸱kur⸱is, ĉiu, kie⸱n li pov⸱is! Ni⸱a vilaĝ⸱estr⸱o ramp⸱is en la akv⸱o⸱fos⸱ej⸱o⸱n, li⸱a edz⸱in⸱o ek⸱sen⸱mov⸱iĝ⸱is sur la sojl⸱o de si⸱a pord⸱eg⸱o kaj ek⸱tim⸱ig⸱is tiel si⸱a⸱n kort⸱hund⸱o⸱n, ke ĝi for⸱kur⸱is de la ĉen⸱o, trans⸱salt⸱is la bar⸱aĵ⸱o⸱n kaj mal⸱aper⸱is en la arb⸱ar⸱o! La patr⸱o de Kuzka, Dorofejiĉ, salt⸱is en aven⸱kamp⸱o⸱n, si⸱n du⸱o⸱n⸱sid⸱ig⸱is tie, ek⸱kri⸱is kiel koturn⸱o: ‚Ebl⸱e la anim⸱pere⸱ig⸱ist⸱o do kompat⸱os bird⸱o⸱j⸱n, tiu mal⸱amik⸱o!‘ Jen tiel ĉiu⸱j mal⸱trankvil⸱iĝ⸱is! Sed tio est⸱is ni⸱a barel⸱ist⸱o, Vavila; li aĉet⸱is nov⸱a⸱n kruĉ⸱et⸱o⸱n kaj met⸱is ĝi⸱n, ir⸱ant⸱e, sur si⸱a⸱n kap⸱o⸱n.“

Ĉiu⸱j knab⸱o⸱j ek⸱rid⸱is kaj re⸱e ek⸱silent⸱is por moment⸱o, kiel tio okaz⸱as oft⸱e inter hom⸱o⸱j, konversaci⸱ant⸱a⸱j ekster⸱e de la dom⸱o.

Mi rigard⸱is ĉirkaŭ⸱e⸱n: reĝ⸱e kaj solen⸱e star⸱is la nokt⸱o, la mucid⸱a⸱n mal⸱varm⸱et⸱o⸱n de la vesper⸱o anstataŭ⸱is mez⸱nokt⸱a sek⸱a varm⸱ec⸱o, kaj ankoraŭ long⸱e ĝi est⸱is kuŝ⸱ont⸱a kiel mol⸱a tavol⸱o super la dorm⸱ant⸱a⸱j kamp⸱o⸱j; ankoraŭ mult⸱e da temp⸱o rest⸱is ĝis la unu⸱a balbut⸱flustr⸱ad⸱o, ĝis la unu⸱a⸱j ros⸱er⸱o⸱j de la maten⸱ruĝ⸱o. La lun⸱o for⸱est⸱is en la ĉiel⸱o; ĝi est⸱is lev⸱iĝ⸱ont⸱a pli mal⸱fru⸱e. Mult⸱nombr⸱a⸱j or⸱a⸱j stel⸱et⸱o⸱j, ŝajn⸱e, silent⸱e flug⸱mov⸱iĝ⸱is ĉiu⸱j, lum⸱bril⸱et⸱ant⸱e kvazaŭ vet⸱e, si⸱n direkt⸱ant⸱e al la „Lakt⸱voj⸱o“. Ili⸱n rigard⸱ant⸱e, ver⸱e, vi kvazaŭ sent⸱is mem ne⸱klar⸱e antaŭ⸱e⸱n⸱rapid⸱ant⸱a⸱n, sen⸱halt⸱a⸱n kur⸱ad⸱o⸱n de la ter⸱o ... Subit⸱e strang⸱a, ve⸱a akr⸱a kri⸱o ek⸱aŭd⸱iĝ⸱is du⸱foj⸱e, unu post la ali⸱a, super la river⸱o, kaj re⸱aŭd⸱iĝ⸱is baldaŭ pli mal⸱proksim⸱e ...

Kostja ek⸱trem⸱is. „Kio tio est⸱as?“

„La arde⸱o kri⸱as“, trankvil⸱e respond⸱is Pavel.

„La arde⸱o“, ripet⸱is Kostja. „Kio⸱n do mi hieraŭ aŭd⸱is vesper⸱e“, al⸱dir⸱is li post iom⸱et⸱a silent⸱o. „Ci ebl⸱e sci⸱as...“

„Kio⸱n ci aŭd⸱is?“

„Jen kio⸱n: Mi ir⸱is el Kamenaja Grjada al Ŝaŝkino. Mi ir⸱is unu⸱e laŭ⸱long⸱e de ni⸱a⸱j nuks⸱arbust⸱o⸱j, post⸱e mi trans⸱ir⸱is la herb⸱ej⸱o⸱n, ci sci⸱as, tie, kie ĝi abrupt⸱e turn⸱iĝ⸱as en la kav⸱eg⸱o; tie ankaŭ est⸱as profund⸱a akv⸱o⸱tru⸱o;[41] ĝi ne est⸱as vid⸱ebl⸱a sub la kresk⸱ant⸱a kan⸱ar⸱o. Nu, mi preter⸱ir⸱is, frat⸱ul⸱o⸱j, tiu⸱n akv⸱o⸱tru⸱o⸱n, — el ĝi ek⸱ĝem⸱as iu, tiel plend⸱plen⸱e: ‚uu! uu! uu!‘ Mi ek⸱tim⸱is, frat⸱ul⸱o⸱j; est⸱is mal⸱fru⸱e nokt⸱e, kaj la voĉ⸱o — tiel ĝem⸱plen⸱a! Ŝajn⸱is al mi, ke mi mem ek⸱plor⸱as! Kio tio est⸱is, he?“

„En tiu akv⸱o⸱tru⸱o antaŭ⸱last⸱e pas⸱int⸱a⸱n somer⸱o⸱n rab⸱ist⸱o⸱j dron⸱ig⸱is la arb⸱ar⸱gard⸱ist⸱o⸱n Akim-on,“ dir⸱is Pavluŝa, „ebl⸱e li⸱a anim⸱o plend⸱as...“

„Est⸱as ebl⸱e, frat⸱ul⸱o⸱j“, re⸱dir⸱is Kostja, larĝ⸱ig⸱ant⸱e si⸱a⸱j⸱n grand⸱a⸱j⸱n okul⸱o⸱j⸱n. „Mi ja ne sci⸱is, ke oni dron⸱ig⸱is Akim-on en tiu tru⸱eg⸱o, — mi est⸱us ankoraŭ pli ek⸱tim⸱iĝ⸱int⸱a.“

„Oni dir⸱as, ke ekzist⸱as ankaŭ tia⸱j et⸱a⸱j ran⸱o⸱j,“ daŭr⸱ig⸱is Pavluŝa, „kiu⸱j tiel plend⸱e kri⸱as.“

„La ran⸱o⸱j! Nu, tio est⸱is ne ran⸱o⸱j! ... kia⸱j ran⸱o⸱j!“ (La arde⸱o re⸱e el⸱ig⸱is ĉe la river⸱o akr⸱a⸱n kri⸱o⸱n.) „He, ĝi!“ malgraŭ⸱vol⸱e el⸱parol⸱is Kostja, „ĝi kri⸱as, kvazaŭ la arb⸱ar⸱kobold⸱o.“

„La arb⸱ar⸱kobold⸱o ne kri⸱as,“ dir⸱is Iljuŝa, „ĝi est⸱as mut⸱a. Ĝi nur frap⸱as per la man⸱plat⸱o⸱j kaj krak⸱et⸱as...“

„Ĉu ci li⸱n ebl⸱e vid⸱is, la arb⸱ar⸱kobold⸱o⸱n?“ mok⸱em⸱e inter⸱romp⸱is li⸱n Fedja.

„Ne, mi ne vid⸱is, ke Di⸱o gard⸱u ĝi⸱n vid⸱i. Sed ali⸱a⸱j vid⸱is antaŭ kelk⸱e da tag⸱o⸱j, ĉe ni, li de⸱voj⸱ig⸱is kamp⸱ar⸱an⸱o⸱n, ig⸱is li⸱n vag⸱i en la arb⸱ar⸱o, ĉiu⸱flank⸱e⸱n, ĉiam ĉirkaŭ la sam⸱a kamp⸱et⸱o. Apenaŭ li trov⸱is la voj⸱o⸱n fru⸱maten⸱e.“

„Nu, ĉu li ĝi⸱n vid⸱is?“

„Li vid⸱is. Li rakont⸱as: star⸱as tiel grand⸱eg⸱a, mal⸱lum⸱a, en⸱volv⸱it⸱a, mal⸱antaŭ la arb⸱o ... ne klar⸱e vid⸱ebl⸱a ... rigard⸱as ... palpebr⸱um⸱as ... rigard⸱as per si⸱a⸱j okul⸱aĉ⸱o⸱j kaj palpebr⸱um⸱as...“

He,“ ek⸱kri⸱is Fedja, ek⸱trem⸱et⸱ant⸱e kaj sku⸱ant⸱e la ŝultr⸱o⸱j⸱n, „fi!“

„Kial do tia aĉajo dis⸱vast⸱iĝ⸱is en la mond⸱o?“ dir⸱is Pavel, „ver⸱dir⸱e!“

„Ne insult⸱u, ĝi aŭd⸱os!“ atent⸱ig⸱is Ilj⸱a.

Re⸱e ĉiu⸱j ek⸱silent⸱is.

„Rigard⸱u, rigard⸱u, fraŭl⸱et⸱o⸱j“, ek⸱aŭd⸱iĝ⸱is ne⸱atend⸱it⸱e la infan⸱ec⸱a voĉ⸱o de Vanja. „Rigard⸱u la Di⸱a⸱j⸱n stel⸱et⸱o⸱j⸱n: kvazaŭ abel⸱et⸱o⸱j ili flug⸱as, amas⸱e...“

Li el⸱montr⸱is si⸱a⸱n freŝ⸱a⸱n vizaĝ⸱et⸱o⸱n el sub la bast⸱kovr⸱aĵ⸱o kaj mal⸱rapid⸱e lev⸱is al la ĉiel⸱o si⸱a⸱j⸱n grand⸱a⸱j⸱n, mild⸱a⸱j⸱n okul⸱o⸱j⸱n. La okul⸱o⸱j de ĉiu⸱j knab⸱o⸱j lev⸱iĝ⸱is al la ĉiel⸱o kaj ne baldaŭ mal⸱lev⸱iĝ⸱is.

