PIV provizor⸱a versi⸱o far⸱it⸱a je 2012-04-03 20:00

Vid⸱u la nun⸱a⸱n Versi⸱o⸱n en vort⸱ar⸱o.net. La jen⸱a versi⸱o permes⸱as tra⸱serĉ⸱i la tut⸱a⸱n vort⸱ar⸱o⸱n. Vi facil⸱e pov⸱as instal⸱i ĝi⸱n en vi⸱a⸱n person⸱a⸱n komput⸱il⸱o⸱n por sen⸱ret⸱a uz⸱ad⸱o.

Mi ankoraŭ pli⸱bon⸱ig⸱os kelk⸱a⸱j⸱n afer⸱o⸱j⸱n. La font⸱o de tiu dokument⸱o est⸱as skan⸱it⸱a dokument⸱o de la paper⸱a PIV, ne la nun⸱a ret⸱a versi⸱o.


Mi atend⸱as vi⸱a⸱j⸱n korekt⸱o⸱j⸱n je Remuŝ .

===-a===

Fin⸱a morfem⸱o, mark⸱ant⸱a la adjektiv⸱o⸱j⸱n: - a, signif⸱ant⸱a ’rilat⸱a’, ’kvalit⸱a’, est⸱as uz⸱at⸱a:
A. post morfem⸱o montr⸱ant⸱a aĵ⸱o⸱n, person⸱o⸱n kaj simil⸱e, por sign⸱i, ke la kvalifik⸱it⸱a vort⸱o:
  1. est⸱as en aparten⸱a rilat⸱o kun la ide⸱o en⸱ten⸱at⸱a en la koncern⸱at⸱a morfem⸱o (hom⸱a man⸱o, koton⸱a industri⸱o).
  1. hav⸱as tut⸱e aŭ part⸱e ties kvalit⸱o⸱n (reĝ⸱a person⸱o, leĝ⸱o).
  1. est⸱as tut⸱e aŭ part⸱e el ties material⸱o (ŝton⸱a statu⸱o, ter⸱o).
  1. simil⸱as tut⸱e aŭ part⸱e ties aspekt⸱o⸱n (ole⸱a likv⸱aĵ⸱o, karakter⸱o).
Rimark⸱o. 1 Tiu⸱j⸱n ĉi last⸱a⸱j⸱n senc⸱o⸱j⸱n oni pov⸱as pli preciz⸱e esprim⸱i help⸱e de sufiks⸱o⸱j (ŝton⸱hav⸱a ter⸱o; ole⸱ec⸱a, ole⸱esk⸱a likv⸱aĵ⸱o) aŭ de kun⸱met⸱o per -plen⸱a, -riĉ⸱a, -aspekt⸱a, -simil⸱a.

B. post morfem⸱o, signif⸱ant⸱a proces⸱o⸱n, por sign⸱i, ke la kvalifik⸱it⸱a vort⸱o hav⸱as kun la ag⸱o esprim⸱it⸱a en la radik⸱o rilat⸱o⸱n de aparten⸱ec⸱o (la nutr⸱a problem⸱o, nutr⸱o⸱problem⸱o; lum⸱a radi⸱o, lum⸱radi⸱o), aŭ est⸱as iel karakteriz⸱at⸱a de ĝi (nutr⸱a substanc⸱o; lum⸱a glob⸱o, ĉambr⸱o).
Rimark⸱o. 2 Tiu⸱j⸱n ĉi last⸱a⸱j⸱n senc⸱o⸱j⸱n oni pov⸱as pli preciz⸱e esprim⸱i help⸱e de sufiks⸱o⸱j (lum⸱ig⸱a glob⸱o, lum⸱it⸱a ĉambr⸱o).

C. post prepozici⸱o, por signif⸱i ’est⸱ant⸱a’ (en la pozici⸱o aŭ la stat⸱o montr⸱at⸱a de la prepozici⸱o): trans⸱a region⸱o, antaŭ⸱a tag⸱o.
D. post numeral⸱o⸱j, por signif⸱i la vic⸱numeral⸱o⸱j⸱n: du⸱a, cent⸱a.

===Aarono===

[BIBLIO] Frat⸱o de Moseo kaj unu⸱a ĉef⸱pastr⸱o de la hebre⸱o⸱j: Vi konduk⸱is Vi⸱a⸱n popol⸱o⸱n kiel ŝaf⸱o⸱j⸱n per la man⸱o de Moseo kaj Aarono (L.L. Zamenhof).

===Abadono===

[BIBLIO] Anĝel⸱o de la abism⸱o: ĉirkaŭ⸱it⸱a de rab⸱ist⸱o⸱j […] mi star⸱as kiel kri⸱eg⸱ant⸱a Abadono! (L.L. Zamenhof)

===abak⸱o===

  1. [ARKITEKTURO] Supr⸱a plat⸱a, oft⸱e kvadrat⸱a part⸱o de kolon⸱a kapitel⸱o.
  1. Kalkul⸱il⸱o, konsist⸱ant⸱a el bid⸱o⸱j tra⸱ir⸱it⸱a⸱j de stang⸱et⸱o⸱j, laŭ kiu⸱j ili est⸱as ŝov⸱ebl⸱a⸱j. [SAMSENCA] soroban⸱o.

===abandon⸱o===

[KOMERCO] Ag⸱o, per kiu oni ced⸱as al asekur⸱ist⸱o la asekur⸱it⸱a⸱n objekt⸱o⸱n aŭ tio⸱n, kio rest⸱is el ĝi post difekt⸱iĝ⸱o, kaj anstataŭ⸱e postul⸱as la plen⸱a⸱n asekur⸱it⸱a⸱n sum⸱o⸱n: menci⸱i rajt⸱o⸱n pri abandon⸱o.

===abatis⸱o===

(arkaik⸱a) Bar⸱aĵ⸱o, far⸱it⸱a el de⸱hak⸱it⸱a⸱j arb⸱o⸱j.

===abat⸱o===

[KRISTANISMO] Estr⸱o de abat⸱ej⸱o: abat⸱a jurisdikci⸱o, land⸱o.

===abazi⸱o===

[MEDICINO] Perd⸱o de la kapabl⸱o paŝ⸱i, sen perturb⸱o de la muskol⸱a fort⸱o.

===abdik⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. [JURO] Formal⸱e de⸱met⸱i ĉiu⸱j⸱n rajt⸱o⸱j⸱n pri reg⸱ec⸱o, imperi⸱estr⸱ec⸱o kaj simil⸱e.
  1. [JURO] Mem⸱vol⸱e for⸱las⸱i alt⸱a⸱n ofic⸱o⸱n aŭ rang⸱o⸱n: abdik⸱i la prezid⸱ant⸱ec⸱o⸱n. [SAMSENCA] demisi⸱i, eks⸱iĝ⸱i.

===abdomen⸱o===

  1. [ANATOMIO] Part⸱o de la korp⸱o de la vertebr⸱ul⸱o⸱j, situ⸱ant⸱a inter la torak⸱o kaj la pelv⸱o kaj en⸱ten⸱ant⸱a la intest⸱o⸱j⸱n kaj divers⸱a⸱j⸱n viscer⸱o⸱j⸱n en⸱volv⸱it⸱a⸱j⸱n de la peritone⸱o. [SAMSENCA] ventr⸱o.
  1. [ZOOLOGIO] La mal⸱antaŭ⸱a part⸱o de la korp⸱o de divers⸱a⸱j sen⸱vertebr⸱ul⸱o⸱j. [SAMSENCA] torak⸱o.

===abdukci⸱o===

[ANATOMIO] Tiu mov⸱o de membr⸱o aŭ de anatomi⸱a element⸱o, kiu mal⸱proksim⸱iĝ⸱as de la mez⸱a eben⸱o de la korp⸱o: abdukci⸱a muskol⸱o; abdukci⸱a nerv⸱o (la ses⸱a par⸱o de la krani⸱a nerv⸱o, kiu abdukci⸱as la okul⸱o⸱n). [VIDU] adukci⸱o.

===abduktor⸱o===

[ANATOMIO] Nom⸱o de ia⸱j difin⸱it⸱a⸱j abdukci⸱a⸱j muskol⸱o⸱j: abduktor⸱o de et⸱a fingr⸱o (Musculus abductor digiti minimi).

===Abelard⸱o===

(L.L. Zamenhof) Mez⸱epok⸱a filozof⸱o, teolog⸱o kaj poet⸱o (1079 -1142); edz⸱o de Heloiz⸱o.

===abel⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Apis) de in⸱sekt⸱o⸱j el la ord⸱o de himenopter⸱o⸱j, kiu produkt⸱as miel⸱o⸱n kaj vaks⸱o⸱n: abel⸱o zum⸱as; kiu hav⸱as abel⸱o⸱j⸱n, hav⸱as miel⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) (ofic⸱o ebl⸱ig⸱as profit⸱o⸱j⸱n); ili pel⸱is vi⸱n tiel, kiel far⸱as la abel⸱o⸱j (Hebrea Biblio) ; vir⸱abel⸱o, abel⸱in⸱o, abel⸱reĝ⸱in⸱o. [SAMSENCA] burd⸱o, formik⸱o, vesp⸱o, svarm⸱o, esamen⸱o [VIDU] abel⸱bred⸱ad⸱o.

===aberaci⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. [ASTRONOMIO] Diferenc⸱o inter la ŝajn⸱a kaj la ver⸱a situ⸱o de astr⸱o.
  1. [FIZIKO] Dispers⸱o de la lum⸱radi⸱o⸱j, kiu kontraŭ⸱star⸱as la form⸱iĝ⸱o⸱n de preciz⸱a bild⸱o: sfer⸱a, kromat⸱a aberaci⸱o.
  1. [ANATOMIO] Devi⸱o dis⸱de la normal⸱a tip⸱o.
  1. [MEDICINO] De⸱flank⸱iĝ⸱o dis⸱de la normal⸱a stat⸱o: aberaci⸱o de la sens⸱o⸱j, de la juĝ⸱o⸱kapabl⸱o; gener⸱a aberaci⸱o.

===abevili⸱o===

[PRAHISTORIO] Unu el la aĉeŭle⸱a⸱j industri⸱o⸱j, karakteriz⸱it⸱a de krud⸱a⸱j bifac⸱o⸱j.

===abi⸱o===

  1. [BOTANIKO] (strikt⸱a⸱senc⸱e) Genr⸱o (Abies el pin⸱ac⸱o⸱j) de pingl⸱arb⸱o⸱j sen ŝos⸱et⸱o⸱j, kun plat⸱a⸱j pingl⸱o⸱j, kiu⸱j de⸱fal⸱int⸱e post⸱las⸱as rond⸱a⸱j⸱n, ne el⸱star⸱a⸱j⸱n cikatr⸱o⸱j⸱n, kaj kun star⸱a⸱j konus⸱o⸱j, kies skvam⸱o⸱j iom post iom de⸱fal⸱as; 49 speci⸱o⸱j, nord-hemisfer⸱a⸱j.

===abiogenez⸱o===

[MEDICINO] Spontan⸱a gener⸱ad⸱o; est⸱iĝ⸱o de la viv⸱o el ne⸱organik⸱a materi⸱o. [SAMSENCA] bio⸱genez⸱o.

===abisen⸱o===

An⸱o de Abiseni⸱o

===abism⸱o===

  1. [BIBLIO] La pra⸱ĥaos⸱o: la ter⸱o est⸱is sen⸱form⸱a kaj dezert⸱a, kaj mal⸱lum⸱o est⸱i super la abism⸱o (Hebrea Biblio).
  1. Lok⸱o, en mont⸱o⸱j aŭ en mar⸱o⸱j, tiel profund⸱a, ke ĝi ŝajn⸱as sen⸱fund⸱a: la agl⸱o kvazaŭ fal⸱is en la abism⸱o⸱n kaj tuj aspekt⸱i kiel mus⸱et⸱o; esplor⸱i la ocean⸱a⸱j⸱n abism⸱o⸱j⸱n. [SAMSENCA] faŭk⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Profund⸱o, kiu⸱n la mens⸱o ne pov⸱as ĝis⸱fund⸱e esplor⸱i: fremd⸱a anim⸱o est⸱as abism⸱o sen lim⸱o (L.L. Zamenhof) ; abism⸱o da silent⸱o, da scienc⸱o kaŝ⸱as abism⸱o (ne⸱akord⸱ig⸱ebl⸱a mal⸱sam⸱o) inter tiu⸱j du opini⸱o⸱j.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Profund⸱eg⸱o, ekstrem⸱o kie oni est⸱as for⸱perd⸱it⸱a: abism⸱o de mizer⸱o est⸱i sur la rand⸱o de la abism⸱o (tuj pere⸱ont⸱a) ŝi ripoz⸱is antaŭ nov⸱a mal⸱supr⸱e⸱n⸱iĝ⸱o en la mal⸱lum⸱a⸱n abism⸱o⸱n de si⸱a sort⸱o (L.L. Zamenhof) ; la amas⸱o⸱j vi⸱n dis⸱prem⸱os per la pied⸱o⸱j, la abism⸱o vi⸱n en⸱glut⸱os! (L.L. Zamenhof) ; mi⸱a⸱j esper⸱o⸱j for⸱fal⸱is en la abism⸱o⸱n (L.L. Zamenhof).

===Abiŝag===

Jun⸱a virg⸱ul⸱in⸱o, kiu fleg⸱is la mal⸱jun⸱a⸱n Davidon.

===abiturient⸱o===

Tiu, kiu fin⸱is mez⸱grad⸱a⸱n stud⸱o⸱n en mez⸱grad⸱a⸱n stud⸱ad⸱o⸱n kaj sukces⸱e tra⸱pas⸱is la koncern⸱a⸱n ekzamen⸱o⸱n: ir⸱as abiturient’ jam for! (K. Kalocsay) ; abiturient⸱a diplom⸱a. [SAMSENCA] bakalaŭr⸱o.

===abĵur⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Mal⸱agnosk⸱i
  1. For⸱ĵur⸱i.

===ablaci⸱o===

  1. [MEDICINO] For⸱tranĉ⸱o de hist⸱o, organ⸱o aŭ membr⸱o: ablaci⸱o de ovari⸱o. [SAMSENCA] de⸱sekc⸱o, ektomi⸱o.
  1. [GEOLOGIO] Faz⸱o de erozi⸱o, konsist⸱ant⸱a en for⸱ig⸱o de solid⸱a⸱j material⸱o⸱j: ablaci⸱o de glaĉer⸱o (konsum⸱iĝ⸱o de glaci⸱o pro vent⸱o, fand⸱iĝ⸱o kaj ali⸱a⸱j).
Rimark⸱o. Precip⸱e uz⸱at⸱a parol⸱ant⸱e pri glaĉer⸱o⸱j.
[VIDU] abrazi⸱o
  1. a) [ASTRONOMIO] Konsum⸱iĝ⸱o de objekt⸱o (ekzempl⸱e meteorit⸱o) pro frot⸱ad⸱o tra la atmosfer⸱o

b) [ASTRONOMIO] Konsum⸱iĝ⸱o de material⸱o pro intern⸱a radi⸱ad⸱o.


===ablativ⸱o===

[LINGVOSCIENCO] Kaz⸱o de la deklinaci⸱o en divers⸱a⸱j lingv⸱o⸱j (Latin⸱a, hungar⸱a kaj ali⸱a⸱j), esprim⸱ant⸱a propr⸱e la dis⸱ig⸱o⸱n aŭ de⸱ir⸱punkt⸱o, kaj akcesor⸱e uz⸱at⸱a por divers⸱a⸱j adjekt⸱o⸱j: ablativ⸱o absolut⸱a (L.L. Zamenhof) (apart⸱a konstru⸱o, en latin⸱o, de ablativ⸱a⸱j substantiv⸱o kaj particip⸱o kun signif⸱o de adjekt⸱a subprop.).

===abnegaci⸱o===

Volont⸱a for⸱las⸱o de propr⸱a⸱j komfort⸱aĵ⸱o⸱j aŭ plezur⸱o⸱j, por la bon⸱o de ali⸱ul⸱o⸱j aŭ pro religi⸱a⸱j motiv⸱o⸱j. [SAMSENCA] rezign⸱o, si⸱n⸱don⸱em⸱o.

===Abner⸱o===

[BIBLIO] General⸱o de Saul⸱o, post⸱e de Davido.

===abnorm⸱a===

= ne⸱norm⸱a.

===aboc⸱o===

  1. Alfabet⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Element⸱a instru⸱o pri iu sci⸱ar⸱o: aboc⸱o de fizik⸱o, de sen⸱naci⸱ism⸱o. [SAMSENCA] kompendi⸱o, rudiment⸱o.

===abol⸱i===

(transitiv⸱a) [JURO] Per oficial⸱a akt⸱o nul⸱ig⸱i leĝ⸱o⸱n aŭ for⸱ig⸱i aranĝ⸱o⸱n aŭ kutim⸱o⸱n: sklav⸱ec⸱o est⸱is abol⸱it⸱a en Usono nur en 1865.

===abolici⸱i===

= abol⸱i.

===abomas⸱o===

[ANATOMIO] La kvar⸱a stomak⸱a poŝ⸱o de la re⸱maĉ⸱ul⸱o⸱j, lok⸱it⸱a post la omas⸱o. [SAMSENCA] centipeli⸱o, rumen⸱o.

===abomen⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Mal⸱am⸱eg⸱i pro fizik⸱e naŭz⸱a⸱j ec⸱o⸱j: abomen⸱i odor⸱o⸱n, ostr⸱o⸱j⸱n; abomen⸱i trink⸱i akv⸱o⸱n.
  1. Mal⸱am⸱eg⸱i pro moral⸱e tre mal⸱plaĉ⸱a⸱j ec⸱o⸱j: oni perfid⸱o⸱n pren⸱as, sed perfid⸱ul⸱o⸱n abomen⸱as (L.L. Zamenhof) ; ne abomen⸱u Edom⸱id⸱o⸱n, ĉar li est⸱as vi⸱a frat⸱o (Hebrea Biblio) ; abomen⸱at⸱o de la popol⸱o⸱j (Hebrea Biblio) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) ĉu ĝi posed⸱is tiu⸱n fier⸱ec⸱o⸱n, kiu abomen⸱as tim⸱o⸱n? (L.L. Zamenhof).

===abon⸱i===

(transitiv⸱a)Ricev⸱ad⸱i, laŭ kontrakt⸱o kaj post pag⸱o, dum difin⸱it⸱a temp⸱o, gazet⸱o⸱n, komerc⸱aĵ⸱o⸱n, fer⸱voj⸱bilet⸱o⸱n, telefon⸱serv⸱o⸱n kaj simil⸱e: mi abon⸱as la Gazet⸱o⸱n de Anonc⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; abon⸱i loĝi⸱o⸱n en la teatr⸱o; li vol⸱u sci⸱ig⸱i mi⸱n, ĉu li abon⸱os la Bibliotek⸱o⸱n (L.L. Zamenhof).
Rimark⸱o la signif⸱o⸱n ’mend⸱i, pag⸱i por la abon⸱o, ek⸱abon⸱i’; kiom da abon⸱it⸱a⸱j ekzempler⸱o⸱j de ’Esperant⸱ist⸱o’? (L.L. Zamenhof).

===aborigen⸱o===

  1. [HISTORIO] Mit⸱a pra⸱loĝ⸱ant⸱o de Latio.
  1. [KOMUNUZO] Pra⸱loĝ⸱ant⸱o: la Aŭstraliaj aborigen⸱o⸱j. [SAMSENCA] indiĝen⸱o.

===abort⸱i===

(1) (ne⸱transitiv⸱a)
  1. Nask⸱i antaŭ⸱temp⸱e ne⸱viv⸱i⸱pov⸱a⸱n id⸱o⸱n: se vir⸱o⸱j […] frap⸱os graved⸱a⸱n vir⸱in⸱o⸱n, kaj ŝi abort⸱os […] (Hebrea Biblio). [SAMSENCA] akuŝ⸱i.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Halt⸱i en si⸱a evolu⸱o, kresk⸱ad⸱o: kiom da laŭt⸱e reklam⸱it⸱a⸱j projekt⸱o⸱j de lingv⸱o inter⸱naci⸱a rid⸱ind⸱e abort⸱is! [SAMSENCA] fiask⸱i.

===Abrahamo===

[BIBLIO] Patriark⸱o, komun⸱a pra⸱av⸱o de la hebre⸱o⸱j kaj arab⸱o⸱j: ĉe la brust⸱o de Abrahamo (L.L. Zamenhof) (en la paradiz⸱o).

===abrazi⸱o===

  1. [GEOLOGIO] Erozi⸱o pro frot⸱ad⸱o de material⸱o transport⸱it⸱a de akv⸱o, glaci⸱o aŭ vent⸱o. [VIDU] ablaci⸱o.
  1. [MEDICINO] Dis⸱ig⸱o aŭ for⸱tranĉ⸱o de et⸱a⸱j supr⸱aĵ⸱a⸱j er⸱o⸱j de haŭt⸱o aŭ mukoz⸱o.

===abrikot⸱o===

[BOTANIKO] Frukt⸱o de abrikot⸱arb⸱o: kompot⸱o el abrikot⸱o⸱j; drup⸱o kun glat⸱a kern⸱o, kun flav⸱a, iom farun⸱ec⸱a karn⸱o kaj kun oranĝ⸱e flav⸱a, oft⸱e vang⸱o⸱ruĝ⸱a, lanug⸱a haŭt⸱o: kompot⸱o el abrikot⸱o⸱j; krud⸱a⸱j, sek⸱ig⸱it⸱a⸱j abrikot⸱o⸱j.

===abrogaci⸱i===

= abrog⸱i.

===abrog⸱i===

(transitiv⸱a) [JURO] Nul⸱ig⸱i leĝ⸱o⸱n aŭ dekret⸱o⸱n far⸱e de la rajt⸱ig⸱it⸱a⸱j instanc⸱o⸱j. [SAMSENCA] abol⸱i.

===abrotan⸱o===

(L.L. Zamenhof) [BOTANIKO] Speci⸱o de artemizi⸱o (Artemisia abrotanum), de ne⸱kon⸱at⸱a de⸱ven⸱o, ĝis 1 m alt⸱a tuf⸱arbust⸱o kun du⸱obl⸱e plum⸱e divid⸱a⸱j, citron⸱ŝel⸱odor⸱a⸱j foli⸱o⸱j; kvazaŭ⸱hejm⸱a en sud⸱a Eŭrop⸱o kaj sud-uest⸱a Azio, pas⸱int⸱ec⸱e uz⸱at⸱a por medicin⸱o kaj spic⸱ad⸱o, nun kultiv⸱at⸱a por ornam⸱o.

===abrupt⸱a===

Mal⸱agrabl⸱e subit⸱a, ne⸱ĝentil⸱e sen⸱prepar⸱a: (or⸱don⸱i) per rapid⸱a, abrupt⸱a voĉ⸱o (L.L. Zamenhof) ; abrupt⸱a adiaŭ⸱o. [SAMSENCA] sek⸱a, krud⸱a.

===Abruz⸱o===

[GEOGRAFIO] Region⸱o en centr⸱a Italio (14° E, 42° N).

===absces⸱o===

[MEDICINO] Amas⸱o da pus⸱o, kolekt⸱iĝ⸱int⸱a en kav⸱aĵ⸱o form⸱iĝ⸱int⸱a mez⸱e de ĉirkaŭ⸱ant⸱a⸱j hist⸱o⸱j detru⸱it⸱a⸱j aŭ de⸱ŝov⸱it⸱a⸱j: varm⸱a, mal⸱varm⸱a absces⸱o; dren⸱i absces⸱o⸱n; la absces⸱o dis⸱romp⸱iĝ⸱is. [VIDU] tumor⸱o, ulcer⸱o.

===abscis⸱o===

kartezi⸱a koordinat⸱o, en la eben⸱o kutim⸱e met⸱it⸱a horizontal⸱e: ĉe funkci⸱o kun unu variabl⸱o la abscis⸱o reprezent⸱as la argument⸱o⸱n. [SAMSENCA] ordinat⸱o.

===absid⸱o===

[ARKITEKTURO] Tiu du⸱on⸱rond⸱a fund⸱a part⸱o de katolik⸱a preĝ⸱ej⸱o, kiu form⸱as unu el la ekstrem⸱o⸱j de la nav⸱o kaj en⸱hav⸱as la ĥor⸱ej⸱o⸱n kaj la altar⸱o⸱n.

===absint⸱o===

  1. [BOTANIKO] Spec⸱o de artemizi⸱o (Artemisia absinthium) el Eŭrop⸱o, plur⸱jar⸱a herb⸱o kun unu aŭ du⸱obl⸱e plum⸱e divid⸱a⸱j, silk⸱har⸱e felt⸱a⸱j foli⸱o⸱j; amar-arom⸱a ekstrakt⸱o el la plant⸱o est⸱as uz⸱at⸱a por fabrik⸱ad⸱o de absint⸱o 2.
  1. [KUIRARTO] Verd⸱a, fort⸱e alkohol⸱it⸱a likvor⸱o, en⸱ten⸱ant⸱a inter⸱ali⸱e ekstrakt⸱o⸱n de absint⸱o 1. Sinonim⸱o: absint⸱a likvor⸱o. [VIDU] vermut⸱o.

===absolut⸱a===

  1. Tut⸱e sen⸱de⸱pend⸱a de ĉia potenc⸱o aŭ kontrol⸱o: absolut⸱a reĝ⸱o (reg⸱ant⸱a nur laŭ si⸱a arbitr⸱o) oni dir⸱is pri car⸱ism⸱o, ke ĝi est⸱as absolut⸱a monarki⸱o, moder⸱ig⸱at⸱a de atenc⸱o⸱j.
  1. Ne el⸱met⸱it⸱a al ia kondiĉ⸱o, rezerv⸱o aŭ lim⸱ig⸱o: absolut⸱a princip⸱o, regul⸱o, logik⸱o (L.L. Zamenhof) absolut⸱a mank⸱o de si⸱n⸱gard⸱o (L.L. Zamenhof) mi est⸱is amik⸱o absolut⸱a de vi⸱a entrepren⸱o (L.L. Zamenhof) mi far⸱os el la land⸱o absolut⸱a⸱j⸱n ruin⸱o⸱j⸱n (Hebrea Biblio) absolut⸱a mal⸱lum⸱o reg⸱is ĉirkaŭ ĝi. [SAMSENCA] nepr⸱a, radikal⸱a, perfekt⸱a, pur⸱a.
  1. [LINGVOSCIENCO] Sen sintaks⸱a rilat⸱o kun sintagm⸱o de la sam⸱a fraz⸱o: En Esperant⸱o ne ekzist⸱as absolut⸱a particip⸱o.
  1. [KEMIO] Sen⸱miks⸱a, tut⸱e pur⸱a: absolut⸱a alkohol⸱o.
  1. [FIZIKO] Sen⸱de⸱pend⸱a de arbitr⸱a mezur⸱il⸱o: absolut⸱a temperatur⸱o absolut⸱a nul⸱punkt⸱o absolut⸱a⸱j elektr⸱a⸱j unu⸱o⸱j.
  1. a) [MATEMATIKO] (parol⸱ant⸱e pri reel⸱a val⸱or⸱o) Sen⸱sign⸱um⸱a: la absolut⸱a val⸱or⸱o de - 3 est⸱as 3.

b) [MATEMATIKO] (parol⸱ant⸱e pri. kompleks⸱a val⸱or⸱o) Est⸱ant⸱a la distanc⸱o al la origin⸱o: la absolut⸱a val⸱or⸱o de 4 + 3 i est⸱as 5.


===absolv⸱i===

(L.L. Zamenhof) (transitiv⸱a)
  1. Pardon⸱i kaj nul⸱ig⸱i la pek⸱o⸱j⸱n de iu. Sinonim⸱o: pek⸱liber⸱ig⸱i.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Deklar⸱i iu⸱n sen⸱kulp⸱a. Sinonim⸱o: mal⸱kondamn⸱i.
Rimark⸱o. mal⸱ĝust⸱a est⸱as la uz⸱o de ’absolv⸱i’ anstataŭ ’plen⸱um⸱i’ (kurs⸱o⸱n), ’fini’ (stud⸱ad⸱o⸱n), ’sukces⸱e tra⸱pas⸱i’ (ekzamen⸱o⸱n).

===absorb⸱i===

(3) (transitiv⸱a)
  1. Ekskluziv⸱e okup⸱i (la spirit⸱o⸱n aŭ atent⸱o⸱n): fabel⸱o⸱j, kies en⸱hav⸱o […] tiel fort⸱e absorb⸱as la mens⸱o⸱n kaj rav⸱as la imag⸱o⸱n de infan⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; li kaj la mastr⸱o de la magazen⸱o est⸱is ebl⸱e absorb⸱it⸱a⸱j de si⸱a komun⸱a okup⸱o (L.L. Zamenhof) ; la esprim⸱o de li⸱a vizaĝ⸱o est⸱is absorb⸱it⸱a (K. Bein). [SAMSENCA] obsed⸱i.
  1. (evit⸱ind⸱a) = sorb⸱i: tiu⸱j libr⸱o⸱j est⸱is tiel gras⸱makul⸱a⸱j, ili cert⸱e absorb⸱is en si⸱n tut⸱a⸱j⸱n torent⸱o⸱j⸱n da larm⸱o⸱j (L.L. Zamenhof).

===abstemi⸱o===

(L.L. Zamenhof) = abstin⸱ad⸱o.

===abstinenc⸱o===

(L.L. Zamenhof) = abstin⸱ad⸱o.

===abstin⸱i===

(4) (ne⸱transitiv⸱a)
  1. Si⸱n de⸱ten⸱ad⸱i, pro princip⸱o, de la uz⸱ad⸱o de io plezur⸱ig⸱a (ekzempl⸱e alkohol⸱o, viand⸱o, tabak⸱o, seks⸱a⸱j rilat⸱o⸱j kaj tiel plu). [VIDU] asket⸱o.
  1. [KRISTANISMO] Si⸱n de⸱ten⸱i de la manĝ⸱ad⸱o de viand⸱o aŭ lim⸱ig⸱i tro⸱a⸱n konsum⸱ad⸱o⸱n, precip⸱e dum vendred⸱o, la mort⸱o⸱tag⸱o de Jesuo. [SAMSENCA] fast⸱i, ofer⸱i 2.

===abstrakt⸱a===

  1. [FILOZOFIO] Pri⸱trakt⸱ant⸱a nur pur⸱a⸱j⸱n ec⸱o⸱j⸱n, ne real⸱aĵ⸱o⸱j⸱n: abstrakt⸱a ide⸱o. [SAMSENCA] ide⸱a, ne⸱percept⸱ebl⸱a.
  1. [LINGVOSCIENCO] (parol⸱ant⸱e pri substantiv⸱o) Esprim⸱ant⸱a ec⸱o⸱n, est⸱manier⸱o⸱n (parol⸱ant⸱e pri substantiv⸱o): ’kuraĝ⸱o’, ’bel⸱ec⸱o’ est⸱as abstrakt⸱a⸱j vort⸱o⸱j.
  1. [BELARTOJ] Cel⸱ant⸱a ne la pli-mal⸱pli ĝust⸱a⸱n prezent⸱ad⸱o⸱n de la real⸱aĵ⸱o, sed nur la lud⸱a⸱n kombin⸱o⸱n de form⸱o⸱j, kolor⸱o⸱j kaj simil⸱e: abstrakt⸱a pentr⸱o⸱art⸱o; abstrakt⸱a skulpt⸱aĵ⸱o. [SAMSENCA] figur⸱a.
  1. Ne hav⸱ant⸱a kontakt⸱o⸱n kun la real⸱aĵ⸱o⸱j, ne⸱praktik⸱a: batal⸱ad⸱o abstrakt⸱a kaj teori⸱o (L.L. Zamenhof) ; ĉiu ver⸱aĵ⸱o, dum ĝi rest⸱as abstrakt⸱a doktrin⸱o, hav⸱as neni⸱a⸱n influ⸱o⸱n en la mond⸱o⸱n (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] metafizik⸱a, nebul⸱a, ĥimer⸱a, spekulativ⸱a.

===absurd⸱a===

  1. Kontraŭ⸱a al la komun⸱a saĝ⸱o: tiel blind⸱ig⸱it⸱a per la rutin⸱a⸱j kutim⸱o⸱j, ke ĝi tamen far⸱os tia⸱n absurd⸱a⸱n elekt⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; vi⸱a iniciativ⸱o est⸱is absurd⸱a en tia⸱j cirkonstanc⸱o⸱j. [SAMSENCA] sen⸱senc⸱a, idiot⸱a.
  1. [FILOZOFIO] Ofend⸱ant⸱a la regul⸱o⸱j⸱n de la logik⸱o: ’mi tio⸱n kred⸱as, ĉar tio est⸱as absurd⸱a’ est⸱as sprit⸱a resum⸱o de la pens⸱o de Origen⸱o; la ide⸱o de sen⸱fin⸱a mov⸱ad⸱o est⸱as absurd⸱a hipotez⸱o. [SAMSENCA] mal⸱raci⸱a, mem⸱kontraŭ⸱dir⸱a.

===Absalom⸱o===

[BIBLIO] La long⸱har⸱a, ribel⸱a fil⸱o de Davido.

===Abudabi⸱o===

ĉef⸱urb⸱o de la Unu⸱iĝ⸱int⸱a⸱j Arab⸱a⸱j Emir⸱land⸱o⸱j (45°22’ E, 24°28’ N).

===Abuĝ⸱o===

ĉef⸱urb⸱o de Niĝerio (7°11’ E, 9°12’ N).

===abuli⸱o===

[PSIKOLOGIO] Ne⸱normal⸱a stat⸱o, konsist⸱ant⸱a en mank⸱o de vol⸱pov⸱o; ne⸱kapabl⸱ec⸱o ven⸱i al ia vol⸱a decid⸱o.

===abund⸱a===

  1. Est⸱ant⸱a en pli ol sufiĉ⸱a kvant⸱o aŭ nombr⸱o: abund⸱a rikolt⸱o (K. Bein) ; abund⸱a manĝ⸱aĵ⸱o (L.L. Zamenhof) ; abund⸱a program⸱o; saĝ⸱o abund⸱a, sed ne profund⸱a (L.L. Zamenhof) ; abund⸱a⸱j larm⸱o⸱j (L.L. Zamenhof), har⸱o⸱j (L.L. Zamenhof).
  1. En⸱ten⸱ant⸱a en pli ol sufiĉ⸱a kvant⸱o aŭ nombr⸱o: mal⸱jun⸱ul⸱o abund⸱a je proverb⸱o⸱j; ter⸱o abund⸱a je rikolt⸱o⸱j. [SAMSENCA] riĉ⸱a, svarm⸱ant⸱a. [VIDU] naĝ⸱i, bon⸱i, pluv⸱o, mot⸱o.

===abutil⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Abutilon el malv⸱ac⸱o⸱j) de pli ol 100 spec⸱o⸱j de arbust⸱o⸱j kaj unu- aŭ plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j el la tropik⸱a⸱j kaj varm⸱a⸱j region⸱o⸱j: mult⸱a⸱j abutil⸱o⸱j est⸱as kultiv⸱at⸱a⸱j por ornam⸱o aŭ (ekzempl⸱e Abutilon theophrasti el Ĉini⸱o) util⸱ig⸱at⸱a⸱j por jut⸱o.

===abutment⸱o===

  1. [ARKITEKTURO] Fortik⸱a mason⸱aĵ⸱o, konstru⸱it⸱a ĉe la flank⸱o⸱j de ark⸱o, pont⸱o aŭ volb⸱o, por kontraŭ⸱star⸱i ĝi⸱a⸱n puŝ⸱o⸱n. [SAMSENCA] apog⸱ark⸱o
  1. [TEKNIKOJ] Apog⸱surfac⸱o, real⸱ig⸱it⸱a per pli⸱grand⸱ig⸱o de la sekc⸱o.

===-ac===

[BOTANIKO] (aceae)
Sufiks⸱o , uz⸱at⸱a por form⸱i nom⸱o⸱j⸱n de plant⸱famili⸱o⸱j el la nom⸱o de ili⸱a nomenklatur⸱a genr⸱a tip⸱o: lili⸱ac⸱o(j), plantag⸱ac⸱o(j), roz⸱ac⸱o⸱j, salik⸱ac⸱o⸱j, onagr⸱ac⸱o⸱j.
Rimark⸱o. 1 Plur⸱a⸱j famili⸱nom⸱o⸱j, de⸱ven⸱ant⸱a⸱j el ne⸱legitim⸱a⸱j genr⸱o⸱nom⸱o⸱j est⸱as konserv⸱at⸱a⸱j; ekzempl⸱e akvifoli⸱ac⸱o⸱j, ebon⸱ac⸱o⸱j, fab⸱ac⸱o⸱j, kariofil⸱ac⸱o⸱j; onagr⸱ac⸱o⸱j.
Rimark⸱o. 2 Kelk⸱a⸱j famili⸱nom⸱o⸱j est⸱as ne⸱regul⸱e form⸱it⸱a⸱j kaj akcept⸱it⸱a⸱j kiel escept⸱o⸱j: gramine⸱o⸱j (Gramnineae) = po⸱ac⸱o⸱j; kompozit⸱o⸱j (Compositae) = aster⸱ac⸱o⸱j, labiat⸱o⸱j (Labiatae) = lami⸱ac⸱o⸱j, krucifer⸱o⸱j (Cruciferae) = brasik⸱ac⸱o⸱j, kaj ali⸱a⸱j La al⸱don⸱o de ac⸱o al la nom⸱o de tiu⸱j famili⸱o⸱j (ekzempl⸱e ’krucifer⸱ac⸱o⸱j’) est⸱as ne⸱logik⸱a, kontraŭ⸱a al la botanik⸱a kod⸱o de nomenklatur⸱o kaj nepr⸱e evit⸱ind⸱a.
[SAMSENCA] -al/, - e /, -ine/, -oide/.

===ac⸱e===

[KEMIO] Prefiks⸱o , uz⸱at⸱a por indik⸱i
  1. rilat⸱o⸱n al et⸱in⸱o aŭ et⸱en⸱o.
  1. - C-C -grup⸱o⸱n lig⸱it⸱a⸱n al du⸱cikl⸱a sistem⸱o inter la 1 a, 7a kaj la 8a karbon⸱atom⸱o: ace⸱naften⸱o.

===acerb⸱a===

  1. Adstring⸱a⸱gust⸱a, kiel ne⸱matur⸱a frukt⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Kritik⸱e, ofend⸱intenc⸱e pik⸱a, mord⸱a.

===acer⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Acer el acer⸱ac⸱o⸱j) de fal⸱foli⸱a⸱j arb⸱o⸱j kaj trunk⸱arbust⸱o⸱j kun foli⸱o⸱j, kiu⸱j aŭtun⸱e montr⸱as bel⸱eg⸱a⸱j⸱n kolor⸱o⸱j⸱n (de flav⸱a ĝis ruĝ⸱a⸱j), kun sek⸱a⸱j, du⸱flug⸱il⸱o⸱j frukt⸱o⸱j (du⸱samar⸱o⸱j) kun blank⸱a aŭ hel⸱e brun⸱ruĝ⸱a lign⸱o util⸱ig⸱at⸱a precip⸱e por mebl⸱o⸱j kaj torn⸱aĵ⸱o⸱j; 11 spec⸱o⸱j el la nord⸱a hemisfer⸱o kaj tropik⸱a⸱j mont⸱ar⸱o⸱j.

===acetabul⸱o===

[ANATOMIO] (acetabulum) Kav⸱aĵ⸱o de la koks⸱ost⸱o, en kiu artik⸱iĝ⸱as la femur⸱al⸱a kap⸱o.

===acetilen⸱o===

(L.L. Zamenhof) [KEMIO] Et⸱in⸱o, HC≡CH, brul⸱ig⸱ebl⸱a gas⸱a hidrokarbon⸱o, pas⸱int⸱ec⸱e uz⸱at⸱a por lum⸱ig⸱ad⸱o; nun por veld⸱ad⸱o kaj en la fabrik⸱ad⸱o de divers⸱a⸱j kemi⸱aĵ⸱o⸱j.

===acet⸱o===

[KEMIO] [KEMIO] acet⸱il⸱o, CH3CO - (en kun⸱met⸱aĵ⸱o⸱j): acet⸱anilid⸱o, C6H5-NH-CO-Radik⸱o:CH3.

===aceton⸱o===

[KEMIO] Propanon⸱o, CH3-CO-CH3, sen⸱kolor⸱a likv⸱aĵ⸱o, keton⸱o, produkt⸱at⸱a inter⸱ali⸱e per distil⸱o.

===acidimetr⸱o===

= [KEMIO] acid⸱o⸱metr⸱o.

===acid⸱o===

[KEMIO] Kombinaĵ⸱o, hav⸱ant⸱a hidrogen⸱jon⸱o⸱j⸱n en akv⸱a solv⸱aĵ⸱o, kaj ruĝ⸱ig⸱ant⸱a lakmus⸱o⸱n: ĉiu acid⸱o konsist⸱as el hidrogen⸱o kaj acid⸱rest⸱o. [VIDU] acid⸱mord⸱i, acid⸱nombr⸱o, acid⸱alkal⸱a ekvilibr⸱o ([VIDU] ekvilibr⸱o 3).

===acin⸱o===

[ANATOMIO] Rond⸱form⸱a amas⸱o de plur⸱a⸱j sekreci⸱a⸱j ĉel⸱o⸱j ĉirkaŭ kav⸱o, oft⸱e kontinu⸱a kun el⸱sekreci⸱a kanal⸱o: la saliv⸱a⸱j kaj larm⸱a⸱j gland⸱o⸱j konsist⸱as el acin⸱o⸱j.

===acipenser⸱o⸱j===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Acipenser) de kondroste⸱a⸱j fiŝ⸱o⸱j, al kiu aparten⸱as sevrug⸱o, sterled⸱o kaj sturg⸱o; el la fraj⸱o de plur⸱a⸱j el tiu⸱j spec⸱o⸱j oni far⸱as la ver⸱a⸱n kaviar⸱o⸱n.

===Acis⸱o===

[MITOLOGIO] Helen⸱a vir⸱a nom⸱o, inter⸱ali⸱e de la am⸱ant⸱o de Galate⸱a.

===Acor⸱o⸱j===

Portugal⸱a insul⸱ar⸱o en Atlantik⸱o (27°12’ U, 38°38’ N): la Acor⸱a anticiklon⸱o.

===-aĉ===

I. Sufiks⸱o esprim⸱ant⸱a sen⸱valor⸱ig⸱o⸱n (pro mal⸱bel⸱a aspekt⸱o, mal⸱taŭg⸱ec⸱o, mal⸱bon⸱a kvalit⸱o aŭ karakter⸱o kaj simil⸱e): dom⸱aĉ⸱o (L.L. Zamenhof), ĉeval⸱aĉ⸱o (K. Kalocsay) ; vir⸱in⸱aĉ⸱o (L.L. Zamenhof), pastr⸱aĉ⸱o (L.L. Zamenhof), popol⸱aĉ⸱o (L.L. Zamenhof), babil⸱aĉ⸱i (L.L. Zamenhof), el⸱parol⸱aĉ⸱i (L.L. Zamenhof), rigard⸱aĉ⸱i kiel bov⸱id⸱o (L.L. Zamenhof), kri⸱aĉ⸱i (L.L. Zamenhof), mol⸱aĉ⸱a. [SAMSENCA] fi, mis.
II. Mem⸱star⸱e uz⸱at⸱a morfem⸱o, kun la sam⸱a signif⸱o.

===aĉet⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Akir⸱i kiel propr⸱aĵ⸱o⸱n per pag⸱o de mon⸱o: aĉet⸱i io⸱n de iu, dis⸱de iu; la kamp⸱o kaj kavern⸱o […] aĉet⸱it⸱a⸱j de el la fil⸱o⸱j de ĥet (Hebrea Biblio) ; aĉet⸱i te⸱o⸱n por unu frank⸱o (L.L. Zamenhof) ; David aĉet⸱is […] bov⸱o⸱j⸱n pro 50 sikl⸱o⸱j (Hebrea Biblio) ; aĉet⸱i bird⸱o⸱j⸱n kontraŭ kelk⸱a⸱j spes⸱dek⸱o⸱j; ĉiu⸱j⸱n ĉi bien⸱o⸱j⸱n li aĉet⸱is per la hered⸱aĵ⸱o de si⸱a patr⸱o; absolut⸱e aĉet⸱i firm⸱e, kontant⸱e, kredit⸱e; marĉand⸱o aĉet⸱i ne dev⸱ig⸱as (L.L. Zamenhof).
  1. Akir⸱i per mon⸱o la uz⸱o⸱n de io, la ĝu⸱o⸱n de iu: aĉet⸱i saĝ⸱o⸱n (Hebrea Biblio), am⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; ali⸱a vid⸱as en mi nur ne⸱mal⸱bel⸱a⸱n vir⸱in⸱o⸱n, kiu⸱n oni pov⸱as aĉet⸱i (L.L. Zamenhof).
  1. Sub⸱aĉet⸱i: la Esperant⸱ist⸱ar⸱o nun est⸱as tro grand⸱a, por ke kelk⸱a⸱j sub⸱aĉet⸱it⸱a⸱j person⸱o⸱j pov⸱u mult⸱e far⸱i (L.L. Zamenhof).

===aĉeŭle⸱o===

Kultur⸱a faci⸱o, de la fru⸱a paleolitik⸱o, karakteriz⸱at⸱a inter⸱ali⸱e de migdal⸱form⸱e tajl⸱it⸱a⸱j silik⸱ŝton⸱o⸱j, retuŝ⸱it⸱a⸱j sur la du fac⸱o⸱j; en Afrik⸱o la aĉeŭle⸱o aper⸱as ĉirkaŭ - 1,5 milion⸱o j, en Eŭrop⸱o ĝi daŭr⸱as de ĉirkaŭ - 600 000 j ĝis ĉirkaŭ - 100 000 jar⸱o⸱j.

===-ad===

I - Sufiks⸱o esprim⸱ant⸱a ĝeneral⸱e ag⸱o⸱n kaj uz⸱at⸱a por form⸱i:
A. Substantiv⸱o⸱j⸱n:
  1. El morfem⸱o signif⸱ant⸱a objekt⸱o⸱n, por signif⸱i pli-mal⸱pli daŭr⸱a⸱n ag⸱o⸱n far⸱it⸱a⸱n per la koncern⸱a objekt⸱o: martel⸱ad⸱o, telefon⸱ad⸱o bros⸱ad⸱o, kron⸱ad⸱o, afiŝ⸱ad⸱o.
Rimark⸱o. 1 La respond⸱a verb⸱o est⸱as sen⸱sufiks⸱e deriv⸱at⸱a el la substantiv⸱o: martel⸱i, kron⸱i kaj tiel plu. kaj la unu⸱op⸱a⸱n ag⸱o⸱n oni esprim⸱as per ali⸱a⸱j kun⸱met⸱o⸱j: martel⸱bat⸱o, penik⸱tuŝ⸱o, bros⸱tir⸱o kaj tiel plu.
Rimark⸱o. 2 El tiu senc⸱o ven⸱as la uz⸱ebl⸱ec⸱o de ’-ad’ por nom⸱i poem⸱o⸱n, kiu rakont⸱as la ag⸱o⸱j⸱n de hero⸱o: Odise⸱ad⸱o (pri la aventur⸱o⸱j de Odise⸱o), Ene⸱ad⸱o, Mesi⸱ad⸱o kaj tiel plu.
  1. El morfem⸱o signif⸱ant⸱a ag⸱o⸱n, por signif⸱i:

a) ĝeneral⸱a⸱n kaj abstrakt⸱a⸱n ide⸱o⸱n de la koncern⸱a ag⸱o: la uz⸱ad⸱o de la artikol⸱o est⸱as tia sam⸱a, kiel en la ali⸱a⸱j lingv⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) (Kompar⸱u: la uz⸱o de la artikol⸱o en tiu okaz⸱o ne est⸱as ĝust⸱a) oni aŭd⸱is muzik⸱o⸱n kaj kant⸱ad⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) venĝ⸱ad⸱o est⸱as mi⸱a meti⸱o (L.L. Zamenhof) ĉiu⸱j pozici⸱o⸱j de hom⸱a korp⸱o, star⸱ad⸱o, ir⸱ad⸱o, salt⸱ad⸱o, klin⸱iĝ⸱ad⸱o al ĉiu⸱j flank⸱o⸱j, grimp⸱ad⸱o sur ĉiu⸱j mur⸱o⸱j, dis⸱don⸱ad⸱o de salut⸱o⸱j, plen⸱um⸱ad⸱o de plej divers⸱a⸱j gest⸱o⸱j (L.L. Zamenhof), la ir⸱ad⸱o de la afer⸱o⸱j (L.L. Zamenhof).
Rimark⸱o. 3 Pro ĉi tiu senc⸱o ’-ad’ serv⸱is por nom⸱i la art⸱o⸱j⸱n (kant⸱ad⸱o kaj tiel plu), sed oni nun prefer⸱as aŭ kun⸱met⸱o⸱j⸱n (pentr⸱o⸱art⸱o kaj tiel plu) aŭ apart⸱a⸱j⸱n radik⸱o⸱j⸱n (skulptur⸱o (L.L. Zamenhof) kaj ali⸱a⸱j).

b) long⸱daŭr⸱ec⸱o⸱n aŭ ripet⸱iĝ⸱o⸱n de la ag⸱o esprim⸱ant⸱a de la radik⸱o: li⸱a hieraŭ⸱a parol⸱o est⸱is tre bel⸱a, sed la tro mult⸱a parol⸱ad⸱o lac⸱ig⸱is li⸱n (L.L. Zamenhof), la paf⸱ad⸱o daŭr⸱is tre long⸱e (L.L. Zamenhof) mal⸱riĉ⸱ig⸱as ne ne⸱hav⸱ad⸱o, sed tro grand⸱a dezir⸱ad⸱o (L.L. Zamenhof) don⸱ad⸱o de almoz⸱o⸱j neniam mal⸱riĉ⸱ig⸱as (L.L. Zamenhof) putr⸱ad⸱o de fiŝ⸱o komenc⸱iĝ⸱as de l’ kap⸱o (L.L. Zamenhof).
B. Verb⸱o⸱j⸱n el morfem⸱o⸱j signifik⸱ant⸱a⸱j ag⸱o⸱n aŭ objekt⸱o⸱n, por prezent⸱i la ag⸱o⸱n de ĝi⸱a mal⸱volv⸱iĝ⸱o kaj insist⸱i pri ĝi⸱a daŭr⸱o aŭ ripet⸱iĝ⸱o: martel⸱ad⸱i (long⸱e m.) vizit⸱ad⸱i (oft⸱e aŭ regul⸱e vizit⸱i) mi salt⸱ad⸱is la tut⸱a⸱n tag⸱o⸱n de lok⸱o al lok⸱o (L.L. Zamenhof) Karolin⸱o ĉiam obe⸱ad⸱is or⸱don⸱o⸱j⸱n de si⸱a patr⸱in⸱o, sed hodiaŭ ŝi ne obe⸱is (L.L. Zamenhof) kiam mi ven⸱is al li, li fin⸱ad⸱is si⸱a⸱n labor⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) dum en unu ĉambr⸱o la gast⸱o⸱j danc⸱ad⸱is, en la du⸱a ĉambr⸱o est⸱is prepar⸱at⸱a la vesper⸱manĝ⸱o (L.L. Zamenhof).

Rimark⸱o. 4 Kiel vid⸱ebl⸱e el la tri last⸱a⸱j ekzempl⸱o⸱j tiu ĉi form⸱o simil⸱as la imperfekt⸱o⸱n de la latin⸱id⸱a⸱j lingv⸱o⸱j.
ad
II - Mem⸱star⸱e uz⸱at⸱a morfem⸱o, signif⸱ant⸱a daŭr⸱o⸱n, plu⸱ig⸱ad⸱o⸱n: la ekonomi⸱a viv⸱o de l’ hom⸱ar⸱o ad⸱e sen⸱naci⸱iĝ⸱as ad⸱substantiv⸱o (substantiv⸱o montr⸱ant⸱a ag⸱o⸱n aŭ stat⸱o⸱n).

===adaĝ⸱o===

[MUZIKO] Pec⸱o, kies mov⸱o est⸱as mal⸱rapid⸱a.

===adamantin⸱o===

[ANATOMIO] Emajl⸱o 3.

===Adamo===

[BIBLIO] La unu⸱a hom⸱o, simbol⸱o aŭ de la tut⸱a hom⸱ar⸱o aŭ nur de la vir⸱o⸱j: komenc⸱i de Adamo (L.L. Zamenhof) (komenc⸱i de tro mal⸱proksim⸱e la rakont⸱o⸱n); parenc⸱o per Adamo (L.L. Zamenhof) (tre mal⸱proksim⸱a); de⸱met⸱i de si la antikv⸱a⸱n Adamon (L.L. Zamenhof) (rezign⸱i pri mal⸱bon⸱a⸱j kutim⸱o⸱j); Adam⸱id⸱o (hom⸱o); Adam⸱pom⸱o (el⸱star⸱aĵ⸱o de la tireoid⸱o ĉe vir⸱o⸱j); Adam⸱ter⸱o (ruĝ⸱a, mineral⸱a, plej super⸱a tavol⸱o de la mult⸱kolor⸱a sabl⸱o⸱ŝton⸱o). [SAMSENCA] Evo.

===adapt⸱i===

(3) (transitiv⸱a)
  1. Konform⸱ig⸱i al special⸱a⸱j cel⸱o⸱j aŭ kondiĉ⸱o⸱j: oni dev⸱as adapt⸱i si⸱a⸱n parol⸱o⸱n al la cirkonstanc⸱o⸱j; adapt⸱i roman⸱o⸱n al la ekran⸱o, poem⸱o⸱n al ari⸱o; adapt⸱i teatr⸱aĵ⸱o⸱n (ĝi⸱n modif⸱i, por facil⸱ig⸱i ĝi⸱a⸱n sukces⸱o⸱n ĉe ali⸱kultur⸱a publik⸱o).
  1. Taŭg⸱e, ĝust⸱e kun⸱ig⸱i io⸱n materi⸱a⸱n al iu material⸱o: adapt⸱i kovr⸱il⸱o⸱n al kest⸱o, ten⸱il⸱o⸱n al tin⸱o. [SAMSENCA] al⸱far⸱i, al⸱ĝust⸱ig⸱i.

===adekvat⸱a===

(L.L. Zamenhof)
  1. [FILOZOFIO] Klar⸱e kaj tut⸱e ampleks⸱ant⸱a ĉiu⸱j⸱n karakter⸱o⸱j⸱n de la objekt⸱o: adekvat⸱a difin⸱o, sci⸱o, kaŭz⸱o.
  1. [KOMUNUZO] ĝust⸱e konform⸱a al la cirkonstanc⸱o⸱j: preskrib⸱o⸱j, prepar⸱o⸱j, instrukci⸱o⸱j.
Rimark⸱o. Ne uz⸱u ’adekvat⸱a’ kun la senc⸱o sufiĉ⸱a aŭ ekvivalent⸱a.

===Adelajd⸱o===

ĉef⸱urb⸱o de sud-Aŭstralio (138°33’ E, 34°56’ S).

===Adeliland⸱o===

Antarkt⸱a region⸱o, sud⸱e de Tasmanio, baz⸱o de franc⸱a⸱j esplor⸱ekspedici⸱o⸱j (140° E, 68’ S).

===adenin⸱o===

[KEMIO] Purin⸱a nukle⸱o⸱baz⸱o, C5H5N 5.

=== aden⸱o ===

[ANATOMIO] [MEDICINO] Gland⸱o (en kun⸱met⸱aĵ⸱o⸱j).

===adenozil⸱o===

[KEMIO] Radik⸱o de adenozin⸱o: adenozil⸱metionin⸱o rol⸱as kiel met⸱il⸱don⸱ant⸱o en mult⸱a⸱j bio⸱kemi⸱a⸱j reakci⸱o⸱j.

===adenozin⸱o===

[KEMIO] Ester⸱o de adenin⸱a riboz⸱id⸱o, C10H13N5O 4 kies fosf⸱at⸱a⸱j deriv⸱aĵ⸱o⸱j grav⸱e rol⸱as en la energi⸱a metabol⸱o (adenozin⸱tri⸱fosf⸱at⸱o kaj adenozin⸱di⸱fosf⸱at⸱o) aŭ kiel ĉel⸱a mesaĝ⸱ant⸱o (cikl⸱a adenozin⸱mono⸱fosf⸱at⸱o). [SAMSENCA] ADP, AMP, ATP.

===adept⸱o===

  1. Majstr⸱o en alkemi⸱o.
  1. Person⸱o inic⸱it⸱a en sekt⸱o⸱n aŭ doktrin⸱o⸱n kaj kon⸱ant⸱a ĉiu⸱j⸱n ties sekret⸱o⸱j⸱n.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Person⸱o

a) si⸱n okup⸱ant⸱a pri mal⸱facil⸱a aŭ ne⸱kutim⸱a art⸱o aŭ scienc⸱o; :%

b) al⸱iĝ⸱int⸱a al iu ideal⸱o, viv⸱manier⸱o kaj simil⸱e, kaj aktiv⸱ant⸱a por ĝi: se Volapük akir⸱is cert⸱a⸱n nombr⸱o⸱n da adept⸱o⸱j, tio okaz⸱is nur tial, ke […] (L.L. Zamenhof) ; Esperant⸱o est⸱as lingv⸱o hav⸱ant⸱a jam mult⸱a⸱j⸱n adept⸱o⸱j⸱n en divers⸱a⸱j land⸱o⸱j (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] an⸱o, al⸱iĝ⸱int⸱o, disĉipl⸱o, parti⸱an⸱o, esoter⸱a, okult⸱a


===adher⸱i===

(ne⸱transitiv⸱a) Supr⸱aĵ⸱e glu⸱iĝ⸱i sur io; supr⸱aĵ⸱e fiks⸱iĝ⸱i pro ia special⸱a fort⸱o: [MEDICINO] la du rand⸱o⸱j de la vund⸱o adher⸱is; [TEKNIKOJ] en la arm⸱it⸱a beton⸱o la fer⸱o adher⸱as al la beton⸱o.

===adiabat⸱a===

  1. [FIZIKO] Okaz⸱ant⸱a sen al⸱don⸱o aŭ de⸱pren⸱o de varm⸱o.
  1. [FIZIKO] Ne kaŭz⸱ant⸱a trans⸱ir⸱o⸱n de unu kvantum⸱stat⸱o al ali⸱a.

===adiant⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Adiantum el pterid⸱ac⸱o⸱j) kosmopolit⸱a de ĉirkaŭ 150 spec⸱o⸱j de filik⸱o⸱j, precip⸱e el tropik⸱a ameriko, el kiu⸱j mult⸱a⸱j hav⸱as plur⸱op⸱e plum⸱e divid⸱a⸱j⸱n foli⸱o⸱j⸱n kaj est⸱as ĝeneral⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j, oft⸱e en forc⸱ej⸱o⸱j. Sinonim⸱o: har⸱filik⸱o.

===adiaŭ===

Interjekci⸱o, per kiu oni salut⸱as iu⸱n, ir⸱ant⸱e for de tiu person⸱o por long⸱a temp⸱o: adiaŭ por ĉiam! (L.L. Zamenhof) ; far⸱it⸱a vi⸱a far⸱o, nun adiaŭ, mi⸱a kar⸱a! (L.L. Zamenhof) (mi ne plu bezon⸱as vi⸱n); dir⸱i adiaŭ al la mond⸱o sur⸱ter⸱a (L.L. Zamenhof) ; leter⸱o de adiaŭ (L.L. Zamenhof).

===adici⸱i===

(2) (transitiv⸱a) [MATEMATIKO] Far⸱i la operaci⸱o⸱n adici⸱o: se ni adici⸱as 4 kaj 4, ni ricev⸱as 8. [SAMSENCA] al⸱don⸱i.

===-adien===

[KEMIO] Sufiks⸱o , montr⸱ant⸱a, ke hidrokarbon⸱o hav⸱as du du⸱obl⸱a⸱j⸱n lig⸱o⸱j⸱n: but⸱adien⸱o ([VIDU] but/), cikl⸱o⸱heks⸱adien⸱o.

===Adiĝ⸱o===

nord-Italia river⸱o (12°20’ E, 45°10’ N).

===adip⸱o===

[SCIENCOJ] Gras⸱o 1. [SAMSENCA] steat⸱o.

===Adis-Abebo===

ĉef⸱urb⸱o de Etiopio (38°42’ E, 9°02’ N).

===Adison⸱o===

Brit⸱a medicin⸱ist⸱o (Thomas Addison, 1793-1860).

===adjektiv⸱o===

[LINGVOSCIENCO] Vort⸱o⸱spec⸱o, de⸱pend⸱ant⸱a de substantiv⸱o kaj determin⸱ant⸱a ĝi⸱n, esprim⸱ant⸱e ec⸱o⸱n, rilat⸱o⸱n, kvant⸱o⸱n kaj simil⸱e, ekzempl⸱e ’bela’, ’hom⸱a’, ’iom⸱a’, ’mi⸱a’ kaj simil⸱e. Sinonim⸱o: a -vort⸱o. [SAMSENCA] epitet⸱o, predikativ⸱o, kvalifik⸱i, determin⸱i.

===adjekt⸱o===

Sintaks⸱a funkci⸱o (kaj sintagm⸱o kun tiu funkci⸱o), esprim⸱ant⸱a unu el la cirkonstanc⸱o⸱j, al⸱don⸱iĝ⸱ant⸱a⸱j al la predikat⸱o. Ekzempl⸱e en la fraz⸱o: li kur⸱is la tut⸱a⸱n voj⸱o⸱n, sen halt⸱o, kun kuraĝ⸱o, por la venk⸱o, kvar adjekt⸱o⸱j akompan⸱as la predikat⸱o⸱n kur⸱is. Sinonim⸱o: cirkonstanc⸱a komplement⸱o. [SAMSENCA] fraz⸱element⸱o.

===adjudant⸱o===

[ARMEOJ] En plur⸱a⸱j arme⸱o⸱j, sub⸱oficir⸱o de alt⸱a grad⸱o.

===adjudik⸱i===

(transitiv⸱a) [KOMERCO] Propon⸱i kontrakt⸱o⸱n pri labor⸱o, liver⸱o kaj simil⸱e al konkurenc⸱ant⸱o⸱j, ordinar⸱e kun la antaŭ⸱a kondiĉ⸱o, ke la akir⸱ant⸱o est⸱os tiu, kies prez⸱o⸱j est⸱os la plej favor⸱a⸱j: adjudik⸱i la konstru⸱o⸱n de pont⸱o, de lern⸱ej⸱o⸱j; adjudik⸱ad⸱o de publik⸱a⸱j labor⸱aĵ⸱o⸱j; la adjudik⸱ant⸱o est⸱as la ŝtat⸱a administraci⸱o de la tabak⸱o⸱j. [SAMSENCA] al⸱juĝ⸱i.

===adjunkt⸱o===

(L.L. Zamenhof) Help⸱ant⸱a ofic⸱ist⸱o: adjunkt⸱o de urb⸱estr⸱o, de direktor⸱o. [SAMSENCA] asist⸱ant⸱o, asesor⸱o.

===adjutant⸱o===

[ARMEOJ] Oficir⸱o, laŭ⸱ofic⸱e akompan⸱ant⸱a ĉef⸱o⸱n kaj help⸱ant⸱a li⸱n en la detal⸱o⸱j de la komand⸱ad⸱o: se vi (general⸱o) dev⸱as ie⸱n vetur⸱i, kurier⸱o⸱j kaj adjutant⸱o⸱j ĉiam rapid⸱as antaŭ⸱e (L.L. Zamenhof) ; ĝeneral⸱a adjutant⸱o (adjutant⸱o de komand⸱ant⸱a general⸱o); adjutant⸱o-general⸱o (general⸱o, adjutant⸱o de suveren⸱o).

===administraci⸱o===

  1. Administr⸱ej⸱o.
  1. Administr⸱ist⸱ar⸱o.
  1. [JURO] ŝtat⸱a aŭ ŝtat⸱karakter⸱a funkci⸱o, konsist⸱ant⸱a en la aplik⸱ad⸱o de la leĝ⸱o⸱j kaj en la ĉiu⸱tag⸱a plen⸱um⸱ad⸱o de publik⸱a⸱j serv⸱o⸱j konform⸱e al jur⸱a⸱j preskrib⸱o⸱j kaj direktiv⸱o⸱j de la reg⸱ist⸱ar⸱o, por kiu⸱j la ofic⸱ist⸱o est⸱as rajt⸱ig⸱it⸱a: la administraci⸱o de la justic⸱o, de la fer⸱voj⸱o⸱j, de distrikt⸱o.

===administrator⸱o===

(L.L. Zamenhof) Administr⸱ant⸱o, administr⸱ist⸱o.

===administr⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Pri⸱zorg⸱i la afer⸱o⸱j⸱n de person⸱o aŭ de organiz⸱aĵ⸱o, ekzempl⸱e pri financ⸱o⸱j kaj hav⸱aĵ⸱o⸱j: administr⸱i soci⸱et⸱o⸱n, privat⸱a⸱n lern⸱ej⸱o⸱n, bank⸱o⸱n; li administr⸱ad⸱is la mal⸱grand⸱a⸱n ter⸱posed⸱aĵ⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; mi ne est⸱is tro mal⸱just⸱a administr⸱ant⸱o de la hav⸱o konfid⸱it⸱a al mi (L.L. Zamenhof) ; la administr⸱ant⸱o de la dom⸱o akcept⸱is ŝi⸱n (L.L. Zamenhof) ; la administr⸱ant⸱ar⸱o de la sinagog⸱o (L.L. Zamenhof) ; [JURO] kurator⸱o administr⸱as la posed⸱aĵ⸱o⸱j⸱n de orf⸱o. [VIDU] direkt⸱i, estr⸱i, gvid⸱i, reg⸱i.
  1. Plen⸱um⸱i administraci⸱o⸱n 3.

===admiralitat⸱o===

  1. Ar⸱o de la admiral⸱o⸱j de iu regn⸱o.
  1. Lok⸱o, kie ili administr⸱as.
  1. La organiz⸱aĵ⸱o, kiu komand⸱as la milit⸱flot⸱o⸱n kaj ties person⸱ar⸱o⸱n.

===admiral⸱o===

[ARMEOJ] Estr⸱o de milit⸱a ŝip⸱ar⸱o, plej alt⸱rang⸱a mar⸱oficir⸱o: ĉef⸱admiral⸱o, vic⸱admiral⸱o, sub⸱admiral⸱o (la tri plej alt⸱a⸱j grad⸱o⸱j); ŝip⸱o, kiu port⸱is la admiral⸱a⸱n flag⸱o⸱n sur la mast⸱o (L.L. Zamenhof).

===Admiralt⸱o⸱j===

Insul⸱ar⸱o en Pacifik⸱o, nord⸱e de Nov-Gvineo (147° E, 2° S).

===admir⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Sent⸱i entuziasm⸱a⸱n rav⸱o⸱n, rigard⸱ant⸱e aŭ aŭskult⸱ant⸱e iu⸱n aŭ io⸱n apart⸱e bel⸱a⸱n: Marion, tiel am⸱ind⸱a kaj admir⸱at⸱a! (L.L. Zamenhof) ; edz⸱in’ admir⸱at⸱a-edz⸱o mal⸱sat⸱a (L.L. Zamenhof) ; eĉ monstr⸱o⸱n admir⸱as, kiu am⸱e delir⸱as (L.L. Zamenhof) ; kiel ne admir⸱i tia⸱n muzik⸱o⸱n?; admir⸱i pejzaĝ⸱o⸱n, statu⸱o⸱n; oni mar⸱o⸱n admir⸱as, se oni mar⸱o⸱n ne ir⸱as (L.L. Zamenhof) ; du pentr⸱aĵ⸱o⸱j kolekt⸱is ĉirkaŭ si amas⸱o⸱n da admir⸱ant⸱o⸱j. [SAMSENCA] ador⸱i.
  1. Sent⸱i profund⸱a⸱n respekt⸱o⸱n kun ia anim⸱alt⸱iĝ⸱o antaŭ iu aŭ io rar⸱a pro apart⸱a bon⸱ec⸱o: admir⸱i la antikv⸱a⸱j⸱n hero⸱o⸱j⸱n; admir⸱i la virt⸱o⸱n, la asket⸱ism⸱o⸱n; stult⸱ul⸱o ĉiam trov⸱as pli grand⸱a⸱n stult⸱ul⸱o⸱n, kiu li⸱n admir⸱as; (ironi⸱e) mi admir⸱as mi⸱a⸱n mal⸱feliĉ⸱o⸱n! (L.L. Zamenhof).

===admitanc⸱o===

[FIZIKO] Grand⸱o egal⸱a al kvocient⸱o de la intens⸱o de kurent⸱o tra⸱flu⸱ant⸱a cirkvit⸱o⸱n per la inter⸱klem⸱a tensi⸱o (invers⸱o de la impedanc⸱o); simbol⸱o: Y.
Y=G + jB. [SAMSENCA] simenso.

===admon⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Instig⸱i per parol⸱o al la plen⸱um⸱o de ag⸱o aŭ dev⸱o: la instru⸱ist⸱o admon⸱is la lern⸱ant⸱o⸱j⸱n al diligent⸱ec⸱o (L.L. Zamenhof) ; vi pov⸱as almenaŭ admon⸱i ili⸱n, ke oni pro si⸱n⸱gard⸱ec⸱o uz⸱u ne la vort⸱o⸱n […] (L.L. Zamenhof) ; oni admon⸱as mi⸱n, ke mi ne miks⸱u mi⸱n en la afer⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) ; la polic⸱an⸱o admon⸱is la popol⸱amas⸱o⸱n dis⸱ir⸱i (K. Bein). [SAMSENCA] instig⸱i.
  1. Sever⸱e riproĉ⸱i, mal⸱laŭd⸱i pro mal⸱bon⸱a kondut⸱o: la instru⸱ist⸱o admon⸱as la lern⸱ant⸱o⸱j⸱n pro ili⸱a mal⸱diligent⸱ec⸱o; mok⸱ant⸱o ne am⸱as tiu⸱n, kiu li⸱n admon⸱as (L.L. Zamenhof) ; ne por hont⸱ig⸱i vi⸱n mi tio⸱n skrib⸱as, sed por admon⸱i vi⸱n (Nova Testamento). [SAMSENCA] skold⸱i.

===adob⸱o===

[ARKITEKTURO] Ne bak⸱it⸱a, sun⸱sek⸱ig⸱it⸱a brik⸱o.

===adolesk⸱i===

(ne⸱transitiv⸱a) Est⸱i en tiu viv⸱period⸱o, kiu ven⸱as post la infan⸱aĝ⸱o, kaj est⸱as karakteriz⸱at⸱a de la ek⸱funkci⸱ad⸱o de la seks⸱a⸱j gland⸱o⸱j.

===Adolf⸱o===

Vir⸱a nom⸱o.

===adolt⸱o===

Est⸱aĵ⸱o, kiu ating⸱is si⸱a⸱n plen⸱kresk⸱a⸱n, definitiv⸱a⸱n form⸱o⸱n: film⸱o permes⸱at⸱a nur al adolt⸱o⸱j; adolt⸱a hund⸱o. Sinonim⸱o: plen⸱kresk⸱ul⸱o. [SAMSENCA] seks⸱matur⸱a.

=== Adonaj ===

[BIBLIO] Nom⸱o (’mi⸱a Sinjor⸱o’, fakt⸱e plural⸱o uz⸱at⸱a kiel singular⸱o), per kiu la hebre⸱o⸱j anstataŭ⸱ig⸱as la nom⸱o⸱n JHVH en la leg⸱ad⸱o de la Bibli⸱o. [SAMSENCA] Jave⸱o.

===adonid⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Adonis el ranunkol⸱ac⸱o⸱j) de unu- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun du⸱obl⸱e plum⸱e fajn⸱e divid⸱a⸱j foli⸱o⸱j, la unu⸱jar⸱a⸱j spec⸱o⸱j kun ruĝ⸱a⸱j flor⸱o⸱j, la plur⸱jar⸱a⸱j kun flav⸱a⸱j; 26 spec⸱o⸱j el Eŭrop⸱o, Azio kaj nord⸱a Afrik⸱o, kelk⸱a⸱j ĝarden⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j, ekzempl⸱e:

===Adonis⸱o===

  1. [MITOLOGIO] Di⸱o de la veget⸱aĵ⸱ar⸱o ĉe la fenic⸱o⸱j, helen⸱o⸱j kaj Roman⸱o⸱j; bel⸱a jun⸱ul⸱o, am⸱at⸱a de Iŝtar, mort⸱ig⸱it⸱a de apr⸱o, li mal⸱supr⸱e⸱n⸱ir⸱is en Seolon, re⸱lev⸱iĝ⸱is kaj supr⸱e⸱n⸱ir⸱is en la ĉiel⸱o⸱n.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Bel⸱a jun⸱ul⸱o.

===adopt⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. [JURO] Al⸱pren⸱i, per oficial⸱a laŭ⸱leĝ⸱a akt⸱o, iu⸱n kiel si⸱a⸱n propr⸱a⸱n fil⸱o⸱n aŭ fil⸱in⸱o⸱n: Aŭgust⸱o adopt⸱is Tiberion; la rilat⸱o⸱j inter adopt⸱it⸱o kaj adopt⸱int⸱o. [SAMSENCA] fil⸱ig⸱i.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Al⸱propr⸱ig⸱i al si⸱a mens⸱o, kondut⸱o kaj simil⸱e: adopt⸱i opini⸱o⸱n, metod⸱o⸱n, kondut⸱o⸱n, lingv⸱o⸱n, kostum⸱o⸱n, mod⸱o⸱n, viv⸱aranĝ⸱o⸱n.

===ador⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. [RELIGIO] Honor⸱i kiel di⸱aĵ⸱o⸱n per la dec⸱a⸱j vort⸱o⸱j kaj gest⸱o⸱j: li far⸱is al si idol⸱o⸱n, li ador⸱as ĝi⸱n (Hebrea Biblio) ; la ver⸱a⸱j ador⸱ant⸱o⸱j ador⸱os la Patr⸱o⸱n laŭ spirit⸱o kaj ver⸱o (Nova Testamento) ; for⸱rab⸱i sankt⸱a⸱n, al mi konfid⸱it⸱a⸱n kaj ador⸱at⸱a⸱n bild⸱o⸱n (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] kult⸱i. [VIDU] ador⸱klin⸱iĝ⸱i.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Am⸱i per respekt⸱o⸱plen⸱a pasi⸱o: viv⸱ant⸱o⸱n ni mal⸱honor⸱as, mort⸱int⸱o⸱n ni ador⸱as (L.L. Zamenhof) ; kiu si⸱n mem ador⸱as neni⸱o⸱n val⸱or⸱as (L.L. Zamenhof) ; ŝi est⸱as vidv⸱in⸱o, kiu merit⸱as est⸱i ador⸱at⸱a (L.L. Zamenhof) ; hero⸱o⸱j de mi en infan⸱ec⸱o ador⸱at⸱a⸱j (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] admir⸱i.
  1. Hav⸱i pasi⸱a⸱n em⸱o⸱n al io: ador⸱i la poezi⸱o⸱n (K. Bein) ; mi ador⸱as pal⸱a⸱j⸱n vizaĝ⸱o⸱j⸱n kaj sentimental⸱a⸱j⸱n okul⸱o⸱j⸱n ĉe la vir⸱in⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; ĉiu abomen⸱aĵ⸱o trov⸱as si⸱a⸱n ador⸱ant⸱o⸱n (L.L. Zamenhof).

===ADP===

[KEMIO] Mal⸱long⸱ig⸱o de adenozin-di⸱fosf⸱at⸱o.

===adrenalin⸱o===

[KEMIO] Substanc⸱o, C6H 3(OH)2-CH(OH)-CH2NH-CH3, rol⸱ant⸱a kiel hormon⸱o kaj kiel nerv⸱a per⸱ant⸱o, sekreci⸱at⸱a de la medol⸱a part⸱o de la sur⸱ren⸱a⸱j gland⸱o⸱j kaj de la simpat⸱a⸱j nerv⸱o⸱j, medicin⸱e uz⸱at⸱a: adrenalin⸱o akcel⸱as la kor⸱a⸱n ritm⸱o⸱n, pli⸱ig⸱as la arteri⸱a⸱n tensi⸱o⸱n, mal⸱larĝ⸱ig⸱as la angi⸱o⸱j⸱n, pli⸱larĝ⸱ig⸱as la bronk⸱o⸱j⸱n kaj pupil⸱o⸱j⸱n kaj pli⸱ig⸱as la gluk⸱oz⸱emi⸱o⸱n. Sinonim⸱o: epinefrin⸱o.

===adres⸱o===

  1. Preciz⸱a loĝ⸱lok⸱o de person⸱o, firm⸱o kaj simil⸱e, difin⸱it⸱a per strat⸱o, urb⸱o kaj tiel plu: mi⸱a nun⸱a adres⸱o est⸱as la sekv⸱ant⸱a (L.L. Zamenhof) ; telegraf⸱a adres⸱o (mal⸱long⸱ig⸱it⸱a aŭ simbol⸱form⸱a, por uz⸱ad⸱o en telegram⸱o⸱j).
  1. Sur⸱skrib⸱o, sur kovert⸱o aŭ pak⸱o, montr⸱ant⸱a la nom⸱o⸱n kaj la preciz⸱a⸱n loĝ⸱lok⸱o⸱n de la person⸱o, firm⸱o kaj simil⸱e, al kiu ĝi est⸱as send⸱it⸱a: sub la adres⸱o de s-ro Bourlet mi mult⸱e korespond⸱is kun la grup⸱o Pariza (L.L. Zamenhof) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) ili esprim⸱is sub mi⸱a adres⸱o si⸱a⸱n favor⸱o⸱n por la afer⸱o Esperant⸱o. (L.L. Zamenhof) ; la kritik⸱o traf⸱is si⸱a⸱n adres⸱o⸱n.
  1. [KOMPUTIKO] Nombr⸱o indik⸱ant⸱a la lok⸱o⸱n, kie daten⸱o est⸱as ten⸱at⸱a en memor⸱o: absolut⸱a, relativ⸱a, virtual⸱a, fizik⸱a adres⸱o; adres⸱spac⸱o; adres⸱ing⸱o (daten⸱ing⸱o por ten⸱i adres⸱o⸱n).

===Adri⸱a===

Adri⸱a Mar⸱o = Adriatik⸱o.

===Adrian⸱o===

Vir⸱a nom⸱o.

===Adriatik⸱o===

Mar⸱o inter la Balkani⸱a kaj la Italia du⸱on⸱insul⸱o⸱j (14° E, 44° N).

===adsorb⸱i===

(transitiv⸱a) [KEMIO] Al⸱sorb⸱i.

===adstring⸱i===

(L.L. Zamenhof) (transitiv⸱a) [MEDICINO] Kun⸱tir⸱i la hist⸱o⸱j⸱n kaj mal⸱pli⸱ig⸱i la sekreci⸱o⸱j⸱n.

===adukci⸱o===

[ANATOMIO] Tiu mov⸱o de membr⸱o aŭ anatomi⸱a element⸱o, kiu proksim⸱iĝ⸱as al la mez⸱a eben⸱o de la korp⸱o: adukci⸱a muskol⸱o. [SAMSENCA] abdukci⸱o.

===aduktor⸱o===

[ANATOMIO] Nom⸱o de iu⸱j difin⸱it⸱a⸱j adukci⸱a⸱j muskol⸱o⸱j: haluks⸱a aduktor⸱o (Musculus adductor hallucis).

===adulari⸱o===

[GEOLOGIO] Mineral⸱o, vari⸱o de ortoklaz⸱o sen⸱kolor⸱a, tra⸱vid⸱ebl⸱a aŭ diafan⸱a, kun perlamot⸱a re⸱bril⸱o. [SAMSENCA] lun⸱ŝton⸱o.

===adulter⸱i===

(transitiv⸱a) Al⸱don⸱i sen⸱efik⸱a⸱n aŭ mal⸱bon⸱a⸱n kvalit⸱a⸱n element⸱o⸱n al uz⸱ot⸱a⸱j substanc⸱o⸱j: adulter⸱i lakt⸱o⸱n per al⸱don⸱o de akv⸱o. [SAMSENCA] fals⸱i.

===adult⸱i===

(ne⸱transitiv⸱a)
  1. [BIBLIO] Atenc⸱i la rajt⸱o⸱n de vir⸱o je posed⸱o de vir⸱in⸱o, koit⸱ant⸱e

a) (parol⸱ant⸱e pri vir⸱o) kun la edz⸱in⸱o de ali⸱a vir⸱o;

b) (parol⸱ant⸱e pri edz⸱in⸱o) kun ali⸱a vir⸱o, ol si⸱a edz⸱o: se iu adult⸱is kun la edz⸱in⸱o de si⸱a proksim⸱ul⸱o, est⸱u mort⸱ig⸱it⸱a⸱j la adult⸱int⸱o kaj la adult⸱int⸱in⸱o (Hebrea Biblio) ; ĉiu, kiu rigard⸱as vir⸱in⸱o⸱n, por dezir⸱i ŝi⸱n, jam adult⸱as je ŝi en si⸱a kor⸱o (Nova Testamento).

  1. [BIBLIO] (figur⸱a⸱senc⸱e) Kult⸱i ali⸱a(j)n di⸱o(j)n, ol Jave⸱o, konsider⸱at⸱a kiel la edz⸱o de la Izraela popol⸱o: ili adult⸱is kun si⸱a⸱j idol⸱o⸱j (Hebrea Biblio).
  1. (en la burĝ⸱a⸱j moral⸱o kaj jur⸱o) Koit⸱i kun ali⸱a partner(in)o, ol si⸱a edz(in)o. [SAMSENCA] kokr⸱i.

===advekci⸱o===

[METEOROLOGIO] La al⸱mov⸱iĝ⸱o de aer⸱mas⸱o⸱j en plej⸱part⸱e horizontal⸱a direkt⸱o, kontrast⸱e al konvekci⸱o, kiu okaz⸱as en plej⸱part⸱e vertikal⸱a direkt⸱o.

===adventic⸱o===

  1. [MEDICINO] La ekster⸱a tunik⸱o de arteri⸱o aŭ vejn⸱o.
  1. [BOTANIKO] Plant⸱o, kiu antaŭ⸱e fremd⸱a al iu teritori⸱o, koloni⸱as aŭ antaŭ ne⸱long⸱e koloni⸱is ĝi⸱n spontan⸱e post ne⸱vol⸱a en⸱port⸱o (ekzempl⸱e per la ŝel⸱o de ŝip⸱o aŭ lan⸱a⸱j fel⸱o⸱j). [SAMSENCA] trud⸱herb⸱o [VIDU] natur⸱ig⸱i.

===adventiv⸱a===

[BOTANIKO] (parol⸱ant⸱e pri organ⸱o) Aper⸱ant⸱a ĉu ekster⸱ordinar⸱e, en mult⸱a⸱j okaz⸱o⸱j re⸱ag⸱e al ne⸱favor⸱a⸱j cirkonstanc⸱o⸱j, ĉu ordinar⸱e sed ne⸱norm⸱e laŭ pozici⸱o aŭ dis⸱volv⸱iĝ⸱o: adventiv⸱a burĝon⸱o, ŝos⸱o, radik⸱o; adventiv⸱a radik⸱o sen⸱per⸱e el⸱kresk⸱as el tig⸱o (inkluziv⸱e rizom⸱o⸱n) aŭ foli⸱o.

===Advent⸱o===

[KRISTANISMO] La kvar semajn⸱o⸱j antaŭ Krist⸱nask⸱o.

===adverb⸱o===

Vort⸱o⸱spec⸱o, de⸱pend⸱ant⸱a de verb⸱o, adjektiv⸱o aŭ ali⸱a adverb⸱o kaj esprim⸱ant⸱a ide⸱o⸱n pri ec⸱o, manier⸱o, lok⸱o, temp⸱o, kvant⸱o kaj simil⸱e: bel⸱e, fuŝ⸱e, hejm⸱e, ĉiu⸱tag⸱e, mult⸱e. Sinonim⸱o: e -vort⸱o. [SAMSENCA] adjekt⸱o.

===advers⸱a===

Kontraŭ⸱batal⸱ant⸱a, kontraŭ⸱ag⸱a.

===advokat⸱o===

  1. [JURO] Person⸱o oficial⸱e rajt⸱ig⸱it⸱a defend⸱i en juĝ⸱ej⸱o la interes⸱o⸱j⸱n de proces⸱ant⸱o aŭ de akuz⸱it⸱o: pastr⸱o viv⸱as de preĝ⸱o⸱j, advokat⸱o de leĝ⸱o⸱j (L.L. Zamenhof).
  1. Person⸱o, kiu parol⸱as aŭ pled⸱as favor⸱e al afer⸱o, aŭ vic⸱e de ali⸱a person⸱o: mi elekt⸱is li⸱n kiel advokat⸱o⸱n, kiu dev⸱us defend⸱i antaŭ la Delegaci⸱o la ĝis⸱nun⸱a⸱n Esperant⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; est⸱u mi⸱a advokat⸱o antaŭ mi⸱a edz⸱in⸱o! (K. Bein).

===adz⸱o===

Spec⸱o de hak⸱il⸱o, uz⸱at⸱a de ĉarpent⸱ist⸱o⸱j kaj barel⸱ist⸱o⸱j.

===aed⸱o===

  1. [BELETRO] Helen⸱a pra⸱temp⸱a poet⸱o, kiu kant⸱is, akompan⸱e de lir⸱o, la glor⸱a⸱j⸱n ag⸱o⸱j⸱n de di⸱o⸱j kaj hero⸱o⸱j. [SAMSENCA] bard⸱o, rapsod⸱o, skald⸱o. [VIDU] lirik⸱o.
  1. [ZOOLOGIO] Genr⸱o (Aedes) de moskit⸱o⸱j, kies plej kon⸱at⸱a speci⸱o, Aedes aegypti, transport⸱as la flav⸱a⸱n febr⸱o⸱n.

===aerobatik⸱o===

[AVIADO] Aviad⸱il⸱a⸱j akrobat⸱aĵ⸱o⸱j.

===aer⸱o===

  1. [KEMIO] Spir⸱ebl⸱a ne⸱simpl⸱a gas⸱o, kiu ĉirkaŭ⸱as Ter⸱o⸱n: aer⸱o konsist⸱as precip⸱e el nitrogen⸱o kaj oksigen⸱o; pes⸱i, mal⸱kompon⸱i la aer⸱o⸱n, aer⸱flu⸱o, aer⸱ond⸱o, aer⸱hejt⸱ad⸱o (help⸱e de varm⸱a aer⸱o), aer⸱tir⸱o (art⸱e⸱far⸱it⸱a aer⸱flu⸱o en forn⸱o⸱j, por ekscit⸱i la fajr⸱o⸱n), aer⸱tru⸱o (por al⸱las⸱i aer⸱o⸱n), aer⸱vezik⸱et⸱o ( [SAMSENCA] bobel⸱o); kun⸱prem⸱it⸱a aer⸱o.
  1. [KOMUNUZO] (en kun⸱met⸱aĵ⸱o⸱j) Tiu gas⸱o aŭ ali⸱a, uz⸱at⸱a en pneŭmat⸱a⸱j objekt⸱o⸱j: aer⸱kusen⸱o, aer⸱matrac⸱o, aer⸱paf⸱il⸱o, aer⸱brems⸱o.
  1. Tiu gas⸱o, rigard⸱at⸱a kiel la medi⸱o de la viv⸱o: la aer⸱o tie est⸱as ja mult⸱e tro pez⸱a, ke prudent⸱a ekzist⸱aĵ⸱o tie pov⸱us viv⸱i (L.L. Zamenhof) ; sek⸱a, humid⸱a, san⸱ig⸱a sufok⸱a aer⸱o; freŝ⸱ig⸱i la aer⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; pren⸱i iom da freŝ⸱a aer⸱o (L.L. Zamenhof) ; ŝanĝ⸱o de aer⸱o (de kli⸱mat⸱o, por re⸱san⸱ig⸱o), april⸱a veter⸱o-tromp⸱a aer⸱o (L.L. Zamenhof) ; viv⸱i en la liber⸱a (L.L. Zamenhof), en plen⸱a aer⸱o; aer⸱ŝakt⸱o (por al⸱las⸱i aer⸱o⸱n en la min⸱o⸱j⸱n); aer⸱terapi⸱o (per dens⸱ig⸱it⸱a aŭ mal⸱dens⸱ig⸱it⸱a aer⸱o), aer⸱viv⸱a (aer⸱bezon⸱a).
  1. La liber⸱a spac⸱o ĉirkaŭ kaj super ni: la lun⸱o est⸱is grand⸱a lamp⸱o alt⸱e en la blu⸱a aer⸱o (L.L. Zamenhof) ; ili ten⸱is la man⸱o⸱j⸱n el⸱tir⸱it⸱e en la aer⸱o (L.L. Zamenhof) ; ĝi est⸱as ankoraŭ paser⸱o en la aer⸱o (L.L. Zamenhof) (ne⸱cert⸱aĵ⸱o); cel⸱i anser⸱o⸱n, paf⸱i aer⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) (mis⸱traf⸱i), kastel’ en aer⸱o-mal⸱sat⸱o sur ter⸱o (L.L. Zamenhof) (ĥimer⸱ad⸱o ne riĉ⸱ig⸱as); projekt⸱o⸱j en aer⸱o (van⸱a⸱j, sen⸱baz⸱a⸱j); se li mort⸱os, aŭ for⸱vetur⸱os Afrik⸱o⸱n, tiam mi rest⸱os kun mi⸱a famili⸱o en la aer⸱o (L.L. Zamenhof) ; el aer⸱o al la ter⸱o (L.L. Zamenhof) (tut⸱e ne⸱atend⸱it⸱e), aer⸱dis⸱iĝ⸱i (mal⸱aper⸱i subit⸱e).
  1. Tiu spac⸱o, rigard⸱at⸱a kiel la medi⸱o de la aviad⸱o: aer⸱arme⸱o, aer⸱atak⸱o, aer⸱invad⸱o, aer⸱flot⸱o; aer⸱fotograf⸱ad⸱o (el⸱de aviad⸱il⸱o); aer⸱lini⸱o (regul⸱a kurs⸱o de aviad⸱il⸱o⸱j); aer⸱kav⸱o (lok⸱o kun mal⸱dens⸱a aer⸱o), aer⸱mal⸱san⸱o, aer⸱ministr⸱o, aer⸱poŝt⸱o, aer⸱ŝip⸱o, aer⸱vetur⸱ad⸱o. [SAMSENCA] flug⸱i.

===aerobi⸱a===

[BIOLOGIO] Aer⸱bezon⸱a.

===aerobik⸱o===

[SPORTO] Gimnastik⸱o, kiu aktiv⸱ig⸱as la spir⸱ad⸱o⸱n kaj la hist⸱a⸱n oksigen-satur⸱ad⸱o⸱n per mov⸱iĝ⸱o kun muzik⸱o.

===aerodin⸱o===

[AVIADO] ĝeneral⸱a nom⸱o por iu ajn aviad⸱il⸱o, kiu est⸱as pli pez⸱a ol la aer⸱o, kaj kies sub⸱ten⸱o en flug⸱ad⸱o pli⸱part⸱e rezult⸱as el aer⸱o⸱dinamik⸱a fort⸱o. [SAMSENCA] aerostat⸱o.

===aerodrom⸱o===

[AVIADO] Difin⸱it⸱a kaj lim⸱it⸱a are⸱o, kun la koncern⸱a⸱j instal⸱aĵ⸱o⸱j, destin⸱it⸱a ebl⸱ig⸱i la al⸱ven⸱o⸱n, for⸱ir⸱o⸱n kaj serv⸱ad⸱o⸱n de aviad⸱il⸱o⸱j sur ter⸱o aŭ sur akv⸱o. [SAMSENCA] flug⸱haven⸱o, kur⸱ej⸱o.

===aerofagi⸱o===

[MEDICINO] En⸱glut⸱ad⸱o de aer⸱o pro anksi⸱ec⸱o.

===aerofor⸱o===

[TEKNIKOJ] Aparat⸱o, ekip⸱it⸱a per prem⸱aer⸱uj⸱o (pneŭmat⸱a uj⸱o), serv⸱ant⸱a por sav⸱ad⸱o.

===aerofram⸱o===

(arkaik⸱a) [AVIADO] ĉel⸱o de aviad⸱il⸱o sen motor⸱o nek ekip⸱aĵ⸱ar⸱o.

===aerogram⸱o===

Mal⸱pez⸱a aer⸱poŝt⸱a leter⸱o, eksped⸱at⸱a je redukt⸱it⸱a prez⸱o.

===aerolit⸱o===

[ASTRONOMIO] Petra fragment⸱o, fal⸱int⸱a sur Ter⸱o⸱n el la ĉiel⸱spac⸱o. Sinonim⸱o: meteor⸱ŝton⸱o, ŝton⸱a meteorit⸱o. [SAMSENCA] meteoroid⸱o.

===aerolog⸱o===

[METEOROLOGIO] [AVIADO] Spert⸱ul⸱o pri aerologi⸱o.

===aerometr⸱o===

(L.L. Zamenhof) [FIZIKO] Instrument⸱o por mezur⸱i la dens⸱o⸱n de gas⸱o⸱j. [SAMSENCA] dens⸱o⸱metr⸱o.

===aeronaŭt⸱o===

(L.L. Zamenhof) [AVIADO] Tiu, kiu vetur⸱as en aerostat⸱o.

===aeroplan⸱o===

[AVIADO] Aviad⸱il⸱o, kiu funkci⸱as per motor⸱o kaj kies al⸱o⸱j est⸱as fiks⸱a⸱j dum la flug⸱ad⸱o. [SAMSENCA] amfibi⸱a, flug⸱boat⸱o, hidroplan⸱o.

===aerosol⸱o===

Suspensi⸱o de tre fajn⸱a⸱j, solid⸱a⸱j aŭ likv⸱a⸱j partikl⸱o⸱j en gas⸱o: [MEDICINO] antibiotik⸱a⸱j aerosol⸱o⸱j, virus⸱a⸱j aerosol⸱o⸱j; [METEOROLOGIO] atmosfer⸱a aerosol⸱o.

===aerostatik⸱o===

[FIZIKO] Tiu part⸱o de la mekanik⸱o, kiu pri⸱trakt⸱as la ekvilibr⸱o⸱n de gas⸱a⸱j korp⸱o⸱j. [SAMSENCA] aer⸱o⸱dinamik⸱o.

===aerostat⸱o===

(L.L. Zamenhof) [FIZIKO] Aparat⸱o, ĝeneral⸱e sfer- aŭ cigar⸱form⸱a, en⸱ten⸱ant⸱a gas⸱o⸱n pli mal⸱pez⸱a⸱n ol la aer⸱o, kaj serv⸱ant⸱a por si⸱n lev⸱i kaj vetur⸱i en la aer⸱o. [SAMSENCA] aer⸱ŝip⸱o, balon⸱o.

===afabl⸱a===

  1. (iu) Kondut⸱ant⸱a plaĉ⸱i⸱vol⸱e kun agrabl⸱a⸱j vort⸱o⸱j kaj komplez⸱o: est⸱i afabl⸱a al, kontraŭ iu; apud plen⸱a manĝ⸱o⸱tabl⸱o ĉiu est⸱as tre afabl⸱a (L.L. Zamenhof) ; ĉu vi ne vol⸱as est⸱i tiel afabl⸱a kaj traduk⸱i por mi la tekst⸱o⸱n? (L.L. Zamenhof) ; mi afabl⸱e pet⸱is li⸱n, ke li sid⸱iĝ⸱u (K. Bein) ; la firm⸱o afabl⸱e propon⸱is al mi, ke […] (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] ĝentil⸱a, galant⸱a.
  1. (io) Plaĉ⸱a pro la montr⸱at⸱a bon⸱vol⸱em⸱o aŭ komplez⸱o: afabl⸱a inform⸱o (L.L. Zamenhof), invit⸱o (L.L. Zamenhof) ; afabl⸱a vort⸱o pli ating⸱as ol fort⸱o (L.L. Zamenhof) ; nur pan⸱o kun fromaĝ⸱o, sed afabl⸱a vizaĝ⸱o (L.L. Zamenhof) ; graf⸱o per rid⸱et’ afabl⸱a ŝajn⸱e dank⸱is por tiom da laŭd⸱o (A. Grabowski) ; afabl⸱aspekt⸱a dom⸱o (L.L. Zamenhof).
  1. [KOMPUTIKO] Facil⸱e uz⸱ebl⸱a por ne⸱spert⸱a uz⸱ant⸱o: afabl⸱a program⸱o.

===afanipter⸱o⸱j===

[ZOOLOGIO] Ord⸱o (Aphaniptera) de sen⸱flug⸱il⸱a⸱j, salt⸱ant⸱a⸱j in⸱sekt⸱o⸱j, kun suĉ⸱a aŭ pik⸱a buŝ⸱o, kaj pas⸱ant⸱a⸱j tra pup⸱a stadi⸱o; al tiu ord⸱o aparten⸱as ekzempl⸱e la pul⸱o⸱j.

===Afar⸱o===

Afrik⸱a kav⸱iĝ⸱eg⸱o situ⸱ant⸱a ĉef⸱e en Etiopio: Afar⸱a aŭstralopitek⸱o.

===afazi⸱o===

[MEDICINO] Perturb⸱o de la kompren- kaj/aŭ parol⸱kapabl⸱o, sen difekt⸱o de la aŭd- kaj parol-organ⸱o⸱j: afazi⸱ul⸱o. [VIDU] afoni⸱o.

===afekci⸱i===

(L.L. Zamenhof) (transitiv⸱a)
  1. [FILOZOFIO] Est⸱ig⸱i ŝanĝ⸱o⸱n en la anim⸱stat⸱o de ekzist⸱aĵ⸱o: objekt⸱o⸱j⸱n ni kon⸱as nur per tio, ke ili afekci⸱as ni⸱a⸱n konsci⸱o⸱n.
  1. [PSIKOLOGIO] Fort⸱e tuŝ⸱i la sent⸱o⸱j⸱n. Sinonim⸱o: emoci⸱i.
  1. [MEDICINO] Mal⸱san⸱e ali⸱ig⸱i la fizik⸱a⸱n stat⸱o⸱n: ia⸱j venen⸱o⸱j afekci⸱as apart⸱e tiu⸱n aŭ ali⸱a⸱n organ⸱o⸱n; mar⸱aer⸱o afekci⸱as la nervoz⸱ul⸱o⸱j⸱n. [SAMSENCA] atak⸱i, traf⸱i.

===afekt⸱i===

  1. (transitiv⸱a) ŝajn⸱ig⸱i io⸱n per ne⸱natur⸱a⸱j, ne⸱simpl⸱a⸱j manier⸱o⸱j: afekt⸱i solen⸱a⸱n si⸱n⸱ten⸱ad⸱o⸱n, grav⸱a⸱n mien⸱o⸱n, modest⸱ec⸱o⸱n, interes⸱iĝ⸱o⸱n; ili afekt⸱is ne sci⸱i si⸱a⸱n naci⸱a⸱n lingv⸱o⸱n. [SAMSENCA] hipokrit⸱i.
  1. (ne⸱transitiv⸱a) Far⸱i mien⸱o⸱j⸱n, kvazaŭ oni ne vol⸱us, dum oni ja vol⸱as; montr⸱ad⸱i ne⸱simpl⸱a⸱n, pretend⸱em⸱a⸱n, atent⸱o⸱vek⸱a⸱n si⸱n⸱ten⸱ad⸱o⸱n: ne afekt⸱u, infan⸱o, kaj ne en⸱met⸱u al vi frenez⸱aĵ⸱o⸱j⸱n en la kap⸱o⸱n! (L.L. Zamenhof) ; ŝi aŭd⸱is, ke la poŝt⸱estr⸱o est⸱as ĉi tie kaj jen ŝi komenc⸱as afekt⸱ad⸱i antaŭ la spegul⸱o! (L.L. Zamenhof) ; ĉu vi jam aŭd⸱is, ke la ekzekut⸱ist⸱o afekt⸱us, kiam li dev⸱as plen⸱um⸱i juĝ⸱a⸱n decid⸱o⸱n? (L.L. Zamenhof).

===afeli⸱o===

[ASTRONOMIO] Tiu punkt⸱o de la orbit⸱o de sun⸱sistem⸱a astr⸱o, kiu est⸱as la plej mal⸱proksim⸱a de Sun⸱o. [SAMSENCA] periheli⸱o, apsid⸱o.

===aferez⸱o===

[LINGVOSCIENCO] Proced⸱o kaj rezult⸱o de for⸱las⸱o de unu aŭ plur⸱a⸱j fonem⸱o⸱j aŭ silab⸱o⸱j en komenc⸱o de vort⸱o (ekzempl⸱e Toni⸱o anstataŭ Antonio, Zabet (W) anstataŭ Elizabeto). [SAMSENCA] apokop⸱o.

===afer⸱o===

  1. ĉio, kio est⸱as en la mond⸱o konkret⸱a aŭ abstrakt⸱a, montr⸱at⸱a en ne⸱difin⸱it⸱a manier⸱o: dum mi⸱a vojaĝ⸱o mi vid⸱is interes⸱a⸱j⸱n afer⸱o⸱j⸱n; pri kiu afer⸱o li parol⸱as?; eĉ la plej ne⸱kred⸱ebl⸱a⸱j⸱n afer⸱o⸱j⸱n li kred⸱as (L.L. Zamenhof) ; tri afer⸱o⸱j est⸱as ne⸱kompren⸱ebl⸱a⸱j por mi, kaj kvar⸱a⸱n mi ne sci⸱as (Hebrea Biblio) ; sen pov⸱o koler⸱o est⸱as rid⸱ind⸱a afer⸱o (L.L. Zamenhof). [VIDU] aĵ⸱o, objekt⸱o.
  1. Tio, pri kio oni okup⸱iĝ⸱as, kio⸱n oni far⸱as aŭ intenc⸱as far⸱i: la afer⸱o ne urĝ⸱as (L.L. Zamenhof) ; mi aranĝ⸱is la afer⸱o⸱n; nun ni trans⸱ir⸱u al la afer⸱o (L.L. Zamenhof) (diskut⸱ot⸱a tem⸱o); saĝ⸱a ten⸱as afer⸱o⸱n, mal⸱saĝ⸱a esper⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; la afer⸱o ne ir⸱as glat⸱e (L.L. Zamenhof) ( [VIDU] tub⸱er⸱o), mal⸱sukces⸱is (L.L. Zamenhof) ( [VIDU] fiask⸱o); la afer⸱o est⸱as plen⸱um⸱it⸱a (L.L. Zamenhof) ; tio est⸱as ali⸱a afer⸱o, kon⸱at⸱a afer⸱o, mal⸱nov⸱a afer⸱o (L.L. Zamenhof) ; tio est⸱as li⸱a afer⸱o (koncern⸱as nur li⸱n); hav⸱i afer⸱o⸱n kun (trakt⸱i kun, pri⸱trakt⸱i); vi kutim⸱is hav⸱i afer⸱o⸱n kun ali⸱a⸱j, mi ne est⸱as tia⸱spec⸱a! (L.L. Zamenhof) ; ambaŭ lingv⸱o⸱j, kun kiu⸱j vi ĉi tie hav⸱is afer⸱o⸱n […] (L.L. Zamenhof).
  1. Tio, kio koncern⸱as la privat⸱a⸱j⸱n aŭ publik⸱a⸱j⸱n interes⸱o⸱j⸱n: tio est⸱as ŝtat⸱a afer⸱o; ministr⸱o pri intern⸱a⸱j, ekster⸱land⸱a⸱j afer⸱o⸱j; religi⸱a⸱j afer⸱o⸱j; zorg⸱u pri vi⸱a⸱j propr⸱a⸱j afer⸱o⸱j, plen⸱um⸱i la kur⸱ant⸱a⸱j⸱n afer⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof). [VIDU] afer⸱vojaĝ⸱o.
  1. [JURO] Tio, kio est⸱as diskut⸱at⸱a antaŭ juĝ⸱ist⸱o(j): defend⸱u afer⸱o⸱n de vidv⸱in⸱o (Hebrea Biblio) ; hav⸱i afer⸱o⸱n kun iu (L.L. Zamenhof) ; kiam oni est⸱as mal⸱just⸱a kontraŭ hom⸱o en li⸱a juĝ⸱a afer⸱o […] (L.L. Zamenhof) ; mi esper⸱as, ke mi⸱a afer⸱o ven⸱os baldaŭ antaŭ la tribunal⸱o⸱n; krim⸱a, sensaci⸱a afer⸱o. [SAMSENCA] proces⸱o.
  1. Tio, kio est⸱as diskut⸱at⸱a inter propon⸱ant⸱o kaj postul⸱ant⸱o: negoc⸱a⸱j afer⸱o⸱j est⸱as sever⸱a⸱j (L.L. Zamenhof) ; lud⸱o apart⸱e kaj afer⸱o apart⸱e (L.L. Zamenhof) ; tag⸱o fest⸱a for afer⸱o⸱j! (L.L. Zamenhof) ; sen ord⸱o en afer⸱o ne ekzist⸱as prosper⸱o (L.L. Zamenhof) ; ne taŭg⸱as la ver⸱o por komerc⸱a afer⸱o (L.L. Zamenhof).
  1. La Esperant⸱a mov⸱ad⸱o: rapid⸱e kresk⸱as la afer⸱o (L.L. Zamenhof) ; se ni ne observ⸱os sever⸱a⸱n ord⸱o⸱n kaj disĉipl⸱in⸱o⸱n, ni⸱a afer⸱o baldaŭ pere⸱os (L.L. Zamenhof) ; mi for⸱met⸱as de mi ĉi⸱a⸱n oficial⸱a⸱n rol⸱o⸱n en ni⸱a afer⸱o (L.L. Zamenhof).

/

===afgan⸱o===

Civit⸱an⸱o de Afgani⸱o.

===afidavit⸱o===

[KOMERCO] Oficial⸱a deklar⸱o, kiu⸱n ekster⸱land⸱a posed⸱ant⸱o de valor⸱paper⸱o⸱j al⸱don⸱as al la pag⸱ebl⸱ig⸱int⸱a⸱j kupon⸱o⸱j, por evit⸱i pag⸱i la kupon⸱impost⸱o⸱n.

===afid⸱o===

[ZOOLOGIO] Mal⸱grand⸱a in⸱sekt⸱o (Aphis kaj parenc⸱a⸱j genr⸱o⸱j) el la ord⸱o de hemipter⸱o⸱j, kiu suĉ⸱as suk⸱o⸱n de plant⸱o⸱j. Sinonim⸱o: plant⸱laŭs⸱o.

===afiks⸱o===

[LINGVOSCIENCO] Morfem⸱o, lok⸱iĝ⸱ant⸱a antaŭ (prefiks⸱o), post (sufiks⸱o) radik⸱o aŭ intern⸱e de ĝi (infiks⸱o), por form⸱i nov⸱a⸱n leksik⸱a⸱n unu⸱o⸱n. [SAMSENCA] deriv⸱il⸱o.

===afin⸱a===

  1. [KOMUNUZO] Prezent⸱ant⸱a simil⸱ec⸱o⸱j⸱n de struktur⸱o, humor⸱o, karakter⸱o kaj simil⸱e.
  1. [BOTANIKO] [ZOOLOGIO] Sistematik⸱e parenc⸱a: eruk⸱o est⸱as afin⸱a al brasik⸱o.
  1. [KEMIO] Kombin⸱iĝ⸱em⸱a: fer⸱o est⸱as afin⸱a al sulfur⸱o, hidrogen⸱o al oksigen⸱o.
  1. [SCIENCOJ] Facil⸱e kolor⸱ig⸱ebl⸱a, solv⸱iĝ⸱ant⸱a, sorb⸱ebl⸱a, al⸱tir⸱iĝ⸱em⸱a: [FIZIKO] [KEMIO] akv⸱o⸱afin⸱a, akv⸱o-ne⸱afin⸱a substanc⸱o ([VIDU] akv⸱o); [ANATOMIO] acid⸱afin⸱a granulocit⸱o (facil⸱e kolor⸱ig⸱ebl⸱a per acid⸱a⸱j kolor⸱il⸱o⸱j, ekzempl⸱e eozin⸱o); [MEDICINO] nerv⸱afin⸱a virus⸱o. [SAMSENCA] trop/.
  1. a) [MATEMATIKO] (parol⸱ant⸱e pri trans⸱form⸱o) Konserv⸱ant⸱a rekt⸱o⸱j⸱n kaj paralel⸱ec⸱o⸱n inter tiu⸱j ĉi.

b) [MATEMATIKO] (parol⸱ant⸱e pri spac⸱o) Rilat⸱a al afin⸱a⸱j trans⸱form⸱o⸱j.


===afinaci⸱i===

(transitiv⸱a) Pur⸱ig⸱i likv⸱a⸱n metal⸱o⸱n.

===afis⸱o===

(evit⸱ind⸱a) = afid⸱o.

===afiŝ⸱o===

  1. Sci⸱ig⸱o al la publik⸱o, pres⸱it⸱a sur paper⸱o kaj ordinar⸱e glu⸱it⸱a sur mur⸱o, kolon⸱o kaj simil⸱e: teatr⸱a, reklam⸱a, balot⸱a afiŝ⸱o; afiŝ⸱tabul⸱o. [SAMSENCA] aviz⸱o. [VIDU] afiŝ⸱hom⸱o.
  1. [KOMPUTIKO] Publik⸱a mesaĝ⸱o en komput⸱il⸱a ret⸱o. [SAMSENCA] ret⸱nov⸱aĵ⸱o⸱j.

===aflikt⸱i===

(3) (transitiv⸱a) Kaŭz⸱i sever⸱a⸱n kor⸱dolor⸱o⸱n: ŝi⸱a konkur⸱ant⸱in⸱o aflikt⸱is ŝi⸱n kaj tre incit⸱is ŝi⸱n (Hebrea Biblio) ; mi sci⸱as, ke mi⸱a mal⸱ĝoj⸱o vi⸱n sincer⸱e aflikt⸱as (L.L. Zamenhof) ; mi⸱a patr⸱in⸱o est⸱is tre aflikt⸱it⸱a, ke la variol⸱o mi⸱n tiel terur⸱e mal⸱bel⸱ig⸱is (L.L. Zamenhof) ; re⸱viv⸱ig⸱i la kor⸱o⸱n de la aflikt⸱it⸱o⸱j (Hebrea Biblio). [SAMSENCA] ĉagren⸱i, deprim⸱i.

===afoni⸱o===

[MEDICINO] Sen⸱voĉ⸱ec⸱o pro mal⸱san⸱iĝ⸱o: plen⸱a, ne⸱komplet⸱a afoni⸱o [VIDU] afazi⸱o.

===aforism⸱o===

[BELETRO] Konciz⸱a, senc⸱o⸱riĉ⸱a el⸱dir⸱o, esprim⸱ant⸱a princip⸱o⸱n aŭ pens⸱o⸱n rilat⸱a⸱n al scienc⸱o, art⸱o, mon⸱o aŭ kred⸱o: jur⸱a⸱j aforism⸱o⸱j; Hipokrat⸱o esprim⸱is si⸱n per aforism⸱o⸱j. [VIDU] aksiom⸱o, maksim⸱o, proverb⸱o, sentenc⸱o.

===afrank⸱i===

(1) (transitiv⸱a) Antaŭ⸱pag⸱i la send⸱o⸱kost⸱o⸱j⸱n de leter⸱o aŭ pak⸱o: ne sufiĉ⸱e afrank⸱it⸱a leter⸱o; afrank⸱i per memor⸱ig⸱a poŝt⸱mark⸱o.

===afrikans⸱o===

[LINGVOSCIENCO] Lingv⸱o de la nederland⸱de⸱ven⸱a gent⸱o de sud-Afrik⸱o.

===afrikat⸱o===

[LINGVOSCIENCO] Kombin⸱o de ploziv⸱o kaj frikativ⸱o, ĉe kiu ploziv⸱a al⸱ten⸱o est⸱as sekv⸱at⸱a de frikativ⸱a for⸱ten⸱o (ekzempl⸱e en Esperant⸱o: c, ĉ, ĝ).

===Afrik⸱o===

La kontinent⸱o sud⸱e de Eŭrop⸱o: Nord-Afrik⸱o, Mez⸱afrik⸱o, Sud-Afrik⸱o.

===afrodit⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Aphrodita) de anelid⸱o⸱j el la klas⸱o de poliket⸱o⸱j; mal⸱long⸱a⸱j dik⸱a⸱j verm⸱o⸱j kun bel⸱kolor⸱a⸱j ket⸱o⸱j flank⸱e kaj kun dors⸱o de dik⸱a tavol⸱o de har⸱simil⸱a⸱j ket⸱o⸱j: viv⸱as en ŝlim⸱a aŭ sabl⸱a mar⸱fund⸱o ĉe la bord⸱o⸱j. [SAMSENCA] nere⸱id⸱o.

===afrodizi⸱o===

[MEDICINO] Ekscit⸱ec⸱o de la seks⸱organ⸱o⸱j.

===aft⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. [MEDICINO] Sen⸱danĝer⸱a ulcer⸱et⸱o de la buŝ⸱a mukoz⸱o.
  1. [MEDICINO] Febr⸱o⸱don⸱a ŝvel⸱aĵ⸱o ĉe la buŝ⸱o, mam⸱o kaj pied⸱o de kelk⸱a⸱j best⸱o⸱j, bov⸱o⸱j, pork⸱o⸱j, ŝaf⸱o⸱j: aft⸱a epidemi⸱o.

===afust⸱o===

Port⸱il⸱o de kanon⸱o aŭ maŝin⸱paf⸱il⸱o: afust⸱o⸱vost⸱o (per kiu ĝi fiks⸱iĝ⸱as en la ter⸱o).

===agac⸱o===

Mal⸱agrabl⸱a nerv⸱incit⸱a sent⸱o, kaŭz⸱at⸱a ekzempl⸱e de acid⸱a frukt⸱o, de akut⸱a bru⸱o kaj simil⸱e.

===Agamemnon⸱o===

Mit⸱a reĝ⸱o de Arg⸱o, estr⸱o de la helen⸱o⸱j dum la Troja milit⸱o, kiu ofer⸱is si⸱a⸱n fil⸱in⸱o⸱n Ifigeni⸱o⸱n kaj est⸱is murd⸱it⸱a de si⸱a edz⸱in⸱o Klitemnestr⸱o; protagonist⸱o en tragedi⸱o⸱j de Esĥil⸱o, Senek⸱o kaj ali⸱a⸱j

===agami⸱a===

(evit⸱ind⸱a)
  1. = ne⸱seks⸱e re⸱produkt⸱iĝ⸱ant⸱a.
  1. = ne⸱seks⸱a, sen⸱seks⸱a.

===agami⸱o===

[ZOOLOGIO] Speci⸱o de bird⸱o (Psophia crepitans) el la ord⸱o de gru⸱form⸱a⸱j, viv⸱ant⸱a en sud⸱a Ameriko.

===agam⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Agama) de reptili⸱o⸱j el la sub⸱ord⸱o de lacert⸱ul⸱o⸱j, karakteriz⸱at⸱a⸱j de egal⸱a⸱j skvam⸱o⸱j, kiu⸱j form⸱as oblikv⸱a⸱j⸱n lini⸱o⸱j⸱n sur la korp⸱o, de plat⸱a kap⸱o kaj de fort⸱a⸱j membr⸱o⸱j; viv⸱as en la varm⸱a⸱j land⸱o⸱j.

===aga⸱o===

[HISTORIO] Otoman⸱a oficir⸱o aŭ ŝtat⸱ofic⸱ist⸱o.

===agapant⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Agapanthus el alium⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun rizom⸱o, kun flor⸱o⸱j en umbel⸱ec⸱a infloresk⸱o sur long⸱a tig⸱o kaj kun al⸱a⸱j sem⸱o⸱j; 9 spec⸱o⸱j el sud⸱a Afrik⸱o, inter ali⸱a⸱j Agapanthus africanus por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a.

===agap⸱o===

(L.L. Zamenhof) [KRISTANISMO] Komun⸱a manĝ⸱o ĉe la unu⸱a⸱j krist⸱an⸱o⸱j, primitiv⸱a form⸱o de la komuni⸱o.

===agaragar⸱o===

[KEMIO] Geloz⸱o.

===agarik⸱o===

(L.L. Zamenhof) [BOTANIKO] Genr⸱o (Agaricus el agarik⸱ac⸱o⸱j) de ombrel⸱fung⸱o⸱j kun ring⸱o kaj kun liber⸱a⸱j lamen⸱o⸱j unu⸱e roz⸱a⸱j, post⸱e brun⸱a⸱j, fin⸱evolu⸱e nigr⸱a⸱j, ne likv⸱iĝ⸱em⸱a⸱j; kosmopolit⸱a genr⸱o de ĉirkaŭ 200 spec⸱o⸱j, plur⸱a⸱j manĝ⸱ind⸱a⸱j, ekzempl⸱e la du⸱spor⸱a agarik⸱o (Agaricus bisporus ; ĉampinjon⸱o).

===agar⸱o===

Mal⸱long⸱ig⸱o de agaragar⸱o, uz⸱at⸱a en kuir⸱art⸱o, bio⸱teknik⸱o kaj ali⸱a⸱j

===agatid⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Agathis, Sinonim⸱o: Dammara, el araŭkari⸱ac⸱o⸱j) de konifer⸱a⸱j, ĝeneral⸱e monoik⸱a⸱j arb⸱o⸱j kun fortik⸱a trunk⸱o, verticil⸱a⸱j branĉ⸱o⸱j kaj kontraŭ⸱e du⸱op⸱a⸱j aŭ altern⸱a⸱j foli⸱o⸱j lanc⸱et⸱form⸱a⸱j aŭ long⸱e oval⸱a⸱j, mal⸱long⸱e petiol⸱a⸱j; 20 spec⸱o⸱j hejm⸱a⸱j de Sumatr⸱o ĝis Nov-Zelando kaj Fiĝi⸱o⸱j, kelk⸱a⸱j kultiv⸱at⸱a⸱j por ornam⸱o, por lign⸱o kaj/aŭ por hel⸱kolor⸱a rezin⸱o uz⸱at⸱a por produkt⸱ad⸱o de spec⸱o de kopal⸱o, inter⸱ali⸱e kaŭri⸱o kaj damaro.

===agat⸱o===

[GEOLOGIO] Mineral⸱o, vari⸱o de kalcedon⸱o laŭ⸱zon⸱e divers⸱kolor⸱a, uz⸱at⸱a en juvel⸱art⸱o.

===agav⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Agave el agav⸱ac⸱o⸱j) de grand⸱a⸱j plur⸱jar⸱a⸱j plant⸱o⸱j kun long⸱a⸱j karn⸱ec⸱a⸱j, fibr⸱a⸱j foli⸱o⸱j oft⸱e el⸱baz⸱a⸱j, mez⸱e de kiu⸱j en mal⸱fru⸱a ag⸱o de la plant⸱o el⸱kresk⸱as plur⸱a⸱j⸱n metr⸱o⸱j⸱n alt⸱a pedunkl⸱o de infloresk⸱o mult⸱a⸱flor⸱a; post la flor⸱ad⸱o la plant⸱o mort⸱as; pli ol 100 spec⸱o⸱j el Ameriko, plur⸱a⸱j uz⸱at⸱a⸱j inter⸱ali⸱e por fibr⸱o⸱j, por suk⸱o util⸱ig⸱at⸱a en la fabrik⸱ad⸱o de pulk⸱o kaj tekil⸱o kaj por burĝon⸱o⸱j kaj flor⸱o⸱j manĝ⸱at⸱a⸱j kuir⸱it⸱a⸱j.

===agend⸱o===

(L.L. Zamenhof) Kajer⸱o, en kiu oni not⸱as je ĉiu tag⸱o la far⸱ot⸱a⸱j⸱n afer⸱o⸱j⸱n.

===agent⸱o===

  1. Person⸱o, komisi⸱it⸱a de iu, por konstant⸱e far⸱i io⸱n: administr⸱a, diplomati⸱a agent⸱o.
  1. Tiu, kiu reprezent⸱as person⸱o⸱n aŭ firm⸱o⸱n en komerc⸱a⸱j afer⸱o⸱j: kiu est⸱as vi⸱a agent⸱o en Parizo?

===agentur⸱o===

[KOMERCO] Rajt⸱o pri komerc⸱a reprezent⸱ad⸱o de unu aŭ plur⸱a⸱j spec⸱o⸱j de var⸱o: li hav⸱as agentur⸱o⸱j⸱n en suker⸱o, en Portovin⸱o, en libr⸱o⸱paper⸱o.

===agerat⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Ageratum el aster⸱ac⸱o⸱j) parenc⸱a al eŭpatori⸱o, de arbust⸱o⸱j kaj de unu- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun blu⸱a⸱j, purpur⸱a⸱j, roz⸱a⸱j aŭ blank⸱a⸱j kapitul⸱o⸱j; 44 spec⸱o⸱j el tropik⸱a ameriko, kelk⸱a⸱j por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j.

===ag⸱i===

(ne⸱transitiv⸱a)
  1. Ekster⸱ig⸱i si⸱a⸱j⸱n kapabl⸱o⸱j⸱n; uz⸱i si⸱a⸱j⸱n fizik⸱a⸱j⸱n aŭ mens⸱a⸱j⸱n fort⸱o⸱j⸱n, por produkt⸱i ia⸱n efik⸱o⸱n: las⸱u mi⸱n nur ag⸱i! (L.L. Zamenhof) ; kiu bon⸱e ag⸱as, tim⸱i ne bezon⸱as (L.L. Zamenhof) ; kiu ag⸱as afabl⸱e, viv⸱as agrabl⸱e (L.L. Zamenhof) ; ag⸱i just⸱e (L.L. Zamenhof), nobl⸱e mal⸱prudent⸱e (L.L. Zamenhof), ne⸱si⸱n⸱gard⸱e, kun koler⸱o (L.L. Zamenhof) ; se vi tiel ag⸱os, vi est⸱os gramatik⸱e tut⸱e prav⸱a (L.L. Zamenhof) ; tiel ag⸱as la ĉef⸱a⸱j eŭrop⸱a⸱j lingv⸱o⸱j. [SAMSENCA] far⸱i.
  1. Kondut⸱i iel kontraŭ iu, trakt⸱i iu⸱n ia⸱manier⸱e: ag⸱i afabl⸱e kontraŭ iu (L.L. Zamenhof) ; ag⸱u kun ali⸱a⸱j, kiel vi vol⸱as, ke oni ag⸱u kun vi (L.L. Zamenhof) ; kiu pov⸱us supoz⸱i, ke s-ino H. iam ag⸱os kun vi en tiel kruel⸱a manier⸱o! (L.L. Zamenhof).
  1. [KEMIO] [FIZIKO] Efik⸱i sur: klor⸱o ag⸱as sur hidrokarbon⸱o⸱j⸱n; la fort⸱o ag⸱as sur la pez⸱o⸱centr⸱o⸱n; du fort⸱o⸱j, kiu⸱j ag⸱as en mal⸱a⸱j direkt⸱o⸱j.

===agit⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Varb⸱i por politik⸱a, social⸱a, religi⸱a kaj simil⸱e cel⸱o, ekscit⸱ant⸱e la sent⸱o⸱j⸱n: agit⸱i la popol⸱amas⸱o⸱n kontraŭ la reĝ⸱o; absolut⸱e tio far⸱us la impres⸱o⸱n, kvazaŭ mi kaŝ⸱it⸱e agit⸱as kontraŭ tiu aŭ ali⸱a parti⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] propagand⸱i, polemik⸱i.
  1. Nask⸱i en anim⸱o si⸱n⸱sekv⸱a⸱j⸱n sent⸱o⸱j⸱n, kiu⸱j ĝi⸱n mal⸱kviet⸱ig⸱as: ŝi⸱a spirit⸱o est⸱is agit⸱at⸱a de mal⸱lum⸱a⸱j antaŭ⸱sent⸱o⸱j. [VIDU] mal⸱trankvil⸱ig⸱i, sku⸱i.
  1. [KEMIO] Sku⸱i likv⸱o⸱n, ne mov⸱ant⸱e la uj⸱o⸱n.

===Aglaj⸱o===

[MITOLOGIO] Unu el la tri Graci⸱o⸱j.

===agl⸱o===

  1. [ZOOLOGIO] Grand⸱a rab⸱o⸱bird⸱o (Aquila kaj parenc⸱a⸱j genr⸱o⸱j) el la famili⸱o de akcipitr⸱ed⸱o⸱j, kun kurb⸱a bek⸱o kaj akr⸱a vid⸱o: la agl⸱o est⸱as rigard⸱at⸱a kiel la reĝ⸱o de la bird⸱o⸱j; agl⸱o trumpet⸱as; kie ajn est⸱os la kadavr⸱o, tie⸱n kolekt⸱iĝ⸱os la agl⸱o⸱j (Nova Testamento) ; agl⸱id⸱o, agl⸱in⸱o, agl⸱o⸱nest⸱o. [SAMSENCA] harpi⸱o, vultur⸱o.
  1. Ties figur⸱o, uz⸱at⸱a kiel milit⸱a emblem⸱o: la roma⸱j, la napoleonaj agl⸱o⸱j (arme⸱o⸱j).
  1. [HERALDIKO] Ties figur⸱o en front⸱poz⸱o kun etend⸱it⸱a⸱j flug⸱il⸱o⸱j: la Prus⸱a agl⸱o; la Aŭstria du⸱kap⸱a agl⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Hom⸱o kun tre penetr⸱ant⸱a inteligent⸱o: li ne est⸱as agl⸱o (L.L. Zamenhof) ( [VIDU] pulvor⸱o).

===aglomer⸱i===

(transitiv⸱a) Kun⸱ig⸱i en dens⸱a⸱n, ne⸱dis⸱iĝ⸱em⸱a⸱n mas⸱o⸱n per prem⸱o aŭ varm⸱ig⸱o: aglomer⸱it⸱a⸱j karb⸱o⸱brik⸱o⸱j; aglomer⸱aĵ⸱o de laf⸱o; aglomer⸱panel⸱o, aglomer⸱plat⸱o. [SAMSENCA] breĉi⸱o, konglomer⸱i.

===aglutin⸱i===

(transitiv⸱a) (L.L. Zamenhof)
  1. [KEMIO] Kun⸱ig⸱i glu⸱ant⸱e en unu mas⸱o⸱n: la ser⸱o de la grup⸱o AB aglutin⸱as la sang⸱o⸱glob⸱et⸱o⸱j⸱n de ĉiu ali⸱a grup⸱o; aglutin⸱aĵ⸱o da bakteri⸱o⸱j. [SAMSENCA] glu⸱i.
  1. [LINGVOSCIENCO] Form⸱i vort⸱o⸱j⸱n, kun⸱met⸱ant⸱e morfem⸱o⸱j⸱n leksik⸱a⸱j⸱n kaj gramatik⸱a⸱j⸱n. Sinonim⸱o: al⸱glu⸱i.

===agnat⸱o===

[JURO] Famili⸱an⸱o el la vir⸱a de⸱ven⸱lini⸱o. [SAMSENCA] kognat⸱o.

===Agni⸱o===

[RELIGIO] Di⸱o de la fajr⸱o en la Ved⸱o⸱j. [VIDU] Vest⸱o.

===agnosk⸱i===

(transitiv⸱a) Deklar⸱i oficial⸱e rajt⸱ig⸱it⸱a: nur kiam Esperant⸱o est⸱os formal⸱e agnosk⸱it⸱a de plej mult⸱a⸱j reg⸱ist⸱ar⸱o⸱j, ni pov⸱os ek⸱pens⸱i pri ŝanĝ⸱o⸱j; agnosk⸱i rajt⸱o⸱n, rekord⸱o⸱n pri io ( [SAMSENCA] adopt⸱i, promulg⸱i); (figur⸱a⸱senc⸱e) deklar⸱i (iu⸱n, io⸱n) ĝust⸱a, aprob⸱ind⸱a ( [SAMSENCA] konfes⸱i).

===agnostik⸱a===

[PSIKOLOGIO] Rilat⸱a al agnostik⸱ism⸱o.

===agnozi⸱o===

[MEDICINO] Perturb⸱o de la sent⸱um⸱a (tuŝ⸱a, vid⸱a, aŭd⸱a) re⸱kon⸱o de objekt⸱o⸱j aŭ de form⸱o⸱j, kaŭz⸱at⸱a de cerb⸱a mal⸱san⸱o. [SAMSENCA] ikt⸱o.

===agoni⸱i===

(ne⸱transitiv⸱a)
  1. Sufer⸱i la last⸱a⸱j⸱n dolor⸱o⸱j⸱n antaŭ la mort⸱o: pren⸱u tiu⸱n ĉi glav⸱o⸱n, li dir⸱is agoni⸱ant⸱e (L.L. Zamenhof) ; satur⸱i la kresk⸱aĵ⸱o⸱j⸱n agoni⸱ant⸱a⸱j⸱n de soif⸱o (K. Bein) ; sen⸱fort⸱ig⸱it⸱a, kun mal⸱san⸱a korp⸱o kaj agoni⸱ant⸱a spirit⸱o (L.L. Zamenhof) ; preĝ⸱o por la agoni⸱ant⸱o⸱j.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Est⸱i tuj fin⸱iĝ⸱ont⸱a: tiu bril⸱a epok⸱o nun agoni⸱as; la somer⸱a tag⸱o agoni⸱is. [SAMSENCA] aŭtun⸱o, kaduk⸱a, krepusk⸱o.

===agorafobi⸱o===

[MEDICINO] Psik⸱a perturb⸱o, karakteriz⸱at⸱a de sen⸱kaŭz⸱a tim⸱o antaŭ specif⸱a situ⸱o en la spac⸱o. [SAMSENCA] fobi⸱o.

===agord⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. [MUZIKO] Star⸱ig⸱i la ĝust⸱a⸱n rilat⸱o⸱n inter la son⸱o⸱j de instrument⸱o aŭ de plur⸱a⸱j instrument⸱o⸱j de orkestr⸱o: la violon⸱ist⸱o agord⸱is si⸱a⸱n violon⸱o⸱n; ĉe cimbal’ (zimbalon⸱o) du lern⸱ant⸱o⸱j agord⸱as nov⸱e kord⸱o⸱j⸱n, prov⸱as ili⸱n zum⸱e (A. Grabowski) ; en la kap⸱o de violon⸱o est⸱as agord⸱a⸱j kejl⸱o⸱j.
  1. [TELEKOMUNIKOJ] Al⸱ĝust⸱ig⸱i cirkvit⸱o⸱n, por ke ĝi funkci⸱u laŭ la dezir⸱at⸱a frekvenc⸱o: agord⸱i radi⸱o⸱ricev⸱il⸱o⸱n.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Vibr⸱ig⸱i la kord⸱o⸱j⸱n de ies anim⸱o en difin⸱it⸱a manier⸱o: dir⸱u, frat⸱et⸱o, ĉu ne la mizer⸱o vi⸱n tiel agord⸱as? (L.L. Zamenhof) ; re⸱e ŝi agord⸱is la vizaĝ⸱o⸱n sever⸱e (A. Grabowski) ; tiu⸱j mensog⸱o⸱j agord⸱is vi⸱n mal⸱just⸱e kontraŭ li.
  1. [KOMPUTIKO] Elekt⸱i konven⸱a⸱j⸱n val⸱or⸱o⸱j⸱n por la parametr⸱o⸱j, kiu⸱j difin⸱as la funkci⸱ad⸱o⸱n de komput⸱il⸱a program⸱o: agord⸱i nov⸱a⸱n program⸱o⸱n. [SAMSENCA] instal⸱i.

===agor⸱o===

[ARKITEKTURO] Plac⸱o en la antikv⸱a⸱j helen⸱a⸱j urb⸱o⸱j. [SAMSENCA] forum⸱o.

===agrabl⸱a===

Plaĉ⸱a kaj plezur⸱ig⸱a: est⸱i agrabl⸱a al, por iu (L.L. Zamenhof) ; agrabl⸱a vizaĝ⸱o, vizit⸱o; tio est⸱as la juvel⸱o⸱j kiu⸱j est⸱as agrabl⸱a⸱j al la kor⸱o de kant⸱ant⸱o (L.L. Zamenhof) ; pli bon⸱a est⸱as vort⸱o afabl⸱a, ol kuk⸱o agrabl⸱a (L.L. Zamenhof) ; agrabl⸱a est⸱as gast⸱o, se ne long⸱e li rest⸱as (L.L. Zamenhof).

===agrafi⸱o===

[MEDICINO] Organik⸱a perturb⸱o de la kapabl⸱o skrib⸱i. [SAMSENCA] aleksi⸱o.

===agraf⸱o===

  1. Metal⸱hok⸱et⸱o, kiu, en⸱ig⸱ant⸱e en ring⸱et⸱o⸱n (agraf⸱ing⸱o⸱n), kun⸱fiks⸱as du rand⸱o⸱j⸱n de vest⸱aĵ⸱o aŭ tuk⸱o.
  1. Simil⸱a il⸱o, serv⸱ant⸱a por ten⸱i ferm⸱it⸱a⸱j la du kovr⸱o⸱plat⸱o⸱j⸱n de libr⸱o, la du fin⸱o⸱j⸱n de kolier⸱o.
  1. Simil⸱a il⸱o, uz⸱at⸱a por kun⸱fiks⸱i plur⸱a⸱j⸱n paper⸱foli⸱o⸱j⸱n, la rand⸱o⸱j⸱n de vund⸱o kaj simil⸱e. [SAMSENCA] buk⸱o, pingl⸱o, vinkt⸱o, zip⸱o.
  1. Super⸱sign⸱o en la vjetnam⸱a lingv⸱o kun la form⸱o sen⸱punkt⸱a demand⸱o⸱sign⸱o.

===agregaci⸱o===

  1. En Francio, plej alt⸱a konkurs⸱o por dung⸱o de lice⸱a⸱j aŭ universitat⸱a⸱j instru⸱ist⸱o⸱j: agregaci⸱o pri filozofi⸱o, pri matematik⸱o.
  1. Rang⸱o de sukces⸱int⸱o en tiu konkurs⸱o.

===agregat⸱o===

(L.L. Zamenhof) Agreg⸱aĵ⸱o.

===agreg⸱i===

(transitiv⸱a) [FIZIKO] Kun⸱ig⸱i per ne⸱kemi⸱a⸱j fort⸱o⸱j: la stat⸱o⸱j, kiel la materi⸱o est⸱as agregat⸱a, est⸱as la gas⸱a, likv⸱a kaj la solid⸱a.

===agres⸱i===

(transitiv⸱a) [PSIKOLOGIO] Atak⸱i kiel unu⸱a, ne est⸱ant⸱e mem minac⸱at⸱a de atak⸱o.

===Agrigent⸱o===

Antikv⸱a urb⸱o en Sicilio (13°30’ E, 37°17’ N).

===Agrikol⸱o===

Roman⸱a vir⸱a nom⸱o.

===agrikultur⸱o===

(L.L. Zamenhof) Agr⸱o⸱kultur⸱o kun⸱e kun ĉiu⸱j farm⸱o⸱rilat⸱a⸱j okup⸱o⸱j (bred⸱ad⸱o de bird⸱o⸱j, bov⸱o⸱j kaj ali⸱a⸱j). [SAMSENCA] hortikultur⸱o, arb⸱ar⸱kultiv⸱o.

===agrimoni⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Agrimonia el roz⸱ac⸱o⸱j) herb⸱o⸱j kun lanug⸱a⸱j, plum⸱e kun⸱met⸱a⸱j foli⸱o⸱j, kun long⸱form⸱a grapol⸱o el flav⸱a⸱j, mal⸱long⸱e pedunkl⸱a⸱j flor⸱o⸱j, hav⸱ant⸱a⸱j daŭr⸱a⸱n kalik⸱o⸱n, kiu ĉe⸱supr⸱e port⸱as mult⸱a⸱j⸱n hok⸱a⸱j⸱n dorn⸱et⸱o⸱j⸱n, al⸱kroĉ⸱iĝ⸱ant⸱a⸱j⸱n al best⸱o⸱j: la flor⸱o⸱j kaj foli⸱o⸱j est⸱as adstring⸱a⸱j; 15 spec⸱o⸱j el la hemisfer⸱o kaj centr⸱a kaj sud⸱a Afrik⸱o, inter ali⸱a⸱j Agrimonia eupatorium.

===Agrip⸱o===

Roman⸱a vir⸱a nom⸱o.

===agr⸱o===

Kultur⸱at⸱a kamp⸱o. [VIDU] agr⸱o⸱kultur⸱o.

===agronom⸱o===

Scienc⸱ist⸱o pri agronomi⸱o.

===agropir⸱o===

  1. [BOTANIKO] Genr⸱o (Agropyron el po⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun spik⸱o el spik⸱et⸱o⸱j unu⸱op⸱a⸱j sur ĉiu nod⸱o de la aks⸱o; ĉirkaŭ 15 spec⸱o⸱j el la mez⸱varm⸱a⸱j region⸱o⸱j.
  1. [BOTANIKO] (arkaik⸱a) = elitrigi⸱o kaj parenc⸱a⸱j genr⸱o⸱j.

===agrostem⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Agrostemma el kariofil⸱ac⸱o⸱j) de du unu⸱jar⸱a⸱j Mediterane⸱a⸱j spec⸱o⸱j de herb⸱o⸱j; pli kon⸱at⸱a speci⸱o , Agrostemma githago, kun viol⸱ruĝ⸱a⸱j flor⸱o⸱j kaj nigr⸱a⸱j, venen⸱a⸱j sem⸱o⸱j; gren⸱kamp⸱a trud⸱herb⸱o hejm⸱a en la Mediterane⸱a region⸱o, sed dis⸱vast⸱iĝ⸱int⸱a al la preskaŭ tut⸱a mond⸱o antaŭ ĝi⸱a nun⸱a mal⸱aper⸱em⸱o pro vast⸱skal⸱a uz⸱o de herb⸱icid⸱o⸱j: dis⸱ig⸱i la agrostem⸱o⸱n dis⸱de la tritik⸱o. [SAMSENCA] lol⸱o.

===agrostid⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Agrostis el po⸱ac⸱o⸱j) de unu- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j el la mez⸱varm⸱a⸱j region⸱o⸱j kaj tropik⸱a⸱j mont⸱ar⸱o⸱j; ĉirkaŭ 220 spec⸱o⸱j, kelk⸱a⸱j (ekzempl⸱e Agrostis capillaris) util⸱ig⸱at⸱a⸱j por gazon⸱o⸱j, ali⸱a⸱j (ekzempl⸱e Agrostis tenerrima) por ornam⸱o.

===aguti⸱o===

[ZOOLOGIO] Speci⸱o (Dasyprocta agouti) de Amerikaj mam⸱ul⸱o⸱j el la ord⸱o de ronĝ⸱ul⸱o⸱j, sam⸱e grand⸱a kiel kunikl⸱o, sed hav⸱ant⸱a tre mal⸱long⸱a⸱j⸱n orel⸱o⸱j⸱n kaj vost⸱o⸱n, long⸱a⸱j⸱n krur⸱o⸱j⸱n kaj bril⸱a⸱n hirt⸱a⸱n har⸱ar⸱o⸱n, kaj rapid⸱e mov⸱iĝ⸱ant⸱a per salt⸱o⸱j.

===agvara⸱o===

[ZOOLOGIO] Speci⸱o (Chrysocyon brachyurus) de sud-Amerika rab⸱o⸱best⸱o el la famili⸱o de kanis⸱ed⸱o⸱j, kun tre long⸱a⸱j membr⸱o⸱j kaj grand⸱a⸱j orel⸱o⸱j.

===aĝi⸱o===

[FINANCO] Diferenc⸱o inter la nominal⸱a kaj la efektiv⸱a (laŭ⸱kurz⸱a) val⸱or⸱o de la mon⸱o; profit⸱o ĉe mon⸱ŝanĝ⸱o.

===aĝiot⸱i===

(ne⸱transitiv⸱a) (L.L. Zamenhof) [FINANCO] Spekul⸱i pri la prez⸱o⸱ŝanĝ⸱o de la bors⸱a⸱j valor⸱aĵ⸱o⸱j aŭ de var⸱o⸱j.

===aĝ⸱o===

  1. Kvant⸱o da temp⸱o, pas⸱int⸱a ek⸱de la nask⸱iĝ⸱o de ekzist⸱aĵ⸱o, aŭ ek⸱de la ek⸱est⸱o de io: li hav⸱is la aĝ⸱o⸱n de ĉirkaŭ 25 jar⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; en la aĝ⸱o de 8 tag⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; ĝi est⸱is vir⸱in⸱o de mez⸱a aĝ⸱o (L.L. Zamenhof) ; kia est⸱as vi⸱a aĝ⸱o? (L.L. Zamenhof) ; kia⸱n aĝ⸱o⸱n vi hav⸱as? (L.L. Zamenhof) ; aĝ⸱o tro matur⸱a ne est⸱as plezur⸱a (L.L. Zamenhof) ; la aĝ⸱o de hund⸱o, de kverk⸱o; la aĝ⸱o de Lun⸱o (faz⸱o⸱j); aĝ⸱o de milit⸱ŝip⸱o. [SAMSENCA] infan⸱o, (mal)jun⸱a, adolesk⸱i, adolt⸱o. [VIDU] aĝ⸱piramid⸱o, aĝ⸱o⸱prezid⸱ant⸱o.
  1. Baz⸱a geokronologi⸱a unu⸱o, respond⸱a al la stratigrafi⸱a unu⸱a etaĝ⸱o: aĝ⸱o ĝeneral⸱e daŭr⸱as 5-6 milion⸱o⸱j⸱n da jar⸱o⸱j. [VIDU] geokronologi⸱o.

===ah!===

Interjekci⸱o, esprim⸱ant⸱a fort⸱a⸱n surpriz⸱o⸱n, bedaŭr⸱o⸱n: la poet’ simil⸱as iam al monaĥ’ kiu malgraŭ mult⸱a⸱j ho! kaj mult⸱a⸱j ah! skrib⸱as sankt⸱a⸱n libr⸱o⸱n (KP).

===aha!===

Interjekci⸱o, esprim⸱ant⸱a la konstat⸱o⸱n de io atend⸱at⸱a aŭ suspekt⸱at⸱a: jen ven⸱as la du advokat⸱o⸱j, sinjor⸱o! dir⸱is Clemency.-aha! ek⸱kri⸱is la doktor⸱o (L.L. Zamenhof).

===Ahasver⸱o===

Nom⸱o de la mit⸱a ’etern⸱e migr⸱ant⸱a jud⸱o’.

===ahims⸱o===

Princip⸱o de mult⸱a⸱j hind⸱a⸱j kultur⸱a⸱j kaj ide⸱a⸱j sistem⸱o⸱j, laŭ kiu la hom⸱o⸱j dev⸱as viv⸱i sen per⸱fort⸱o al ali⸱a⸱j viv⸱ant⸱o⸱j.

===Ahura===

[RELIGIO] La plej alt⸱a di⸱o en la zoroastra religi⸱o. [SAMSENCA] Mazdao.

===Aĥabo===

[BIBLIO] Reĝ⸱o de Izraelo en Samario (874-853). [VIDU] Izebel, Naboto.

===Aĥajo===

Homera nom⸱o de Helen⸱uj⸱o.

===Aĥaŝveroŝo===

[BIBLIO] Hebre⸱a nom⸱o de la pers⸱a reĝ⸱o Kŝajarŝa, helen⸱e Kserks⸱o.

===Aĥemeno===

Mit⸱a pra⸱patr⸱o de la Aĥemen⸱id⸱o⸱j.

===Aĥeno===, ===Aken⸱o===


===Aĥeron⸱o===

[MITOLOGIO] River⸱o en Hadeso, kiu⸱n oni ne rajt⸱is tra⸱pas⸱i du⸱foj⸱e: pulvor⸱et⸱o, kiu vi⸱n tut⸱e silent⸱e eksped⸱os trans la Aĥeron⸱o⸱n (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] Karon⸱o, Stiks⸱o.

===aĥeronti⸱o===, ===akeronti⸱o===


===Aĥil⸱o===

(L.L. Zamenhof) [BELETRO] Mit⸱a fil⸱o de Peleo kaj ĉef⸱a hero⸱o de Iliad⸱o. [VIDU] aĥil⸱a tenden⸱o.

===aidos⸱o===

Grav⸱a mal⸱san⸱o, kaŭz⸱at⸱a de retro⸱virus⸱o (HIV), trans⸱don⸱ebl⸱a per seks⸱a⸱j rilat⸱o⸱j aŭ per sang⸱a⸱j injekt⸱o⸱j, karakteriz⸱at⸱a de drast⸱a mal⸱pli⸱iĝ⸱o aŭ eĉ perd⸱o de la imun⸱a⸱j re⸱ag⸱o⸱j.

===Aiks⸱o===

Nom⸱o de plur⸱a⸱j urb⸱o⸱j de Francio, inter ali⸱a⸱j Aiks⸱o Provenc⸱a (5°27’ E, 43°31’ N) kaj Aiks⸱o-Ban⸱urb⸱o (5°54’ E, 45°41’ N).

===ailant⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Ailanthus el simarub⸱ac⸱o⸱j) de arb⸱o⸱j, kun grand⸱a⸱j (0,5-1 m long⸱a⸱j), plum⸱e kun⸱met⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj kun flug⸱il⸱hav⸱a⸱j frukt⸱o⸱j (samaroj); 5 spec⸱o⸱j hejm⸱a⸱j de Azio ĝis Aŭstralio, inter ali⸱a⸱j Ailanthus altissima, natur⸱ig⸱it⸱a en nord⸱a Ameriko kaj centr⸱a kaj sud⸱a Eŭrop⸱o, pas⸱int⸱ec⸱e kultiv⸱at⸱a por bred⸱ad⸱o de speci⸱o de silk⸱raŭp⸱o (Samia cynthia).

===ain⸱o===

= ajnu⸱o.

===air⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Aira el po⸱ac⸱o⸱j) de unu⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun 2-flor⸱a⸱j spik⸱et⸱o⸱j en panikl⸱o; ĉirkaŭ 10 spec⸱o⸱j el Eŭrop⸱o kaj la Mediterane⸱a region⸱o, plej⸱part⸱e sek⸱ej⸱a⸱j kaj sabl⸱ej⸱a⸱j, kelk⸱a⸱j (ekzempl⸱e Aira elegantissima) kultiv⸱at⸱a⸱j por ornam⸱o.

===aizo⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Aizoon el aizo⸱ac⸱o⸱j) de 11 spec⸱o⸱j de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j el Afrik⸱o, sud-uest⸱a Azio kaj sud⸱a Hispanio.

===aj !===

Interjekci⸱o, esprim⸱ant⸱a viv⸱a⸱n dolor⸱o⸱n: pingl⸱o⸱j, je kiu⸱j oni pik⸱iĝ⸱as: aj ! oni ek⸱kri⸱as (L.L. Zamenhof).

===Ajaks⸱o===

(L.L. Zamenhof) Helen⸱a vir⸱a nom⸱o, inter ali⸱a⸱j de du hero⸱o⸱j en Iliad⸱o.

===ajapan⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Ayapana el aster⸱ac⸱o⸱j), tre parenc⸱a al eŭpatori⸱o, de 14 spec⸱o⸱j el tropik⸱a ameriko, inter ali⸱a⸱j Ayapana triplinervis, tuf⸱arbust⸱o, kies foli⸱o⸱j est⸱as uz⸱at⸱a⸱j por tizan⸱o serv⸱ant⸱a kiel te-surogat⸱o.

===ajatol⸱o===

[ISLAMO] Honor⸱titol⸱o de la plej grav⸱a⸱j religi⸱a⸱j ĉef⸱o⸱j de ŝijaism⸱o.

===ajl⸱o===

  1. [BOTANIKO] Speci⸱o de alium⸱o (Allium sativum), plur⸱jar⸱a legom⸱o kun specif⸱a odor⸱o kaj gust⸱o, kun foli⸱o⸱j simil⸱a⸱j al la pore⸱a⸱j kaj kun akr⸱a⸱gust⸱a bulb⸱o; uz⸱at⸱a por spic⸱ad⸱o kaj medicin⸱o. [SAMSENCA] ampelopraz⸱o, cep⸱o, pore⸱o, ŝalot⸱o, ŝenopraz⸱o.
  1. [KOMUNUZO] Bulb⸱er⸱o de ajl⸱o 1: ŝaf⸱rost⸱aĵ⸱o kun ajl⸱o.

===ajn===

Partikul⸱o, esprim⸱ant⸱a ĝeneral⸱a⸱n kaj insist⸱a⸱n ne⸱difin⸱it⸱ec⸱o⸱n, kaj al⸱met⸱at⸱a:
A. post rilat⸱a⸱j pronom⸱o⸱j aŭ adverb⸱o⸱j: kiu ajn tio⸱n dir⸱is al vi, est⸱as mal⸱saĝ⸱ul⸱o (L.L. Zamenhof) ; la spert⸱a⸱j Esperant⸱ist⸱o⸱j skrib⸱as per stil⸱o preskaŭ simil⸱a, al kiu ajn naci⸱o ili aparten⸱as; mi mensog⸱is, kio⸱n ajn mi dir⸱is (L.L. Zamenhof) ; kia ajn pens⸱o pov⸱us rest⸱i ĉe vi, li ne⸱is kaj tio dev⸱as sufiĉ⸱i (L.L. Zamenhof) ; kiel ajn riĉ⸱a mi est⸱as, mi far⸱us pli bon⸱e, se mi edz⸱iĝ⸱us kun kamp⸱ul⸱in⸱o (L.L. Zamenhof) ; la afer⸱o pli aŭ mal⸱pli fru⸱e dev⸱as efektiv⸱iĝ⸱i, kiom ajn la inerci⸱ul⸱o⸱j babil⸱us kontraŭ ĝi (L.L. Zamenhof) ; kiam ajn vi ven⸱os, mi vi⸱n volont⸱e akcept⸱os.
B. post ne⸱difin⸱a⸱j pronom⸱o⸱j aŭ adjektiv⸱o⸱j: ili dezir⸱as, ke ni far⸱u iu⸱n ajn decid⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; iu ajn posed⸱ant⸱o de bien⸱o don⸱as al si⸱a⸱j brut⸱o⸱j konven⸱a⸱n manĝ⸱o⸱n (K. Bein) ; kial ŝi for⸱las⸱is tiu⸱n lok⸱o⸱n, en kiu ŝi hav⸱is ia⸱n ebl⸱o⸱n, por io⸱n ajn labor⸱en⸱spez⸱i? (L.L. Zamenhof) ; iam ajn, iel ajn, sed ven⸱u, mi pet⸱eg⸱as!
Rimark⸱o. Zamenhof, pro emfaz⸱o, oft⸱e uz⸱as ĉe ajn la rilat⸱a⸱j⸱n pronom⸱o⸱j⸱n kun la senc⸱o de ne⸱difin⸱a⸱j: el⸱lern⸱ant⸱e kiu⸱n ajn lingv⸱o⸱n, mi konsent⸱as akcept⸱i kia⸱n ajn pag⸱o⸱n, sed tre mal⸱oft⸱e la rilat⸱a⸱j⸱n tabel⸱adverb⸱o⸱j⸱n anstataŭ la ne⸱difin⸱a⸱j.

===ajnu⸱o===

An⸱o de gent⸱o, loĝ⸱ant⸱a en nord⸱a⸱j insul⸱o⸱j de Japani⸱o.

===ajug⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Ajuga el lami⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun kruc⸱e kontraŭ⸱e du⸱op⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj kun ŝajn⸱verticil⸱o⸱j el aksel⸱a⸱j flor⸱o⸱j sid⸱a⸱j aŭ preskaŭ sid⸱a⸱j; ĉirkaŭ 50 spec⸱o⸱j el la mez⸱varm⸱a⸱j region⸱o⸱j de la Mal⸱nov⸱a Mond⸱o, kelk⸱a⸱j ĝarden⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j.

===Ajun⸱o===

ĉef⸱urb⸱o de Okcident⸱a Saharo (13°12’ U 27°09’ N).

===ajut⸱o===

[TEKNIKOJ] Tub⸱et⸱o aŭ special⸱form⸱a apertur⸱o, ekzempl⸱e en nebul⸱ig⸱il⸱o aŭ vapor⸱cilindr⸱o, lut⸱it⸱a al la fin⸱o de tub⸱o kaj serv⸱ant⸱a por regul⸱ig⸱i la el⸱flu⸱o⸱n de likv⸱o aŭ vapor⸱o.

===-aĵ===

I - Sufiks⸱o esprim⸱ant⸱a:
  1. konkret⸱a⸱n objekt⸱o⸱n, koncern⸱at⸱a⸱n de la radik⸱o: bon⸱aĵ⸱o, bel⸱aĵ⸱o, neces⸱aĵ⸱o, manĝ⸱ebl⸱aĵ⸱o, uz⸱aĵ⸱o (ĉiu uz⸱at⸱a objekt⸱o aŭ il⸱o); kav⸱aĵ⸱o, arane⸱aĵ⸱o, franc⸱aĵ⸱o, ĉirkaŭ⸱aĵ⸱o, krom⸱aĵ⸱o; sen⸱senc⸱aĵ⸱o, tol⸱aĵ⸱o (io el tol⸱o), lign⸱aĵ⸱o, fer⸱aĵ⸱ist⸱o⸱j kaj kupr⸱aĵ⸱ist⸱o⸱j (Hebrea Biblio).
  1. ekster⸱a⸱n manifest⸱iĝ⸱o⸱n de ag⸱o aŭ sent⸱o: flu⸱aĵ⸱o (io flu⸱ant⸱a); skrib⸱aĵ⸱o (io skrib⸱it⸱a); konstru⸱aĵ⸱o, veget⸱aĵ⸱o, akir⸱aĵ⸱o; okaz⸱int⸱aĵ⸱o; en⸱teks⸱it⸱aĵ⸱o (Hebrea Biblio) ; kre⸱ot⸱aĵ⸱o; amik⸱aĵ⸱o⸱j, pork⸱aĵ⸱o⸱j, azen⸱aĵ⸱o⸱j, infan⸱aĵ⸱o (ag⸱o⸱j ind⸱a⸱j je amik⸱o, pork⸱o, azen⸱o, infan⸱o); fier⸱ind⸱aĵ⸱o (L.L. Zamenhof), abomen⸱ind⸱aĵ⸱o (L.L. Zamenhof).
  1. (post radik⸱o⸱j) montr⸱ant⸱a⸱j manĝ⸱ebl⸱a⸱j⸱n best⸱o⸱j⸱n aŭ material⸱o⸱n) manĝ⸱aĵ⸱o⸱n far⸱it⸱a⸱n el tiu material⸱o: ov⸱aĵ⸱o; glaci⸱aĵ⸱o est⸱as dolĉ⸱a glaci⸱ig⸱it⸱a frand⸱aĵ⸱o (L.L. Zamenhof) ; pork⸱aĵ⸱o, kok⸱id⸱aĵ⸱o, bov⸱id⸱aĵ⸱o.
Rimark⸱o. 1 Post morfem⸱o esprim⸱ant⸱a ag⸱o⸱n, ’-aĵ’ pov⸱as, laŭ la senc⸱o de tiu morfem⸱o signif⸱i jen aktiv⸱a⸱n, jen pasiv⸱a⸱n uz⸱ebl⸱ec⸱o⸱n: nutr⸱aĵ⸱o (io, kio nutr⸱as), trink⸱aĵ⸱o (io, kio est⸱as trink⸱at⸱a); en okaz⸱o de bezon⸱o, oni uz⸱u la particip⸱a⸱n sufiks⸱o⸱n: el manĝ⸱ant⸱aĵ⸱o de⸱ven⸱is manĝ⸱at⸱aĵ⸱o (K. Kalocsay).
II - Sam⸱signif⸱a mem⸱star⸱e uz⸱at⸱a morfem⸱o:

===aĵur⸱o===

  1. Stri⸱o, far⸱it⸱a per el⸱tir⸱o de plur⸱a⸱j veft⸱er⸱o⸱j aŭ varp⸱er⸱o⸱j, en kiu la rest⸱int⸱a⸱j faden⸱o⸱j est⸱as divers⸱manier⸱e ornam⸱e fask⸱iĝ⸱it⸱a⸱j: tajl⸱i aĵur⸱o⸱j⸱n en lit⸱tuk⸱o, en tabl⸱o⸱tuk⸱o.
  1. Simil⸱a stri⸱o, far⸱it⸱a per el⸱tond⸱o⸱j.

===a.K.===

Mal⸱long⸱ig⸱o de antaŭ Kristo. [VIDU] era⸱o.

===Akab⸱o===

Golf⸱o sur la Ruĝ⸱a Mar⸱o, kies nord⸱a pint⸱o aparten⸱as al Israelo (34°54’ E, 29°33’ N).

===akaci⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Acacia el fab⸱ac⸱o⸱j) de herb⸱o⸱j, arbust⸱o⸱j kaj arb⸱o⸱j kun du⸱obl⸱e plum⸱e kun⸱met⸱a⸱j foli⸱o⸱j, kiu⸱j est⸱as anstataŭ⸱it⸱a⸱j de filodi⸱o⸱j ĉe mult⸱a⸱j spec⸱o⸱j, kaj kies stipul⸱o⸱j est⸱as anstataŭ⸱it⸱a⸱j de dorn⸱o⸱j ĉe iu⸱j spec⸱o⸱j; ĉirkaŭ 1 200 spec⸱o⸱j el la varm⸱a⸱j region⸱o⸱j, plur⸱a⸱j kultiv⸱at⸱a⸱j por ornam⸱o en la mild⸱a⸱j region⸱o⸱j, ali⸱a⸱j por val⸱or⸱a lign⸱o: branĉ⸱et⸱o de akaci⸱o est⸱as unu el la framason⸱a⸱j simbol⸱o⸱j. [SAMSENCA] mimoz⸱o, robini⸱o.

===akademi⸱o===

  1. Soci⸱et⸱o, konstant⸱a kaj oficial⸱a, de beletr⸱ist⸱o⸱j, art⸱ist⸱o⸱j aŭ scienc⸱ist⸱o⸱j: la franc⸱a Akademi⸱o est⸱is fond⸱it⸱a en 1635; la Akademi⸱o de Esperant⸱o (ek⸱de 1908 la maksimum⸱e 18-membr⸱a super⸱a komision⸱o de la Lingv⸱a Komitat⸱o, ek⸱de 1948 la 45-membr⸱a anstataŭ⸱ant⸱o de ĉi tiu): viv⸱u do l’ Akademi’ saĝ⸱a kaj tre kler⸱a! (R. Schartz).
  1. (evit⸱ind⸱a) = super⸱a lern⸱ej⸱o.

===Akad⸱o===

[HISTORIO] Semid⸱a urb⸱o, post⸱e regn⸱o en la nord⸱a part⸱o de la Mezopotamia eben⸱aĵ⸱o (44° E, 33°30’ N): akad⸱a lingv⸱o (semid⸱a lingv⸱o, de kiu la Babilona kaj la Asiria est⸱as dialekt⸱o⸱j).

===akaĵu⸱o===

[BOTANIKO] Frukt⸱o (ŝajn⸱frukt⸱o) de akaĵu⸱arb⸱o, konsist⸱ant⸱a el du part⸱o⸱j: akaĵu⸱pom⸱o kaj akaĵu⸱nuks⸱o.

===akantias⸱o===

[ZOOLOGIO] Speci⸱o (Squalus acanthias) de ŝark⸱o, griz⸱a kaj blank⸱a, kun akr⸱a pik⸱il⸱o antaŭ ĉiu el la du dors⸱a⸱j naĝ⸱il⸱o⸱j; viv⸱as ĉe la mar⸱fund⸱o, manĝ⸱as fiŝ⸱o⸱j⸱n; kosmopolit⸱a.

===akant⸱o===

(L.L. Zamenhof) [BOTANIKO] Genr⸱o (Acanthus el akant⸱ac⸱o⸱j) de tuf⸱arbust⸱o⸱j kaj plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun plum⸱e pli-mal⸱pli profund⸱e en⸱tranĉ⸱a⸱j, kelk⸱foj⸱e dorn⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj kun star⸱a spik⸱o el blank⸱a⸱j aŭ purpur⸱et⸱a⸱j flor⸱o⸱j; ĉirkaŭ 30 spec⸱o⸱j el la Mediterane⸱a region⸱o, Azio kaj Afrik⸱o, inter ali⸱a⸱j Acanthus mollis, sud-Eŭrop⸱a plur⸱jar⸱a herb⸱o kun relativ⸱e larĝ⸱a⸱j, plum⸱e du⸱on⸱divid⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj grand⸱a⸱j flor⸱o⸱j, por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a: la korintik⸱a⸱j kapitel⸱o⸱j est⸱as ornam⸱it⸱a⸱j per akant⸱a⸱j foli⸱o⸱j (ver⸱ŝajn⸱e el Acanthus spinosus, eost-Mediterane⸱a).

===akantocefal⸱o⸱j===

[ZOOLOGIO] Filum⸱o (Acanthocephala) de verm⸱o⸱j simil⸱a⸱j al nematod⸱o⸱j, sen buŝ⸱o kaj sen intest⸱o, sed kun el⸱ig⸱ebl⸱a hok-aparat⸱o ĉe la kap⸱o; la plen⸱kresk⸱ul⸱o parazit⸱as en la intest⸱o⸱j de vertebr⸱ul⸱o⸱j, la larv⸱o⸱j en krustac⸱o⸱j aŭ in⸱sekt⸱o⸱j.

===akantopterig⸱o⸱j===

(arkaik⸱a) [ZOOLOGIO] Eks⸱a ord⸱o aŭ super⸱ord⸱o (Acanthopterygii) de teleoste⸱o⸱j, kiu⸱j⸱n karakteriz⸱as posed⸱o de mal⸱mol⸱a⸱j ost⸱radi⸱o⸱j en la naĝ⸱il⸱o⸱j. [SAMSENCA] aktinopterig⸱o⸱j.

===akapar⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Aĉet⸱i kiel ebl⸱e plej mult⸱a⸱j⸱n var⸱o⸱j⸱n, kaj post⸱e per re⸱ten⸱o mal⸱oft⸱ig⸱i ili⸱n sur la merkat⸱o, por pov⸱i vend⸱i ili⸱n pli kar⸱e: akapar⸱i la gren⸱o⸱n; dum la franc⸱a Revoluci⸱o la akapar⸱ist⸱o⸱j est⸱is pun⸱at⸱a⸱j je mort⸱o. [SAMSENCA] monopol⸱ig⸱i.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Propr⸱ig⸱i al si, kaŭz⸱ant⸱e al ali⸱a⸱j mal⸱util⸱o⸱n: la Romia imperi⸱estr⸱o iom post iom akapar⸱is ĉiu⸱j⸱n pov⸱o⸱j⸱n.

===akar⸱o===

[ZOOLOGIO] Artropod⸱o (Acarus kaj parenc⸱a⸱j genr⸱o⸱j) el la klas⸱o de arane⸱oid⸱o⸱j, tre mal⸱grand⸱a, kun ne⸱klar⸱e disting⸱ebl⸱a⸱j artik⸱o⸱j.