„Dir⸱u, Vanja,“ kares⸱e ek⸱parol⸱is Fedja, „ĉu ci⸱a frat⸱in⸱o Anjutka bon⸱e fart⸱as?“

„Jes, bon⸱e“, respond⸱is Vanja, iom⸱et⸱e kartav⸱e.

„Demand⸱u ŝi⸱n, kial ŝi ne ven⸱as al ni.“

„Mi ne sci⸱as.“

„Dir⸱u al ŝi, ke ŝi ven⸱u!“

„Mi dir⸱os.“

„Dir⸱u al ŝi, ke mi io⸱n al ŝi donac⸱os.“

„Kaj al mi ankaŭ?“

„Jes, ankaŭ.“

Vanja ek⸱ĝem⸱et⸱is.

„Ne, ni ne bezon⸱as io⸱n ... Don⸱u al ŝi: ŝi est⸱as bon⸱kor⸱a et⸱ul⸱in⸱o.“ Vanja re⸱e kuŝ⸱ig⸱is si⸱n. Pavel ek⸱star⸱is kaj pren⸱is la mal⸱plen⸱a⸱n kaldron⸱et⸱o⸱n.

„Kie⸱n ci ir⸱os?“ demand⸱is li⸱n Fedja.

„Al la river⸱o; mi vol⸱as ĉerp⸱i akv⸱o⸱n, mi soif⸱as.“

La hund⸱o⸱j lev⸱iĝ⸱is kaj ir⸱is post li.

„Atent⸱u nur, ne fal⸱u en la river⸱o⸱n!“ kri⸱is Iljuŝa al la for⸱ir⸱int⸱a kun⸱ul⸱o.

„Kial do li fal⸱os?“ dir⸱is Fedja. „Li est⸱as si⸱n⸱gard⸱em⸱a.“

„Jes, si⸱n⸱gard⸱em⸱a ... Ĉio pov⸱as okaz⸱i: li klin⸱iĝ⸱os, ĉerp⸱os akv⸱o⸱n, tuj la akv⸱o⸱kobold⸱o ek⸱kapt⸱os li⸱a⸱n man⸱o⸱n, tir⸱os li⸱n al si. Post⸱e oni dir⸱os: la knab⸱o fal⸱is en la river⸱o⸱n! Sed ne li mem fal⸱is! Jen, li ramp⸱as en la kan⸱ar⸱o⸱n“, al⸱dir⸱is li, aŭskult⸱ant⸱e.

Ver⸱e la kan⸱ar⸱o, dis⸱iĝ⸱ant⸱e, krak⸱et⸱is.

„Ĉu est⸱as ver⸱o, ke Akulina sen⸱saĝ⸱iĝ⸱is de tiu temp⸱o, kiam ŝi est⸱is en la akv⸱o?“ demand⸱is Kostja.

„Jes, de tiu temp⸱o ... Kia ŝi nun est⸱as! Antaŭ⸱e, laŭ oni⸱dir⸱o⸱j, ŝi est⸱is bel⸱ul⸱in⸱o. La akv⸱o⸱kobold⸱o difekt⸱is ŝi⸱n. Li, ebl⸱e, ne sci⸱is, ke oni baldaŭ ŝi⸱n el⸱tir⸱os el la akv⸱o. Li ŝi⸱n difekt⸱is tie, ĉe si, en la river⸱fund⸱o.“

(Mi oft⸱e renkont⸱is tiu⸱n Akulina-n. En ĉifon⸱vest⸱aĵ⸱o⸱j, terur⸱e mal⸱gras⸱a, kun karb⸱o⸱nigr⸱a vizaĝ⸱o, mal⸱klar⸱iĝ⸱int⸱a rigard⸱o, ĉiam montr⸱ant⸱e si⸱a⸱j⸱n dent⸱o⸱j⸱n, ŝi vag⸱as dum kelk⸱a⸱j hor⸱o⸱j sur la sam⸱a lok⸱o, ie sur la voj⸱o; la man⸱o⸱j⸱n ŝi ĉiam al⸱prem⸱as al la brust⸱o, mal⸱rapid⸱e balanc⸱iĝ⸱ant⸱e, jen sur unu, jen sur ali⸱a pied⸱o, kvazaŭ la best⸱o en la kaĝ⸱o. Ŝi kompren⸱as neni⸱o⸱n, kio⸱n ajn oni dir⸱as al ŝi, kaj nur de temp⸱o al temp⸱o konvulsi⸱e rid⸱as.)

„Oni dir⸱as,“ daŭr⸱ig⸱is Kostja, „ke Akulina ĵet⸱is si⸱n en la river⸱o⸱n, ĉar ŝi⸱a am⸱ant⸱o ŝi⸱n tromp⸱is.“

„Jes, pro tio.“

„Ĉu ci memor⸱as al Vasja?“ mal⸱gaj⸱e al⸱dir⸱is Kostja.

„Kia Vasja?“ demand⸱is Fedja.

„Tiu, kiu est⸱as dron⸱int⸱a“, respond⸱is Kostja, „en ĉi tiu sam⸱a river⸱o. Kia knab⸱o li est⸱is! kia knab⸱o! Li⸱a patr⸱in⸱o, Feklista, kiel ŝi am⸱is li⸱n, Vasja-n! Kvazaŭ ŝi, Feklista, antaŭ⸱sent⸱is, ke en la akv⸱o li trov⸱os si⸱a⸱n pere⸱o⸱n! Oft⸱e ir⸱is Vasja por ban⸱i en la river⸱o kun ni, knab⸱o⸱j; ŝi tim⸱trem⸱is ... Ali⸱a⸱j vir⸱in⸱o⸱j ne tim⸱as, preter⸱ir⸱as kun trog⸱o⸱j, sed Feklista ĉiam met⸱is la trog⸱o⸱n ter⸱e⸱n kaj vok⸱is li⸱n: ‚Re⸱ven⸱u, mi⸱a lum⸱et⸱o, re⸱ven⸱u, mi⸱a falk⸱et⸱o!‘ Kaj kiel li dron⸱is, nur Di⸱o sci⸱as: li amuz⸱iĝ⸱is tie, sur la bord⸱o, la patr⸱in⸱o est⸱is ankaŭ tie — ŝi rast⸱is fojn⸱o⸱n. Subit⸱e ŝi aŭd⸱is, kvazaŭ iu el⸱las⸱as vezik⸱o⸱j⸱n en la akv⸱o, ŝi rigard⸱as — naĝ⸱as nur la ĉap⸱et⸱o de Vasja. De tiu temp⸱o Feklista kvazaŭ sen⸱saĝ⸱iĝ⸱is: ŝi si⸱n kuŝ⸱ig⸱as oft⸱e sur la lok⸱o⸱n, kie li est⸱as dron⸱int⸱a. Ŝi kuŝ⸱as, frat⸱ul⸱o⸱j, kaj kant⸱as tiu⸱n kant⸱et⸱o⸱n, kiu⸱n Vasja kant⸱ad⸱is — vi memor⸱as ... Ŝi ĝi⸱n kant⸱as kaj plor⸱as, ve⸱e plend⸱as al Di⸱o...“

„Jen Pavluŝa ven⸱as“, dir⸱is Fedja.

Pavel al⸱proksim⸱iĝ⸱is al la fajr⸱o kun la kaldron⸱et⸱o plen⸱a de akv⸱o.

„Nu, fraŭl⸱et⸱o⸱j“, li komenc⸱is post iom⸱et⸱a silent⸱ad⸱o. „Ne bon⸱a afer⸱o okaz⸱is.“

„Kio do?“ rapid⸱e demand⸱is Kostja.

„Mi aŭd⸱is la voĉ⸱o⸱n de Vasja.“

Ĉiu⸱j ek⸱trem⸱is.

„Ĉu ver⸱e, ĉu ver⸱e?“ ek⸱balbut⸱is Kostja.

„Je Di⸱o ... Mi klin⸱iĝ⸱is al la akv⸱o, subit⸱e mi est⸱as vok⸱at⸱a ... la voĉ⸱o de Vasja ... kvazaŭ el la akv⸱o ... ‚Pavluŝa ... ven⸱u ĉi tie⸱n!‘ Mi de⸱ir⸱is; tamen mi ĉerp⸱is iom⸱et⸱e da akv⸱o.“

Ho Di⸱o, ho Di⸱o!“ dir⸱is la knab⸱o⸱j, far⸱ant⸱e kruc⸱o⸱sign⸱o⸱n. „La akv⸱o⸱kobold⸱o ja vok⸱is ci⸱n, Pavel“, al⸱dir⸱is Fedja. „Ni ĵus parol⸱is pri li, pri Vasja...“

Ho, tio est⸱as mal⸱bon⸱a sign⸱o“, mal⸱rapid⸱e dir⸱is Iljuŝa.

„Nu, kio⸱n far⸱i!“ dir⸱is Pavel decid⸱e. „Oni ne evit⸱os si⸱a⸱n sort⸱o⸱n!“

La knab⸱o⸱j ek⸱silent⸱is. La vort⸱o⸱j de Pavel, vid⸱ebl⸱e, profund⸱anim⸱e ili⸱n impres⸱is. Ili kuŝ⸱ig⸱is si⸱n antaŭ la fajr⸱o, intenc⸱ant⸱e tie dorm⸱i.

„Kio est⸱as tio?“ demand⸱is Kostja, du⸱o⸱n⸱lev⸱ant⸱e la kap⸱o⸱n.

„Tio — skolop⸱o⸱j flug⸱as, fajf⸱as...“

„Kie⸱n ili flug⸱as?“

„Tie⸱n, kie, oni rakont⸱as, ne ekzist⸱as la vintr⸱o.“

„Ĉu ekzist⸱as tia⸱j land⸱o⸱j?“

„Jes...“

„Ĉu mal⸱proksim⸱e?“

„Tre mal⸱proksim⸱e, trans varm⸱a⸱j mar⸱o⸱j...“

Kostja sopir⸱e ek⸱ĝem⸱is kaj mal⸱ferm⸱is la okul⸱o⸱j⸱n.

Jam pas⸱is pli ol tri hor⸱o⸱j de tiu temp⸱o, kiam mi najbar⸱iĝ⸱is ĉe la knab⸱o⸱j. Fin⸱e lev⸱iĝ⸱is la lun⸱o; sed mi ĝi⸱n ne tuj rimark⸱is. Tiom ĝi est⸱is mal⸱grand⸱a kaj mal⸱larĝ⸱a. La sen⸱lum⸱a nokt⸱o plu est⸱is bel⸱eg⸱a ... Sed jam mult⸱a⸱j stel⸱o⸱j al⸱proksim⸱iĝ⸱is al la mal⸱hel⸱a rand⸱o de la ter⸱o; stel⸱o⸱j, ankoraŭ antaŭ ne⸱long⸱e alt⸱e star⸱int⸱a⸱j en la ĉiel⸱o. Ĉio ek⸱silent⸱is ĉirkaŭ⸱e, kiel kutim⸱e ĉio ek⸱silent⸱as antaŭ la maten⸱o. Ĉio en⸱iĝ⸱is en fort⸱a⸱n sen⸱mov⸱a⸱n antaŭ⸱maten⸱a⸱n dorm⸱ad⸱o⸱n.

Ne tiel fort⸱e odor⸱is la aer⸱o, kvazaŭ dis⸱verŝ⸱iĝ⸱is sur ĝi⸱n la mucid⸱o... Ne long⸱a⸱j est⸱as somer⸱a⸱j nokt⸱o⸱j! La konversaci⸱o de la knab⸱o⸱j est⸱is esting⸱iĝ⸱ant⸱a kun⸱e kun la fajr⸱o⸱j. La hund⸱o⸱j ankaŭ dorm⸱is... La ĉeval⸱o⸱j, kiom mi pov⸱is disting⸱i en la apenaŭ lum⸱trem⸱et⸱ant⸱a, mal⸱fort⸱a bril⸱et⸱o de la stel⸱o⸱j, ankaŭ est⸱is kuŝ⸱ant⸱a⸱j, mal⸱lev⸱int⸱e la kap⸱o⸱j⸱n. Kvazaŭ sven⸱o ek⸱kapt⸱is mi⸱n, mi ek⸱dorm⸱et⸱is...

Freŝ⸱a flu⸱et⸱o tuŝ⸱is mi⸱a⸱n vizaĝ⸱o⸱n. Mi mal⸱ferm⸱is la okul⸱o⸱j⸱n: jam maten⸱iĝ⸱is... Oni ankoraŭ ne vid⸱is la maten⸱ruĝ⸱o⸱n, sed la orient⸱o jam blank⸱iĝ⸱is... Kvankam ne⸱klar⸱e, mi jam pov⸱is vid⸱i ĉirkaŭ mi ĉio⸱n... Pal⸱griz⸱a ĉiel⸱o hel⸱iĝ⸱is, mal⸱varm⸱iĝ⸱is, ek⸱blu⸱iĝ⸱is; la stel⸱o⸱j jen trem⸱bril⸱et⸱is, jen for⸱iĝ⸱is... La ter⸱o mal⸱sek⸱iĝ⸱is, la foli⸱o⸱j kvazaŭ ŝvit⸱is, ie aŭd⸱iĝ⸱is jam viv⸱a⸱j voĉ⸱o⸱j, kaj flu⸱ant⸱a, fru⸱maten⸱a vent⸱et⸱o jam komenc⸱is vag⸱i kaj flirt⸱i super la ter⸱o. Mi⸱a korp⸱o respond⸱is al ĝi per facil⸱a, gaj⸱a trem⸱et⸱o. Mi rapid⸱e ek⸱star⸱is kaj al⸱proksim⸱iĝ⸱is al la knab⸱o⸱j. Ili ĉiu⸱j dorm⸱is, kvazaŭ sen⸱viv⸱ul⸱o⸱j, ĉirkaŭ la fin⸱brul⸱et⸱ant⸱a lign⸱ar⸱o; nur Pavel du⸱on⸱lev⸱iĝ⸱is kaj rigard⸱is mi⸱n fiks⸱e.

Mi kap⸱salut⸱is li⸱n kaj for⸱ir⸱is laŭ⸱long⸱e de la ek⸱fum⸱iĝ⸱int⸱a river⸱o. Apenaŭ mi tra⸱marŝ⸱is du verst⸱o⸱j⸱n, jam ĉirkaŭ mi ek⸱verŝ⸱iĝ⸱is — unu⸱e roz⸱ruĝ⸱a⸱j, post⸱e purpur⸱a⸱j, or⸱kolor⸱a⸱j flu⸱o⸱j de la jun⸱a varm⸱a lum⸱o ... el⸱verŝ⸱iĝ⸱is sur la vast⸱a herb⸱ej⸱o mal⸱sek⸱a — antaŭ⸱e, mal⸱antaŭ⸱e — sur ek⸱verd⸱iĝ⸱int⸱a⸱j mont⸱et⸱o⸱j, de unu arb⸱ar⸱o ĝis la ali⸱a, sur la long⸱a polv⸱a voj⸱o, bril⸱ant⸱a⸱j ek⸱ruĝ⸱iĝ⸱int⸱a⸱j arbust⸱o⸱j, sur la river⸱o, hont⸱em⸱e blu⸱iĝ⸱ant⸱a el sub la mal⸱dens⸱iĝ⸱ant⸱a nebul⸱o. Ĉio ek⸱mov⸱iĝ⸱is, vek⸱iĝ⸱is, ek⸱kant⸱is, ek⸱parol⸱is... Kiel diamant⸱a⸱j radi⸱lum⸱o⸱j ek⸱ruĝ⸱iĝ⸱is grand⸱pec⸱a⸱j gut⸱o⸱j de ros⸱o. Al mi renkont⸱e flug⸱is la sonor⸱ad⸱o, la son⸱o⸱j, klar⸱a⸱j, laŭt⸱a⸱j, ŝajn⸱is kvazaŭ ankaŭ lav⸱it⸱a⸱j de la maten⸱a freŝ⸱mal⸱varm⸱et⸱o ... Subit⸱e preter⸱pas⸱is kur⸱e la ripoz⸱int⸱a ĉeval⸱ar⸱o, pel⸱it⸱a de la kon⸱at⸱a⸱j knab⸱o⸱j.

Bedaŭr⸱ind⸱e mi est⸱as dev⸱ig⸱it⸱a al⸱dir⸱i, ke Pavel mort⸱is en la sam⸱a jar⸱o. Li ne dron⸱is: li mort⸱iĝ⸱is, fal⸱ant⸱e de la ĉeval⸱o ... Domaĝ⸱e, li est⸱is brav⸱ul⸱o!

Poem⸱et⸱o⸱j EN Proz⸱o

Hund⸱o

Ni est⸱as du⸱op⸱e en la ĉambr⸱o — mi kaj mi⸱a hund⸱o. Terur⸱a vent⸱eg⸱o blov⸱as ekster⸱e.

Kontraŭ⸱e de mi sid⸱as mi⸱a hund⸱o kaj rigard⸱as en mi⸱a⸱j⸱n okul⸱o⸱j⸱n.

Mi ankaŭ rigard⸱as en ĝi⸱a⸱j⸱n okul⸱o⸱j⸱n.

Kvazaŭ io⸱n dir⸱i ĝi vol⸱as al mi. Ĝi est⸱as mut⸱a, sen⸱vort⸱a, ĝi ne kompren⸱as si⸱n mem, — sed mi ĝi⸱n kompren⸱as.

Mi kompren⸱as, ke en tiu ĉi moment⸱o en ĝi, kiel ankaŭ en mi, viv⸱as la sam⸱a sent⸱o, ke ne est⸱as diferenc⸱o inter ni. Ni est⸱as egal⸱a⸱j; en ĉiu de ni brul⸱as, lum⸱as sam⸱a trem⸱et⸱ant⸱a fajr⸱et⸱o.

Al⸱flug⸱os la mort⸱o, sving⸱os si⸱a⸱n mal⸱varm⸱a⸱n, larĝ⸱a⸱n flug⸱il⸱o⸱n ...

Kaj ven⸱os fin⸱o al ni!

Kiu sci⸱os post⸱e, kia fajr⸱et⸱o bril⸱is en mi kaj kia — en ĝi?

Ne, tio ne best⸱o kaj hom⸱o inter⸱ŝanĝ⸱as rigard⸱o⸱j⸱n ...

Du par⸱o⸱j da egal⸱a⸱j okul⸱o⸱j est⸱as fiks⸱it⸱a⸱j unu al la ali⸱a ...

Kaj en ĉiu par⸱o da okul⸱o⸱j, en la best⸱o kaj en la hom⸱o, la sam⸱a viv⸱o tim⸱em⸱e si⸱n al⸱prem⸱as al la viv⸱o de l’ ali⸱a.

Sfinks⸱o

Flav⸱et⸱e-griz⸱a sabl⸱o supr⸱e mol⸱aĉ⸱a, mal⸱supr⸱e mal⸱mol⸱a ... sabl⸱o⸱dezert⸱o sen fin⸱o ... Super tiu ĉi sabl⸱a eben⸱aĵ⸱o, super tiu ĉi mar⸱o el mort⸱a cindr⸱o, si⸱n lev⸱as grand⸱eg⸱a kap⸱o de egipta sfinks⸱o.

Kio⸱n vol⸱as el⸱parol⸱i tiu⸱j ĉi dik⸱a⸱j, antaŭ⸱e⸱n⸱salt⸱int⸱a⸱j lip⸱o⸱j? tiu⸱j ĉi sen⸱mov⸱e dis⸱larĝ⸱ig⸱it⸱a⸱j, supr⸱e⸱n⸱fald⸱it⸱a⸱j naz⸱tru⸱o⸱j — kio⸱n ili esprim⸱as? Kio⸱n vol⸱as dir⸱i tiu⸱j okul⸱o⸱j, du⸱on⸱e ek⸱dorm⸱int⸱a⸱j, du⸱on⸱e atent⸱em⸱a⸱j sub du⸱obl⸱a ark⸱o de alt⸱a⸱j brov⸱o⸱j? Ili vol⸱as io⸱n el⸱dir⸱i! Ili eĉ dir⸱as io⸱n, sed nur Ojdipus[42] pov⸱as solv⸱i la enigm⸱o⸱n, kompren⸱i ili⸱a⸱n sen⸱vort⸱a⸱n parol⸱ad⸱o⸱n.