===akcel⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. [FIZIKO] Kresk⸱ig⸱i la rapid⸱o⸱n de korp⸱o aŭ atom⸱o⸱j: akcel⸱i mov⸱o⸱n; mov⸱o unu⸱form⸱e akcel⸱at⸱a; akcel⸱i la pelad⸱o⸱n de motor⸱o, de raket⸱o.
  1. Pli⸱rapid⸱ig⸱i komenc⸱it⸱a⸱n ag⸱o⸱n: akcel⸱i la ir⸱ad⸱o⸱n de la natur⸱o (L.L. Zamenhof) ; akcel⸱i kemi⸱a⸱n reakci⸱o⸱n; febr⸱o akcel⸱as la puls⸱o⸱n; akcel⸱i la marŝ⸱o⸱n de trup⸱o, la kadenc⸱o⸱n de danc⸱o; akcel⸱i la evaku⸱ad⸱o⸱n de vund⸱it⸱o⸱j; ili akcel⸱is la mal⸱feliĉ⸱o⸱n (L.L. Zamenhof).
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Pli⸱fru⸱ig⸱i: akcel⸱i tio⸱n, kio mi⸱n minac⸱as? (L.L. Zamenhof) ; ni dev⸱is akcel⸱i ni⸱a⸱n re⸱ven⸱o⸱n hejm⸱e⸱n; per dub⸱o ni akcel⸱as danĝer⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; tio nur akcel⸱os la ruin⸱o⸱n de la imperi⸱o (K. Bein).
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Progres⸱ig⸱i, antaŭ⸱e⸱n⸱ig⸱i: la al⸱iĝ⸱o de scienc⸱ul⸱o⸱j fort⸱e akcel⸱us la progres⸱o⸱n de Esperant⸱o. (L.L. Zamenhof) ; ĉio⸱n, kio akcel⸱as frat⸱ec⸱o⸱n inter la hom⸱o⸱j, ni salut⸱ad⸱os ĉiam kun ĝoj⸱o (L.L. Zamenhof) ; juĝ⸱ist⸱o cel⸱ant⸱a just⸱ec⸱o⸱n, akcel⸱ant⸱a la ver⸱o⸱n (Hebrea Biblio).

===akcent⸱o===

  1. [LINGVOSCIENCO] Emfaz⸱o de silab⸱o, morfem⸱o, vort⸱o, vort⸱grup⸱o aŭ fraz⸱o per pli⸱ig⸱o de la son⸱fort⸱o aŭ modif⸱o de la alt⸱ec⸱o aŭ long⸱ec⸱o; ĝi⸱a cel⸱o est⸱as disting⸱o de la koncern⸱a unu⸱o dis⸱de ali⸱a⸱j sam⸱nivel⸱a⸱j unu⸱o⸱j: en Esperant⸱o la vort⸱akcent⸱o est⸱as ĉiam sur la antaŭ⸱last⸱a silab⸱o (L.L. Zamenhof) ; akcent⸱a, sen⸱akcent⸱a silab⸱o. [SAMSENCA] ton⸱o, enkliz⸱o, prokliz⸱o, oksiton⸱a, proparoksiton⸱a, paroksiton⸱a.
  1. [MUZIKO] La relativ⸱a fort⸱o (emfaz⸱o) de difin⸱it⸱a puls⸱o aŭ ton⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Klar⸱a kaj fort⸱a prononc⸱o de ĉiu⸱j silab⸱o⸱j de vort⸱o aŭ vort⸱grup⸱o, por relief⸱ig⸱i ties signif⸱o⸱n: dir⸱i kun akcent⸱o (L.L. Zamenhof) ; ili akcent⸱e cit⸱is vi⸱a⸱n nom⸱o⸱n ( [SAMSENCA] martel⸱i, insist⸱i).

===akcept⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. (iu io⸱n) Konsent⸱i ricev⸱i io⸱n, kio⸱n iu don⸱as aŭ propon⸱as: akcept⸱i mon⸱o⸱n, rekompenc⸱o⸱n, orden⸱o⸱n; ĉu bon⸱o⸱n ni akcept⸱u de Di⸱o kaj mal⸱bon⸱o⸱n ni ne akcept⸱u? (Hebrea Biblio) ; akcept⸱u mi⸱a⸱n plej kor⸱a⸱n dank⸱o⸱n (L.L. Zamenhof), mi⸱a⸱n funebr⸱a⸱n salut⸱o⸱n! (L.L. Zamenhof).
Rimark⸱o. ’akcept⸱i’ diferenc⸱as de ’ricev⸱i’ per tio, ke ĝi montr⸱as la manier⸱o⸱n de la ricev⸱o, la si⸱n⸱ten⸱o⸱n de la ricev⸱ant⸱o.
  1. (iu iu⸱n) Las⸱i en⸱ir⸱i en si⸱a⸱n dom⸱o⸱n, hejm⸱o⸱n kaj simil⸱e: la mal⸱feliĉ⸱a knab⸱in⸱o, trov⸱int⸱e neniu⸱n, kiu vol⸱us ŝi⸱n akcept⸱i, mort⸱is en arb⸱ar⸱o (L.L. Zamenhof) ; komun⸱um⸱o, kiu akcept⸱as en si⸱n tut⸱a⸱j⸱n amas⸱o⸱j⸱n da for⸱kur⸱int⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; nun tiu sam⸱a ĉambr⸱eg⸱o akcept⸱as la reprezent⸱ant⸱o⸱j⸱n de la mond⸱o Esperant⸱ist⸱a (L.L. Zamenhof) ; (special⸱e pri instru-instituci⸱o) en la gimnazi⸱o⸱j⸱n kaj en la universitat⸱o⸱j⸱n oni akcept⸱as la hebre⸱o⸱j⸱n nur en la nombr⸱o de difin⸱it⸱a procent⸱o (L.L. Zamenhof) ; se mi⸱a fil⸱o vol⸱as en⸱ir⸱i en la tri⸱a⸱n klas⸱o⸱n, […] li est⸱os cert⸱e akcept⸱it⸱a (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] en⸱las⸱i.
  1. (iu iu⸱n) Tiel aŭ tiel kondut⸱i kontraŭ invit⸱it⸱o, gast⸱o kaj simil⸱e: dec⸱e (L.L. Zamenhof), mal⸱bon⸱e (L.L. Zamenhof) akcept⸱i iu⸱n; oni akcept⸱as laŭ vizaĝ⸱o, oni for⸱las⸱as laŭ saĝ⸱o (L.L. Zamenhof) ; la land⸱o, kiu gast⸱am⸱e ni⸱n akcept⸱is (L.L. Zamenhof) ; neni⸱u forges⸱is, kiel amik⸱e ni est⸱is akcept⸱it⸱a⸱j en la brit⸱a⸱j urb⸱o⸱j (L.L. Zamenhof).
  1. (iu io⸱n) Konsent⸱i pri io, aprob⸱e al⸱las⸱i: mi atent⸱ig⸱is li⸱n, ke li ne hav⸱as la rajt⸱o⸱n io⸱n akcept⸱i en la nom⸱o de la Esperant⸱ist⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; akcept⸱i propon⸱o⸱n (L.L. Zamenhof), Deklaraci⸱o⸱n (L.L. Zamenhof), projekt⸱o⸱n (L.L. Zamenhof), postul⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof), rol⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; akcept⸱i la batal⸱o⸱n; ili postul⸱is, ke tiu⸱j decid⸱o⸱j est⸱u akcept⸱at⸱a⸱j tuj (L.L. Zamenhof) ; ia propon⸱o por tia organiz⸱o ne est⸱as ankoraŭ akcept⸱it⸱a (L.L. Zamenhof) ; garanti⸱o, ke ĝi⸱a⸱j decid⸱o⸱j est⸱os sen⸱disput⸱e akcept⸱it⸱a⸱j de ĉiu⸱j (L.L. Zamenhof) ; la Deklaraci⸱o est⸱is unu⸱anim⸱e akcept⸱it⸱a en la Bulonj⸱a Kongres⸱o (L.L. Zamenhof) ; tia⸱n vort⸱o⸱n est⸱as akcept⸱it⸱e uz⸱i tiel, kaj tial ni dev⸱as akcept⸱i uz⸱i tiel (L.L. Zamenhof) ; komun⸱e akcept⸱at⸱a opini⸱o⸱n, tekst⸱o.
  1. (io, iu io⸱n) Est⸱i traf⸱it⸱a de ag⸱o, kiu modif⸱as la stat⸱o⸱n de la traf⸱it⸱aĵ⸱o aŭ don⸱as al ĝi ia⸱n ec⸱o⸱n: la lingv⸱o dev⸱as akcept⸱i definitiv⸱a⸱n por⸱ĉiam⸱a⸱n form⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; la pol⸱a lingv⸱o akcept⸱is konstant⸱a⸱n akcent⸱o⸱n sur la antaŭ⸱last⸱a silab⸱o (L.L. Zamenhof) ; por respond⸱i al la demand⸱o kie⸱n, la vort⸱o⸱j akcept⸱as la fin⸱iĝ⸱o⸱n de l’ akuzativ⸱o (L.L. Zamenhof) ; regul⸱o, kiu akcept⸱as mult⸱a⸱j⸱n escept⸱o⸱j⸱n; ili akcept⸱is plej divers⸱a⸱j⸱n form⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) ; la okul⸱o⸱j akcept⸱is esprim⸱o⸱n de prudent⸱o kaj mem⸱konsci⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] ricev⸱i
  1. [KOMERCO] Dev⸱ont⸱ig⸱i si⸱n pag⸱i: akcept⸱i kambi⸱o⸱n; (figur⸱a⸱senc⸱e) vi akcept⸱as por kontant⸱a mon⸱o vort⸱o⸱j⸱n, kiu⸱j ne en⸱hav⸱as ind⸱o⸱n (L.L. Zamenhof).

===akcesor⸱a===

  1. Akompan⸱ant⸱a, sed ne neces⸱a ne⸱ĉef⸱a, krom⸱a: akcesor⸱a demand⸱o, profit⸱o; [GEOLOGIO] akcesor⸱a mineral⸱o.
  1. Help⸱a, kvankam mal⸱pli grav⸱a ol io ali⸱a akcesor⸱a defend⸱aĵ⸱o; akcesor⸱a nerv⸱o ( [MEDICINO] la 11a par⸱o de la krani⸱a⸱j nerv⸱o⸱j, Nervus accessorius). [SAMSENCA] flank⸱a, suplement⸱a.

===akcidenc⸱o===

[FILOZOFIO] Tiu ec⸱o de fenomen⸱o, kiu ne est⸱as esenc⸱a, sed trov⸱iĝ⸱as ĉe ĝi nur hazard⸱e, kontingenc⸱e: kolor⸱o, pez⸱o, mal⸱mol⸱ec⸱o est⸱as akcidenc⸱o⸱j de la materi⸱o.

===akcident⸱o===

Mal⸱feliĉ⸱a okaz⸱aĵ⸱o, kaŭz⸱ant⸱a materi⸱a⸱j⸱n aŭ korp⸱a⸱j⸱n damaĝ⸱o⸱j⸱n: sufer⸱i akcident⸱o⸱n sur la strat⸱o; est⸱i traf⸱it⸱a en akcident⸱o de aviad⸱il⸱o; fer⸱voj⸱a akcident⸱o; asekur⸱o kontraŭ akcident⸱o⸱j.

===akci⸱o===

  1. [FINANCO] Frakci⸱o de la kapital⸱o de financ⸱a soci⸱et⸱o aŭ industri⸱a entrepren⸱o, kies posed⸱o rajt⸱ig⸱a part⸱o⸱pren⸱i en ĝi⸱a⸱j propriet⸱aĵ⸱o⸱j kaj en ĝi⸱a⸱j profit⸱o⸱j.
  1. [FINANCO] Atest⸱o pri tia part⸱o⸱pren⸱o, valor⸱paper⸱o: ordinar⸱a akci⸱o; fond⸱int⸱a akci⸱o (L.L. Zamenhof) (sub⸱skrib⸱it⸱a jam ĉe la fond⸱o de la kompani⸱o kaj rajt⸱ig⸱ant⸱a je apart⸱a⸱j avantaĝ⸱o⸱j); prefer⸱a, privilegi⸱a (L.L. Zamenhof) akci⸱o (don⸱ant⸱a privilegi⸱o⸱n aŭ en la decid⸱o⸱j, aŭ en la elekt⸱o⸱j aŭ en la profit⸱o⸱j); akci⸱o je montr⸱ant⸱o, je nom⸱o.

===akcipitr⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Accipiter) de mal⸱grand⸱a⸱j rab⸱o⸱bird⸱o⸱j, kun relativ⸱e mal⸱long⸱a, kurb⸱a bek⸱o, inter ali⸱a⸱j: ĝentil⸱a akcipitr⸱o (Accipiter gentilis), mal⸱long⸱krur⸱a akcipitr⸱o (Accipiter brevipes) kaj niz⸱o.

===akciz⸱o===

[FINANCO] Impost⸱o pri la uz⸱o de difin⸱it⸱a⸱j var⸱o⸱j, pag⸱at⸱a aŭ de la fabrik⸱ist⸱o, aŭ de la import⸱ant⸱o, aŭ de la aĉet⸱ant⸱o: akciz⸱o⸱pag⸱a var⸱o; akciz⸱ofic⸱ej⸱o.

===akĉent⸱o===

[LINGVOSCIENCO] Tut⸱o de la artikulaci⸱a⸱j kutim⸱o⸱j de parol⸱ant⸱o aŭ grup⸱o de parol⸱ant⸱o⸱j (pro trajt⸱o⸱j dialekt⸱a⸱j aŭ soci⸱lingv⸱a⸱j, influ⸱o de de⸱nask⸱a lingv⸱o kaj simil⸱e), kiu aspekt⸱as ne⸱norm⸱e en la kadr⸱o de difin⸱it⸱a lingv⸱o: hav⸱i sud⸱a⸱n, kamp⸱ar⸱a⸱n, uson⸱an akĉent⸱o⸱n.

===akebi⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Akebia el Lardizabalaceae) de volv⸱iĝ⸱ant⸱a⸱j arbust⸱o⸱j kun man⸱e kun⸱met⸱a⸱j, 3-5-foli⸱er⸱a⸱j foli⸱o⸱j, kun unu⸱seks⸱a⸱j, brun⸱a⸱j aŭ viol⸱a⸱j flor⸱o⸱j, kaj kun frukt⸱o⸱j (ber⸱o⸱j) purpur⸱a⸱j aŭ hel⸱e viol⸱a⸱j, 7-15 cm long⸱a⸱j; 5 spec⸱o⸱j el mez⸱varm⸱a eost⸱a Azio, du kultiv⸱at⸱a⸱j por ornam⸱o.

===aken⸱o===

  1. [BOTANIKO] (strikt⸱a⸱senc⸱e) Sek⸱a frukt⸱o (precip⸱e de la aster⸱ac⸱o⸱j) ne dehisk⸱a, unu⸱sem⸱a, kies perikarp⸱o ne est⸱as kun⸱iĝ⸱int⸱a kun la sem⸱o: la frukt⸱o⸱j de heliant⸱o, de kalendul⸱o est⸱as aken⸱o⸱j.
  1. [BOTANIKO] (vast⸱a⸱senc⸱e) Aken⸱ec⸱a frukt⸱o: ne dehisk⸱a sek⸱a frukt⸱o divers-form⸱a kaj -struktur⸱a. [SAMSENCA] kariops⸱o, nukul⸱o, nuks⸱o, samaro.

===ake⸱o===

= bradip(od)o.

===Akeron⸱o===

Aĥeron⸱o.

===akeronti⸱o===

Genr⸱o (Acherontia) de nokt⸱papili⸱o⸱j el la famili⸱o de sfing⸱ed⸱o⸱j, inter ali⸱a⸱j atropos⸱o (Acherontia atropos).

===akile⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Achillea el aster⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun foli⸱o⸱j de dent⸱a⸱j ĝis plum⸱e divid⸱a⸱j kaj kun dens⸱a⸱j, plej oft⸱e korimb⸱e ar⸱iĝ⸱int⸱a⸱j, radi⸱a⸱j kapitul⸱o⸱j; ĉirkaŭ 115 spec⸱o⸱j el Eŭrop⸱o kaj Azio, kelk⸱a⸱j spic⸱odor⸱a⸱j, inter ali⸱a⸱j Achillea herba-rota el centr⸱a⸱j Alp⸱o⸱j, uz⸱at⸱a por likvor⸱o⸱j kaj biter⸱o⸱j.

===akinezi⸱o===

[MEDICINO] Mal⸱facil⸱ec⸱o aŭ ne⸱ebl⸱ec⸱o de mov⸱o⸱j.

===akir⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Ig⸱i posed⸱ant⸱o de io konkret⸱a per aĉet⸱o, inter⸱ŝanĝ⸱o aŭ ali⸱e: akir⸱i dom⸱o⸱n; akir⸱i pentr⸱aĵ⸱o⸱n je mal⸱alt⸱a prez⸱o; ĉu ni ne pov⸱us akir⸱i la ŝnur⸱o⸱n per kiu oni li⸱n pend⸱ig⸱os? (K. Bein) ; rigard⸱i kaj aspir⸱i ne dev⸱ig⸱as akir⸱i (L.L. Zamenhof) ; pek⸱o akir⸱it⸱a ne est⸱as profit⸱a (L.L. Zamenhof) ; kiel akir⸱it⸱e, tiel perd⸱it⸱e (L.L. Zamenhof).
  1. Sukces⸱i ricev⸱i io⸱n pet⸱it⸱a⸱n: tie vi pet⸱os, vi pet⸱os, vi neni⸱o⸱n akir⸱os (L.L. Zamenhof) ; la katolik⸱a⸱j pastr⸱o⸱j akir⸱is pap⸱a⸱n dekret⸱o⸱n, kiu mal⸱permes⸱is […] (L.L. Zamenhof) ; vi dev⸱as akir⸱i por tio la permes⸱o⸱n de la Akademi⸱o (L.L. Zamenhof).
  1. Per propr⸱a klopod⸱o sukces⸱i hav⸱ig⸱i al si ies favor⸱o⸱n help⸱o⸱n, apog⸱o⸱n: akir⸱i amik⸱o⸱n, prozelit⸱o⸱j⸱n; se ni sukces⸱os akir⸱i por ni⸱a afer⸱o unu el la riĉ⸱a⸱j amerik⸱an⸱o⸱j, tio ĉi est⸱os por ni tre grav⸱a (L.L. Zamenhof) ; per flat⸱o⸱j ŝi akir⸱is mi⸱a⸱n kor⸱o⸱n (L.L. Zamenhof).
  1. Hav⸱ig⸱i al si io⸱n abstrakt⸱a⸱n per pen⸱ad⸱o aŭ klopod⸱o: akir⸱i influ⸱o⸱n, saĝ⸱o⸱n, potenc⸱o⸱n; sci⸱o⸱n akir⸱u, sed ne ĉio⸱n el⸱dir⸱u (L.L. Zamenhof) ; kiu mal⸱mult⸱e dezir⸱as, feliĉ⸱o⸱n akir⸱as (L.L. Zamenhof) ; neni⸱a ofer⸱o est⸱us tro grand⸱a, se ni pov⸱us per ĝi akir⸱i al ni lingv⸱o⸱n komun⸱e⸱hom⸱a⸱n (L.L. Zamenhof) ; neolog⸱ism⸱o⸱j, kiu⸱j ne romp⸱us la unu⸱ec⸱o⸱n inter la akir⸱it⸱a kaj la akir⸱ot⸱a (L.L. Zamenhof) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) tiu propon⸱o akir⸱is ĉies aprob⸱o⸱n; la leg⸱end⸱o tiam akir⸱is grand⸱a⸱n dis⸱vast⸱iĝ⸱o⸱n. [SAMSENCA] ating⸱i, gajn⸱i.

===aklam⸱i===

(transitiv⸱a) Per favor⸱a⸱j kri⸱o⸱j akcept⸱i, salut⸱i (parol⸱ant⸱e pri grand⸱a amas⸱o): la kongres⸱an⸱o⸱j aklam⸱is la veteran⸱o⸱n, la elekt⸱o⸱n de la nov⸱a prezid⸱ant⸱o; (li est⸱is elekt⸱it⸱a) per aklam⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] aplaŭd⸱i, ovaci⸱i.

===aklimatiz⸱i===

= al⸱klimat⸱ig⸱i.

===akme⸱o===

  1. [MEDICINO] Tiu period⸱o de mal⸱san⸱o, en kiu la simptom⸱o⸱j ating⸱as la maksimum⸱o⸱n de intens⸱o.
  1. Kulmin⸱a punkt⸱o de ies karier⸱o, de mov⸱ad⸱o kaj ali⸱a⸱j

===akne⸱o===

[MEDICINO] Kolektiv⸱a nom⸱o de haŭt⸱a⸱j afekci⸱o⸱j, karakteriz⸱at⸱a⸱j de lez⸱o de la seb⸱a⸱j gland⸱o⸱j, kaj oft⸱e manifest⸱iĝ⸱ant⸱a⸱j per pint⸱a⸱j akn⸱o⸱j: jun⸱ec⸱a akne⸱o.

===akn⸱o===

[MEDICINO] Pli-mal⸱pli ruĝ⸱a ŝvel⸱aĵ⸱et⸱o, pli-mal⸱pli long⸱e vid⸱ebl⸱a sur la haŭt⸱o. [SAMSENCA] buton⸱o.

===akoli⸱o===

= sen⸱gal⸱ec⸱o.

===akolit⸱o===

(L.L. Zamenhof) (arkaik⸱a) [KRISTANISMO] Mes⸱o⸱help⸱ant⸱o, komisi⸱it⸱a de episkop⸱o. [SAMSENCA] mes⸱o⸱serv⸱ant⸱o. [VIDU] sakristi⸱an⸱o, komuni⸱help⸱ant⸱o.

===akomod⸱i===

(transitiv⸱a) (L.L. Zamenhof) [MUZIKO] Al⸱ĝust⸱ig⸱i io⸱n, por ke ĝi pov⸱u taŭg⸱e funkci⸱i: akomod⸱i la rimed⸱o⸱j⸱n al la cel⸱o: si⸱n akomod⸱i al nov⸱a situaci⸱o; la hom⸱a⸱j okul⸱o⸱j tre rapid⸱e akomod⸱iĝ⸱as al divers⸱a⸱j distanc⸱o⸱j.

===akompan⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Est⸱i aŭ ir⸱i kun iu: ĉu vi permes⸱as, sinjor⸱in⸱o, ke mi vi⸱n akompan⸱u? (L.L. Zamenhof) ; mi akompan⸱os vi⸱n al la nov⸱a loĝ⸱ej⸱o (L.L. Zamenhof) ; akompan⸱i iu⸱n ĝis la pord⸱o; li rajd⸱is akompan⸱at⸱a de du adjutant⸱o⸱j (K. Bein) ; (analog⸱e) ŝi akompan⸱is la donac⸱o⸱n per vort⸱o⸱j (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] eskort⸱i, kompani⸱o.
  1. Al⸱don⸱iĝ⸱i al io, okaz⸱i sam⸱temp⸱e kaj oft⸱e inter⸱lig⸱it⸱e kun io: filantropi⸱o ne ĉiam akompan⸱as riĉ⸱ec⸱o⸱n; tiu⸱n teatr⸱a⸱n poz⸱o⸱n akompan⸱as vizaĝ⸱esprim⸱o, kiu signif⸱is rav⸱it⸱ec⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; ĉi tiu⸱j ek⸱kri⸱o⸱j est⸱is akompan⸱at⸱a⸱j de sek⸱a rid⸱o (L.L. Zamenhof).
  1. [MUZIKO] Sub⸱ten⸱i, lud⸱ant⸱e aŭ kant⸱ant⸱e sam⸱temp⸱e akcesor⸱a⸱n part⸱o⸱n: akompan⸱i kant⸱ist⸱in⸱o⸱n, ĥor⸱o⸱n; ŝi akompan⸱is mi⸱n per gitar⸱o.

===akonit⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. [BOTANIKO] Genr⸱o (Aconitum el ranunkol⸱ac⸱o⸱j) de unu- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j tre venen⸱a⸱j, kun blu⸱a⸱j, viol⸱a⸱j, flav⸱a⸱j aŭ blank⸱a⸱j flor⸱o⸱j kask⸱o⸱form⸱a⸱j; ĉirkaŭ 300 spec⸱o⸱j, nord-hemisfer⸱a⸱j, inter ali⸱a⸱j napel⸱o. Sinonim⸱o: kask⸱o⸱flor⸱o.
  1. [BOTANIKO] (evit⸱ind⸱a) = napel⸱o.

===Akonkagv⸱o===

Plej alt⸱a supr⸱o de And⸱o⸱j (7 040 m ; 70° U, 32°38’ S).

===akonti⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Acontias) de Afrik⸱a⸱j, sen⸱krur⸱a⸱j, viv⸱o⸱nask⸱a⸱j lacert⸱ul⸱o⸱j el la famili⸱o de scink⸱ed⸱o⸱j.

===akordion⸱o===

[MUZIKO] Port⸱ebl⸱a blov⸱instrument⸱o, proviz⸱it⸱a per lamen⸱o⸱j kaj klav⸱ar⸱o. [SAMSENCA] bandoni⸱o, harmonik⸱o.

===akord⸱o===

  1. Sam⸱ec⸱o de sent⸱o⸱j aŭ opini⸱o⸱j inter du aŭ plur⸱a⸱j person⸱o⸱j: dum ni⸱a kun⸱labor⸱ad⸱o ni ĉiam trov⸱is ni⸱n en perfekt⸱a akord⸱o; ven⸱i en akord⸱o⸱n pri io. [SAMSENCA] harmoni⸱o, kun⸱sent⸱o.
  1. ĝust⸱a konven⸱ec⸱o inter du aŭ plur⸱a⸱j afer⸱o⸱j: est⸱as ia mir⸱ind⸱a akord⸱o inter la mov⸱o⸱j de la astr⸱o⸱j; est⸱i en akord⸱o, kiel pet⸱o kaj mord⸱o (L.L. Zamenhof) (plen⸱a mal⸱akord⸱o; [SAMSENCA] kat⸱o); [FIZIKO] leĝ⸱o de la inter⸱akord⸱a⸱j stat⸱o⸱j (de van der Waals).
  1. [GEOLOGIO] Sur⸱met⸱iĝ⸱o de sediment⸱a formaci⸱o sur pli mal⸱jun⸱a formaci⸱o nek falt⸱it⸱a nek baskul⸱ig⸱it⸱a, eĉ se ekzist⸱as tavol⸱mank⸱o inter la du formaci⸱o⸱j: akord⸱a tavol⸱iĝ⸱o. [SAMSENCA] ne⸱akord⸱o.
  1. [LINGVOSCIENCO] Sintaks⸱a fenomen⸱o, laŭ kiu la form⸱o de iu vort⸱o vari⸱as de⸱pend⸱e de ties rilat⸱o kun ali⸱a vort⸱o: en Esperant⸱o ekzist⸱as akord⸱o de la epitet⸱a adjektiv⸱o kun la substantiv⸱o, sed ne de la verb⸱o kun la subjekt⸱o.
  1. [MUZIKO] Kombin⸱o de ton⸱o⸱j, konsonanc⸱a aŭ disonanc⸱a: akord⸱o tri⸱not⸱a; oni disting⸱as diaton⸱a⸱n kaj kromat⸱a⸱n akord⸱o⸱j⸱n; akord⸱o⸱j est⸱as nom⸱at⸱a⸱j laŭ la gam⸱nom⸱o de la radik⸱o: tonik⸱a, super⸱tonik⸱a, mediant⸱a akord⸱o⸱j kaj tiel plu; se l’ harp⸱o est⸱as eĉ romp⸱it⸱a, l’ akord⸱o ankoraŭ do plor⸱as (A. Grabowski) ; glor⸱kant⸱o, kiu lev⸱iĝ⸱is per dank⸱a⸱j akord⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; ĵus fals⸱akord⸱e son⸱as sibl⸱o de serpent⸱o (A. Grabowski). [SAMSENCA] kadenc⸱o, agord⸱o.

===akori⸱o===

(arkaik⸱a) = trikofit⸱o.

===akor⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Acorus) el akor⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun horizontal⸱a rizom⸱o, kling⸱o⸱form⸱a⸱j foli⸱o⸱j, mal⸱larĝ⸱a spadik⸱o kaj foli⸱form⸱a spat⸱o: 2 spec⸱o⸱j, nord-hemisfer⸱a⸱j, humid⸱ej⸱a⸱j, por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j, inter ali⸱a⸱j kalam-akor⸱o (Acorus calamus).

===akr⸱a===

  1. Tia, ke ĝi⸱a rand⸱o est⸱as tranĉ⸱a aŭ ĝi⸱a pint⸱o pik⸱a: akr⸱a glav⸱o (L.L. Zamenhof), tranĉ⸱il⸱o (L.L. Zamenhof) ; akr⸱a⸱j dent⸱o⸱j (L.L. Zamenhof), sag⸱o⸱j (Hebrea Biblio) ; mal⸱grand⸱a bird⸱o, sed akr⸱a ung⸱et⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] akut⸱a.
  1. Viv⸱e kaj penetr⸱e ekscit⸱ant⸱a la sens⸱o⸱j⸱n: akr⸱a kren⸱o (L.L. Zamenhof), pipr⸱o, vent⸱o (L.L. Zamenhof) ; akr⸱a son⸱o (L.L. Zamenhof), voĉ⸱o (L.L. Zamenhof), boj⸱ad⸱o (L.L. Zamenhof) ; akr⸱a haladz⸱o; akr⸱a bril⸱o (L.L. Zamenhof), ruĝ⸱o, kontrast⸱o (L.L. Zamenhof) ; akr⸱a dolor⸱o; tro akr⸱a, fajr⸱o est⸱as sen daŭr⸱o (L.L. Zamenhof) ; la mal⸱varm⸱o est⸱is tiel akr⸱a, ke eĉ la Azi⸱an⸱o⸱j blov⸱is en la man⸱o⸱j⸱n (K. Bein). [SAMSENCA] mord⸱a, ŝir⸱i, tra⸱bor⸱i, blind⸱ig⸱a.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Mal⸱agrabl⸱e kaj ofend⸱e impres⸱ant⸱a la sent⸱o⸱j⸱n: akr⸱a⸱j mok⸱o⸱j (L.L. Zamenhof), riproĉ⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; per akr⸱a ton⸱o (L.L. Zamenhof) ; evit⸱i ĉio⸱n akr⸱a⸱n kaj polemik⸱a⸱n (L.L. Zamenhof) ; li⸱a (de Cart) akr⸱a manier⸱o de ag⸱ad⸱o far⸱as al ni mult⸱e da mal⸱bon⸱o (L.L. Zamenhof) ; la plej akr⸱a⸱j mal⸱amik⸱o⸱j de la hom⸱ar⸱an⸱ism⸱o (L.L. Zamenhof) ; akr⸱a kriz⸱o, batal⸱o; li akr⸱e atak⸱is la pastr⸱o⸱j⸱n (K. Bein). [SAMSENCA] amar⸱a, sever⸱a.
  1. (parol⸱ant⸱e pri sens⸱o⸱j aŭ, figur⸱a⸱senc⸱e, pri la intelekt⸱o) Kapabl⸱a percept⸱i tre et⸱a⸱j⸱n, mal⸱facil⸱e disting⸱ebl⸱a detal⸱o⸱j⸱n: gast⸱o hav⸱as akr⸱a⸱j⸱n okul⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) ; ili ĉiu⸱j hav⸱is akr⸱a⸱j⸱n orel⸱o⸱j⸱n, ili aŭd⸱is ĉiu⸱n vort⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; ŝi observ⸱is li⸱n akr⸱e per ŝajn⸱e mal⸱lev⸱it⸱a⸱j okul⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; akr⸱e⸱vid⸱a spirit⸱o. [SAMSENCA] sagac⸱a, penetr⸱i.

===akredit⸱i===

(transitiv⸱a) (L.L. Zamenhof)
  1. [JURO] Oficial⸱e akcept⸱ig⸱i iu⸱n proviz⸱ant⸱e tiu⸱n person⸱o⸱n per tiu⸱cel⸱a⸱j rajt⸱ig⸱il⸱o⸱j; ambasador⸱o akredit⸱it⸱a ĉe la pap⸱o.
  1. [KOMERCO] Komisi⸱i al bank⸱o, ke ĝi pag⸱u el la kredit⸱o de la akredit⸱ant⸱o difin⸱it⸱a⸱n sum⸱o⸱j⸱n ĝis difin⸱it⸱a lim⸱o al tri⸱a person⸱o, la akredit⸱at⸱o.

===akreditiv⸱o===

[KOMERCO] Komisi⸱o de import⸱ist⸱o al ties bank⸱o akcept⸱i aŭ pag⸱i trat⸱o⸱j⸱n de la eksport⸱ist⸱o ĝis difin⸱it⸱a sum⸱o. [SAMSENCA] kredit⸱leter⸱o.

===akre⸱o===

[HISTORIO] Eks⸱a unu⸱o de ter⸱mezur⸱ad⸱o, kiu val⸱or⸱is en Francio ĉirkaŭ 80, en Angli⸱o ĉirkaŭ 40 kaj en Germani⸱o ĉirkaŭ 55 ar⸱o⸱j⸱n. [SAMSENCA] arpent⸱o, hub⸱o.

===akrid⸱o===

  1. [ZOOLOGIO] Genr⸱o (Acrida) de salt⸱ant⸱a⸱j in⸱sekt⸱o⸱j el la ord⸱o de ortopter⸱o⸱j, sub⸱ord⸱o de kelifer⸱o⸱j, kun long⸱a⸱j abdomen⸱o kaj torak⸱o pli⸱long⸱ig⸱it⸱a⸱j de long⸱a kap⸱o, kaj kiu⸱j ne muzik⸱as.
  1. [KOMUNUZO] Salt⸱ant⸱a in⸱sekt⸱o el la ord⸱o de ortopter⸱o⸱j, sub⸱ord⸱o de kelifer⸱o⸱j, kun mal⸱long⸱a⸱j, dik⸱a⸱j anten⸱o⸱j, kaj ĝeneral⸱e kapabl⸱a muzik⸱ad⸱i per frot⸱ad⸱o de la post⸱a⸱j krur⸱o⸱j sur la elitr⸱o⸱j⸱n: la akrid⸱o⸱j ampleks⸱as preskaŭ ĉiu⸱j⸱n ĉiz⸱salt⸱ul⸱o⸱j⸱n; ven⸱is akrid⸱o⸱j kaj for⸱manĝ⸱is la tut⸱a⸱n herb⸱o⸱n en ili⸱a land⸱o (Hebrea Biblio) ; li⸱a nutr⸱aĵ⸱o est⸱is akrid⸱o⸱j kaj sovaĝ⸱a miel⸱o (Nova Testamento). [SAMSENCA] gril⸱o, lokust⸱o.
  1. (evit⸱ind⸱a) = herb⸱salt⸱ul⸱o.

===akril⸱o===

[KEMIO] Radik⸱o de akril⸱at⸱a acid⸱o, CH2=CH-CO -. [SAMSENCA] prop/: propenat⸱a acid⸱o, propen⸱il⸱o, propenal⸱o.

===akr⸱o===

(L.L. Zamenhof) = akre⸱o.

===akrobat⸱o===

Gimnastik⸱a art⸱ist⸱o, far⸱ant⸱a lert⸱eg⸱a⸱j⸱n el⸱montr⸱o⸱j⸱n de ekvilibr⸱o aŭ de fort⸱o en cirk⸱o kaj simil⸱e. [SAMSENCA] ŝnur⸱danc⸱ist⸱o, ĵongl⸱ist⸱o.

===akrocefal⸱a===

[ANATOMIO] Hav⸱ant⸱a pint⸱a⸱n krani⸱o⸱n aŭ kap⸱o⸱n: akrocefal⸱ul⸱o.

===akrocefal⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Acrocephalus) de bird⸱o⸱j el la ord⸱o de paser⸱o⸱form⸱a⸱j, famili⸱o de silvi⸱ed⸱o⸱j, kun kap⸱o grad⸱e trans⸱iĝ⸱ant⸱a al bek⸱o kaj kun rond⸱a vost⸱o; viv⸱as ĉe kan⸱o⸱plen⸱a⸱j river⸱o⸱j kaj lag⸱o⸱j, kant⸱as bel⸱e precip⸱e dum nokt⸱o. Sinonim⸱o: kan⸱bird⸱o. [SAMSENCA] filoskop⸱o, hipola⸱o, lokustel⸱o, silvi⸱o.

===akrocianoz⸱o===

[MEDICINO] Blu⸱a kolor⸱o de la ekstrem⸱aĵ⸱o⸱j, kaŭz⸱at⸱a de mal⸱bon⸱a cirkul⸱ad⸱o de la sang⸱o.

===akroĥord⸱o===

[ZOOLOGIO] Reptili⸱o (genr⸱o Acrochordus) el la sub⸱ord⸱o de serpent⸱o⸱j, sen⸱venen⸱a, viv⸱ant⸱a en akv⸱o ĉe la bord⸱o⸱j de Hind⸱a Ocean⸱o.

===akrolein⸱o===

[KEMIO] Propenal⸱o.

===akromat⸱a===

[FIZIKO] (parol⸱ant⸱e pri optik⸱a lens⸱o aŭ sistem⸱o) Korekt⸱it⸱a pri la aberaci⸱o, kiu⸱n kaŭz⸱as la kolor⸱a dispers⸱o. [SAMSENCA] kromat⸱a.

===akromatopsi⸱a===

= kolor⸱blind⸱a.

===akromegali⸱o===

[MEDICINO] Mal⸱san⸱o de la cerb⸱a hipofiz⸱o, karakteriz⸱at⸱a de hipertrofi⸱o de man⸱o⸱j, fingr⸱o⸱j, pied⸱o⸱j.

===akromi⸱o===

[ANATOMIO] (acromion) Skapol⸱a apofiz⸱o, fin⸱a part⸱o de la skapol⸱a spin⸱o.

===akronim⸱o===

[LINGVOSCIENCO] Vort⸱o konsist⸱ant⸱a el la komenc⸱liter⸱o⸱j de kompleks⸱a nom⸱o komerc⸱a, scienc⸱a, politik⸱a kaj tiel plu, precip⸱e uz⸱at⸱a, kiam la tut⸱o form⸱as prononc⸱ebl⸱a⸱n vort⸱o⸱n, ekzempl⸱e: Sat (sigl⸱o), Unesk⸱o (sigl⸱o de ne⸱esperant⸱lingv⸱a de⸱ven⸱o), aidos⸱o, laser⸱o (akronim⸱o⸱j laŭ de⸱ven⸱o, iĝ⸱int⸱a⸱j komun⸱a⸱j nom⸱o⸱j).

===akropol⸱o===

5 Alt⸱e situ⸱ant⸱a fortik⸱aĵ⸱o de la helen⸱a⸱j urb⸱o⸱j: la akropol⸱o de Ateno.

===akrostik⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. [BELETRO] Poem⸱o, en kiu la vers⸱a⸱j komenc⸱liter⸱o⸱j, si⸱n⸱sekv⸱e leg⸱it⸱a⸱j, form⸱as vort⸱o⸱n, nom⸱o⸱n kaj tiel plu, ekzempl⸱e: Kiu rival⸱e Al ĉi stil⸱ist⸱o Bril⸱us egal⸱e En stel⸱o⸱list⸱o? [SAMSENCA] mezostik⸱o, telestik⸱o.
  1. [BIBLIO] Poem⸱o, en kiu ĉiu vers⸱o aŭ du⸱on⸱vers⸱o komenc⸱iĝ⸱as per unu el la si⸱n⸱sekv⸱a⸱j liter⸱o⸱j de la alfabet⸱o (ekzempl⸱e Psalm⸱o 119). Sinonim⸱o: alfabet⸱a kompon⸱aĵ⸱o.

===akroter⸱o===

[ARKITEKTURO] Alt⸱e, ekstrem⸱e star⸱ant⸱a skulpt⸱aĵ⸱o sur la angul⸱o⸱j aŭ la pint⸱o de klasik⸱a fronton⸱o.

===aksel⸱o===

  1. [ANATOMIO] (fossa axillaris) Kav⸱o ĉe la artik⸱o de la brak⸱o kun la trunk⸱o. Sinonim⸱o: sub⸱brak⸱o.
  1. a) [BOTANIKO] (parol⸱ant⸱e pri flor⸱plant⸱o⸱j) La angul⸱o inter petiol⸱o kaj tig⸱o.

b) [BOTANIKO] (parol⸱ant⸱e pri liken⸱o⸱j, ekzempl⸱e kladoni⸱o⸱j) La angul⸱o inter du vic⸱ord⸱e diferenc⸱a⸱j branĉ⸱o⸱j.


===aksiometr⸱o===

Instrument⸱o, lok⸱it⸱a apud la stir⸱rad⸱o kaj montr⸱ant⸱a la pozici⸱o⸱n de la stir⸱il⸱o rilat⸱e al la ŝip⸱aks⸱o.

===aksiom⸱o===

  1. Asert⸱o, rigard⸱at⸱a kiel evident⸱a per si mem aŭ ĝeneral⸱e akcept⸱at⸱a: la tre mal⸱nov⸱a aksiom⸱o, ke ekzist⸱as neni⸱o cert⸱a en la mond⸱o (L.L. Zamenhof) ; la am⸱o mal⸱jun⸱iĝ⸱as, velk⸱as, pas⸱as-mi pruv⸱os, ke ĉi tiu aksiom⸱o koncern⸱as nur hom⸱o⸱j⸱n mal⸱saĝ⸱a⸱j⸱n! (K. Bein) ; la oft⸱e tro subjektiv⸱a⸱j⸱n hipotez⸱o⸱j⸱n oni ne al⸱trud⸱u al la kred⸱em⸱a⸱j hom⸱o⸱j kiel aksiom⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] aforism⸱o, maksim⸱o, sentenc⸱o.
  1. [MATEMATIKO] Fundament⸱a asert⸱o, el kiu oni el⸱ir⸱as por pruv⸱i teorem⸱o⸱j⸱n. [SAMSENCA] lem⸱o, propozici⸱o, teorem⸱o, korolari⸱o.

===aksis⸱o===

[ANATOMIO] (axis) La du⸱a nuk⸱a vertebr⸱o, sur kies vertikal⸱a apofiz⸱o pivot⸱as la atlant⸱o. Sinonim⸱o: aks⸱oid⸱o. [SAMSENCA] atlant⸱o 2.

===aks⸱o===

  1. [TEKNIKOJ] Mekanik⸱aĵ⸱o stang⸱o⸱form⸱a (oft⸱e cilindr⸱a), ĉirkaŭ kiu turn⸱iĝ⸱as pec⸱o⸱j de maŝin⸱o, aŭ kiu turn⸱as tiu⸱j⸱n pec⸱o⸱j⸱n: aks⸱o de rad⸱o, de puli⸱o; kopl⸱it⸱a, liber⸱a aks⸱o. [SAMSENCA] ŝaft⸱o.
  1. [BOTANIKO] Pedunkl⸱o de infloresk⸱o aŭ de infruktesk⸱o: aks⸱o port⸱as flor⸱o⸱j⸱n, frukt⸱o⸱j⸱n, spik⸱et⸱o⸱j⸱n aŭ pedunkl⸱et⸱o⸱j⸱n.
  1. a) [MATEMATIKO] Rekt⸱o, rilat⸱e al kiu figur⸱o est⸱as simetri⸱a: aks⸱o de elips⸱o, de hiperbol⸱o, de cilindr⸱o; aks⸱o de voj⸱o.

b) [MATEMATIKO] Rekt⸱o, laŭ kiu est⸱as determin⸱it⸱a koordinat⸱o de punkt⸱o: koordinat⸱a aks⸱o; aks⸱o⸱kruc⸱o; tri⸱aks⸱a koordinat⸱ar⸱o. [VIDU] abscis⸱o, ordinat⸱o, kartezi⸱a.

  1. [ASTRONOMIO] Imag⸱a rekt⸱a lini⸱o, ĉirkaŭ kiu rotaci⸱as astr⸱o: la aks⸱o de la planed⸱o Ter⸱o est⸱as klin⸱it⸱a sur la eben⸱o de la ekliptik⸱o.
  1. [BOTANIKO] [GEOLOGIO] Imag⸱a rekt⸱a lini⸱o, kiu tra⸱ir⸱as la centr⸱o⸱n de objekt⸱o kaj rilat⸱e al kiu ties part⸱o⸱j est⸱as simetri⸱e aranĝ⸱it⸱a⸱j: aks⸱o de kristal⸱o, de tig⸱o, de infloresk⸱o; ĉe⸱faks⸱o, krom⸱aks⸱o de kristal⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Centr⸱a, plej grav⸱a organ⸱o en organiz⸱o: tiu komitat⸱o est⸱is la ver⸱a aks⸱o de la soci⸱et⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Politik⸱a alianc⸱o: la aks⸱o Berlino-Romo-Tokio en 1942.

===aksolotl⸱o===

[ZOOLOGIO] La larv⸱o de la Meksika amblistom⸱o, kapabl⸱a si⸱n re⸱produkt⸱i. [VIDU] neoten⸱a.

===akson⸱o===

[BIOLOGIO] Part⸱o de nerv⸱o⸱ĉel⸱o, en form⸱o de filament⸱o ordinar⸱e long⸱a, kiu konduk⸱as nerv⸱o⸱impuls⸱o⸱j⸱n for de la ĉel⸱a korp⸱o al muskol⸱o, gland⸱o aŭ ali⸱a nerv⸱o⸱ĉel⸱o. [SAMSENCA] dendrit⸱o, neŭron⸱o.

===aksung⸱o===

(arkaik⸱a) [FARMACIO] Prepar⸱it⸱a pork⸱a ĉirkaŭ⸱ren⸱a seb⸱o, pas⸱int⸱ec⸱e uz⸱at⸱a en farmaci⸱a⸱j pomad⸱o⸱j.

===akte⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Actaea el ranunkol⸱ac⸱o⸱j) de 8 spec⸱o⸱j de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j el Eŭrop⸱o, Azio kaj nord⸱a Ameriko, inter ali⸱a⸱j la Kristofor⸱a herb⸱o (Actaea spicata).

===Akteon⸱o===

[MITOLOGIO] ĉas⸱ist⸱o, kiu, ek⸱vid⸱int⸱e Artemison dum ŝi si⸱n ban⸱is, est⸱is trans⸱form⸱it⸱a en cerv⸱o⸱n kaj dis⸱ŝir⸱it⸱a de si⸱a⸱j propr⸱a⸱j hund⸱o⸱j.

===aktin⸱a===

[KEMIO] (parol⸱ant⸱e pri lum⸱radi⸱o) Kemi⸱e aktiv⸱a, inter⸱ali⸱e influ⸱ant⸱a la impres⸱iĝ⸱em⸱a⸱j⸱n film⸱o⸱j⸱n.

===aktinidi⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Actinidia el aktinidi⸱ac⸱o⸱j) de dioik⸱a⸱j aŭ poligami⸱a⸱j arbust⸱o⸱j ĝeneral⸱e grimp⸱a⸱j, kun blank⸱a⸱j aŭ flav⸱et⸱a⸱j flor⸱o⸱j en cum⸱o⸱j aŭ korimb⸱o⸱j, kaj kun frukt⸱o⸱j (ber⸱o⸱j) ĝeneral⸱e manĝ⸱ebl⸱a⸱j; 40 spec⸱o⸱j el Azio, inter ali⸱a⸱j la bon⸱e kon⸱at⸱a ĉini⸱a aktinidi⸱o.

===aktini⸱o===

  1. [ZOOLOGIO] Roz⸱o⸱simil⸱a ses-koral⸱ul⸱o (Actinia kaj parenc⸱a⸱j genr⸱o⸱j), viv⸱ant⸱a unu⸱op⸱e, fiks⸱iĝ⸱int⸱a sur ŝton⸱o⸱j kaj simil⸱e en la mar⸱o. Sinonim⸱o: mar⸱roz⸱o.
  1. [KEMIO] Radioaktiv⸱a element⸱o, Ac, atom⸱numer⸱o 89, atom⸱mas⸱o 227,03.

===aktinist⸱o⸱j===

[ZOOLOGIO] Super⸱ord⸱o (Actinistia) de krosopterig⸱o⸱j, al kiu aparten⸱as latimeri⸱o.

===aktin⸱o===

[KEMIO] Faden⸱form⸱a protein⸱o de mult⸱a⸱j eŭkariot⸱a⸱j ĉel⸱o⸱j, tre abund⸱a en la muskol⸱o⸱j, rol⸱ant⸱a en la ĉel⸱mov⸱iĝ⸱o⸱j, inter⸱ali⸱e en la muskol⸱a kontrah⸱iĝ⸱o kaj la mov⸱iĝ⸱o de la flagel⸱o⸱j. [SAMSENCA] miozin⸱o, mikro⸱filament⸱o.

===aktinolit⸱o===

[GEOLOGIO] Mineral⸱o, speci⸱o de amfibol⸱o, monoklin⸱a Ca2(Mg, Fe)5(Si8O22)(OH)2, sub form⸱o de radi⸱ant⸱a⸱j nadl⸱o⸱j; ĝi⸱a asbest⸱a vari⸱o est⸱as ekspluat⸱at⸱a por produkt⸱ad⸱o de asbest⸱o. Sinonim⸱o: radi⸱ŝton⸱o. [SAMSENCA] asbest⸱o.

===aktinomicet⸱o===

  1. [BAKTERIOJ] Genr⸱o (Actinomyces) el la grup⸱o de aktinomicet⸱o⸱j.
    1. [BAKTERIOJ] An⸱o de la aktinomicet⸱o⸱j.

===aktinopterig⸱o⸱j===

[ZOOLOGIO] Sub⸱klas⸱o (Actinopterygii) de fiŝ⸱o⸱j kun pli-mal⸱pli ost⸱ec⸱a skelet⸱o, ampleks⸱ant⸱a la ordinar⸱a⸱j⸱n, ver⸱a⸱j⸱n fiŝ⸱o⸱j⸱n. [SAMSENCA] elasmobrank⸱o⸱j, krosopterig⸱o⸱j, dipn⸱o⸱j.

===aktiv⸱a===

  1. Tia, ke li/ŝi/ĝi kapabl⸱as ag⸱i, efik⸱i sur io⸱n: aktiv⸱a membr⸱o de UEA ; aktiv⸱a loĝ⸱ant⸱ar⸱o (tiu part⸱o de la loĝ⸱ant⸱ar⸱o, kiu kapabl⸱as labor⸱i); aktiv⸱a firm⸱an⸱o (kiu part⸱o⸱pren⸱as en la administr⸱ad⸱o); [GEOLOGIO] aktiv⸱a marĝen⸱o; [ASTRONOMIO] aktiv⸱a galaksi⸱o; (analog⸱e) la aktiv⸱a viv⸱o (dum kiu individu⸱o kapabl⸱as labor⸱i); aktiv⸱a milit⸱serv⸱o (dum kiu civit⸱an⸱o efektiv⸱e deĵor⸱as en arme⸱o; [SAMSENCA] rezerv⸱o).
  1. Plen⸱a je vigl⸱ec⸱o kaj energi⸱o; mult⸱e ag⸱ant⸱a: li est⸱as tiel aktiv⸱a, ke li apenaŭ dorm⸱as; aktiv⸱a komerc⸱ist⸱o; (analog⸱e) aktiv⸱a propagand⸱o, tra⸱fik⸱o.
  1. Rezult⸱o⸱don⸱e, energi⸱e efik⸱ant⸱a: aktiv⸱a kurac⸱il⸱o; aktiv⸱a pruv⸱o de kompat⸱o (L.L. Zamenhof) ; est⸱is inter ili mult⸱e da mal⸱konfid⸱o, oft⸱e eĉ aktiv⸱a⸱j eksplod⸱o⸱j de pasi⸱o (L.L. Zamenhof).
  1. [LINGVOSCIENCO] Esprim⸱ant⸱a procez⸱o⸱n plen⸱um⸱at⸱a⸱n de iu aŭ io, reprezent⸱at⸱a per la sintaks⸱a subjekt⸱o: ’am⸱ant⸱a’ est⸱as particip⸱o aktiv⸱a; ĉu la verb⸱o est⸱as aktiv⸱a aŭ ne (L.L. Zamenhof).
  1. Uz⸱ant⸱a instru⸱metod⸱o⸱n, per kiu oni ig⸱as la infan⸱o⸱j⸱n efektiv⸱e part⸱o⸱pren⸱i en si⸱a propr⸱a eduk⸱iĝ⸱o.
  1. [FINANCO] Koncern⸱ant⸱a la pozitiv⸱a⸱j⸱n part⸱o⸱j⸱n de propriet⸱o, entrepren⸱o kaj simil⸱e: aktiv⸱a ŝuld⸱o.

===akt⸱o===

  1. [SPEKTAKLO] Part⸱o de teatr⸱aĵ⸱o, en⸱hav⸱ant⸱a kelk⸱a⸱j⸱n scen⸱o⸱j⸱n kun⸱lig⸱it⸱a⸱j⸱n: tragedi⸱o en kvin akt⸱o⸱j (L.L. Zamenhof).
  1. Oficial⸱a grav⸱a far⸱o aŭ decid⸱o: mi, kiu post la publik⸱a⸱j akt⸱o⸱j en Buljon⸱o kaj ĝenevo, hav⸱as nun neni⸱a⸱n moral⸱a⸱n rajt⸱o⸱n miks⸱i mi⸱n en tiu⸱n afer⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; li⸱a⸱j pens⸱o⸱j est⸱is tiel solen⸱a⸱j, kiel ĉe la plej sankt⸱a akt⸱o (L.L. Zamenhof) ; (edz⸱in⸱iĝ⸱o) est⸱as akt⸱o de pri⸱kalkul⸱o en escept⸱a⸱j afer⸱o⸱j kaj cirkonstanc⸱o⸱j, sed ĝeneral⸱e ĝi est⸱as akt⸱o de am⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] ag⸱o.
  1. Oficial⸱a dokument⸱o atest⸱ant⸱a tia⸱n far⸱o⸱n: la akt⸱o⸱j de ni⸱a⸱j kongres⸱o⸱j; la testament⸱o est⸱as leĝ⸱a akt⸱o; akt⸱o de nask⸱iĝ⸱o, de edz⸱iĝ⸱o, de akuz⸱o; trans⸱don⸱a akt⸱o; dum la tag⸱o mi sid⸱as en la polic⸱ej⸱o ĉe la enu⸱ig⸱a⸱j akt⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; la stil⸱o de la akt⸱o⸱j.

===aktor⸱o===

[SPEKTAKLO] Tiu, kiu lud⸱as rol⸱o⸱n en teatr⸱aĵ⸱o, film⸱o kaj simil⸱e: la plej bon⸱a⸱j aktor⸱o⸱j en la mond⸱o, por tragedi⸱o⸱j komedi⸱o⸱j, por dram⸱o⸱j sen⸱divid⸱a⸱j kaj por poem⸱a sen⸱fin⸱a⸱j (L.L. Zamenhof) ; la lud⸱o de aktor⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) ŝi ne est⸱is sufiĉ⸱e bon⸱a aktor⸱in⸱o, por konvink⸱i la edz⸱o⸱n pri si⸱a fidel⸱ec⸱o. [SAMSENCA] stel⸱ul⸱in⸱o, histrion⸱o.

===aktual⸱a===

  1. Efektiv⸱e ekzist⸱ant⸱a en la nun⸱temp⸱o: potencial⸱a signif⸱o de vort⸱kun⸱met⸱o, kiu far⸱iĝ⸱as aktual⸱a dank’ al la kun⸱tekst⸱o.
  1. Interes⸱ant⸱a pro la nun⸱temp⸱ec⸱o: verk⸱o, kiu trakt⸱as pri unu el la aktual⸱a⸱j soci⸱a⸱j demand⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; la problem⸱o est⸱as aktual⸱a, tre grav⸱a por la mond⸱o (L.L. Zamenhof) ; la televid⸱a⸱j aktual⸱aĵ⸱o⸱j; la aktual⸱ec⸱o de la klopod⸱o⸱j por la L. I.

===aktuari⸱o===

[KOMERCO] Matematik⸱ist⸱o, kiu ordinar⸱e est⸱as en la serv⸱o de asekur⸱kompani⸱o, por kalkul⸱i la asekur⸱a⸱j⸱n premium⸱o⸱j⸱n.

===aktuar⸱o===

= akt⸱ist⸱o.

===akumulator⸱o===

(L.L. Zamenhof) [VIDU] akumul⸱i.

===akumul⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Pli ol sufiĉ⸱e amas⸱ig⸱i, kun⸱ig⸱i: akumul⸱i (transitiv⸱a): akumul⸱i la pruv⸱o⸱j⸱n kontraŭ la akuz⸱it⸱o⸱j; akumul⸱i la erar⸱o⸱j⸱n.
  1. [MATERIISMO] Uz⸱i part⸱o⸱n de la plus⸱valor⸱o ne por person⸱a konsum⸱ad⸱o, sed por pli⸱grand⸱ig⸱o de la produkt⸱iv⸱a kapital⸱o.

===akupunktur⸱o===

[MEDICINO] Kurac⸱ad⸱o, kiu konsist⸱as en la pik⸱ad⸱o de difin⸱it⸱a⸱j korp⸱o⸱punkt⸱o⸱j per tre delikat⸱a⸱j pingl⸱o⸱j: akupunktur⸱o hav⸱as ĉin⸱a⸱n origin⸱o⸱n.

===akurat⸱a===

Plen⸱um⸱ant⸱a promes⸱o⸱n, serv⸱o⸱n, dev⸱o⸱n kaj simil⸱e preciz⸱e en la difin⸱it⸱a temp⸱o, je la inter⸱konsent⸱it⸱a hor⸱o: akurat⸱a ofic⸱ist⸱o; li est⸱as ĉiam akurat⸱a kun si⸱a⸱j respond⸱o⸱j; mult⸱a⸱j kred⸱ebl⸱e mir⸱as, ke mi est⸱as tiel ne⸱akurat⸱a en la korespond⸱ad⸱o (L.L. Zamenhof).

===akustik⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. [FIZIKO] Tiu part⸱o de la fizik⸱o, kiu koncern⸱as la son⸱o⸱j⸱n.
  1. [FIZIKO] Son⸱aŭd⸱ebl⸱ec⸱o: bon⸱a akustik⸱o de salon⸱o, teatr⸱o.

===akuŝ⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. El⸱puŝ⸱i matur⸱a⸱n fet⸱o⸱n el la uter⸱o: akuŝ⸱i je ĝemel⸱o⸱j, je mal⸱viv⸱a infan⸱o; la patr⸱in⸱o akuŝ⸱is bel⸱a⸱n infan⸱o⸱n (K. Bein). [SAMSENCA] nask⸱i, abort⸱i.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Mal⸱facil⸱e kaj pen⸱e produkt⸱i: li akuŝ⸱is antaŭ ne⸱long⸱e dik⸱a⸱n disertaci⸱o⸱n.

===akut⸱a===

  1. [LINGVOSCIENCO] (parol⸱ant⸱e pri angul⸱o) Mal⸱pli grand⸱a ol ort⸱o: tri⸱angul⸱o hav⸱as almenaŭ du akut⸱a⸱j⸱n angul⸱o⸱j⸱n.
  1. [MEDICINO] Prezent⸱ant⸱a fort⸱a⸱j⸱n simptom⸱o⸱j⸱n, rapid⸱e grav⸱iĝ⸱ant⸱a: li sufer⸱as akut⸱a⸱n kriz⸱o⸱n. [VIDU] kronik⸱a.
  1. (parol⸱ant⸱e pri son⸱o) hav⸱ant⸱a alt⸱a⸱j⸱n frekvenc⸱o⸱j⸱n: akut⸱a voĉ⸱o de knab⸱in⸱o; [LINGVOSCIENCO] akut⸱a⸱j vokal⸱o⸱j (ekzempl⸱e i), konsonant⸱o⸱j (ekzempl⸱e t, d); (analog⸱e) akut⸱a super⸱sign⸱o (’). [SAMSENCA] akr⸱a.

===akuzativ⸱o===

[LINGVOSCIENCO] Kaz⸱o en divers⸱a⸱j lingv⸱o⸱j, kiu, se uz⸱at⸱a sen prepozici⸱o , esprim⸱as inter⸱ali⸱e la rekt⸱a⸱n objekt⸱o⸱n de la verb⸱o; analog⸱e en Esperant⸱o la funkci⸱o, mark⸱at⸱a de la morfem⸱o ’n’: uz⸱i la substantiv⸱o⸱n aŭ pronom⸱o⸱n en akuzativ⸱o (L.L. Zamenhof).
Rimark⸱o. 1 Mal⸱konsil⸱ind⸱e est⸱as uz⸱i akuzativ⸱o⸱n anstataŭ prepozici⸱o kiu signif⸱as de⸱ir⸱o⸱n, for⸱mov⸱o⸱n kaj tiel kontraŭ⸱dir⸱as la al⸱mov⸱a⸱n signif⸱o⸱n: oni dir⸱u: el⸱ir⸱i el urb⸱o, ne: el⸱ir⸱i urb⸱o⸱n.
Rimark⸱o. 2 Zamenhof uz⸱is la akuzativ⸱o⸱n post ag⸱substantiv⸱o: akcept⸱u mi⸱a⸱n kor⸱a⸱n dank⸱o⸱n por la elekt⸱o mi⸱n kiel honor⸱a⸱n membr⸱o⸱n; la konstant⸱a al⸱kalkul⸱ad⸱o si⸱n al ia special⸱a gent⸱o […] fort⸱e sub⸱ten⸱as la gent⸱a⸱n ŝovinism⸱o⸱n.

===akuz⸱i===

(transitiv⸱a) [JURO] Asert⸱i iu⸱n kulp⸱a: akuz⸱i iu⸱n pri io; akuz⸱i iu⸱n, ke li far⸱is io⸱n; el⸱paŝ⸱u kaj akuz⸱u mi⸱n publik⸱e! (L.L. Zamenhof) ; vi mal⸱prav⸱e li⸱n akuz⸱is (L.L. Zamenhof) ; oni ne dev⸱as akuz⸱i la Akademi⸱o⸱n pro ĝi⸱a tut⸱e natur⸱a kaj prudent⸱a konserv⸱em⸱ec⸱o kaj si⸱n⸱gard⸱ec⸱o (L.L. Zamenhof) ; pri tiu esper⸱o mi est⸱as akuz⸱it⸱a de la Jud⸱o⸱j (Nova Testamento) ; Sokrat⸱o est⸱is akuz⸱it⸱a, ke li korupt⸱is la jun⸱ul⸱ar⸱o⸱n. [SAMSENCA] kulp⸱ig⸱i, denunc⸱i, kalumni⸱i.

===akvafort⸱o===

  1. [BELARTOJ] Kupr⸱a plat⸱o, gravur⸱it⸱a per fort⸱akv⸱o.
  1. [TIPOGRAFIO] Paper⸱a gravur⸱o, pres⸱it⸱a per tia plat⸱o.

===akvamarin⸱o===

[GEOLOGIO] (aqua marina) Mineral⸱o, vari⸱o de beril⸱o, el grand⸱a⸱j, verd⸱e blu⸱a⸱j, tra⸱vid⸱ebl⸱a⸱j kristal⸱o⸱j. Sinonim⸱o: mar⸱blu⸱a smerald⸱o. [SAMSENCA] gem⸱o.

===akvarel⸱o===

[BELARTOJ] Pentr⸱aĵ⸱o sur paper⸱o per akv⸱o⸱solv⸱ebl⸱a⸱j farb⸱o⸱j.

===akvari⸱o===

Akv⸱uj⸱o, ordinar⸱e vitr⸱a, por la ten⸱ad⸱o de akv⸱ej⸱a⸱j plant⸱o⸱j kaj best⸱o⸱j (ekzempl⸱e fiŝ⸱o⸱j, ran⸱id⸱o⸱j, mar⸱anemon⸱o⸱j): dolĉ⸱akv⸱a, sal⸱akv⸱a akvari⸱o.

===akvatint⸱o===

(L.L. Zamenhof) [BELARTOJ] Proced⸱o de gravur⸱ad⸱o per rezin⸱solv⸱aĵ⸱o kaj nitr⸱acid⸱o, imit⸱ant⸱a la tuĉ⸱o⸱n.

===akvedukt⸱o===

[ARKITEKTURO] Mason⸱a konduk⸱il⸱o, sub⸱ter⸱a aŭ sur⸱pont⸱a, destin⸱it⸱a transport⸱i akv⸱o⸱n de unu lok⸱o (river⸱o, font⸱o kaj simil⸱e) al ali⸱a mal⸱proksim⸱a: Roman⸱a⸱j akvedukt⸱o⸱j.

===akvifoli⸱o===

  1. [BOTANIKO] (arkaik⸱a) Ali⸱a nom⸱o (Aquifoliuna, nomenklatur⸱e ne legitim⸱a) de ileks⸱o.
  1. [BOTANIKO] Speci⸱o de ileks⸱o (Ilex aquifolium). Sinonim⸱o: ordinar⸱a ileks⸱o.

===akvilegi⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Aquilegia el ranunkol⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun mult⸱a⸱branĉ⸱a tig⸱o kaj divers⸱kolor⸱a⸱j flor⸱o⸱j, kies kvin petal⸱o⸱j ĉe⸱baz⸱e pli⸱long⸱iĝ⸱as per pli-mal⸱pli long⸱a⸱j, nektar⸱don⸱a⸱j spron⸱o⸱j po unu; ĉirkaŭ 80 spec⸱o⸱j el la mez⸱varm⸱a⸱j region⸱o⸱j de la nord⸱a hemisfer⸱o. Sinonim⸱o: agl⸱o⸱flor⸱o.

===akvilon⸱o===

(figur⸱a⸱senc⸱e) Nord⸱a vent⸱o.

===Akvino===

Latin⸱a kaj Italia urb⸱et⸱o (13°40’ E, 41°30’ N).

===Akvitan⸱o===

Loĝ⸱ant⸱o de Akvitani⸱o.

===akv⸱o===

  1. [KEMIO] Likv⸱a kombinaĵ⸱o de hidrogen⸱o kaj oksigen⸱o, H2O : pur⸱a, distil⸱it⸱a akv⸱o; mol⸱a akv⸱o (en⸱ten⸱ant⸱a mal⸱pli ol 0,6 g da sal⸱o⸱j, precip⸱e kalci⸱a⸱j kaj magnezi⸱a⸱j, en litr⸱o); mal⸱mol⸱a, dur⸱a akv⸱o (en⸱ten⸱ant⸱a pli ol 0,6 g da sal⸱o⸱j en litr⸱o); sal⸱a, mar⸱a, sal⸱et⸱a, sen⸱sal⸱a (Sinonim⸱o: dolĉ⸱a) akv⸱o; filtr⸱i akv⸱o⸱n; ili akord⸱as kiel akv⸱o kaj fajr⸱o; ili simil⸱as unu la ali⸱a⸱n kiel du gut⸱o⸱j da akv⸱o; ni simil⸱as al akv⸱o, kiu est⸱as verŝ⸱at⸱a sur la ter⸱o⸱n kaj kiu⸱n oni ne pov⸱as en⸱kolekt⸱i (Hebrea Biblio).
  1. Tiu likv⸱o, el kiu konsist⸱as pluv⸱o, mar⸱o, lag⸱o⸱j kaj river⸱o⸱j: la spirit⸱o de Di⸱o si⸱n port⸱is super la akv⸱o (L.L. Zamenhof) ; la akv⸱o ne far⸱iĝ⸱os plu diluv⸱o (Hebrea Biblio) ; nur unu klaft⸱o⸱n sub la akv⸱o star⸱is (ŝip⸱et⸱o) (L.L. Zamenhof) ; naĝ⸱i sub la akv⸱o; feliĉ⸱a, kiel fiŝ⸱o en akv⸱o; tra⸱pas⸱i la akv⸱o⸱n (mar⸱o⸱n, river⸱o⸱n kaj simil⸱e); vetur⸱i per akv⸱o (L.L. Zamenhof) (ŝip⸱e); fal⸱i en la akv⸱o⸱n; la ŝu⸱o⸱j ne el⸱ten⸱is la akv⸱o⸱n; akv⸱o silent⸱a sub⸱fos⸱as la bord⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) ; akv⸱o kur⸱a, akv⸱o pur⸱a (L.L. Zamenhof) ; en akv⸱o mal⸱klar⸱a oni fiŝ⸱kapt⸱as facil⸱e (L.L. Zamenhof) ; ĝi est⸱as akv⸱o al li⸱a muel⸱il⸱o (L.L. Zamenhof) (al⸱port⸱as al li profit⸱o⸱n, help⸱o⸱n). [VIDU] akv⸱o⸱kok⸱o.
  1. Tiu likv⸱o, serv⸱ant⸱a al la divers⸱a⸱j uz⸱o⸱j de la hom⸱a viv⸱o: trink⸱u akv⸱o⸱n el vi⸱a cistern⸱o (Hebrea Biblio) ; vi⸱a vitr⸱o miks⸱iĝ⸱is kun akv⸱o (Hebrea Biblio) ; lakt⸱o kun akv⸱o; kiu trink⸱ig⸱os nur tas⸱o⸱n da mal⸱varm⸱a akv⸱o […] neniel perd⸱os si⸱a⸱n rekompenc⸱o⸱n (Nova Testamento) ; tremp⸱i haring⸱o⸱n en akv⸱o (por sen⸱sal⸱ig⸱i); akv⸱o kaj pan⸱o serv⸱as al san⸱o (L.L. Zamenhof) ; se mi lav⸱us mi⸱n per neĝ⸱a akv⸱o […] (Hebrea Biblio) ; post⸱lav⸱a akv⸱o; (figur⸱a⸱senc⸱e) ĵet⸱i mal⸱varm⸱a⸱n akv⸱o⸱n sur ies entuziasm⸱o⸱n; [RELIGIO] sankt⸱a akv⸱o; [VIDU] mineral⸱a⸱j akv⸱o⸱j.
  1. Nom⸱o de divers⸱a⸱j likv⸱o⸱j: lavend⸱a, roz⸱a, Kolonj⸱a akv⸱o (por la tualet⸱o); gliciriz⸱a akv⸱o; plumb⸱acet⸱at⸱a akv⸱o, oksigen⸱a akv⸱o ([VIDU] oksigen⸱a; [SAMSENCA] hidrogen⸱a per⸱oksid⸱o); hipo⸱klorit⸱a akv⸱o (por blank⸱ig⸱i tol⸱aĵ⸱o⸱j⸱n kaj tiel plu); pez⸱a akv⸱o ( [KEMIO] kombinaĵ⸱o el oksigen⸱o kaj deŭteri⸱o, D2O, dens⸱o 1,106; trov⸱iĝ⸱as en la ordinar⸱a akv⸱o, en proporci⸱o de 1/5 000).
  1. Likv⸱a sekreci⸱o de la korp⸱o: de ni⸱a⸱j palpebr⸱o⸱j el⸱verŝ⸱iĝ⸱u akv⸱o! (Hebrea Biblio) ; tiu respond⸱o ven⸱ig⸱is akv⸱o⸱n en ŝi⸱a⸱j⸱n okul⸱o⸱j⸱n; ĉe la nur⸱a vid⸱o kolekt⸱iĝ⸱as al mi akv⸱o en la buŝ⸱o; el⸱las⸱i akv⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) (urin⸱i).
  1. Tra⸱vid⸱ebl⸱ec⸱o kaj pur⸱ec⸱o de gem⸱o: diamant⸱o de plej pur⸱a akv⸱o; (figur⸱a⸱senc⸱e) li est⸱as kanajl⸱o de la plej bel⸱a akv⸱o.

===al===

I - Prepozici⸱o montr⸱ant⸱a:
  1. Fizik⸱a⸱n proksim⸱iĝ⸱o⸱n en iu direkt⸱o: ir⸱i al la urb⸱o, al la lern⸱ej⸱o, al la onkl⸱o (L.L. Zamenhof) ; el⸱ir⸱i renkont⸱e al iu (L.L. Zamenhof) ; apog⸱i si⸱n al iu (L.L. Zamenhof) ; al la mur⸱o; la river⸱et⸱o⸱j flu⸱as al river⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; la sun⸱o klin⸱iĝ⸱as al la okcident⸱o (L.L. Zamenhof) ; nun de lok⸱o flug⸱u ĝi al lok⸱o! (L.L. Zamenhof) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) de tag⸱o al tag⸱o; de temp⸱o al temp⸱o (L.L. Zamenhof) ; ven⸱os al vi mizer⸱o (L.L. Zamenhof).
Rimark⸱o. 1 ’al’ ordinar⸱e montr⸱as nur la cel⸱ad⸱o⸱n al iu lok⸱o, dum la akuz. pov⸱as en⸱hav⸱i en si ankaŭ la ating⸱o⸱n de la cel⸱o.’ (L.L. Zamenhof).
  1. Direkt⸱o⸱n aŭ cel⸱o⸱n de ia mov⸱o aŭ fizik⸱a ag⸱o: frap⸱i al la pord⸱o (L.L. Zamenhof) ; ĵet⸱i io⸱n al iu, prezent⸱i io⸱n al iu, etend⸱i la man⸱o⸱n al iu (L.L. Zamenhof) ; direkt⸱i si⸱a⸱n voĉ⸱o⸱n (L.L. Zamenhof), lev⸱i la okul⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) al iu, si⸱n turn⸱i al iu (L.L. Zamenhof) ; (propr⸱a⸱senc⸱e, figur⸱a⸱senc⸱e) rigard⸱i al la strat⸱o; dir⸱i, skrib⸱i, respond⸱i al iu; pag⸱i io⸱n al iu, tiu pord⸱o konduk⸱as al la park⸱o; en⸱ir⸱ej⸱o al la ĝarden⸱o; jen la voj⸱o al Parizo; (figur⸱a⸱senc⸱e) la kongres⸱o est⸱as en bon⸱a voj⸱o al efektiv⸱iĝ⸱o.
Rimark⸱o. 2 ’al’ montr⸱as kelk⸱a⸱foj⸱e la stat⸱o⸱n rezult⸱ant⸱a⸱n de la mov⸱o: dis⸱romp⸱i vaz⸱o⸱n al pec⸱o⸱j; natri⸱o kaj klor⸱o kombin⸱iĝ⸱as al natri⸱a klorid⸱o.
[SAMSENCA] en.
  1. Cel⸱o⸱n de ia sent⸱o, pens⸱o aŭ vol⸱o: vi⸱a kor⸱o si⸱n tir⸱u ne al pek⸱ul⸱o⸱j (Hebrea Biblio) ; sopir⸱i al la hejm⸱o (L.L. Zamenhof) ; dezir⸱i bon⸱o⸱n al iu; minac⸱i, flat⸱i, kontraŭ⸱star⸱i, pardon⸱i, or⸱don⸱i al iu; am⸱o, abomen⸱o, inklin⸱o al io; montr⸱i entuziasm⸱o⸱n al Esperant⸱o; intenc⸱o⸱j al bon⸱o kaj mal⸱bon⸱o (L.L. Zamenhof) ; la mal⸱am⸱o, kiu⸱n li ek⸱sent⸱is al ag⸱i (L.L. Zamenhof) ; ni est⸱u amik⸱o⸱j al ĉiu⸱j popol⸱o⸱j!; ne est⸱u tro sever⸱a al li.
  1. Atribu⸱o⸱n, destin⸱o⸱n, aparten⸱ec⸱o⸱n: don⸱i, propon⸱i, komisi⸱i, send⸱i io⸱n al iu; prezent⸱u al vi mi⸱a⸱n embaras⸱o⸱n; aplik⸱i teori⸱o⸱n al la praktik⸱o; kondamn⸱i iu⸱n al mort⸱o; konven⸱i, aparten⸱i al; akir⸱i al si glor⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; pren⸱i al si la liber⸱ec⸱o⸱n, la rajt⸱o⸱n far⸱i io⸱n; ĉio bon⸱a est⸱as al vi⸱a dispon⸱o (L.L. Zamenhof) ; knab⸱o las⸱it⸱a al si mem (L.L. Zamenhof) ; al kio oni est⸱as nas⸱kit⸱a, tio⸱n oni tuj pov⸱as vid⸱i laŭ la ekster⸱aĵ⸱o (L.L. Zamenhof) ; sklav⸱o⸱j al Faraon⸱o (Hebrea Biblio) ; al vi⸱a san⸱o! (L.L. Zamenhof).
  1. Interes⸱at⸱ec⸱o⸱n, profit⸱o⸱n aŭ mal⸱profit⸱o⸱n, kiu⸱n iu ricev⸱as per la ag⸱o: serv⸱i, mal⸱util⸱i al iu; de⸱tranĉ⸱u al mi pec⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; star⸱ig⸱i al iu monument⸱o⸱n; lav⸱i al iu la pied⸱o⸱j⸱n, bat⸱i al si la brust⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; leg⸱i, kant⸱i io⸱n al iu (L.L. Zamenhof) ; est⸱as al mi varm⸱e, mal⸱varm⸱e (L.L. Zamenhof), bon⸱e (L.L. Zamenhof), ĝoj⸱e (L.L. Zamenhof) ; li far⸱is al si vest⸱o⸱n (Hebrea Biblio) ; mi plan⸱os al mi ĝarden⸱o⸱n (Hebrea Biblio) ; mi kolekt⸱is al mi arĝent⸱o⸱n (Hebrea Biblio) ; ŝi mal⸱ferm⸱as si⸱a⸱n man⸱o⸱n al la mal⸱riĉ⸱ul⸱o (Hebrea Biblio).
  1. Rilat⸱o⸱n de koncern⸱ec⸱o, esprim⸱ebl⸱a⸱n ankaŭ per akuz.: dank⸱i, help⸱i, alud⸱i, kompat⸱i, obe⸱i, plaĉ⸱i, rilat⸱i al iu, io; konform⸱a, fremd⸱a al io.
Rimark⸱o. 3 Tiu mal⸱preciz⸱a uz⸱o klar⸱ig⸱as, kial oni trov⸱as ’al’, eĉ ĉe Zamenhof post verb⸱o⸱j, kiu⸱j logik⸱e postul⸱us de-komplement⸱o⸱n: urs⸱in⸱o, al kiu est⸱as rab⸱it⸱a⸱j infan⸱o⸱j (Hebrea Biblio) ; ŝtel⸱i, for⸱pren⸱i io⸱n al iu (L.L. Zamenhof) ; demand⸱i, pet⸱i io⸱n al iu, aĉet⸱i io⸱n al iu. Pli klar⸱e est⸱as uz⸱i ’dis⸱de’.
Rimark⸱o. 4 Tie ĉi klas⸱ig⸱as la komplement⸱o⸱j de la ig-kun⸱met⸱o⸱j, en kiu⸱j la kaŭz⸱at⸱a ag⸱o est⸱as pasiv⸱a, kaj ties subjekt⸱o ricev⸱as, okaz⸱e de la ag⸱o, ia⸱n profit⸱o⸱n aŭ mal⸱profit⸱o⸱n: trink⸱ig⸱u al li akv⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; li sen⸱tig⸱os al vi si⸱a⸱n skurĝ⸱o⸱n (Hebrea Biblio) ; vid⸱ig⸱i (L.L. Zamenhof), aŭd⸱ig⸱i, kon⸱ig⸱i (L.L. Zamenhof) ; sci⸱ig⸱i (L.L. Zamenhof), perd⸱ig⸱i, evit⸱ig⸱i (L.L. Zamenhof) io⸱n al iu.
[SAMSENCA] per.
  1. Adici⸱o⸱n, komplet⸱ig⸱o⸱n: al⸱don⸱i du al kvar; li en⸱ferm⸱is ĝi⸱n en la kok⸱in⸱ej⸱o⸱n, al la kok⸱in⸱o⸱j kaj anas⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) al⸱don⸱iĝ⸱os al vi jar⸱o⸱j da viv⸱o (L.L. Zamenhof) ; por kio ni bezon⸱as apart⸱a⸱n seri⸱o⸱n da fin⸱iĝ⸱o⸱j por ĉiu person⸱o kaj nombr⸱o, kaj al (krom) tio ĉi en ĉiu temp⸱o kaj mod⸱o nov⸱a⸱n seri⸱o⸱n da fin⸱iĝ⸱o⸱j? (L.L. Zamenhof) ; al tio ĉi ne forges⸱u, ke […] (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] plus.
  1. (arkaik⸱a) Dat⸱o⸱n aŭ moment⸱o⸱n, ĉe kiu oni far⸱u io⸱n: dank⸱o⸱n por vi⸱a amik⸱a send⸱aĵ⸱o al mi⸱a nask⸱o⸱tag⸱o (L.L. Zamenhof) ; kor⸱a⸱n dank⸱o⸱n por vi⸱a amik⸱a gratul⸱o al la dat⸱re⸱ven⸱o de mi⸱a nask⸱iĝ⸱o (L.L. Zamenhof) ; al la baldaŭ⸱a komenc⸱iĝ⸱ont⸱a nov⸱a jar⸱o mi send⸱as al vi la plej kor⸱a⸱n gratul⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; la fig⸱arb⸱o⸱j, ĉe kiu⸱j la vojaĝ⸱ant⸱o⸱j sid⸱iĝ⸱as al la vesper⸱manĝ⸱o (K. Bein) ; la plej am⸱at⸱a ĉeval⸱et⸱o, sur kiu ili el⸱vetur⸱as al ĉiu okaz⸱o (L.L. Zamenhof) ; al la mal⸱feliĉ⸱o (L.L. Zamenhof) (mal⸱feliĉ⸱e); = okaz⸱e de.
  1. Gramatik⸱a⸱n rilat⸱o⸱n inter ag-substantiv⸱o. kaj ties objekt⸱a suplement⸱o: estim⸱o al la tradici⸱o (L.L. Zamenhof) ; akcept⸱o al la kongres⸱an⸱o⸱j; sub⸱ten⸱ad⸱o al io; ofend⸱o, persekut⸱o, protekt⸱ad⸱o, ŝat⸱o, tim⸱o, vok⸱o al iu, io.
Rimark⸱o. 5 Tiu uz⸱o est⸱as util⸱a, en kelk⸱a⸱j okaz⸱o⸱j, por evit⸱i la dub⸱a⸱senc⸱ec⸱o⸱n de la prepozici⸱o de: am⸱o de la fil⸱o al si⸱a patr⸱o; sed ekzempl⸱e post la verb⸱o⸱j de produkt⸱ad⸱o al signif⸱as natur⸱e ’al⸱don⸱e al’: (verk⸱ad⸱o de ĉapitr⸱o al roman⸱o kaj simil⸱e), kaj la ver⸱a solv⸱o est⸱as la anstataŭ⸱ig⸱o de la subjekt⸱a suplement⸱a de per far⸱e de aŭ far.
  1. Post adjektiv⸱o, aŭ adverb⸱o:

a) est⸱manier⸱o⸱n de la koncern⸱at⸱aĵ⸱o rilat⸱e al iu aŭ io: afabl⸱a, avid⸱a, bon⸱a, dank⸱a, favor⸱a, inklin⸱a, surd⸱a al iu, io;

b) bon⸱a⸱n aŭ mal⸱bon⸱a⸱n ec⸱o⸱n de iu aŭ io rilat⸱e al la koncern⸱at⸱aĵ⸱o: abomen⸱a, agrabl⸱a, antipati⸱a, kar⸱a, simpati⸱a al;

c) konkret⸱a⸱n aŭ metafor⸱a⸱n proksim⸱ec⸱o⸱n aŭ mal⸱proksim⸱ec⸱o⸱n: konform⸱a, egal⸱a, simil⸱a, parenc⸱a, najbar⸱a al iu, io; dank⸱e al, spit⸱e al.

al
II - Kun⸱met⸱ebl⸱a morfem⸱o kun la senc⸱o⸱j 1, 4, 7 de la prepozici⸱o:
al-
III - Prefiks⸱o kun la senc⸱o⸱j 1, 2, 4 kaj 7 de la prepozici⸱o:
  1. al⸱ven⸱i, al⸱port⸱i, al⸱kur⸱i, al⸱est⸱i;
  1. al⸱konduk⸱i, al⸱rigard⸱i, al⸱parol⸱i;
  1. al⸱mezur⸱i, al⸱propag⸱i, al⸱far⸱i, al⸱ĝust⸱ig⸱i;
  1. al⸱don⸱i, al⸱dir⸱i, al⸱met⸱i kaj tiel plu.