Ho ... sed mi ek⸱kon⸱as tiu⸱j⸱n ĉi trajt⸱o⸱j⸱n — en ili est⸱as neni⸱o egipta. Blank⸱a, mal⸱larĝ⸱a frunt⸱o, el⸱salt⸱ant⸱a⸱j vang⸱ost⸱o⸱j, mal⸱long⸱a, rekt⸱a naz⸱o, bel⸱a blank⸱dent⸱a buŝ⸱o, mol⸱a⸱j lip⸱har⸱o⸱j, krisp⸱a barb⸱et⸱o ... sur la kap⸱o — — har⸱amas⸱o kun har⸱dis⸱iĝ⸱o ... larĝ⸱e dis⸱star⸱ig⸱it⸱a⸱j mal⸱grand⸱a⸱j okul⸱o⸱j ... sed tio est⸱as vi ... mi⸱a sam⸱land⸱an⸱o ... rus⸱a kamp⸱ar⸱an⸱o? De kiam do vi iĝ⸱is sfinks⸱o? Ĉu vi ankoraŭ io⸱n vol⸱as el⸱parol⸱i? Jes, vi ankaŭ est⸱as sfinks⸱o.

Vi⸱a⸱j okul⸱o⸱j — — sen⸱kolor⸱a⸱j, sed profund⸱a⸱j — — parol⸱as ankoraŭ. Ankaŭ sen⸱son⸱a kaj enigm⸱a est⸱as tiu parol⸱ad⸱o.

Sed kie — do si⸱n trov⸱as vi⸱a Ojdipus?

Ho ve ... ne est⸱as facil⸱e far⸱iĝ⸱i vi⸱a Ojdipus, vi, tut⸱rus⸱a sfinks⸱o!

Ego⸱ist⸱o

Li posed⸱is ĉio⸱n neces⸱a⸱n por iĝ⸱i vip⸱o de si⸱a famili⸱o.

Li nask⸱iĝ⸱is bon⸱san⸱a, riĉ⸱a, kaj dum si⸱a tut⸱a viv⸱o, rest⸱ant⸱e riĉ⸱a kaj bon⸱san⸱a, li neniam ag⸱is mal⸱bon⸱e aŭ erar⸱e, ne dir⸱is ne⸱neces⸱a⸱n vort⸱o⸱n kaj ne tromp⸱iĝ⸱is.

Li est⸱is sen⸱riproĉ⸱e honest⸱a. Fier⸱a pro si⸱a honest⸱ec⸱o, li turment⸱is per ĝi si⸱a⸱j⸱n parenc⸱o⸱j⸱n, amik⸱o⸱j⸱n, kon⸱at⸱o⸱j⸱n.

Li⸱a honest⸱ec⸱o est⸱is kapital⸱o ... kaj li, kiel procent⸱eg⸱ist⸱o, demand⸱is por ĝi procent⸱eg⸱o⸱j⸱n.

Li⸱a honest⸱ec⸱o ebl⸱ig⸱is al li kaj rajt⸱ig⸱is li⸱n est⸱i sen⸱kompat⸱a kaj ne far⸱i bon⸱o⸱n, kio ne est⸱is ordon⸱it⸱a. Li est⸱is sen⸱kompat⸱a, li ne bon⸱farad⸱is ... ĉar la bon⸱farad⸱o ordon⸱it⸱a ne est⸱as bon⸱o ĝust⸱a.

Pri neni⸱u li zorg⸱is, krom pri si mem — ĉar li est⸱is model⸱a. Li sincer⸱e indign⸱is, kiam ali⸱a⸱j ne zorg⸱is pri li!

Sam⸱temp⸱e li ne opini⸱is si⸱n mem ego⸱ist⸱o. — Li plej sever⸱e mal⸱laŭd⸱eg⸱is kaj persekut⸱is ego⸱ist⸱o⸱j⸱n. Kompren⸱ebl⸱e! — la ego⸱ism⸱o de ali⸱a⸱j mal⸱help⸱is al la li⸱a.

Ne sci⸱ant⸱e si⸱n kapabl⸱a al ia erar⸱et⸱o, li ne kompren⸱is, ne toler⸱is ies erar⸱et⸱o⸱n. Li ĝeneral⸱e kompren⸱is neni⸱o⸱n kaj neniu⸱n, ĉar li tut⸱a, de ĉiu⸱j flank⸱o⸱j, de supr⸱e kaj sub⸱e, est⸱is ĉirkaŭ⸱it⸱a nur de si mem.

Li eĉ ne kompren⸱is, kio⸱n signif⸱as „pardon⸱i“. Li mem al si ne hav⸱is okaz⸱o⸱n pardon⸱i ... Kial do li dev⸱as pardon⸱i ali⸱a⸱j⸱n?

Antaŭ la juĝ⸱o de la propr⸱a konscienc⸱o, antaŭ la vizaĝ⸱o de si⸱a Di⸱o, li, mirakl⸱o, monstr⸱o de bon⸱a virt⸱em⸱o, lev⸱is la okul⸱o⸱j⸱n supr⸱e⸱n kaj el⸱parol⸱ad⸱is per firm⸱a, klar⸱a voĉ⸱o: „Jes, mi est⸱as moral⸱a hom⸱o!“

Li ripet⸱os tiu⸱j⸱n vort⸱o⸱j⸱n, mort⸱ont⸱e, kaj neni⸱o trem⸱et⸱os eĉ tiam en li⸱a ŝton⸱a kor⸱o, en la kor⸱o sen fend⸱et⸱o, sen makul⸱et⸱o ...

Ho, la mal⸱bel⸱o de la mem⸱kontent⸱iĝ⸱a, ne⸱pardon⸱em⸱a, mal⸱mult⸱e⸱kost⸱e akir⸱it⸱a virt⸱ec⸱o, — ci est⸱as pli abomen⸱ind⸱a ol la mal⸱kaŝ⸱it⸱a mal⸱bel⸱o de la mal⸱virt⸱o!

Lazur⸱regn⸱o

Ho, lazur⸱regn⸱o! Ho, land⸱o de lazur⸱o, lum⸱o, jun⸱ec⸱o, feliĉ⸱o!

Mi vid⸱is vi⸱n ... en sonĝ⸱o ...

Ni est⸱is kelk⸱e da vojaĝ⸱ant⸱o⸱j en bel⸱eg⸱a, ornam⸱it⸱a boat⸱o. Kvazaŭ brust⸱o de cign⸱o iĝ⸱is blank⸱a vel⸱o sub torn⸱it⸱a⸱j mast⸱o⸱j.

Mi ne kon⸱is mi⸱a⸱j⸱n kun⸱vojaĝ⸱ant⸱o⸱j⸱n, sed mi kompren⸱is, ke ili est⸱is sam⸱e jun⸱a⸱j, gaj⸱a⸱j kaj feliĉ⸱a⸱j kiel mi mem.

Mi eĉ ili⸱n ne rimark⸱is. Ni vid⸱is ĉirkaŭ ni nur la sen⸱lim⸱a⸱n lazur⸱kolor⸱a⸱n mar⸱o⸱n, kovr⸱it⸱a⸱n per or⸱a⸱j skvam⸱er⸱et⸱o⸱j ... super ni⸱a kap⸱o — la ĉiel⸱o⸱n sam⸱korol⸱a⸱n kiel tiu lazur⸱a mar⸱o ... Sur ĝi, triumf⸱ant⸱e kaj kvazaŭ rid⸱ant⸱e, rul⸱iĝ⸱is la kares⸱plen⸱a sun⸱o.

Kaj de temp⸱o al temp⸱o aŭd⸱iĝ⸱is inter ni rid⸱o sonor⸱a, gaj⸱a, kiel rid⸱o de di⸱o⸱j!

Foj⸱e ies buŝ⸱o el⸱ig⸱is vort⸱o⸱j⸱n, vers⸱o⸱j⸱n, mir⸱ind⸱e bel⸱a⸱j⸱n, plen⸱a⸱j⸱n de fort⸱o kaj de inspir⸱o ... Ŝajn⸱is, ke la ĉiel⸱o mem re⸱son⸱as respond⸱e kaj la mar⸱o ĉirkaŭ⸱a trem⸱et⸱as pro sam⸱a sent⸱o ... Kaj post⸱e re⸱e est⸱iĝ⸱is feliĉ⸱eg⸱a silent⸱o ...

Facil⸱e naĝ⸱ant⸱e sur mol⸱a⸱j ond⸱o⸱j, mov⸱iĝ⸱is ni⸱a rapid⸱ir⸱a boat⸱o. Ne la vent⸱o ĝi⸱n mov⸱is; ĝi⸱n direkt⸱is ni⸱a⸱j propr⸱a⸱j, lud⸱ant⸱a⸱j kor⸱o⸱j. Ili ĝi⸱n port⸱is tie⸱n, kie⸱n ni dezir⸱is.

Ni renkont⸱is insul⸱o⸱j⸱n, sorĉ⸱fabel⸱a⸱j⸱n, du⸱on⸱diafan⸱a⸱j⸱n insul⸱o⸱j⸱n, re⸱bril⸱ant⸱a⸱j⸱n kiel juvel⸱ŝton⸱o⸱j kaj smerald⸱o⸱j. Ebri⸱ig⸱a⸱j bon⸱odor⸱o⸱j al⸱ven⸱is de rond⸱ig⸱it⸱a⸱j bord⸱o⸱j. La unu⸱a⸱j el tiu⸱j insul⸱o⸱j sur⸱ŝut⸱is ni⸱n per pluv⸱o el roz⸱o⸱j kaj konval⸱o⸱j. De ali⸱a⸱j subit⸱e lev⸱iĝ⸱is ĉiel⸱ark⸱o⸱kolor⸱a⸱j, long⸱flug⸱il⸱a⸱j bird⸱o⸱j.

La bird⸱o⸱j si⸱n turn⸱is super ni, la konval⸱o⸱j kaj roz⸱o⸱j fand⸱iĝ⸱is en perl⸱simil⸱a ŝaŭm⸱o, glit⸱ant⸱a laŭ⸱long⸱e de la glat⸱a⸱j flank⸱o⸱j de ni⸱a boat⸱o. Kun⸱e kun la flor⸱o⸱j al⸱flug⸱is dolĉ⸱a⸱j son⸱o⸱j. Aŭd⸱iĝ⸱is inter ili vir⸱in⸱a⸱j voĉ⸱o⸱j. Kaj ĉio ĉirkaŭ⸱a: la ĉiel⸱o, la mar⸱o, la blov⸱iĝ⸱o de la vel⸱o supr⸱e, la plaŭd⸱ad⸱o de la akv⸱o⸱flu⸱o post la boat⸱o — ĉio parol⸱is pri am⸱o, pri feliĉ⸱ig⸱a am⸱o!

Kaj ŝi, kiu⸱n am⸱is ĉiu el ni, ŝi est⸱is ĉi tie — ne⸱vid⸱ebl⸱a kaj proksim⸱a ... Ankoraŭ unu moment⸱o — kaj jen — ek⸱bril⸱os ŝi⸱a⸱j okul⸱o⸱j, ek⸱flor⸱os ŝi⸱a rid⸱et⸱o ... ŝi⸱a man⸱o tuŝ⸱os la vi⸱a⸱n kaj for⸱tir⸱os vi⸱n en neniam velk⸱ont⸱a⸱n paradiz⸱o⸱n!

Ho, regn⸱o lazur⸱a! Mi vid⸱is vi⸱n ... en sonĝ⸱o ...

Fest⸱o EN LA Ĉiel⸱o

Foj⸱e la Super⸱a Est⸱ul⸱o aranĝ⸱is grand⸱eg⸱a⸱n fest⸱o⸱n en si⸱a lazur⸱land⸱a palac⸱o.

Li invit⸱is ĉiu⸱j⸱n virt⸱o⸱j⸱n. La virt⸱o⸱j ja est⸱as sinjor⸱in⸱o⸱j; — tial li ne invit⸱is sinjor⸱o⸱j⸱n.

Ili kun⸱iĝ⸱is mult⸱nombr⸱a⸱j ... grand⸱a⸱j kaj et⸱a⸱j. La et⸱a⸱j virt⸱o⸱j est⸱is pli agrabl⸱a⸱j, pli afabl⸱a⸱j ol la grand⸱a⸱j. Sed ĉiu⸱j ŝajn⸱is kontent⸱a⸱j kaj ĝentil⸱e inter⸱konversaci⸱is, kiel dec⸱as al proksim⸱a⸱j parenc⸱o⸱j kaj kon⸱at⸱o⸱j.

Sed jen — la Super⸱a Est⸱ul⸱o rimark⸱is du bel⸱a⸱j⸱n sinjor⸱in⸱o⸱j⸱n, kiu⸱j, ŝajn⸱e, ankoraŭ ne kon⸱is unu la ali⸱a⸱n.

Li pren⸱is la man⸱o⸱n de l’ unu kaj al⸱konduk⸱is ŝi⸱n al la ali⸱a.

„Dank⸱em⸱o!“ li dir⸱is, montr⸱ant⸱e la unu⸱a⸱n.

„Bon⸱farad⸱o!“ li dir⸱is, prezent⸱ant⸱e la du⸱a⸱n.

Ambaŭ virt⸱o⸱j tre ek⸱mir⸱is: dum la temp⸱o, ke la mond⸱o ekzist⸱as — kaj ĝi est⸱as sufiĉ⸱e mal⸱nov⸱a —, ili nun la unu⸱a⸱n foj⸱o⸱n renkont⸱is unu la ali⸱a⸱n.

Halt⸱u!

Halt⸱u! Tia, kia mi vi⸱n vid⸱as nun — rest⸱u por ĉiam en mi⸱a memor⸱o! El vi⸱a⸱j lip⸱o⸱j el⸱iĝ⸱is last⸱a inspir⸱plen⸱a son⸱o, vi⸱a⸱j okul⸱o⸱j ne bril⸱as, sed esting⸱iĝ⸱as, tro⸱plen⸱a⸱j de feliĉ⸱o, de kviet⸱eg⸱a konsci⸱o de l’ bel⸱ec⸱o, de tiu bel⸱ec⸱o, kiu⸱n vi sukces⸱is esprim⸱i, de tiu bel⸱ec⸱o, al kiu vi etend⸱as vi⸱a⸱j⸱n triumf⸱ant⸱a⸱j⸱n, vi⸱a⸱j⸱n lac⸱iĝ⸱ant⸱a⸱j⸱n brak⸱o⸱j⸱n.

Kia lum⸱o, pli mal⸱dens⸱a, pli pur⸱a ol la sun⸱lum⸱o, sur⸱verŝ⸱as vi⸱a⸱j⸱n membr⸱o⸱j⸱n, la fald⸱et⸱o⸱j⸱n de vi⸱a vest⸱aĵ⸱o?

Kia Di⸱o per kares⸱blov⸱o de si⸱a spir⸱o for⸱blov⸱is de vi⸱a frunt⸱o vi⸱a⸱j⸱n dis⸱ĵet⸱it⸱a⸱j⸱n bukl⸱o⸱j⸱n?

Li⸱a kis⸱ad⸱o brul⸱as sur vi⸱a pal⸱a, kvazaŭ marmor⸱a, frunt⸱o!

Jen ĝi — la mal⸱kaŝ⸱it⸱a sekret⸱o, la sekret⸱o de l’ poezi⸱o, de l’ viv⸱o, de l’ am⸱o! Ne ekzist⸱as ali⸱a sen⸱mort⸱ec⸱o, — oni ne bezon⸱as ali⸱a⸱n! — En tia⸱j moment⸱o⸱j vi est⸱as bel⸱a!

Ili for⸱pas⸱os — kaj vi est⸱os re⸱e iom⸱et⸱e da cindr⸱o, vir⸱in⸱o, infan⸱o ...

Sed tio vi⸱n ne interes⸱as! En tiu moment⸱o vi iĝ⸱is pli alt⸱a, vi trov⸱iĝ⸱is ekster la pas⸱em⸱a, temp⸱lim⸱it⸱a ... — Tiu vi⸱a moment⸱o neniam fin⸱iĝ⸱os.

Halt⸱u! Permes⸱u al mi est⸱i part⸱o⸱pren⸱ant⸱o de vi⸱a sen⸱mort⸱ec⸱o, fal⸱ig⸱u en mi⸱a⸱n anim⸱o⸱n la fajr⸱er⸱o⸱n re⸱bril⸱ant⸱a⸱n de vi⸱a etern⸱ec⸱o!

Morgaŭ! Morgaŭ!

Kiom van⸱a, mal⸱plen⸱a, bagatel⸱a est⸱as preskaŭ ĉiu tag⸱o tra⸱viv⸱it⸱a! Kiom mal⸱mult⸱e da sekv⸱o⸱j ĝi post⸱las⸱as! Kiel sen⸱senc⸱e, sen⸱saĝ⸱e for⸱kur⸱is hor⸱o⸱j post hor⸱o⸱j!

Tamen la hom⸱o ĉiam vol⸱as ekzist⸱i; kar⸱a al li est⸱as la viv⸱ad⸱o, li esper⸱as, li atend⸱as io⸱n de l’ temp⸱o est⸱ont⸱a ... Ho, sed kia⸱n bon⸱o⸱n?

Sed kial li imag⸱as, ke ali⸱a⸱j, ven⸱ont⸱a⸱j tag⸱o⸱j ne est⸱os simil⸱a⸱j al la tag⸱o ĵus for⸱pas⸱int⸱a?

Li ne medit⸱as pri tio. Li ĝeneral⸱e ne ŝat⸱as medit⸱i, — kaj li est⸱as prav⸱a. —

„Morgaŭ, morgaŭ“, li konsol⸱as si⸱n mem, ĝis kiam tiu „morgaŭ“ en⸱tomb⸱ig⸱os li⸱n.

— Nu, se vi est⸱os en la tomb⸱o, kontraŭ⸱vol⸱e vi ne medit⸱os plu ...

Roz⸱o

La last⸱a⸱j tag⸱o⸱j de l’ aŭgust⸱o.

La sun⸱o sub⸱ir⸱is ... Subit⸱a, fort⸱eg⸱a pluv⸱o sen tondr⸱o, sen fulm⸱o, ĵus est⸱is trans⸱flug⸱int⸱a super vast⸱a eben⸱aĵ⸱o.

La ĝarden⸱o antaŭ la dom⸱o fum⸱is kaj brul⸱is, tut⸱e sur⸱verŝ⸱it⸱a de la fajr⸱eg⸱o de la sun⸱sub⸱ir⸱o, de la pluv⸱eg⸱o ...

Ŝi sid⸱is ĉe la tabl⸱o en la salon⸱o kaj obstin⸱e en⸱pens⸱e rigard⸱is la ĝarden⸱o⸱n tra la du⸱on⸱mal⸱ferm⸱it⸱a pord⸱o.

Mi sci⸱is, kio pas⸱is tiam en ŝi⸱a anim⸱o. Mi sci⸱is, ke post ne⸱long⸱a sed turment⸱a lukt⸱o, ŝi en tiu moment⸱o si⸱n don⸱is al la sent⸱o, kiu jam de⸱long⸱e est⸱is pli fort⸱a ol ŝi ...

Subit⸱e ŝi lev⸱is si⸱n, rapid⸱e el⸱ir⸱is en la ĝarden⸱o⸱n kaj mal⸱aper⸱is.

For⸱pas⸱is hor⸱o ... ankoraŭ unu ... ŝi ne re⸱ven⸱is.

Tiam mi lev⸱is mi⸱n, el⸱ir⸱is el la dom⸱o kaj ir⸱is laŭ⸱long⸱e de la ale⸱o, en kiu, mi ne dub⸱is, ir⸱is ŝi.

Ĉio ĉirkaŭ⸱e mal⸱lum⸱iĝ⸱is. Nokt⸱iĝ⸱is ... Sed sur la mal⸱sek⸱a sabl⸱o de la voj⸱et⸱o, hel⸱e ruĝ⸱iĝ⸱ant⸱e en la mal⸱lum⸱o, vid⸱ebl⸱iĝ⸱is ia rond⸱a aĵ⸱et⸱o.

Mi klin⸱is mi⸱n. Tio est⸱is jun⸱a, apenaŭ dis⸱volv⸱iĝ⸱int⸱a roz⸱o. Antaŭ du hor⸱o⸱j mi vid⸱is tiu⸱n ĉi roz⸱o⸱n sur ŝi⸱a brust⸱o.

Mi zorg⸱e lev⸱is ĝi⸱n, kaj, re⸱ven⸱int⸱e en la salon⸱o⸱n, mi kuŝ⸱ig⸱is ĝi⸱n sur la tabl⸱o⸱n, antaŭ ŝi⸱a seĝ⸱eg⸱o.