===Alabam⸱o===

Unu el la Usonaj ŝtat⸱o⸱j (87° U, 33° N).

===alabastr⸱o===

[GEOLOGIO] Diafan⸱et⸱a, fajn⸱kristal⸱a vari⸱o de gips⸱o, aspekt⸱ant⸱a kiel marmor⸱o kaj facil⸱e polur⸱ebl⸱a: statu⸱et⸱o el alabastr⸱o.

===Alah⸱o===

(L.L. Zamenhof) [ISLAMO] Di⸱o.
Rimark⸱o. En la Koran⸱o tiu nom⸱o aper⸱as sub la form⸱o Allah.

===alambik⸱o===

[KEMIO] Distil⸱il⸱o. [SAMSENCA] distil⸱balon⸱o.

===aland⸱o===

(evit⸱ind⸱a) = idus⸱o.

===alanin⸱o===

[KEMIO] Amin⸱acid⸱o, CH3-CH(NH2)-COOH, unu el la 20 ĉef⸱a⸱j amin⸱acid⸱o⸱j de la protein⸱o⸱j; simbol⸱o: Al⸱a.

===alantoid⸱o===

[ZOOLOGIO] Embri⸱a el⸱kresk⸱aĵ⸱o de reptili⸱o⸱j, bird⸱o⸱j kaj mam⸱ul⸱o⸱j, funkci⸱ant⸱a sam⸱temp⸱e kiel urin⸱uj⸱o kaj kiel spir- kaj nutr⸱organ⸱o.

===Alarik⸱o===

[HISTORIO] Reĝ⸱o de la ostrogot⸱o⸱j, la unu⸱a, kiu pri⸱rab⸱is Romon (5a jar⸱cent⸱o).

===alarm⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. [ARMEOJ] Al⸱vok⸱i al batal⸱pret⸱ec⸱o: mi tuj alarm⸱os la divizi⸱o⸱n; alarm⸱i la trup⸱o⸱j⸱n kontraŭ aer⸱atak⸱o.
  1. Avert⸱i pri danĝer⸱o per son⸱a signal⸱o, kri⸱o⸱j kaj tiel plu: taĉment⸱o da flam⸱a⸱j rajd⸱ant⸱o⸱j kri⸱as: frakas⸱u! frakas⸱u! la tut⸱a vilaĝ⸱o est⸱as alarm⸱it⸱a (L.L. Zamenhof) ; (analog⸱e) oni pend⸱ig⸱is la flag⸱o⸱n de alarm⸱o (L.L. Zamenhof) (pri danĝer⸱o de dron⸱o).
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Mal⸱trankvil⸱ig⸱i pri minac⸱ant⸱a danĝer⸱o, obstakl⸱o: alarm⸱ant⸱a nov⸱aĵ⸱o; est⸱i alarm⸱it⸱a de kalumni⸱a kampanj⸱o.

===Alasko===

Unu el la ŝtat⸱o⸱j de Usono (150° U, 65° N).

===alatern⸱o===

[BOTANIKO] Speci⸱o de ramn⸱o (Rhamnus alaternus) el la Mediterane⸱a region⸱o kaj Krimeo, arbust⸱o aŭ arb⸱et⸱o kun foli⸱o⸱j vintr⸱o⸱daŭr⸱a⸱j, mal⸱hel⸱e verd⸱a⸱j, bril⸱et⸱a⸱j, pli-mal⸱pli mal⸱dens⸱e dent⸱a⸱j, hav⸱ant⸱a⸱j diafan⸱a⸱n rand⸱aĵ⸱o⸱n.

===alaŭd⸱o===

[ZOOLOGIO] Bird⸱o (Alaŭda kaj parenc⸱a⸱j genr⸱o⸱j) el la ord⸱o de paser⸱o⸱form⸱a⸱j, viv⸱ant⸱a sur kamp⸱o⸱j kaj karakteriz⸱at⸱a de tre long⸱a, rekt⸱a post⸱a ung⸱eg⸱o kaj de tril⸱a kant⸱o: la alaŭd⸱o est⸱is la emblem⸱o de la Gaŭl⸱a legi⸱o.

===alban⸱o===

An⸱o de gent⸱o loĝ⸱ant⸱a ĉef⸱e en Albani⸱o kaj en Kosovo, part⸱e en Makedonio.

===albatros⸱o===

(L.L. Zamenhof) [ZOOLOGIO] Genr⸱o (Diomedea) de grand⸱a⸱j mar⸱bird⸱o⸱j el la ord⸱o de procelari⸱form⸱a⸱j bird⸱o⸱j, viv⸱ant⸱a⸱j super la sud⸱a⸱j mar⸱o⸱j, inter ali⸱a⸱j Diomedea exulans, blank⸱a kun nigr⸱a⸱j flug⸱il⸱o⸱j. Sinonim⸱o: diomede⸱o.

===albed⸱o===

[FIZIKO] Kvocient⸱o de la reflekt⸱it⸱a lum⸱kvant⸱o per la ricev⸱it⸱a lum⸱kvant⸱o, de la difuz⸱e reflekt⸱ant⸱a⸱j korp⸱o⸱j.

===Albert⸱o===

(L.L. Zamenhof) Vir⸱a nom⸱o.

===albigens⸱o===

An⸱o de religi⸱a komun⸱um⸱o de la 12-14a jar⸱cent⸱o en Langvedoko: la albigens⸱o⸱j est⸱is eksterm⸱it⸱a⸱j de la katolik⸱a Inkvizici⸱o kiel herez⸱ul⸱o⸱j. [SAMSENCA] katar⸱ism⸱o.

===albin⸱o===

[BIOLOGIO] Hom⸱o aŭ best⸱o, ĉe kiu de la nask⸱iĝ⸱o mank⸱as pigment⸱o (melanin⸱o) en la haŭt⸱o, har⸱o⸱j kaj okul⸱o⸱j: la albin⸱o⸱j hav⸱as blank⸱a⸱j⸱n har⸱o⸱j⸱n kaj sang⸱o⸱ruĝ⸱a⸱j⸱n okul⸱o⸱j⸱n; albin⸱a kunikl⸱o.

===Albion⸱o===

(L.L. Zamenhof) [POEZIO] Briti⸱o.

===albit⸱o===

[GEOLOGIO] Mineral⸱o, triklin⸱a feldspat⸱o, Na(Si3Alo8), el la plagioklaz⸱o⸱j.

===albizi⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Albizia el fab⸱ac⸱o⸱j) de arb⸱o⸱j, trunk⸱arbust⸱o⸱j kaj lian⸱o⸱j kun du⸱obl⸱e plum⸱e kun⸱met⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj kun ĉe⸱baz⸱e kun⸱iĝ⸱int⸱a⸱j stamen⸱o⸱j; 118 spec⸱o⸱j el la varm⸱a⸱j region⸱o⸱j de Azio, Afrik⸱o kaj sud⸱a Ameriko, ekzempl⸱e Albizia julibrissin, el Azio, arb⸱o kun unu⸱op⸱a⸱j glomerul⸱o⸱j el blank⸱a⸱j, roz⸱a⸱j aŭ ruĝ⸱a⸱j flor⸱o⸱j, por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a.

===alb⸱o===

[KRISTANISMO] Liturgi⸱a ĝis⸱pied⸱a vest⸱o el blank⸱a tol⸱o.

===albugine⸱o===

[ANATOMIO] Tre blank⸱a fibr⸱a membran⸱o de testik⸱o kaj aneks⸱aĵ⸱o; (ankaŭ: albugine⸱a tunik⸱o).

===albug⸱o===

[MEDICINO] Blank⸱a makul⸱o en la korne⸱o.

===albumen⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. [BOTANIKO] Nutr⸱aĵ⸱rezerv⸱a, tri⸱ploid⸱a hist⸱o (riĉ⸱a je protein⸱o⸱j kaj amel⸱o, hemiceluloz⸱o… aŭ lipid⸱o⸱j) de la sem⸱o de iu⸱j angiosperm⸱o⸱j, kiu nutr⸱as kaj pli-mal⸱pli ĉirkaŭ⸱as la embri⸱o⸱n dum la ĝerm⸱ad⸱o: sem⸱o sen⸱albumen⸱a (ekzempl⸱e de fazeol⸱o), albumen⸱o⸱hav⸱a (ekzempl⸱e de ricin⸱o). [SAMSENCA] endosperm⸱o, perisperm⸱o, migdal⸱o.
  1. (arkaik⸱a) = albumin⸱o.

===albumin⸱o===

(L.L. Zamenhof) (kolektiv⸱a nom⸱o) Glob⸱form⸱a, akv⸱o⸱solv⸱ebl⸱a protein⸱o.

===album⸱o===

  1. Bind⸱aĵ⸱o libr⸱o⸱form⸱a por ten⸱i not⸱o⸱j⸱n, fot⸱o⸱j⸱n, desegn⸱o⸱j⸱n kaj simil⸱e: skrib⸱u al mi pro memor⸱o ia⸱j⸱n vers⸱o⸱j⸱n en la album⸱o⸱n! (L.L. Zamenhof).
  1. Libr⸱o, konsist⸱ant⸱a preskaŭ ekskluziv⸱e el bild⸱o⸱j: album⸱o pri Parizo.
  1. [MUZIKO] El⸱don⸱it⸱a son⸱registr⸱aĵ⸱o sub form⸱o de disk⸱o(j), kased⸱o(j) kaj simil⸱e.

===albumoz⸱o===

[BIOLOGIO] [KEMIO] (arkaik⸱a , kolektiv⸱a nom⸱o) Poli⸱peptid⸱o, rezult⸱ant⸱a el ne⸱komplet⸱a hidroliz⸱o de protein⸱o⸱j ag⸱e de pepsin⸱o, kaj pli grand⸱a ol pepton⸱o. [SAMSENCA] pepton⸱o.

===alburn⸱o===

[BOTANIKO] [ZOOLOGIO] La jun⸱a, mol⸱a, ĝeneral⸱e blank⸱a, lign⸱a tavol⸱o, kiu trov⸱iĝ⸱as sen⸱per⸱e sub la ŝel⸱o de la trunk⸱o de du⸱kotiledon⸱a arb⸱o aŭ arbust⸱o, kaj kiu ĉiu⸱jar⸱e form⸱as nov⸱a⸱n rond⸱o⸱n ĉirkaŭ la kambium⸱o: alburn⸱o konduk⸱as la al⸱supr⸱a⸱n sev⸱o⸱n.

===alced⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Alcedo) de bird⸱o⸱j el la ord⸱o de koraci⸱form⸱a⸱j, kun verd⸱a kaj lazur⸱a kolor⸱o⸱j kaj long⸱a, rekt⸱a bek⸱o, viv⸱ant⸱a⸱j ĉe river⸱o⸱j kaj manĝ⸱ant⸱a⸱j fiŝ⸱o⸱j⸱n. Sinonim⸱o: alcion⸱o.

===alcelaf⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Alcelaphus) de grand⸱a⸱j Afrik⸱a⸱j antilop⸱o⸱j kun post⸱kol⸱o not⸱ind⸱e pli alt⸱a ol la post⸱aĵ⸱o.

===alce⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Alcea el malv⸱ac⸱o⸱j) de du- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun lob⸱a⸱j aŭ sen⸱lob⸱a⸱j foli⸱o⸱j, kun flor⸱o⸱j en long⸱a grapol⸱o kaj kun fend⸱aken⸱o dis⸱iĝ⸱ant⸱a en ĉirkaŭ 40 verticil⸱a⸱j⸱n aken⸱o⸱j⸱n; ĉirkaŭ 50 spec⸱o⸱j el la Mediterane⸱a region⸱o kaj centr⸱a Azio. [SAMSENCA] roz⸱alte⸱o.

===Alcestis⸱o===

Helen⸱a vir⸱in⸱a nom⸱o, inter⸱ali⸱e [BELETRO] de hero⸱in⸱o de Eŭripid⸱o.

===Alcibiad⸱o===

(L.L. Zamenhof) [HISTORIO] Atena arme⸱estr⸱o kaj politik⸱ist⸱o (5a jar⸱cent⸱o antaŭ Kristo).

===Alcino⸱o===

[MITOLOGIO] Reĝ⸱o de la Feak⸱o⸱j, gast⸱ig⸱ant⸱o de Odise⸱o kaj patr⸱o de Naŭsika⸱o.

===alcioni⸱o===

alcioni⸱o
[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Alcyonium) de divers⸱kolor⸱a⸱j ok⸱koral⸱ul⸱o⸱j.

===alcion⸱o===

[KOMUNUZO] Alced⸱o.

===alĉemil⸱o===

= alkemil⸱o.

===Aldebaran⸱o===

[ASTRONOMIO] Ruĝ⸱et⸱a stel⸱o (α Tauri) en la konstelaci⸱o Taŭr⸱o, ĉirkaŭ⸱at⸱a de la Hiad⸱o⸱j.

===aldehid⸱o===

[KEMIO] Substanc⸱o, en⸱hav⸱ant⸱a la grup⸱o⸱n -CH=O, ekzempl⸱e acet⸱a aldehid⸱o aŭ acet⸱aldehid⸱o, CH3-CHO (Sinonim⸱o: et⸱an⸱al⸱o). [SAMSENCA] al/.

===Aldernej⸱o===

Angl⸱o⸱normand⸱a insul⸱o (2°12’ U, 49°43’ N).

===ald⸱o===

  1. [MUZIKO] Kord⸱instrument⸱o, mez⸱a inter violon⸱o kaj violon⸱cel⸱o.
  1. [MUZIKO] = kontralt⸱o.

===aldol⸱o===

[VIDU] ald⸱o.

===aldosteron⸱o===

[BIOLOGIO] Kortik⸱o⸱sur⸱ren⸱a hormon⸱o, efik⸱ant⸱a al la ren⸱o kaj rol⸱ant⸱a en la mineral⸱a ekvilibr⸱o: aldosteron⸱o est⸱ig⸱as re⸱ten⸱o⸱n de natri⸱o kaj for⸱ig⸱o⸱n de kali⸱o.

===aleator⸱a===

[STATISTIKO] Rilat⸱a al hazard⸱o; lot⸱ec⸱a.

===Aleĉjo===

Kares⸱form⸱o de Aleksandro.

===Alegan⸱o⸱j===

nord-Amerika mont⸱ar⸱o, etend⸱iĝ⸱ant⸱a de Pensilvani⸱o ĝis uest⸱a Virginio (79°30’ U, 39° N).

===alegori⸱o===

  1. Metafor⸱a parol⸱o, kiu sub la propr⸱a senc⸱o alud⸱as kaŝ⸱it⸱a⸱n signif⸱o⸱n pli profund⸱a⸱n, plej oft⸱e moral⸱a⸱n: apolog⸱o kaj parabol⸱o est⸱as spec⸱o⸱j de alegori⸱o⸱j.
  1. [BIBLIO] Simil⸱aĵ⸱o, en kiu la cel⸱at⸱a ide⸱o est⸱as instru⸱at⸱a per verk⸱element⸱o⸱j, unu⸱op⸱e konsider⸱at⸱a⸱j.
  1. [BELARTOJ] [BELETRO] Literatur⸱a aŭ plastik⸱a prezent⸱o, per kiu oni konkret⸱ig⸱as abstrakt⸱a⸱j⸱n ide⸱o⸱j⸱n: bronz⸱a matron⸱o kun pes⸱il⸱o, alegori⸱o de la Justic⸱o. [SAMSENCA] simbol⸱o, emblem⸱o.

===alegr⸱o===

(L.L. Zamenhof) [MUZIKO] Part⸱o de verk⸱o kun vigl⸱a kaj gaj⸱a mov⸱ad⸱o.

===Aleksandrio===

  1. Helen⸱a urb⸱o, fond⸱it⸱a en Egipti⸱o de Aleksandro la Grand⸱a en 332 antaŭ Kristo , fam⸱a pro si⸱a lum⸱tur⸱o kaj si⸱a bibliotek⸱o, for⸱brul⸱ig⸱it⸱a en 391.
  1. Haven⸱urb⸱o en Egipti⸱o (29°58’ E, 31°12’ N).
  1. Nom⸱o de ali⸱a⸱j urb⸱o⸱j en Italio, Aŭstralio, Usono kaj ali⸱a⸱j

===aleksandro===

[BELETRO] Vers⸱o franc⸱de⸱ven⸱a, ekzist⸱ant⸱a en divers⸱lingv⸱a⸱j metrik⸱o⸱j kaj konsist⸱ant⸱a el 12 ĝis 14 silab⸱o⸱j: la Esperant⸱a aleksandro konsist⸱as el du hemistik⸱o⸱j po du jamb⸱o⸱j kaj unu amfibrak⸱o.

===aleksin⸱o===

(arkaik⸱a) = komplement⸱o 3.

===aleksi⸱o===

[MEDICINO] Organik⸱a perturb⸱o de la kapabl⸱o leg⸱i. [VIDU] agnozi⸱o, agrafi⸱o.

===alektor⸱o===

Genr⸱o (Alectoris) de bird⸱o⸱j parenc⸱a⸱j al perdrik⸱o 1, sed kun vizaĝ⸱o ne ruf⸱a kaj kun ruĝ⸱a⸱j krur⸱o⸱j.

===alel⸱o===

[BIOLOGIO] Form⸱o de gen⸱o: alel⸱o ebl⸱ig⸱as aŭ ne ebl⸱ig⸱as form⸱o⸱n de fenotip⸱o; ĉe la hom⸱o, sang⸱a⸱j grup⸱o⸱j A, B, O, AB est⸱as fenotip⸱o⸱j de du⸱op⸱a⸱j kombinaĵ⸱o⸱j de tri alel⸱o⸱j A, B, kaj O de la sam⸱a gen⸱o.

===aleman⸱o===

[HISTORIO] An⸱o el grup⸱o de ĝerman⸱a⸱j trib⸱o⸱j, loĝ⸱ant⸱a⸱j ĉe Rejn⸱o en la 5a jar⸱cent⸱o

===alen⸱o===

Rekt⸱a aŭ kurb⸱a pik⸱a stang⸱et⸱o, uz⸱at⸱a de led⸱labor⸱ist⸱o, ŝu⸱ist⸱o kaj simil⸱e por bor⸱i tru⸱o⸱j⸱n kaj ebl⸱ig⸱i steb⸱o⸱n: sak⸱o alen⸱o⸱n ne ten⸱as, ĝi baldaŭ el⸱ven⸱as (L.L. Zamenhof) (oni ne pov⸱as ten⸱i sekret⸱o⸱n). Sinonim⸱o: kudr⸱il⸱eg⸱o.

===alenson⸱o===

(L.L. Zamenhof) [TEKSINDUSTRIO] Punt⸱o produkt⸱it⸱a en Alenson⸱o: kal⸱son⸱o brod⸱it⸱a kun border’ de Alenson⸱o (W).

===ale⸱o===

  1. Ir⸱voj⸱o en ĝarden⸱o aŭ park⸱o, inter du vic⸱o⸱j de arb⸱o⸱j: karpen⸱ale⸱o.
  1. Larĝ⸱a urb⸱a strat⸱o, kun du vic⸱o⸱j de arb⸱o⸱j. [SAMSENCA] avenu⸱a, bulvard⸱o.

===alergi⸱o===

[MEDICINO] [BIOLOGIO] Tro⸱a re⸱ag⸱o de organism⸱o kontraŭ iu ag⸱ant⸱o (mikrob⸱o, nutr⸱aĵ⸱o, polen⸱o kaj ali⸱a⸱j) kapabl⸱a rol⸱i kiel antigen⸱o: alergi⸱o manifest⸱iĝ⸱as per simpl⸱a ruĝ⸱iĝ⸱o de haŭt⸱o, urtikari⸱o, edem⸱o aŭ eĉ anafilaksi⸱o.

===aler⸱o===

Tegment⸱et⸱o super domen⸱ir⸱ej⸱a pord⸱o, destin⸱it⸱a por ŝirm⸱i precip⸱e kontraŭ pluv⸱o. [SAMSENCA] markez⸱o, porĉ⸱o, portik⸱o.

===aleron⸱o===

[AVIADO] Mov⸱ebl⸱a klap⸱o, met⸱it⸱a ĉe aŭ apud la alo⸱pint⸱o kaj uz⸱at⸱a por don⸱i rul⸱iĝ⸱a⸱n mov⸱o⸱n al aviad⸱il⸱o. Sinonim⸱o: krom⸱klap⸱o.

===Aleut⸱o⸱j===

Insul⸱o⸱j inter Alasko kaj Kamĉatko (180° E, 52° N).

===aleŭrit⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Aleurites el eŭforbi⸱ac⸱o⸱j) de arb⸱o⸱j kaj trunk⸱arbust⸱o⸱j; 5 spec⸱o⸱j el Azio kaj Pacifik⸱o, kies sem⸱o⸱j est⸱as uz⸱at⸱a⸱j por produkt⸱ad⸱o de ole⸱o tre rapid⸱e sek⸱iĝ⸱ant⸱a.

===aleŭrod⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Aleyrodes, Sinonim⸱o: Aleurodes) de in⸱sekt⸱o⸱j el la ord⸱o de hemipter⸱o⸱j, parazit⸱ant⸱a⸱j sur vaskul⸱plant⸱o⸱j.

===alez⸱i===

(transitiv⸱a) [TEKNIKOJ] Glat⸱ig⸱i la intern⸱o⸱n de cilindr⸱o, tub⸱o kaj simil⸱e.

===alf⸱a===

La unu⸱a grafem⸱o de la grek⸱a alfabet⸱o (A, α), respond⸱a al a, oft⸱e prefiks⸱e uz⸱at⸱a en vic⸱montr⸱a signif⸱o, kun la senc⸱o unu⸱a, ekzempl⸱e: [FIZIKO] alfa⸱partikl⸱o⸱j, alfa⸱radi⸱o⸱j (radioaktiv⸱a eman⸱aĵ⸱o, konsist⸱ant⸱a el helium⸱a⸱j kern⸱o⸱j). [SAMSENCA] bet⸱a, gam⸱a, omeg⸱a.

===alfabet⸱o===

  1. List⸱o de ĉiu⸱j grafem⸱o⸱j uz⸱at⸱a⸱j en iu lingv⸱o kaj aranĝ⸱it⸱a⸱j en difin⸱it⸱a ord⸱o: se mi nun, post tiu grand⸱a spert⸱o, kiu⸱n mi hav⸱as, dev⸱us kre⸱i Esperant⸱o⸱n de⸱nov⸱e, mi ne don⸱us al ĝi ali⸱a⸱n alfabet⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; la Mors⸱a alfabet⸱o; la Inter⸱naci⸱a Fonetik⸱a alfabet⸱o (Ifa).
  1. Tiu list⸱o, lern⸱ot⸱a de tiu, kiu vol⸱as sci⸱pov⸱i leg⸱i: li neniam venk⸱is la alfabet⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; li ŝvit⸱as ankoraŭ super la alfabet⸱o (L.L. Zamenhof) (li est⸱as mal⸱kler⸱a aŭ stult⸱a). [SAMSENCA] aboc⸱o.

===alfenid⸱o===

(L.L. Zamenhof) [KEMIO] Aloj⸱o el kupr⸱o, zink⸱o, nikel⸱o kaj kun 20% da arĝent⸱o. [SAMSENCA] arĝentan⸱o.

===alf⸱o===

[BOTANIKO] Speci⸱o de stip⸱o (Stipa tenacissima) el nord⸱a Afrik⸱o kaj sud⸱a Iberio, plur⸱jar⸱a herb⸱o, kresk⸱ant⸱a precip⸱e sur step⸱o⸱j, kun preskaŭ 1 m long⸱a⸱j, firm⸱a⸱j, cilindr⸱o⸱form⸱a⸱j, volv⸱iĝ⸱ant⸱a⸱j foli⸱o⸱j uz⸱at⸱a⸱j por espart⸱ad⸱o kaj fabrik⸱ad⸱o de spec⸱o de mal⸱pez⸱a paper⸱o. [SAMSENCA] lige⸱o.

===Alfons⸱o===

Vir⸱a nom⸱o.

===Alfred⸱o===

Vir⸱a nom⸱o.

===algebr⸱o===

[MATEMATIKO] Branĉ⸱o de la matematik⸱o, kie oni stud⸱as grup⸱o⸱j⸱n, ring⸱o⸱j⸱n, korp⸱o⸱j⸱n kaj simil⸱a⸱j⸱n struktur⸱o⸱j⸱n.

===algid⸱a===

[MEDICINO] Hipo⸱termi⸱a.

===algi⸱o===

[MEDICINO] Dolor⸱o (sufiks⸱e uz⸱at⸱a): neŭr⸱algi⸱o, cefal⸱algi⸱o (kap⸱dolor⸱o), termo⸱algi⸱o (Sinonim⸱o: kaŭsalgi⸱o).

===alg⸱o===

[BOTANIKO] An⸱o de alg⸱o⸱j.

===Algol⸱o===

[ASTRONOMIO] Du⸱obl⸱a vari⸱a stel⸱o (β Persei), en la konstelaci⸱o Perse⸱o.

===algonki⸱o===

(arkaik⸱a) = [GEOLOGIO] proterozoik⸱o.

===algoritm⸱o===

  1. [MATEMATIKO] [KOMPUTIKO] Eksplic⸱it⸱e preskrib⸱it⸱a proced⸱o por plen⸱um⸱i iu⸱n kalkul⸱o⸱n: la algoritm⸱o de Eŭklid⸱o (por trov⸱i la plej grand⸱a⸱n komun⸱a⸱n divizor⸱o⸱n de du entjer⸱a⸱j nombr⸱o⸱j); algoritm⸱o por ord⸱ig⸱i list⸱o⸱n en temp⸱o n log n. [SAMSENCA] program⸱o.
  1. (vast⸱a⸱senc⸱e, inter⸱ali⸱e en didaktik⸱o) Metod⸱o, kiu uz⸱as seri⸱o⸱n de regul⸱o⸱j por aŭtomat⸱e plen⸱um⸱i plan⸱o⸱n.

===algvazil⸱o===

Hispania polic⸱a oficir⸱o.

===alĝebr⸱o===

[MATEMATIKO] Algebr⸱a struktur⸱o, kiu sam⸱temp⸱e est⸱as ring⸱o kaj vektor⸱a spac⸱o.

===Alĝero===

ĉef⸱urb⸱o de Alĝerio (3°08’ E, 36°42’ N).

===Alhambr⸱o===

[ARKITEKTURO] Maŭr⸱a palac⸱o en Granad⸱o.

===alĥemi⸱o===

Alkemi⸱o.

===ali⸱a===

  1. Ne la sam⸱a, kiel iu aŭ iu⸱j jam menci⸱it⸱a(j), ne ident⸱a kun: ŝi edz⸱in⸱iĝ⸱is kun si⸱a kuz⸱o, kvankam ŝi⸱a⸱j ge⸱patr⸱o⸱j vol⸱is ŝi⸱n edz⸱in⸱ig⸱i kun ali⸱a person⸱o (L.L. Zamenhof) ; la hirund⸱o flug⸱is trans la river⸱o⸱n, ĉar trans la river⸱o si⸱n trov⸱is ali⸱a⸱j hirund⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; transport⸱u la seĝ⸱o⸱n de ĉi tie sur ali⸱a⸱n lok⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; skatol⸱o aŭ ali⸱a objekt⸱o (L.L. Zamenhof) ; sen ia ali⸱a vort⸱o li el⸱ir⸱is; kelk⸱a⸱j ekzempl⸱o⸱j; divers⸱a⸱j ali⸱a⸱j kresk⸱aĵ⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; kia⸱n ali⸱a⸱n, pli bon⸱a⸱n form⸱o⸱n oni pov⸱us trov⸱i (L.L. Zamenhof) ; inter ali⸱a⸱j afer⸱o⸱j ŝi dev⸱is ir⸱i ĉerp⸱i akv⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; ne ekzist⸱as ali⸱a di⸱o, kiu pov⸱us vi⸱n sav⸱i (Hebrea Biblio) ; mi est⸱as la Etern⸱ul⸱o kaj ne ekzist⸱as ali⸱a (Hebrea Biblio) (sub⸱kompren⸱u Di⸱o); divers⸱a⸱j acid⸱o⸱j: vinagr⸱o, sulfur⸱acid⸱o, azot⸱acid⸱o kaj ali⸱a⸱j (L.L. Zamenhof) (sub⸱kompren⸱u acid⸱o⸱j).
  1. Diferenc⸱a per unu aŭ plur⸱a⸱j ec⸱o⸱j: tio est⸱as tut⸱e ali⸱a afer⸱o (L.L. Zamenhof) ; la rezult⸱o est⸱is tut⸱e ali⸱a, ol ni esper⸱is; nun ŝi⸱a rid⸱et⸱o est⸱is ali⸱a, ol maten⸱e; kun la temp⸱o la form⸱o de la lingv⸱o ebl⸱e est⸱os ali⸱a, ol tiu, pro kiu ni nun labor⸱as (L.L. Zamenhof) ; ŝi est⸱is tut⸱e ali⸱a, ol kiel li ĝi⸱n imag⸱is al si (L.L. Zamenhof).
Rimark⸱o. 1 Se ’ali⸱a’ est⸱as akompan⸱at⸱a de negaci⸱o, oni pov⸱as uz⸱i sen⸱diferenc⸱e ’ol’ aŭ ’krom’ (atent⸱ant⸱e, ke post la prepozici⸱o ’krom’ oni ne uz⸱as akuzativ⸱o⸱n): la diletant⸱ec⸱o ne pov⸱as est⸱i io ali⸱a, krom al⸱don⸱o, ornam⸱o de la viv⸱o (L.L. Zamenhof) ; ni⸱a tut⸱a viv⸱o est⸱as neni⸱o ali⸱a ol konstant⸱a incens⸱ad⸱o pro li⸱a honor⸱o (L.L. Zamenhof) ; la kongres⸱o tut⸱e ne pov⸱as elekt⸱i ia⸱n ali⸱a⸱n lingv⸱o⸱n krom lingv⸱o art⸱a (L.L. Zamenhof) ; ne sci⸱i ali⸱a⸱n lingv⸱o⸱n krom si⸱a propr⸱a (L.L. Zamenhof) ; (sed: ol si⸱a⸱n propr⸱a⸱n).
  1. Du⸱a el du person⸱o⸱j, objekt⸱o⸱j aŭ grup⸱o⸱j: la lingv⸱o trans⸱ir⸱ad⸱is de unu hom⸱o al ali⸱a nur per la orel⸱o (L.L. Zamenhof) ; la transport⸱ad⸱o de l’ akcent⸱o de unu silab⸱o sur ali⸱a⸱n (L.L. Zamenhof) ; kre⸱i mal⸱am⸱o⸱n inter unu⸱j gent⸱o⸱j kaj ali⸱a⸱j (L.L. Zamenhof) ; tiu⸱j frat⸱o⸱j far⸱iĝ⸱is tut⸱e fremd⸱a⸱j unu⸱j al ali⸱a⸱j (L.L. Zamenhof) ; el ŝi⸱a⸱j infan⸱o⸱j unu⸱j est⸱as bon⸱a⸱j kaj ali⸱a⸱j mal⸱bon⸱a⸱j (L.L. Zamenhof).
  1. (pronom⸱e uz⸱at⸱a) Iu ali⸱a hom⸱o: tiam mi sem⸱u kaj ali⸱a manĝ⸱u! (Hebrea Biblio) ; ne kondamn⸱u ali⸱a⸱n, oni vi⸱n ne kondamn⸱os (L.L. Zamenhof) ; ali⸱a⸱j⸱n gvid⸱as kaj mem ne vid⸱as (L.L. Zamenhof) ; ne mok⸱u mizer⸱o⸱n de ali⸱a, ĉar baldaŭ ven⸱os vi⸱a (L.L. Zamenhof) ; am⸱u unu la ali⸱a⸱n (Hebrea Biblio).
Rimark⸱o. 2 En la korelativ⸱aĵ⸱o ’unu… ali⸱a…’, oni en⸱met⸱as la artikol⸱o⸱n antaŭ ali⸱a, kiam oni vol⸱as akcent⸱i la reciprok⸱ec⸱o⸱n.

===alianc⸱o===

Provizor⸱a lig⸱o inter ŝtat⸱o⸱j: la tri⸱op⸱a, la kvar⸱op⸱a alianc⸱o; perfid⸱i si⸱a⸱n alianc⸱o⸱n.

===aliari⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Alliaria el brasik⸱ac⸱o⸱j), parenc⸱a al sizimbri⸱o, de herb⸱o⸱j, kies foli⸱o⸱j frot⸱at⸱e el⸱ig⸱as odor⸱o⸱n de ajl⸱o; 2 spec⸱o⸱j el Eŭrop⸱o kaj uest⸱a Azio, inter ali⸱a⸱j la oficin⸱a aliari⸱o (Alliaria petiolata, Sinonim⸱o: Alliaria officinalis), el Eŭrop⸱o, medicin⸱e uz⸱at⸱a. [SAMSENCA] sizimbri⸱o.

===alibi⸱o===

[JURO] Pruv⸱o, ke akuz⸱it⸱o ĉe⸱est⸱is en ali⸱a lok⸱o en la temp⸱o de la krim⸱o aŭ delikt⸱o: kontrol⸱i, mal⸱konfirm⸱i alibi⸱o⸱n.

===alicikl⸱a===

[KEMIO] Hav⸱ant⸱a cikl⸱o⸱n el karbon⸱atom⸱o⸱j, sed ne aparten⸱ant⸱a al la aromat⸱a⸱j kombinaĵ⸱o⸱j; mal⸱long⸱ig⸱o de alifat⸱cikl⸱a: la alicikl⸱a seri⸱o.

===Alic⸱o===

Vir⸱in⸱a nom⸱o: Alic⸱o en Mir⸱land⸱o.

===alidad⸱o===

[TEKNIKOJ] Stang⸱et⸱a montr⸱il⸱o, turn⸱ebl⸱a ĉirkaŭ centr⸱a aks⸱o super cirkl⸱a grad⸱ar⸱o de angul⸱mezur⸱a⸱j instrument⸱o⸱j, ekzempl⸱e ĉe teodolit⸱o⸱j kun vernier⸱o.

===aliel===

(evit⸱ind⸱a) = ali⸱e, ali⸱manier⸱e.

===alien⸱i===

(transitiv⸱a) Ali⸱propr⸱ig⸱i, trans⸱las⸱i en fremd⸱a⸱n posed⸱o⸱n.

===alies===

(evit⸱ind⸱a) = ali⸱ul⸱a(j), de iu (j) ali⸱a(j).

===alifat⸱a===

[KEMIO] (parol⸱ant⸱e pri organik⸱a substanc⸱o) Ne hav⸱ant⸱a aromat⸱a⸱j⸱n cikl⸱a⸱j⸱n ĉen⸱o⸱j⸱n de atom⸱o⸱j: la deriv⸱aĵ⸱o⸱j de la seri⸱o⸱j de hidrokarbon⸱o⸱j satur⸱it⸱a⸱j kaj ne⸱satur⸱it⸱a⸱j (met⸱an⸱a, et⸱an⸱a, et⸱en⸱a kaj et⸱in⸱a seri⸱o⸱j) est⸱as alifat⸱a⸱j, ekzempl⸱e la gras⸱acid⸱o⸱j. [SAMSENCA] aromat⸱a.

===aligator⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Alligator) de nord-Amerikaj kaj Aziaj krokodil⸱ul⸱o⸱j. [SAMSENCA] gavial⸱o, kajman⸱o.

===alil⸱o===

[KEMIO] 2-propen⸱il⸱o.

===aliment⸱o===

(L.L. Zamenhof) [JURO] Dev⸱o proviz⸱i parenc⸱o⸱n aŭ bo⸱parenc⸱o⸱n, precip⸱e infan⸱o⸱j⸱n aŭ separ⸱it⸱a⸱n edz⸱in⸱o⸱n, per la viv⸱rimed⸱o⸱j neces⸱a⸱j al ties situaci⸱o.

===aline⸱o===

  1. [TIPOGRAFIO] Pec⸱o de tekst⸱o, normal⸱e konsist⸱ant⸱a el plur⸱a⸱j fraz⸱o⸱j, komenc⸱iĝ⸱ant⸱a per nov⸱a lini⸱o kaj oft⸱e disting⸱it⸱a de ali⸱a⸱j aline⸱o⸱j per vertikal⸱a spac⸱o, de⸱ŝov⸱o de la unu⸱a lini⸱o kaj simil⸱e: paĝ⸱o 13 a, du⸱a aline⸱o. [SAMSENCA] paragraf⸱o.
  1. [TIPOGRAFIO] De⸱ŝov⸱o de la unu⸱a lini⸱o de aline⸱o 1.

===Ali⸱o===

Arab⸱a vir⸱a nom⸱o: la kavern⸱o de Ali-Babo.

===alism⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Alisma el alism⸱ac⸱o⸱j) de 9 spec⸱o⸱j de plur⸱jar⸱a⸱j, akv⸱ej⸱a⸱j herb⸱o⸱j el la nord⸱a hemisfer⸱o kaj Aŭstralio.

===alis⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Alyssum el brasik⸱ac⸱o⸱j) de herb⸱o⸱j kaj arbust⸱et⸱o⸱j, kies foli⸱o⸱j sur⸱hav⸱as pli-mal⸱pli dens⸱a⸱n har⸱kovr⸱aĵ⸱o⸱n griz⸱a⸱n, blanket⸱a⸱n aŭ glaŭk⸱a⸱n; ĉirkaŭ 190 spec⸱o⸱j el Eŭrop⸱o, Azio kaj nord⸱a Afrik⸱o, plur⸱a⸱j kultiv⸱at⸱a⸱j, precip⸱e en rok⸱ĝarden⸱o⸱j.

===aliteraci⸱o===

[BELETRO] Son⸱figur⸱o, konsist⸱ant⸱a en la efekt⸱a ripet⸱o de iu sam⸱a, voĉ⸱a aŭ sen⸱voĉ⸱a konsonant⸱o en la komenc⸱o de la akcent⸱a silab⸱o de kelk⸱a⸱j vort⸱o⸱j, en iu vers⸱o aŭ fraz⸱o, ekzempl⸱e ’lukt⸱u firm⸱e, fort⸱e, fajr⸱e!’ aŭ ’vibr⸱as vok’ en ’vag⸱a vent⸱o’ kaj simil⸱e: la aliteraci⸱o est⸱is esenc⸱a part⸱o de la pra⸱ĝerman⸱a⸱j vers⸱o⸱j. [SAMSENCA] agord⸱o, asonanc⸱o.

===alit⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Alytes) de ter⸱a⸱j amfibi⸱o⸱j el la ord⸱o de anur⸱o⸱j, kies vir⸱best⸱o help⸱as la in⸱o⸱n el⸱ig⸱i la ov⸱o⸱j⸱n kaj post⸱e port⸱as kaj de temp⸱o al temp⸱o akv⸱ad⸱as ili⸱n. Sinonim⸱o: akuŝ⸱buf⸱o. [SAMSENCA] buf⸱o.

===alium⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Allium el alium⸱ac⸱o⸱j) de unu-, du- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun tunik⸱a bulb⸱o kaj kun umbel⸱simil⸱a infloresk⸱o; ĉirkaŭ 690 spec⸱o⸱j, nord-hemisfer⸱a⸱j, plej⸱part⸱e kun fort⸱a odor⸱o specif⸱a.

===alizarin⸱o===

[KEMIO] Ruĝ⸱a kolor⸱aĵ⸱o, C14H8O4, pas⸱int⸱ec⸱e ekstrakt⸱at⸱a el la tinktur⸱a rubi⸱o, nun kemi⸱e sintez⸱at⸱a.

===alize⸱o===

[METEOROLOGIO] Iu el la vent⸱o⸱j, kiu⸱j regul⸱e blov⸱as tra la tut⸱a jar⸱o inter la tropik⸱o⸱j kaj est⸱as de⸱turn⸱at⸱a⸱j okcident⸱e⸱n pro la ter⸱rotaci⸱o: alize⸱o blov⸱as de nord-eost⸱e en la nord⸱a du⸱on⸱hemisfer⸱o kaj de sud-eost⸱e en la sud⸱a du⸱on⸱hemisfer⸱o.

===aliz⸱o===

[BOTANIKO] Frukt⸱o de aliz⸱arb⸱o, spec⸱o de ov⸱oid⸱a, farun⸱ec⸱a, brun⸱a aŭ ruĝ⸱a sorp⸱o.

===alk===

[KEMIO] Prefiks⸱o , uz⸱at⸱a por nom⸱i ne⸱aromat⸱a⸱j⸱n hidrokarbon⸱o⸱j⸱n.

===alkad⸱o===

[HISTORIO] Justic⸱a ofic⸱ist⸱o en hispan⸱a, portugal⸱a aŭ hispan-amerika urb⸱o; nun: urb⸱estr⸱o en Hispanio.

===Alkaj⸱o===

  1. [MITOLOGIO] Fil⸱o de Perse⸱o kaj pra⸱patr⸱o de Heraklo.
  1. Helen⸱a poet⸱o (ĉirkaŭ 630-580) el Mitileno.

===alkali⸱o===

(L.L. Zamenhof) (evit⸱ind⸱a) = alkal⸱o.

===alkal⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. [KEMIO] Oksid⸱o aŭ hidroksid⸱o de kelk⸱a⸱j metal⸱o⸱j (Li, Na, K, Rb, Cs, Fr).
  1. [KEMIO] (vast⸱a⸱senc⸱e) Hidroksid⸱o de metal⸱o kaj, pli ĝeneral⸱e, substanc⸱o, kiu, kombin⸱iĝ⸱ant⸱e kun acid⸱o, nask⸱as sal⸱o⸱n. [VIDU] alkal⸱blu⸱o, alk/al/ o.

===alkaloid⸱o===

[KEMIO] [MEDICINO] Nitrogen⸱hav⸱a, ĝeneral⸱e alkal⸱a organik⸱a substanc⸱o, trov⸱iĝ⸱ant⸱a en plant⸱suk⸱o⸱j, ĝeneral⸱e toks⸱a, kaj uz⸱at⸱a en farmaci⸱o: kokain⸱o, kolĉik⸱in⸱o, kafein⸱o, morfin⸱o kaj ali⸱a⸱j est⸱as alkaloid⸱o⸱j.

===alka⸱o===

= aŭk⸱o.

===alkaraz⸱o===

Vaz⸱o el por⸱a argil⸱o, en kiu la akv⸱o mal⸱varm⸱iĝ⸱as pro vapor⸱iĝ⸱o.

===alkazab⸱o===

[HISTORIO] En nord-Afrik⸱o kaj sud-Hispanio, citadel⸱o aŭ palac⸱o de arab⸱a ĉef⸱o.

===alkazar⸱o===

[HISTORIO] En Hispanio, reĝ⸱a kastel⸱o arab⸱a.

===alkekeng⸱o===

[BOTANIKO] Speci⸱o de fizalid⸱o (Physalis alkekengi), plur⸱jar⸱a herb⸱o el Azio kaj sud-eost⸱a Eŭrop⸱o, kun blanket⸱a⸱j, unu⸱op⸱a⸱j, mal⸱long⸱e pedunkl⸱a⸱j flor⸱o⸱j, kies kalik⸱o post flor⸱ad⸱o ŝanĝ⸱iĝ⸱as al membran⸱ec⸱a, apeks⸱e pint⸱a vezik⸱o en⸱ferm⸱ant⸱a ruĝ⸱a⸱n ber⸱o⸱n.

===alkemil⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Alchemilla el roz⸱ac⸱o⸱j) de mal⸱alt⸱a⸱j plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun petiol⸱a⸱j, pli-mal⸱pli man⸱e lob⸱a⸱j, kvazaŭ⸱divid⸱a⸱j aŭ divid⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj kun mal⸱grand⸱a⸱j, flav⸱e verd⸱a⸱j flor⸱o⸱j; ĉirkaŭ 250 spec⸱o⸱j el la mez⸱varm⸱a⸱j region⸱o⸱j kaj tropik⸱a⸱j mont⸱ar⸱o⸱j. Sinonim⸱o: dam⸱mantel⸱o.

===alkemi⸱o===

Okult⸱a proced⸱ar⸱o, baz⸱it⸱a sur kemi⸱a⸱j metod⸱o⸱j kaj mistik⸱a⸱j instru⸱o⸱j, kaj pen⸱ant⸱a ating⸱i cel⸱o⸱j⸱n material⸱a⸱j⸱n (trans⸱form⸱o de metal⸱o⸱j en or⸱o⸱n, el⸱trov⸱o de viv⸱eliksir⸱o) aŭ de spirit⸱a perfekt⸱iĝ⸱o.

===Alkmen⸱o===

[MITOLOGIO] La patr⸱in⸱o de Heraklo.

===alk⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Alces) de grand⸱a⸱j, re⸱maĉ⸱ant⸱a⸱j mam⸱ul⸱o⸱j el la ord⸱o de par⸱huf⸱ul⸱o⸱j, famili⸱o de cerv⸱ed⸱o⸱j, kies vir⸱best⸱o port⸱as grand⸱a⸱n plat⸱a⸱n ramur⸱o⸱n. [SAMSENCA] boac⸱o, cerv⸱o, dama⸱o, kapreol⸱o, rangifer⸱o.

===alkoholat⸱o===

[FARMACIO] Distil⸱aĵ⸱o de alkoholatur⸱o. [VIDU] alkohol/at/ o.

===alkoholatur⸱o===

Alkohol⸱a macer⸱aĵ⸱o de medicin⸱a⸱j plant⸱o⸱j: Kolonj⸱a akv⸱o est⸱as alkoholatur⸱o. [VIDU] alkoholat⸱o.

===alkohol⸱o===

  1. [KEMIO] Organik⸱a substanc⸱o kun hidroksi⸱o (- OH). [SAMSENCA] ol/.
  1. [KOMUNUZO] Likv⸱o, akir⸱it⸱a per distil⸱ad⸱o de ferment⸱int⸱a⸱j suker⸱hav⸱a⸱j substanc⸱o⸱j, kiel gren⸱o, vin⸱ber⸱o⸱j kaj tiel plu. Sinonim⸱o: et⸱an⸱ol⸱o, C2H5OH.

===alkov⸱o===

En⸱ĉambr⸱a lit⸱niĉ⸱o, kelk⸱a⸱foj⸱e ferm⸱ebl⸱a per kurten⸱o aŭ pord⸱o.

===Alah⸱o===

Alah⸱o: Alah⸱o, Sinjor⸱o de l’ Univers⸱o, la Don⸱em⸱a, la Pardon⸱em⸱a (NK).

===almagest⸱o===

Kolekt⸱o de astronomi⸱a⸱j observ⸱o⸱j.

===almanak⸱o===

Libr⸱et⸱o, en⸱ten⸱ant⸱a kalendar⸱o⸱n, astronomi⸱a⸱j⸱n sci⸱ig⸱o⸱j⸱n por la kur⸱ant⸱a jar⸱o, veter⸱antaŭ⸱dir⸱o⸱j⸱n kaj ali⸱a⸱j⸱n divers⸱a⸱j⸱n inform⸱o⸱j⸱n, oft⸱e kun distr⸱a part⸱o.

===almandin⸱o===

[GEOLOGIO] Fer⸱a kaj alumini⸱a grenat⸱o, Fe3A2(SiO4)3, ruĝ⸱e brun⸱a.

===almenaŭ===

Partikul⸱o signif⸱ant⸱a:
  1. ’eĉ lim⸱ig⸱ant⸱e si⸱n je la plej mal⸱grand⸱a kvant⸱o’, ’ne mal⸱pli ol’, ’se ne pli’: la fos⸱o […] hav⸱is almenaŭ ok fut⸱o⸱j⸱n da larĝ⸱ec⸱o (L.L. Zamenhof) ; tio kost⸱os almenaŭ dek milion⸱o⸱j⸱n; lingv⸱o art⸱a est⸱as almenaŭ kvin⸱dek foj⸱o⸱j⸱n pli facil⸱a, ol ĉia lingv⸱o natur⸱a (L.L. Zamenhof) ; io tia, kio al⸱proksim⸱iĝ⸱us la cel⸱o⸱n almenaŭ je unu paŝ⸱o (L.L. Zamenhof) ; neni⸱u pov⸱as dub⸱i, ke ĉiu⸱j⸱n, aŭ almenaŭ la grand⸱a⸱n pli⸱mult⸱o⸱n da person⸱o⸱j lig⸱as unu komun⸱a ide⸱o (L.L. Zamenhof) ; ŝi est⸱as almenaŭ kvar⸱dek⸱jar⸱a; vi ŝajn⸱as almenaŭ tiel jun⸱a, kiel vi⸱a kuz⸱in⸱o.
Rimark⸱o. Kiam oni indik⸱as sam⸱temp⸱e la super⸱a⸱n kaj la mal⸱super⸱a⸱n lim⸱o⸱j⸱n, oni prefer⸱e uz⸱u ’minimum⸱e’: la ĉambr⸱o en⸱ten⸱as minimum⸱e 200, maksimum⸱e 250 person⸱o⸱j⸱n.
  1. ’eĉ en la plej mal⸱favor⸱a okaz⸱o’, ’se est⸱as ne⸱ebl⸱e far⸱i pli bon⸱e’, ’se ne est⸱as pli kontent⸱ig⸱a solv⸱o’: vi pov⸱as tut⸱e ĝi⸱n (la artikol⸱o⸱n) ne uz⸱ad⸱i, almenaŭ ĝis la temp⸱o, kiam vi tut⸱e bon⸱e sci⸱os ĝi⸱a⸱n signif⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; la ver⸱a stil⸱o Esperant⸱a est⸱as, aŭ almenaŭ dev⸱as est⸱i, nur stil⸱o simpl⸱a kaj logik⸱a (L.L. Zamenhof) ; ha, mi⸱a Di⸱o! almenaŭ ia⸱n simpl⸱a⸱n brasik⸱aĵ⸱o⸱n! (L.L. Zamenhof) ; almenaŭ neniu⸱n ili hav⸱u viv⸱a! (L.L. Zamenhof) ; sed mi almenaŭ est⸱as trankvil⸱a en mi⸱a kor⸱o; tio prezent⸱as est⸱ont⸱ec⸱o⸱n mal⸱gaj⸱a⸱n, nud⸱a⸱n, sed almenaŭ jam klar⸱e difin⸱it⸱a⸱n (L.L. Zamenhof) ; post tia skandal⸱o li almenaŭ dev⸱us silent⸱i.

===alme⸱o===

Egipta danc⸱ist⸱in⸱o kaj kant⸱ist⸱in⸱o.

===alm⸱o===

[TEKNIKOJ] La mez⸱a vertikal⸱a part⸱o de profil⸱o (parol⸱ant⸱e pri I -form⸱a rel⸱o kaj simil⸱e).

===almoz⸱o===

Favor⸱kor⸱a donac⸱o plej oft⸱e mon⸱a, kiel help⸱o al mal⸱riĉ⸱ul⸱o: pet⸱ad⸱i almoz⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; M. ek⸱ĝem⸱eg⸱is de hont⸱o, kiam ŝi ricev⸱is almoz⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; kiam vi don⸱as almoz⸱o⸱n, ne las⸱u vi⸱a⸱n mal⸱dekstr⸱a⸱n man⸱o⸱n sci⸱i, kio⸱n far⸱as vi⸱a dekstr⸱a (Nova Testamento) ; almoz⸱o est⸱as unu el la kvin kolon⸱o⸱j de Islam⸱o; almoz⸱e viv⸱i (L.L. Zamenhof) ; mi evit⸱is mort⸱o⸱n per⸱mal⸱sat⸱a⸱n kaj viv⸱o⸱n per⸱almoz⸱a⸱n (L.L. Zamenhof). [VIDU] almoz⸱kest⸱o, almoz⸱o⸱sak⸱o.

===aln⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Alnus el betul⸱ac⸱o⸱j) de fal⸱foli⸱a⸱j arb⸱o⸱j kaj arbust⸱o⸱j kun dent⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj konus⸱simil⸱a⸱j in⸱seks⸱a⸱j ament⸱o⸱j; ĉirkaŭ 25 spec⸱o⸱j el la nord⸱a hemisfer⸱o kaj And⸱o⸱j, precip⸱e sur humid⸱a grund⸱o; la ŝel⸱o de iu⸱j spec⸱o⸱j est⸱as uz⸱at⸱a por tan⸱ad⸱o, la lign⸱o por torn⸱aĵ⸱o⸱j.

===al⸱o===

  1. a) [ANATOMIO] ĉiu el la du flank⸱a⸱j part⸱o⸱j de la naz⸱o.

b) [ANATOMIO] Pli ĝeneral⸱e, ĉia flank⸱a element⸱o de organ⸱o.

  1. [BOTANIKO] Lamen⸱form⸱a el⸱kresk⸱aĵ⸱o de tig⸱o, petiol⸱o, sepal⸱o, frukt⸱o aŭ sem⸱o; al⸱o de frukt⸱o aŭ sem⸱o oft⸱e facil⸱ig⸱as dis⸱port⸱ad⸱o⸱n far⸱e de la vent⸱o kaj tial est⸱as nom⸱at⸱a ankaŭ flug⸱il⸱o.
  1. [BOTANIKO] ĉiu el la du liber⸱a⸱j mez⸱a⸱j petal⸱o⸱j de la korol⸱o de la fab⸱ac⸱o⸱j kun papili⸱form⸱a⸱j flor⸱o⸱j. [SAMSENCA] karen⸱o, standard⸱o.
  1. Flug⸱il⸱o de bird⸱o.
  1. [TEKNIKOJ] ĉiu el la flug⸱il⸱form⸱a⸱j ekstrem⸱aĵ⸱o⸱j de helic⸱o.
  1. [AVIADO] ĉiu el la flank⸱a⸱j port⸱a⸱j surfac⸱o⸱j de aviad⸱il⸱o: al⸱a ŝarĝ⸱o. Sinonim⸱o: plane⸱o.
  1. [ARKITEKTURO] ĉiu el la du flank⸱a⸱j part⸱o⸱j de konstru⸱aĵ⸱o: mez⸱epok⸱a kastel⸱o kun du renesanc⸱a⸱j al⸱o⸱j.
  1. [ARMEOJ] ĉiu el la du ekstrem⸱o⸱j de arme⸱o: la mal⸱amik⸱a kavaleri⸱o preter⸱galop⸱is la dekstr⸱a⸱n al⸱o⸱n; (figur⸱a⸱senc⸱e) tiu frakci⸱o est⸱as la marŝ⸱ant⸱a al⸱o de la parti⸱o.
  1. Part⸱o de kutim⸱e par⸱a⸱j spegul⸱bild⸱e aranĝ⸱it⸱a⸱j objekt⸱o⸱j: fenestr⸱a al⸱o (L.L. Zamenhof).
  1. [TEKNIKOJ] ĉiu el la rotaci⸱ant⸱a⸱j vel⸱port⸱a⸱j fram⸱o⸱j de vent⸱muel⸱il⸱o.
  1. Rand⸱o de larĝ⸱rand⸱a ĉapel⸱o.

===alod⸱o===

[JURO] Sen⸱kondiĉ⸱a posed⸱o de bien⸱o (unu el la tri form⸱o⸱j de propriet⸱o dum Mez⸱epok⸱o). [SAMSENCA] feŭd⸱o, tenur⸱o.

===alofon⸱o===

[LINGVOSCIENCO] Parol⸱son⸱o, kiu est⸱as liber⸱a aŭ kondiĉ⸱it⸱a variant⸱o de iu fonem⸱o, ekzempl⸱e en Esperant⸱o la tri spec⸱o⸱j de kaj (antaŭ⸱a en ’kilo’, mez⸱a en ’kal⸱o’, mal⸱antaŭ⸱a en ’kul⸱o’), la (mal)ferm⸱it⸱a⸱j e, o kaj ali⸱a⸱j

===aloj⸱o===

[TEKNIKOJ] Miks⸱aĵ⸱o el kun⸱fand⸱it⸱a⸱j metal⸱o⸱j. [SAMSENCA] amalgam⸱o.

===alokazi⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Alocasia el arum⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j, oft⸱e rizom⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun grand⸱a⸱j foli⸱o⸱j; ĉirkaŭ 70 spec⸱o⸱j el tropik⸱a Azio kaj Aŭstralio, plur⸱a⸱j kultiv⸱at⸱a⸱j por ornam⸱a⸱j foli⸱o⸱j sag- aŭ blazon-form⸱a⸱j, du- aŭ plur-kolor⸱a⸱j.

===alokton⸱o===

[GEOLOGIO] Io ali⸱lok⸱e est⸱iĝ⸱int⸱a: alokton⸱a mineral⸱o, petro, teren⸱o. [SAMSENCA] aŭtokton⸱o, puŝ⸱teg⸱aĵ⸱o.

===alomorf⸱o===

[LINGVOSCIENCO] Variant⸱o de morfem⸱o (precip⸱e en aglutin⸱a⸱j lingv⸱o⸱j).

===alonĝ⸱o===

  1. [KOMERCO] Paper⸱a foli⸱o, kiu⸱n oni al⸱glu⸱as al kambi⸱o, kiam sur ties dors⸱a flank⸱o ne plu est⸱as lok⸱o por ĝir⸱o⸱j.
  1. [KEMIO] Long⸱ig⸱a tub⸱o, oft⸱e kurb⸱a, por flu⸱ig⸱i distil⸱aĵ⸱o⸱n en ricev⸱il⸱o⸱j⸱n: plur⸱alonĝ⸱a tub⸱o.
  1. Tabul⸱o, kiu⸱n oni pov⸱as adapt⸱i al tabl⸱o, por pli⸱grand⸱ig⸱i ĝi⸱a⸱n surfac⸱o⸱n.

===alo⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Aloe el asfodel⸱ac⸱o⸱j) de sukulent⸱a⸱j plant⸱o⸱j kun long⸱a⸱j, dik⸱a⸱j, suk⸱plen⸱a⸱j, el⸱baz⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj kun tub⸱form⸱a⸱j flor⸱o⸱j en grapol⸱o aŭ spik⸱o sur long⸱a pedunkl⸱o; ĉirkaŭ 365 spec⸱o⸱j el la tropik⸱a⸱j kaj sub⸱tropik⸱a⸱j region⸱o⸱j de Afrik⸱o, Arabi⸱o kaj Kanari⸱o⸱j; mult⸱a⸱j spec⸱o⸱j kultiv⸱at⸱a⸱j por ornam⸱o. [VIDU] agav⸱o.

===alopat⸱o===

Special⸱ist⸱o pri alopati⸱o.

===alopeci⸱o===

[MEDICINO] Tut⸱a aŭ part⸱a sen⸱har⸱ec⸱o.

===alopekur⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Alopecurus el po⸱ac⸱o⸱j) de unu- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun ov⸱oid⸱a aŭ cilindr⸱a, mult⸱arist⸱a spik⸱o; 36 spec⸱o⸱j el la mez⸱varm⸱a⸱j region⸱o⸱j de la nord⸱a hemisfer⸱o kaj sud⸱a Ameriko. Sinonim⸱o: vulp⸱o⸱vost⸱o.

===aloritmi⸱o===

[MEDICINO] Period⸱e ne⸱normal⸱a ritm⸱o de la puls⸱o.

===aloster⸱a===

[BIOLOGIO] [KEMIO] (parol⸱ant⸱e pri molekul⸱o de enzim⸱o) Hav⸱ant⸱a almenaŭ du apart⸱a⸱j⸱n lok⸱o⸱j⸱n de lig⸱iĝ⸱o: unu por la substrat⸱o, kaj la ali⸱a⸱n por molekul⸱o (aloster⸱a efik⸱ant⸱o) efik⸱ant⸱a al la aktiv⸱ec⸱o de la enzim⸱o per ŝanĝ⸱o de la form⸱o de ties molekul⸱o.

===alotrofi⸱o===

[MEDICINO] Stat⸱o, en kiu organ⸱a⸱j substanc⸱o⸱j, albumin⸱o, fibr⸱in⸱o, perd⸱is si⸱a⸱j⸱n normal⸱a⸱j⸱n nutr⸱a⸱j⸱n ec⸱o⸱j⸱n, ekzempl⸱e post mal⸱san⸱o.

===alotrop⸱a===

[FIZIKO] [KEMIO] (parol⸱ant⸱e pri substanc⸱o) Ekzist⸱ant⸱a sub du aŭ plur⸱a⸱j fizik⸱a⸱j (inter⸱ali⸱e kristal⸱a⸱j) form⸱o⸱j: fosfor⸱o est⸱as alotrop⸱a; grafit⸱o, diamant⸱o est⸱as alotrop⸱a⸱j form⸱o⸱j de kar⸱bon⸱o. [SAMSENCA] enantiomorf⸱a, enantiotrop⸱a.

===aloz⸱o===

  1. [ZOOLOGIO] Genr⸱o (Alosa) de mez⸱grand⸱a⸱j uest-Eŭrop⸱a⸱j kaj uest-Marokaj fiŝ⸱o⸱j el la famili⸱o klupe⸱ed⸱o⸱j, kun vic⸱o de mal⸱hel⸱a⸱j makul⸱o⸱j ambaŭ⸱flank⸱e; viv⸱as en mar⸱o, fraj⸱as en river⸱o. [SAMSENCA] haring⸱o.
  1. [ZOOLOGIO] La plej kon⸱at⸱a, Atlantik⸱a speci⸱o de aloz⸱o (Alosa alosa).

===alpak⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. [ZOOLOGIO] Speci⸱o de lam⸱o (Lama pacos), mal⸱pli grand⸱a ol la ĉef⸱a speci⸱o (Lama glama), kun mal⸱long⸱a⸱j orel⸱o⸱j kaj kap⸱o, kaj kun korp⸱o kovr⸱it⸱a de long⸱a har⸱ar⸱o ĝeneral⸱e mal⸱hel⸱brun⸱a, preskaŭ nigr⸱a; ĝi viv⸱as en Peruo kaj Bolivio. [SAMSENCA] gvanak⸱o, vikun⸱o.
  1. Lan⸱o de tiu best⸱o.
  1. Teks⸱aĵ⸱o el tiu lan⸱o: somer⸱a vest⸱o el alpak⸱o.

===alpar⸱o===

[FINANCO] Egal⸱ec⸱o de val⸱or⸱o: alpar⸱o de valut⸱o (agnosk⸱it⸱a val⸱or⸱o de la mon⸱unu⸱o de unu land⸱o, kalkul⸱it⸱a per la mon⸱unu⸱o de ali⸱a land⸱o); alpar⸱o de kurz⸱o (kiam akci⸱o aŭ obligaci⸱o ating⸱as si⸱a⸱n nominal⸱a⸱n val⸱or⸱o⸱n); laŭ⸱or⸱a alpar⸱o; est⸱i sub⸱alpar⸱e, super⸱alpar⸱e.

===alpini⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Alpinia el zingibr⸱ac⸱o⸱j) de alt⸱a⸱j (1-5 m) plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun arom⸱a rizom⸱o; ĉirkaŭ 200 spec⸱o⸱j el Azio kaj Oceanio, inter ali⸱a⸱j galang⸱o kaj la oficin⸱a alpini⸱o (Alpinia officinarum), el eost⸱a kaj sud-eost⸱a Azio, kies rizom⸱o est⸱as uz⸱at⸱a por spic⸱aĵ⸱o kaj medikament⸱o; kelk⸱a⸱j spec⸱o⸱j por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j. [SAMSENCA] galang⸱o.

===alp⸱o===

(L.L. Zamenhof) [GEOGRAFIO] Alt⸱a mont⸱o, kun paŝt⸱ej⸱o⸱j sur la flank⸱o⸱j: kaban⸱o sur alp⸱o; konduk⸱i la bov⸱in⸱o⸱j⸱n somer⸱e sur la alp⸱o⸱n; alp⸱o⸱baston⸱o.

===alt⸱a===

  1. Grand⸱a en vertikal⸱a kaj supr⸱e⸱n⸱ir⸱a direkt⸱o: alt⸱a arb⸱o, mont⸱o, dom⸱o, tur⸱o; alt⸱a hom⸱o. [SAMSENCA] el⸱star⸱a.
  1. Hav⸱ant⸱a difin⸱it⸱a⸱n dimensi⸱o⸱n en tiu direkt⸱o: mur⸱o du⸱on⸱metr⸱o⸱n alt⸱a; hom⸱et⸱o alt⸱a je iom mal⸱pli ol unu klaft⸱o.
  1. Trov⸱iĝ⸱ant⸱a je grand⸱a distanc⸱o super la ter⸱o: alt⸱a⸱j nub⸱o⸱j; alt⸱a ĉiel⸱o (Hebrea Biblio).
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Super⸱ant⸱a la ordinar⸱a⸱n nivel⸱o⸱n, intens⸱a, eg⸱a: alt⸱a prem⸱o, varm⸱o, temperatur⸱o; ju pli da aĉet⸱ant⸱o⸱j, des pli alt⸱a la prez⸱o (L.L. Zamenhof) ; en plej alt⸱a mizer⸱o al Di⸱o esper⸱u! (L.L. Zamenhof) ; mi⸱a alt⸱a estim⸱o por vi; la alt⸱a saĝ⸱o de la raben⸱o.
  1. Super⸱a al ali⸱a⸱j sam⸱spec⸱a⸱j afer⸱o⸱j: alt⸱a ofic⸱o, rang⸱o (L.L. Zamenhof), de⸱ven⸱o (L.L. Zamenhof) ; alt⸱a lern⸱ej⸱o; la Alt⸱a ĉambr⸱o (ekzempl⸱e ĉambr⸱o de la lord⸱o⸱j en Briti⸱o […]); la alt⸱a matematik⸱o; la pec⸱o ne plaĉ⸱is al la amas⸱o, ĝi est⸱is tro alt⸱a por la popol⸱o (L.L. Zamenhof) ; la alt⸱a⸱j latitud⸱o⸱j (pli mal⸱proksim⸱a⸱j de la ekvator⸱o).
  1. Moral⸱e super⸱a, nobl⸱a: alt⸱a⸱j pens⸱o⸱j, sent⸱o⸱j; ni⸱a alt⸱a cel⸱o; li est⸱is alt⸱a figur⸱o en ĉi tiu proz⸱a jar⸱cent⸱o; la Alt⸱a Kant⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] majest⸱a, sublim⸱a.
  1. Konsci⸱ant⸱a pri si⸱a super⸱ec⸱o: de rigard⸱o tro alt⸱a mal⸱san⸱iĝ⸱as la okul⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] fier⸱a, orgojl⸱a.
  1. Hav⸱ant⸱a alt⸱a⸱n frekvenc⸱o⸱n: alt⸱a⸱j ton⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; la last⸱a ton⸱o de tiu kanzon⸱o est⸱as tro alt⸱a por vi⸱a voĉ⸱o. [SAMSENCA] akut⸱a.

===Altair⸱o===

[ASTRONOMIO] Blu⸱et⸱a ĉef⸱stel⸱o (α Aquilae) en la konstelaci⸱o Agl⸱o.

=== Altajo ===

Mont⸱ar⸱o en centr⸱a Azio (88’ E, 49° N).

===alt⸱an⸱o===

(L.L. Zamenhof) Rigard⸱ej⸱o; konsist⸱ant⸱a el teras⸱o, plej oft⸱e kun tegment⸱o, ĉe la supr⸱a part⸱o de konstru⸱aĵ⸱o. [SAMSENCA] belveder⸱o, balkon⸱o, kiosk⸱o.

===altar⸱o===

  1. Rit⸱a tabl⸱o, sur kiu est⸱as far⸱at⸱a⸱j la religi⸱a⸱j ofer⸱o⸱j en di-serv⸱o: far⸱u la altar⸱o⸱n el akaci⸱a lign⸱o (Hebrea Biblio) ; li konstru⸱is tie altar⸱o⸱n al la Etern⸱ul⸱o (Hebrea Biblio) ; la fajr⸱o sur la altar⸱o ne esting⸱iĝ⸱u; ĉiu fremd⸱a dev⸱is si⸱a⸱n viv⸱o⸱n sur la altar⸱o de Dian⸱o perd⸱i (L.L. Zamenhof) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) la sun⸱o star⸱is kiel grand⸱a lum⸱a altar⸱o mal⸱proksim⸱e (L.L. Zamenhof) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) star⸱ig⸱i altar⸱o⸱n al iu (L.L. Zamenhof) (li⸱n ador⸱i kiel di⸱o⸱n).
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Preĝ⸱ej⸱o aŭ eklezi⸱o: li ŝtel⸱as de najbar⸱o por don⸱i al altar⸱o (L.L. Zamenhof) ; ricev⸱i griz⸱a⸱n har⸱o⸱n, ne vid⸱int⸱e altar⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) (fraŭl⸱in⸱e mal⸱jun⸱iĝ⸱i); la tron⸱o kaj la altar⸱o (la ŝtat⸱o kaj la eklezi⸱o).

===alte⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Althaea el malv⸱ac⸱o⸱j) de du- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun flor⸱o⸱j hav⸱ant⸱a⸱j krom⸱kalik⸱o⸱n el 6-9 brakte⸱o⸱j mal⸱supr⸱apart⸱e kun⸱iĝ⸱int⸱a⸱j; 12 spec⸱o⸱j el Eŭrop⸱o kaj Azio, plur⸱a⸱j ĝarden⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j kaj unu, la oficin⸱a alte⸱o (Althaea officinalis), farmaci⸱e uz⸱at⸱a kiel anti⸱tus⸱aĵ⸱o.

===alteraci⸱o===

[GEOLOGIO] Kemi⸱a ŝanĝ⸱ad⸱o de mineral⸱o⸱j kaj sekv⸱e de petroj far⸱e de ekster⸱a⸱j ag⸱ant⸱o⸱j: supr⸱aĵ⸱a alteraci⸱o; alteraci⸱o de feldspat⸱o al argil⸱o far⸱e de akv⸱o riĉ⸱a je CO2; alteraci⸱o de granit⸱o al sabl⸱o. [SAMSENCA] ali⸱ig⸱o, erozi⸱o, difekt⸱o, dis⸱fal⸱ig⸱o, dis⸱solv⸱o, mal⸱kompon⸱o, mal⸱kombin⸱i, korod⸱o, efloresk⸱o.

===alternanc⸱o===

[FIZIKO] Du⸱on⸱period⸱o de altern⸱a fenomen⸱o.

===alternativ⸱o===

  1. Neces⸱a elekt⸱o inter du ebl⸱a⸱j kaj oft⸱e kontraŭ⸱a⸱j decid⸱o⸱j aŭ propon⸱o⸱j: est⸱i malic⸱a aŭ stult⸱a, ni pen⸱u evit⸱i tiu⸱n alternativ⸱o⸱n; silent⸱i aŭ mort⸱i, jen kia alternativ⸱o si⸱n trud⸱is al la surpriz⸱it⸱a gard⸱o⸱star⸱ant⸱o; solv⸱i alternativ⸱o⸱n (L.L. Zamenhof).
  1. Ali⸱a ebl⸱a manier⸱o solv⸱i problem⸱o⸱n aŭ plen⸱um⸱i io⸱n.

===altern⸱i===

(ne⸱transitiv⸱a)
  1. Si⸱n sekv⸱i laŭ⸱vic⸱e, kun pli-mal⸱pli da regul⸱ec⸱o: la sezon⸱o⸱j altern⸱as; sun⸱o kaj lun⸱o altern⸱as en la ĉiel⸱o; silent⸱o kaj tondr⸱o altern⸱is (L.L. Zamenhof) ; terur⸱e nun altern⸱as la koler⸱o en mi⸱a kor’ jen kontraŭ ŝi jen kontraŭ mi (L.L. Zamenhof).
  1. [FIZIKO] Est⸱i laŭ⸱vic⸱e pozitiv⸱a kaj negativ⸱a.

===altimetr⸱o===

= alt⸱o⸱metr⸱o.

===altitud⸱o===

  1. [GEODEZIO] Alt⸱o de punkt⸱o super la mez⸱a mar⸱nivel⸱o.
  1. [ASTRONOMIO] Angul⸱o, kiu⸱n far⸱as la direkt⸱o al astr⸱o kun la horizontal⸱a eben⸱o.

===altruism⸱o===

[FILOZOFIO] Etik⸱a princip⸱o, kiu vid⸱as la cel⸱o⸱n de la hom⸱a ag⸱ad⸱o en la bon⸱fart⸱o kaj bon⸱stat⸱o de la ali⸱a⸱j hom⸱o⸱j; mal⸱ego⸱ism⸱o. [SAMSENCA] abnegaci⸱o, karitat⸱o, si⸱n⸱forges⸱o.

===altruist⸱o===

Tiu, kiu praktik⸱as altruism⸱o⸱n.

===aluat⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Alouatta) de Amerikaj simi⸱o⸱j el la famili⸱o de ceb⸱ed⸱o⸱j, kun tre dik⸱a gorĝ⸱o kaj fort⸱eg⸱a voĉ⸱o, kon⸱at⸱a⸱j pro si⸱a blek⸱ad⸱o aŭ kant⸱ad⸱o. Sinonim⸱o: blek⸱simi⸱o.

===alud⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Parol⸱i pri iu aŭ io, ne uz⸱ant⸱e la propr⸱a⸱n nom⸱o⸱n aŭ vort⸱o⸱n, sed iel kompren⸱ig⸱ant⸱e, pri kiu aŭ kio tem⸱as: alud⸱ant⸱e la antikv⸱a⸱n ŝerc⸱o⸱n, ke hebre⸱a famili⸱estr⸱o si⸱n ten⸱as en tiu vesper⸱o kiel reĝ⸱o, li dir⸱is al ŝi: ’ĝoj⸱u mi⸱a reĝ⸱in⸱o!’ (L.L. Zamenhof) ; ŝi alud⸱is pri la famili⸱a fil⸱o, kiu dev⸱as demand⸱i […] (L.L. Zamenhof) ; la artikol⸱o klar⸱e alud⸱as la ĵus⸱a⸱n skandal⸱o⸱n; mi ne vol⸱as ĉi tie alud⸱i la okaz⸱int⸱aĵ⸱o⸱j⸱n intern⸱e de la komitat⸱o; (figur⸱a⸱senc⸱e) tiu ne⸱zorg⸱e lig⸱it⸱a kravat⸱o alud⸱is la liber⸱ec⸱o⸱n de la kamp⸱ar⸱a viv⸱o (K. Bein).
  1. Ne⸱rekt⸱e sci⸱ig⸱i, sub⸱kompren⸱ig⸱e avert⸱i: sci⸱ant⸱e jam bon⸱e la intenc⸱at⸱a⸱n rol⸱o⸱n de s-ro de B., li eĉ per unu vort⸱o ne alud⸱is al mi, ke tiu ne pov⸱as est⸱i mi⸱a reprezent⸱ant⸱o (L.L. Zamenhof) ; kelk⸱a⸱j alud⸱ad⸱is, ke la raben⸱o edz⸱iĝ⸱is je si⸱a edz⸱in⸱o ĝust⸱e pro la mon⸱o (L.L. Zamenhof) ; don⸱i sign⸱o⸱n per la okul⸱o kaj alud⸱i per si⸱a⸱j pied⸱o⸱j (Hebrea Biblio). [SAMSENCA] sugest⸱i.

===alumet⸱o===

Stang⸱et⸱o, hav⸱ant⸱a unu ekstrem⸱o⸱n ŝmir⸱it⸱a⸱n per fosfor⸱o aŭ ali⸱a substanc⸱o, kiu ek⸱brul⸱as per frot⸱ad⸱o: skatol⸱o da alumet⸱o⸱j. [SAMSENCA] fajr⸱il⸱o.

===alumini⸱o===

  1. [KEMIO] Element⸱o Al, atom⸱numer⸱o 13, atom⸱mas⸱o 26,98.
  1. [KEMIO] Metal⸱o blank⸱a, mal⸱dens⸱a, kun arĝent⸱a bril⸱o: oni ekstrakt⸱as alumini⸱o⸱n el baŭksit⸱o.

===alumin⸱o===

[GEOLOGIO] Alumini⸱a oksid⸱o, Al2O3. Sinonim⸱o: alun⸱ter⸱o.

===alunit⸱o===

[GEOLOGIO] Mineral⸱o el romboedr⸱a KAl3(SO4)2. [GEODEZIO] H2O, el kiu oni ekstrakt⸱as inter ali⸱a⸱j alun⸱o⸱n 1.

===alun⸱o===

  1. [KEMIO] Du⸱obl⸱a sulf⸱at⸱o de kali⸱o kaj alumini⸱o, K2Al2(SO4)4,24 H2O, divers⸱e uz⸱at⸱a (inter⸱ali⸱e en tinktur⸱ad⸱o, tip⸱o⸱grafi⸱o kaj medicin⸱o). Sinonim⸱o: kali⸱a alun⸱o.
  1. [KEMIO] Hibrid⸱a sulf⸱at⸱o de alumini⸱o (aŭ simil⸱a tri⸱valent⸱a metal⸱o) kaj kali⸱o (aŭ ali⸱a unu- aŭ du-valent⸱a metal⸱o): natri⸱a alun⸱o, NaAl(SO4)2,12H2O.
  1. [KEMIO] [GEOLOGIO] Mineral⸱o kun sam⸱a konsist⸱o kiel alun⸱o 1 aŭ 2, precip⸱e kali⸱a alun⸱o. [SAMSENCA] alun⸱o 1, alun⸱ter⸱o.

===aluvi⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. Tavol⸱o de ter⸱o, al⸱port⸱it⸱a de akv⸱o⸱j: la aluvi⸱o⸱j de Nil⸱o kre⸱is Egipt⸱uj⸱o⸱n.
  1. [GEOLOGIO] Sediment⸱o de river⸱o⸱j kaj lag⸱o⸱j.

===alveolar⸱o===

[LINGVOSCIENCO] Dental⸱o, produkt⸱at⸱a per la al⸱proksim⸱iĝ⸱o de la lang⸱o⸱pint⸱o al la supr⸱a⸱j alveol⸱o⸱j. Sinonim⸱o: dent⸱alveol-son⸱o.

===alveolin⸱o===

[PALEONTOLOGIO] [ZOOLOGIO] Genr⸱o (Alveolina el alveolin⸱ed⸱o⸱j) de foraminifer⸱o⸱j.

===alveol⸱o===

(L.L. Zamenhof) [ANATOMIO] [BOTANIKO] Kav⸱aĵ⸱et⸱o: dent⸱a⸱j (alveoli dentales), pulm⸱a⸱j alveol⸱o⸱j; sem⸱a⸱j alveol⸱o⸱j.

===alvus⸱o===

[ZOOLOGIO] Fiŝ⸱id⸱o, fiŝ⸱id⸱et⸱o, en⸱met⸱ot⸱a en river⸱o⸱n aŭ lag⸱o⸱n, por ĝi⸱n re⸱proviz⸱i je fiŝ⸱o⸱j.

===Alzaco===

Land⸱o, aparten⸱ant⸱a al Francio, inter Vogez⸱o⸱j kaj Rejn⸱o (Strasburgo): la alzaca lingv⸱o (dialekt⸱ar⸱o alt⸱german⸱a).

===alzan⸱o===

Best⸱o (precip⸱e ĉeval⸱o, mul⸱o), kies fel⸱o est⸱as brun⸱ruĝ⸱a.