Ŝi⸱a vizaĝ⸱o pal⸱iĝ⸱is kaj sam⸱temp⸱e pli⸱viv⸱iĝ⸱is. Rapid⸱e, kun gaj⸱a konfuz⸱o, ĉiu⸱flank⸱e⸱n rigard⸱is ŝi⸱a⸱j mal⸱lev⸱it⸱a⸱j, kvazaŭ mal⸱grand⸱iĝ⸱int⸱a⸱j, okul⸱o⸱j.

Ŝi ek⸱vid⸱is la roz⸱o⸱n, ek⸱pren⸱is ĝi⸱n, rigard⸱is ĝi⸱a⸱j⸱n ĉifon⸱it⸱a⸱j⸱n, mal⸱pur⸱ig⸱it⸱a⸱j⸱n flor⸱foli⸱et⸱o⸱j⸱n, si⸱n turn⸱is al mi — kaj ŝi⸱a⸱j okul⸱o⸱j, subit⸱e halt⸱int⸱a⸱j, ek⸱bril⸱is pro larm⸱o⸱j.

„Pro kio vi plor⸱as?“ demand⸱is mi.

„Pri ĉi tiu roz⸱o ... Rigard⸱u, kia ĝi iĝ⸱is...“

Mi ek⸱vol⸱is esprim⸱i saĝ⸱ec⸱o⸱n.

„Vi⸱a⸱j larm⸱o⸱j for⸱lav⸱os la mal⸱pur⸱o⸱n“, mi dir⸱is kun signif⸱plen⸱a esprim⸱o ...

„Larm⸱o⸱j ne lav⸱as, larm⸱o⸱j brul⸱ig⸱as“, ŝi respond⸱is kaj, si⸱n turn⸱int⸱e al la kamen⸱o, ĵet⸱is la flor⸱o⸱n en la mort⸱ant⸱a⸱n flam⸱o⸱n.

„La fajr⸱o brul⸱ig⸱os pli bon⸱e ... ol larm⸱o⸱j“, ŝi ek⸱kri⸱is kun ia vant⸱ec⸱o — kaj ŝi⸱a⸱j okul⸱o⸱j, ankoraŭ bril⸱ant⸱a⸱j, ek⸱rid⸱is provok⸱ant⸱e kaj feliĉ⸱e.

Mi kompren⸱is, ke ŝi ankaŭ est⸱as ek⸱brul⸱ig⸱it⸱a.

Nimf⸱o⸱j

Mi star⸱is antaŭ mont⸱a plat⸱aĵ⸱o ĉirkaŭ⸱it⸱a de ĉen⸱mont⸱ar⸱o kvazaŭ de du⸱on⸱rond⸱o. Jun⸱a, verd⸱a arb⸱ar⸱o kovr⸱is ili⸱n de supr⸱e ĝis mal⸱supr⸱e.

La diafan⸱a ĉiel⸱o sud⸱a est⸱is blu⸱a; en la alt⸱aĵ⸱o bril⸱lud⸱is sun⸱radi⸱o⸱j.

Mal⸱supr⸱e, kuŝ⸱it⸱a⸱j en la herb⸱o, plaŭd⸱et⸱is rapid⸱kur⸱a⸱j font⸱o⸱j.

Kaj mi ek⸱memor⸱is antikv⸱a⸱n leg⸱end⸱o⸱n pri tio, kiel en la unu⸱a cent⸱jar⸱o post krist⸱nask⸱o grek⸱a ŝip⸱o naĝ⸱is sur la Ege⸱a mar⸱o.

Est⸱is tag⸱mez⸱o ... La veter⸱o est⸱is trankvil⸱a ... Subit⸱e, en la supr⸱o, iu klar⸱e dir⸱is: „Kiam vi preter⸱naĝ⸱os la insul⸱o⸱n, vok⸱u per laŭt⸱a voĉ⸱o: ‚La grand⸱a Pan[43] est⸱as mort⸱int⸱a!‘“

La ŝip⸱direkt⸱ant⸱o mir⸱is kaj ek⸱tim⸱is ... Sed, kiam la ŝip⸱o ven⸱is preter la insul⸱o, li obe⸱is kaj vok⸱is: „La grand⸱a Pan est⸱as mort⸱int⸱a!“

Kaj tuj, respond⸱e al li⸱a vok⸱o, laŭ⸱long⸱e de la insul⸱a bord⸱o (ĝi est⸱is ne⸱loĝ⸱it⸱a) aŭd⸱iĝ⸱is laŭt⸱a⸱j plor⸱ĝem⸱o⸱j, plend⸱a⸱j kri⸱o⸱j: „Mort⸱int⸱a! Mort⸱int⸱a est⸱as la grand⸱a Pan!“

Mi ek⸱memor⸱is ĉi tiu⸱n leg⸱end⸱o⸱n ... kaj strang⸱a pens⸱o ven⸱is en mi⸱a⸱n cerb⸱o⸱n. — Se mi vok⸱us?

Sed ĉio ĝoj⸱eg⸱is ĉirkaŭ mi ... mi ne pov⸱is pens⸱i pri mort⸱o ... Mi do fort⸱eg⸱e el⸱kri⸱is: „Re⸱viv⸱iĝ⸱is, re⸱viv⸱iĝ⸱is la grand⸱a Pan!“

Kaj tuj, — kia mirakl⸱o! respond⸱e al mi⸱a vok⸱o aŭd⸱iĝ⸱is akord⸱a rid⸱ad⸱o en la vast⸱a du⸱on⸱rond⸱o de l’ verd⸱a mont⸱ar⸱o, gaj⸱a⸱j parol⸱o⸱j, plaŭd⸱ad⸱o⸱j. „Li re⸱viv⸱iĝ⸱is! Pan re⸱viv⸱iĝ⸱is!“ bru⸱son⸱is jun⸱a⸱j voĉ⸱o⸱j.

Ĉio tie antaŭ⸱e subit⸱e ek⸱rid⸱is, pli hel⸱e ol la alt⸱a sun⸱o, pli petol⸱em⸱e ol la font⸱o⸱j, plaŭd⸱et⸱ant⸱a⸱j sub la herb⸱o. Aŭd⸱iĝ⸱is rapid⸱ant⸱a pied⸱frap⸱o de mal⸱pez⸱a⸱j paŝ⸱o⸱j, tra la verd⸱aĵ⸱o vid⸱iĝ⸱is marmor⸱a blank⸱o de ond⸱ant⸱a⸱j tunik⸱o⸱j, viv⸱a ruĝ⸱o de nud⸱a⸱j korp⸱o⸱j. La nimf⸱o⸱j, driad⸱o⸱j[44], bakĥ⸱an⸱in⸱o⸱j[45] mal⸱supr⸱e⸱n⸱kur⸱is en la val⸱o⸱n.

Sam⸱temp⸱e ili ĉiu⸱j montr⸱iĝ⸱is ĉe la arb⸱ar⸱rand⸱o⸱j. Bukl⸱o⸱j dis⸱volv⸱iĝ⸱is sur di⸱in⸱a⸱j kap⸱et⸱o⸱j, graci⸱a⸱j brak⸱o⸱j lev⸱as flor⸱kron⸱o⸱j⸱n kaj tamburin⸱o⸱j⸱n, — kaj la rid⸱o, bril⸱a, olimp⸱a rid⸱o, kur⸱as kaj mal⸱supr⸱e⸱n⸱rul⸱iĝ⸱as kun ili.

Antaŭ⸱e paŝ⸱as di⸱in⸱o. Ŝi est⸱as la plej alt⸱a, plej bel⸱a el ĉiu⸱j — sur ŝi⸱a dors⸱o sag⸱uj⸱o, en la man⸱o⸱j paf⸱ark⸱o, sur lev⸱it⸱a⸱j bukl⸱o⸱j arĝent⸱a lun⸱a falĉ⸱il⸱et⸱o.

Dian⸱a, ĉu tio est⸱as ci?

Sed subit⸱e halt⸱is la di⸱in⸱o ... kaj post ŝi ek⸱halt⸱is ĉiu⸱j nimf⸱o⸱j.

Ek⸱silent⸱is la sonor⸱a rid⸱ad⸱o ... Mi vid⸱is, kiel pal⸱iĝ⸱is la vizaĝ⸱o de la di⸱in⸱o, subit⸱e mut⸱iĝ⸱int⸱a. Mi vid⸱is, kiel ŝton⸱iĝ⸱is ŝi⸱a⸱j pied⸱o⸱j, kiel ne⸱esprim⸱ebl⸱a terur⸱o mal⸱ferm⸱is ŝi⸱a⸱n buŝ⸱o⸱n, larĝ⸱ig⸱is la okul⸱o⸱j⸱n, fiks⸱it⸱a⸱j⸱n mal⸱proksim⸱e⸱n ... Kio⸱n ŝi ek⸱vid⸱is? Kio⸱n ŝi rigard⸱is?

Mi turn⸱is mi⸱n tieflanken, kie⸱n ŝi rigard⸱is.

Sur la ĉiel⸱rand⸱o, post la mal⸱alt⸱a stri⸱o de kamp⸱o⸱j, fajr⸱e bril⸱is la pint⸱o de l’ or⸱a kruc⸱o sur la blank⸱a sonor⸱il⸱ej⸱o de la krist⸱an⸱a preĝ⸱ej⸱o. Tiu⸱n kruc⸱o⸱n ek⸱vid⸱is la di⸱in⸱o.

Mi aŭd⸱is post mi daŭr⸱a⸱n ĝem⸱sopir⸱o⸱n, simil⸱a⸱n al la trem⸱et⸱ad⸱o de romp⸱iĝ⸱int⸱a kord⸱o. Kiam mi re⸱e re⸱turn⸱iĝ⸱is, la nimf⸱o⸱j est⸱is for⸱iĝ⸱int⸱a⸱j. Ĉie, kiel antaŭ⸱e, est⸱is verd⸱a la vast⸱a arb⸱ar⸱o, nur iu⸱flank⸱e, tra la branĉ⸱dens⸱aĵ⸱o, vid⸱iĝ⸱is, mal⸱aper⸱ant⸱e en la aer⸱o, blank⸱a⸱j pec⸱et⸱o⸱j ... ĉu tio est⸱is tunik⸱o⸱j de la nimf⸱o⸱j, aŭ la vapor⸱o, lev⸱iĝ⸱ant⸱a el la val⸱a fund⸱o — mi ne sci⸱as ...

Sed kiom bedaŭr⸱is mi la for⸱iĝ⸱int⸱a⸱j⸱n di⸱in⸱o⸱j⸱n!

Pied⸱not⸱o⸱j

[1] Kamp⸱ar⸱an⸱a dom⸱o en Nord⸱rus⸱land⸱o.

[2] Long⸱a surtut⸱o kun⸱tir⸱it⸱a ĉe la tali⸱o, naci⸱a vest⸱aĵ⸱o en Nord⸱rus⸱land⸱o.

[3] Pud = rus⸱a pez⸱mezur⸱o (16,36 kilo⸱gram⸱o⸱j).

[4] La servut⸱ul⸱o⸱j, kiu⸱j plen⸱um⸱is divers⸱a⸱j⸱n serv⸱o⸱j⸱n en la dom⸱o mem de ge⸱sinjor⸱o⸱j, est⸱is nom⸱at⸱a⸱j: „kort⸱an⸱o⸱j“. Divers⸱a⸱j ankaŭ est⸱is la ofic⸱o⸱j, okup⸱it⸱a⸱j de ili.

[5] Diabl⸱o, arb⸱ar⸱kobold⸱o: insult⸱a⸱j vort⸱o⸱j.

[6] Pek⸱is, nom⸱int⸱e la diabl⸱o⸱n.

[7] Rus⸱a⸱j popol⸱a⸱j hero⸱o⸱j, posed⸱int⸱a⸱j ekster⸱ordinar⸱a⸱n fort⸱ec⸱o⸱n.

[8] Samovar⸱o, te⸱maŝin⸱o, en kiu oni bol⸱ig⸱as la akv⸱o⸱n por prepar⸱i la te⸱o⸱n.

[9] Akompan⸱ist⸱in⸱o⸱j est⸱is vir⸱in⸱o⸱j, kiu⸱j ĉirkaŭ⸱is la nobel⸱in⸱o⸱n por amuz⸱i ŝi⸱n, leg⸱i al ŝi laŭt⸱voĉ⸱e ktp. Ili est⸱is, plej⸱part⸱e, nobel⸱a⸱j vidv⸱in⸱o⸱j aŭ nobel⸱a⸱j fraŭl⸱in⸱o⸱j el mal⸱riĉ⸱a⸱j famili⸱o⸱j.

[10] Ili ir⸱is salut⸱i la sinjor⸱in⸱o⸱n kaj, el⸱pet⸱ant⸱e ŝi⸱a⸱n ben⸱o⸱n je ili⸱a ge⸱edz⸱iĝ⸱o, ili al⸱port⸱is donac⸱o⸱j⸱n.

[11] Kun Di⸱o, tiu⸱j vort⸱o⸱j dev⸱is est⸱i dir⸱it⸱a⸱j antaŭ ĉiu vojaĝ⸱o.

[12] La ruĝ⸱a tuk⸱o, kun kiu oni ir⸱as svat⸱iĝ⸱i je fraŭl⸱in⸱o.

[13] En tiu temp⸱o ĉiu urb⸱o aŭ vilaĝ⸱o hav⸱is si⸱a⸱n lim⸱bar⸱aĵ⸱o⸱n.

[14] La man⸱sving⸱o, gest⸱o de sen⸱esper⸱o.

[15] La ĉambelan⸱o ven⸱is ĉiu⸱maten⸱e al la sinjor⸱in⸱o por raport⸱i al ŝi pri dom⸱a⸱j afer⸱o⸱j kaj ricev⸱i or⸱don⸱o⸱j⸱n.

[16] Popol⸱a rimed⸱o kontraŭ sven⸱o.

[17] Ŝĉi = brasik⸱sup⸱o sen aŭ kun viand⸱o, rus⸱a naci⸱a manĝ⸱aĵ⸱o.

[18] Verst⸱o, rus⸱a distanc⸱mezur⸱o, 1066 metr⸱o⸱j.

[19] La soldat⸱edz⸱in⸱o, en tiu epok⸱o la milit⸱serv⸱o daŭr⸱is long⸱e; tial la edz⸱in⸱o de la soldat⸱o rest⸱is pri⸱zorg⸱at⸱a de la tut⸱a vilaĝ⸱o. Ankaŭ oni soldat⸱ig⸱is oft⸱e ribel⸱a⸱j⸱n servut⸱ul⸱o⸱j⸱n.

[20] Ikon⸱o⸱j: sankt⸱a⸱j bild⸱figur⸱o⸱j.

[21] En Nord⸱rus⸱land⸱o, guberni⸱o en la najbar⸱ec⸱o de la Moskvo.

[22] Ĉeval⸱komerc⸱ist⸱o⸱j vend⸱as kaj aĉet⸱as po amas⸱e ĉeval⸱o⸱j⸱n, paŝt⸱ig⸱ant⸱e ili⸱n en la step⸱o⸱j.

[23] In⸱sekt⸱o, pik⸱ant⸱a precip⸱e ĉeval⸱o⸱j⸱n; rus⸱e: ovod; grek⸱e: ojstr⸱os; latin⸱e: oestr⸱us; franc⸱e: œstre; ital⸱e: estr⸱o; german⸱e: Brems⸱e.

[24] Kares⸱nom⸱o⸱j de — Fedor, Pavel, Ilj⸱a, Konstantin kaj Iv⸱a⸱n.

[25] Ĉerp⸱ej⸱o, en la paper⸱fabrik⸱o⸱j oni nom⸱as la ej⸱o⸱n, kie oni el⸱ĉerp⸱as la paper⸱o⸱n en pelv⸱eg⸱o⸱j. Ĝi trov⸱iĝ⸱as ĉe la dig⸱o mem, sub la rad⸱o de la paper⸱muel⸱il⸱o.

[26] De⸱flu⸱il⸱o, laŭ⸱long⸱e de ĝi la akv⸱o kur⸱as al la rad⸱o.

[27] La ec⸱o de kruc⸱o⸱sign⸱o, for⸱pel⸱i la ĉarm⸱ig⸱o⸱n send⸱it⸱a⸱n de diabl⸱o.

[28] „Pur⸱a“, la diabl⸱o ne hav⸱as sur ĝi potenc⸱o⸱n; „liber⸱a“, de diabl⸱a⸱j serv⸱ist⸱o⸱j.

[29] La rus⸱a popol⸱a fantazi⸱o lok⸱as ĉie hom⸱figur⸱a⸱j⸱n „spirit⸱o⸱j⸱n“: En la arb⸱ar⸱o loĝ⸱as arb⸱ar⸱kobold⸱o, mal⸱bon⸱a petol⸱ul⸱o, kiu de⸱voj⸱ig⸱as pas⸱ant⸱o⸱j⸱n. En la river⸱o⸱j loĝ⸱as vir⸱in⸱aspekt⸱a⸱j est⸱aĵ⸱o⸱j = „nimf⸱o⸱j“. Ili al⸱log⸱as vir⸱o⸱j⸱n. En la dom⸱o loĝ⸱as „domovoj“ = „dom⸱spirit⸱o⸱j“. Ĉiu⸱j⸱n tiu⸱j⸱n „spirit⸱o⸱j⸱n“ oni nom⸱as „malic⸱a⸱j, mal⸱pur⸱a⸱j, mal⸱bon⸱a⸱j“. La kruc⸱o⸱sign⸱o, far⸱at⸱a en oportun⸱a moment⸱o, for⸱pel⸱as la diabl⸱a⸱n fort⸱o⸱n. Est⸱as lok⸱o⸱j, kon⸱at⸱a⸱j kiel „mal⸱pur⸱a⸱j, mal⸱ben⸱it⸱a⸱j“.

[30] Korv⸱in⸱o⸱j, tim⸱em⸱a⸱j bird⸱o⸱j.

[31] La best⸱o⸱j, laŭ superstiĉ⸱a⸱j kred⸱o⸱j, sent⸱as diabl⸱a⸱n fort⸱o⸱n.

[32] Nom⸱o⸱j de la hund⸱o⸱j.

[33] Kaftan⸱o, kamp⸱ar⸱an⸱a surtut⸱o.

[34] „Sorĉ⸱a herb⸱o“, hav⸱as ec⸱o⸱n dis⸱fos⸱i la ter⸱o⸱n.

[35] „Ge⸱patr⸱a sabat⸱o“ = sabat⸱o de la karnaval⸱a semajn⸱o, antaŭ la Grand⸱eg⸱a Fast⸱ad⸱o, kiu daŭr⸱as ĝis Pask⸱a dimanĉ⸱o. La tag⸱o, en kiu oni re⸱memor⸱as la mort⸱int⸱o⸱j⸱n, simil⸱a al franc⸱a „Toussaint“, german⸱a „Allerseelen“.

[36] Ver⸱em⸱ul⸱o, hom⸱o bon⸱mor⸱a, bon⸱far⸱ant⸱a, viv⸱ant⸱a laŭ Di⸱a leĝ⸱o. — La kolomb⸱o est⸱as opini⸱at⸱a sankt⸱a bird⸱o. Sur sankt⸱a⸱j bild⸱o⸱j la popol⸱a fantazi⸱o person⸱ig⸱as la „Sankt⸱a⸱n spirit⸱o⸱n“ en la figur⸱o de kolomb⸱o.

[37] La kamp⸱ar⸱an⸱o⸱j rus⸱a⸱j tiel nom⸱as la sun⸱a⸱n mal⸱lum⸱iĝ⸱o⸱n, pens⸱ant⸱e, ke ĝi antaŭ⸱dir⸱as tuj⸱a⸱n fin⸱iĝ⸱o⸱n de la mond⸱o.

[38]Izba“, kamp⸱ar⸱an⸱a dom⸱o en Nord⸱rus⸱land⸱o.

[39] En la leg⸱end⸱o pri la al⸱ven⸱o de „Triŝka“, kiu pere⸱ig⸱os hom⸱a⸱j⸱n anim⸱o⸱j⸱n, ebl⸱e est⸱as ripet⸱at⸱a la leg⸱end⸱o pri Antikrist⸱o.

[40] Hejm⸱sid⸱ul⸱o⸱j, en la senc⸱o: vi sid⸱as hejm⸱e kaj neni⸱o⸱n sci⸱as.

[41] Akv⸱o⸱tru⸱o, la akv⸱o, kiu rest⸱as post la printemp⸱a degel⸱o kaj river⸱a el⸱bord⸱iĝ⸱o; ĝi oft⸱e ne sek⸱iĝ⸱as eĉ somer⸱e.