===Amade⸱o===

Vir⸱a nom⸱o.

===Amaleko===

(L.L. Zamenhof) [BIBLIO] Mit⸱a pra⸱av⸱o de la Amalek⸱id⸱o⸱j.

===amalgam⸱o===

(L.L. Zamenhof) [TEKNIKOJ] Kun⸱miks⸱aĵ⸱o de hidrarg⸱o kun metal⸱o: amalgam⸱o el stan⸱o.

===Amali⸱o===

(L.L. Zamenhof) Vir⸱in⸱a nom⸱o.

===amand⸱o===

  1. Sem⸱o de migdal⸱o: dolĉ⸱a, amar⸱a amand⸱o. [VIDU] blamanĝ⸱o, draĝe⸱o, krokant⸱o, makaron⸱o, marcipan⸱o, nugat⸱o, pralin⸱o.
  1. [KOMUNUZO] Sem⸱o, en⸱ten⸱at⸱a de mal⸱mol⸱a kern⸱o: amand⸱o de abrikot⸱o, de persik⸱o, de jugland⸱o.
  1. = sem⸱kern⸱o.

===amanit⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Amanita el amanit⸱ac⸱o⸱j) de ombrel⸱fung⸱o⸱j kun ring⸱o kaj stip⸱ing⸱o kaj kun blank⸱a⸱j lamen⸱o⸱j kaj spor⸱ar⸱o; sub⸱kosmopolit⸱a genr⸱o de ĉirkaŭ 200 spec⸱o⸱j, inter ali⸱a⸱j:

===Aman⸱o===

ĉef⸱urb⸱o de Jordanio (35°52’ E, 31°59’ N).

===amar⸱a===

  1. Mal⸱dolĉ⸱a por la gust⸱o: amar⸱a kiel gal⸱o, alo⸱o, gencian⸱o, kaka⸱o; por buŝ⸱o amar⸱a, por kor⸱o dolĉ⸱a; amar⸱a font⸱o. [VIDU] dolĉamar⸱o.
  1. Mal⸱dolĉ⸱a por la kor⸱o: amar⸱a mok⸱o, parol⸱o, riproĉ⸱o; amar⸱e bedaŭr⸱i la perd⸱it⸱a⸱n temp⸱o⸱n de la jun⸱ec⸱o

===amarant⸱o===

(L.L. Zamenhof) [BOTANIKO] Genr⸱o (Amaranthus el amarant⸱ac⸱o⸱j) de unu⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun verd⸱a⸱j, flav⸱a⸱j, oranĝ⸱a⸱j aŭ ruĝ⸱a⸱j flor⸱o⸱j en long⸱a⸱j, star⸱a⸱j aŭ pend⸱a⸱j infloresk⸱o⸱j; ĉirkaŭ 60 spec⸱o⸱j el la varm⸱a⸱j kaj mez⸱varm⸱a⸱j region⸱o⸱j, plur⸱a⸱j por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j.

===amarilid⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Amaryllis el amarilid⸱ac⸱o⸱j) de nur unu speci⸱o (Amaryllis belladona), plur⸱jar⸱a herb⸱o kun tunik⸱a bulb⸱o, kun kontraŭ⸱e du⸱op⸱a⸱j, ruband⸱o⸱form⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj kun grand⸱a⸱j lili⸱simil⸱a⸱j, bon⸱odor⸱a⸱j, roz⸱a⸱j flor⸱o⸱j 8-12-op⸱a⸱j, sur ĝis 1 m long⸱a, sen⸱foli⸱a pedunkl⸱o; hejm⸱a en Sud-Afrik⸱o, por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a. [SAMSENCA] hipeastr⸱o.

===amas⸱o===

  1. Grand⸱a, plej⸱oft⸱e sen⸱ord⸱a kvant⸱o: amas⸱o da neĝ⸱o (L.L. Zamenhof), da fojn⸱o (L.L. Zamenhof), da mult⸱e⸱kost⸱a⸱j objekt⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; la dens⸱a⸱j amas⸱o⸱j da hom⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; amas⸱o da parenc⸱o⸱j (L.L. Zamenhof), da brut⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; amas⸱o da fianĉ⸱o⸱j, sed la ĝust⸱a ne ven⸱as (L.L. Zamenhof) ; amas⸱o da mon⸱o (L.L. Zamenhof), da ŝuld⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; tia⸱j propon⸱o⸱j est⸱is far⸱it⸱a⸱j al ni en grand⸱a amas⸱o (L.L. Zamenhof) ; amas⸱o da kot⸱o est⸱os nun ĵet⸱at⸱a sur mi⸱n (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] kolon⸱o, stak⸱o.
  1. La ar⸱o de la ordinar⸱a⸱j hom⸱o⸱j: en amas⸱o eĉ mort⸱o est⸱as pli gaj⸱a (L.L. Zamenhof) ; al kuk⸱o kaj kas⸱o ĉiam ven⸱as amas⸱o (L.L. Zamenhof) ; al la amas⸱o tia⸱j instru⸱it⸱a⸱j parol⸱o⸱j tre impon⸱as (L.L. Zamenhof) ; la amas⸱o, kiu ĉiu⸱n vort⸱o⸱n el⸱parol⸱it⸱a⸱n per aŭtoritat⸱a ton⸱o sankt⸱e kred⸱as (L.L. Zamenhof) ; pro la aplaŭd⸱ad⸱o de la amas⸱o ili prefer⸱as ferm⸱i la okul⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) ; amas⸱komunik⸱il⸱o⸱j, amas⸱konsum⸱ad⸱o, amas⸱turism⸱o, amas⸱varb⸱ad⸱o kaj simil⸱e. [SAMSENCA] popol⸱amas⸱o.

===Amateras⸱o===

[RELIGIO] ĉef⸱a di⸱in⸱o (’ĉiel⸱a lum⸱ig⸱ant⸱o’) de ŝinto⸱o, mit⸱a pra⸱patr⸱in⸱o de la tenno⸱a famili⸱o.

===amator⸱o===

  1. Tiu, kiu am⸱as kaj kolekt⸱as bel⸱art⸱aĵ⸱o⸱j⸱n aŭ kurioz⸱aĵ⸱o⸱j⸱n: riĉ⸱a amator⸱o aĉet⸱is ĉiu⸱j⸱n li⸱a⸱j⸱n pentr⸱aĵ⸱o⸱j⸱n.
  1. Tiu, kiu praktik⸱as sport⸱a⸱n, art⸱a⸱n kaj simil⸱e aktiv⸱ec⸱o⸱n, ne est⸱ant⸱e special⸱ist⸱o, profesi⸱ul⸱o: en tenis⸱o li est⸱as amator⸱o; amator⸱o-fotograf⸱o; vesper⸱e okaz⸱is prezent⸱ad⸱o en fam⸱a amator⸱a teatr⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] diletant⸱o.

===amaŭroz⸱o===

(L.L. Zamenhof) [MEDICINO] Perd⸱o de la vid⸱kapabl⸱o, sen aŭ kun lez⸱o en la okul⸱o. [SAMSENCA] blind⸱ec⸱o, ambliop⸱ec⸱o, katarakt⸱o.

===amazon⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. [MITOLOGIO] Vir⸱in⸱o el trib⸱o de rajd⸱ant⸱a⸱j milit⸱ist⸱in⸱o⸱j, kiu⸱j laŭ la helen⸱a leg⸱end⸱o, ne akcept⸱is vir⸱o⸱j⸱n inter si kaj for⸱brul⸱ig⸱is al si la dekstr⸱a⸱n mam⸱o⸱n, por facil⸱ig⸱i la ark⸱paf⸱ad⸱o⸱n.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Vir⸱in⸱o, kiu rajd⸱as en ĉas⸱o, vet⸱kur⸱ad⸱o, amor⸱o kaj simil⸱e: ho sud⸱a nud⸱a rajd⸱ont⸱a amazon’ (W).
Rimark⸱o Zamenhof iu⸱foj⸱e uz⸱is la mal⸱ĝust⸱a⸱n form⸱o⸱n amazon⸱in⸱o.

===ambasad⸱o===

[POLITIKO] Ambasador⸱o kun ties kun⸱labor⸱ant⸱o⸱j kaj tiel plu: la Usona ambasad⸱o ampleks⸱is pli ol 200 membr⸱o⸱j⸱n.

===ambasador⸱o===

Oficial⸱a, plej alt⸱a reprezent⸱ant⸱o, konstant⸱a aŭ ne, de iu ŝtat⸱o ĉe ali⸱a: la ministr⸱o de la Afer⸱o⸱j Ekster⸱land⸱a⸱j, la franc⸱a ambasador⸱o, la ambasador⸱o⸱j angl⸱a kaj german⸱a kaj mi (L.L. Zamenhof) ; send⸱i, re⸱vok⸱i ambasador⸱o⸱n; la ambasador⸱o pet⸱is aŭdienc⸱o⸱n ĉe la Prezident⸱o. [SAMSENCA] diplomat⸱o, send⸱it⸱o, konsul⸱o, nunci⸱o.

===ambaŭ===

I - Ne⸱vari⸱a pronom⸱o kaj adjektiv⸱o , signif⸱ant⸱a ’ĉiu⸱j du’, ’la du kun⸱e kiel tut⸱aĵ⸱o’: ĉu li sav⸱iĝ⸱is? ĉu Elektr⸱o viv⸱as?-Jes, ambaŭ viv⸱as (L.L. Zamenhof) ; al vi klopod⸱o⸱j⸱n kaj al mi sufer⸱o⸱j⸱n vi kaŭz⸱as, tamen ambaŭ est⸱as van⸱a⸱j (L.L. Zamenhof) ; en unu tag⸱o ili ambaŭ mort⸱os (Hebrea Biblio) ; pli bon⸱e est⸱as ir⸱i sen⸱fil⸱a en la ĉiel⸱o⸱n, ol se ambaŭ, la patr⸱o kaj la fil⸱o, ir⸱as en la infer⸱o⸱n (L.L. Zamenhof).
Rimark⸱o. 1 Zamenhof iu⸱foj⸱e uz⸱is ’la ambaŭ’, sed post⸱e konfes⸱is, ke ’pli logik⸱e est⸱as uz⸱i la vort⸱o⸱n ’ambaŭ’ sen art.’.
Rimark⸱o. 2 ’La konjunkci⸱a⸱n uz⸱o⸱n de ’ambaŭ’ en la fraz⸱o ni loĝ⸱as en Londono ambaŭ en somer⸱o kaj en vintr⸱o mi trov⸱as tut⸱e ne aprob⸱ind⸱a’ skrib⸱is Zamenhof oni dir⸱u: ’kiel en somer⸱o, tiel en vintr⸱o’, aŭ ’ne nur… sed ankaŭ…’.
ambaŭ
II - Prefiks⸱o. sam⸱senc⸱e uz⸱at⸱a: flank⸱e de ŝi star⸱is statu⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) : ambaŭ⸱tranĉ⸱a glav⸱o (Hebrea Biblio) ; ambaŭ⸱dekstr⸱a hom⸱o (uz⸱ant⸱a la du man⸱o⸱j⸱n egal⸱e); kolekt⸱i frukt⸱o⸱j⸱n ambaŭ⸱man⸱e.

===ambici⸱o===

  1. Ard⸱a dezir⸱o akir⸱i glor⸱o⸱n, fam⸱o⸱n, honor⸱o⸱n aŭ potenc⸱o⸱n: hav⸱i la ambici⸱o⸱n far⸱iĝ⸱i grand⸱a poet⸱o; tiu grand⸱a arme⸱o, kiu sen person⸱a⸱j ambici⸱o⸱j en plen⸱a harmoni⸱o pacienc⸱e labor⸱as (L.L. Zamenhof) ; ekzist⸱as ia⸱j laŭd⸱ind⸱a⸱j ambici⸱o⸱j.
  1. Cel⸱o de tia dezir⸱o: se la nov⸱a komitat⸱o ne plen⸱um⸱os la ambici⸱o⸱n aŭ la dezir⸱o⸱j⸱n de kelk⸱a⸱j […] (L.L. Zamenhof) ; li⸱a sol⸱a ambici⸱o est⸱as la akademi⸱o.

===ambigu⸱a===

[LINGVOSCIENCO] Tia, ke ĝi⸱a signif⸱o est⸱as dub⸱a aŭ ke ĝi pov⸱as hav⸱i mal⸱sam⸱a⸱j⸱n senc⸱o⸱j⸱n: ambigu⸱a respond⸱o, rid⸱et⸱o. [SAMSENCA] du⸱senc⸱a, plur⸱senc⸱a.

===ambistom⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Amblystoma) de amfibi⸱o⸱j el la ord⸱o de urodel⸱o⸱j, el kiu kelk⸱a⸱j spec⸱o⸱j ordinar⸱e konserv⸱as la brank⸱o⸱j⸱n dum la tut⸱a viv⸱o, kaj eĉ seks⸱matur⸱iĝ⸱as en tiu larv⸱a form⸱o. [SAMSENCA] aksolotl⸱o. [VIDU] neoten⸱a.

===ambivalenc⸱o===

[PSIKOLOGIO] Sam⸱temp⸱a kun⸱ekzist⸱o en unu person⸱o de du kontraŭ⸱a⸱j sent⸱o⸱j (plej oft⸱e am⸱a kaj mal⸱am⸱a) rilat⸱e la sam⸱a⸱n objekt⸱o⸱n.

===ambl⸱i===

Ir⸱i laŭ tiu manier⸱o de kvar⸱pied⸱ul⸱o⸱j, kiam ili lev⸱as sam⸱temp⸱e la du pied⸱o⸱j⸱n de la sam⸱a flank⸱o: tiu ĉeval⸱o ambl⸱as; urs⸱o, kamel⸱o, ĝiraf⸱o ambl⸱as.

===ambliop⸱a===

[MEDICINO] Hav⸱ant⸱a difekt⸱iĝ⸱o⸱n de la vid⸱kapabl⸱o, kvankam ne hav⸱ant⸱a trov⸱ebl⸱a⸱n lez⸱o⸱n en la okul⸱o: ambliop⸱a⸱j okul⸱o⸱j; ambliop⸱ul⸱o.

===amblistom⸱o===

(arkaik⸱a) = [ZOOLOGIO] ambistom⸱o

===ambon⸱o===

(L.L. Zamenhof) [ARKITEKTURO] [KRISTANISMO] Lok⸱o por predik⸱o aŭ voĉ⸱leg⸱o en preĝ⸱ej⸱o (antaŭ⸱e: tribun⸱o, nun: sur⸱podi⸱a pupitr⸱o en la altar⸱ej⸱o).

===ambos⸱o===

  1. Fer⸱a blok⸱o, sur kiu forĝ⸱ist⸱o bat⸱as metal⸱pec⸱o⸱n: est⸱i inter martel⸱o kaj ambos⸱o (L.L. Zamenhof) (figur⸱a⸱senc⸱e ricev⸱i bat⸱o⸱j⸱n el du flank⸱o⸱j); pli feliĉ⸱a est⸱as martel⸱o insult⸱at⸱a ol ambos⸱a kompat⸱at⸱a (L.L. Zamenhof) ; du⸱pint⸱a ambos⸱o. [SAMSENCA] ambos⸱bek⸱o, ambos⸱korn⸱o.
  1. Inkud⸱o.

===ambr⸱o===

Vaks⸱ec⸱a substanc⸱o, odor⸱ant⸱a analog⸱e al mosk⸱o, ven⸱ant⸱a de mal⸱san⸱ec⸱a el⸱ig⸱aĵ⸱o el la intest⸱o de kaĉalot⸱o, kaj uz⸱at⸱a en la parfum-industri⸱o. [VIDU] sukcen⸱o.

===ambrosi⸱o===

= ambrozi⸱o 3.

===ambrozi⸱o===

  1. [MITOLOGIO] Ekskluziv⸱a manĝ⸱aĵ⸱o de la di⸱o⸱j.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Ekstrem⸱e bon⸱gust⸱a manĝ⸱aĵ⸱o [SAMSENCA] nektar⸱o .
  1. [BOTANIKO] Genr⸱o (Ambrosi⸱a el aster⸱ac⸱o⸱j) de unu- aŭ plur-jar⸱a⸱j, monoik⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun unu⸱flor⸱a⸱j, tub⸱et⸱flor⸱a⸱j kapitul⸱o⸱j en spik⸱o⸱j aŭ grapol⸱o⸱j, kaj kun aken⸱o⸱j sen⸱har⸱a⸱j, unu⸱op⸱e en⸱ferm⸱it⸱a⸱j de involukr⸱o; kosmopolit⸱a genr⸱o de 43 spec⸱o⸱j, iu⸱j tre arom⸱a⸱j.

===ambulakr⸱o===

[ZOOLOGIO] (parol⸱ant⸱e pri ekinoderm⸱o⸱j) ĉiu el la ĝeneral⸱e 5 radi⸱ant⸱a⸱j stri⸱o⸱j de la karapac⸱o, kun mult⸱a⸱j tru⸱o⸱j, tra kiu⸱j el⸱ig⸱as kup⸱o⸱hav⸱a⸱j pied⸱et⸱o⸱j (ambulakr⸱a⸱j pied⸱et⸱o⸱j).

===ambulanc⸱o===

  1. Mov⸱ebl⸱a arme⸱a hospital⸱o.
  1. Vetur⸱il⸱o uz⸱at⸱a por transport⸱i vund⸱it⸱o⸱j⸱n, grav⸱e mal⸱san⸱a⸱j⸱n person⸱o⸱j⸱n kaj simil⸱e.

===ambulatori⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. [ARKITEKTURO] Part⸱o de dom⸱o, kie ĉirkaŭ kort⸱o est⸱as aranĝ⸱it⸱a promen⸱ej⸱o. [SAMSENCA] galeri⸱o, klostr⸱o.
  1. Part⸱o de teatr⸱o, kie la spekt⸱ant⸱o⸱j pov⸱as promen⸱i aŭ star⸱i dum la prezent⸱ad⸱o.
  1. [MEDICINO] Part⸱o de hospital⸱o kie ekster⸱a⸱j mal⸱san⸱ul⸱o⸱j pov⸱as vizit⸱i kurac⸱ist⸱o⸱n kaj ricev⸱i kurac⸱o⸱j⸱n. [SAMSENCA] dispensari⸱o.

===ameb⸱o===

(L.L. Zamenhof) [BIOLOGIO] Protozo⸱o (Amoeba kaj parenc⸱a⸱j genr⸱o⸱j), kiu mov⸱iĝ⸱as per pseŭdo⸱pied⸱o⸱j kaj viv⸱as en akv⸱o, mal⸱sek⸱a ter⸱o aŭ (genr⸱o Entamoeba) parazit⸱as en divers⸱a⸱j animal⸱o⸱j, inter ali⸱a⸱j hom⸱o, ĉe kiu ĝi est⸱ig⸱as inter ali⸱a⸱j disenteri⸱o⸱n.

===amelanĉ⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Amelanchier el roz⸱ac⸱o⸱j) de 33 spec⸱o⸱j de nord-hemisfer⸱a⸱j arb⸱o⸱j kaj arbust⸱o⸱j, kelk⸱a⸱j kultiv⸱at⸱a⸱j por ornam⸱o kaj unu (Amelanchier lamarckii el nord-eost⸱a Ameriko) por manĝ⸱ebl⸱a⸱j frukt⸱o⸱j.

===amel⸱o===

  1. Blank⸱a substanc⸱o, ekstrakt⸱at⸱a el sem⸱o⸱j (precip⸱e gren⸱o⸱j) aŭ tub⸱er⸱o⸱j (precip⸱e de ter⸱pom⸱o), kaj konsist⸱ant⸱a el amel⸱o 2: gren⸱amel⸱o est⸱as uz⸱at⸱a kiel glu⸱o kaj por rigid⸱ig⸱i tol⸱aĵ⸱o⸱n; ter⸱pom⸱amel⸱o est⸱as kuir⸱art⸱e uz⸱at⸱a.
  1. [KEMIO] Substanc⸱o, konsist⸱ant⸱a el du aŭ tri poli⸱sakar⸱id⸱o⸱j-polimer⸱o⸱j de glukoz⸱o, (C6H10O5) [FOTOGRAFIO] kun n de kelk⸱cent ĝis kelk⸱dek⸱mil-trov⸱iĝ⸱ant⸱a en mult⸱a⸱j veget⸱aĵ⸱o⸱j, kie ĝi rol⸱as kiel energi⸱rezerv⸱o, kaj trans⸱form⸱iĝ⸱ant⸱a en suker⸱o⸱n dum digest⸱ad⸱o. [SAMSENCA] glucid⸱o, glikogen⸱o, inulin⸱o, sakar⸱id⸱o.

===am⸱e⸱n===

Interjekci⸱o hebre⸱de⸱ven⸱a, signif⸱ant⸱a ’ver⸱e, cert⸱e!’, kaj uz⸱at⸱a kiel vort⸱o de aprob⸱o aŭ sankci⸱o, aŭ kiel last⸱a vort⸱o de preĝ⸱o⸱j: dir⸱i am⸱e⸱n al io (ĝi⸱n aprob⸱i); se ne est⸱us ’se’ kaj ’tamen’, mi al ĉio dir⸱us am⸱e⸱n (L.L. Zamenhof).

===amend⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. [JURO] Far⸱i per formal⸱a procedur⸱o pli⸱bon⸱ig⸱a⸱j⸱n modif⸱o⸱j⸱n en leĝ⸱o aŭ leĝ⸱o⸱projekt⸱o: ĉiu parlament⸱o hav⸱as la rajt⸱o⸱n amend⸱i.
  1. [JURO] Korekt⸱i erar⸱o⸱n en leĝ⸱a dokument⸱o: oni amend⸱is la tri last⸱a⸱j⸱n dispozici⸱o⸱j⸱n. [SAMSENCA] korekt⸱i.

===amenore⸱o===

[MEDICINO] Mank⸱o de menstru⸱ad⸱o ekster graved⸱ec⸱o.

===ament⸱o===

[BOTANIKO] Infloresk⸱o, dens⸱a spik⸱o oft⸱e konus⸱simil⸱a, kies unu⸱seks⸱a⸱j flor⸱o⸱j de⸱fal⸱as unu⸱blok⸱e.

===ame⸱o===

[KUIRARTO] Dolĉ⸱a kaj viskoz⸱a manĝ⸱aĵ⸱o orient⸱azi⸱a, prepar⸱it⸱a el amel⸱riĉ⸱a material⸱o (riz⸱o, horde⸱o kaj simil⸱e). Sinonim⸱o: gren⸱malt⸱oz⸱aĵ⸱o.

===americi⸱o===

[KEMIO] Trans⸱urani⸱a element⸱o, Am, atom⸱numer⸱o 95, atom⸱mas⸱o 243,06.

===Ameriko===

La kontinent⸱o inter Atlantik⸱o kaj Pacifik⸱o: Nord-Ameriko, Sud-Ameriko, Centr- aŭ Mez-Ameriko; la el⸱trov⸱o de Ameriko (L.L. Zamenhof).

===ametist⸱o===

[GEOLOGIO] Viol⸱kolor⸱a vari⸱o de kvarc⸱o, uz⸱at⸱a kiel ornam⸱aĵ⸱o aŭ gem⸱o: ametist⸱o est⸱as la gem⸱o de la episkop⸱o⸱j.

===ametrop⸱a===

[MEDICINO] (parol⸱ant⸱e pri okul⸱o) Traf⸱it⸱a de ametrop⸱ec⸱o.

===amfetamin⸱o===

[KEMIO] [FARMACIO] 1-fen⸱il-2-amin⸱o⸱propan⸱o; amfetamin⸱o (racem⸱a kaj precip⸱e dekstr⸱e⸱n⸱ĝir⸱a amfetamin⸱o) kaj kelk⸱a⸱j el ties deriv⸱aĵ⸱o⸱j (ekzempl⸱e amfetamin⸱a sulf⸱at⸱o kaj N-met⸱il⸱amfetamin⸱o) est⸱is iam uz⸱at⸱a⸱j en medikament⸱o⸱j cerb⸱o- kaj psik⸱o-stimul⸱a⸱j, anti⸱dorm⸱ig⸱a⸱j kaj anti⸱apetit⸱a⸱j, kaj daŭr⸱e est⸱as mis⸱uz⸱at⸱a⸱j kiel drog⸱o⸱j.

===amfiartr⸱o===

= du⸱on⸱mov⸱ebl⸱a artik⸱o.

===amfibi⸱o⸱j===

[ZOOLOGIO] Klas⸱o (Amphibia) de nud⸱haŭt⸱a⸱j vertebr⸱ul⸱o⸱j, kies larv⸱o⸱j viv⸱as en ne⸱sal⸱a akv⸱o, spirant⸱e per brank⸱o⸱j, dum la plen⸱kresk⸱ul⸱o⸱j spir⸱as per pulm⸱o⸱j kaj ĝeneral⸱e viv⸱as sur ter⸱o, ekzempl⸱e buf⸱o, hil⸱o, ran⸱o, salamandr⸱o, tritur⸱o: vost⸱o⸱hav⸱a⸱j amfibi⸱o⸱j (Sinonim⸱o: urodel⸱o⸱j). [SAMSENCA] reptili⸱o⸱j.

===amfibolit⸱o===

[GEOLOGIO] Metamorf⸱a petro, konsist⸱ant⸱a el amfibol⸱o kaj feldspat⸱o.

===amfibol⸱o===

[GEOLOGIO] (kolektiv⸱a nom⸱o) Kompleks⸱a fer⸱a-magnezi⸱a silici⸱at⸱a mineral⸱o kun kvar⸱edr⸱a⸱j grup⸱o⸱j, (Si4O11)6-, ar⸱iĝ⸱int⸱a⸱j en bend⸱o⸱j de du⸱obl⸱a⸱j ĉen⸱o⸱j kaj kun hidroksil⸱o⸱j. [SAMSENCA] piroksen⸱o, aktinolit⸱o, asbest⸱o, tremolit⸱o. [VIDU] amfibolit⸱o.

===amfibologi⸱o===

(arkaik⸱a) = du⸱senc⸱ec⸱o, du⸱senc⸱aĵ⸱o.

===amfibrak⸱o===

(L.L. Zamenhof) [BELETRO] Tri⸱silab⸱a vers⸱er⸱o, konsist⸱ant⸱a el unu long⸱a aŭ akcent⸱a silab⸱o inter du mal⸱long⸱a⸱j aŭ sen⸱akcent⸱a⸱j, ekzempl⸱e ’dolor⸱o’ (U-U).

===amfineŭr⸱o⸱j===

(arkaik⸱a) [ZOOLOGIO] Kolektiv⸱a nom⸱o (Amphineŭra) de plur⸱a⸱j nun⸱a⸱j klas⸱o⸱j de molusk⸱o⸱j. [SAMSENCA] plak⸱o.

===amfioks⸱o===

(arkaik⸱a) [ZOOLOGIO] Brankiostom⸱o.

===amfipod⸱o⸱j===

[ZOOLOGIO] Ord⸱o (Amphipoda) de mal⸱grand⸱a⸱j krustac⸱o⸱j el la sub⸱klas⸱o de malak⸱ostr⸱ac⸱o⸱j, kun korp⸱o flank⸱e plat⸱a.

===amfiteatr⸱o===

  1. [ARKITEKTURO] Rond⸱a konstru⸱aĵ⸱o, kie seĝ⸱o⸱vic⸱o⸱j alt⸱iĝ⸱as unu post⸱e kaj supr⸱e de ali⸱a ĉirkaŭ centr⸱a liber⸱a spac⸱o, en kiu antikv⸱ul⸱o⸱j aranĝ⸱is divers⸱a⸱j⸱n spektakl⸱o⸱j⸱n: la sang⸱a⸱j lud⸱o⸱j de la amfiteatr⸱o⸱j Roma⸱j; (figur⸱a⸱senc⸱e) sur la dekliv⸱o amfiteatr⸱e kuŝ⸱as urb⸱et⸱o (K. Bein).
  1. Grand⸱a, ordinar⸱e rond⸱a ĉambr⸱o, kun vic⸱o⸱j da benk⸱o⸱j pli⸱alt⸱iĝ⸱ant⸱a⸱j unu mal⸱antaŭ ali⸱a, por spekt⸱ant⸱o⸱j, student⸱o⸱j kaj tiel plu.
  1. [GEOGRAFIO] Spec⸱o de pli-mal⸱pli rond⸱a val⸱o kun proksim⸱um⸱e eben⸱a fund⸱o, ĉirkaŭ⸱it⸱a de krut⸱a⸱j dekliv⸱o⸱j. [SAMSENCA] cirk⸱o.

===Amfitrion⸱o===

  1. [MITOLOGIO] Reĝ⸱o de Tir⸱int⸱o kaj edz⸱o de Alkmen⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Tiu, kiu invit⸱is al festen⸱o, banked⸱o kaj simil⸱e.

===Amfitrit⸱o===

[MITOLOGIO] Helen⸱a di⸱in⸱o de la mar⸱o.

===amfor⸱o===

Antikv⸱a alt⸱a botel⸱eg⸱o el argil⸱o kun pint⸱a baz⸱o kaj du ten⸱il⸱o⸱j, por konserv⸱i vin⸱o⸱n, ole⸱o⸱n kaj simil⸱e.

===amfoter⸱a===

[KEMIO] (parol⸱ant⸱e pri kemi⸱a element⸱o, oksid⸱o) Tia, ke ĝi est⸱as jen alkal⸱a, jen acid⸱a.

===amhar⸱o===

Lingv⸱o parol⸱at⸱a en Etiopio.

===am⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Hav⸱i seks⸱a⸱n inklin⸱o⸱n al iu, de kiu oni esper⸱as precip⸱e plezur⸱o⸱n: ŝi am⸱is volupt⸱e la fil⸱o⸱j⸱n de Asirio (Hebrea Biblio) ; ŝi am⸱is kaj est⸱is am⸱at⸱a (L.L. Zamenhof) ; ne bel⸱a est⸱as am⸱at⸱a, sed am⸱at⸱a est⸱as bel⸱a (L.L. Zamenhof) ; mi⸱a plej am⸱at⸱a (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] amor⸱i, erotik⸱a.
  1. Hav⸱i kor⸱a⸱n inklin⸱o⸱n al iu, kies feliĉ⸱o⸱n oni dezir⸱as: kiu am⸱as si⸱a⸱n fil⸱o⸱n, tiu baldaŭ li⸱n pun⸱as (Hebrea Biblio) ; am⸱u dom⸱o⸱n nov⸱a⸱n kaj amik⸱o⸱n mal⸱nov⸱a⸱n (L.L. Zamenhof) ; mi ne am⸱as hom⸱o⸱j⸱n du⸱vizaĝ⸱a⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) ; kiu mi⸱n am⸱as, am⸱as mi⸱a⸱n hund⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; am⸱u vi⸱a⸱j⸱n mal⸱amik⸱o⸱j⸱n (Nova Testamento) ; Di⸱o tiel am⸱is la mond⸱o⸱n, ke Li don⸱is Si⸱a⸱n sole⸱nask⸱it⸱a⸱n Fil⸱o⸱n (Nova Testamento) ; ĉar hom⸱o⸱j est⸱os si⸱n am⸱ant⸱a⸱j (Nova Testamento) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) dent⸱o⸱j mord⸱as la lang⸱o⸱n, tamen ambaŭ si⸱n am⸱as (L.L. Zamenhof).
  1. Volont⸱e kaj plezur⸱e uz⸱i io⸱n: li postul⸱is tia⸱j⸱n manĝ⸱aĵ⸱o⸱j⸱n, kiu⸱j⸱n li plej⸱mult⸱e am⸱is (L.L. Zamenhof) ; mi am⸱as vi⸱a⸱n kuir⸱ej⸱o⸱n mult⸱e pli ol vi⸱a⸱n religi⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; kiu am⸱as honor⸱o⸱n, am⸱u labor⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; plezur⸱o⸱n am⸱ant⸱a⸱j pli ol Di⸱o⸱n (Nova Testamento) ; la am⸱at⸱a pek⸱o de ĉiu⸱j art⸱ist⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) mon⸱o am⸱as kalkul⸱o⸱n (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] ŝat⸱i. [VIDU] plaĉ⸱i.
  1. (kun infinitiv⸱o aŭ subprop.) Volont⸱e kaj plezur⸱e far⸱i aŭ spert⸱i ag⸱o⸱n: mi am⸱as viv⸱i ali⸱e ol ĉiu⸱j (L.L. Zamenhof) ; ili am⸱as danc⸱i (L.L. Zamenhof), fanfaron⸱i pri si⸱a fort⸱o (L.L. Zamenhof) ; vi am⸱as pren⸱i, am⸱u re⸱don⸱i (L.L. Zamenhof) ; am⸱i est⸱i laŭd⸱at⸱a (L.L. Zamenhof) ; mi ŝerc⸱i ne am⸱as (L.L. Zamenhof) ; la amas⸱o am⸱as, ke oni don⸱u al ĝi leĝ⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) ; plej mult⸱e li am⸱as, ke oni li⸱n bon⸱e akcept⸱u (L.L. Zamenhof).

===amiant⸱o===

= asbest⸱o.

===amid⸱o===

  1. [KEMIO] Deriv⸱aĵ⸱o de organik⸱a acid⸱o kaj amin⸱o kun la grup⸱o - -CO-N<: acet⸱amid⸱o, CH3CO-NH2; di⸱met⸱il⸱formi⸱amid⸱o HCO-N(CH3)2.
  1. [KEMIO] Simil⸱a deriv⸱aĵ⸱o de ne⸱organik⸱a acid⸱o: heksa⸱met⸱il⸱fosfor⸱amid⸱o, PO[N(CH3)2]3; amid⸱o⸱sulfon⸱at⸱a acid⸱o, HO-SO2-NH2. [SAMSENCA] peptid⸱o.

===amigdalin⸱o===

= migdalin⸱o.

===amik⸱o===

  1. Vir⸱o, kiu est⸱as lig⸱it⸱a kun ali⸱a hom⸱o per reciprok⸱a inklin⸱o: amik⸱o⸱n montr⸱as mal⸱feliĉ⸱o (L.L. Zamenhof) ; pli bon⸱a amik⸱o intim⸱a ol parenc⸱o mal⸱proksim⸱a (L.L. Zamenhof) ; amik⸱o en ĝoj⸱o kaj plor⸱o (L.L. Zamenhof) ; amik⸱o de amik⸱o est⸱as ankaŭ amik⸱o (L.L. Zamenhof) ; amik⸱o est⸱as kar⸱a, sed ver⸱o pli kar⸱a (L.L. Zamenhof).
  1. Person⸱o, kiu ne intenc⸱as mal⸱util⸱i, sed est⸱as pret⸱a help⸱i aŭ defend⸱i: mal⸱ferm⸱u, mi est⸱as amik⸱o; kiu ir⸱as?-amik⸱o⸱j de la land⸱o! (L.L. Zamenhof) ; mi gajn⸱os mi⸱a⸱n proces⸱o⸱n, ĉar mi hav⸱as amik⸱o⸱n ĉe la kort⸱eg⸱o; li kolekt⸱is ĉiu⸱j⸱n si⸱a⸱j⸱n amik⸱o⸱j⸱n, por apog⸱i la manifestaci⸱o⸱n.
  1. Tiu, kiu hav⸱as simpati⸱o⸱n, em⸱o⸱n al io: amik⸱o de la ord⸱o, de la pac⸱o; amik⸱o de la virt⸱o pli ĝust⸱e ol virt⸱ul⸱o; unu el la plej varm⸱a⸱j amik⸱o⸱j de la lingv⸱o Esperant⸱o. (L.L. Zamenhof) ; respond⸱o⸱j al la amik⸱o⸱j (L.L. Zamenhof).

===amikt⸱o===

[KRISTANISMO] Blank⸱a tuk⸱o, kiu kovr⸱as la kol⸱o⸱n kaj ŝultr⸱o⸱j⸱n de ofic⸱ant⸱a pastr⸱o.

===amilaz⸱o===

= amelaz⸱o.

===amil⸱o===

(iom arkaik⸱a)
  1. [KEMIO] Radik⸱o C5H11-: amil⸱alkohol⸱o (C5H11-OH).
  1. [KEMIO] Radikal⸱o C5H11+. Sinonim⸱o: pent⸱il⸱o.

===amin⸱o===

[KEMIO] Organik⸱a substanc⸱o, en⸱hav⸱ant⸱a nitrogen⸱o⸱n deriv⸱ebl⸱a⸱n de amoniak⸱o: R-NH2 (unu⸱a⸱rang⸱a aŭ primar⸱a), R2=NH (du⸱a⸱rang⸱a aŭ sekundar⸱a), R3N (tri⸱a⸱rang⸱a aŭ terciar⸱a), kie R est⸱as alkil⸱o aŭ aril⸱o.
Rimark⸱o. En kun⸱met⸱aĵ⸱o⸱j, ami⸱n (o) indik⸱as NH2-amin⸱o⸱grup⸱o⸱n: fen⸱ol⸱o, ami⸱n(o)acid⸱o.

===ami⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Ammi el api⸱ac⸱o⸱j) de 3-4 spec⸱o⸱j de unu⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j el la Mediterane⸱a region⸱o, Makaronezi⸱o kaj uest⸱a Azio, ekzempl⸱e Ammi majus kaj Ammi visnaga, ĉi tiu medicin⸱e uz⸱at⸱a.

===amirid⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Amyris el rut⸱ac⸱o⸱j) de arb⸱o⸱j kaj trunk⸱arbust⸱o⸱j kun plum⸱e kun⸱met⸱a⸱j foli⸱o⸱j, kun 4-5 nombr⸱a⸱j flor⸱o⸱j kaj kun drup⸱o⸱j; ĉirkaŭ 40 spec⸱o⸱j el tropik⸱a ameriko, inter ali⸱a⸱j la balzam⸱a amirid⸱o (Amyris balsamifera), ĝis 10-15 m alt⸱a, roz⸱odor⸱a arb⸱o, uz⸱at⸱a por produkt⸱ad⸱o de incens⸱o kaj de esenc⸱o.

===amiŝ⸱o===

[KRISTANISMO] An⸱o de komun⸱um⸱o Reformaci⸱a, viv⸱ant⸱a koloni⸱e en nord⸱a Ameriko.

===Amitab⸱o===

[BUDHISMO] Budho, ĉef⸱e ador⸱at⸱a de unu el la budh⸱ism⸱a⸱j grup⸱o⸱j.

===amitoz⸱o===

[BIOLOGIO] Divid⸱iĝ⸱o de nukle⸱o al du ident⸱a⸱j nukle⸱o⸱j, sen antaŭ⸱a aper⸱o kaj sen mov⸱iĝ⸱o de la kromosom⸱o⸱j: amitoz⸱o est⸱as mal⸱oft⸱a kaj karakteriz⸱as mal⸱jun⸱a⸱j⸱n aŭ mal⸱san⸱a⸱j⸱n ĉel⸱o⸱j⸱n.

===amnesti⸱o===

[JURO] ĝeneral⸱a nul⸱ig⸱o de pun⸱o⸱j el difin⸱it⸱a⸱j kategori⸱o⸱j (oft⸱e pri politik⸱a⸱j delikt⸱o⸱j), promulg⸱at⸱a en escept⸱a okaz⸱o.

===amnezi⸱o===

[MEDICINO] Perd⸱o de la memor⸱o pri difin⸱it⸱a⸱j cirkonstanc⸱o⸱j kaj fakt⸱o⸱j: amnezi⸱ul⸱o.

===amni⸱o===

[ANATOMIO] La intern⸱a membran⸱o, ĉirkaŭ⸱ant⸱a la embri⸱o⸱n de reptili⸱o⸱j, bird⸱o⸱j kaj mam⸱ul⸱o⸱j.

===amofil⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Ammophila el po⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j, kresk⸱ant⸱a⸱j en la mar⸱sabl⸱o⸱j, kun long⸱a, spik⸱form⸱a panikl⸱o; 3 spec⸱o⸱j el nord-eost⸱a Ameriko, Eŭrop⸱o kaj nord⸱a Afrik⸱o.

===amok⸱o===

[PSIKOLOGIO] Spec⸱o de frenez⸱a murd⸱em⸱o, iam trov⸱iĝ⸱ant⸱a en la malaj⸱a⸱j popol⸱o⸱j: amok⸱e kur⸱i tra la strat⸱o⸱j. [SAMSENCA] berserk⸱o.

===amom⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Amomum el zingibr⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j tropik⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun horizontal⸱a, arom⸱a rizom⸱o, el kiu kresk⸱as foli⸱hav⸱a⸱j tig⸱o⸱j kaj flor⸱hav⸱a⸱j pedunkl⸱o⸱j; ĉirkaŭ 90 spec⸱o⸱j hejm⸱a⸱j de Azio ĝis Aŭstralio, inter ali⸱a⸱j Amomum compactum (Sinonim⸱o: Amomum cardamon), kun sem⸱o⸱j uz⸱at⸱a⸱j kiel tiu⸱j de kardamom⸱o. [SAMSENCA] eletari⸱o.

===amoniak⸱o===

  1. [KEMIO] Alkal⸱a gas⸱o kun tre pik⸱ant⸱a odor⸱o, NH3, konsist⸱ant⸱a el nitrogen⸱o kaj hidrogen⸱o.
  1. [KEMIO] Ties akv⸱a solv⸱aĵ⸱o (en⸱hav⸱ant⸱a NH4OH) kun sam⸱a odor⸱o: amoniak⸱a haladz⸱o.

===amoni⸱o===

(L.L. Zamenhof) [KEMIO] La katjon⸱o NH4+, simil⸱a al Na+ kaj K+ pro reakci⸱ec⸱o: amoni⸱a sulf⸱at⸱o est⸱as uz⸱at⸱a kiel sterk⸱o; amoni⸱a klorid⸱o (NH4+Cl-); amoni⸱a⸱j sal⸱o⸱j; tetra⸱met⸱il⸱amoni⸱o (CH3)4N+. [SAMSENCA] oni⸱o.

===amonit⸱o⸱j===

[PALEONTOLOGIO] Grup⸱o de fosili⸱a⸱j cefalopod⸱o⸱j el la sub⸱klas⸱o Am⸱mon⸱oide⸱a, kiu⸱j viv⸱is de trias⸱o ĝis kretace⸱o.

===Amono===

(L.L. Zamenhof)
  1. [RELIGIO] Egipta di⸱o de Tebo asimil⸱it⸱a kun Re⸱o kaj kult⸱at⸱a, sub tiu du⸱obl⸱a nom⸱o, kiel la plej alt⸱a di⸱o.
  1. [BIBLIO] = Ben-Am⸱i, fil⸱o de Lot kaj de li⸱a pli jun⸱a fil⸱in⸱o.

===amorf⸱a===

(L.L. Zamenhof) (parol⸱ant⸱e pri solid⸱o) = ne⸱kristal⸱a.

===amorfofal⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Amorphophallus el arum⸱ac⸱o⸱j) de plant⸱o⸱j kun tub⸱er⸱a rizom⸱o glob⸱a aŭ plat⸱a, oft⸱e tre grand⸱a kaj amel⸱o⸱riĉ⸱a; tropik⸱a genr⸱o de ĉirkaŭ 90 spec⸱o⸱j el Afrik⸱o kaj Azio, kelk⸱a⸱j por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j, dum el la rizom⸱o de Amorphophallus paeoniifolius kaj Amorphophallus konjak, ambaŭ el sud-eost⸱a Azio, oni ekstrakt⸱as farun⸱o⸱n uz⸱at⸱a⸱n en la prepar⸱o de manĝ⸱aĵ⸱o⸱j.

===amorid⸱o⸱j===

(Hebrea Biblio) (majuskl⸱e en L. B.) Semid⸱a nomad⸱a popol⸱o, kiu fond⸱is dinasti⸱o⸱n en Babilono.

===amor⸱o===

La tut⸱o de la volupt⸱o⸱cel⸱a⸱j seks⸱a⸱j ag⸱o⸱j: amor⸱o est⸱as la kun⸱tuŝ⸱o de du epiderm⸱o⸱j kaj la inter⸱ŝanĝ⸱o de du kapric⸱o⸱j, dir⸱is humur⸱ist⸱o. [SAMSENCA] erot⸱o, erotik⸱a.

===amortiz⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. [FINANCO] Nul⸱ig⸱i ŝuld⸱o⸱n per regul⸱a⸱j (monat⸱a⸱j aŭ jar⸱a⸱j) part⸱o⸱pag⸱o⸱j: tiu ŝtat⸱a de⸱prunt⸱o est⸱os amortiz⸱it⸱a en du⸱dek jar⸱o⸱j.
  1. [FINANCO] En la jar⸱a⸱j kont⸱o⸱j de entrepren⸱o aŭ de privat⸱ul⸱o, kalkul⸱i la mal⸱pli⸱valor⸱iĝ⸱o⸱n de element⸱o⸱j de fiks⸱a aktiv⸱o laŭ ili⸱a probabl⸱a daŭr⸱o: la aĉet⸱prez⸱o de aŭt⸱o⸱mobil⸱o est⸱as amortiz⸱ot⸱a en kvin jar⸱o⸱j.
  1. [FIZIKO] (parol⸱ant⸱e pri laŭ⸱temp⸱e si⸱n⸱sekv⸱a⸱j oscil⸱o⸱j) Mal⸱pli⸱ig⸱i la amplitud⸱o⸱n laŭ la temp⸱o: amortiz⸱it⸱a, ne⸱amortiz⸱it⸱a oscil⸱ad⸱o. [SAMSENCA] atenu⸱i.

=== Amoso ===

[BIBLIO] La tri⸱a el la mal⸱grand⸱a⸱j profet⸱o⸱j (8a jar⸱cent⸱o antaŭ Kristo).

===AMP===

[KEMIO] Mal⸱long⸱ig⸱o de adenozin-mono⸱fosf⸱at⸱o.

===ampelopraz⸱o===

  1. [BOTANIKO] Kultiv⸱o⸱form⸱o de alium⸱o (Allium ampeloprasum grup⸱o Ampeloprasum), legom⸱o plur⸱jar⸱a, tre simil⸱a al pore⸱o, inter⸱ali⸱e pro plat⸱a⸱j foli⸱o⸱j, sed kun tip⸱a bulb⸱o, kiu form⸱as mult⸱a⸱j⸱n id⸱bulb⸱o⸱j⸱n ne en⸱ten⸱at⸱a⸱j⸱n de la bulb⸱tunik⸱o⸱j.
  1. [BOTANIKO] Speci⸱o ( Allium ampeloprasum) el Eŭrop⸱o, nord⸱a Afrik⸱o kaj Azio; tri grup⸱o⸱j de kultiv⸱o⸱form⸱o⸱j inter ali⸱a⸱j ampelopraz⸱o 1 kaj pore⸱o.

===ampelops⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Ampelopsis el vit⸱ac⸱o⸱j), parenc⸱a al partenocis⸱o kaj oft⸱e konfuz⸱it⸱a kun ĝi, de grimp⸱a⸱j lian⸱o⸱j kun fork⸱a⸱j ĉir⸱o⸱j sen al⸱fiks⸱iĝ⸱a⸱j disk⸱et⸱o⸱j; 25 spec⸱o⸱j el mez⸱varm⸱a⸱j kaj tropik⸱a⸱j region⸱o⸱j de Azio kaj Ameriko. [SAMSENCA] partenocis⸱o, vit⸱o.

===amper⸱o===

[FIZIKO] Baz⸱a unu⸱o de la kurent-intens⸱o en la inter⸱naci⸱a sistem⸱o de mezur⸱unu⸱o⸱j (SI); simbol⸱o: A ; difin⸱o: unu amper⸱o est⸱as la kurent⸱o, kiu produkt⸱as magnet⸱a⸱n fort⸱o⸱n de 2 x 10-7 neŭton⸱o⸱j metr⸱e inter du paralel⸱a⸱j sen⸱fin⸱a⸱j kondukt⸱ant⸱o⸱j de neglekt⸱ebl⸱a kver⸱sekci⸱o je distanc⸱o de unu metr⸱o.

===ampleks⸱o===

  1. La grad⸱o de volumen⸱a grand⸱ec⸱o, konsider⸱at⸱a rilat⸱e al tio, kio⸱n ĝi en⸱hav⸱as: la ampleks⸱o de li⸱a⸱j konker⸱o⸱j est⸱as frap⸱ant⸱a; salon⸱o de grandioz⸱a ampleks⸱o; don⸱i ampleks⸱o⸱n al jup⸱o per plis⸱ad⸱o; la ampleks⸱o de tajd⸱o, de fet⸱o, de oscil⸱o (amplitud⸱o), de skal⸱o. [SAMSENCA] dimensi⸱o.
  1. Grad⸱o de metafor⸱a vast⸱ec⸱o, en rilat⸱o kun la en⸱ten⸱at⸱a⸱j detal⸱o⸱j aŭ cirkonstanc⸱o⸱j: li dir⸱is, ke la ampleks⸱o de mi⸱a⸱j propon⸱o⸱j li⸱n tut⸱e kontent⸱ig⸱as (L.L. Zamenhof) ; ras⸱o⸱j kaj gent⸱o⸱j diferenc⸱as nur per si⸱a ampleks⸱o (L.L. Zamenhof) ; la ampleks⸱o de katastrof⸱o, de kriz⸱o; vast⸱a ampleks⸱o da far⸱it⸱a lern⸱ad⸱o (L.L. Zamenhof) ; tiu princip⸱o hav⸱as pli grand⸱a⸱n ampleks⸱o⸱n ol nur⸱e jur⸱a⸱n.
  1. [FILOZOFIO] Tut⸱o de la noci⸱o⸱j mal⸱pli ĝeneral⸱a⸱j, sub⸱ord⸱ig⸱it⸱a⸱j al unu super⸱a noci⸱o kaj en⸱ten⸱at⸱a de ĝi: la ide⸱o ’best⸱o’ hav⸱as pli da ampleks⸱o ol la ide⸱o ’hund⸱o’.
  1. [STATISTIKO] La interval⸱o inter la plej mal⸱grand⸱a kaj la plej grand⸱a val⸱or⸱o de variabl⸱o.
  1. [MUZIKO] La interval⸱o inter la son⸱o⸱j plej mal⸱alt⸱a kaj plej alt⸱a de instrument⸱o aŭ voĉ⸱o.

===amplif⸱i===

(transitiv⸱a) [FIZIKO] [ELEKTRO] [TELEKOMUNIKOJ] Pli⸱fort⸱ig⸱i elektr⸱a⸱j⸱n oscil⸱o⸱j⸱n aŭ altern⸱a⸱j⸱n kurent⸱o⸱j⸱n.

===amplifikator⸱o===

= amplif⸱il⸱o.

===amplitud⸱o===

  1. [SCIENCOJ] Diferenc⸱o inter la du ekstrem⸱a⸱j val⸱or⸱o⸱j de altern⸱e variant⸱a grand⸱o aŭ kvant⸱o.
  1. [SCIENCOJ] La absolut⸱a val⸱or⸱o de harmon⸱e oscil⸱ant⸱a kompleks⸱a grand⸱o.

===ampol⸱o===

  1. [KEMIO] Mal⸱grand⸱a, ŝvel⸱a, vitr⸱a uj⸱o, uz⸱at⸱a en laboratori⸱o.
  1. [MEDICINO] Vitr⸱a fand⸱ferm⸱it⸱a uj⸱et⸱o, en⸱ten⸱ant⸱a likv⸱a⸱n medikament⸱o⸱n.
  1. Elektr⸱a lum⸱ig⸱il⸱o, kiu funkci⸱as ĝeneral⸱e laŭ inkandesk⸱a princip⸱o. [SAMSENCA] lum⸱tub⸱o, lamp⸱o.
  1. [ANATOMIO] Pli larĝ⸱a part⸱o de dukt⸱o: ampol⸱o de sperm⸱o⸱dukt⸱o (aŭ: ampol⸱o de deferent⸱a kanal⸱o). [SAMSENCA] cistern⸱o.

===amput⸱i===

(transitiv⸱a) [MEDICINO] For⸱tranĉ⸱i io⸱n de viv⸱ant⸱a est⸱aĵ⸱o: amput⸱i iu⸱n je la krur⸱o; amput⸱i la pied⸱o⸱n al iu.

===Amsterdamo===

Haven⸱urb⸱o kaj ĉef⸱urb⸱o de Nederlando (4°54’ E, 52°22’ N).

===amulet⸱o===

[RELIGIO] Objekt⸱o, kiu per supoz⸱at⸱a magi⸱a efik⸱o gard⸱as si⸱a⸱n port⸱ant⸱o⸱n kontraŭ danĝer⸱o, mal⸱san⸱o, sorĉ⸱o kaj tiel plu. [SAMSENCA] fetiĉ⸱o, talisman⸱o.

===Amur⸱o===

River⸱o, 4 400 km long⸱a, en eost⸱a Azio, fin⸱iĝ⸱ant⸱a en la Oĥotsk⸱a Mar⸱o (140°50’ E, 53°10’ N).

===amuz⸱i===

(transitiv⸱a) Agrabl⸱e kaj gaj⸱ig⸱e distr⸱i: ĝi est⸱as teatr⸱aĵ⸱o, kiu dev⸱as ni⸱n amuz⸱i (L.L. Zamenhof) ; mi sci⸱is nur danc⸱i, amuz⸱i gast⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) ; mi⸱n amuz⸱as la koler⸱eg⸱o de vir⸱in⸱o (L.L. Zamenhof) ; okaz⸱is, ke, amuz⸱ant⸱e infan⸱o⸱j⸱n, mi far⸱is dom⸱et⸱o⸱j⸱n el kart⸱o⸱j (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] lud⸱i, plezur⸱ig⸱i, mal⸱enu⸱ig⸱i.

===-an===

I - Sufiks⸱o signif⸱ant⸱a:
  1. membr⸱o⸱n de grup⸱o: komitat⸱an⸱o, civit⸱an⸱o, famili⸱an⸱o, sam⸱klas⸱an⸱o;
  1. loĝ⸱ant⸱o⸱n de lok⸱o: Amerik⸱an⸱o, Pariz⸱an⸱o, urb⸱an⸱o, vilaĝ⸱an⸱o, insul⸱an⸱o;
  1. adept⸱o⸱n de sistem⸱o, disĉipl⸱o⸱n de majstr⸱o: respublik⸱an⸱o, islam⸱an⸱o, sam⸱ide⸱an⸱o; Krist⸱an⸱o, Luter⸱an⸱o.
Rimark⸱o. En ĉi tiu senc⸱o ’an’ indik⸱as simpl⸱e fakt⸱a⸱n aparten⸱ec⸱o⸱n, dum ’ist’ emfaz⸱as, se neces⸱e, aktiv⸱a⸱n part⸱o⸱pren⸱o⸱n en la koncern⸱a ism⸱o (Kompar⸱u respublik⸱ist⸱o, islam⸱ist⸱o).
an
II - Sam⸱signif⸱a mem⸱star⸱e uz⸱at⸱a morfem⸱o:

===anabaptist⸱o===

(L.L. Zamenhof) [KRISTANISMO] An⸱o de mov⸱ad⸱o, nask⸱iĝ⸱int⸱a en la 16a jar⸱cent⸱o en Germani⸱o, kiu rigard⸱is la bapt⸱o⸱n de infan⸱o⸱j sen⸱valor⸱a, kaj tial re⸱bapt⸱is la plen⸱kresk⸱ul⸱o⸱j⸱n; tiu mov⸱ad⸱o defend⸱is la klas⸱o⸱j⸱n soci⸱e sub⸱prem⸱at⸱a⸱j⸱n. [SAMSENCA] baptist⸱o, menonit⸱o.

===anabol⸱o===

[BIOLOGIO] Tut⸱o de la procez⸱o⸱j de konstru⸱o de proto⸱plasm⸱o far⸱e de la viv⸱ul⸱o⸱j: anabol⸱o konsum⸱as energi⸱o⸱n. [SAMSENCA] katabol⸱o, metabol⸱o.

===anaerobi⸱a===

(evit⸱ind⸱a) = mal⸱aerobi⸱a, aer⸱ne⸱toler⸱a.

===anafaz⸱o===

[BIOLOGIO] Faz⸱o de la mitoz⸱o aŭ mejoz⸱o, dum kiu la kromosom⸱o⸱j dis⸱iĝ⸱as.

===anafilaksi⸱o===

[MEDICINO] Fenomen⸱o, konsist⸱ant⸱a en la aper⸱o de fiziologi⸱a ŝok⸱o ĉe la sorb⸱o de ia specif⸱a protein⸱o aŭ toks⸱aĵ⸱o, pro impres⸱iĝ⸱em⸱o kaŭz⸱it⸱a de antaŭ⸱a injekt⸱o de la sam⸱a substanc⸱o: anafilaksi⸱a re⸱ag⸱o.

===anafor⸱o===

  1. [BELETRO] Ritm⸱o⸱figur⸱o, konsist⸱ant⸱a en la ripet⸱o de unu sam⸱a vort⸱o aŭ vort⸱grup⸱o komenc⸱e de si⸱n⸱sekv⸱a⸱j propozici⸱o⸱j, fraz⸱o⸱j aŭ vers⸱o⸱j, ekzempl⸱e: ’Land⸱o de liber⸱ec⸱o, land⸱o de est⸱ont⸱ec⸱o, mi vi⸱n salut⸱as! Land⸱o, pri kiu rev⸱is […]’ (L.L. Zamenhof).
  1. [LINGVOSCIENCO] Sintaks⸱a proced⸱o, per kiu ripet⸱iĝ⸱as sub ali⸱a form⸱o, inter⸱ali⸱e per pronom⸱o, antaŭ⸱a vort⸱o aŭ sintagm⸱o de la fraz⸱o. [SAMSENCA] katafor⸱o.

===anagal⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Anagallis el primol⸱ac⸱o⸱j) de plant⸱o⸱j-unu aŭ plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kaj unu arbust⸱et⸱o-kun plej⸱oft⸱e kontraŭ⸱e du⸱op⸱a⸱j aŭ verticil⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj kun okul⸱frap⸱e kolor⸱a⸱j, unu⸱op⸱e aksel⸱a⸱j flor⸱o⸱j; 28 spec⸱o⸱j el la mez⸱varm⸱a⸱j kaj varm⸱a⸱j region⸱o⸱j.

===anagir⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Anagyris el fab⸱ac⸱o⸱j) de arbust⸱o⸱j; 1 aŭ 2 Mediterane⸱a⸱j kaj Kanari⸱a⸱j spec⸱o⸱j, inter ali⸱a⸱j la fetor⸱a anagir⸱o (Anagyris foetida), mal⸱bon⸱odor⸱a kaj tre venen⸱a.

===anaglif⸱o===

  1. [BELARTOJ] Ornam⸱o barelief⸱e skulpt⸱it⸱a aŭ ĉiz⸱it⸱a sur vaz⸱o, sarkofag⸱o kaj simil⸱e.
  1. Stereo⸱skop⸱a fot⸱o aŭ projekci⸱o en du komplement⸱a⸱j kolor⸱o⸱j.

===anagram⸱o===

[BELETRO] Vort⸱o el⸱tir⸱it⸱a el ali⸱a vort⸱o per ali⸱vic⸱ig⸱o de la liter⸱o⸱j; ekzempl⸱e ’la komedi⸱a’ est⸱as anagram⸱o de’ l’ akademi⸱o’: tir⸱i anagram⸱o⸱n el ies nom⸱o. [SAMSENCA] logogrif⸱o.

===anakardi⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Anacardium el anakardi⸱ac⸱o⸱j) de arb⸱et⸱o⸱j kaj arbust⸱o⸱j, kies frukt⸱o (ŝajn⸱frukt⸱o) konsist⸱as el ŝvel⸱int⸱a, karn⸱a pedunkl⸱o, kiu port⸱as ren⸱form⸱a⸱n, unu⸱sem⸱a⸱n drup⸱o⸱n (ver⸱a⸱n frukt⸱o⸱n) kun tre mal⸱mol⸱a ŝel⸱o, en⸱hav⸱ant⸱a sem⸱o⸱n; 11 spec⸱o⸱j el tropik⸱a ameriko.

===anakinezi⸱o===

[MEDICINO] Re⸱eduk⸱ad⸱o de la mov⸱o⸱j.

===anakolut⸱o===

Konstru⸱o⸱ŝanĝ⸱o ĉe fraz⸱o, kiu, komenc⸱it⸱e en unu manier⸱o, fin⸱iĝ⸱as en ali⸱a: ekzempl⸱e ’glor⸱a la cel⸱o, sankt⸱a l’ afer⸱o, la venk⸱o-baldaŭ ĝi ven⸱os’ (L.L. Zamenhof) ; aŭ ’la propon⸱o⸱j hav⸱as la karakter⸱o⸱n ne de postul⸱o-ili est⸱as nur bon⸱intenc⸱a⸱j konsil⸱o⸱j’ (L.L. Zamenhof).

===anakond⸱o===

[ZOOLOGIO] Grand⸱eg⸱a sufok⸱serpent⸱o (Eunectes murinus) el la nord⸱a part⸱o de sud⸱a Ameriko, viv⸱ant⸱a en akv⸱o. [SAMSENCA] boa⸱o, piton⸱o.

===anakoret⸱o===

(L.L. Zamenhof) Religi⸱ul⸱o viv⸱ant⸱a en sol⸱ej⸱o. [SAMSENCA] ermit⸱o, dezert⸱ul⸱o.

===Anakreon⸱o===

Helen⸱a lirik⸱ist⸱o, fam⸱a pro si⸱a⸱j am- vin-kant⸱o⸱j (ĉirkaŭ 570-485 aK).

===anakronism⸱o===

  1. Kronologi⸱a erar⸱o, per kiu oni konfuz⸱as inter si mal⸱sam⸱dat⸱a⸱j⸱n histori⸱aĵ⸱o⸱j⸱n.
  1. Afer⸱o ne konform⸱a kun la kutim⸱o⸱j aŭ mor⸱o⸱j de la koncern⸱a epok⸱o: ŝekspir⸱o anakronism⸱e parol⸱ig⸱as Helen⸱o⸱j⸱n pri horloĝ⸱o⸱j.

===anakruz⸱o===

  1. [BELETRO] En la grek-latin⸱a metrik⸱o, krom⸱a silab⸱o antaŭ la unu⸱a pied⸱o.
  1. [MUZIKO] Komenc⸱a⸱j not⸱o⸱j antaŭ la unu⸱a mezur⸱o⸱strek⸱o.

===Anaksagor⸱o===

Helen⸱a filozof⸱o, kies disĉipl⸱o⸱j est⸱is inter ali⸱a⸱j Perikl⸱o kaj Eŭripid⸱o (ĉirkaŭ 500-428).

===analeptik⸱o===

Pli⸱fort⸱ig⸱ant⸱a kurac⸱il⸱o (ekzempl⸱e kafein⸱o, amfetamin⸱o).

===analfabet⸱o===

(L.L. Zamenhof) Hom⸱o, kiu sci⸱as nek leg⸱i nek skrib⸱i: kaj vi decid⸱as profesi⸱e labor⸱i por la afer⸱o de tiu⸱j stel⸱ornam⸱it⸱a⸱j (esperant⸱ist⸱a⸱j) analfabet⸱o⸱j? (ŝt).

===analgezik⸱o===

[MEDICINO] Kurac⸱il⸱o por mild⸱ig⸱i dolor⸱o⸱n. [SAMSENCA] trankvil⸱ig⸱aĵ⸱o.

===analgezi⸱o===

[MEDICINO] Tut⸱a aŭ -part⸱a perd⸱o de la kapabl⸱o sent⸱i dolor⸱o⸱n. [SAMSENCA] ne⸱sens⸱iv⸱a.

===analitik⸱o===

(L.L. Zamenhof) [MATEMATIKO] Part⸱o de la matematik⸱o, kie oni stud⸱as funkci⸱o⸱j⸱n per deriv⸱o kaj integr⸱o.

===analiz⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. [KEMIO] [FIZIKO] Prov⸱i trov⸱i la konsist⸱aĵ⸱o⸱j⸱n de kombinaĵ⸱o aŭ kompleks⸱aĵ⸱o: analiz⸱i solv⸱aĵ⸱o⸱n, fenomen⸱o⸱n.
  1. [LINGVOSCIENCO] Dis⸱ig⸱i el⸱dir⸱aĵ⸱o⸱n aŭ tekst⸱o⸱n en ties unu⸱o⸱j⸱n (fraz⸱o⸱j, sintagm⸱o⸱j, morfem⸱o⸱j).
  1. Detal⸱e esplor⸱i la esenc⸱o⸱n de dokument⸱o aŭ verk⸱o, por pov⸱i ĝi⸱n ĝust⸱e resum⸱i aŭ taks⸱i: analiz⸱i dokument⸱o⸱n, parol⸱ad⸱o⸱n, roman⸱o⸱n; analiz⸱i ĉiu⸱j⸱n far⸱it⸱a⸱j⸱n propon⸱o⸱j⸱n est⸱us labor⸱o sen⸱fin⸱a (L.L. Zamenhof).
  1. Esplor⸱i veter⸱stat⸱o⸱n laŭ divers⸱a⸱j vid⸱punkt⸱o⸱j, por prepar⸱i diagnoz⸱o⸱n, el kiu rezult⸱os prognoz⸱o.

===analog⸱a===

  1. Simil⸱a, laŭ kelk⸱a⸱j rilat⸱o⸱j, al ali⸱a afer⸱o de mal⸱sam⸱a spec⸱o; nur part⸱e simil⸱a: tiu⸱j du lingv⸱o⸱j hav⸱as analog⸱a⸱n manier⸱o⸱n form⸱i la plural⸱o⸱n.
  1. [ANATOMIO] Mal⸱sam⸱de⸱ven⸱a, mal⸱sam⸱origin⸱a, sed serv⸱ant⸱a al sam⸱a⸱j fiziologi⸱a⸱j cel⸱o⸱j ĉe mal⸱sam⸱a⸱j animal⸱o⸱j aŭ veget⸱aĵ⸱o⸱j: la flug⸱il⸱o⸱j de in⸱sekt⸱o⸱j (haŭt⸱fald⸱aĵ⸱o⸱j) est⸱as analog⸱a⸱j al la flug⸱il⸱o⸱j de bird⸱o⸱j (antaŭ⸱a⸱j membr⸱o⸱j). [SAMSENCA] adekvat⸱a, homolog⸱a, konform⸱a, respond⸱a, simetri⸱a.
  1. [KEMIO] (parol⸱ant⸱e pri molekul⸱o) Parenc⸱a al ali⸱a molekul⸱o pro struktur⸱o, funkci⸱o aŭ aktiv⸱ec⸱o: merkaptan⸱o est⸱as analog⸱a al alkohol⸱o (kun sam⸱a skelet⸱o sed mal⸱sam⸱a funkci⸱o); tolu⸱en⸱o est⸱as analog⸱a al benzen⸱o (kun iom diferenc⸱a struktur⸱o, sed sam⸱a reakci⸱em⸱o); ampicilino est⸱as analog⸱a al penicilin⸱o (kun sam⸱a aktiv⸱ec⸱o). [SAMSENCA] homolog⸱a.
  1. [KOMPUTIKO] (parol⸱ant⸱e pri daten⸱o⸱j) Kontinu⸱a, glat⸱e ŝanĝ⸱ebl⸱a. [SAMSENCA] cifer⸱ec⸱a.

===analogi⸱o===

Analog⸱ec⸱o: hav⸱i analogi⸱o⸱n kun io (L.L. Zamenhof) ; sam⸱gent⸱an⸱o⸱j analogi⸱e (al la famili⸱o) kred⸱as, ke ili⸱n nask⸱is la sam⸱a⸱j pra⸱pra⸱av⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; [LINGVOSCIENCO] la analogi⸱o est⸱as la plej grav⸱a ŝanĝ⸱o⸱fort⸱o; la analogi⸱o al⸱konduk⸱is Esperant⸱ist⸱o⸱j⸱n form⸱i ’alies’ laŭ la model⸱o de ’ies’.

===anal⸱o⸱j===

[HISTORIO] Rakont⸱o de histori⸱a⸱j fakt⸱o⸱j, strikt⸱e kronologi⸱a: la Anal⸱o⸱j de Tacit⸱o.

===anamirt⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Anamirta el menisperm⸱ac⸱o⸱j), parenc⸱a al kokl⸱o, de nur unu speci⸱o (Anamirta cocculus), dioik⸱a volv⸱arbust⸱o, kies frukt⸱o⸱j en⸱hav⸱as venen⸱o⸱n alkaloid⸱o⸱riĉ⸱a⸱n, uz⸱at⸱a⸱n inter⸱ali⸱e por fiŝ⸱kapt⸱ad⸱o en la hejm⸱land⸱o⸱j de la plant⸱o, Hindio kaj Malajzi⸱o. [SAMSENCA] kokl⸱o.

===Anamo===

La centr⸱a part⸱o de Vjetnami⸱o.

===anamorfoz⸱o===

Desegn⸱aĵ⸱o, kiu ŝajn⸱as konfuz⸱a, sed prezent⸱as regul⸱a⸱n bild⸱o⸱n, se rigard⸱at⸱a de difin⸱it⸱a punkt⸱o aŭ post reflekt⸱o sur kurb⸱a spegul⸱o.

===ananas⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Ananas el bromeli⸱ac⸱o⸱j) de agav⸱o⸱simil⸱a⸱j plant⸱o⸱j plur⸱jar⸱a⸱j, daŭr⸱a⸱foli⸱a⸱j, kun metro⸱long⸱a⸱j, ĉe la plej mult⸱a⸱j form⸱o⸱j dorn⸱a⸱rand⸱a⸱j foli⸱o⸱j, kaj kun konus⸱simil⸱a, ĝis 1-3-kilo⸱gram⸱a kun⸱met⸱a ŝajn⸱frukt⸱o, konsist⸱ant⸱a el la matur⸱iĝ⸱int⸱a infloresk⸱o, kies element⸱o⸱j (aks⸱o, brakte⸱o⸱j, flor⸱o⸱j kaj post⸱e ver⸱a⸱j frukt⸱o⸱j) kun⸱iĝ⸱as; 8 spec⸱o⸱j el tropik⸱a ameriko, inter ali⸱a⸱j Ananas comosus grand⸱skal⸱e kultiv⸱at⸱a en la tropik⸱a⸱j region⸱o⸱j.
  1. [KOMUNUZO] La manĝ⸱ebl⸱a ŝajn⸱frukt⸱o de ananas⸱uj⸱o: sovaĝ⸱a pom⸱o eĉ en la paradiz⸱a ĝarden⸱o mem neniam far⸱iĝ⸱os ananas⸱o! (L.L. Zamenhof). Sinonim⸱o: ananas⸱frukt⸱o.

===ana⸱o===

[FINANCO] Dek⸱ses⸱on⸱o de rupi⸱o.

===anapest⸱o===

[BELETRO] Tri⸱silab⸱a vers⸱er⸱o, en kiu post du mal⸱long⸱a⸱j aŭ sen⸱akcent⸱a⸱j silab⸱o⸱j sekv⸱as unu long⸱a aŭ akcent⸱a silab⸱o (◡◡―): en Esperant⸱o la vort⸱o «anapest’» mem prezent⸱as anapest⸱o⸱n.

===Anapurn⸱o===

  1. [GEOGRAFIO] Mont⸱a masiv⸱o en Himalaj⸱o, kies supr⸱o est⸱is la unu⸱a el la pli-ol-8 000 metr⸱o⸱j⸱n alt⸱a⸱j, kiu⸱n konker⸱is la hom⸱o (83°48’ E, 28°34’ N).
  1. [RELIGIO] Unu el la ŝakti⸱o⸱j de ŝivao.

===anarĥi⸱o===

= anarki⸱o. sen Rajt⸱ig⸱it⸱a⸱j Deleg⸱it⸱o⸱j al ni ĉiam minac⸱as anarĥi⸱o (L.L. Zamenhof) ; se ne ekzist⸱as ia⸱j ne⸱tuŝ⸱ebl⸱a⸱j leĝ⸱o⸱j, tiam ni baldaŭ hav⸱us plen⸱a⸱n anarĥi⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; sem⸱i inter ni intrig⸱o⸱j⸱n kaj anarĥi⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) (en tiu⸱j ekzempl⸱o⸱j: anarki⸱o 3).

===anarik⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Anarhichas) de bon⸱gust⸱a⸱j fiŝ⸱o⸱j el la ord⸱o de perk⸱o⸱form⸱a⸱j, sub⸱ord⸱o de bleni⸱oid⸱o⸱j, sen post⸱a⸱j membr⸱o⸱j, kun grand⸱a rond⸱a kap⸱o kaj tre fortik⸱a dent⸱ar⸱o; viv⸱as sur la mar⸱fund⸱o.

===anarki⸱o===

  1. [FILOZOFIO] Ideal⸱a stat⸱o de harmoni⸱a⸱j hom⸱a⸱j rilat⸱o⸱j, liber⸱ig⸱it⸱a⸱j dis⸱de hierarki⸱a reg⸱ad⸱o: anarki⸱o est⸱as ĝust⸱e ord⸱o.
  1. [POLITIKO] Soci⸱politik⸱a ide⸱ar⸱o, streb⸱ant⸱a al individu⸱a liber⸱ec⸱o, feder⸱ism⸱a asoci⸱iĝ⸱o kaj al for⸱ig⸱o de ĉia sub⸱prem⸱ad⸱o, ekspluat⸱ad⸱o kaj ŝtat⸱a reg⸱ad⸱o: ’Nek di⸱o, nek mastr⸱o!’ est⸱is la deviz⸱o de la romantik⸱a period⸱o de anarki⸱o; mutual⸱a⸱j kaj kooperativ⸱a⸱j soci⸱et⸱o⸱j origin⸱as el la princip⸱o⸱j de anarki⸱o.
  1. [KOMUNUZO] (evit⸱ind⸱a) Plen⸱a mank⸱o de ord⸱o kaj organiz⸱ad⸱o ([VIDU] anarĥi⸱o).

===anasark⸱o===

[MEDICINO] Hidrops⸱o de la konektiv⸱o, est⸱ig⸱ant⸱a ĝeneral⸱a⸱n ŝvel⸱o⸱n de la korp⸱o.

===anas⸱o===

[ZOOLOGIO] Bird⸱o (Anas kaj ali⸱a⸱j genr⸱o⸱j) el la ord⸱o de anser⸱o⸱form⸱a⸱j, kun mal⸱long⸱a kol⸱o kaj egal⸱larĝ⸱a bek⸱o; iu⸱j spec⸱o⸱j est⸱as ten⸱at⸱a⸱j en kort⸱o: dom⸱a, sovaĝ⸱a vir⸱anas⸱o; anas⸱ir⸱i, anas⸱paŝ⸱i (paŝ⸱i kiel anas⸱o, balanc⸱ant⸱e si⸱n de unu pied⸱o al la ali⸱a. [VIDU] anser⸱o). [SAMSENCA] krek⸱o.

===anastatik⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Anastatica el brasik⸱ac⸱o⸱j) de nur unu speci⸱o (Anastatica hierochuntica) el la dezert⸱o⸱j de nord⸱a Afrik⸱o kaj sud-uest⸱a Azio, unu⸱jar⸱a herb⸱o 10-20 cm alt⸱a, kun mal⸱grand⸱a⸱j blank⸱a⸱j flor⸱o⸱j; kiam ĝi⸱a⸱j sem⸱o⸱j matur⸱iĝ⸱as, en sek⸱a sezon⸱o, la foli⸱o⸱j fal⸱as kaj la tig⸱o⸱j en⸱volv⸱iĝ⸱as tiel, ke la plant⸱o form⸱as kvazaŭ pilk⸱o⸱n, kiu rul⸱iĝ⸱as, ĝis ĝi ating⸱as mal⸱sek⸱a⸱n lok⸱o⸱n aŭ ĝis la pluv⸱o⸱sezon⸱o komenc⸱iĝ⸱as. Sinonim⸱o: jerik⸱o⸱roz⸱o 1.

===Anastazi⸱o===

Vir⸱in⸱a nom⸱o: mi⸱a mal⸱grand⸱a frat⸱in⸱o Anastazi⸱o (L.L. Zamenhof).

===anastigmat⸱a===

(parol⸱ant⸱e pri optik⸱a lens⸱o aŭ sistem⸱o) Korekt⸱it⸱a pri astigmat⸱ec⸱o.

===anastomoz⸱o===

[ANATOMIO] Kun⸱iĝ⸱a punkt⸱o de du vaskul⸱o⸱j, nerv⸱o⸱j, muskol⸱fibr⸱o⸱j kaj simil⸱e.

===anastrof⸱o===

= inversi⸱o.

===anateksit⸱o===

[GEOLOGIO] Anateks⸱a petro.

===anateks⸱o===

[GEOLOGIO] Magm⸱iĝ⸱o de metamorf⸱a⸱j petroj pro fand⸱iĝ⸱o je alt⸱a⸱j temperatur⸱o⸱j
(> 600° c) en la profund⸱o de la ter⸱o, precip⸱e en mont⸱ar⸱iĝ⸱ant⸱a⸱j region⸱o⸱j.

===anatem⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. [BIBLIO] Tabu⸱o, per kiu hom⸱o⸱n aŭ objekt⸱o⸱n oni konsekr⸱is al Jave⸱o, kun la dev⸱ig⸱o li⸱n mort⸱ig⸱i aŭ li⸱n detru⸱i: la urb⸱o est⸱u sub anatem⸱o de la Etern⸱ul⸱o, ĝi kaj ĉio, kio est⸱as en ĝi, nur la mal⸱ĉast⸱ist⸱in⸱o Rahab rest⸱u viv⸱a! (Hebrea Biblio).
  1. [KRISTANISMO] Solen⸱a mal⸱ben⸱o, per kiu la eklezi⸱o apart⸱ig⸱as de si kulp⸱a⸱n membr⸱o⸱n.

===anatoksin⸱o===

[FARMACIO] Toksin⸱o, per trakt⸱o perd⸱int⸱a si⸱a⸱n toks⸱ec⸱o⸱n, sed konserv⸱int⸱a si⸱a⸱n antigen⸱ec⸱o⸱n kaj sekv⸱e si⸱a⸱n imun⸱ig⸱a⸱n kapabl⸱o⸱n.

===Anatoli⸱o===

Mal⸱grand-Azio.

===Anatol⸱o===

Vir⸱a nom⸱o.

===anatom⸱o===

[ANATOMIO] Special⸱ist⸱o pri anatom⸱o.

===-anc===

[SCIENCOJ] Sufiks⸱o , karakteriz⸱ant⸱a ia⸱j⸱n matematik⸱a⸱j⸱n kaj fizik⸱a⸱j⸱n grand⸱o⸱j⸱n, oft⸱e por ili⸱n disting⸱i de termin⸱o⸱j deriv⸱iĝ⸱ant⸱a⸱j de la sam⸱a radik⸱o kaj signif⸱ant⸱a⸱j fizik⸱a⸱n procez⸱o⸱n, ekzempl⸱e por disting⸱i indukt⸱o (procez⸱o kre⸱ad⸱o de elektro⸱mov⸱a fort⸱o) kaj indukt⸱anc⸱o (fizik⸱a grand⸱o, rilat⸱ant⸱a al indukt⸱o): [MATEMATIKO] vari⸱anc⸱o, signifikanc⸱o, [FIZIKO] indukt⸱anc⸱o; [AVIADO] port⸱anc⸱o.
Rimark⸱o. La vort⸱fin⸱o ’anc⸱o’ trov⸱iĝ⸱as en ne⸱analiz⸱ebl⸱a⸱j nom⸱o⸱j: admitanc⸱o, disonanc⸱o, distanc⸱o, impedanc⸱o kaj ali⸱a⸱j

===ancilostom⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Ancylostoma) de sang⸱o⸱suĉ⸱a⸱j nematod⸱o⸱j, parazit⸱ant⸱a⸱j en la mal⸱dik⸱a intest⸱o de la hom⸱o.

===anĉ⸱o===

[MUZIKO] Mal⸱dik⸱a elast⸱a lang⸱et⸱o (plej⸱oft⸱e el kan⸱o), kies vibr⸱ad⸱o produkt⸱as son⸱o⸱j⸱n ĉe kelk⸱a⸱j blov⸱instrument⸱o⸱j, ekzempl⸱e hoboj⸱o kaj simil⸱e: anĉ⸱o liber⸱a; anĉ⸱o bat⸱ant⸱a (vibr⸱ant⸱a en aer⸱fend⸱o).

===anĉov⸱o===

  1. [KUIRARTO] Spic⸱it⸱a engraŭl⸱o aŭ sprot⸱o, oft⸱e konserv⸱it⸱a en lad⸱a skatol⸱o.
  1. = engraŭl⸱o. [SAMSENCA] haring⸱o, klupe⸱o, pilĉard⸱o, sardel⸱o, sardin⸱o.

===andaluz⸱o===

An⸱o de la ĉef⸱a gent⸱o de Andaluzi⸱o.

===andant⸱o===

[MUZIKO] Verk⸱o, kies mov⸱o est⸱as mez⸱rapid⸱a.

===Andersen===

(L.L. Zamenhof) Dan⸱a verk⸱ist⸱o, aŭtor⸱o de fabel⸱o⸱j (1805-1875).

===And⸱o⸱j===

La plej grand⸱a mont⸱o⸱ĉen⸱o en sud⸱a Ameriko, 7 500 km long⸱a, apart⸱ig⸱ant⸱a ĉilion dis⸱de Argentino kaj Bolivio kaj etend⸱iĝ⸱ant⸱a pli nord⸱e tra Peruo kaj Ekvadoro, ĝis Kolombio. [SAMSENCA] Akonkagv⸱o.

===andon⸱o===

Japan⸱a nokt⸱o⸱lamp⸱o kun paper⸱um⸱it⸱a kadr⸱o.

===Andoro===

Regn⸱o en Pirene⸱o⸱j, inter Hispanio kaj Francio (Andoro Mal⸱nov⸱a, 1°31’ E, 42°30’ N).

===Andrapradeŝ⸱o===

Unu el la ŝtat⸱o⸱j de Hind⸱a Uni⸱o (Hajdarabado, 78°30’ E, 17°20’ N).

===andre⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Andreaea el andre⸱ac⸱o⸱j) de musk⸱o⸱j, kies kapsul⸱o dehisk⸱as per 4 (aŭ pli ol 4) laŭ⸱long⸱a⸱j fend⸱o⸱j; ĉirkaŭ 115 spec⸱o⸱j precip⸱e el la mild⸱a⸱j kaj mez⸱varm⸱a⸱j region⸱o⸱j.

===androce⸱o===

[BOTANIKO] Tut⸱o de la stamen⸱o⸱j de flor⸱o. Sinonim⸱o: stamen⸱ar⸱o. [SAMSENCA] ginece⸱o.

===androgen⸱o===

[BIOLOGIO] (kolektiv⸱a nom⸱o) Vir⸱seks⸱a hormon⸱o, kiu est⸱ig⸱as la vir⸱a⸱j⸱n trajt⸱o⸱j⸱n de la korp⸱o: la precip⸱a androgen⸱o est⸱as testosteron⸱o.

===androgin⸱o===

  1. a) [BOTANIKO] Plant⸱o hav⸱ant⸱a sur la sam⸱a infloresk⸱o kaj vir- kaj in-seks⸱a⸱j⸱n flor⸱o⸱j⸱n.

b) = [BOTANIKO] monoik⸱a veget⸱aĵ⸱o. [SAMSENCA] dioik⸱a.

  1. [ZOOLOGIO] Hermafrodit⸱o.

===Andromaĥ⸱o===

(L.L. Zamenhof) [BELETRO] Troja princ⸱in⸱o kaj edz⸱in⸱o de Hektor⸱o, en Iliad⸱o; protagonist⸱o en tragedi⸱o⸱j de Eŭripid⸱o kaj Racin⸱o.

===andromed⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Andromeda el erik⸱ac⸱o⸱j) de daŭr⸱a⸱foli⸱a⸱j arbust⸱et⸱o⸱j 10-40 cm alt⸱a⸱j, kun mal⸱larĝ⸱a⸱j, led⸱ec⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj kun kruc⸱form⸱a⸱j, blank⸱a⸱j aŭ roz⸱et⸱a⸱j flor⸱o⸱j en umbel⸱o; 1 aŭ 2 spec⸱o⸱j el la mal⸱varm⸱a⸱j region⸱o⸱j de Eŭrop⸱o, Azio kaj nord⸱a Ameriko.

===andropogon⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Andropogon el po⸱ac⸱o⸱j) de unu- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun unu⸱flor⸱a⸱j spik⸱et⸱o⸱j en panikl⸱o; ĉirkaŭ 100 spec⸱o⸱j el Eŭrop⸱o, Azio, Afrik⸱o kaj Ameriko. [SAMSENCA] cimbopogon⸱o.

===androzac⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Androsace el primol⸱ac⸱o⸱j) de ĉirkaŭ 100 spec⸱o⸱j de unu- kaj du-jar⸱a⸱j, nord-hemisfer⸱a⸱j herb⸱o⸱j, kelk⸱a⸱j kultiv⸱at⸱a⸱j en rok⸱ĝarden⸱o⸱j.

===anduj⸱o===

[KUIRARTO] Pork⸱a trip⸱kolbas⸱o: fum⸱aĵ⸱it⸱a anduj⸱o.

===anekdot⸱o===

Mal⸱long⸱a, kurioz⸱a aŭ sprit⸱a rakont⸱o, oft⸱e biografi⸱a: el la anekdot⸱o⸱j, kiu⸱j⸱n oni rakont⸱as pri Napoleono […] ; kabaret⸱a anekdot⸱o. [SAMSENCA] histori⸱o.

===aneks⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. [POLITIKO] En⸱pren⸱i fremd⸱a⸱n teritori⸱o⸱n en si⸱a⸱n regn⸱o⸱n: post plebiscit⸱o Savojo est⸱is aneks⸱it⸱a al Francio en 1860; en 1793 Prusi⸱o, Rusio kaj Aŭstrio per⸱fort⸱e aneks⸱is part⸱o⸱j⸱n de Pol⸱land⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Al⸱ig⸱i io⸱n mal⸱pli grav⸱a⸱n kaj ne⸱ĉef⸱a⸱n al io ĉef⸱a kaj pli grav⸱a: aneks⸱i statistik⸱o⸱j⸱n al raport⸱o.

===anelid⸱o⸱j===

[ZOOLOGIO] Filum⸱o (Annelida) de sen⸱vertebr⸱a⸱j animal⸱o⸱j, verm⸱o⸱j, kies korp⸱o konsist⸱as el ring⸱o⸱form⸱a⸱j segment⸱o⸱j, ekzempl⸱e afrodit⸱o, hirud⸱o, lumbrik⸱o, nere⸱id⸱o.

===anemi⸱o===

(L.L. Zamenhof) [MEDICINO] Mal⸱bon⸱a stat⸱o de la sang⸱o: vang⸱o⸱j pal⸱a⸱j de anemi⸱o.

===anemogram⸱o===

[METEOROLOGIO] Registr⸱il⸱foli⸱o, sur kiu est⸱as aŭtomat⸱e registr⸱at⸱a la fort⸱o de la vent⸱o.

===anemometr⸱o===

[METEOROLOGIO] Instrument⸱o, por mezur⸱i la fort⸱o⸱n kaj la rapid⸱ec⸱o⸱n de aer⸱flu⸱o⸱j inter⸱ali⸱e de la vent⸱o.

===anemon⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Anemone el ranunkol⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun sen⸱petal⸱a⸱j flor⸱o⸱j, kies sepal⸱o⸱j est⸱as okul⸱frap⸱a⸱j ĉar petal⸱ec⸱a⸱j, blank⸱a⸱j, flav⸱a⸱j, blu⸱a⸱j, ruĝ⸱a⸱j, purpur⸱a⸱j aŭ viol⸱et⸱a⸱j; 144 spec⸱o⸱j el la ekster⸱tropik⸱a⸱j region⸱o⸱j, precip⸱e de la nord⸱a hemisfer⸱o. [SAMSENCA] hepatik⸱o, pulsatil⸱o.

===aneroid⸱a===

  1. [FIZIKO] [METEOROLOGIO] (parol⸱ant⸱e pri uj⸱o) Vaku⸱ig⸱it⸱a kaj elast⸱a.
  1. [FIZIKO] [METEOROLOGIO] (parol⸱ant⸱e pri barometr⸱o) Funkci⸱ant⸱a per unu aŭ plur⸱a⸱j aneroid⸱a⸱j uj⸱o⸱j.

===anestez⸱i===

(transitiv⸱a) [MEDICINO] Sen⸱ig⸱i je la sent⸱o⸱kapabl⸱o, ordinar⸱e help⸱e de special⸱a⸱j substanc⸱o⸱j: anestez⸱i operaci⸱ot⸱o⸱n. Sinonim⸱o: sen⸱estez⸱ig⸱i.

===anet⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Anethum el api⸱ac⸱o⸱j) de 1 aŭ 2 spec⸱o⸱j de unu⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j el eost⸱a Mediterane⸱a Eŭrop⸱o, nord⸱a Afrik⸱o kaj uest⸱a Azio; plej kon⸱at⸱a speci⸱o: Anethum graveolens, kultiv⸱at⸱a por spic⸱a⸱j jun⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj ŝos⸱o⸱j uz⸱at⸱a⸱j por saŭc⸱o⸱j, kaj por umbel⸱o⸱j uz⸱at⸱a⸱j por konfit⸱ad⸱o de kukum⸱o⸱j. [SAMSENCA] aniz⸱o, fenkol⸱o, ilici⸱o. [VIDU] anetol⸱o.

===anetol⸱o===

[KEMIO] Eter⸱o, 4-met⸱oksi-alil⸱benzen⸱o, CH3-O-C6H4-CH=CH-CH 3, abund⸱a en stel⸱aniz⸱o kaj aniz⸱o.
Radiko: anet⸱o

===aneŭploid⸱a===

  1. [BIOLOGIO] (parol⸱ant⸱e pri nukle⸱o kaj ĉel⸱o) Hav⸱ant⸱a ne⸱norm⸱a⸱n nombr⸱o⸱n de kromosom⸱o⸱j: unu, du aŭ kelk⸱a⸱j⸱n krom⸱a⸱j⸱n aŭ mal⸱krom⸱a⸱j⸱n.
  1. [BIOLOGIO] (parol⸱ant⸱e pri individu⸱o) Konsist⸱ant⸱a el aneŭploid⸱a⸱j ĉel⸱o⸱j.

===aneŭrism⸱o===

[MEDICINO] Dilat⸱iĝ⸱o de arteri⸱o: romp⸱iĝ⸱o de aneŭrism⸱o.

===anfrakt⸱o===

[GEOLOGIO] Ne⸱regul⸱form⸱a kav⸱aĵ⸱o.

===angelik⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Angelica el api⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j, alt⸱a⸱j herb⸱o⸱j, kies sen⸱har⸱a, fortik⸱a, kav⸱a tig⸱o port⸱as plum⸱e kun⸱met⸱a⸱j⸱n foli⸱o⸱j⸱n kun larĝ⸱a⸱j kaj dent⸱a⸱j foli⸱er⸱o⸱j; ĉirkaŭ 110 spec⸱o⸱j el la nord⸱a hemisfer⸱o kaj ebl⸱e Nov-Zelando; ĉe plur⸱a⸱j spec⸱o⸱j la tig⸱o kaj petiol⸱o est⸱as suker⸱riĉ⸱a⸱j kaj la radik⸱o kaj frukt⸱o en⸱hav⸱as esenc⸱o⸱n, uz⸱at⸱a⸱n kiel parfum⸱o aŭ por arom⸱ig⸱i likvor⸱o⸱n.

===Angel⸱o===

Vir⸱a nom⸱o.

===angil⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Anguilla) de serpent⸱o⸱simil⸱a⸱j manĝ⸱ebl⸱a⸱j river- kaj mar-fiŝ⸱o⸱j kun muk⸱a, sen⸱skvam⸱a haŭt⸱o; ĝi⸱a⸱j Atlantik⸱a⸱j spec⸱o⸱j viv⸱as en Amerikaj (Anguilla rostrata) kaj Eŭrop⸱a⸱j (Anguilla anguilla) river⸱o⸱j, sed fraj⸱as en Sargas⸱mar⸱o: [KUIRARTO] marin⸱it⸱a, fum⸱aĵ⸱it⸱a angil⸱o; la brand⸱o en⸱tomb⸱ig⸱as la angil⸱o⸱n (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] lept⸱o⸱ĉef⸱al⸱o.

===angin⸱o===

[MEDICINO] Inflam⸱o de la gorĝ⸱a istm⸱o kaj de la faring⸱o: katara, ulcer⸱a angin⸱o.

===angi⸱o===

  1. [ANATOMIO] Vaskul⸱o 1: angi⸱pinĉ⸱il⸱o, angi⸱spasm⸱o.
  1. = vaskul⸱o 2.

===angiosperm⸱o⸱j===

[BOTANIKO] Unu el la du filum⸱o⸱j de la spermatofit⸱o⸱j (flor- aŭ sem-plant⸱o⸱j), karakteriz⸱at⸱a de ovol⸱o(j) en⸱e de ferm⸱a karpel⸱o kaj sekv⸱e de sem⸱o⸱j intern⸱e de frukt⸱o. Sinonim⸱o: magnoli⸱fit⸱o⸱j, ovari⸱plant⸱o⸱j; du klas⸱o⸱j: unu⸱kotiledon⸱o⸱j kaj du⸱kotiledon⸱o⸱j. [SAMSENCA] gimnosperm⸱o⸱j.

===angiotensin⸱o===

[KEMIO] [BIOLOGIO] Peptid⸱a hormon⸱o, pli⸱ig⸱ant⸱a la sang⸱a⸱n prem⸱o⸱n.

===anglez⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. Mal⸱nov⸱a angl⸱a vigl⸱a danc⸱o.
  1. Spec⸱o de man⸱skrib⸱o, klin⸱it⸱a al dekstr⸱e.

===anglicism⸱o===

(L.L. Zamenhof) = angl⸱ism⸱o.

===anglikan⸱o===

(L.L. Zamenhof) Membr⸱o de la anglikan⸱a eklezi⸱o.

===angl⸱o===

An⸱o de la ĉef⸱a gent⸱o de Angli⸱o. [SAMSENCA] angl⸱o, brit⸱o.

===Angolo===

Regn⸱o en sud-uest⸱a Afrik⸱o, inter Kongo kaj Namibi⸱o (Luand⸱o).

===angor⸱o===

  1. [MEDICINO] ĝeneral⸱a mis⸱sent⸱o, kun prem⸱at⸱ec⸱o, apart⸱e en la epigastr⸱a region⸱o kaj en la kap⸱o, kaj akcel⸱o de la spir⸱ad⸱o kaj puls⸱o; observ⸱ebl⸱a en divers⸱a⸱j mal⸱san⸱o⸱j, en stat⸱o⸱j de obsed⸱o, tim⸱eg⸱o aŭ grand⸱a mal⸱trankvil⸱o: trem⸱ant⸱e kaj tut⸱e mal⸱varm⸱a de angor⸱o (L.L. Zamenhof) ; preĝ⸱i en la hor⸱o de angor⸱o (L.L. Zamenhof) ; ali⸱a akuz⸱o, kiu kost⸱is al ili mult⸱e da sang⸱o kaj angor⸱o (L.L. Zamenhof) ; ’Angor⸱o⸱j’ est⸱as la unu⸱a fikci⸱a film⸱o en Esperant⸱o. [SAMSENCA] anksi⸱o.
  1. [FILOZOFIO] Mal⸱trankvil⸱o; sent⸱at⸱a de la hom⸱o antaŭ la viv⸱o kaj dev⸱ig⸱ant⸱a li⸱n met⸱i al si metafizik⸱a⸱j⸱n demand⸱o⸱j⸱n pri si⸱a⸱j stat⸱o kaj destin⸱o. [SAMSENCA] ekzist⸱ism⸱o.

===angostur⸱o===

  1. [BOTANIKO] Genr⸱o (Angostura el rut⸱ac⸱o⸱j) de 38 spec⸱o⸱j de arb⸱o⸱j kaj trunk⸱arbust⸱o⸱j el tropik⸱a sud⸱a Ameriko.
  1. [KOMUNUZO] ŝel⸱o de kelk⸱a⸱j rut⸱ac⸱o⸱j-spec⸱o⸱j de angostur⸱o 1, inter ali⸱a⸱j Angostura febrifuga, kaj precip⸱e Galipea officinalis -, pas⸱int⸱ec⸱e uz⸱at⸱a por ekstrakt⸱ad⸱o de anti⸱febr⸱a medikament⸱o, nun por fabrik⸱ad⸱o de amar⸱a aperitiv⸱o.

===angrek⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Angraecum el orkid⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun bon⸱odor⸱a⸱j, hel⸱kolor⸱a⸱j, spron⸱o⸱hav⸱a⸱j flor⸱o⸱j en grapol⸱o⸱j; ĉirkaŭ 200 spec⸱o⸱j el tropik⸱a afrik⸱o, Maskaren⸱o⸱j kaj Srilank⸱o, kelk⸱a⸱j por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j.

===angstrom⸱o===

= anstrom⸱o.

===angul⸱o===

  1. [MATEMATIKO] Mezur⸱o de la grand⸱o de rotaci⸱o. [VIDU] grad⸱o, radian⸱o, gradus⸱o.
  1. [MATEMATIKO] Region⸱o inter du si⸱n sekc⸱ant⸱a⸱j rekt⸱o⸱j, kurb⸱o⸱j, eben⸱o⸱j kaj tiel plu: akut⸱a, mal⸱akut⸱a (Sinonim⸱o: obtuz⸱a) angul⸱o; altern⸱a⸱j angul⸱o⸱j (form⸱it⸱a⸱j de rekt⸱o sekc⸱ant⸱a du ali⸱a⸱j⸱n rekt⸱o⸱j⸱n kaj situ⸱ant⸱a⸱j ambaŭ⸱flank⸱e de la sekc⸱ant⸱o, ekster⸱e aŭ intern⸱e de la rekt⸱o⸱j); apud⸱a⸱j angul⸱o⸱j (form⸱it⸱a⸱j de du si⸱n sekc⸱ant⸱a⸱j rekt⸱o⸱j kaj hav⸱ant⸱a⸱j komun⸱a⸱n later⸱o⸱n); komplement⸱a⸱j angul⸱o⸱j (kies sum⸱o egal⸱as al ort⸱o); suplement⸱a⸱j angul⸱o⸱j (kies sum⸱o egal⸱as al 180°).
  1. [MATEMATIKO] Unu el la du polus⸱a⸱j koordinat⸱o⸱j de punkt⸱o en eben⸱o.
  1. (parol⸱ant⸱e pri kompleks⸱a nombr⸱o) = argument⸱o 3.
  1. [KOMUNUZO] El⸱star⸱a eĝ⸱o, kie renkont⸱iĝ⸱as du surfac⸱o⸱j, vand⸱o⸱j, mur⸱o⸱j kaj simil⸱e: si⸱n vund⸱i ĉe la angul⸱o de mebl⸱o; grand⸱a vent⸱o puŝ⸱is la kvar angul⸱o⸱j⸱n de la dom⸱o kaj ĉi tiu fal⸱is (Hebrea Biblio) ; jen ŝi est⸱as sur la strat⸱o jen sur la plac⸱o⸱j kaj apud ĉiu angul⸱o ŝi embusk⸱as (Hebrea Biblio) ; ĉirkaŭ⸱ir⸱i la angul⸱o⸱n de dom⸱o; trans la angul⸱o (en apud⸱a strat⸱o) vi trov⸱os drink⸱ej⸱o⸱n; ŝi est⸱is tiel magr⸱a, ke ŝi⸱a korp⸱o prezent⸱is ĉiu⸱flank⸱e nur angul⸱o⸱j⸱n.
  1. [KOMUNUZO] Kav⸱a lok⸱o, kie renkont⸱iĝ⸱as du surfac⸱o⸱j, vand⸱o⸱j, mur⸱o⸱j kaj simil⸱e: serĉ⸱i en la angul⸱o⸱j de tir⸱kest⸱o; tiu ĉi hav⸱is la strang⸱a⸱n inklin⸱o⸱n glit⸱ad⸱i en angul⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; ĉiam vi las⸱as iom da polv⸱o en la angul⸱o⸱j de la ĉambr⸱o; met⸱i la knab⸱o⸱n en angul⸱o⸱n de la klas⸱ĉambr⸱o (por li⸱n pun⸱i); rid⸱et⸱o glit⸱is ĉe la angul⸱o de ŝi⸱a⸱j lip⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) la kvar angul⸱o⸱j de la ter⸱o, en ĉiu⸱j angul⸱o⸱j de la mond⸱o (L.L. Zamenhof).
  1. [KOMUNUZO] Flank⸱a mal⸱vast⸱a lok⸱o mal⸱oft⸱e vizit⸱at⸱a aŭ rigard⸱at⸱a: ŝi vol⸱is sub⸱skrib⸱i ĉio⸱n ebl⸱a⸱n kaj met⸱i si⸱a⸱n nom⸱o⸱n en ĉiu⸱j angul⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) (de la dokument⸱o); pli bon⸱e est⸱as loĝ⸱i sur angul⸱o de tegment⸱o, ol kun mal⸱pac⸱em⸱a edz⸱in⸱o (Hebrea Biblio) ; la en⸱glut⸱em⸱a cel⸱ad⸱o de ia⸱j popol⸱o⸱j kontraŭ ali⸱a⸱j en ĉiu⸱j angul⸱o⸱j de ili⸱a komun⸱a patr⸱uj⸱o (L.L. Zamenhof).
  1. [TIPOGRAFIO] Lok⸱o en gazet⸱o, regul⸱e rezerv⸱it⸱a por iu fak⸱o aŭ rubrik⸱o: la angul⸱o de la ŝak⸱amator⸱o⸱j.

===Angur⸱o===

Eks⸱a nom⸱o de Ankar⸱o.

===angvis⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o Sen⸱pied⸱a reptili⸱o (unu⸱speci⸱a genr⸱o Anguis fragilis) el la sub⸱ord⸱o de lacert⸱ul⸱o⸱j, viv⸱ant⸱a en Eŭrop⸱o kaj Azio. [SAMSENCA] bazilisk⸱o, igvan⸱o, lacert⸱o.

===anĝel⸱o===

  1. [BIBLIO] Send⸱it⸱o aŭ komisi⸱it⸱o de Jave⸱o: ek⸱vid⸱int⸱e la anĝel⸱o⸱n, kiu frap⸱is la popol⸱o⸱n, David […] (Hebrea Biblio) ; iu⸱j gast⸱ig⸱is anĝel⸱o⸱j⸱n, ne⸱sci⸱ant⸱e (Nova Testamento) ; la azen⸱in⸱o vid⸱is la anĝel⸱o⸱n de la Etern⸱ul⸱o star⸱ant⸱a⸱n sur la voj⸱o (Hebrea Biblio).
  1. [RELIGIO] (en la zoroastra, krist⸱an⸱a kaj islam⸱a kred⸱o⸱j) Spirit⸱a est⸱aĵ⸱o, mez⸱a inter Di⸱o kaj hom⸱o: ses ĉef⸱a⸱j anĝel⸱o⸱j ĉirkaŭ⸱is la tron⸱o⸱n de Ahura-Mazdo ; [KRISTANISMO] la pan⸱o de l’ anĝel⸱o⸱j (eŭkaristi⸱o); [ISLAMO] kred⸱i je Allah […] kaj je la anĝel⸱o⸱j (NK) ; for⸱pren⸱os vi⸱n la anĝel⸱o de la mort⸱o (NK) ; mal⸱bon⸱a, de⸱fal⸱int⸱a anĝel⸱o (diabl⸱o); la anĝel⸱o de l’ abism⸱o, de l’ mal⸱lum⸱o (Sat⸱an⸱o). [SAMSENCA] kerub⸱o, seraf⸱o.
  1. Am⸱ind⸱a kaj sen⸱riproĉ⸱a hom⸱o: kalumni⸱ant⸱e konstant⸱e, oni eĉ anĝel⸱o⸱n nigr⸱ig⸱as (L.L. Zamenhof) ; est⸱i anĝel⸱o inter hom⸱o⸱j, sed sat⸱an⸱o en la dom⸱o (L.L. Zamenhof) ; mi ne kred⸱as, ke neŭtral⸱a fundament⸱o far⸱os el la hom⸱o⸱j anĝel⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) ; mi buĉ⸱is por vi anĝel⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) (mi⸱a⸱n fianĉ⸱in⸱o⸱n); ŝi est⸱is anĝel⸱o de mild⸱ec⸱o; adiaŭ, anĝel⸱o de mi⸱a anim⸱o! (L.L. Zamenhof)

===anĝelus⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. [KRISTANISMO] Katolik⸱a preĝ⸱o (anĝel⸱a salut⸱o).
  1. [KRISTANISMO] Sonor⸱il⸱ad⸱o anonc⸱ant⸱a tiu⸱n preĝ⸱o⸱n je maten⸱iĝ⸱o, tag⸱mez⸱o kaj vesper⸱iĝ⸱o. [VIDU] muezin⸱o.

===Anhalt⸱o===

[HISTORIO] Iam⸱a princ⸱land⸱o en centr⸱a Germani⸱o, nun part⸱o de la land⸱o Saksi⸱o-Anhalt⸱o.

===anhel⸱i===

(ne⸱transitiv⸱a) Mal⸱facil⸱e kaj bru⸱e spir⸱i: anhel⸱i pro kur⸱ad⸱o, grimp⸱ad⸱o.

===anhidr⸱a===

(L.L. Zamenhof)
  1. [KEMIO] (parol⸱ant⸱e pri struktur⸱o de kristal⸱o aŭ ali⸱a solid⸱o) Sen akv⸱o⸱molekul⸱o⸱j: anhidr⸱a kalci⸱a sulf⸱at⸱o, CaSO4, est⸱as uz⸱at⸱a por sek⸱ig⸱i gas⸱o⸱j⸱n kaj likv⸱o⸱j⸱n.
  1. [KEMIO] (parol⸱ant⸱e pri likv⸱o aŭ gas⸱o) Ne miks⸱it⸱a kun akv⸱o aŭ akv⸱o⸱vapor⸱o.

===anhidrid⸱o===

  1. [KEMIO] Oksid⸱o, kiu kun akv⸱o pov⸱as form⸱i acid⸱o⸱n aŭ alkal⸱o⸱n: fosfor⸱a pent⸱oksid⸱o, P2O5, sulfur⸱a tri⸱oksid⸱o, SO3, kaj kalci⸱a oksid⸱o, CaO, est⸱as anhidrid⸱o⸱j.
  1. [KEMIO] Substanc⸱o, kiu rezult⸱as el la for⸱ig⸱o de la element⸱o⸱j de akv⸱o, H2O, el du molekul⸱o⸱j de acid⸱o: acet⸱at⸱a anhidrid⸱o (CH3-CO)2O.

===anhidrit⸱o===

[GEOLOGIO] Mineral⸱o el kalci⸱a sulf⸱at⸱o (sen⸱akv⸱a gips⸱o), CaSO4, triklin⸱a sed ŝajn⸱e kuba, pli dur⸱a ol gips⸱o.

===anhidr⸱o===

[KEMIO] Prefiks⸱o , uz⸱at⸱a por nom⸱i substanc⸱o⸱n de⸱ven⸱ant⸱a⸱n el ali⸱a substanc⸱o, kies molekul⸱o en⸱hav⸱as la element⸱o⸱j⸱n de al⸱don⸱a akv⸱o⸱molekul⸱o, H2O.

===Anhuj⸱o===

Provinc⸱o en la eost⸱a part⸱o de Ĉini⸱o.

===Anĥiz⸱o===

[BELETRO] Mit⸱a Troja princ⸱o, frat⸱o de Priam⸱o; el li⸱a am⸱o kun Afrodit⸱o nask⸱iĝ⸱is Eneo.

===anilid⸱o===

[KEMIO] Anil⸱in⸱amid⸱o, tio est⸱as amid⸱o, en kiu la amin⸱o est⸱as anil⸱in⸱o: acet⸱anilid⸱o.

===anil⸱o===

[BOTANIKO] Plej kon⸱at⸱a speci⸱o de indigofer⸱o (Indigofera suffruticosa, Sinonim⸱o: Indigofera anil).

===animal⸱o===

[ZOOLOGIO] Eŭkariot⸱a viv⸱ul⸱o (strikt⸱a⸱senc⸱e plur⸱ĉel⸱a, vast⸱a⸱senc⸱e kaj arkaik⸱e ankaŭ unu⸱ĉel⸱a) sen klorofil⸱o, kies ĉel⸱mur⸱o⸱j ne konsist⸱as el celuloz⸱o, ĝeneral⸱e kapabl⸱a sent⸱i kaj si⸱n mov⸱i; kolektiv⸱a nom⸱o de best⸱o⸱j kaj hom⸱o⸱j. [SAMSENCA] best⸱o, brut⸱o, veget⸱aĵ⸱o.

===anim⸱o===

  1. Ne sens⸱percept⸱ebl⸱a fort⸱o, rigard⸱at⸱a kiel la esenc⸱o kaj la eksplik⸱o de la viv⸱o de ĉiu ekzist⸱aĵ⸱o: tiel long⸱e, kiel mi⸱a anim⸱o est⸱as en mi (L.L. Zamenhof) ; hom⸱o, kies anim⸱o est⸱as en li⸱a⸱j naz⸱o⸱tru⸱o⸱j (Hebrea Biblio) (en li⸱a spir⸱o); li⸱a anim⸱o for⸱kur⸱is en la pint⸱o⸱n de la pied⸱o (L.L. Zamenhof) (li preskaŭ sven⸱as de tim⸱o); kiu vol⸱os sav⸱i si⸱a⸱n anim⸱o⸱n, tiu ĝi⸱n perd⸱os (Nova Testamento) ; ili viv⸱as per unu anim⸱o en du korp⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) (parol⸱ant⸱e pri intim⸱a⸱j amik⸱o⸱j); sen Moor ni est⸱as korp⸱o sen anim⸱o! (L.L. Zamenhof) ; el⸱ig⸱i si⸱a⸱n anim⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) (mort⸱i); (figur⸱a⸱senc⸱e) la anim⸱o de l’ mond⸱o ( [VIDU] panteism⸱o).
  1. [RELIGIO] Tiu fort⸱o, rigard⸱at⸱a kiel ne⸱materi⸱a individu⸱a esenc⸱o, per kiu la sol⸱a hom⸱o kapabl⸱as rilat⸱i kun la di⸱ec⸱o: rekomend⸱i si⸱a⸱n anim⸱o⸱n al Di⸱o; mi for⸱don⸱as mi⸱a⸱n anim⸱o⸱n al la diabl⸱o (L.L. Zamenhof) ; la unu⸱a⸱j teolog⸱o⸱j diskut⸱is, ĉu la vir⸱in⸱o hav⸱as sen⸱mort⸱a⸱n anim⸱o⸱n; la pastr⸱a fleg⸱ad⸱o de la anim⸱o⸱j.
  1. [RELIGIO] Tiu sam⸱a esenc⸱o, rigard⸱at⸱a kiel post⸱viv⸱ant⸱a la korp⸱o⸱n: kred⸱i je la trans⸱migr⸱ad⸱o de la anim⸱o⸱j ( [VIDU] metempsikoz⸱o, re⸱en⸱karn⸱iĝ⸱o); la pes⸱ad⸱o de la anim⸱o⸱j (juk⸱ad⸱o de la mort⸱int⸱o⸱j en la religi⸱o⸱j egipta, krist⸱an⸱a, islam⸱a); la anim⸱o⸱j de la purgatori⸱o; preĝ⸱i por ies anim⸱o ( [VIDU] indulgenc⸱o); vag⸱i kiel turment⸱at⸱a anim⸱o (damn⸱it⸱o). [SAMSENCA] spirit⸱o 6.
  1. [PSIKOLOGIO] Psik⸱o.
  1. Font⸱o de la sent⸱o⸱j kaj pasi⸱o⸱j, tut⸱o de la moral⸱a⸱j kaj emoci⸱a⸱j kapabl⸱o⸱j, kontrast⸱e kun la intelekt⸱a⸱j: li⸱a tut⸱a la anim⸱o ribel⸱is kontraŭ tiu hont⸱ig⸱a trud⸱o; konsider⸱i la stat⸱o⸱n de la anim⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; al⸱glu⸱iĝ⸱is li⸱a anim⸱o al Din⸱a (Hebrea Biblio) (li en⸱am⸱iĝ⸱is); son⸱o⸱j ne aŭd⸱ebl⸱a⸱j sed sent⸱ebl⸱a⸱j por ĉiu anim⸱o sen⸱tem⸱a (L.L. Zamenhof) ; Tolstoj est⸱is pli ĝust⸱e grand⸱a anim⸱o ol grand⸱a inteligent⸱o; ton⸱o⸱j, kiu⸱j parol⸱as al la anim⸱o (K. Bein) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) tiu pentr⸱aĵ⸱o ne hav⸱as anim⸱o⸱n.
  1. Hom⸱a person⸱o: est⸱is eĉ ne unu anim⸱o en mejl⸱a ĉirkaŭ⸱aĵ⸱o; urb⸱et⸱o de kvin mil anim⸱o⸱j; [BIBLIO] mi⸱a anim⸱o (mi).
  1. ĉef⸱a instig⸱ant⸱o, ag⸱ant⸱o; li est⸱is la anim⸱o de la entrepren⸱o (K. Bein), de la Rezist⸱ad⸱o. [SAMSENCA] kor⸱o, kern⸱o, motor⸱o.
  1. [TEKNIKOJ] La intern⸱a part⸱o de objekt⸱o: la anim⸱o de paf⸱il⸱o (centr⸱a kav⸱o de la tub⸱o), de violon⸱o (lign⸱a cilindr⸱et⸱o fiks⸱it⸱a sub la pont⸱o, inter la son⸱tabul⸱o kaj la dors⸱o), anim⸱o de kabl⸱o (la centr⸱a ŝnur⸱et⸱o); anim⸱o de statu⸱o (kern⸱o aŭ armatur⸱o, sur kiu oni ĝi⸱n fand⸱as). [SAMSENCA] kalibr⸱o, alez⸱o, alm⸱o.

===anizidin⸱o===

= met⸱oksi⸱anil⸱in⸱o.

===aniz⸱o===

  1. [BOTANIKO] Speci⸱o de pimpinel⸱o (Pimpinella anisum), unu⸱jar⸱a, spic⸱a herb⸱o kun frukt⸱o⸱j (du⸱aken⸱o⸱j) tre arom⸱a⸱j, kiu⸱j en⸱hav⸱as esenc⸱o⸱n util⸱ig⸱at⸱a⸱n por medicin⸱o kaj por arom⸱ig⸱i likvor⸱o⸱j⸱n kaj bombon⸱o⸱j⸱n; hejm⸱a en la orient⸱a Mediterane⸱a region⸱o, kultiv⸱at⸱a en Eŭrop⸱o, Hindio kaj Ameriko. [SAMSENCA] anet⸱o, fenkol⸱o, ilici⸱o.
  1. [KOMUNUZO] Frukt⸱o de aniz⸱o 1.

===anizol⸱o===

[KEMIO] Ne⸱natur⸱a, mal⸱agrabl⸱e aniz⸱odor⸱a substanc⸱o, met⸱oksi⸱benzen⸱o, CH3-O-C6H 5, struktur⸱a kern⸱o de aniz⸱aldehid⸱o.

===anizokori⸱o===

[MEDICINO] Ne⸱egal⸱ec⸱o de la pupil⸱o⸱j.

===anizometropi⸱o===

[MEDICINO] Ne⸱egal⸱ec⸱o de la refrakt⸱o en la du okul⸱o⸱j.

===anizosfigmi⸱o===

[MEDICINO] Ne⸱egal⸱ec⸱o de la puls⸱o⸱j en simetri⸱a⸱j arteri⸱o⸱j, ekzempl⸱e en la du radius⸱a⸱j arteri⸱o⸱j.

===anizotrop⸱a===

(evit⸱ind⸱a) = ne⸱izotrop⸱a.

===Anjo===

Kares⸱form⸱o de Anno.

===anjon⸱o===

[FIZIKO] [KEMIO] Jon⸱o, kun negativ⸱a ŝarg⸱o: dum elektroliz⸱o, anjon⸱o ir⸱as al la anod⸱o. [SAMSENCA] katjon⸱o.

===Anĵu⸱o===

(K. Kalocsay) Provinc⸱o de centr-uest⸱a Francio (Anĝero, 0°33’ U, 47°28’ N).

===Ankar⸱o===

ĉef⸱urb⸱o de Turki⸱o (32°52’ E, 39°57’ N).

===ankaŭ===

Partikul⸱o, signif⸱ant⸱a ’pli⸱e’, ’krom⸱e’, ’tiel same’ kaj uz⸱at⸱a:
  1. jen sol⸱e: ankaŭ diabl⸱o tondr⸱o⸱n sufer⸱os (L.L. Zamenhof) ; kiu am⸱as ĝu⸱o⸱n, am⸱u ankaŭ enu⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; ankaŭ al ni la sun⸱o ek⸱lum⸱os (L.L. Zamenhof) ; ankaŭ dum rid⸱ad⸱o pov⸱as dolor⸱i la kor⸱o (L.L. Zamenhof) ; ankaŭ ŝi est⸱as nom⸱at⸱a Amali⸱o (L.L. Zamenhof) ; sed ĉu la polic⸱o ankaŭ ne pov⸱as erar⸱i? (L.L. Zamenhof) ; neni⸱u dev⸱as tio⸱n sci⸱i, mi⸱a frat⸱o ankaŭ ne! (L.L. Zamenhof).
Rimark⸱o. Regul⸱e ’ankaŭ’ est⸱as met⸱at⸱a sen⸱per⸱e antaŭ la vort⸱o, kiu⸱n oni vol⸱as emfaz⸱i; nur ĉe la person⸱pronom⸱o⸱j Zamenhof iu⸱foj⸱e met⸱as ĝi⸱n post⸱e: ĉu li ankaŭ trov⸱iĝ⸱is inter la amas⸱o? (L.L. Zamenhof).
  1. jen kiel du⸱a element⸱o de du⸱op⸱a lig⸱il⸱o: ni⸱a⸱j kongres⸱o⸱j est⸱as ne sol⸱e kongres⸱o⸱j de la lingv⸱o Esperant⸱o, sed ankaŭ de la intern⸱a ide⸱o de la esperant⸱ism⸱o (L.L. Zamenhof) ; la ruband⸱o serv⸱is kiel por util⸱o, tiel ankaŭ por ornam⸱o (L.L. Zamenhof) ; ŝi⸱a el⸱parol⸱ad⸱o ne est⸱is la plej perfekt⸱a, sed ĝi ankaŭ ne prezent⸱is ia⸱j⸱n tro grav⸱a⸱j⸱n de⸱klin⸱iĝ⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof).

===ankilostom⸱o===

= ancilostom⸱o.

===ankiloz⸱o===

(L.L. Zamenhof) Part⸱a aŭ plen⸱a sen⸱mov⸱ebl⸱ec⸱o de artik⸱o.

===ankone⸱o===

[ANATOMIO] (Musculus anconeus) Muskol⸱o, fiks⸱it⸱a al epikondil⸱o kaj al uln⸱o, ekstens⸱ant⸱a la antaŭ⸱brak⸱o⸱n rilat⸱e al la brak⸱o.

===ankoraŭ===

Cirkonstanc⸱a morfem⸱o signif⸱ant⸱a:
  1. ke iu ag⸱o ne ĉes⸱is, sed daŭr⸱is ĝis la pri⸱parol⸱at⸱a moment⸱o (t.e. ’ĝis nun’ aŭ ’ĝis tiam’): Karlo ankoraŭ viv⸱as! (L.L. Zamenhof) ; ĉu vi memor⸱as ankoraŭ la bel⸱a⸱j⸱n knab⸱in⸱o⸱j⸱n, kiu⸱j danc⸱ad⸱is? (L.L. Zamenhof) ; Mart⸱a for⸱don⸱us ĉio⸱n, kio ankoraŭ rest⸱is al ŝi, por aper⸱ig⸱i rid⸱et⸱o⸱n sur ŝi⸱a buŝ⸱et⸱o (L.L. Zamenhof) ; la lamp⸱o ankoraŭ brul⸱is (L.L. Zamenhof).
  1. kaj ali⸱a⸱j antaŭ⸱a fakt⸱o aŭ ec⸱o al⸱don⸱iĝ⸱as ali⸱a(j) simil⸱a(j) (Sinonim⸱o: plu⸱e, krom⸱e, de⸱nov⸱e): li sonĝ⸱is ankoraŭ ali⸱a⸱n sonĝ⸱o⸱n (Hebrea Biblio) ; li dir⸱is ankoraŭ kelk⸱a⸱j⸱n vort⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) ; ju pli mi lern⸱as, des pli mi vid⸱as, ke mi dev⸱as ankoraŭ lern⸱i (L.L. Zamenhof) ; ankoraŭ unu foj⸱o⸱n ŝi rigard⸱is la reĝ⸱id⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; ili ir⸱is ankoraŭ kelk⸱a⸱n distanc⸱o⸱n (L.L. Zamenhof).
  1. ke oni akcent⸱as la ne⸱atend⸱it⸱ec⸱o⸱n de al⸱don⸱iĝ⸱ant⸱a cirkonstanc⸱o (Sinonim⸱o: eĉ; kaj rimark⸱u! ): ni dev⸱os el⸱lern⸱ad⸱i nur unu fremd⸱a⸱n lingv⸱o⸱n-kaj ankoraŭ tre facil⸱a⸱n (L.L. Zamenhof) ; revizor⸱o el Peterburgo, inkognit⸱e-kaj ankoraŭ kun sekret⸱a or⸱don⸱o! (L.L. Zamenhof) ; la infan⸱o est⸱is ankoraŭ pli pal⸱a ol hieraŭ (L.L. Zamenhof) ; tio⸱n ĉi ankoraŭ antaŭ la aper⸱o de la unu⸱a art⸱a lingv⸱o antaŭ⸱dir⸱is ĉiu⸱j eminent⸱a⸱j kap⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; vi est⸱is tiel bela-tia vi est⸱as ankoraŭ nun! (L.L. Zamenhof).

===ankr⸱o===

  1. [ŜIPOJ] Pez⸱a fer⸱a il⸱o konsist⸱ant⸱a el long⸱a trunk⸱o kun transvers⸱a stang⸱o (la ŝtok⸱o) je unu fin⸱o kaj du aŭ plur⸱a⸱j ŝpat⸱o⸱j je la ali⸱a, kaj serv⸱ant⸱a por fiks⸱i ŝip⸱o⸱n, en⸱iĝ⸱ant⸱e en la fund⸱o⸱n de mar⸱o, river⸱o kaj simil⸱e, aŭ por fiks⸱i balon⸱o⸱n, en⸱iĝ⸱ant⸱e en la grund⸱o⸱n: ĵet⸱i, lev⸱i la ankr⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; est⸱i, star⸱i ĉe la ankr⸱o. [SAMSENCA] grapl⸱o, kapstan⸱o, vinĉ⸱o.
  1. Fer⸱a kern⸱o en dinam⸱o⸱j, ĉirkaŭ⸱volv⸱it⸱a de elektr⸱a drat⸱o, en kiu est⸱as produkt⸱at⸱a kurent⸱o.
  1. Metal⸱a stang⸱o fin⸱iĝ⸱ant⸱a ekster⸱e per transvers⸱a fer⸱figur⸱o, kaj serv⸱ant⸱a por mal⸱help⸱i dis⸱mov⸱iĝ⸱o⸱n de mur⸱o⸱j.
  1. Pec⸱o, kun form⸱o de et⸱a ankr⸱o, kiu en horloĝ⸱o regul⸱ig⸱as la mov⸱ad⸱o⸱n de la pendol⸱o.

===anksi⸱o===

[MEDICINO] Stat⸱o de psik⸱a perturb⸱o kaj agit⸱iĝ⸱o: mal⸱trankvil⸱ec⸱o, anksi⸱o kaj angor⸱o est⸱as tri grad⸱o⸱j de unu sam⸱a stat⸱o.

===ankuz⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Anchusa el borag⸱ac⸱o⸱j) de unu- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun flor⸱o⸱j hav⸱ant⸱a⸱j funel⸱form⸱a⸱n korol⸱o⸱n ferm⸱it⸱a⸱n de kvin vil⸱a⸱j al⸱pend⸱aĵ⸱o⸱j, kaj kun rasp⸱a⸱j tig⸱o⸱j kaj foli⸱o⸱j; ĉirkaŭ 35 spec⸱o⸱j el Eŭrop⸱o, uest⸱a Azio kaj Afrik⸱o. Sinonim⸱o: bov⸱lang⸱o.

===anno===

[KUIRARTO] Japan⸱a dolĉ⸱aĵ⸱o, prepar⸱at⸱a per miks⸱ad⸱o de suker⸱o al bol⸱ig⸱it⸱a kaj dis⸱prem⸱it⸱a azuki⸱o aŭ fazeol⸱o, fab⸱o, piz⸱o, ter⸱pom⸱o, batat⸱o, kaŝtan⸱o kaj ali⸱a⸱j [SAMSENCA] jokan⸱o.

===anobi⸱o===

(L.L. Zamenhof) [ZOOLOGIO] Genr⸱o (Anobium) de in⸱sekt⸱o⸱j el la famili⸱o de anobi⸱ed⸱o⸱j, bor⸱ant⸱a⸱j en mort⸱a lign⸱o inter⸱ali⸱e de dom⸱o⸱j, mebl⸱o⸱j.

===anod⸱o===

(L.L. Zamenhof) [ELEKTRO] La pozitiv⸱a elektrod⸱o en pil⸱o, tub⸱o, elektroliz⸱a aparat⸱o kaj tiel plu. [SAMSENCA] katod⸱o.

===anodont⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Anodonta) de du⸱valv⸱a⸱j molusk⸱o⸱j kun mal⸱dik⸱a⸱j, sen⸱dent⸱a⸱j konk⸱o⸱valv⸱o⸱j, kaj viv⸱ant⸱a⸱j en sen⸱sal⸱a⸱j akv⸱o⸱j.

===anofel⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Anopheles) de in⸱sekt⸱o⸱j el la ord⸱o de dipter⸱o⸱j, famili⸱o de kul⸱ed⸱o⸱j, kies spec⸱o⸱j transport⸱as la malari⸱a⸱n parazit⸱o⸱n (plasmodi⸱o⸱n) de hom⸱o al hom⸱o. Sinonim⸱o: malari⸱a moskit⸱o.

===anoksemi⸱o===

[MEDICINO] Mank⸱o de oksigen⸱o en sang⸱o.

===anoksi⸱o===

[BIOLOGIO] [MEDICINO] Mank⸱o de oksigen⸱o en hist⸱o⸱j.

===anomali⸱o===

  1. Io ne normal⸱a, de⸱flank⸱iĝ⸱ant⸱a de ĝeneral⸱a regul⸱o: anomali⸱o en la distribu⸱a cirkvit⸱o de la var⸱o⸱j; la anomali⸱o⸱j de la franc⸱a aŭ angl⸱a ortografi⸱o. [SAMSENCA] escept⸱o.
  1. [MEDICINO] Ekster⸱normal⸱aĵ⸱o, monstr⸱aĵ⸱o: de⸱nask⸱a anomali⸱o.

===anonc⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Oficial⸱e sci⸱ig⸱i al la publik⸱o io⸱n okaz⸱ont⸱a⸱n: anonc⸱i ĝeneral⸱a⸱n amnesti⸱o⸱n, la fin⸱o⸱n de armistic⸱o, si⸱a⸱n edz⸱iĝ⸱o⸱n; anonc⸱i si⸱a⸱j⸱n last⸱a⸱j⸱n vol⸱o⸱j⸱n; la polic⸱o anonc⸱is, ke oni fin⸱e arest⸱is la krim⸱ul⸱o⸱n; [BIBLIO] nov⸱a⸱j⸱n afer⸱o⸱j⸱n Mi anonc⸱as (Hebrea Biblio) ; kiel ĉarm⸱a⸱j est⸱as sur la mont⸱o⸱j la pied⸱o⸱j de anonc⸱ant⸱o, kiu proklam⸱as pac⸱o⸱n, anonc⸱as bon⸱o⸱n! (Hebrea Biblio). [SAMSENCA] raport⸱i.
  1. Publik⸱e sci⸱ig⸱i per gazet⸱o aŭ tiu⸱cel⸱a ofic⸱ej⸱o: anonc⸱i regal⸱e la kun⸱ven⸱o⸱j⸱n de la grup⸱o; s-ro X anonc⸱as pri si⸱a perd⸱it⸱a hund⸱o; la aŭtor⸱o⸱j, kiu⸱j dezir⸱as, ke ili⸱a⸱j verk⸱o⸱j est⸱u anonc⸱at⸱a⸱j pli oft⸱e, dev⸱as si⸱n turn⸱i al la administraci⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] reklam⸱i.
  1. Formal⸱e sci⸱ig⸱i pri ies ven⸱o: se amas⸱o⸱j da kurier⸱o⸱j anonc⸱as pri mi⸱a ven⸱o […] (L.L. Zamenhof) ; bon⸱vol⸱u anonc⸱i mi⸱n al vi⸱a mastr⸱o; la kongres⸱an⸱o⸱j dev⸱os si⸱n anonc⸱i plej baldaŭ.

===anonim⸱a===

  1. Ne sur⸱hav⸱ant⸱a la nom⸱o⸱n de la aŭtor⸱o: anonim⸱a roman⸱o, leter⸱o (L.L. Zamenhof), ĉef⸱verk⸱o arkitektur⸱a, pentr⸱aĵ⸱o.
  1. Ne kon⸱ig⸱ant⸱a la nom⸱o⸱n de la posed⸱ant⸱o(j): komerc⸱a anonim⸱a soci⸱et⸱o (kies asoci⸱an⸱o⸱j ne publik⸱ig⸱as si⸱a⸱j⸱n nom⸱o⸱j⸱n kaj risk⸱as nur si⸱a⸱j⸱n invest⸱it⸱a⸱j⸱n kapital⸱o⸱j⸱n).
  1. Ne mal⸱kaŝ⸱ant⸱a si⸱a⸱n nom⸱o⸱n: raport⸱o verk⸱it⸱a de anonim⸱a aŭtor⸱o (L.L. Zamenhof) ; person⸱o, kiu dezir⸱as rest⸱i anonim⸱a (L.L. Zamenhof).

===anon⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Annona el anon⸱ac⸱o⸱j) de arb⸱o⸱j kaj trunk⸱arbust⸱o⸱j kun unu- aŭ mal⸱mult-op⸱a⸱j flor⸱o⸱j kaj kun frukt⸱o⸱j (plur⸱obl⸱a⸱j ber⸱o⸱j), de⸱ven⸱ant⸱a⸱j el la kun⸱iĝ⸱o de karpel⸱o⸱j po mult⸱a⸱j; tropik⸱a genr⸱o de 137 spec⸱o⸱j el Afrik⸱o kaj Ameriko, plur⸱a⸱j kultiv⸱at⸱a⸱j en la tropik⸱a⸱j region⸱o⸱j por manĝ⸱ebl⸱a⸱j frukt⸱o⸱j, inter ali⸱a⸱j ceri⸱moli⸱o, graviol⸱o kaj suker⸱pom⸱arb⸱o.

===anoplur⸱o⸱j===

[ZOOLOGIO] Ord⸱o (Anoplura) de sen⸱flug⸱il⸱a⸱j in⸱sekt⸱o⸱j parazit⸱a⸱j sur mam⸱ul⸱o⸱j. [SAMSENCA] pedik⸱o, ftir⸱o, laŭs⸱o.

===anopsi⸱o===

[MEDICINO] Perd⸱o de la vid⸱o.

===anorak⸱o===

Sport⸱a, vent- kaj pluv-imun⸱a jak⸱o kun kapuĉ⸱o.

===anoreksi⸱o===

[MEDICINO] Psik⸱a aŭ somat⸱a perturb⸱o, karakteriz⸱at⸱a de mank⸱o de apetit⸱o, nutr⸱aĵ-rezign⸱o kaj alt⸱grad⸱a korp⸱a magr⸱iĝ⸱o.

===anormal⸱a===

(L.L. Zamenhof) Ne⸱normal⸱a, ekster⸱norm⸱a.

===anortit⸱o===

[GEOLOGIO] Mineral⸱o, Ca(Si2Al2O8), kalci⸱a plagioklaz⸱o.

===anosmi⸱o===

[MEDICINO] Perd⸱o de la flar⸱sent⸱o.

===Anselmo===

Vir⸱a nom⸱o.

===anser⸱o===

[ZOOLOGIO] Bird⸱o (Anser) el la ord⸱o de anser⸱o⸱form⸱a⸱j, kun long⸱a kol⸱o, larĝ⸱a vost⸱o kaj pint⸱a bek⸱o alt⸱a ĉe la radik⸱o; la speci⸱o Anser anser est⸱as ten⸱at⸱a kiel gras⸱a kort⸱o⸱bird⸱o: anser⸱o gak⸱as; for⸱don⸱i anser⸱o⸱n, por ricev⸱i paser⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) (stult⸱a inter⸱ŝanĝ⸱o); cel⸱ant⸱e anser⸱o⸱n (sovaĝ⸱a⸱n), li traf⸱is aer⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) (fiask⸱is); la anser⸱o est⸱as la pork⸱o de l’ hebre⸱o; anser⸱o rost⸱it⸱a kun saŭrkraŭt⸱o kaj knel⸱o⸱j. [SAMSENCA] anas⸱o. [VIDU] anser⸱hepat⸱aĵ⸱o, anser⸱paŝ⸱o, anser⸱vic⸱e.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Sen⸱spert⸱a, sen⸱sci⸱a hom⸱o: provinc⸱a anser⸱o (L.L. Zamenhof) ; pri la gramatik⸱o, mi est⸱as komplet⸱a anser⸱in⸱o (K. Kalocsay).

===ans⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. Kurb⸱a el⸱star⸱a ne⸱mov⸱ebl⸱a ten⸱il⸱o, per kiu la man⸱o pov⸱as pren⸱i, port⸱i, tir⸱i, lev⸱i: ans⸱o de pot⸱o (L.L. Zamenhof), vaz⸱o, kruĉ⸱o, korb⸱o, tir⸱kest⸱o, klap⸱o. [SAMSENCA] manil⸱o.
  1. [ANATOMIO] Kurb⸱aĵ⸱o, form⸱it⸱a de angi⸱o, intest⸱o kaj tiel plu, re⸱ven⸱ant⸱a kontraŭ⸱direkt⸱e.
  1. (evit⸱ind⸱a) = klink⸱o.

===anstataŭ===

I - Prepozici⸱o signif⸱ant⸱a ’en la lok⸱o de’, ’en la rol⸱o, funkci⸱o de’: neni⸱u pov⸱as protest⸱i, se vi skrib⸱os per h anstataŭ super⸱sign⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; anstataŭ krisp⸱a⸱j har⸱o⸱j est⸱os kalv⸱o, kaj anstataŭ elegant⸱a mantel⸱o est⸱os sak⸱o (Hebrea Biblio) ; anstataŭ kupr⸱o mi al⸱port⸱os or⸱o⸱n (Hebrea Biblio) ; li far⸱is ŝi⸱n reĝ⸱in⸱o anstataŭ Vaŝti (Hebrea Biblio) ; ne serv⸱as larm⸱o anstataŭ arm⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] vic⸱e al.
anstataŭ
II - Subjunkci⸱o sam⸱senc⸱a, kaj en⸱konduk⸱ant⸱a:
1 infinitiv⸱o⸱n: babil⸱i, labor⸱u.
Rimark⸱o. Se la subjekt⸱o kaj predikat⸱o est⸱as ident⸱a⸱j en la ĉef- kaj en la sub-propozici⸱o , oni pov⸱as sub⸱kompren⸱i la infinitiv⸱o⸱n: Petro bat⸱is Paŭlon anstataŭ (bat⸱i) Vilhelm⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; ĉiu⸱n, kiu pet⸱os io⸱n de ia di⸱o aŭ hom⸱o anstataŭ de vi, oni ĵet⸱u en kav⸱o⸱n de leon⸱o⸱j (Hebrea Biblio) ; se vi skrib⸱os per got⸱a⸱j liter⸱o⸱j anstataŭ per liter⸱o⸱j ordinar⸱a⸱j […] (L.L. Zamenhof) ; anstataŭ man⸱o⸱n, kis⸱os mi la buŝ⸱o⸱n kun pasi’ (K. Kalocsay). Sed ĉiu⸱foj⸱e, kiam la uz⸱o de la nominativ⸱o post anstataŭ ne est⸱ig⸱as du⸱senc⸱aĵ⸱o⸱n, ĝi est⸱as prefer⸱ind⸱a, laŭ la konstant⸱a admon⸱o de Zamenhof
  1. propozici⸱o⸱n en⸱konduk⸱it⸱a⸱n per ke, kun indikativ⸱o aŭ us -form⸱o laŭ la senc⸱o: anstataŭ ke ĉiu lern⸱as divers⸱a⸱j⸱n lingv⸱o⸱j⸱n, ĉiu⸱j el⸱lern⸱ad⸱u unu sam⸱a⸱n lingv⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; Paskal⸱o dediĉ⸱is si⸱n al bigot⸱aĵ⸱o⸱j, anstataŭ ke li mal⸱kovr⸱us la infinitezim⸱a⸱n kalkul⸱o⸱n.
anstataŭ
III - Sam⸱senc⸱a mem⸱star⸱e uz⸱at⸱a morfem⸱o.

===anstrom⸱o===

[FIZIKO] Unu⸱o de long⸱o, uz⸱at⸱a en spektr⸱o⸱skopi⸱o, kaj egal⸱a al 10-10 metr⸱o⸱j;
simbol⸱o: A.

===Anŝan⸱o===

Grand⸱a urb⸱o en Ĉini⸱o (122°30’ E, 41°10’ N).

===-ant===

[SCIENCOJ] Sufiks⸱o prezent⸱ant⸱a la plen⸱um⸱ant⸱o⸱n de procez⸱o dum ties plen⸱um⸱iĝ⸱o (tiel nom⸱at⸱a ’de aktiv⸱a prezenc⸱a particip⸱o’): lup⸱o dorm⸱ant⸱a ŝaf⸱o⸱n ne kapt⸱as (L.L. Zamenhof) ; en la kandel⸱ing⸱o sid⸱is brul⸱ant⸱a kandel⸱o (L.L. Zamenhof) ; bel⸱et⸱a serv⸱ist⸱in⸱o est⸱is pren⸱ant⸱a akv⸱o⸱n: ŝi re⸱freŝ⸱ig⸱is Knut⸱o⸱n per freŝ⸱a trink⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] imperfekt⸱o.

===antagonism⸱o===

(L.L. Zamenhof) Aktiv⸱a opozici⸱o inter person⸱o⸱j, ide⸱o⸱j kaj simil⸱e: ekzist⸱is fort⸱a antagonism⸱o inter Beaufront kaj Bourlet ; antagonism⸱a⸱j fort⸱o⸱j.

===antagonist⸱o===

(L.L. Zamenhof) Aktiv⸱a, princip⸱a kontraŭ⸱ul⸱o.

===Antananariv⸱o===

ĉef⸱urb⸱o de Madagaskaro (47°30’ E, 18°54’ S).

===Antares⸱o===

[ASTRONOMIO] Fajr⸱e ruĝ⸱et⸱a stel⸱o (α Scorpii) en la konstelaci⸱o Skorpi⸱o, unu el la plej grand⸱a⸱j kon⸱at⸱a⸱j stel⸱o⸱j.

===antarkt⸱a===

(L.L. Zamenhof) [GEOGRAFIO] Sud⸱polus⸱a: la Antarkt⸱a Ocean⸱o.

===antaŭ===

I - Prepozici⸱o montr⸱ant⸱a:
  1. lok⸱o⸱n pli proksim⸱a⸱n rilat⸱e al tiu, kiu rigard⸱as, aŭ lok⸱o⸱n, al kiu front⸱as la ĉef⸱a flank⸱o de la objekt⸱o: antaŭ la dom⸱o star⸱as arb⸱o; oni met⸱is antaŭ mi glas⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; ir⸱u antaŭ mi, jen mi ven⸱as post vi (L.L. Zamenhof) ; li montr⸱is rekt⸱e⸱n antaŭ si; subit⸱e li ek⸱vid⸱is la abism⸱o⸱n antaŭ si⸱a⸱j pied⸱o⸱j; antaŭ ni si⸱n etend⸱is la sen⸱lim⸱a mar⸱o; bala⸱i antaŭ si⸱a pord⸱o (L.L. Zamenhof) ; li star⸱is tuj antaŭ mi; (kun al⸱mov⸱o) la milit⸱ist⸱o⸱j ven⸱is antaŭ la urb⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; si⸱n ĵet⸱i antaŭ ies pied⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) ; Lot el⸱ir⸱is al ili antaŭ la sojl⸱o⸱n kaj la pord⸱o⸱n li ŝlos⸱is post si (Hebrea Biblio).
  1. lok⸱o⸱n rigard⸱at⸱a⸱n de iu (sub la okul⸱o⸱j de, en la ĉe⸱est⸱o de): parol⸱i antaŭ la publik⸱o; klin⸱i si⸱a⸱n nuk⸱o⸱n antaŭ iu (L.L. Zamenhof) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) ced⸱i, humil⸱ig⸱i, trem⸱i, tim⸱i antaŭ iu; mi ne intenc⸱as io⸱n kaŝ⸱i antaŭ vi (L.L. Zamenhof) ; mal⸱kovr⸱i si⸱a⸱n kor⸱o⸱n antaŭ iu; (kun mov⸱o) mi pet⸱os la permes⸱o⸱n ven⸱i antaŭ vi⸱a⸱j⸱n okul⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) ; ĵet⸱i perl⸱o⸱j⸱n antaŭ la pork⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) ; kaj Sat⸱an⸱o for⸱ir⸱is de antaŭ la Etern⸱ul⸱o (Hebrea Biblio).
Rimark⸱o. 1 ’Oni pov⸱as sen erar⸱o uz⸱i la nominativ⸱o⸱n, se la senc⸱o de direkt⸱o koncern⸱as ne la substantiv⸱o⸱n aŭ la pronom⸱o⸱n, sed ia⸱n ali⸱a⸱n vort⸱o⸱n, kiu⸱n ni sub⸱kompren⸱as; ekzempl⸱e oni pov⸱as tut⸱e bon⸱e dir⸱i ’oni met⸱is antaŭ mi manĝ⸱il⸱ar⸱o⸱n’ (L.L. Zamenhof) (sub⸱kompren⸱u sur la tabl⸱o⸱n).
  1. Temp⸱o⸱n pli fru⸱a⸱n ol ali⸱a (pli baldaŭ ol): ne laŭd⸱u la tag⸱o⸱n antaŭ vesper⸱o (L.L. Zamenhof) ; la kun⸱ven⸱o fin⸱iĝ⸱is antaŭ la dek⸱a; fier⸱ec⸱o ven⸱as antaŭ la fal⸱o (L.L. Zamenhof) ; atend⸱u mi⸱n, se vi al⸱ven⸱os antaŭ mi; tio⸱n oni dev⸱as pag⸱i antaŭ la fin⸱o de la monat⸱o; li for⸱vetur⸱is antaŭ tri tag⸱o⸱j (tri tag⸱o⸱j⸱n antaŭ hodiaŭ); mi atend⸱as de vi respond⸱o⸱n de antaŭ unu monat⸱o!; antaŭ ne⸱long⸱e. [SAMSENCA] de, ĝis, por.
  1. Rang⸱o⸱n pli alt⸱a⸱n ol ali⸱a: mi ŝat⸱as vi⸱n antaŭ li; la pli⸱bon⸱ec⸱o de Esperant⸱o. Volapük est⸱as ekster dub⸱o (L.L. Zamenhof) ; antaŭ ĉio mi dev⸱as pet⸱i vi⸱a⸱n pardon⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; rang⸱ig⸱i la ekonomik⸱o⸱n antaŭ la politik⸱o; vi⸱a san⸱o ven⸱as antaŭ la ceter⸱a⸱j task⸱o⸱j. [SAMSENCA] super.
Rimark⸱o. 2 Por evit⸱i konfuz⸱o⸱n inter la temp⸱a kaj la lok⸱a senc⸱o⸱j de ’antaŭ’, oni pov⸱as uz⸱i la pli preciz⸱a⸱j⸱n form⸱o⸱j⸱n ’iam antaŭ’ aŭ ’pli fru⸱e’ ol pri temp⸱o, kaj ie ’antaŭ’ pri lok⸱o; en la temp⸱a senc⸱o oni pov⸱as ankaŭ uz⸱i ’antaŭ’ ol, sub⸱kompren⸱ant⸱e la verb⸱o⸱n: vi ced⸱os antaŭ ol mi; ceter⸱e ’antaŭ’ kun akuz. pov⸱as hav⸱i nur lok⸱a⸱n senc⸱o⸱n.
antaŭ
II - Part⸱o de kun⸱met⸱it⸱a subjunkci⸱o antaŭ ol, signif⸱ant⸱a ’antaŭ la temp⸱o, kiam’: antaŭ ol ĝi tio⸱n konsci⸱is, ĝi trov⸱iĝ⸱is en grand⸱a ĝarden⸱o (L.L. Zamenhof) ; mi rapid⸱as respond⸱i la demand⸱o⸱n, antaŭ ol mi al⸱paŝ⸱as al la publik⸱ig⸱ad⸱o (L.L. Zamenhof) ; li dis⸱bat⸱os vi⸱n, antaŭ ol vi hav⸱os la temp⸱o⸱n pet⸱eg⸱i li⸱n pri indulg⸱o (L.L. Zamenhof) ; ne vid⸱ig⸱u vi⸱n al la vir⸱o, antaŭ ol li fin⸱os manĝ⸱i kaj trink⸱i (Hebrea Biblio).
Rimark⸱o. 3 Kiel vid⸱ebl⸱as en la last⸱a ekzempl⸱o, Zamenhof uz⸱ad⸱is la os -form⸱o⸱n por esprim⸱i la perfekt⸱a⸱n futur⸱o⸱n (est⸱os -int⸱a); oni neniam en tia okaz⸱o uz⸱u la is -form⸱o⸱n.
Rimark⸱o. 4. Kiam la subjekt⸱o⸱j de la du propozici⸱o⸱j est⸱as ident⸱a⸱j, oni pov⸱as ankaŭ uz⸱i la infinitiv⸱o⸱n: li salut⸱is antaŭ ol for⸱ir⸱i; vi dev⸱as zorg⸱e esplor⸱i la afer⸱o⸱n, antaŭ ol suspekt⸱i iu⸱n.
antaŭ
III - Mem⸱star⸱e uz⸱at⸱a morfem⸱o, esprim⸱ant⸱a ĝeneral⸱e pli⸱proksim⸱ec⸱o⸱n en la spac⸱o aŭ temp⸱o.

===antecedent⸱o⸱j===

  1. [JURO] Tut⸱o de la antaŭ⸱a kondut⸱o de person⸱o; ies pas⸱int⸱a viv⸱histori⸱o: la akuz⸱it⸱o hav⸱as tre bon⸱a⸱j⸱n antecedent⸱o⸱j⸱n; la reg⸱ist⸱ar⸱o pet⸱is de si⸱a⸱j funkci⸱ul⸱o⸱j resum⸱o⸱n de ili⸱a⸱j antecedent⸱o⸱j.
  1. [MEDICINO] Tut⸱o de la antaŭ⸱a⸱j afekci⸱o⸱j, kiu⸱j ebl⸱e pov⸱as klar⸱ig⸱i la nun⸱a⸱n stat⸱o⸱n de mal⸱san⸱ul⸱o. [SAMSENCA] precedenc⸱o.

===antedon⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Antedon) de ekinoderm⸱o⸱j el la klas⸱o de krinoid⸱o⸱j, ne fiks⸱iĝ⸱int⸱a⸱j al la mar⸱fund⸱o per tig⸱o.

===antefiks⸱o===

[ARKITEKTURO] Ornam⸱aĵ⸱o (oft⸱e konsist⸱ant⸱a el ornam⸱it⸱a⸱j tegol⸱o⸱j), fiks⸱it⸱a ĉe la antaŭ⸱o de tegment⸱o.

===antemid⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Anthemis el aster⸱ac⸱o⸱j) de unu-, du- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun plur⸱obl⸱e plum⸱e divid⸱a⸱j aŭ kvazaŭ⸱divid⸱a⸱j foli⸱o⸱j, kun mult⸱a⸱j, apeks⸱a⸱j, long⸱pedunkl⸱a⸱j, radi⸱a⸱j kapitul⸱o⸱j, konsist⸱ant⸱a⸱j el flav⸱a disk⸱o kaj ĝeneral⸱e blank⸱a kron⸱o; ĉirkaŭ 210 spec⸱o⸱j el Eŭrop⸱o, uest⸱a Azio kaj nord⸱a kaj eost⸱a Afrik⸱o, plur⸱a⸱j medicin⸱e uz⸱at⸱a⸱j kaj/aŭ ĝarden⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j. [SAMSENCA] kamomil⸱o.

===antem⸱o===

[MUZIKO] En brit⸱a⸱j land⸱o⸱j, motet⸱o kun vort⸱o⸱j el la Bibli⸱o.

===antenari⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Antennaria el aster⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j, dioik⸱a⸱j, oft⸱e lanug⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun mal⸱grand⸱a⸱j kapitul⸱o⸱j unu⸱op⸱a⸱j aŭ en korimb⸱o; 71 spec⸱o⸱j el Eŭrop⸱o, Azio kaj Ameriko.

===anten⸱o===

  1. [ZOOLOGIO] Palp⸱a, pli-mal⸱pli faden⸱form⸱a organ⸱o, trov⸱iĝ⸱ant⸱a sur la kap⸱o de artropod⸱o⸱j kaj ali⸱a⸱j best⸱o⸱j.
  1. [ŜIPOJ] Long⸱a kaj fleks⸱ebl⸱a stang⸱o, kiu⸱n oni fiks⸱as al la mez⸱o aŭ supr⸱o de mast⸱o, por ten⸱i tri⸱angul⸱a⸱n vel⸱o⸱n.
  1. [TELEKOMUNIKOJ] Metal⸱a drat⸱o aŭ drat⸱ar⸱o, kiu serv⸱as kiel mal⸱ferm⸱it⸱a oscil⸱cirkvit⸱o, por ricev⸱i aŭ el⸱send⸱i radi⸱o⸱signal⸱o⸱j⸱n: direkt⸱a, sen⸱direkt⸱a anten⸱o; jagi⸱a anten⸱o (fask⸱o⸱ĵet⸱a anten⸱o), radi⸱ant⸱a anten⸱o; reflekt⸱a, send⸱a, ricev⸱a anten⸱o; sur⸱tegment⸱a anten⸱o kolektiv⸱a; kadr⸱a, ombrel⸱a, prism⸱a, vent⸱um⸱il⸱a anten⸱o.

===anteridi⸱o===

[BOTANIKO] Organ⸱o de la plant⸱o⸱j, tip⸱a nur ĉe la kriptogam⸱o⸱j, kiu produkt⸱as vir⸱seks⸱a⸱j⸱n gamet⸱o⸱j⸱n ( [SAMSENCA] anterozoid⸱o).

===anter⸱o===

[BOTANIKO] La supr⸱a, ĝeneral⸱e pli larĝ⸱a part⸱o de stamen⸱o, kiu produkt⸱as kaj en⸱ten⸱as polen⸱o⸱n en polen⸱sak⸱o⸱j. [SAMSENCA] tek⸱o.

===anterozoid⸱o===

[BOTANIKO] Vir⸱seks⸱a gamet⸱o de la plant⸱o⸱j. [SAMSENCA] oosfer⸱o, spermatozo⸱o.

===antheli⸱o===

[METEOROLOGIO] Optik⸱a aper⸱aĵ⸱o, difuz⸱a bild⸱o de Sun⸱o en la kontraŭ⸱a direkt⸱o.

===ant⸱i===

Prefiks⸱o , signif⸱ant⸱a ’opozici⸱e al’, ’mal⸱amik⸱a al’: anti⸱faŝist⸱o, anti⸱febr⸱a medikament⸱o, anti⸱partikl⸱o, anti⸱materi⸱o, anti⸱neŭtrin⸱o; anti⸱toks(in)o, antitez⸱o. [SAMSENCA] kontraŭ.
Rimark⸱o. ’anti’ trov⸱iĝ⸱as en iu⸱j ne⸱analiz⸱ebl⸱a⸱j vort⸱o⸱j: antiar⸱o, antibiotik⸱o, anticiklon⸱o, antikorp⸱o kaj ali⸱a⸱j

===antiar⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Antiaris el morus⸱ac⸱o⸱j) de nur unu speci⸱o (Antiaris toxicaria) el Afrik⸱o kaj Azio, tropik⸱a, daŭr⸱a⸱foli⸱a arb⸱o kun venen⸱a lakt⸱o⸱suk⸱o kaj kun sen⸱petal⸱a⸱j flor⸱o⸱j; inciz⸱o en la trunk⸱o⸱ŝel⸱o el⸱flu⸱ig⸱as tre venen⸱a⸱n lakt⸱o⸱suk⸱o⸱n ( [SAMSENCA] upas⸱o). Sinonim⸱o: upas⸱arb⸱o.

===antibiotik⸱o===

[BIOLOGIO] [FARMACIO] Kemi⸱a organik⸱a substanc⸱o, produkt⸱at⸱a de mikrob⸱o⸱j (precip⸱e mal⸱super⸱a⸱j fung⸱o⸱j kaj bakteri⸱o⸱j) aŭ kemi⸱e sintez⸱at⸱a, kiu hav⸱as la ec⸱o⸱n, en dilu⸱it⸱a⸱j solv⸱aĵ⸱o⸱j, mal⸱help⸱i la kresk⸱ad⸱o⸱n de bakteri⸱o⸱j kaj ali⸱a⸱j mikro⸱organism⸱o⸱j, kaj eĉ ili⸱n detru⸱i (ekzempl⸱e penicilin⸱o, streptomicin⸱o); vast⸱e uz⸱at⸱a en la kurac⸱ad⸱o de infekt⸱a⸱j mal⸱san⸱o⸱j de hom⸱o⸱j kaj best⸱o⸱j, pli mal⸱oft⸱e de plant⸱o⸱j.

===anticiklon⸱o===

[VIDU] ciklon⸱o.

===anticip⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Uz⸱i, al⸱propr⸱ig⸱i antaŭ la dec⸱a aŭ kutim⸱a temp⸱o: anticip⸱i si⸱a⸱j⸱n rent⸱o⸱j⸱n; anticip⸱i plezur⸱o⸱n; (analog⸱e) anticip⸱i la rezult⸱o⸱j⸱n de balot⸱o; anticip⸱i la fakt⸱o⸱j⸱n (rakont⸱i post⸱ven⸱int⸱a⸱j⸱n fakt⸱o⸱j⸱n antaŭ ol la antaŭ⸱ir⸱int⸱a⸱j⸱n); ne ĝoj⸱u jam, vi anticip⸱as mi⸱a⸱n decid⸱o⸱n!
  1. Far⸱i, plen⸱um⸱i antaŭ la temp⸱o: anticip⸱i pag⸱o⸱n de ŝuld⸱o; anticip⸱i si⸱a⸱n re⸱hejm⸱iĝ⸱o⸱n; (figur⸱a⸱senc⸱e) anticip⸱it⸱a mal⸱jun⸱ec⸱o.
  1. Antaŭ⸱temp⸱e imag⸱i, el⸱pens⸱i: La scienc⸱fikci⸱o oft⸱e anticip⸱as la nov⸱a⸱j⸱n invent⸱o⸱j⸱n.

===antidork⸱o===

= salt⸱antilop⸱o.

===antidot⸱o===

= kontraŭ⸱venen⸱o.

===antifon⸱o===

[MUZIKO] Mal⸱long⸱a fraz⸱o, kantat⸱a antaŭ kaj post psalm⸱o aŭ preĝ⸱o.

===antifraz⸱o===

[BELETRO] Retor⸱ik⸱a figur⸱o, konsist⸱ant⸱a en ironi⸱a uz⸱o de vort⸱o aŭ esprim⸱o en senc⸱o kontraŭ⸱a al ties ordinar⸱a signif⸱o, ekzempl⸱e ’jen bel⸱a labor⸱o!’ (kia fuŝ⸱aĵ⸱o!).

===antigen⸱o===

[BIOLOGIO] [MEDICINO] (kolektiv⸱a nom⸱o) Molekul⸱o aŭ molekul⸱ar⸱o, ig⸱ant⸱a limfocit⸱o⸱j⸱n produkt⸱i antikorp⸱o⸱n. [SAMSENCA] antikorp⸱o, imun⸱a sistem⸱o.

===Antigon⸱o===

[BELETRO] Mit⸱a fil⸱in⸱o de Edip⸱o, ĉef⸱rol⸱ant⸱a en tragedi⸱o⸱j de Esĥil⸱o, Eŭripid⸱o, Sofokl⸱o, Racin⸱o kaj modern⸱ul⸱o⸱j.

===Antigvo-Barbudo===

Insul⸱ar⸱o kaj regn⸱o en Mal⸱grand⸱a⸱j Antiloj (Sankt⸱a Johano).

===antiklinal⸱o===

[GEOLOGIO] Konveks⸱a part⸱o de falt⸱o. [SAMSENCA] sinklinal⸱o.

===antikorp⸱o===

[BIOLOGIO] [MEDICINO] (kolektiv⸱a nom⸱o) Protein⸱o, produkt⸱at⸱a en la sang⸱o far⸱e de limfocit⸱o⸱j por specif⸱e neŭtral⸱ig⸱i fremd⸱a⸱j⸱n, inter ali⸱a⸱j danĝer⸱a⸱j⸱n substanc⸱o⸱j⸱n. Sinonim⸱o: imun⸱o⸱globulin⸱o. [SAMSENCA] antigen⸱o, imun⸱a sistem⸱o.

===antikrist⸱o===

Mal⸱amik⸱o de Kristo kaj krist⸱an⸱ism⸱o.

===antikv⸱a===

  1. Ekzist⸱int⸱a kaj de long⸱e ne plu ekzist⸱ant⸱a: la antikv⸱a grek⸱a lingv⸱o (la helen⸱a): leg⸱end⸱o el la temp⸱o antikv⸱a (L.L. Zamenhof) ; ili re⸱konstru⸱os la antikv⸱a⸱j⸱n ruin⸱o⸱j⸱n (Hebrea Biblio) ; ĝis la nun⸱a temp⸱o ili ag⸱as laŭ la mor⸱o⸱j antikv⸱a⸱j (L.L. Zamenhof) ; de⸱met⸱i de si la antikv⸱a⸱n Adamon (L.L. Zamenhof) (pli⸱bon⸱ig⸱i la kondut⸱o⸱n); la antikv⸱e dron⸱int⸱a trezor⸱o de la Nibelung⸱o⸱j (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] pra⸱a, arkaik⸱a, alt⸱a.
  1. Tro mal⸱nov⸱a, mal⸱modern⸱a: antikv⸱a mod⸱o.

===Antilebanon⸱o===

Mont⸱o⸱ĉen⸱o inter Sirio kaj Libano (36°10’ E, 33°45’ N).

===antilid⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Anthyllis el fab⸱ac⸱o⸱j) de unu- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kaj de tuf⸱arbust⸱o⸱j kun divers⸱kolor⸱a⸱j flor⸱o⸱j en dens⸱a⸱j kap⸱o⸱j, pli mal⸱oft⸱e unu⸱op⸱a⸱j aŭ en grapol⸱o⸱j, kaj kun mal⸱grand⸱a⸱j guŝ⸱o⸱j plej⸱oft⸱e ne⸱dehisk⸱a⸱j; ĉirkaŭ 20 spec⸱o⸱j el sud⸱a Eŭrop⸱o, Makaronezi⸱o, nord-eost⸱a Afrik⸱o kaj uest⸱a Azio.

===Antiloj===

(L.L. Zamenhof)
  1. Insul⸱ar⸱o inter Atlantik⸱o kaj la Kariba Mar⸱o; oni disting⸱as la Grand⸱a⸱j⸱n Antilojn (Kubo, Hispaniol⸱o, Jamajk⸱o kaj Portoriko, 65-85° U, 20° N) kaj la Mal⸱grand⸱a⸱j⸱n Antilojn (tio est⸱as la Al⸱vent⸱a⸱j kaj la Sub⸱vent⸱a⸱j Insul⸱o⸱j, 60-65° U, 15° N).
  1. [POLITIKO] Regn⸱o en Mal⸱grand⸱a⸱j Antiloj 1 (Vilemurb⸱o).

===antilop⸱o===

[ZOOLOGIO] Kolektiv⸱a nom⸱o de divers⸱a⸱j sovaĝ⸱a⸱j, plej⸱part⸱e bel⸱a⸱j aŭ strang⸱a⸱j, rapid⸱kur⸱a⸱j mam⸱ul⸱o⸱j el la ord⸱o de par⸱huf⸱ul⸱o⸱j, famili⸱o de bov⸱ed⸱o⸱j, viv⸱ant⸱a⸱j en varm⸱a⸱j land⸱o⸱j. [SAMSENCA] alcelaf⸱o, ĉam⸱o , gazel⸱o.

===antimon⸱o===

  1. [KEMIO] Element⸱o, Sb, atom⸱numer⸱o 51, atom⸱mas⸱o 121,76: antimon⸱a klorid⸱o (SbCl3 kaj SbCl5, respektiv⸱e ankaŭ antimon⸱a tri⸱klor⸱id⸱o kaj penta⸱klorid⸱o); antimon⸱at⸱a acid⸱o (H3SbO4); antimon⸱it⸱a acid⸱o (H3SbO3); antimon⸱a⸱j kombinaĵ⸱o⸱j; antimon⸱il⸱o (la radik⸱o SbO3).
  1. [KEMIO] Ne⸱metal⸱o blu⸱et⸱e blank⸱a, de lamen⸱a struktur⸱o, uz⸱at⸱a en industri⸱o kaj medicin⸱o.

===antinomi⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. [FILOZOFIO] Natur⸱a kaj ne⸱evit⸱ebl⸱a kontraŭ⸱ec⸱o, de⸱ven⸱ant⸱a de la leĝ⸱o⸱j mem de la hom⸱a raci⸱o. [SAMSENCA] tez⸱o, antitez⸱o. [VIDU] Kanti⸱o, Hegelo.
  1. [KOMUNUZO] Kontraŭ⸱ec⸱o de du princip⸱o⸱j aŭ leĝ⸱o⸱j: la antinomi⸱o inter ord⸱o kaj liber⸱o.

===Antino⸱o===

[HISTORIO] Jun⸱a, tre bel⸱a sklav⸱o, kiu iĝ⸱is la favor⸱at⸱o de Hadrian⸱o.

===Antioĥio===

[HISTORIO] ĉef⸱urb⸱o de la antikv⸱a Sirio kaj lul⸱il⸱o de la helen⸱a krist⸱an⸱ism⸱o (36°10’ E, 36°14’ N).

===Antioĥ⸱o===

[HISTORIO] Nom⸱o de plur⸱a⸱j reĝ⸱o⸱j helen⸱o-siriaj.