[42] Ojdipus, lat. Oedipus, reĝ⸱o mit⸱a en Teba⸱j (Grek⸱uj⸱o), solv⸱is la enigm⸱o⸱n de la Sfinks⸱o, monstr⸱o, kiu mort⸱ig⸱is ĉiu⸱n, kiu ne pov⸱is solv⸱i ĝi⸱a⸱n enigm⸱o⸱n. La grek⸱o⸱j imag⸱is ĝi⸱n kiel virg⸱ul⸱in⸱o⸱n kun leon⸱a korp⸱o kaj bird⸱flug⸱il⸱o⸱j. La egiptaj sfinks⸱o⸱j, kiel simbol⸱o⸱j de l’ fort⸱o, est⸱is regul⸱e vir⸱a⸱j.

[43] Grek⸱a paŝt⸱ist⸱a di⸱o, di⸱o de la verd⸱iĝ⸱ant⸱a natur⸱o.

[44] Arb⸱ar⸱nimf⸱o⸱j.

[45] An⸱in⸱o⸱j de Bakĥo, la di⸱o de l’ vin⸱o.

Not⸱o⸱j de trans⸱skrib⸱int⸱o:

Mi trans⸱lok⸱ig⸱is ĉiu⸱j⸱n pied⸱not⸱o⸱j⸱n al la fin⸱o de la tekst⸱o. Mi silent⸱e ĝust⸱ig⸱is et⸱a⸱j⸱n interpunkci⸱a⸱j⸱n erar⸱o⸱j⸱n, kaj registr⸱is ali⸱a⸱j⸱n ŝanĝ⸱o⸱j⸱n per html-aj koment⸱o⸱j. Ankaŭ original⸱a⸱j⸱n paĝ⸱komenc⸱o⸱j⸱n mi simil⸱e registr⸱is.

*** END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK ELEKTITAJ NOVELOJ ***
Updated editions will replace the previous one—the old editions will be renamed.
Creating the works from print editions not protected by U.S. copyright law means that no one owns a United States copyright in these works, so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United States without permission and without paying copyright royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to copying and distributing Project Gutenberg™ electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG™ concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you charge for an eBook, except by following the terms of the trademark license, including paying royalties for use of the Project Gutenberg trademark. If you do not charge anything for copies of this eBook, complying with the trademark license is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, performances and research. Project Gutenberg eBooks may be modified and printed and given away--you may do practically ANYTHING in the United States with eBooks not protected by U.S. copyright law. Redistribution is subject to the trademark license, especially commercial redistribution.
START: FULL LICENSE
THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK
To protect the Project Gutenberg™ mission of promoting the free distribution of electronic works, by using or distributing this work (or any other work associated in any way with the phrase “Project Gutenberg”), you agree to comply with all the terms of the Full Project Gutenberg™ License available with this file or online at www.gutenberg.org/license.
Section 1. General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg™ electronic works
1.A. By reading or using any part of this Project Gutenberg™ electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to and accept all the terms of this license and intellectual property (trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy all copies of Project Gutenberg™ electronic works in your possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project Gutenberg™ electronic work and you do not agree to be bound by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.
1.B. “Project Gutenberg” is a registered trademark. It may only be used on or associated in any way with an electronic work by people who agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few things that you can do with most Project Gutenberg™ electronic works even without complying with the full terms of this agreement. See paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project Gutenberg™ electronic works if you follow the terms of this agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg™ electronic works. See paragraph 1.E below.
1.C. The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (“the Foundation” or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project Gutenberg™ electronic works. Nearly all the individual works in the collection are in the public domain in the United States. If an individual work is unprotected by copyright law in the United States and you are located in the United States, we do not claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, displaying or creating derivative works based on the work as long as all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope that you will support the Project Gutenberg™ mission of promoting free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg™ works in compliance with the terms of this agreement for keeping the Project Gutenberg™ name associated with the work. You can easily comply with the terms of this agreement by keeping this work in the same format with its attached full Project Gutenberg™ License when you share it without charge with others.
1.D. The copyright laws of the place where you are located also govern what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in a constant state of change. If you are outside the United States, check the laws of your country in addition to the terms of this agreement before downloading, copying, displaying, performing, distributing or creating derivative works based on this work or any other Project Gutenberg™ work. The Foundation makes no representations concerning the copyright status of any work in any country other than the United States.
1.E. Unless you have removed all references to Project Gutenberg:
1.E.1. The following sentence, with active links to, or other immediate access to, the full Project Gutenberg™ License must appear prominently whenever any copy of a Project Gutenberg™ work (any work on which the phrase “Project Gutenberg” appears, or with which the phrase “Project Gutenberg” is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, copied or distributed:
This eBook is for the use of anyone anywhere in the United States and most other parts of the world at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at www.gutenberg.org. If you are not located in the United States, you will have to check the laws of the country where you are located before using this eBook.
1.E.2. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is derived from texts not protected by U.S. copyright law (does not contain a notice indicating that it is posted with permission of the copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in the United States without paying any fees or charges. If you are redistributing or providing access to a work with the phrase “Project Gutenberg” associated with or appearing on the work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg™ trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9.
1.E.3. If an individual Project Gutenberg™ electronic work is posted with the permission of the copyright holder, your use and distribution must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked to the Project Gutenberg™ License for all works posted with the permission of the copyright holder found at the beginning of this work.
1.E.4. Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg™ License terms from this work, or any files containing a part of this work or any other work associated with Project Gutenberg™.
1.E.5. Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this electronic work, or any part of this electronic work, without prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with active links or immediate access to the full terms of the Project Gutenberg™ License.
1.E.6. You may convert to and distribute this work in any binary, compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any word processing or hypertext form. However, if you provide access to or distribute copies of a Project Gutenberg™ work in a format other than “Plain Vanilla ASCII” or other format used in the official version posted on the official Project Gutenberg™ website (www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon request, of the work in its original “Plain Vanilla ASCII” or other form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg™ License as specified in paragraph 1.E.1.
1.E.7. Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, performing, copying or distributing any Project Gutenberg™ works unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.
1.E.8. You may charge a reasonable fee for copies of or providing access to or distributing Project Gutenberg™ electronic works provided that:
• You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from the use of Project Gutenberg™ works calculated using the method you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed to the owner of the Project Gutenberg™ trademark, but he has agreed to donate royalties under this paragraph to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid within 60 days following each date on which you prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty payments should be clearly marked as such and sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in Section 4, “Information about donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation.”
• You provide a full refund of any money paid by a user who notifies you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he does not agree to the terms of the full Project Gutenberg™ License. You must require such a user to return or destroy all copies of the works possessed in a physical medium and discontinue all use of and all access to other copies of Project Gutenberg™ works.
• You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the electronic work is discovered and reported to you within 90 days of receipt of the work.
• You comply with all other terms of this agreement for free distribution of Project Gutenberg™ works.
1.E.9. If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg™ electronic work or group of works on different terms than are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing from the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the manager of the Project Gutenberg™ trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below.
1.F.
1.F.1. Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread works not protected by U.S. copyright law in creating the Project Gutenberg™ collection. Despite these efforts, Project Gutenberg™ electronic works, and the medium on which they may be stored, may contain “Defects,” such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by your equipment.
1.F.2. LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the “Right of Replacement or Refund” described in paragraph 1.F.3, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project Gutenberg™ trademark, and any other party distributing a Project Gutenberg™ electronic work under this agreement, disclaim all liability to you for damages, costs and expenses, including legal fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH DAMAGE.
1.F.3. LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a written explanation to the person you received the work from. If you received the work on a physical medium, you must return the medium with your written explanation. The person or entity that provided you with the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a refund. If you received the work electronically, the person or entity providing it to you may choose to give you a second opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy is also defective, you may demand a refund in writing without further opportunities to fix the problem.
1.F.4. Except for the limited right of replacement or refund set forth in paragraph 1.F.3, this work is provided to you ‘AS-IS’, WITH NO OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.
1.F.5. Some states do not allow disclaimers of certain implied warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any provision of this agreement shall not void the remaining provisions.
1.F.6. INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone providing copies of Project Gutenberg™ electronic works in accordance with this agreement, and any volunteers associated with the production, promotion and distribution of Project Gutenberg™ electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, that arise directly or indirectly from any of the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg™ work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any Project Gutenberg™ work, and (c) any Defect you cause.
Section 2. Information about the Mission of Project Gutenberg™
Project Gutenberg™ is synonymous with the free distribution of electronic works in formats readable by the widest variety of computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from people in all walks of life.
Volunteers and financial support to provide volunteers with the assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg™’s goals and ensuring that the Project Gutenberg™ collection will remain freely available for generations to come. In 2001, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure and permanent future for Project Gutenberg™ and future generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 and the Foundation information page at www.gutenberg.org.
Section 3. Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non-profit 501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal Revenue Service. The Foundation’s EIN or federal tax identification number is 64-6221541. Contributions to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by U.S. federal laws and your state’s laws.
The Foundation’s business office is located at 809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887. Email contact links and up to date contact information can be found at the Foundation’s website and official page at www.gutenberg.org/contact
Section 4. Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
Project Gutenberg™ depends upon and cannot survive without widespread public support and donations to carry out its mission of increasing the number of public domain and licensed works that can be freely distributed in machine-readable form accessible by the widest array of equipment including outdated equipment. Many small donations ($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt status with the IRS.
The Foundation is committed to complying with the laws regulating charities and charitable donations in all 50 states of the United States. Compliance requirements are not uniform and it takes a considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up with these requirements. We do not solicit donations in locations where we have not received written confirmation of compliance. To SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any particular state visit www.gutenberg.org/donate.
While we cannot and do not solicit contributions from states where we have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition against accepting unsolicited donations from donors in such states who approach us with offers to donate.
International donations are gratefully accepted, but we cannot make any statements concerning tax treatment of donations received from outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.
Please check the Project Gutenberg web pages for current donation methods and addresses. Donations are accepted in a number of other ways including checks, online payments and credit card donations. To donate, please visit: www.gutenberg.org/donate
Section 5. General Information About Project Gutenberg™ electronic works
Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg™ concept of a library of electronic works that could be freely shared with anyone. For forty years, he produced and distributed Project Gutenberg™ eBooks with only a loose network of volunteer support.
Project Gutenberg™ eBooks are often created from several printed editions, all of which are confirmed as not protected by copyright in the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper edition.
Most people start at our website which has the main PG search facility: www.gutenberg.org.
This website includes information about Project Gutenberg™, including how to make donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.