===Antiop⸱o===

  1. [MITOLOGIO] Reĝ⸱id⸱in⸱o, kiu⸱n Zeŭso amor⸱is sub form⸱o de satirus⸱o.
  1. [MITOLOGIO] Reĝ⸱in⸱o de la Amazon⸱o⸱j, patr⸱in⸱o de Hipolit⸱o.

===antipati⸱o===

Mal⸱simpati⸱o: la ras⸱a antipati⸱o (L.L. Zamenhof) ; hav⸱i kontraŭ iu antipati⸱o⸱n natur⸱a⸱n (L.L. Zamenhof).

===antipirin⸱o===

(L.L. Zamenhof) [FARMACIO] Blank⸱a amar⸱a pulvor⸱o, el⸱tir⸱it⸱a el ter⸱karb⸱o kaj uz⸱at⸱a kontraŭ febr⸱o kaj neŭr⸱algi⸱o, C11H12ON2. [SAMSENCA] kinin⸱o, aspirin⸱o.

===antipod⸱o===

  1. Lok⸱o de la ter⸱o, kuŝ⸱ant⸱a sub ni⸱a⸱j pied⸱o⸱j sur la ali⸱a hemisfer⸱o, kaj diametr⸱e kontraŭ⸱a al la lok⸱o, sur kiu ni star⸱as: kiam est⸱as tag⸱mez⸱o en iu lok⸱o, est⸱as nokt⸱o⸱mez⸱o en ĝi⸱a antipod⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) ĝust⸱a mal⸱o, kontraŭ⸱o: li star⸱as je la antipod⸱o de mi⸱a teori⸱o.

===antirin⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Antirrhinum el skrofulari⸱ac⸱o⸱j) de unu-, duk plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j, kies du⸱lip⸱a⸱j, buŝ⸱form⸱a⸱j flor⸱o⸱j, unu⸱op⸱e aksel⸱a⸱j aŭ en apeks⸱a grapol⸱o, hav⸱as kvazaŭ ĝib⸱o⸱n ĉe la baz⸱o de la korol⸱a tub⸱o; ĉirkaŭ 20 spec⸱o⸱j el la Mediterane⸱a region⸱o, plur⸱a⸱j kultiv⸱at⸱a⸱j por okul⸱frap⸱e kolor⸱a⸱j flor⸱o⸱j. Sinonim⸱o: leon⸱faŭk⸱o, lup⸱faŭk⸱o.

===antisemit⸱o===

Person⸱o mal⸱amik⸱a al la jud⸱o⸱j: modern⸱a⸱j antisemit⸱o⸱j cel⸱as kred⸱ig⸱i, ke la kontraŭ⸱jud⸱a genocid⸱o far⸱e de la Hitler-reĝim⸱o est⸱as nur⸱a ĥimer⸱o (M).

===antiseps⸱a===

[VIDU] seps⸱a.

===antistrof⸱o===

[BELETRO] En la helen⸱a ĥor⸱o, kant⸱o metrik⸱e egal⸱a al la strof⸱o, situ⸱ant⸱a post ĝi kaj antaŭ la epod⸱o: la antistrof⸱o en pindar⸱a⸱j od⸱o⸱j.

===antitez⸱o===

  1. [BELETRO] Stil⸱figur⸱o, per kiu oni kontraŭ⸱met⸱as du mal⸱a⸱j⸱n vort⸱o⸱j⸱n aŭ ide⸱o⸱j⸱n, por pli⸱relief⸱ig⸱i ili⸱n, ekzempl⸱e ’feliĉ⸱o ven⸱as gut⸱e, mal⸱feliĉ⸱o ven⸱as flu⸱e’ (L.L. Zamenhof) aŭ ’mal⸱grand⸱a aspekt⸱e, sed grand⸱a intelekt⸱e’ (L.L. Zamenhof).
  1. [FILOZOFIO] Argument⸱o, kiu⸱n oni kontraŭ⸱star⸱ig⸱as al tez⸱o, por kontrol⸱i ties ver⸱ec⸱o⸱n. [SAMSENCA] sintez⸱o. [VIDU] dialektik⸱o.

===antocian⸱o===

[KEMIO] Veget⸱aĵ⸱a heterozid⸱o ĝeneral⸱e blu⸱a, ruĝ⸱a aŭ viol⸱a, solv⸱ebl⸱a en akv⸱o: antocian⸱o⸱j trov⸱iĝ⸱as precip⸱e en flor⸱o⸱j kaj frukt⸱o⸱j.

===antoksant⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Anthoxanthum el po⸱ac⸱o⸱j) de unu- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun spik⸱et⸱o⸱j en spik⸱form⸱a panikl⸱o; 18 spec⸱o⸱j el Eŭrop⸱o, Azio, Afrik⸱a⸱j mont⸱ar⸱o⸱j kaj centr⸱a Ameriko, uz⸱at⸱a⸱j por furaĝ⸱o.

===antologi⸱o===

Kolekt⸱o de mal⸱long⸱a⸱j aŭ mal⸱long⸱ig⸱it⸱a⸱j proz⸱a⸱j aŭ poezi⸱a⸱j pec⸱o⸱j, kompil⸱it⸱a el beletr⸱a vid⸱punkt⸱o. [SAMSENCA] krestomati⸱o.

===Antonen⸱o===

Latin⸱a vir⸱a nom⸱o.

===antonim⸱o===

[LINGVOSCIENCO] Vort⸱o rekt⸱e kontraŭ⸱signif⸱a al ali⸱a. Sinonim⸱o: mal-vort⸱o. [SAMSENCA] sinonim⸱o.

=== Antonio ===

Latin⸱a vir⸱a nom⸱o, inter⸱ali⸱e de triumvir⸱o Mark- Antonio .

===Anton⸱o===

Vir⸱a nom⸱o.

===antonomazi⸱o===

[BELETRO] Stil⸱figur⸱o, konsist⸱ant⸱a en la uz⸱o de karakteriz⸱a ekvivalent⸱o anstataŭ la propr⸱a nom⸱o, ekzempl⸱e ’la Roma orator⸱o’ anstataŭ Ciceron⸱o, aŭ de propr⸱a nom⸱o kiel karakteriz⸱a epitet⸱o, ekzempl⸱e ’li est⸱as Herkul⸱o’ anstataŭ fort⸱eg⸱ul⸱o.

===antozo⸱o⸱j===

(arkaik⸱a) Koral⸱ul⸱o⸱j.

===antracen⸱o===

[KEMIO] Tri⸱cikl⸱a aromat⸱a substanc⸱o, C14H10, trov⸱iĝ⸱ant⸱a en karb⸱a gudr⸱o.

===antracit⸱o===

(L.L. Zamenhof) Plej bon⸱kvalit⸱a spec⸱o de karb⸱o, nigr⸱a kaj bril⸱a, konsist⸱ant⸱a el 92-95 % da kar⸱bon⸱o kaj liver⸱ant⸱a grand⸱a⸱n varm⸱o⸱n.

===antrakinon⸱o===

[KEMIO] Di⸱keton⸱o de antracen⸱o, C14H8O2: antrakinon⸱a⸱j kolor⸱aĵ⸱o⸱j.

===antrakoz⸱o===

[MEDICINO] Mal⸱san⸱o, kaŭz⸱at⸱a de en⸱spir⸱o de karb⸱o⸱polv⸱o, kiu lez⸱as la pulm⸱o⸱j⸱n.

===antraks⸱o===

(L.L. Zamenhof) [MEDICINO] Grav⸱a sep⸱semi⸱a mal⸱san⸱o de best⸱o⸱j, precip⸱e de re⸱maĉ⸱ul⸱o⸱j, sed ankaŭ de ĉeval⸱o⸱j, azen⸱o⸱j, bizon⸱o⸱j, kunikl⸱o⸱j, kaj ali⸱a⸱j , kaŭz⸱at⸱a de Bacillus anthracis, kaj transmisi⸱ebl⸱a al hom⸱o⸱j sub divers⸱a⸱j form⸱o⸱j.

===antrisk⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Anthriscus el api⸱ac⸱o⸱j) de herb⸱o⸱j kun foli⸱o⸱j plum⸱e divid⸱a⸱j kaj kun blank⸱a⸱j flor⸱o⸱j; 10-12 spec⸱o⸱j el Eŭrop⸱o, Azio kaj Afrik⸱a⸱j mont⸱ar⸱o⸱j, inter ali⸱a⸱j cerefoli⸱o (Anthriscus cerefolium).

===antr⸱o===

  1. Kavern⸱o.
  1. [ANATOMIO] Kavern⸱o⸱form⸱a kav⸱o de iu⸱j organ⸱o⸱j: mastoid⸱a, pilor⸱a antr⸱o (antrum mastoideum, pyloricum). [SAMSENCA] anfrakt⸱o.

===antrop⸱o===

[SCIENCOJ] Hom⸱o.

===antropofag⸱o===

Hom⸱o, kiu en difin⸱it⸱a⸱j okaz⸱o⸱j manĝ⸱as la karn⸱o⸱n de ali⸱a hom⸱o. [SAMSENCA] kanibal⸱o.

===antropomorf⸱a===

Hom⸱aspekt⸱a.

===anturi⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Anthurium el arum⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun simpl⸱a⸱j aŭ man⸱e kun⸱met⸱a⸱j foli⸱o⸱j, kies petiol⸱o genu⸱form⸱e ŝvel⸱as ĉe la limb⸱o; pli ol 700 spec⸱o⸱j el tropik⸱a ameriko, mult⸱a⸱j kultiv⸱at⸱a⸱j en varm⸱a⸱j forc⸱ej⸱o⸱j, kelk⸱a⸱j por la grand⸱a⸱j, oft⸱e hel⸱rip⸱a⸱j, kor- aŭ sag-form⸱a⸱j foli⸱o⸱j, ali⸱a⸱j-precip⸱e flameng⸱o⸱flor⸱o (Anthurium scherzerianum)-por la kurioz⸱a⸱j kaj ornam⸱a⸱j infloresk⸱o⸱j hav⸱ant⸱a⸱j intens⸱e ruĝ⸱a⸱j⸱n spat⸱o⸱j⸱n po unu.

===antus⸱o===

= pipi⸱o.

===Antverpeno===

(L.L. Zamenhof) Grand⸱a Belgi⸱a haven⸱urb⸱o (4°24’ E, 51°13’ N).

===Anub⸱o===

[MITOLOGIO] Egipta di⸱o de la mort⸱int⸱o⸱j, kun ŝakal⸱a kap⸱o.

===anuitat⸱o===

[FINANCO] Difin⸱it⸱a mon⸱sum⸱o, ĉiu⸱jar⸱e pag⸱end⸱a, per kiu ŝuld⸱ant⸱o iom post iom kvit⸱ig⸱as si⸱n je ŝuld⸱o kaj je ties interez⸱o⸱j: la prez⸱o de la dom⸱o est⸱as amortiz⸱ebl⸱a en 15 anuitat⸱o⸱j.

===Anunciaci⸱o===

  1. [KRISTANISMO] Fest⸱o, memor⸱ig⸱ant⸱a la anonc⸱o⸱n, kiu⸱n anĝel⸱o far⸱is al Maria pri la koncip⸱ot⸱ec⸱o de Jesuo (25a de Mart⸱o).
  1. [BELARTOJ] Pentr⸱aĵ⸱o, prezent⸱ant⸱a tiu⸱n scen⸱o⸱n.

===anuri⸱o===

[MEDICINO] Halt⸱o de la urin⸱a sekreci⸱o.

===anur⸱o⸱j===

[ZOOLOGIO] Ord⸱o (Anur⸱a) de sen⸱vost⸱a⸱j amfibi⸱o⸱j: buf⸱o, hil⸱o, ran⸱o est⸱as anur⸱o⸱j. [SAMSENCA] gimnofion⸱o⸱j, urodel⸱o⸱j.

===anus⸱o===

(L.L. Zamenhof) [ANATOMIO] (an⸱us) Ekstrem⸱a apertur⸱o de la intest⸱o, tra kiu el⸱ig⸱as la fek⸱aĵ⸱o⸱j.

===anzu⸱o===

  1. [BOTANIKO] Vari⸱o de abrikot⸱arb⸱o (Prunus armeniaca vari⸱o ansu) el eost⸱a mar⸱bord⸱a Azio, mal⸱grand⸱a ornam⸱a arb⸱o kun ruĝ⸱a drup⸱o analog⸱a al abrikot⸱o.
  1. [BOTANIKO] [SAMSENCA] Frukt⸱o de anzu⸱o 1.

===aorist⸱o===

[LINGVOSCIENCO] Tens⸱o en kelk⸱a⸱j lingv⸱o⸱j (helen⸱a, bulgar⸱a kaj ali⸱a⸱j), esprim⸱ant⸱a okaz⸱int⸱a⸱n fakt⸱o⸱n en difin⸱it⸱a moment⸱o de pas⸱int⸱ec⸱o.

===aort⸱o===

[ANATOMIO] (aort⸱a) La ĉef⸱a arteri⸱o, komenc⸱iĝ⸱ant⸱a ĉe la mal⸱dekstr⸱a ventrikl⸱o de la kor⸱o.

===Aost⸱o===

ĉef⸱urb⸱o de Aost⸱a Val⸱o (Italia aŭtonom⸱a region⸱o ĉe Alp⸱o⸱j, kun loĝ⸱ant⸱ar⸱o part⸱e franc⸱lingv⸱a) (7°19’ E, 45°44’ N).

===aot⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Aotus) de Amerikaj mal⸱grand⸱a⸱j nokt⸱a⸱j simi⸱o⸱j grand⸱okul⸱a⸱j.

===apaĉ⸱o===

  1. An⸱o de indi⸱an⸱a trib⸱o el nord-Ameriko.
  1. (evit⸱ind⸱a) Grand⸱urb⸱a bandit⸱o.

===apanaĝ⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. Bien⸱o⸱j don⸱it⸱a⸱j de regn⸱estr⸱o al princ⸱o⸱j de la reg⸱ant⸱a famili⸱o, kaj re⸱don⸱ot⸱a⸱j ĉe la mort⸱o de la apanaĝ⸱ul⸱o, se tiu ne hav⸱as id⸱o⸱n.
  1. Asign⸱o de mon⸱sum⸱o, ĉiu⸱jar⸱e pag⸱ot⸱a al princ⸱o⸱j de reg⸱ant⸱a famili⸱o.

===aparat⸱o===

  1. [KOMUNUZO] Komplet⸱o aŭ mekanism⸱o, aplik⸱ant⸱a fizik⸱a⸱n aŭ kemi⸱a⸱n fenomen⸱o⸱n, por ating⸱i special⸱a⸱n efik⸱o⸱n: telegraf⸱a, fotograf⸱a aparat⸱o, [ELEKTRO] el⸱ret⸱o⸱nutr⸱a aparat⸱o; aŭtomat⸱a dis⸱don⸱a aparat⸱o; konvert⸱il⸱o est⸱as metalurgi⸱a aparat⸱o; aparat⸱o por distil⸱i vin⸱o⸱n; Javal (blind⸱ig⸱int⸱e) skrib⸱is preskaŭ ĉiu⸱j⸱n leter⸱o⸱j⸱n propr⸱a⸱man⸱e, per help⸱o de apart⸱a skrib⸱a aparat⸱o (L.L. Zamenhof) ; marŝ⸱aparat⸱o.
  1. [ANATOMIO] Kun⸱aĵ⸱o de la organ⸱o⸱j, kiu⸱j, rilat⸱as al unu sam⸱a fiziologi⸱a funkci⸱o: la digest⸱a (apparatus digestorius), la cirkul⸱ad⸱a, la ur⸱o-gener⸱a aparat⸱o. [SAMSENCA] sistem⸱o.
  1. [FINANCO] [POLITIKO] Tut⸱aĵ⸱o de la ofic⸱a⸱j organiz⸱aĵ⸱o⸱j, destin⸱it⸱a⸱j por plen⸱um⸱i difin⸱it⸱a⸱n funkci⸱o⸱n en soci⸱o, soci⸱et⸱o aŭ entrepren⸱o: ŝtat⸱a administr⸱a aparat⸱o; parti⸱a aparat⸱o.
  1. [BELETRO] Ar⸱o da not⸱o⸱j, variant⸱o⸱j kaj koment⸱o⸱j, uz⸱at⸱a⸱j por star⸱ig⸱i la ĝust⸱a⸱n tekst⸱o⸱n de verk⸱o: kritik⸱a aparat⸱o de Ene⸱ad⸱o. [VIDU] editor⸱o, ekzegez⸱o, leĝ⸱o.

===apart⸱a===

  1. Ne lig⸱it⸱a al io ali⸱a; dis⸱ig⸱it⸱a de ali⸱a⸱j: tial apart⸱a⸱j person⸱o⸱j kun⸱iĝ⸱as en grup⸱o⸱j⸱n kaj soci⸱et⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) ; mi send⸱as la cirkuler⸱o⸱n sub apart⸱a kovert⸱o; mend⸱i du apart⸱a⸱j⸱n ĉambr⸱o⸱j⸱n en hotel⸱o; ni protest⸱as nur kontraŭ tio, se apart⸱a⸱j person⸱o⸱j (kaj ne kongres⸱o) vol⸱as ŝanĝ⸱i Esperant⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; la Bulonj⸱a Deklaraci⸱o lig⸱as ne la tut⸱a⸱n esperant⸱ist⸱ar⸱o⸱n, sed nur la apart⸱a⸱j⸱n esperant⸱ist⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] unu⸱op⸱a, izol⸱i.
  1. Ne komun⸱a al divers⸱a⸱j situaci⸱o⸱j; disting⸱iĝ⸱ant⸱a je la ceter⸱a⸱j: por ĉiu hor⸱o de la tag⸱o li hav⸱is apart⸱a⸱n surtut⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; al ĉiu sankt⸱ul⸱o apart⸱a⸱n kandel⸱o⸱n! (L.L. Zamenhof) ; tiu mal⸱san⸱ul⸱o est⸱as apart⸱a kaz⸱o; por nov⸱a⸱j mal⸱facil⸱o⸱j ni dev⸱as serĉ⸱i apart⸱a⸱j⸱n rimed⸱o⸱j⸱n. [SAMSENCA] propr⸱a.
  1. Ne ordinar⸱a, sol⸱a en si⸱a spec⸱o: mi leg⸱is vi⸱a⸱n leter⸱o⸱n kun apart⸱a interes⸱o; apart⸱a ĝoj⸱o (L.L. Zamenhof), donac⸱o (L.L. Zamenhof) ; esprim⸱o uz⸱at⸱a en apart⸱a senc⸱o; oni far⸱is al mi turment⸱a⸱n proces⸱o⸱n, kaj per apart⸱a favor⸱o oni el⸱pel⸱is mi⸱n el la lim⸱o⸱j de la land⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] unik⸱a, rar⸱a.

===apartament⸱o===

Loĝ⸱ej⸱o, konsist⸱ant⸱a el plur⸱a⸱j ĉambr⸱o⸱j, ordinar⸱e sur unu sam⸱a etaĝ⸱o, inter⸱komunik⸱iĝ⸱ant⸱a⸱j.

===aparten⸱i===

(ne⸱transitiv⸱a)
  1. Est⸱i ies fakt⸱a aŭ leĝ⸱a posed⸱aĵ⸱o: la dom⸱o aparten⸱as al mi⸱a patr⸱o (L.L. Zamenhof) ; ĉiu land⸱o moral⸱e kaj material⸱e plen⸱e egal⸱rajt⸱e aparten⸱as al ĉiu⸱j si⸱a⸱j fil⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; al ĉiu konven⸱as, kio al li aparten⸱as (L.L. Zamenhof) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) la gratul⸱o⸱j aparten⸱as al la tut⸱a kun⸱labor⸱ant⸱ar⸱o (L.L. Zamenhof) ; la est⸱ont⸱ec⸱o aparten⸱as al ni! (L.L. Zamenhof).
  1. Est⸱i sub⸱met⸱ot⸱a al ies juk⸱o, decid⸱o, konsider⸱o, est⸱i ies afer⸱o: la lingv⸱a⸱j demand⸱o⸱j aparten⸱as ekskluziv⸱e al la Lingv⸱a Komitat⸱o (L.L. Zamenhof) ; al kiu aparten⸱as juĝ⸱i inter ni du?; ne aparten⸱as al hom⸱o kondamn⸱i ali⸱a⸱n hom⸱o⸱n je mort⸱o.
  1. Est⸱i part⸱o de ar⸱o, an⸱o de grup⸱o, unu el plur⸱a⸱j difin⸱it⸱a⸱j person⸱o⸱j: li aparten⸱as al la labor⸱ist⸱a grup⸱o; li aparten⸱as al ni⸱a⸱j amik⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; mi tut⸱e ne aparten⸱as al tiu⸱j person⸱o⸱j, kiu⸱j dezir⸱us, ke la Akademi⸱o don⸱ad⸱u al ni […] (L.L. Zamenhof) ; tiu provinc⸱o aparten⸱as al la plej riĉ⸱a⸱j; flor⸱o, kiu aparten⸱as al aŭtun⸱o.

===apati⸱o===

Stat⸱o de spirit⸱o, kiu⸱n neni⸱o tuŝ⸱as, ekscit⸱as aŭ sufer⸱ig⸱as: kun mal⸱esper⸱o kaj apati⸱o las⸱i fal⸱i la man⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) (rezign⸱i); kelk⸱a⸱j helen⸱a⸱j filozof⸱o⸱j rigard⸱is la apati⸱o⸱n kiel la ver⸱a⸱n stat⸱o⸱n de la saĝ⸱ul⸱o.

===apatit⸱o===

[GEOLOGIO] Mineral⸱o, el la ses⸱angul⸱a kristal⸱sistem⸱o, konsist⸱ant⸱a el kalci⸱a fosf⸱at⸱o kaj kalci⸱a klorid⸱o aŭ fluor⸱id⸱o: fluor⸱apatit⸱o, Ca5(PO4)3F ; klor⸱apatit⸱o, Ca5(PO4)3Cl.

===apatosaŭr⸱o===

[PALEONTOLOGIO] Genr⸱o (Apatosaurus) de herb⸱o⸱manĝ⸱ant⸱a⸱j dinosaŭr⸱o⸱j el la ord⸱o saŭriski⸱o⸱j, el mal⸱fru⸱a ĵurasi⸱o de nord⸱a Ameriko, kun grand⸱eg⸱a korp⸱o, long⸱a⸱j vost⸱o kaj kol⸱o, kaj tre mal⸱grand⸱a⸱j kap⸱o kaj cerb⸱o.

===apeks⸱o===

  1. [ANATOMIO] Konus⸱form⸱a ekstrem⸱aĵ⸱o de organ⸱o: la kor⸱a, petra apeks⸱o (apex cordis, partis petrosae).
  1. [BOTANIKO] ĉef⸱in⸱a part⸱o, pint⸱o de organ⸱o kontraŭ⸱a al ties baz⸱o. Sinonim⸱o: mal⸱baz⸱o.
  1. [ASTRONOMIO] Punkt⸱o de la ĉiel⸱a sfer⸱o, al kiu Sun⸱o mov⸱iĝ⸱as, trov⸱iĝ⸱ant⸱a en la konstelaci⸱o Herkul⸱o.

===apelaci⸱i===

(ne⸱transitiv⸱a)
  1. [JURO] Al⸱vok⸱i al super⸱a tribunal⸱o kontraŭ verdikt⸱o de pli mal⸱super⸱a instanc⸱o: tiu vir⸱o pov⸱us est⸱i tuj liber⸱ig⸱it⸱a, se li ne apelaci⸱us al Cezar⸱o (Nova Testamento) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) se la Komitat⸱o ne akcept⸱as li⸱a⸱n propon⸱o⸱n, li pov⸱as apelaci⸱i al la Kongres⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] instanc⸱o.
  1. Protest⸱e al⸱vok⸱i: apelaci⸱i al la publik⸱a opini⸱o; la hom⸱o⸱j kaŝ⸱is antaŭ mi hom⸱ec⸱o⸱n, kiam mi apelaci⸱is al hom⸱ec⸱o (L.L. Zamenhof).

===apel⸱o===

[ARMEOJ] Pli-mal⸱pli oft⸱a, period⸱a vic⸱ig⸱o de soldat⸱o⸱j, kapt⸱it⸱o⸱j kaj simil⸱e por kontrol⸱ad⸱o.

===apenaŭ===

I - Partikul⸱o, montr⸱ant⸱a ne⸱plen⸱a⸱n ating⸱o⸱n aŭ ne⸱sufiĉ⸱ec⸱o⸱n kaj signif⸱ant⸱a:
  1. (kun kvant⸱o⸱vort⸱o) ’ne pli mult⸱e ol’, ’ne tut⸱e tiom’: apenaŭ cent⸱o⸱n pov⸱us vi kalkul⸱i ĉe ne⸱rapid⸱a kalkul⸱o (L.L. Zamenhof) ; tiu mon⸱o, kiu pov⸱as sufiĉ⸱i apenaŭ por kelk⸱e da tag⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; tio kost⸱as apenaŭ kvin frank⸱o⸱j⸱n; mi rest⸱os apenaŭ tri tag⸱o⸱j⸱n.
  1. (ĉe verb⸱o) ’preskaŭ ne’: li apenaŭ sci⸱as leg⸱i; person⸱o, kiu⸱n mi apenaŭ kon⸱as (L.L. Zamenhof) ; la mal⸱feliĉ⸱a imperi⸱estr⸱o pov⸱is apenaŭ spir⸱i (L.L. Zamenhof) ; la vizaĝ⸱o hav⸱is sur si apenaŭ vid⸱ebl⸱a⸱j⸱n sulk⸱et⸱o⸱j⸱n.
Rimark⸱o. ĉar du negaci⸱o⸱j detru⸱as unu la ali⸱a⸱n, ’apenaŭ ne’ egal⸱signif⸱as kiel ’preskaŭ’: apenaŭ ne fal⸱ŝancel⸱iĝ⸱is mi⸱a⸱j pied⸱o⸱j, preskaŭ el⸱glit⸱is mi⸱a⸱j paŝ⸱o⸱j (Hebrea Biblio).
  1. (rilat⸱e kun kiam) ’antaŭ tre mal⸱long⸱a temp⸱o’: li est⸱is for⸱ir⸱int⸱a, kiam vi al⸱ven⸱is.
apenaŭ
II - Subjunkci⸱o, signif⸱ant⸱a ’tuj, post kiam’, ’preskaŭ sam⸱temp⸱e, kiam’: apenaŭ ĝi ek⸱tuŝ⸱is la ter⸱o⸱n, ĝi farad⸱is ĉiam nov⸱a⸱n salt⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; apenaŭ ŝi ven⸱is al la font⸱o, ŝi vid⸱is unu sinjor⸱in⸱o⸱n […] (L.L. Zamenhof) ; apenaŭ ŝi paŝ⸱is dek⸱kelk⸱e da ŝtup⸱o⸱j, ŝi vid⸱is du mal⸱supr⸱e⸱n⸱ir⸱ant⸱a⸱j⸱n vir⸱in⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof).

===apendic⸱o===

  1. Al⸱don⸱a, akcesor⸱a part⸱o, en fin⸱o de verk⸱o, libr⸱o aŭ dokument⸱o, en⸱ten⸱ant⸱a afer⸱o⸱j⸱n, kiu⸱j ne trov⸱is lok⸱o⸱n taŭg⸱a⸱n en la verk⸱o mem: ’La lingv⸱o⸱j en la nov⸱a Eŭrop⸱o’ hav⸱as statistik⸱a⸱n apendic⸱o⸱n.
  1. [ANATOMIO] Nom⸱o de divers⸱a⸱j al⸱pend⸱aĵ⸱o⸱j, kaj precip⸱e de la verm⸱o⸱form⸱a al⸱pend⸱aĵ⸱o de la cekum⸱o ĉe la hom⸱o.

===apendikulari⸱o⸱j===

[ZOOLOGIO] Klas⸱o (Appendicularia) de tunik⸱ul⸱o⸱j tre mal⸱grand⸱a⸱j, liber⸱e naĝ⸱ant⸱a⸱j, la pli⸱mult⸱o en mar⸱o; sekreci⸱as ĵele⸱ec⸱a⸱n mantel⸱o⸱n.

===Apenin⸱o⸱j===

(L.L. Zamenhof) Mont⸱o⸱ĉen⸱o, etend⸱iĝ⸱ant⸱a laŭ la tut⸱a long⸱o de Italio (12°40’ E, 43°20’ N).

===apepsi⸱o===

[MEDICINO] Ne⸱kapabl⸱o bon⸱e digest⸱i pro mank⸱o de pepsin⸱o en la stomak⸱o.

===apercept⸱o===

  1. [FILOZOFIO] Konsci⸱a percept⸱ad⸱o; kapabl⸱o sintez⸱i la percept⸱aĵ⸱o⸱j⸱n en la tut⸱o de la sci⸱o⸱j, emoci⸱o⸱j, val⸱or⸱o⸱j de individu⸱o.
  1. [PSIKOLOGIO] Fakult⸱o organiz⸱i percept⸱aĵ⸱o⸱j⸱n en epistemologi⸱e jam pret⸱a⸱n kadr⸱o⸱n: la apercept⸱o diferenc⸱as de la percept⸱o per la vol⸱a element⸱o, kiu elekt⸱as el la divers⸱a⸱j sensac⸱o⸱j kaj percept⸱o⸱j tio⸱n, kio⸱n ĝi vol⸱as special⸱e en⸱met⸱i en la vid⸱kamp⸱o⸱n.

===aper⸱i===

(ne⸱transitiv⸱a)
  1. Subit⸱e si⸱n montr⸱i al ies okul⸱o⸱j: iu ne⸱kon⸱at⸱o aper⸱is ĉe la pord⸱o; en la fend⸱o, kiu far⸱iĝ⸱is inter la pez⸱a⸱j fald⸱o⸱j de la ŝtof⸱o, aper⸱is par⸱o da karb⸱e nigr⸱a⸱j okul⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; jam la unu⸱a⸱j flor⸱o⸱j aper⸱as en la ĝarden⸱o; kolekt⸱iĝ⸱u la akv⸱o en unu lok⸱o⸱n, kaj aper⸱u sek⸱aĵ⸱o (Hebrea Biblio) ; dolor⸱a ruĝ⸱o aper⸱is sur la vizaĝ⸱o de la bel⸱a Sara (L.L. Zamenhof) ; (special⸱e: montr⸱i si⸱n sub vid⸱ebl⸱a form⸱o) la Etern⸱ul⸱o aper⸱is en nub⸱a kolon⸱o (Hebrea Biblio) ; li aper⸱is unu⸱e al Maria Magdalena (Nova Testamento) ; ne vok⸱u diabl⸱o⸱n, ĉar li pov⸱as aper⸱i (L.L. Zamenhof).
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Subit⸱e si⸱n montr⸱i al ies mens⸱o: iu⸱foj⸱e en la kap⸱o de iu sam⸱ide⸱an⸱o aper⸱as la sekv⸱ant⸱a demand⸱o (L.L. Zamenhof) ; tiu ide⸱o aper⸱is ĉe li tre fru⸱e (L.L. Zamenhof) ; (analog⸱e) nun la unu⸱a⸱n foj⸱o⸱n ni⸱a kongres⸱o aper⸱as sub la oficial⸱a sankci⸱o de reg⸱ist⸱ar⸱o (L.L. Zamenhof).
  1. Evident⸱iĝ⸱i: temp⸱o toler⸱as, sed ver⸱o aper⸱as (L.L. Zamenhof) ; post silent⸱a temp⸱o aper⸱os re⸱vigl⸱iĝ⸱o (L.L. Zamenhof) ; tiu ĉi neces⸱ec⸱o aper⸱as nur tre mal⸱oft⸱e (L.L. Zamenhof) ; en tiu⸱j okaz⸱o⸱j kiam mal⸱kompren⸱iĝ⸱o pov⸱as aper⸱i (L.L. Zamenhof) ; aper⸱as prudent⸱o, kiam pas⸱is la moment⸱o (L.L. Zamenhof) ; se aper⸱as ia⸱j demand⸱o⸱j, kiu⸱j koncern⸱as la tut⸱a⸱n esperant⸱ist⸱ar⸱o⸱n, tiam kiu hav⸱as la rajt⸱o⸱n ili⸱n solv⸱i? (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] okaz⸱i, si⸱n prezent⸱i.
  1. Si⸱n montr⸱i ia aŭ tia, kia oni efektiv⸱e est⸱as (mal⸱e al ŝajn⸱i): aper⸱i sen⸱kulp⸱a (L.L. Zamenhof), pli grand⸱a (L.L. Zamenhof) ; aper⸱i mensog⸱ant⸱o (L.L. Zamenhof) ; mi⸱a⸱j rimed⸱o⸱j de solv⸱o aper⸱os ebl⸱e kiel tro simpl⸱a⸱j al la leg⸱ant⸱o (L.L. Zamenhof) ; Esperant⸱o ver⸱e aper⸱as kiel sol⸱a kandidat⸱o por lingv⸱o inter⸱naci⸱a (L.L. Zamenhof) ; kiel grand⸱eg⸱a mal⸱help⸱o aper⸱os la reciprok⸱a envi⸱o de la popol⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; tia ŝanĝ⸱o aper⸱as kiel tut⸱e ne akcept⸱ebl⸱a (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] aspekt⸱i.
  1. Est⸱i publik⸱ig⸱it⸱a per pres⸱ad⸱o: est⸱us util⸱e, se mi⸱a leter⸱o aper⸱us en ia organ⸱o (L.L. Zamenhof) ; mi⸱a artikol⸱o aper⸱u en form⸱o de respond⸱o al ia demand⸱o (L.L. Zamenhof) ; (la gazet⸱o) aper⸱as ĉiu⸱monat⸱e (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] el⸱don⸱i.
  1. Si⸱n prezent⸱i en difin⸱it⸱a lok⸱o: en grand⸱a nombr⸱o ili aper⸱is, por dezir⸱i al ni bon⸱ven⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; ŝi ne aper⸱is al la palac⸱a fest⸱o (L.L. Zamenhof) ; jam la tri⸱a⸱n foj⸱o⸱n vi aper⸱as antaŭ ĉi tiu tribunal⸱o!; mi aper⸱as antaŭ vi kiel tradici⸱a mal⸱ferm⸱ant⸱o de ni⸱a⸱j kongres⸱o⸱j (L.L. Zamenhof).

===aperitiv⸱o===

  1. [KUIRARTO] Trink⸱aĵ⸱o-alkohol⸱a (ekzempl⸱e viski⸱o, portovin⸱o) aŭ ne (ekzempl⸱e frukt⸱o⸱suk⸱o), -serv⸱at⸱a antaŭ manĝ⸱o. [VIDU] digest⸱ig⸱aĵ⸱o.
  1. [KUIRARTO] La daŭr⸱o, dum kiu la aperitiv⸱o 1 est⸱as serv⸱at⸱a kaj trink⸱at⸱a.

===apert⸱a===

[MEDICINO] Ne kovr⸱it⸱a, ne ferm⸱it⸱a, liber⸱e al⸱ir⸱ebl⸱a: apert⸱a kun⸱ven⸱o; apert⸱a promen⸱ej⸱o; apert⸱a urb⸱o (ne defend⸱ot⸱a); [MEDICINO] apert⸱a fraktur⸱o (kies fokus⸱o komunik⸱iĝ⸱as kun la ekster⸱o).

===apertur⸱o===

  1. [KOMUNUZO] Tiu mal⸱plen⸱a lok⸱o kiu ebl⸱ig⸱as en⸱iĝ⸱i aŭ el⸱iĝ⸱i el korp⸱o, mas⸱o, objekt⸱o kaj simil⸱e: gard⸱u la apertur⸱o⸱n de vi⸱a buŝ⸱o (Hebrea Biblio) ; al⸱rul⸱u grand⸱a⸱j⸱n ŝton⸱o⸱j⸱n al la apertur⸱o de la kavern⸱o (Hebrea Biblio) ; la fenestr⸱a apertur⸱o ferm⸱iĝ⸱is (L.L. Zamenhof) ; apertur⸱o de sak⸱o (L.L. Zamenhof), de tub⸱o, de put⸱o (L.L. Zamenhof) ; apertur⸱o por la kap⸱o en mez⸱o de tunik⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] mal⸱ferm⸱aĵ⸱o, fend⸱o, faŭk⸱o.
  1. [TEKNIKOJ] Grad⸱o de mal⸱ferm⸱it⸱ec⸱o: [FIZIKO] numer⸱a apertur⸱o de objektiv⸱a lens⸱o; [ARKITEKTURO] (parol⸱ant⸱e pri super⸱voj⸱a pont⸱o) vertikal⸱a apertur⸱o de pont⸱o (liber⸱a alt⸱o sub la plej mal⸱supr⸱a⸱j part⸱o⸱j de la pont⸱o).

===apetal⸱o⸱j===

[BOTANIKO] Sen⸱petal⸱ul⸱o⸱j. [SAMSENCA] dialipetal⸱o⸱j, gamopetal⸱o⸱j.

===apetenc⸱o===

[PSIKOLOGIO] Instinkt⸱a dezir⸱o al ĉio, kio pov⸱as kontent⸱ig⸱i ia⸱n emoci⸱e fort⸱a⸱n bezon⸱o⸱n.

===apetit⸱o===

Konsci⸱a dezir⸱o manĝ⸱i: dum la manĝ⸱ad⸱o ven⸱as apetit⸱o (L.L. Zamenhof) ; sent⸱i apetit⸱o⸱n; perd⸱i la apetit⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; bon⸱a⸱n apetit⸱o⸱n! (L.L. Zamenhof) (ĝentil⸱a salut⸱o al manĝ⸱ont⸱o).

===apik⸱a===

Krut⸱e vertikal⸱a: apik⸱a klif⸱o; la ŝip⸱o al⸱fund⸱iĝ⸱is apik⸱e.

===api⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Apium el api⸱ac⸱o⸱j) de plej⸱part⸱e du⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun plum⸱e divid⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj kun blanket⸱a⸱j flor⸱o⸱j en relativ⸱e mal⸱grand⸱a⸱j umbel⸱o⸱j; ĉirkaŭ 25 spec⸱o⸱j el la mez⸱varm⸱a⸱j kaj ekster-Afrik⸱a⸱j varm⸱a⸱j region⸱o⸱j, inter ali⸱a⸱j celeri⸱o (Apium graveolens).

===apios⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Apios el fab⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun tub⸱er⸱a⸱j radik⸱o⸱j, volv⸱e grimp⸱a⸱j tig⸱o⸱j, plum⸱e kun⸱met⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj long⸱form⸱a⸱j guŝ⸱o⸱j; 10 spec⸱o⸱j el eost⸱a Azio kaj nord⸱a Ameriko, inter ali⸱a⸱j la Amerika apios⸱o (Apios americana), el nord⸱a Ameriko, kultiv⸱at⸱a inter⸱ali⸱e en sud⸱a Eŭrop⸱o kaj Hindio por sub⸱ter⸱a⸱j tub⸱er⸱o⸱j uz⸱at⸱a⸱j kiel ter⸱pom⸱o. [SAMSENCA] arakid⸱o, glicin⸱o, ter⸱nuks⸱o, ter⸱pir⸱o, tub⸱er⸱a heliant⸱o.

===Apis⸱o===

[MITOLOGIO] La sankt⸱a taŭr⸱o ĉe la Egiptoj.

===aplanat⸱a===

[FIZIKO] (parol⸱ant⸱e pri optik⸱a lens⸱o aŭ sistem⸱o) Korekt⸱it⸱a pri la surfac⸱o tiel, ke ĉiu⸱j lum⸱a⸱j radi⸱o⸱j el⸱ir⸱ant⸱a⸱j el la sam⸱a punkt⸱o renkont⸱iĝ⸱as ĉe unu punkt⸱o.

===aplaŭd⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Montr⸱i aprob⸱o⸱n aŭ entuziasm⸱o⸱n per klak⸱frap⸱o⸱j de la man⸱o⸱j: aplaŭd⸱i aktor⸱in⸱o⸱n; aplaŭd⸱i bel⸱a⸱n scen⸱o⸱n; jen la publik⸱o aplaŭd⸱is tro mult⸱e, jen […] (L.L. Zamenhof) ; (aktor⸱o⸱j), kiu⸱j ĉiam fort⸱e kri⸱as kaj por tio est⸱as tondr⸱e aplaŭd⸱at⸱a⸱j (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] plaŭd⸱i 3.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Fort⸱e aprob⸱i: ali⸱a⸱n ne mal⸱laŭd⸱u, vi⸱n mem ne aplaŭd⸱u (L.L. Zamenhof) ; mi aplaŭd⸱as vi⸱a⸱n iniciat⸱o⸱n.

===aplik⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. (parol⸱ant⸱e pri teori⸱a⸱j sci⸱o⸱j) Uz⸱i en la praktik⸱o: aplik⸱i metod⸱o⸱n, regul⸱o⸱n, leĝ⸱o⸱n; ili neniam hav⸱is la ebl⸱o⸱n praktik⸱e aplik⸱i tio⸱n, kio⸱n ili lern⸱is (L.L. Zamenhof) ; aplik⸱i si⸱a⸱n talent⸱o⸱n al la solv⸱o de soci⸱a⸱j problem⸱o⸱j; neni⸱a⸱j eĉ plej bon⸱a⸱j teori⸱a⸱j princip⸱o⸱j hav⸱as ia⸱n fort⸱o⸱n, se ili ne est⸱as konstant⸱e aplik⸱at⸱a⸱j praktik⸱e (L.L. Zamenhof) ; kio⸱n util⸱as konsil⸱o ne aplik⸱at⸱a? (K. Kalocsay) ; bel⸱art⸱o, aplik⸱it⸱a al la industri⸱o (K. Bein) ; teori⸱a⸱j kaj aplik⸱at⸱a⸱j scienc⸱o⸱j.
  1. Uz⸱i io⸱n laŭ ĝi⸱a destin⸱o: li est⸱is vir⸱o, kiu pov⸱o⸱sci⸱is aplik⸱i glav⸱o⸱n, por tra⸱hak⸱i pli klar⸱a⸱n voj⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; aplik⸱i kurac⸱il⸱o⸱n en mal⸱san⸱o; aplik⸱i sever⸱a⸱j⸱n rimed⸱o⸱j⸱n al la ekonomi⸱a kriz⸱a situaci⸱o; [FIZIKO] aplik⸱i fort⸱o⸱n al unu punkt⸱o.
  1. Trans⸱direkt⸱i al iu tio⸱n, kio est⸱is dir⸱it⸱a pri ali⸱a: aplik⸱i al iu la fam⸱a⸱n ek⸱kri⸱o⸱n de la poet⸱o (L.L. Zamenhof) ; mi ne pov⸱as sen mal⸱just⸱ec⸱o aplik⸱i al ili ali⸱a⸱j⸱n vort⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) ; ĉu la vort⸱o⸱j de Ramzes pov⸱as est⸱i aplik⸱it⸱a⸱j al la fil⸱in⸱o? (K. Bein) ; la rimark⸱o aplik⸱iĝ⸱as bon⸱e en ĉi tiu okaz⸱o.

===aplit⸱o===

[GEOLOGIO] Magm⸱a petro parenc⸱a al granit⸱o, sed el fajn⸱a⸱j grajn⸱o⸱j, oft⸱a en tra⸱granit⸱a⸱j vejn⸱o⸱j.

===aplomb⸱o===

Tre grand⸱a, ne⸱ŝancel⸱ebl⸱a mem⸱fid⸱o: hom⸱o⸱j, kiu⸱j kun scienc⸱a aplomb⸱o kred⸱ig⸱as, kvazaŭ lingv⸱o est⸱as objekt⸱o natur⸱a (L.L. Zamenhof) ; unu person⸱o, kiu parol⸱as kun grand⸱a aplomb⸱o, simpl⸱e far⸱as sugesti⸱o⸱n al ĉiu⸱j ali⸱a⸱j (L.L. Zamenhof) ; aplomb⸱e asert⸱i mal⸱ver⸱aĵ⸱o⸱j⸱n.

===apne⸱o===

[BIOLOGIO] [MEDICINO] Vol⸱a aŭ sen⸱vol⸱a, pli-mal⸱pli long⸱a ĉes⸱o de la spir⸱ad⸱o.

===apocin⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Apocynum el apocin⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j; ĉirkaŭ 12 spec⸱o⸱j el mez⸱varm⸱a Ameriko kaj de sud⸱a Rusio ĝis Ĉini⸱o, inter ali⸱a⸱j la kanab⸱a apocin⸱o (Apocynum cannabinum), el nord⸱a Ameriko, kun mal⸱grand⸱a⸱j blank⸱a⸱j aŭ roz⸱a⸱j flor⸱o⸱j en apeks⸱a grapol⸱o kaj kun ramp⸱a rizom⸱o medicin⸱e uz⸱at⸱a.

===apod⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Apus) de mal⸱grand⸱a⸱j, hirund⸱o⸱simil⸱a⸱j bird⸱o⸱j kun tre long⸱a⸱j, pint⸱a⸱j flug⸱il⸱o⸱j kaj tre mal⸱long⸱a⸱j krur⸱o⸱j kun ĉiu⸱j 4 pied⸱fingr⸱o⸱j direkt⸱it⸱a⸱j antaŭ⸱e⸱n.

===apofiz⸱o===

  1. [ANATOMIO] Akcesor⸱a el⸱star⸱aĵ⸱o de ost⸱o, evolu⸱int⸱a el origin⸱e apart⸱a ost⸱o⸱kern⸱o: etmoid⸱a, korak⸱oid⸱a apofiz⸱o ( [VIDU] korak⸱o); dent⸱o⸱form⸱a apofiz⸱o (Sinonim⸱o: odontoid⸱o). [SAMSENCA] diafiz⸱o, epifiz⸱o, proces⸱o.
  1. [GEOLOGIO] Al⸱supr⸱e el⸱star⸱a part⸱o de batolit⸱o.

===apoge⸱o===

  1. [ASTRONOMIO] Punkt⸱o de la ĉirkaŭ⸱ter⸱a orbit⸱o de ĉiel⸱a korp⸱o (Lun⸱o kaj art⸱e⸱far⸱it⸱a⸱j satelit⸱o⸱j), en kiu ĝi est⸱as plej mal⸱proksim⸱a de Ter⸱o. [SAMSENCA] perige⸱o, zenit⸱o, nadir⸱o, kulmin⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Stat⸱o, en kiu oni ating⸱as la plej alt⸱a⸱n grad⸱o⸱n de io: est⸱i ĉe la apoge⸱o de si⸱a fam⸱o, de la sukces⸱o. [SAMSENCA] akme⸱o, kli⸱maks⸱o, kulmin⸱o, supr⸱o.

===apog⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Sub⸱ten⸱i kaj firm⸱ig⸱i objekt⸱o⸱n per ali⸱a sub⸱met⸱it⸱a: apog⸱i la kap⸱o⸱n sur la man⸱o (L.L. Zamenhof), la kubut⸱o⸱j⸱n sur balustrad⸱o; si⸱n apog⸱i sur ies brak⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; ŝi serĉ⸱is io⸱n, sur kio ŝi pov⸱us si⸱n apog⸱i (L.L. Zamenhof) ; ŝi sid⸱is kun tempi⸱o apog⸱it⸱a sur la man⸱o (L.L. Zamenhof) ; sur la velur⸱a⸱j kusen⸱o⸱j de seĝ⸱o kaj apog⸱it⸱e sid⸱is Raben⸱o A. (L.L. Zamenhof) ; plafon⸱o de salon⸱o, apog⸱it⸱a sur dek⸱du kolon⸱o⸱j (K. Bein) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) bibliotek⸱o, kiu apog⸱as si⸱n sur abon⸱o⸱j (L.L. Zamenhof).
  1. Oblikv⸱e met⸱i io⸱n kontraŭ firm⸱e star⸱ant⸱a objekt⸱o, kiu mal⸱help⸱u ĝi⸱n fal⸱i: apog⸱i ŝtup⸱et⸱ar⸱o⸱n al mur⸱o, lanc⸱o⸱n al kolon⸱o; apog⸱u al mi vi⸱a⸱n kap⸱et⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; li apog⸱as si⸱n kontraŭ la unu⸱a per la man⸱o⸱j al li⸱a ventr⸱o kaj el⸱puŝ⸱ig⸱as si⸱n kun⸱e kun li (L.L. Zamenhof) ; li star⸱is rekt⸱e, kaj en unu man⸱o ten⸱is glav⸱o⸱n, dum la du⸱a man⸱o est⸱is apog⸱at⸱a al la Dan⸱a blazon⸱o (L.L. Zamenhof) ; gast⸱in⸱o⸱j, apog⸱iĝ⸱int⸱e unu al la ali⸱a (L.L. Zamenhof) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) [MATEMATIKO] apog⸱a funkci⸱o, hiper⸱eben⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Uz⸱i io⸱n kiel prav⸱ig⸱o⸱n aŭ motiv⸱ig⸱o⸱n por plu⸱a ag⸱ad⸱o aŭ teori⸱ad⸱o: apog⸱i si⸱a⸱j⸱n postul⸱o⸱j⸱n sur la kutim⸱o; apog⸱ant⸱e si⸱n sur la tiel ricev⸱it⸱a⸱j sci⸱ig⸱o⸱j, ĉiu klub⸱o kun⸱met⸱as nom⸱ar⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; si⸱n apog⸱i sur la rezon⸱o kaj ne sur si⸱a⸱j sent⸱o⸱j.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Pli⸱fort⸱ig⸱i per si⸱a aŭtoritat⸱o: apog⸱i kandidat⸱o⸱n, propon⸱o⸱n.

===apoĝatur⸱o===

[MUZIKO] Ornam⸱o de melodi⸱o, konsist⸱ant⸱a en unu not⸱et⸱o, sen fiks⸱it⸱a daŭr⸱o, lud⸱at⸱a antaŭ la ĉef⸱a not⸱o.

===apokalips⸱o===

(L.L. Zamenhof) [BIBLIO] [KRISTANISMO] Verk⸱o, kiu cel⸱as mal⸱kovr⸱i la sekret⸱o⸱j⸱n de la kosm⸱a histori⸱o, precip⸱e de ties fin⸱o; pli special⸱e kaj majuskl⸱e: la last⸱a libr⸱o de la Nov⸱a Testament⸱o, kiu en⸱ten⸱as simbol⸱a⸱j⸱n revelaci⸱o⸱j⸱n pri la mond⸱o⸱fin⸱o. [SAMSENCA] eskatologi⸱o.

===apokop⸱o===

[LINGVOSCIENCO] Proced⸱o kaj rezult⸱o de for⸱las⸱o de unu aŭ plur⸱a⸱j fonem⸱o⸱j aŭ silab⸱o⸱j en fin⸱o de vort⸱o, ekzempl⸱e aŭt⸱o anstataŭ aŭt⸱o⸱mobil⸱o, fot⸱o anstataŭ fotograf⸱aĵ⸱o kaj tiel plu. [SAMSENCA] aferez⸱o.

===apokrif⸱a===

  1. [BIBLIO] [KRISTANISMO] Ne akcept⸱it⸱a en la kanon⸱o de la Bibli⸱o far⸱e de jud⸱ism⸱o aŭ de iu⸱j krist⸱an⸱a⸱j eklezi⸱o⸱j: ekzist⸱as plur⸱a⸱j apokrif⸱a⸱j evangeli⸱o⸱j. [SAMSENCA] kanon⸱a.
  1. Ne⸱aŭtentik⸱a: apokrif⸱a dokument⸱o, testament⸱o. [SAMSENCA] fals⸱a.

===apologetik⸱o===

[RELIGIO] Metod⸱a, argument⸱a defend⸱o de kred⸱o, precip⸱e de la krist⸱an⸱a.

===apologi⸱o===

(L.L. Zamenhof) Parol⸱a aŭ skrib⸱a defend⸱o kaj prav⸱ig⸱o de io aŭ iu, solen⸱e far⸱it⸱a: prezent⸱i la apologi⸱o⸱n de si⸱a politik⸱o; ’la Apologi⸱o de Sokrat⸱o’ est⸱as libr⸱o de Platon⸱o. [SAMSENCA] pled⸱o, sen⸱kulp⸱ig⸱o.

===apolog⸱o===

[BELETRO] Proz⸱a fabl⸱o, en⸱met⸱it⸱a en rakont⸱o⸱n, parol⸱ad⸱o⸱n kaj simil⸱e, por ilustr⸱i demonstr⸱ad⸱o⸱n. [SAMSENCA] alegori⸱o, anekdot⸱o, parabol⸱o.

===Apolonio===

Helen⸱a vir⸱a nom⸱o.

===Apolon⸱o===

(L.L. Zamenhof) [MITOLOGIO] Helen⸱a kaj Roman⸱a di⸱o de la lum⸱o, poezi⸱o kaj art⸱o⸱j. [SAMSENCA] Feb⸱o, Dian⸱o.

===apomiks⸱o===

[BIOLOGIO] Kresk⸱o kaj dis⸱volv⸱iĝ⸱o de ŝajn⸱e seks⸱a ĉel⸱o sen fekund⸱iĝ⸱o.

===aponeŭroz⸱o===

[ANATOMIO] Nom⸱o de mal⸱dik⸱a⸱j, sed fortik⸱a⸱j membran⸱o⸱j, form⸱it⸱a⸱j el ĉel⸱a aŭ fibr⸱a hist⸱o, kaj teg⸱ant⸱a⸱j la muskol⸱o⸱j⸱n. [SAMSENCA] fasci⸱o.

===apopleksi⸱o===

[MEDICINO] Abrupt⸱a ĉes⸱o de cerebr⸱a⸱j funkci⸱o⸱j, kon⸱ebl⸱a per la ĉes⸱o de sent⸱o⸱j kaj mov⸱o⸱j, sed ne de spir⸱ad⸱o; kaŭz⸱at⸱a de hemoragi⸱o, tromb⸱oz⸱o, aŭ embol⸱oz⸱o. [SAMSENCA] hemiplegi⸱o.

===aposiopez⸱o===

[BELETRO] Stil⸱figur⸱o, konsist⸱ant⸱a en subit⸱a inter⸱romp⸱o de fraz⸱o, ĉar la jam dir⸱it⸱a⸱j vort⸱o⸱j sufiĉ⸱as, por kompren⸱ig⸱i la intenc⸱it⸱a⸱n ide⸱o⸱n; ekzempl⸱e ’silent⸱u, aĉ⸱a⸱j bub⸱o⸱j, aŭ mi vi⸱n…’.

===apostat⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. Hom⸱o, kiu publik⸱e for⸱las⸱is si⸱a⸱n religi⸱o⸱n: Julian⸱o la apostat⸱o. [SAMSENCA] renegat⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Hom⸱o, kiu publik⸱e for⸱las⸱is si⸱a⸱n parti⸱o⸱n, politik⸱a⸱n kred⸱o⸱n kaj simil⸱e.

===aposterior⸱a===

[FILOZOFIO] Baz⸱it⸱a sur fakt⸱o⸱j kaj spert⸱o⸱j, ne sur simpl⸱a teori⸱o: aposterior⸱a rezon⸱o; leĝ⸱o⸱j est⸱as far⸱at⸱a⸱j aposterior⸱e; Esperant⸱o ek⸱est⸱is kiel art⸱e⸱far⸱it⸱a lingv⸱o aposterior⸱a. [SAMSENCA] aprior⸱a.

===apostol⸱o===

  1. [KRISTANISMO] ĉiu el la disĉipl⸱o⸱j de Jesuo, kiu migr⸱is, por dis⸱vast⸱ig⸱i li⸱a⸱n evangeli⸱o⸱n: Paŭlo, apostol⸱o (ne de hom⸱o⸱j, nek per hom⸱o, sed per Jesuo Kristo) (Nova Testamento) ; ĉar mi opini⸱as, ke mi neniel mal⸱super⸱as la plej eminent⸱a⸱j⸱n apostol⸱o⸱j⸱n (Nova Testamento).
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Fervor⸱a, si⸱n⸱don⸱a propagand⸱ist⸱o: apostol⸱o de ni⸱a ide⸱o (L.L. Zamenhof) ; Zamenhof est⸱is ver⸱a apostol⸱o de la hom⸱am⸱o. [SAMSENCA] misi⸱ist⸱o, pionir⸱o.

===apostrof⸱o===

  1. Skrib⸱a kaj tip⸱o⸱grafi⸱a sign⸱o (’), montr⸱ant⸱a la for⸱ig⸱o⸱n de vokal⸱o: la fin⸱a vokal⸱o de la substantiv⸱o pov⸱as est⸱i for⸱las⸱at⸱a kaj anstataŭ⸱ig⸱at⸱a de apostrof⸱o (L.L. Zamenhof).
  1. Sam⸱form⸱a sign⸱o, uz⸱at⸱a post iu⸱j radik⸱o⸱j, por disting⸱i fremd⸱lingv⸱a⸱j⸱n vort⸱o⸱j⸱n dis⸱de ili⸱a⸱j Esperant⸱a⸱j homonim⸱o⸱j en L. B. ’bat’o’, ’kor’oj’, kaj tiel plu.
  1. [BELETRO] Parol⸱figur⸱o, konsist⸱ant⸱a en al⸱parol⸱o direkt⸱at⸱a, en orator⸱aĵ⸱o aŭ poem⸱o, al person⸱o mort⸱int⸱a aŭ for⸱est⸱ant⸱a, aŭ al person⸱ig⸱aĵ⸱o; ekzempl⸱e ’Vi, ombr⸱o de mi⸱a kar⸱a amik⸱o, akcept⸱u mi⸱a⸱n funebr⸱a⸱n salut⸱o⸱n!’ (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] prozopope⸱o.

===apoteci⸱o===

[BOTANIKO] Disk⸱o- aŭ pelv⸱o-form⸱a ask⸱uj⸱o de la diskomicet⸱o⸱j (inkluziv⸱e disk⸱o⸱liken⸱o⸱j⸱n). [SAMSENCA] periteci⸱o.

===apotek⸱o===

Butik⸱o, kie oni prepar⸱as kaj vend⸱as medikament⸱o⸱j⸱n.

===apoteoz⸱o===

  1. [RELIGIO] Di⸱ig⸱o: la Roma⸱j imperi⸱estr⸱o⸱j est⸱is, post si⸱a mort⸱o, honor⸱at⸱a⸱j je apoteoz⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Glor⸱ig⸱o per ekster⸱ordinar⸱a⸱j kaj entuziasm⸱a⸱j laŭd⸱o⸱j: ĉiu publik⸱a aper⸱o de la diktator⸱o est⸱is ver⸱a apoteoz⸱o.
  1. [SPEKTAKLO] Last⸱a, plej bril⸱a kaj luks⸱aspekt⸱a part⸱o de spektakl⸱o⸱riĉ⸱a pec⸱o.

===apozici⸱o===

[LINGVOSCIENCO] Sintagm⸱o, reprezent⸱ant⸱a la sam⸱a⸱n real⸱aĵ⸱o⸱n, kiel la antaŭ⸱a substantiv⸱o aŭ pronom⸱o , sed prezent⸱ant⸱a ĝi⸱n ali⸱manier⸱e; ekzempl⸱e en la fraz⸱o⸱j ’Albert⸱o, reĝ⸱o de la Belg⸱o⸱j’, ’Di⸱o indulg⸱u ni⸱n, pek⸱ul⸱o⸱j⸱n!’, ’la kok⸱o, trumpet⸱ist⸱o de l’ maten⸱o, vek⸱as ni⸱n dorm⸱ant⸱o⸱j⸱n’, la sintagm⸱o⸱j ’reĝ⸱o de la Belg⸱o⸱j’, ’pek⸱ul⸱o⸱j⸱n’, ’trumpet⸱ist⸱o de l’ maten⸱o’ kaj ’dorm⸱ant⸱o⸱j⸱n’ est⸱as apozici⸱o⸱j de la antaŭ⸱a substantiv⸱o aŭ pronom⸱o [VIDU] nominaci⸱o.

===aprec⸱i===

= aprez⸱i.

===apret⸱i===

(transitiv⸱a) [TEKNIKOJ] Fin⸱pret⸱ig⸱i teks⸱aĵ⸱o⸱n, led⸱o⸱n, paper⸱o⸱n kaj simil⸱e, don⸱ant⸱e al ili bel⸱aspekt⸱a⸱n rigid⸱o⸱n kaj bril⸱o⸱n. [SAMSENCA] glace⸱ig⸱i, glazur⸱i, kalandr⸱i, katiz⸱i, lak⸱i.

===apretur⸱o===

Substanc⸱o (amel⸱o kaj ali⸱a⸱j), uz⸱at⸱a por apret⸱i.

===aprez⸱i===

(transitiv⸱a) Taks⸱i la val⸱or⸱o⸱n de io aŭ la merit⸱o⸱j⸱n de ies ag⸱ad⸱o. [SAMSENCA] ŝat⸱i.

===April⸱o===

La kvar⸱a monat⸱o en la Gregori⸱a kalendar⸱o: April⸱o en⸱ten⸱as 30 tag⸱o⸱j⸱n; April⸱a veter⸱o, tromp⸱a aer⸱o (L.L. Zamenhof) ; komenc⸱o April⸱a, tromp⸱o facil⸱a (L.L. Zamenhof) (la unu⸱a de April⸱o est⸱as okaz⸱o de mult⸱a⸱j ŝerc⸱o⸱j).

===aprior⸱a===

  1. [FILOZOFIO] Baz⸱it⸱a sur teori⸱o, ne de⸱pend⸱ant⸱a de fakt⸱o⸱j aŭ spert⸱o⸱j: aprior⸱a⸱j ide⸱o⸱j; Volapük est⸱as grand⸱part⸱e aprior⸱a lingv⸱o per si⸱a vort⸱ar⸱o. [SAMSENCA] aposterior⸱a.
  1. [KOMPUTIKO] (parol⸱ant⸱e pri objekt⸱o en komput⸱il⸱a program⸱o) Dispon⸱ebl⸱a en ĉiu program⸱o sen eksplic⸱it⸱a deklar⸱o aŭ difin⸱o: aprior⸱a procedur⸱o, funkci⸱o, konstant⸱o. [SAMSENCA] implic⸱it⸱a, pra⸱procedur⸱o.

===apr⸱o===

[ZOOLOGIO] Sovaĝ⸱a pork⸱o (genr⸱o Sus, inter ali⸱a⸱j Sus scrofa el Eŭrop⸱o kaj nord⸱a Afrik⸱o): apr⸱o grunt⸱as; apr⸱id⸱o, apr⸱in⸱o, vir⸱apr⸱o; ’la bronz⸱a Apr⸱o’ (fabel⸱o de Andersen, traduk⸱it⸱a de Zamenhof kiel ’Kupr⸱a Pork⸱o’).

===aprob⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Opini⸱i kaj deklar⸱i bon⸱a kaj akcept⸱ind⸱a: ĉu vi ne aprob⸱as mi⸱a⸱n intenc⸱o⸱n? (L.L. Zamenhof) ; aprob⸱i propon⸱o⸱n (L.L. Zamenhof), iniciativ⸱o⸱n (L.L. Zamenhof), klopod⸱o⸱n; la skrib⸱ad⸱o de unu son⸱o per du liter⸱o⸱j neniam pov⸱as est⸱i aprob⸱at⸱a (L.L. Zamenhof) ; vort⸱o⸱j, kiu⸱j ebl⸱e ne al ĉiu⸱j Esperant⸱ist⸱o⸱j est⸱as kon⸱at⸱a⸱j aŭ ebl⸱e ne de ĉiu⸱j est⸱as aprob⸱at⸱a⸱j (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] laŭd⸱i, aplaŭd⸱i.
  1. Deklar⸱i oficial⸱e taŭg⸱a por difin⸱it⸱a funkci⸱o aŭ uz⸱o: la ekzamen⸱komision⸱o aprob⸱is s-ron N. kiel doktor⸱o⸱n; aprob⸱it⸱a profesor⸱o de Esperant⸱o; la ’Kolekt⸱o aprob⸱it⸱a’ de D-ro Zamenhof [SAMSENCA] konfirm⸱i, sankci⸱i, diplom⸱i.

===aproksim⸱i===

(transitiv⸱a) Trov⸱i nombr⸱o⸱j⸱n (funkci⸱o⸱j⸱n) sen⸱lim⸱e proksim⸱a⸱j⸱n al objekt⸱o: aproksim⸱i la or⸱a⸱n proporci⸱o⸱n per ĉen⸱a frakci⸱o.

===apsid⸱o===

(L.L. Zamenhof) [ASTRONOMIO] Tiu punkt⸱o, kie iu planed⸱o est⸱as plej proksim⸱a aŭ plej mal⸱proksim⸱a rilat⸱e al Sun⸱o ( [SAMSENCA] afeli⸱o, periheli⸱o), aŭ Lun⸱o rilat⸱e al Ter⸱o ( [SAMSENCA] apoge⸱o, perige⸱o).

===apterig⸱o===

Genr⸱o (Apteryx) de sen⸱flug⸱il⸱a⸱j, sen⸱karin⸱a⸱j bird⸱o⸱j viv⸱ant⸱a⸱j en Nov-Zelando. Sinonim⸱o: kivi⸱o.

===apud===

I - Prepozici⸱o esprim⸱ant⸱a la ne⸱tuŝ⸱a⸱n proksim⸱ec⸱o⸱n, kaj koncern⸱ant⸱a pli preciz⸱e:
  1. la person⸱o⸱n aŭ objekt⸱o⸱n plej proksim⸱a⸱n al la pri⸱parol⸱at⸱o: star⸱i apud la patr⸱o (L.L. Zamenhof) ; la fenestr⸱o, kiu si⸱n trov⸱as apud la pord⸱o (L.L. Zamenhof) ; li sid⸱as apud la tabl⸱o kaj dorm⸱et⸱as (L.L. Zamenhof) ; oni star⸱ig⸱is ĝi⸱n (la flor⸱pot⸱o⸱n) ĉe la fenestr⸱o tut⸱e apud li⸱a lit⸱o (L.L. Zamenhof) ; ĝi⸱a⸱n krop⸱o⸱n kun ĝi⸱a⸱j plum⸱o⸱j (de la ofer⸱ot⸱a bird⸱o) li for⸱ig⸱u kaj ĵet⸱u ĝi⸱n apud la altar⸱o⸱n […] en la cindr⸱ej⸱o⸱n (Hebrea Biblio) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) oni komenc⸱is praktik⸱i la holandajn metod⸱o⸱j⸱n de medicin⸱o apud (paralel⸱e kun) la ĉin⸱a⸱j.
  1. objekt⸱o⸱n en pli-mal⸱pli grand⸱a najbar⸱ec⸱o: apud propr⸱a dom⸱o ŝtel⸱ist⸱o ne ŝtel⸱as (L.L. Zamenhof) ; est⸱is varm⸱eg⸱a batal⸱o apud Lepsik⸱o (L.L. Zamenhof).
Rimark⸱o Inter ’apud’ kaj ’ĉe’ (en ties lok⸱a signif⸱o) la diferenc⸱o est⸱as la sam⸱a, kiel inter ’super’ kaj ’sur’: li hav⸱is glav⸱o⸱n ĉe la femur⸱o kaj lanc⸱o⸱n ter⸱pik⸱it⸱a⸱n apud li; mi ne loĝ⸱as ĉe mi⸱a frat⸱o, sed mi⸱a loĝ⸱ej⸱o est⸱as apud la li⸱a (L.L. Zamenhof).
apud
II - Sam⸱signif⸱a mem⸱star⸱e uz⸱at⸱a morfem⸱o:

===Apuli⸱o===

sud-eost⸱a region⸱o de Italio (17° E, 41° N).

===apunt⸱o===

[KOMERCO] Kelk⸱o da mal⸱grand⸱a⸱j mon⸱er⸱o⸱j, neces⸱a⸱j por far⸱i rond⸱a ne⸱rond⸱a⸱n sum⸱o⸱n: la pasaĝer⸱o⸱j dev⸱as mem hav⸱ig⸱i la apunt⸱o⸱n, aĉet⸱ant⸱e si⸱a⸱n bilet⸱o⸱n.

===apus⸱o===

= apod⸱o.

===-ar===

I - Sufiks⸱o esprim⸱ant⸱a kolekt⸱o⸱n de sam⸱spec⸱a⸱j ekzist⸱aĵ⸱o⸱j aŭ objekt⸱o⸱j, form⸱ant⸱a⸱j unu tut⸱o⸱n, kaj montr⸱ant⸱a pli preciz⸱e:
  1. ĉiu⸱j⸱n el la respektiv⸱a spec⸱o ekzist⸱ant⸱a⸱j⸱n en la mond⸱o aŭ en difin⸱it⸱a region⸱o: la hom⸱ar⸱o, la bird⸱ar⸱o, la best⸱ar⸱o; la gazet⸱ar⸱o.
Rimark⸱o. Oni uz⸱as ’ar’ en tiu senc⸱o nur kun la plej ampleks⸱a⸱senc⸱a⸱j radik⸱o⸱j, neniam kun la nom⸱o⸱j de apart⸱a⸱j speci⸱o⸱j kaj simil⸱e;
  1. ĉiu⸱j⸱n element⸱o⸱j⸱n, kun⸱aparten⸱ant⸱a⸱j⸱n en difin⸱it⸱a unu⸱aĵ⸱o: libr⸱ar⸱o, estr⸱ar⸱o, har⸱ar⸱o, ŝtup⸱ar⸱o (L.L. Zamenhof), arb⸱ar⸱o (L.L. Zamenhof) ; id⸱ar⸱o (L.L. Zamenhof) ; la verk⸱ar⸱o de Zamenhof vi⸱a nask⸱it⸱ar⸱o (L.L. Zamenhof) ; tend⸱ar⸱o (L.L. Zamenhof) ;
  1. (post best⸱o⸱nom⸱o⸱j) ĉiu⸱j⸱n individu⸱o⸱j⸱n, kolekt⸱it⸱a⸱j⸱n en unu lok⸱o aŭ aparten⸱ant⸱a⸱j⸱n al unu posed⸱ant⸱o: brut⸱ar⸱o (L.L. Zamenhof), ŝaf⸱ar⸱o (L.L. Zamenhof), lup⸱ar⸱o, bov⸱ar⸱o, abel⸱ar⸱o ( [SAMSENCA] greg⸱o, herd⸱o, esamen⸱o);
  1. list⸱o⸱n, katalog⸱o⸱n: nom⸱ar⸱o (L.L. Zamenhof) (de la Esperant⸱ist⸱o⸱j), vort⸱ar⸱o (L.L. Zamenhof), fraz⸱ar⸱o (A. Grabowski), prez⸱ar⸱o, hor⸱ar⸱o, adres⸱ar⸱o (L.L. Zamenhof).
ar
II - Sam⸱signif⸱a mem⸱star⸱e uz⸱at⸱a morfem⸱o:

===arabesk⸱o===

  1. [BELARTOJ] Ornam⸱a desegn⸱aĵ⸱o, laŭ la arab⸱a manier⸱o, konsist⸱ant⸱a el ret⸱o da kun⸱plekt⸱it⸱a⸱j lini⸱o⸱j; (figur⸱a⸱senc⸱e) tra la verd⸱a foli⸱ar⸱o la sun⸱o desegn⸱is sur la ter⸱o lum⸱a⸱j⸱n arabesk⸱o⸱j⸱n.
  1. Kapric⸱a, kompleks⸱a melodi⸱a figur⸱o.

===arabidops⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Arabidopsis el brasik⸱ac⸱o⸱j) de 15-20 spec⸱o⸱j de herb⸱o⸱j el la nord⸱a hemisfer⸱o kaj Afrik⸱a⸱j mont⸱ar⸱o⸱j. Plej kon⸱at⸱a speci⸱o: Arabidopsis thaliana, unu⸱jar⸱a, kun blank⸱a⸱j flor⸱o⸱j en apeks⸱a⸱j grapol⸱o⸱j kaj kun long⸱a silikv⸱o; tre uz⸱at⸱a en plant⸱genetik⸱o, precip⸱e pro mal⸱mult⸱a⸱j kromosom⸱o⸱j (2 n = 10) kaj mal⸱long⸱a kresk⸱o⸱period⸱o (4-6 semajn⸱a).

===arabinoz⸱o===

[VIDU] arab⸱o.

===arabis⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Arabis el brasik⸱ac⸱o⸱j) de unu-, du- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun blank⸱a⸱j, roz⸱a⸱j, blu⸱a⸱j aŭ viol⸱a⸱j flor⸱o⸱j en apeks⸱a⸱j grapol⸱o⸱j kaj kun long⸱a silikv⸱o; ĉirkaŭ 180 spec⸱o⸱j el la mez⸱varm⸱a⸱j region⸱o⸱j de la nord⸱a hemisfer⸱o kaj tropik⸱a⸱j Afrik⸱a⸱j mont⸱ar⸱o⸱j, plur⸱a⸱j por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j.

===arab⸱o===

  1. Loĝ⸱ant⸱o aŭ de⸱ven⸱ant⸱o de Arabi⸱o: arab⸱o ne star⸱ig⸱os tie si⸱a⸱n tend⸱o⸱n (Hebrea Biblio).
  1. (vast⸱a⸱senc⸱e) An⸱o de unu el la popol⸱o⸱j de arabi⸱o, Proksim-Orient⸱o kaj nord-Afrik⸱o, kiu⸱j parol⸱as la divers⸱a⸱j⸱n dialekt⸱o⸱j⸱n de la arab⸱a lingv⸱o.

===aragonit⸱o===

[GEOLOGIO] Mineral⸱o el ortoromb⸱a kalci⸱a karbonat⸱o, CaCO3. [SAMSENCA] kalcit⸱o.

===Aragono===

Region⸱o en la nord-eost⸱a part⸱o de Hispanio (Zaragoz⸱o, 0°51 ’ U, 41°39’ N).

===arahant⸱o===

[BUDHISMO] Hom⸱o ating⸱int⸱a la nirvan⸱o⸱n.

===arakid⸱at⸱a acid⸱o===

[KEMIO] C20H40H2. [SAMSENCA] ter⸱nuks⸱o.

===arakid⸱o===

  1. [BOTANIKO] Genr⸱o (Arachis el fab⸱ac⸱o⸱j) de 22 spec⸱o⸱j de herb⸱o⸱j el sud⸱a Ameriko, inter ali⸱a⸱j: ter⸱nuks⸱a arakid⸱o (Arachis hypogaea), vast⸱e kultiv⸱at⸱a en tropik⸱a⸱j kaj sub⸱tropik⸱a⸱j land⸱o⸱j, mal⸱alt⸱a unu⸱jar⸱a herb⸱o kun 2-foli⸱er⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj kun flav⸱a⸱j aŭ flav⸱ruĝ⸱a⸱j flor⸱o⸱j 1-4-op⸱e aksel⸱a⸱j; post fekund⸱iĝ⸱o de la flor⸱o, la pedunkl⸱o de la guŝ⸱o long⸱iĝ⸱as kaj kurb⸱iĝ⸱as mal⸱supr⸱e⸱n en⸱ter⸱ig⸱ant⸱e la jun⸱a⸱n guŝ⸱o⸱n, kiu sub⸱ter⸱e kresk⸱os.
  1. [KOMUNUZO] Ter⸱nuks⸱o.

===araknoid⸱o===

[ANATOMIO] (arachnoides) La mez⸱a mening⸱o. [SAMSENCA] duramatr⸱o, piamatr⸱o.

===arak⸱o===

(L.L. Zamenhof) [KUIRARTO] Orient⸱a brand⸱o, distil⸱it⸱a el palm⸱o⸱vin⸱o, el ferment⸱int⸱a riz⸱o aŭ el suker⸱kan⸱o. [SAMSENCA] sake⸱o.

===arali⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Aralia el arali⸱ac⸱o⸱j) de fal⸱foli⸱a⸱j arb⸱o⸱j kaj arbust⸱o⸱j kun oft⸱e dorn⸱a⸱j tig⸱o⸱j, kun tre grand⸱a⸱j, du- aŭ tri-obl⸱e plum⸱e kun⸱met⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj kun mal⸱grand⸱a⸱j, blanket⸱a⸱j flor⸱o⸱j en panikl⸱o⸱j ar⸱iĝ⸱int⸱a⸱j en umbel⸱o⸱j⸱n; ĉirkaŭ 40 spec⸱o⸱j el nord⸱a Ameriko, eost⸱a Azio kaj Malajzi⸱o, plur⸱a⸱j kultiv⸱at⸱a⸱j por ornam⸱o.

===Aral⸱o===

Intern⸱a mar⸱o en centr⸱a Azio (60° E, 45° N).

===arame⸱o===

An⸱o de semid⸱a gent⸱ar⸱o, kiu fond⸱is divers⸱a⸱j⸱n regn⸱o⸱j⸱n en Mezopotamio.

===arane⸱o===

  1. [ZOOLOGIO] Genr⸱o (Araneus) de artropod⸱o⸱j el la klas⸱o de arane⸱oid⸱o⸱j, kiu⸱j teks⸱as ret⸱o⸱n el tre mal⸱dik⸱a⸱j, part⸱e glu⸱ec⸱a⸱j faden⸱o⸱j ( [SAMSENCA] silk⸱o 2), per kiu ili kapt⸱as in⸱sekt⸱o⸱j⸱n kaj ceter⸱a⸱j.
  1. [KOMUNUZO] Arane⸱ul⸱o: li flustr⸱is al arane⸱o en ĝi⸱a ŝpin⸱aĵ⸱o: vi instru⸱as al mi el⸱ten⸱i! (L.L. Zamenhof).

===aranĝ⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Met⸱i laŭ ĝust⸱a ord⸱o, en taŭg⸱a⸱n pozici⸱o⸱n: aranĝ⸱i ĉambr⸱o⸱n, lit⸱o⸱n; aranĝ⸱i libr⸱o⸱j⸱n en bibliotek⸱o; aranĝ⸱i polinom⸱o⸱n; la knab⸱in⸱o en unu el la pak⸱aĵ⸱et⸱o⸱j ord⸱e aranĝ⸱is kelk⸱e da infan⸱a⸱j vest⸱o⸱j kaj iom da tol⸱aĵ⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] dispozici⸱i, ord⸱o⸱met⸱i.
  1. Pri⸱zorg⸱i kaj kun⸱met⸱i la detal⸱o⸱j⸱n de afer⸱o, por ke ĝi pov⸱u okaz⸱i kaj bon⸱e stat⸱i: kiu kaĉ⸱o⸱n aranĝ⸱as, tiu ĝi⸱n manĝ⸱as (L.L. Zamenhof) ; aranĝ⸱i te⸱trink⸱ad⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; la urb⸱estr⸱o aranĝ⸱as grand⸱a⸱j⸱n tag⸱manĝ⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) ; kaj kiel mi dev⸱os nun aranĝ⸱i la labor⸱o⸱n? (L.L. Zamenhof) ; aranĝ⸱i eksperiment⸱o⸱n; grand⸱a instituci⸱o aranĝ⸱it⸱a de reg⸱ist⸱ar⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; est⸱as ja tiel aranĝ⸱it⸱e! (L.L. Zamenhof) ; mi jam aranĝ⸱os, ke vi est⸱u sufiĉ⸱e mal⸱grand⸱a (L.L. Zamenhof) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) la tut⸱a hom⸱ar⸱o aranĝ⸱os si⸱a⸱n religi⸱a⸱n viv⸱o⸱n en egal⸱a manier⸱o (L.L. Zamenhof) ; vi pov⸱as aranĝ⸱i al vi feliĉ⸱o⸱n, kiel ajn mal⸱bel⸱a vi est⸱as (L.L. Zamenhof) ; absolut⸱e se Di⸱o ne aranĝ⸱os, lup⸱o vi⸱n ne manĝ⸱os (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] organiz⸱i, pret⸱ig⸱i, plen⸱um⸱i.
  1. [MUZIKO] [SPEKTAKLO] Al⸱port⸱i al muzik⸱a aŭ teatr⸱a pec⸱o la neces⸱a⸱j⸱n ŝanĝ⸱o⸱j⸱n, por ke ĝi adapt⸱iĝ⸱u al nov⸱a akompan⸱o, prezent⸱ad⸱o kaj simil⸱e. [SAMSENCA] adapt⸱i.

===ara⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Ara) de grand⸱a⸱j Amerikaj papag⸱o⸱j kun plum⸱o⸱j okul⸱frap⸱e kolor⸱a⸱j. [SAMSENCA] kakatu⸱o.

===Ararat⸱o===

Vulkan⸱a mont⸱ar⸱o en Turki⸱o (44°20’ E, 39°40’ N).

===Aras⸱o===

Urb⸱o en la nord⸱a region⸱o de Francio, fam⸱a en Mez⸱epok⸱o pro si⸱a⸱j mur⸱tapiŝ⸱o⸱j (2°46’ E, 50°17’ N).

===araŭkari⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Araucaria el araŭkari⸱ac⸱o⸱j) de alt⸱a⸱j, plej⸱part⸱e dioik⸱a⸱j konifer⸱a⸱j arb⸱o⸱j kun tip⸱e verticil⸱a⸱j branĉ⸱o⸱j, kun dens⸱e spiral⸱e sid⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj kun glob⸱form⸱a⸱j konus⸱o⸱j; 18 spec⸱o⸱j el la sud⸱a hemisfer⸱o, plur⸱a⸱j por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j. [SAMSENCA] agatid⸱o.

===arbalest⸱o===

Spec⸱o de paf⸱ark⸱o, streĉ⸱at⸱a per risort⸱o kaj proviz⸱it⸱a per lign⸱a fust⸱o, por direkt⸱i la sag⸱o⸱n.

===arbed⸱o===

(evit⸱ind⸱a)
  1. = trunk⸱arbust⸱o.
  1. = tuf⸱arbust⸱o.

===arbitr⸱a===

Tia, ke ĝi de⸱pend⸱as de la sol⸱a vol⸱o, em⸱o aŭ kapric⸱o de iu: arbitr⸱a ag⸱o, regul⸱o, pov⸱o; tio est⸱as arbitr⸱a decid⸱o; ĉiu⸱j vort⸱o⸱j de Volapük est⸱is arbitr⸱e el⸱pens⸱it⸱a⸱j (L.L. Zamenhof).

===arbitraci⸱o===

  1. [JURO] Decid⸱o pri ia grav⸱a diskut⸱aĵ⸱o, far⸱it⸱a de ekster⸱a(j) person⸱o(j), inter⸱konsent⸱e elekt⸱it⸱a(j) de la diskut⸱ant⸱o⸱j: ĉiu inter⸱naci⸱a mal⸱konsent⸱o dev⸱us est⸱i fin⸱it⸱a per arbitraci⸱o. [SAMSENCA] mediaci⸱o.
  1. [SPORTO] Tut⸱o de la ag⸱o⸱j de tiu, kiu oficial⸱e zorg⸱as pri la respekt⸱o de la regul⸱o⸱j en sport⸱a konkurs⸱o, matĉ⸱o kaj simil⸱e.

===arbitraĝ⸱o===

[FINANCO] Spekulaci⸱a operaci⸱o, kies baz⸱o est⸱as el⸱profit⸱i la kurz⸱o⸱diferenc⸱o⸱n de valor⸱aĵ⸱o⸱j (valor⸱paper⸱o⸱j, akci⸱o⸱j, deviz⸱o⸱j, valut⸱o⸱j kaj simil⸱e) en divers⸱a⸱j merkat⸱o⸱j, por hav⸱i net⸱a⸱n profit⸱o⸱n per aĉet⸱o⸱vend⸱o. [SAMSENCA] aĝiot⸱i, spekul⸱i.

===arb⸱o===

[BOTANIKO] Mult⸱jar⸱a lign⸱ec⸱a plant⸱o kun ĝeneral⸱e nur unu ĉef⸱a tig⸱o, kies nud⸱a baz⸱part⸱o est⸱as nom⸱at⸱a trunk⸱o, kiu supr⸱e divid⸱iĝ⸱as je pli-mal⸱pli larĝ⸱a branĉ⸱ar⸱o ( [SAMSENCA] kron⸱o, kanope⸱o); arb⸱o matur⸱stadi⸱e alt⸱as pli ol 7 m kaj iu⸱j ating⸱as pli ol 100 m ( [SAMSENCA] arb⸱et⸱o, arb⸱eg⸱o): kverk⸱o, platan⸱o, pom⸱uj⸱o est⸱as arb⸱o⸱j; arb⸱o krak⸱ant⸱a vent⸱o⸱n ne tim⸱as (L.L. Zamenhof) ; fleks⸱u arb⸱o⸱n dum ĝi⸱a jun⸱ec⸱o (L.L. Zamenhof) ; [BIBLIO] la arb⸱o de viv⸱o, la arb⸱o de sci⸱ad⸱o. [SAMSENCA] arbust⸱o.

===arbust⸱o===

[BOTANIKO] Lign⸱ec⸱a plant⸱o mal⸱pli alt⸱a ol arb⸱o (de 0,5 ĝis 6-7 m) sen (tuf⸱arbust⸱o) aŭ kun (trunk⸱arbust⸱o) mal⸱alt⸱a trunk⸱o (ne pli ol 0,5 m). [SAMSENCA] arb⸱et⸱o, staŭd⸱o, vepr⸱o.

===arbut⸱o===

  1. [BOTANIKO] Genr⸱o (Arbutus el erik⸱ac⸱o⸱j) de daŭr⸱a⸱foli⸱a⸱j arb⸱et⸱o⸱j kaj trunk⸱arbust⸱o⸱j kun elips⸱a⸱j, led⸱ec⸱a⸱j, integr⸱a⸱j aŭ dent⸱a⸱j foli⸱o⸱j, kun kloŝ⸱form⸱a⸱j, blank⸱a⸱j flor⸱o⸱j en panikl⸱o⸱j kaj kun frukt⸱o⸱j (ber⸱o⸱j) glob⸱a⸱j, ruĝ⸱a⸱j, veruk⸱et⸱supr⸱aĵ⸱a⸱j, manĝ⸱ebl⸱a⸱j; 14 spec⸱o⸱j el uest⸱a Eŭrop⸱o, Mediterane⸱a Region⸱o kaj nord-uest⸱a Ameriko. Sinonim⸱o: frag⸱arb⸱o
  1. [KOMUNUZO] Frukt⸱o de arbut⸱o 1. Sinonim⸱o: arbut⸱ber⸱o.

===arĉ⸱o===

  1. [MUZIKO] Frot⸱a ekscit⸱il⸱o por kord⸱vibr⸱ad⸱o, konsist⸱ant⸱a el mal⸱dik⸱a lign⸱a stang⸱o, laŭ⸱long⸱e de kiu est⸱as fiks⸱it⸱a fask⸱o el ĉeval⸱har⸱o⸱j aŭ ali⸱a material⸱o, streĉ⸱it⸱a ek⸱de la pint⸱o ĝis la kalkan⸱o: per unu tir⸱o de arĉ⸱o; se vi pren⸱is la violon⸱o⸱n, pren⸱u ankaŭ la arĉ⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) vibr⸱is mi⸱a kor⸱o sub la arĉ’ (K. Kalocsay).
  1. [FERVOJO] Horizontal⸱a frot⸱a part⸱o de kurent⸱o⸱de⸱pren⸱il⸱o, uz⸱at⸱a ĉe elektr⸱a⸱j trakci⸱il⸱o⸱j. [VIDU] trole⸱o, pantograf⸱o.

===Arden⸱o⸱j===

Mont⸱ar⸱o en la part⸱o⸱j nord-eost⸱e de Francio kaj sud-eost⸱e de Belgi⸱o: la Arden⸱a arb⸱ar⸱o (5° E, 50° N).

===arde⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Ardea) de vad⸱bird⸱o⸱j el la ord⸱o de cikoni⸱form⸱a⸱j, kun long⸱a⸱j, mal⸱dik⸱a⸱j krur⸱o⸱j kaj kol⸱o, kun grand⸱a, pik⸱a bek⸱o, viv⸱ant⸱a⸱j ĉe marĉ⸱o⸱j kaj river⸱o⸱j. [SAMSENCA] gru⸱o.

===ardez⸱o===

  1. [GEOLOGIO] Petro fajn⸱e kristal⸱a, mal⸱fort⸱e metamorf⸱a, fend⸱iĝ⸱ant⸱a en plat⸱a⸱j⸱n tavol⸱o⸱j⸱n, uz⸱at⸱a⸱j⸱n inter⸱ali⸱e por far⸱i tegment⸱o⸱j⸱n: ardez⸱o est⸱as blu⸱griz⸱a. [SAMSENCA] skist⸱o, filit⸱o.
  1. Tabul⸱et⸱o, pas⸱int⸱ec⸱e el ardez⸱o, uz⸱at⸱a de jun⸱a⸱j lern⸱ant⸱o⸱j por skrib⸱ad⸱o per kreto aŭ special⸱a krajon⸱o. [SAMSENCA] gri⸱fel⸱o.

===ard⸱i===

(ne⸱transitiv⸱a)
  1. Est⸱i varm⸱eg⸱a ĝis kolor⸱o ĝeneral⸱e ruĝ⸱a aŭ blank⸱a: en elegant⸱a kamen⸱o ard⸱is karb⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; ĉu iu pov⸱as marŝ⸱i sur ard⸱ant⸱a⸱j karb⸱o⸱j? (Hebrea Biblio) ; ard⸱as fer⸱a stang⸱o en la fajr⸱o; bov⸱o (bronz⸱a), en kies ard⸱ant⸱a ventr⸱o la hom⸱ec⸱o rost⸱iĝ⸱as (L.L. Zamenhof) ; ĉiu⸱j skrib⸱it⸱a⸱j liter⸱o⸱j moment⸱e ek⸱ard⸱is, kaj mal⸱aper⸱is en la flam⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] fajr⸱i, flam⸱i.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Est⸱i tre pasi⸱a, ekstrem⸱e viv⸱ec⸱a, fervor⸱a: si⸱a⸱j ard⸱ant⸱a⸱j okul⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; febr⸱a vol⸱o ard⸱as en li⸱a⸱j vejn⸱o⸱j; intern⸱a koler⸱o, ĝoj⸱o ard⸱is sur li⸱a⸱j vang⸱o⸱j; al li tut⸱prav⸱e ŝi ard⸱is koler⸱e (A. Grabowski). [SAMSENCA] bol⸱i.

===arek⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Areca el arek⸱ac⸱o⸱j) de daŭr⸱a- aŭ du⸱on⸱daŭr⸱a-foli⸱a⸱j, monoik⸱a⸱j arb⸱o⸱j (palm⸱o⸱j) kun mal⸱dik⸱a trunk⸱o, kun plum⸱e kun⸱met⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj kun ruĝ⸱a⸱j aŭ oranĝ⸱a⸱j frukt⸱o⸱j (ber⸱o⸱j) unu⸱sem⸱a⸱j; ĉirkaŭ 60 spec⸱o⸱j el Hindio kaj Malajzi⸱o, inter ali⸱a⸱j kateĉu⸱arek⸱o.

===arenari⸱o===

(L.L. Zamenhof) [BOTANIKO] Genr⸱o (Arenaria el kariofil⸱ac⸱o⸱j) de mal⸱alt⸱a⸱j, unu- aŭ plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun ĝeneral⸱e blank⸱a⸱j flor⸱o⸱j kaj kun ov⸱oid⸱a⸱j kapsul⸱o⸱j post⸱dehisk⸱e ses⸱dent⸱a⸱j; ĉirkaŭ 150 spec⸱o⸱j el la nord⸱a hemisfer⸱o, plur⸱a⸱j mult⸱e uz⸱at⸱a⸱j en rok⸱ĝarden⸱o⸱j.

===aren⸱o===

  1. Eben⸱a lok⸱o, en la centr⸱o de cirk⸱o, rezerv⸱it⸱a por batal⸱o⸱j aŭ lud⸱o⸱j: la gladiator⸱o⸱j en⸱ir⸱is en la aren⸱o⸱n.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Kamp⸱o de ag⸱ad⸱o aŭ de ide⸱a batal⸱o: en⸱ir⸱i en la politik⸱a⸱n aren⸱o⸱n; Orient⸱land⸱o⸱j far⸱iĝ⸱is la aren⸱o de la grand⸱a⸱j potenc⸱o⸱j.

===are⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. Part⸱o de la ter⸱surfac⸱o, konsider⸱at⸱a el apart⸱a vid⸱punkt⸱o: la inund⸱o kovr⸱is mil⸱hektar⸱a⸱n are⸱o⸱n; al⸱ter⸱iĝ⸱a are⸱o. [SAMSENCA] teren⸱o, kamp⸱o.
  1. [TEKNIKOJ] Surfac⸱a ampleks⸱o: are⸱o de mur⸱o, kver⸱sekc⸱a are⸱o de akv⸱o⸱tub⸱o; net⸱a are⸱o de aerodin⸱o; surfac⸱ampleks⸱o.
  1. a) [MATEMATIKO] Grand⸱o de surfac⸱o: la are⸱o de ĉambr⸱o, de fenestr⸱o; la are⸱o de sfer⸱o kun radius⸱o r est⸱as 4 πr².

b) [MATEMATIKO] (pli ĝeneral⸱e) Du⸱dimensi⸱a ampleks⸱o de ar⸱o. [SAMSENCA] long⸱o, volumen⸱o.

  1. [TIPOGRAFIO] Kompost⸱are⸱o. [SAMSENCA] long⸱o 3.

===areol⸱o===

  1. [ANATOMIO] [MEDICINO] [METEOROLOGIO] Mal⸱larĝ⸱a are⸱o ĉirkaŭ punkt⸱o aŭ centr⸱o: la areol⸱o de akn⸱o areol⸱o de mam⸱o (areola mammae iom pigment⸱it⸱a cirkl⸱o ĉirkaŭ la cic⸱o) areol⸱o de Lun⸱o.
  1. a) [BOTANIKO] Lign⸱ec⸱iĝ⸱int⸱a dik⸱aĵ⸱o, ĉirkaŭ⸱ant⸱a la rond⸱a⸱j⸱n inter⸱romp⸱o⸱j⸱n en la mur⸱o de la trake⸱oid⸱o⸱j de la gimnosperm⸱o⸱j: areol⸱a⸱j trake⸱oid⸱o⸱j. [VIDU] tor⸱o.

b) [BOTANIKO] Kusen⸱form⸱a element⸱o de la tig⸱o de kakt⸱ac⸱o⸱j, el kiu kresk⸱as dorn⸱o⸱j, har⸱o⸱j, gland⸱o⸱j, tig⸱o⸱j kaj flor⸱o⸱j.

c) [BOTANIKO] ĝeneral⸱e plat⸱a kaj plur⸱angul⸱a element⸱o de la tal⸱o de mult⸱a⸱j krust⸱ec⸱a⸱j liken⸱o⸱j.


===areometr⸱o===

Instrument⸱o, baz⸱it⸱a sur la hidrostatik⸱a princip⸱o, kaj uz⸱at⸱a por mezur⸱i la dens⸱o⸱n de likv⸱o.

===areopag===

(figur⸱a⸱senc⸱e) Aŭtoritat⸱a juĝ⸱ant⸱ar⸱o.

===Ares⸱o===

[MITOLOGIO] Helen⸱a di⸱o de la milit⸱o. [SAMSENCA] Mars⸱o.

===arest⸱i===

(transitiv⸱a) [JURO] Per leĝ⸱a aŭ polic⸱a aŭtoritat⸱o kapt⸱i iu⸱n, por tiu⸱n mal⸱liber⸱ig⸱i kaj eventual⸱e trans⸱don⸱i al juĝ⸱ad⸱o: arest⸱i ebri⸱ul⸱o⸱n, suspekt⸱at⸱o⸱n, ŝtel⸱ist⸱o⸱n; li est⸱is arest⸱it⸱a de Gestap⸱o; oni liber⸱ig⸱is la arest⸱it⸱o⸱j⸱n.

===argani⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Argania el sapot⸱ac⸱o⸱j) de nur unu speci⸱o (Argania spinosa) el Maroko, daŭr⸱a⸱foli⸱a, dorn⸱a arb⸱et⸱o kun tre mal⸱mol⸱a lign⸱o, uz⸱at⸱a en lign⸱aĵ⸱art⸱o, kaj kun verd⸱a ber⸱o, en form⸱o de grand⸱a, pint⸱fin⸱a oliv⸱o, en⸱hav⸱ant⸱a tre mal⸱mol⸱a⸱n sem⸱o⸱n kaj liver⸱ant⸱a ole⸱o⸱n kompar⸱ebl⸱a⸱n kun oliv⸱ole⸱o.

===argan⸱o===

  1. Metal⸱a ĉarpent⸱aĵ⸱o, port⸱ant⸱a la dril⸱eg⸱o⸱n de naft⸱o⸱ŝakt⸱o.
  1. (evit⸱ind⸱a) = gru⸱o 2.

===argemon⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Argemone el papav⸱ac⸱o⸱j) de plant⸱o⸱j-unu-, du- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kaj unu tuf⸱arbust⸱o-en⸱hav⸱ant⸱a⸱j flav⸱a⸱n aŭ oranĝ⸱a⸱n lakt⸱o⸱suk⸱o⸱n, kun profund⸱e lob⸱a⸱j, pint⸱apeks⸱a⸱j foli⸱o⸱j, kun blank⸱a⸱j, flav⸱a⸱j aŭ blu⸱et⸱a⸱j flor⸱o⸱j kaj kun dorn⸱a⸱j kapsul⸱o⸱j; 23 spec⸱o⸱j el Ameriko kaj Havajo, kelk⸱a⸱j kultiv⸱at⸱a⸱j por ornam⸱o.

===argentan⸱o===

= arĝentan⸱o.

===Argentino===

sud⸱a Amerika regn⸱o, inter And⸱o⸱j kaj Atlantik⸱o (Bon⸱aer⸱o, 58°22’ U, 34°36’ S).

===argil⸱o===

  1. Sediment⸱a aŭ rezidu⸱a petro tre et⸱grajn⸱a (0,004-0,002 mm), oft⸱e en form⸱o de glu⸱ec⸱a, kned⸱ebl⸱a ter⸱o, konsist⸱ant⸱a el aŭ precip⸱e el argil⸱a⸱j mineral⸱o⸱j: brik⸱o⸱j el krud⸱a, bak⸱it⸱a argil⸱o; kalcin⸱it⸱a, pot⸱ist⸱a, refraktar⸱a argil⸱o; argil⸱dom⸱et⸱o (L.L. Zamenhof) ; mal⸱bel⸱a⸱j argil⸱kot⸱a⸱j strat⸱et⸱o⸱j (L.L. Zamenhof).
  1. La respond⸱a sediment⸱o. Sinonim⸱o: argil⸱a sediment⸱o. [SAMSENCA] kot⸱o, silt⸱o, ter⸱o.

===arginin⸱o===

[KEMIO] Amin⸱acid⸱o, H2N-C(=NH)NH-(CH3)3CH(NH2)-COOH, unu el la 20 ĉef⸱a⸱j amin⸱acid⸱o⸱j de la protein⸱o⸱j, esenc⸱a por la hom⸱o; simbol⸱o: Arg.

===argiop⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Argiope) de arane⸱ul⸱o⸱j, kiu⸱j teks⸱as grand⸱a⸱n, vertikal⸱a⸱n arane⸱aĵ⸱o⸱n kaj ŝirm⸱as si⸱a⸱j⸱n ov⸱o⸱j⸱n en nest⸱o.

===argironet⸱o===

[ZOOLOGIO] Arane⸱ul⸱o (unu⸱speci⸱a genr⸱o Argyroneta aquatica), viv⸱ant⸱a en sen⸱sal⸱a akv⸱o, kie ĝi teks⸱as kloŝ⸱form⸱a⸱n loĝ⸱ej⸱o⸱n, kiu⸱n ĝi plen⸱ig⸱as per aer⸱o. Sinonim⸱o: akv⸱o⸱arane⸱o.

===Arg⸱o===

[HISTORIO] La ĉef⸱a urb⸱o de Arg⸱o⸱land⸱o (22°43’ E, 37°37’ N).

===argonaŭt⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Argonauta) de ok⸱brak⸱a⸱j cefalopod⸱o⸱j kun paper⸱ec⸱a ŝel⸱o sekreci⸱it⸱a de la brak⸱o⸱j, viv⸱ant⸱a⸱j en varm⸱a⸱j mar⸱o⸱j. [SAMSENCA] naŭtil⸱o, polp⸱o, sepi⸱o.

===Argonaŭt⸱o⸱j===

[MITOLOGIO] Tiu⸱j helen⸱a⸱j hero⸱o⸱j, kiu⸱j, sub la gvid⸱ad⸱o de Jazon⸱o, ir⸱is konker⸱i la or⸱a⸱n ŝaf⸱fel⸱o⸱n.

===argon⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. [KEMIO] Element⸱o, Ar, atom⸱numer⸱o 18, atom⸱mas⸱o 39,95.
  1. [KEMIO] Nobl⸱a gas⸱o, ekzist⸱ant⸱a en tre mal⸱grand⸱a kvant⸱o en la ter-atmosfer⸱o.

===argument⸱i===

  1. (ne⸱transitiv⸱a) Prezent⸱i argument⸱o⸱j⸱n; prov⸱i demonstr⸱i per argument⸱o⸱j: ili sen⸱fin⸱e argument⸱as, kaj neni⸱u konvink⸱as ali⸱a⸱n; bat⸱ant⸱o pov⸱as argument⸱i, batat⸱o dev⸱as silent⸱i (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] diskut⸱i, rezon⸱i. [VIDU] kontest⸱i.
  1. (transitiv⸱a) Prezent⸱i io⸱n kiel argument⸱o⸱n: ili argument⸱as li⸱a⸱n ne⸱sci⸱o⸱n pri la fakt⸱o⸱j; oni pov⸱as propon⸱i for⸱ig⸱o⸱n de la artikol⸱o kaj de la akuzativ⸱o, argument⸱ant⸱e, ke ekzist⸱as lingv⸱o⸱j, kiu⸱j viv⸱as tre bon⸱e sen ili (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] pruv⸱i, pretekst⸱i.

===Argus⸱o===

[MITOLOGIO] Cent⸱okul⸱a gigant⸱o: (figur⸱a⸱senc⸱e) li, kiu hav⸱as la cent okul⸱o⸱j⸱n de Argus⸱o, por el⸱serĉ⸱i makul⸱o⸱j⸱n sur si⸱a frat⸱o! (L.L. Zamenhof).

===arĝentan⸱o===

[TEKNIKOJ] Aloj⸱o el kupr⸱o, nikel⸱o kaj zink⸱o, imit⸱ant⸱a arĝent⸱o⸱n. Sinonim⸱o: arĝent⸱um⸱o. [SAMSENCA] alfenid⸱o.

===arĝent⸱o===

  1. [KEMIO] Element⸱o, Ag, atom⸱numer⸱o 47, atom⸱mas⸱o 107,87.
  1. [KEMIO] Metal⸱o bril⸱a, blank⸱a, ne oksid⸱iĝ⸱ant⸱a en la aer⸱o: arĝent⸱o pur⸱ig⸱it⸱a en ter⸱a fand⸱uj⸱o kaj sep⸱foj⸱e re⸱fand⸱it⸱a (Hebrea Biblio) ; for⸱ig⸱u de arĝent⸱o la al⸱miks⸱aĵ⸱o⸱n (Hebrea Biblio) ; arĝent⸱o⸱don⸱a grund⸱o; (figur⸱a⸱senc⸱e) vi⸱a arĝent⸱o far⸱iĝ⸱is skori⸱o (Hebrea Biblio). [VIDU] arĝentan⸱o.
  1. [HERALDIKO] Blank⸱o.

===arĝirol⸱o===

[MEDICINO] Arĝent⸱o en koloid⸱a stat⸱o, uz⸱at⸱a kiel antiseps⸱aĵ⸱o.

===arĥ…===

Serĉ⸱u arkaik⸱a..

===arĥaik⸱a===

Mal⸱nov⸱iĝ⸱int⸱a kaj ne plu en uz⸱ad⸱o. Sinonim⸱o: arka⸱a

===arkaik⸱a===

Mal⸱nov⸱iĝ⸱int⸱a kaj ne plu en uz⸱ad⸱o. Sinonim⸱o: arka⸱a

===arĥaism⸱o===

Arka⸱ism⸱o.

===arĥaj⸱a===

(L.L. Zamenhof) = arka⸱a

===arĥeolog⸱o===, ===arkeolog⸱o===

Fak⸱ul⸱o pri arĥeologi⸱o.

===arĥitektur⸱o===, ===arĥitekt⸱o===

Arkitektur⸱o.

===arĥitrav⸱o===

(L.L. Zamenhof), arkitrav⸱o [ARKITEKTURO] La mal⸱supr⸱a part⸱o de entablement⸱o, kiu kuŝ⸱as sen⸱per⸱e sur la kapitel⸱o⸱j.

===arĥiv⸱o===, ===arkiv⸱o===

  1. Kolekt⸱o de mal⸱nov⸱a⸱j akt⸱o⸱j kaj dokument⸱o⸱j: histori⸱a⸱j arĥiv⸱o⸱j; la arĥiv⸱o⸱j de notari⸱o, de nobel⸱a famili⸱o, de grand⸱a gazet⸱o; for⸱met⸱i io⸱n en arĥiv⸱o⸱n (figur⸱a⸱senc⸱e: flank⸱las⸱i); jam aparten⸱i al la arĥiv⸱o (K. Bein) (est⸱i eks⸱mod⸱a).
  1. [KOMPUTIKO] Kolekt⸱o de mal⸱oft⸱e uz⸱at⸱a⸱j daten⸱o⸱j: bend⸱arĥiv⸱o; dens⸱ig⸱it⸱a arĥiv⸱o; en⸱arĥiv⸱ig⸱i dosier⸱o⸱n. [SAMSENCA] sav⸱kopi⸱o.

===ari⸱a===

(L.L. Zamenhof) = arj⸱a.

===Ariadn⸱o===

[MITOLOGIO] Fil⸱in⸱o de Mino⸱o kaj Pazifa⸱o, for⸱las⸱it⸱a de si⸱a am⸱ant⸱o Teze⸱o, sed konsol⸱it⸱a de Dioniz⸱o.

===arid⸱a===

  1. [GEOGRAFIO] (parol⸱ant⸱e pri kli⸱mat⸱o) Tre sek⸱a, dezert⸱a; (parol⸱ant⸱e pri grund⸱o). Mal⸱fekund⸱a pro tro⸱a sek⸱ec⸱o. [SAMSENCA] sen⸱arb⸱a, dezert⸱a, step⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Mal⸱sent⸱em⸱a, sen⸱sent⸱a.

===arier⸱o===

[SPORTO] La mal⸱antaŭ⸱a part⸱o de arme⸱o, taĉment⸱o kaj simil⸱e. [VIDU] arier⸱gard⸱o.

===Aries⸱o===

= ŝaf⸱o 4 kaj 5.
unu⸱a punkt⸱o de Aries⸱o = ekvinoks⸱a punkt⸱o.

===aril⸱o===

[BOTANIKO] Ekster⸱a kovr⸱aĵ⸱o aŭ al⸱pend⸱aĵ⸱o de iu⸱j sem⸱o⸱j, ekzempl⸱e la intens⸱e ruĝ⸱a, karn⸱ec⸱a kovr⸱aĵ⸱o sur la sem⸱o de taksus⸱o aŭ de evonim⸱o.

===Ariman⸱o===

[RELIGIO] La princip⸱o de la Mal⸱bon⸱o, en la zoroastra religi⸱o. [SAMSENCA] Ahura-Mazdo, Sat⸱an⸱o.

===ari⸱o===

  1. [MUZIKO] Kant⸱melodi⸱o.
  1. [MUZIKO] Sol⸱o en oper⸱o.

===Ari⸱o===

Krist⸱an⸱a teolog⸱o (Ari⸱us, 280-336).

===Arion⸱o===

Helen⸱a lirik⸱ist⸱o: la fabl⸱o de Arion⸱o kaj la delfen⸱o.

===Ariost⸱o===

Ital⸱a poet⸱o, aŭtor⸱o de ’ Rolando frenez⸱a’ (Ariosto Ariosto, 1474-1533).

===Aristark⸱o===

Helen⸱a kritik⸱ist⸱o, fam⸱a pro si⸱a just⸱ec⸱o (3a jar⸱cent⸱o antaŭ Kristo).

===Aristid⸱o===

Helen⸱a vir⸱a nom⸱o, inter⸱ali⸱e de Atena regn⸱estr⸱o (5a jar⸱cent⸱o antaŭ Kristo).

===arist⸱o===

  1. [ANATOMIO] Palp⸱har⸱eg⸱o sur la anten⸱o⸱j de kelk⸱a⸱j dipter⸱a⸱j in⸱sekt⸱o⸱j.
  1. [BOTANIKO] Rigid⸱a, faden⸱form⸱a pli⸱long⸱ig⸱aĵ⸱o aŭ al⸱pend⸱aĵ⸱o sur la apeks⸱o aŭ ekster⸱a flank⸱o de brakte⸱o aŭ de ali⸱a organ⸱o: arist⸱o de aken⸱o, glum⸱et⸱o, foli⸱o, sepal⸱o.

===Aristofan⸱o===

Helen⸱a komedi⸱verk⸱ist⸱o (ĉirkaŭ 445-385): la ’Nub⸱o⸱j’ de Aristofan⸱o el⸱ig⸱as torent⸱o⸱j⸱n da mok⸱o kaj da gaj⸱ec⸱o (L.L. Zamenhof).

===aristokrat⸱o===

Hom⸱o, kiu aparten⸱as al la nobel⸱ar⸱o aŭ al la privilegi⸱it⸱a(j) klas⸱o(j): la sent⸱o de hered⸱a aristokrat⸱o koncern⸱e krud⸱a⸱n kamp⸱ul⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) la te⸱o⸱filozofi⸱o far⸱as el si⸱a⸱j adept⸱o⸱j la aristokrat⸱o⸱j⸱n de la gust⸱o.
Rimark⸱o. ’aristokrat⸱o’ konsider⸱as si⸱n aparten⸱ant⸱a al elit⸱o; ’nobel⸱o’ est⸱as nur posed⸱ant⸱o de titol⸱o.

===aristoloki⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Aristolochia el aristoloki⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kaj lian⸱o⸱j kun simpl⸱a⸱j, oft⸱e kor⸱form⸱a⸱j foli⸱o⸱j, kun flor⸱o⸱j hav⸱ant⸱a⸱j korol⸱aspekt⸱a⸱n kalik⸱o⸱n mal⸱supr⸱a⸱du⸱on⸱e kurb⸱e tub⸱form⸱a⸱n, supr⸱a⸱du⸱on⸱e lang⸱et⸱form⸱a⸱n, kaj kun frukt⸱o⸱j (kapsul⸱o⸱j daŭr⸱et⸱e karn⸱ec⸱a⸱j) oft⸱e balon⸱form⸱a⸱j; ĉirkaŭ 120 spec⸱o⸱j el la mez⸱varm⸱a⸱j kaj tropik⸱a⸱j region⸱o⸱j de la Mal⸱nov⸱a Mond⸱o, plur⸱a⸱j por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j.

===Aristotel⸱o===

(L.L. Zamenhof) Helen⸱a filozof⸱o, kiu inter⸱ali⸱e fond⸱is la logik⸱o⸱n (384-322).

===aritenoid⸱o===

[ANATOMIO] (cartilago arytenoidea) Nom⸱o de la kartilag⸱o⸱par⸱o, kiu form⸱as part⸱o⸱n de la laring⸱o.

===aritmetik⸱o===

[MATEMATIKO] Branĉ⸱o de la matematik⸱o, kie oni stud⸱as entjer⸱a⸱j⸱n nombr⸱o⸱j⸱n kaj operaci⸱o⸱j⸱n sur ili. [SAMSENCA] nombr⸱o⸱teori⸱o.

===Arizon⸱o===

Unu el la ŝtat⸱o⸱j de Usono (112° U, 35° N).

===arj⸱a===

Rilat⸱a al la antikv⸱a⸱j trib⸱o⸱j kaj lingv⸱o⸱j de tiu⸱j, kiu⸱j iĝ⸱is la pers⸱o⸱j kaj la hind⸱o⸱j.

===arka⸱a===

Arkaik⸱a.

===Arkadi⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. Antikv⸱a mont⸱ar⸱a region⸱o en la centr⸱o de Peloponez⸱o (22° E, 37°30’ N).
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Ideal⸱a paŝt⸱ist⸱a paradiz⸱o.
  1. [BELETRO] Literatur⸱a skol⸱o, karakteriz⸱it⸱a de konvenci⸱a tro⸱ŝat⸱o al natur⸱o kaj simpl⸱ec⸱o.

===arkad⸱o===

[ARKITEKTURO] ĉiu el la seri⸱o de ark⸱o⸱j, sub⸱ten⸱at⸱a⸱j de kolon⸱o⸱j, form⸱ant⸱a pas⸱ej⸱o⸱n kaj simil⸱e: sub la arkad⸱o⸱j, kie la nobel⸱ar⸱o kolekt⸱iĝ⸱as por karnaval⸱a⸱j ŝerc⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; la arkad⸱o⸱j de strat⸱o Rivoli en Parizo; blind⸱a arkad⸱o (nur⸱a ornam⸱o, relief⸱e mason⸱it⸱a sur fasad⸱mur⸱o).

===arkaik⸱a===, ===arĥaik⸱a===

Mal⸱nov⸱iĝ⸱int⸱a kaj ne plu en uz⸱ad⸱o. Sinonim⸱o: arka⸱a

===arkan⸱o===

  1. [RELIGIO] Sekret⸱a instru⸱o aŭ rit⸱o, rezerv⸱it⸱a al inic⸱it⸱o⸱j.
  1. Tarok⸱a kart⸱o: maĵor⸱a arkan⸱o (unu el la 22 simbol⸱a⸱j bild⸱o⸱j), min⸱ar⸱a arkan⸱o (unu el la ceter⸱a⸱j 56 kart⸱o⸱j).
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Sekret⸱o, mister⸱o. [VIDU] kript⸱o.

===Arkansas⸱o===

Unu el la ŝtat⸱o⸱j de Usono (92° U, 35° N).

===arkean⸱o===

[GEOLOGIO] La unu⸱a temp⸱o⸱divid⸱aĵ⸱o de antaŭ⸱kambri⸱o, iam taks⸱it⸱a kiel period⸱o. [SAMSENCA] proterozoik⸱o, hadean⸱o.

===arkebuz⸱o===

[HISTORIO] Mal⸱nov⸱a form⸱o de fusil⸱o, kiu⸱n oni, por la uz⸱o, dev⸱is apog⸱i sur fork⸱o aŭ tri⸱pied⸱o. [VIDU] musked⸱o, paf⸱il⸱o, arbalest⸱o.

===arkegoni⸱o===

[BOTANIKO] In⸱seks⸱a re⸱produkt⸱organ⸱o de la bri⸱o⸱fit⸱o⸱j kaj vaskul⸱plant⸱o⸱j, tip⸱e konsist⸱ant⸱a el botel⸱form⸱a ĉel⸱ar⸱a en⸱ten⸱ant⸱a gamet⸱o⸱n ( [SAMSENCA] oosfer⸱o), sed tre redukt⸱iĝ⸱int⸱a ĉe la sem⸱plant⸱o⸱j.

===arke⸱o===

(L.L. Zamenhof) [BIBLIO] Laŭ leg⸱end⸱o, re⸱pri⸱labor⸱it⸱a en la Bibli⸱o, la ŝip⸱o konstru⸱it⸱a de No⸱a, por sav⸱i el la diluv⸱o si⸱a⸱n famili⸱o⸱n kaj ĉiu⸱j⸱n spec⸱o⸱j⸱n de best⸱o⸱j.

===arke⸱o⸱j===

Pra⸱bakteri⸱o⸱j.

===arkeolog⸱o===, ===arĥeolog⸱o===

Fak⸱ul⸱o pri arkeologi⸱o.

===arkeopterig⸱o===

[PALEONTOLOGIO] Genr⸱o (Archaeopteryx) de primitiv⸱a⸱j bird⸱o⸱j, kun part⸱e reptili⸱a⸱j trajt⸱o⸱j (inter ali⸱a⸱j dent⸱o⸱j kaj skvam⸱o⸱j), kiu viv⸱is dum la supr⸱a ĵurasi⸱o.

===arkeozoik⸱o===

= arkean⸱o.

===arketip⸱o===

  1. [FILOZOFIO] Etern⸱a ide⸱o, model⸱o de la est⸱aĵ⸱o⸱j.
  1. [LINGVOSCIENCO] Original⸱o, sur kiu oni kopi⸱is la ceter⸱a⸱j⸱n manuskript⸱o⸱j⸱n.
  1. [PSIKOLOGIO] Psik⸱a ne⸱konsci⸱a struktur⸱o, hered⸱e ricev⸱it⸱a, pov⸱ant⸱a manifest⸱iĝ⸱i per tip⸱a⸱j simbol⸱o⸱j, el kiu font⸱as sent⸱o⸱j, pens⸱o⸱j, imag⸱aĵ⸱o⸱j kaj energi⸱o. [SAMSENCA] pra⸱tip⸱o.

===ark⸱i===

= ĉef: arki⸱fripon⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; arki⸱anĝel⸱o; arki⸱diakon⸱o.

===Arkilok⸱o===, ===Arĥiloĥ⸱o===

Helen⸱a satir⸱ist⸱o de la 7a jar⸱cent⸱o antaŭ Kristo

===arkimandrit⸱o===

[KRISTANISMO] Estr⸱o de monaĥ⸱ej⸱o, en la ortodoks⸱a eklezi⸱o.

===Arkimed⸱o===

Helen⸱a matematik⸱ist⸱o kaj fizik⸱ist⸱o (3a jar⸱cent⸱o antaŭ Kristo): la princip⸱o de Arkimed⸱o; arkimed⸱a ŝraŭb⸱o.

===Arkipelag⸱o===

[HISTORIO] Antikv⸱a nom⸱o de la Ege⸱a Mar⸱o.

===arkipter⸱o⸱j===

(arkaik⸱a) [ZOOLOGIO] Grup⸱o (eks⸱a ord⸱o Archiptera) de in⸱sekt⸱o⸱j, kiu ampleks⸱as inter ali⸱a⸱j la efemer⸱o⸱j⸱n, odonat⸱o⸱j⸱n, pedik⸱o⸱j⸱n, termit⸱o⸱j⸱n.

===arkitekt⸱o===, ===arĥitekt⸱o===

Tiu, kiu profesi⸱e si⸱n okup⸱as pri la konstru⸱ad⸱o de dom⸱o⸱j, preĝ⸱ej⸱o⸱j, palac⸱o⸱j, staci⸱dom⸱o⸱j kaj tiel plu, far⸱ant⸱e la plan⸱o⸱j⸱n kaj direkt⸱ant⸱e la labor⸱o⸱n: Le Corbusier est⸱is la unu⸱a el la ver⸱e modern⸱a⸱j arkitekt⸱o⸱j; (figur⸱a⸱senc⸱e) la arkitekt⸱o de la univers⸱o (Di⸱o); li est⸱is la arkitekt⸱o de si⸱a propr⸱a riĉ⸱o.

===arkitektur⸱o===

  1. La art⸱o kaj scienc⸱o organiz⸱i la spac⸱o⸱n per konstru⸱aĵ⸱o⸱j, kiu⸱j respond⸱u al la bezon⸱o⸱j de la hom⸱o⸱j.
  1. Stil⸱o de konstru⸱o: palac⸱o de impon⸱a arkitektur⸱o; ĉef⸱verk⸱o⸱j de la renesanc⸱a arkitektur⸱o; (figur⸱a⸱senc⸱e) la arkitektur⸱o de poem⸱ar⸱o, de vizaĝ⸱o.

===arkiteŭt⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Architeuthis) de grand⸱eg⸱a⸱j, dek⸱brak⸱a⸱j cefalopod⸱o⸱j, kies brak⸱o⸱j pov⸱as ating⸱i la long⸱o⸱n de plur⸱a⸱j metr⸱o⸱j. [SAMSENCA] kalmar⸱eg⸱o.

===arkitrav⸱o===, ===arĥitrav⸱o===

(L.L. Zamenhof) [ARKITEKTURO] La mal⸱supr⸱a part⸱o de entablement⸱o, kiu kuŝ⸱as sen⸱per⸱e sur la kapitel⸱o⸱j.

===arkiv⸱o===, ===arĥiv⸱o===

  1. Kolekt⸱o de mal⸱nov⸱a⸱j akt⸱o⸱j kaj dokument⸱o⸱j: histori⸱a⸱j arkiv⸱o⸱j; la arkiv⸱o⸱j de notari⸱o, de nobel⸱a famili⸱o, de grand⸱a gazet⸱o; for⸱met⸱i io⸱n en arkiv⸱o⸱n (figur⸱a⸱senc⸱e: flank⸱las⸱i); jam aparten⸱i al la arkiv⸱o (K. Bein) (est⸱i eks⸱mod⸱a).
  1. [KOMPUTIKO] Kolekt⸱o de mal⸱oft⸱e uz⸱at⸱a⸱j daten⸱o⸱j: bend⸱arkiv⸱o; dens⸱ig⸱it⸱a arkiv⸱o; en⸱arkiv⸱ig⸱i dosier⸱o⸱n. [SAMSENCA] sav⸱kopi⸱o.

===arkivolt⸱o===

[ARKITEKTURO] Modlur⸱o, ornam⸱ant⸱a la kontur⸱o⸱n de ark⸱o.

===ark⸱o===

  1. [MATEMATIKO] Part⸱o de cirkl⸱o aŭ de ali⸱a kurb⸱o: ark⸱sekund⸱o (1/3600 de grad⸱o); ark⸱o⸱long⸱o.
  1. [MATEMATIKO] (parol⸱ant⸱e pri angul⸱o) Nombr⸱o esprim⸱ant⸱a la grand⸱o⸱n de angul⸱o per la ark⸱o⸱long⸱o sur koncern⸱a cirkl⸱o kun radius⸱o 1. [VIDU] radian⸱o, sinus⸱o.
  1. [KOMUNUZO] Objekt⸱o hav⸱ant⸱a tia⸱n form⸱o⸱n: ark⸱o⸱j de kroket⸱lud⸱o; ark⸱o⸱j de sel⸱o; ark⸱o⸱j de laŭb⸱o; far⸱i ark⸱o⸱n el iu (L.L. Zamenhof) (instru⸱i al li/ŝi ĝentil⸱ec⸱o⸱n); (figur⸱a⸱senc⸱e) mal⸱lum⸱a⸱j ark⸱o⸱j aper⸱is sub la okul⸱o⸱j, kiu⸱j kav⸱iĝ⸱is (L.L. Zamenhof) ; la venk⸱a ark⸱o de si⸱a nigr⸱a brov⸱o; mi⸱a⸱n ark⸱o⸱n (ĉiel⸱a⸱n) Mi met⸱os ark⸱o⸱n la nub⸱o⸱n (Hebrea Biblio).
  1. = lum⸱ark⸱o.
  1. Paf⸱ark⸱o: streĉ⸱i si⸱a⸱n ark⸱o⸱n; (figur⸱a⸱senc⸱e) tro streĉ⸱i la ark⸱o⸱n (tro postul⸱i); hav⸱i du ŝnur⸱o⸱j⸱n al si⸱a ark⸱o (plur⸱a⸱j⸱n rimed⸱o⸱j⸱n por sukces⸱i).
  1. [ARKITEKTURO] Kurb⸱o, laŭ kiu est⸱as kre⸱it⸱a volb⸱o aŭ lintel⸱o: ark⸱o de fenestr⸱o, de volb⸱a; ark⸱o du⸱on⸱cirkl⸱a, segment⸱a, elips⸱a, korb⸱ans⸱a, tri⸱lob⸱a, huf⸱a, kil⸱form⸱a; apog⸱a, de⸱ŝarĝ⸱a ark⸱o; triumf⸱a ark⸱o. [VIDU] gotik⸱a, romanik⸱a.
  1. [ANATOMIO] Nom⸱o de divers⸱a⸱j anatomi⸱a⸱j element⸱o⸱j en form⸱a de ark⸱o: aort⸱a ark⸱o; brov⸱a, pub⸱a, rip⸱a ark⸱o; la dent⸱ar⸱a ark⸱o.
  1. [MUZIKO] Ligatur⸱o.
  1. [LINGVOSCIENCO] Super⸱sign⸱a kun la form⸱o de ark⸱o. [SAMSENCA] cirkumfleks⸱o, lig⸱aĵ⸱o, diftong⸱o.

===arkont⸱o===

ĉiu el la 9 estr⸱ar⸱an⸱o⸱j, kiu⸱j reg⸱ad⸱is Atenon.

===arkosaŭr⸱o⸱j===

[PALEONTOLOGIO] Sub⸱klas⸱o (Archosauria) de reptili⸱o⸱j, al kiu aparten⸱as la krokodil⸱ul⸱o⸱j kaj la divers⸱a⸱j dinosaŭr⸱a⸱j ord⸱o⸱j.

===arkoz⸱o===

[GEOLOGIO] Detrit⸱a, sabl⸱ec⸱a sediment⸱a petro el kvarc⸱o (ĝis 60 \) kaj minimum⸱e 25 \ da feldspat⸱o, de⸱ven⸱ant⸱a el la dis⸱er⸱iĝ⸱o kaj mal⸱fort⸱a alteraci⸱o de granit⸱ec⸱a⸱j petroj: arkoz⸱o est⸱as feldspat⸱o⸱riĉ⸱a sabl⸱o⸱petr⸱o.

===arkt⸱a===

(L.L. Zamenhof) [GEOGRAFIO] Nord⸱polus⸱a: la Arkt⸱a Ocean⸱o.

===arkte⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Arctium el aster⸱ac⸱o⸱j) de fortik⸱a⸱j, du- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j, kun long⸱petiol⸱a⸱j, long⸱e kor⸱form⸱a⸱j baz⸱foli⸱o⸱j kaj kun branĉ⸱iĝ⸱ant⸱a infloresk⸱o, kies mult⸱a⸱j, preskaŭ glob⸱a⸱j kapitul⸱o⸱j facil⸱e al⸱kroĉ⸱iĝ⸱as al vest⸱aĵ⸱o⸱j pro hok⸱form⸱a⸱j brakte⸱o⸱j; 11 spec⸱o⸱j el Eŭrop⸱o, Azio kaj nord⸱a Afrik⸱o, el kiu⸱j lap⸱o.

===arkti⸱o===

  1. [ZOOLOGIO] Genr⸱o (Arctia) de nokt⸱papili⸱o⸱j, grand⸱a⸱j okul⸱frap⸱e kolor⸱a⸱j, inter ali⸱a⸱j: brun⸱a arkti⸱o (Arctia caja) ruĝ⸱a, blank⸱a kaj nigr⸱a; nigr⸱a arkti⸱o (Arctia villica) flav⸱a, nigr⸱a kaj blank⸱a.
  1. = arkte⸱o.

===arktostafil⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Arctostaphylos el erik⸱ac⸱o⸱j) de arbust⸱et⸱o⸱j, arbust⸱o⸱j kaj arb⸱et⸱o⸱j kun simpl⸱a⸱j, led⸱ec⸱a⸱j foli⸱o⸱j, kun blank⸱a⸱j aŭ roz⸱a⸱j flor⸱o⸱j en apeks⸱a⸱j grapol⸱o⸱j aŭ panikl⸱o⸱j kaj kun frukt⸱o⸱j (ber⸱o⸱j) glob⸱a⸱j, karn⸱a⸱j, ĉirkaŭ 1 cm diametr⸱a⸱j; ĉirkaŭ 50 spec⸱o⸱j el Eŭrop⸱o, nord⸱a Azio kaj nord⸱a Ameriko; iu⸱j spec⸱o⸱j kultiv⸱at⸱a⸱j por ornam⸱o aŭ uz⸱at⸱a⸱j por medicin⸱o. Sinonim⸱o: urs⸱uv⸱o.

===Arktur⸱o===

[ASTRONOMIO] Oranĝ⸱et⸱a ĉef⸱stel⸱o (α Bo⸱ot⸱is) en la konstelaci⸱o Bov⸱ist⸱o, unu el la ses plej hel⸱a⸱j stel⸱o⸱j.

===arkus⸱o===

(evit⸱ind⸱a) = ark⸱o 2.

===arleken⸱o===

(ankaŭ majuskl⸱e) Gaj⸱a burlesk⸱ul⸱o, origin⸱e rol⸱ul⸱o en la ital⸱a komedi⸱o, kon⸱ebl⸱a per si⸱a mult⸱pec⸱a bunt⸱a vest⸱o: la mort⸱o est⸱as io pli, ol salt⸱o de arleken⸱o! (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] klaŭn⸱o, pajac⸱o, pierot⸱o, pulĉinel⸱o, Kolombin⸱o.

===Arlez⸱o===

Provenc⸱a urb⸱o, fam⸱a pro la rest⸱aĵ⸱o⸱j de Roman⸱a⸱j monument⸱o⸱j (4°38’ E, 43°40’ N).

===armadel⸱o===

  1. [ZOOLOGIO] Kolektiv⸱a nom⸱o de la mam⸱ul⸱o⸱j, aparten⸱ant⸱a⸱j al la famili⸱o de dazipod⸱ed⸱o⸱j.
  1. [ZOOLOGIO] Speci⸱o de dazipod⸱o (Dasypus novemcinctus) kun 9 vic⸱o⸱j de ost⸱o⸱pec⸱o⸱j.

===armadilidi⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Armadillidium) de krustac⸱o⸱j, parenc⸱a⸱j al onisk⸱o.

===Armand⸱o===

Vir⸱a nom⸱o.

===armatur⸱o===

  1. [ARKITEKTURO] Ar⸱o da stang⸱o⸱j, pec⸱o⸱j aŭ drat⸱o⸱j, plej⸱oft⸱e metal⸱a⸱j, kiu⸱j pli⸱fortik⸱ig⸱as mason⸱aĵ⸱o⸱n, ĉarpent⸱aĵ⸱o⸱n, fand⸱aĵ⸱o⸱n aŭ ia⸱n ajn fer⸱labor⸱aĵ⸱o⸱n: armatur⸱o de teatr⸱a dekoraci⸱o, de gips⸱a statu⸱o; dom⸱o el brik⸱o⸱j kun beton⸱a armatur⸱o.
  1. [FIZIKO] Magnet⸱a fer⸱pec⸱o, met⸱it⸱a kontraŭ la ekstrem⸱aĵ⸱o⸱j de daŭr⸱a magnet⸱o, por mal⸱pli⸱ig⸱i la reluktanc⸱o⸱n kaj konserv⸱i la magnet⸱ism⸱o⸱n.
  1. [FIZIKO] La du plat⸱o⸱j aŭ metal⸱foli⸱o⸱j de kondens⸱il⸱o 2.
  1. [ELEKTRO] La rotaci⸱a part⸱o de elektr⸱a maŝin⸱o.

===armen⸱o===

An⸱o de gent⸱o loĝ⸱ant⸱a en Armeni⸱o kaj minoritat⸱e (Turki⸱o, Irano) aŭ diaspor⸱e en divers⸱a⸱j land⸱o⸱j.

===arme⸱o===

  1. La tut⸱a milit⸱ist⸱a fort⸱o de regn⸱o aŭ naci⸱o: konstant⸱a, profesi⸱a, volont⸱ul⸱a arme⸱o; aktiv⸱a, rezerv⸱a arme⸱o; la rus⸱a arme⸱o; aer⸱arme⸱o, ter⸱arme⸱o, mar⸱arme⸱o.
  1. [ARMEOJ] Part⸱o el tiu milit⸱ist⸱ar⸱o, ampleks⸱ant⸱a ĉiu⸱j⸱n kategori⸱o⸱j⸱n de arm⸱il⸱o⸱j kaj apart⸱e organiz⸱it⸱a sub la komand⸱o de unu ĉef⸱general⸱o: la 3 a, la 6a arme⸱o de la okcident⸱a front⸱o; la nord⸱a grup⸱o da arme⸱o⸱j. [SAMSENCA] korpus⸱o.
  1. Tut⸱o de la batal⸱ant⸱o⸱j aparten⸱ant⸱a⸱j al unu el la du inter⸱milit⸱ant⸱o⸱j: li far⸱is mir⸱ind⸱aĵ⸱o⸱j⸱n antaŭ la okul⸱o de la arme⸱o (L.L. Zamenhof) ; send⸱i raport⸱o⸱j⸱n pri la marŝ⸱o de la arme⸱o (K. Bein) ; Napoleon’ grand⸱eg⸱a⸱n arme⸱o⸱n dispon⸱as, kia⸱n hom⸱o⸱j ne vid⸱is (A. Grabowski).
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Mult⸱nombr⸱a kolekt⸱o da hom⸱o⸱j aŭ best⸱o⸱j: arme⸱o da strik⸱ant⸱o⸱j, da pet⸱ant⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; ver⸱a arme⸱o da komiz⸱o⸱j (L.L. Zamenhof), ofic⸱ist⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; arme⸱o da akrid⸱o⸱j.

===armeri⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Armeria el plumbag⸱ac⸱o⸱j) de mal⸱alt⸱a⸱j, tuf⸱iĝ⸱ant⸱a⸱j plant⸱o⸱j-plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kaj unu arbust⸱et⸱o-kun lanc⸱et- lini-form⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj kun kap⸱form⸱a⸱j glomerul⸱o⸱j, sub kiu⸱j sid⸱as membran⸱ec⸱a involukr⸱o; ĉirkaŭ 100 spec⸱o⸱j el Eŭrop⸱o, nord⸱a Afrik⸱o, sud-uest⸱a Azio kaj Ameriko.

===arm⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Proviz⸱i per batal⸱il⸱o⸱j, por atak⸱i aŭ defend⸱i: arm⸱i la labor⸱ist⸱o⸱j⸱n kontraŭ la polic⸱o; li arm⸱is si⸱n per botel⸱o kaj frap⸱is; band⸱o de preskaŭ nud⸱a⸱j hom⸱o⸱j, arm⸱it⸱a⸱j per baston⸱eg⸱o⸱j (K. Bein) ; kiam fort⸱ul⸱o plen⸱e arm⸱it⸱a gard⸱as si⸱a⸱n palac⸱o⸱n […] (Nova Testamento) ; (analog⸱e) arm⸱i urb⸱o⸱n, citadel⸱o⸱n.
  1. Vest⸱i per arm⸱aĵ⸱o: arm⸱i nobel⸱id⸱o⸱n kavalir⸱o (en Mez⸱epok⸱a ceremoni⸱o); li rapid⸱e si⸱n arm⸱is (L.L. Zamenhof).
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Pli⸱fort⸱ig⸱i por pen⸱o, task⸱o kaj simil⸱e: la mal⸱riĉ⸱ec⸱o kaj bezon⸱o de labor⸱o traf⸱is min-neni⸱o arm⸱is mi⸱n kontraŭ la unu⸱a (L.L. Zamenhof) ; terur⸱a⸱j krim⸱o⸱j, kiu⸱j arm⸱as la last⸱a⸱n juĝ⸱o⸱n, ke ĝi rapid⸱e ven⸱u! (L.L. Zamenhof) ; arm⸱it⸱a⸱j per tiu ĉi fer⸱a pacienc⸱o kaj per la konsci⸱o de la ver⸱ec⸱o de ni⸱a ide⸱o […] (L.L. Zamenhof).
  1. [TEKNIKOJ] Fortik⸱ig⸱i per divers⸱a⸱j rimed⸱o⸱j, sub⸱aĵ⸱o, ĉirkaŭ⸱volv⸱aĵ⸱o kaj tiel plu: la brust⸱o kaj dors⸱o est⸱is arm⸱it⸱a⸱j per nigr⸱a⸱j drap⸱a⸱j rembur⸱aĵ⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; beton⸱o arm⸱it⸱a (en⸱ten⸱ant⸱a fer⸱a⸱j⸱n stang⸱o⸱j⸱n); kabl⸱o arm⸱it⸱a (per volv⸱aĵ⸱o el drat⸱o⸱j aŭ per metal⸱tub⸱o); rigard⸱i io⸱n per ne⸱arm⸱it⸱a okul⸱o (K. Bein) (sen⸱lorn⸱a).

===armilari⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Armillaria el trikolom⸱ac⸱o⸱j) de ombrel⸱fung⸱o⸱j kun iom dekur⸱a⸱j lamen⸱o⸱j, sen stip⸱ing⸱o, plej⸱part⸱e kun ring⸱o; kosmopolit⸱a genr⸱o de ĉirkaŭ 40 spec⸱o⸱j, inter ali⸱a⸱j la miel⸱a armilari⸱o (Armillaria mellea), miel⸱kolor⸱a, manĝ⸱ebl⸱a, parazit⸱a al la radik⸱o⸱j de arb⸱o⸱j per rizomorf⸱o⸱j.

===armistic⸱o===

Milit⸱paŭz⸱o, difin⸱it⸱a per detal⸱a skrib⸱a konvenci⸱o, kaj pli grav⸱a ol simpl⸱a batal⸱halt⸱o.

===armoraci⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Armoracia el brasik⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun tub⸱er⸱a radik⸱o, kun foli⸱o⸱j kutim⸱e simpl⸱a⸱j, la el⸱baz⸱a⸱j grand⸱a⸱j kaj en roz⸱et⸱o, la ne⸱baz⸱a⸱j mal⸱grand⸱a⸱j, kun blank⸱a⸱j, odor⸱a⸱j flor⸱o⸱j en grapol⸱o⸱j kaj kun long⸱e pedunkl⸱a⸱j, elips⸱oid⸱a⸱j silikv⸱o⸱j; 4 spec⸱o⸱j hejm⸱a⸱j de eost⸱a kaj sud-eost⸱a Eŭrop⸱o ĝis Siberio kaj en nord-eost⸱a Ameriko.

===Armorik⸱o===

Antikv⸱a nom⸱o de Bretoni⸱o, ankoraŭ uz⸱at⸱a en geologi⸱o: la Armorik⸱a masiv⸱o.

===armori⸱o===

= blazon⸱o.

===arnik⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Arnica el aster⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun el⸱baz⸱a⸱j foli⸱o⸱j en roz⸱et⸱o, la ali⸱a⸱j oft⸱e kontraŭ⸱e du⸱op⸱a⸱j, kaj kun grand⸱a⸱j radi⸱a⸱j kapitul⸱o⸱j, kies aken⸱o⸱j unu⸱op⸱e port⸱as har⸱tuf⸱o⸱n; 32 spec⸱o⸱j, nord-hemisfer⸱a⸱j, plur⸱a⸱j por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j.

===Arn⸱o===

(L.L. Zamenhof) Toskani⸱a river⸱o, tra⸱flu⸱ant⸱a inter ali⸱a⸱j Florencon kaj Piz⸱o⸱n.

===ar⸱o===

(L.L. Zamenhof) Mezur⸱unu⸱o por kamp⸱o⸱j en la metr⸱a sistem⸱o kaj valor⸱ant⸱a 100 ; simbol⸱o: a ; centi⸱ar⸱o (= 1 ); deci⸱ar⸱o (= 10 ). [SAMSENCA] hektar⸱o.

===arogant⸱a===

Ofend⸱e fier⸱a; mal⸱ŝat⸱e kondut⸱ant⸱a kontraŭ ali⸱a⸱j: popol⸱o arogant⸱a, kiu ne respekt⸱os mal⸱jun⸱ul⸱o⸱n kaj ne kompat⸱os jun⸱ul⸱o⸱n (Hebrea Biblio) ; arogant⸱a⸱j okul⸱o⸱j (Hebrea Biblio) ; al ili⸱a arogant⸱a postul⸱o ni pov⸱is respond⸱i nur per silent⸱o; arogant⸱e rigard⸱i, akcept⸱i vizit⸱ant⸱o⸱n. [SAMSENCA] impertinent⸱a.

===arog⸱i===

(transitiv⸱a) (L.L. Zamenhof) Mal⸱humil⸱e postul⸱i, pretend⸱i pri ne⸱merit⸱it⸱a honor⸱o aŭ privilegi⸱o: ni protest⸱as kontraŭ la rajt⸱o, kiu⸱n ĵus arog⸱is al si unu ĵurnal⸱o (L.L. Zamenhof) ; profet⸱o, kiu arog⸱os dir⸱i en Mi⸱a nom⸱o io⸱n […] (Hebrea Biblio) ; li eĉ arog⸱os al si ŝanĝ⸱i la temp⸱o⸱j⸱n kaj leĝ⸱o⸱j⸱n (Hebrea Biblio) ; knab⸱o, kiu arog⸱is lud⸱i kun la baston⸱eg⸱o de Jupiter⸱o (L.L. Zamenhof) ; vi arog⸱as al vi esper⸱i, ke vi kapt⸱os vir⸱o⸱n per flat⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; mi ne arog⸱as al mi kred⸱i […] (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] uzurp⸱i.

===arok⸱i===

(ne⸱transitiv⸱a) [LUDOJ] En ŝak⸱o, mov⸱i sam⸱temp⸱e unu tur⸱o⸱n, lok⸱ant⸱e ĝi⸱n ĉe unu flank⸱o de la reĝ⸱o, kaj la reĝ⸱o⸱n, lok⸱ant⸱e ĝi⸱n ĉe la ali⸱a flank⸱o de tiu tur⸱o.

===aromat⸱a===

[KEMIO] En⸱hav⸱ant⸱a cikl⸱a⸱n ne⸱satur⸱it⸱a⸱n ĉen⸱o⸱n, simil⸱a⸱n al la benzen⸱a molekul⸱o.

===arom⸱o===

Delikat⸱a, agrabl⸱a kaj subtil⸱a odor⸱o de kelk⸱a⸱j plant⸱o⸱j aŭ ali⸱a⸱j substanc⸱o⸱j: la arom⸱o de vin⸱o, de kaf⸱o; arom⸱o de spic⸱o⸱j kaj flor⸱o⸱j lev⸱iĝ⸱is al ili (L.L. Zamenhof) ; ĉiu flor⸱o hav⸱is balzam⸱a⸱n arom⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; arom⸱herb⸱o⸱j, piz⸱o⸱j; (figur⸱a⸱senc⸱e) tiu⸱j rakont⸱o⸱j ne pov⸱as trans⸱don⸱i la arom⸱o⸱n de la real⸱ec⸱o (L.L. Zamenhof) ; ni ambaŭ en⸱spir⸱ad⸱is per plen⸱a⸱j pulm⸱o⸱j la arom⸱o⸱n de romantik⸱ec⸱o.

===arondisment⸱o===

Part⸱o de departement⸱o aŭ de grand⸱a urb⸱o en Francio.

===arorut⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. [BOTANIKO] Speci⸱o de marant⸱o (Maranta arundinacea).
  1. (strikt⸱a⸱senc⸱e) Nutr⸱a fekul⸱o, ekstrakt⸱at⸱a el la rizom⸱o de arorut⸱o 1: kaĉ⸱o, ĵele⸱o el arorut⸱o.
  1. (vast⸱a⸱senc⸱e) Nutr⸱a fekul⸱o simil⸱a al arorut⸱o 2, ekstrakt⸱at⸱a el la rizom⸱o de kelk⸱a⸱j tropik⸱a⸱j kaj sub⸱tropik⸱a⸱j plant⸱o⸱j (precip⸱e dioskore⸱o, kanao, kurkum⸱o kaj tar⸱o).

===arpeĝ⸱o===

[MUZIKO] Akord⸱o, kies ton⸱o⸱j son⸱as ne sam⸱temp⸱e, sed en rapid⸱a si⸱n⸱sekv⸱o.

===arpent⸱o===

Mal⸱nov⸱a are⸱a mezur⸱unu⸱o en Francio, valor⸱ant⸱a de 34 ĝis 51 ar⸱o⸱j⸱n. [SAMSENCA] akre⸱o, hub⸱o.

===arsacetin⸱o===

(arkaik⸱a) [KEMIO] [FARMACIO] Medikament⸱o, C8H9AsNNaO4, kies kern⸱o est⸱as benzen⸱a cikl⸱o kun atom⸱o de arsen⸱o; uz⸱at⸱a kontraŭ la dorm⸱o-mal⸱san⸱o, pas⸱int⸱ec⸱e kontraŭ sifilis⸱o.

===arsenal⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. (arkaik⸱a) Fabrik⸱o de arm⸱il⸱o⸱j.
  1. Ten⸱ej⸱o de arm⸱il⸱o⸱j.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Arm⸱il⸱ar⸱o: la bandit⸱o port⸱is kun si plen⸱a⸱n arsenal⸱o⸱n; (figur⸱a⸱senc⸱e) ĉerp⸱i el si⸱a arsenal⸱o da argument⸱o⸱j.

===arsenik⸱o===

[KEMIO] (kolektiv⸱a nom⸱o) Toks⸱a kombinaĵ⸱o de arsen⸱o, precip⸱e la arsen⸱it⸱a anhidrid⸱o, As2O3.

===arsen⸱o===

  1. [KEMIO] Element⸱o As, atom⸱numer⸱o 33, atom⸱mas⸱o 74,92, kies kombinaĵ⸱o⸱j est⸱as toks⸱a⸱j.
  1. [KEMIO] Ne⸱metal⸱o solid⸱a, ŝtal⸱griz⸱a.

===arsin⸱o===

(L.L. Zamenhof) Pas⸱int⸱ec⸱a rus⸱a mezur⸱unu⸱o de long⸱o (0, [BUDHISMO] 1 m).

===askalon⸱o===

(evit⸱ind⸱a) = ŝalot⸱o.

===askarid⸱o===

(L.L. Zamenhof) [ZOOLOGIO] Genr⸱o (Ascaris) de grand⸱a⸱j nematod⸱o⸱j, kiu⸱j parazit⸱as precip⸱e en la intest⸱o de hom⸱o⸱j kaj ali⸱a⸱j mam⸱ul⸱o⸱j. [SAMSENCA] teni⸱o, trikin⸱o.

===asket⸱o===

(L.L. Zamenhof) Pi⸱ul⸱o, cel⸱ant⸱a anim⸱a⸱n perfekt⸱iĝ⸱o⸱n per korp⸱a⸱j rigor⸱aĵ⸱o⸱j: Budho de⸱admon⸱is si⸱a⸱j⸱n disĉipl⸱o⸱j⸱n far⸱iĝ⸱i asket⸱o⸱j. [SAMSENCA] ermit⸱o, fakir⸱o.

===Aski⸱o===

[KOMPUTIKO] Oft⸱e uz⸱at⸱a 7-bit⸱a sign⸱ar⸱o (ASCII): - a dies⸱o; Aski⸱a dosier⸱o. [SAMSENCA] Unikod⸱o.

===asklepiad⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. [BOTANIKO] Genr⸱o (Asclepias el asklepiad⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun simpl⸱a⸱j, oft⸱e kontraŭ⸱e du⸱op⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj kun unu⸱op⸱a⸱j aŭ precip⸱e umbel⸱e ar⸱iĝ⸱int⸱a⸱j flor⸱o⸱j; ĉirkaŭ 100 spec⸱o⸱j el nord⸱a kaj centr⸱a Ameriko, kelk⸱a⸱j por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j kaj unu, la Siria asklepiad⸱o (Asclepias syriaca ; [SAMSENCA] vat⸱herb⸱o), kvazaŭ⸱hejm⸱a en Eŭrop⸱o.
  1. [BELETRO] Antikv⸱a vers⸱o, konsist⸱ant⸱a precip⸱e el ĥor⸱jamb⸱o⸱j.

===Asklepi⸱o===

[MITOLOGIO] Helen⸱a di⸱o de medicin⸱o. [VIDU] Eskulap⸱o.

===ask⸱o===

[BOTANIKO] Fung⸱o⸱ĉel⸱o oft⸱e pli-mal⸱pli sak⸱o aŭ klab⸱o-form⸱a, en kiu form⸱iĝ⸱as spor⸱o⸱j (ask⸱o⸱spor⸱o⸱j) plej⸱oft⸱e 8-op⸱a⸱j.

===askorb⸱a===

Mal⸱long⸱ig⸱o de anti⸱skorbut⸱a.

===Asmer⸱o===

ĉef⸱urb⸱o de Eritreo (39° E, 15° N).

===as⸱o===

  1. [LUDOJ] Lud⸱kart⸱o, ĵet⸱kub⸱a fac⸱o aŭ domen⸱pec⸱o kun unu sol⸱a punkt⸱o: la as⸱o est⸱as en plej mult⸱a⸱j lud⸱o⸱j la plej alt⸱a kart⸱o.
  1. [HISTORIO] Roma mon⸱er⸱o el bronz⸱o.

===asoci⸱o===

  1. Grav⸱a soci⸱et⸱o, kun⸱iĝ⸱ant⸱a la membr⸱o⸱j⸱n por komun⸱a cel⸱o: Inter⸱naci⸱a Scienc⸱a Asoci⸱o (L.L. Zamenhof) ; Universal⸱a Esperanto-Asoci⸱o; Sen⸱naci⸱ec⸱a Asoci⸱o Tut⸱mond⸱a; land⸱a⸱j, labor⸱ist⸱a⸱j asoci⸱o⸱j. [SAMSENCA] kompani⸱o, lig⸱o, uni⸱o.
  1. Ar⸱o da kun⸱lig⸱it⸱a⸱j divers⸱a⸱j afer⸱o⸱j, kiu⸱j kvazaŭ al⸱kroĉ⸱iĝ⸱as unu al ali⸱a: tiu poem⸱o prezent⸱as strang⸱a⸱n asoci⸱o⸱n de ide⸱o⸱j; [KEMIO] (analog⸱e) molekul⸱asoci⸱o⸱j.
  1. [EKOLOGIO] Veget⸱aĵ⸱a aŭ mikrob⸱a kun⸱aĵ⸱o, klar⸱e difin⸱it⸱a flaŭr⸱e, ekologi⸱e kaj dis⸱vast⸱iĝ⸱e. [SAMSENCA] biocenoz⸱o.

===Asok⸱o===, ===Aŝok⸱o===


===asonanc⸱o===

  1. [BELETRO] Son⸱figur⸱o, konsist⸱ant⸱a en la ripet⸱ad⸱o de unu sam⸱a aŭ simil⸱a vokal⸱o en la si⸱n⸱sekv⸱a⸱j vort⸱o⸱j de fraz⸱o, ekzempl⸱e en ’Noktu⸱o jam ulul⸱is sur forum⸱o’ aŭ ’Mi⸱a magi⸱a akvilegi⸱o’, kie ui far⸱as asonanc⸱o⸱j⸱n. [SAMSENCA] aliteraci⸱o.
  1. [BELETRO] Kvazaŭ⸱rim⸱o kun sam⸱a⸱j akcent⸱a⸱j kaj post⸱akcent⸱a⸱j vokal⸱o⸱j kaj mal⸱simil⸱a⸱j konsonant⸱o⸱j; ekzempl⸱e ’faros-baron’ aŭ ’fervor⸱e-kort⸱e⸱n’.

===asparagin⸱o===

[KEMIO] Amid⸱a amin⸱acid⸱o, CONH2-CH2CHNH2-COOH, unu el la 30 ĉef⸱a⸱j amin⸱acid⸱o⸱j de la protein⸱o⸱j, grav⸱a rezerv⸱o⸱form⸱o de amoni⸱o ĉe plant⸱o⸱j, inter⸱ali⸱e en ŝos⸱o⸱j de asparag⸱o.
Radiko: asparag⸱o

===asparag⸱o===

  1. [BOTANIKO] Genr⸱o (Asparagus el asparag⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j aŭ mal⸱alt⸱a⸱j tuf⸱arbust⸱o⸱j, iu⸱j grimp⸱ant⸱a⸱j, kun mal⸱dik⸱a⸱j, mult⸱a⸱branĉ⸱a⸱j tig⸱o⸱j, kun et⸱a⸱j, skvam⸱ec⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj kun oft⸱e delikat⸱e faden⸱form⸱a⸱j kladodi⸱o⸱j; 130-140 spec⸱o⸱j el Eŭrop⸱o, Azio kaj Afrik⸱o, plur⸱a⸱j pot⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j kaj unu, la oficin⸱a asparag⸱o (Asparagus officinalis), kultiv⸱at⸱a kiel legom⸱o.
  1. [KOMUNUZO] Jun⸱a, fragil⸱a, legom⸱e uz⸱at⸱a ŝos⸱o de asparag⸱o 1, precip⸱e de la oficin⸱a asparag⸱o: [KUIRARTO] asparag⸱o⸱j kun buter⸱o, asparag⸱o⸱sup⸱o. [VIDU] asparagin⸱o.

===aspart⸱o===

Radik⸱o de aspart⸱at⸱a acid⸱o (en kun⸱met⸱aĵ⸱o⸱j).

===Aspazi⸱o===

(LZ) Helen⸱a hetajr⸱o, amik⸱in⸱o de Perikl⸱o.

===aspekt⸱i===

(ne⸱transitiv⸱a) Prezent⸱ig⸱i al la vid⸱o kun ia(j) ekster⸱a(j) ec⸱o(j): aspekt⸱i pal⸱e (L.L. Zamenhof), mal⸱bel⸱e (L.L. Zamenhof), san⸱e (L.L. Zamenhof), mizer⸱e (L.L. Zamenhof) ; ĉi tiu ĉambr⸱et⸱o aspekt⸱is nun ankoraŭ pli mal⸱gaj⸱e ol tiam (L.L. Zamenhof) ; la gaj⸱e aspekt⸱ant⸱a⸱j dom⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; bel⸱e aspekt⸱as, kiam oni en soci⸱et⸱o montr⸱iĝ⸱as en uniform⸱o (L.L. Zamenhof) ; ŝi aspekt⸱as kiel la maten⸱ruĝ⸱o (Hebrea Biblio) ; ho ve! ili (la liter⸱o⸱j) aspekt⸱is preskaŭ tiel, kvazaŭ ili fal⸱puŝ⸱iĝ⸱us super la lini⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) ; la stel⸱o⸱j aspekt⸱is tut⸱e nov⸱eg⸱a⸱j (L.L. Zamenhof) ; vi aspekt⸱as tiel vir⸱e mal⸱tim⸱a! (L.L. Zamenhof) ; akv⸱o flu⸱et⸱as el la buŝ⸱o de la (bronz⸱a) best⸱o, kiu pro mal⸱jun⸱ec⸱o aspekt⸱as tut⸱e mal⸱lum⸱e verd⸱a (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] ŝajn⸱i.

===asperg⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. [RELIGIO] ŝpruc⸱ig⸱i likv⸱o⸱n sur iu⸱n aŭ io⸱n, por ĝi⸱n sankt⸱ig⸱i: asperg⸱i iu⸱n per akv⸱o (L.L. Zamenhof), per ole⸱o (L.L. Zamenhof) ; la raben⸱o asperg⸱is per la ruĝ⸱a vin⸱o la pli jun⸱a⸱j⸱n knab⸱in⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof) ; li asperg⸱is per sang⸱o la tabernakl⸱o⸱n (Nova Testamento).
  1. Delikat⸱e, plur⸱gut⸱et⸱e sur⸱ŝpruc⸱ig⸱i io⸱n aŭ iu⸱n: asperg⸱i flor⸱o⸱j⸱n.

===asperul⸱o===

(L.L. Zamenhof) [BOTANIKO] Genr⸱o (Asperula el rubi⸱ac⸱o⸱j) de unu-, du- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun kvar⸱angul⸱a⸱j tig⸱o⸱j, kun kontraŭ⸱e du⸱op⸱a⸱j foli⸱o⸱j ŝajn⸱e verticil⸱a⸱j pro foli⸱simil⸱a⸱j stipul⸱o⸱j, kaj kun mal⸱grand⸱a⸱j, blank⸱a⸱j, roz⸱a⸱j aŭ blu⸱a⸱j flor⸱o⸱j en korimb⸱o⸱j aŭ panikl⸱o⸱j; ĉirkaŭ 90 spec⸱o⸱j el Eŭrop⸱o, Azio kaj nord⸱a Afrik⸱o, el kiu⸱j dek⸱o por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j.

===aspidistr⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Aspidistra el konval⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j, daŭr⸱a⸱foli⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun ramp⸱a rizom⸱o, kiu port⸱as grand⸱a⸱j⸱n foli⸱o⸱j⸱n petiol⸱a⸱j⸱n, mal⸱hel⸱e verd⸱a⸱j⸱n; ĉirkaŭ 10 spec⸱o⸱j el eost⸱a Azio, unu (Aspidistra lurida) por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a.

===aspid⸱o===

  1. [ZOOLOGIO] Venen⸱a serpent⸱o, speci⸱o (Naja haje) de kobr⸱o el Afrik⸱o, precip⸱e Egipti⸱o, kiu pov⸱as larĝ⸱ig⸱i si⸱a⸱n nuk⸱a⸱n region⸱o⸱n, sed ne hav⸱as desegn⸱aĵ⸱o⸱n sur ĝi: Kleopatr⸱o mort⸱ig⸱is si⸱n per pik⸱o de aspid⸱o; (figur⸱a⸱senc⸱e) li⸱a manĝ⸱aĵ⸱o far⸱iĝ⸱os gal⸱o de aspid⸱o⸱j intern⸱e de li! (Hebrea Biblio) ; ĉirkaŭ⸱it⸱a de rab⸱ist⸱o⸱j, ĉirkaŭ⸱sibl⸱at⸱a de aspid⸱o⸱j (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] kobr⸱o, naj⸱o.
  1. [ZOOLOGIO] Nom⸱o de divers⸱a⸱j venen⸱a⸱j serpent⸱o⸱j.

===aspik⸱o===

[KUIRARTO] Muld⸱it⸱a gelaten⸱aĵ⸱o, en kiu⸱n oni en⸱met⸱is file⸱o⸱j⸱n de kort⸱o⸱bird⸱o aŭ de fiŝ⸱o, anser⸱a⸱n gras⸱hepat⸱aĵ⸱o⸱n, truf⸱o⸱j⸱n kaj ali⸱a⸱j

===aspiraci⸱o===

[LINGVOSCIENCO] Karakteriz⸱aĵ⸱o (fonem⸱a aŭ ne) de iu⸱j ploziv⸱o⸱j, konsist⸱ant⸱a en aer⸱blov⸱o, aŭd⸱ebl⸱a inter la konsonant⸱o kaj la sekv⸱a vokal⸱o.

===aspirator⸱o===

  1. [TEKNIKOJ] Iu ajn aparat⸱o, ekzempl⸱e suĉ⸱pump⸱il⸱o, por mov⸱i fluid⸱o⸱j⸱n per suĉ⸱ad⸱o. [SAMSENCA] polv⸱o⸱suĉ⸱il⸱o.
  1. [MEDICINO] Instrument⸱o por for⸱ig⸱i per suĉ⸱ad⸱o la ne⸱normal⸱a⸱n fluid⸱a⸱n en⸱hav⸱o⸱n de kav⸱o⸱j en la korp⸱o, de cist⸱o⸱j kaj simil⸱e.
  1. [METEOROLOGIO] Instrument⸱o, uz⸱at⸱a kutim⸱e en kun⸱ig⸱o kun psikrometr⸱o, por en⸱sorb⸱ad⸱o de et⸱a⸱j aer⸱kvant⸱o⸱j, por ke tiel fiks⸱iĝ⸱u la ver⸱a aer⸱temperatur⸱o.

===aspir⸱i===

(al aŭ transitiv⸱a) Fervor⸱e dezir⸱i akir⸱i io⸱n alt⸱ig⸱a⸱n, glor⸱ig⸱a⸱n kaj simil⸱e: se vi aspir⸱as si⸱a⸱n man⸱o⸱n kaj vol⸱us edz⸱iĝ⸱i kun ŝi […] (L.L. Zamenhof) ; ĉiu⸱j hom⸱o⸱j hav⸱as la permes⸱o⸱n aspir⸱i pri edz⸱iĝ⸱o kun ŝi (L.L. Zamenhof) ; aspir⸱i al grand⸱a⸱j far⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; aspir⸱i honor⸱o⸱j⸱n (K. Bein) ; rigard⸱i kaj aspir⸱i ne dev⸱ig⸱as akir⸱i (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] ambici⸱i, streb⸱i.
Rimark⸱o. Oni ’dezir⸱as’ aŭ ’cel⸱as’ io⸱n ajn, oni ’aspir⸱as’ al io bon⸱a, plaĉ⸱a, super⸱a, oni ’ambici⸱as’ io⸱n alt⸱a⸱n, super⸱a⸱n kaj mal⸱facil⸱e ating⸱ebl⸱a⸱n, oni ’sopir⸱as’ pri io perd⸱it⸱a.

===aspirin⸱o===

[FARMACIO] Medikament⸱o, konsist⸱ant⸱a el acet⸱il⸱salik⸱il⸱at⸱a acid⸱o, CH3-CO-O-C6H4-COOH ; ĝi est⸱as uz⸱at⸱a kontraŭ febr⸱o, inflam⸱o, dolor⸱o kaj, pro anti⸱globul⸱et⸱kun⸱iĝ⸱a⸱j ec⸱o⸱j, kontraŭ emboli⸱o⸱j, tromb⸱oz⸱o⸱j kaj miokardi⸱a infarkt⸱o.

===aspleni⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Asplenium el aspleni⸱ac⸱o⸱j) de filik⸱o⸱j kun roz⸱et⸱o el foli⸱o⸱j simpl⸱a⸱j kaj integr⸱a⸱j, plum⸱e lob⸱a⸱j aŭ plum⸱e kun⸱met⸱a⸱j, kaj kun lini⸱form⸱a⸱j sor⸱o⸱j unu⸱op⸱e ŝirm⸱it⸱a⸱j de induzi⸱o; kosmopolit⸱a genr⸱o de ĉirkaŭ 720 spec⸱o⸱j, plur⸱a⸱j por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j, inter ali⸱a⸱j: har⸱aspleni⸱o (Asplenium trichomanes), kun vintr⸱o⸱daŭr⸱a⸱j, plum⸱e divid⸱a⸱j foli⸱o⸱j, hav⸱ant⸱a⸱j rond⸱a⸱j⸱n foli⸱er⸱o⸱j⸱n kaj nigr⸱et⸱a⸱j⸱n pedunkl⸱o⸱n kaj ĉef⸱rip⸱o⸱n; kosmopolit⸱a, prefer⸱e kresk⸱as en rok⸱o aŭ mur-fend⸱o⸱j.

===aspr⸱a===

Prezent⸱ant⸱a krud⸱e rasp⸱ec⸱a⸱n supr⸱aĵ⸱o⸱n: aspr⸱a ŝton⸱o, voj⸱o; (figur⸱a⸱senc⸱e) ĉi tiu aspr⸱a mond⸱o; ver⸱e aspr⸱a karakter⸱o. [SAMSENCA] mal⸱glat⸱a.

===astak⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Astacus) de dek⸱krur⸱a⸱j krustac⸱o⸱j, viv⸱ant⸱a⸱j en sen⸱sal⸱a⸱j, pur⸱a⸱j akv⸱o⸱j, kun long⸱a pint⸱o inter la okul⸱o⸱j; tre bon⸱gust⸱a⸱j. [SAMSENCA] kankr⸱o, omar⸱o.

===Astan⸱o===

ĉef⸱urb⸱o de Kazaĥi⸱o (71°30’ E, 51°10’ N).

===Astart⸱o===

[MITOLOGIO] Pra⸱semid⸱a di⸱in⸱o de la am⸱o. Sinonim⸱o: Aŝtar.

===astaten⸱o===

= astat⸱o.

===astat⸱o===

[KEMIO] Radioaktiv⸱a element⸱o, At, atom⸱numer⸱o 85, atom⸱mas⸱o 209,99, halogen⸱o.

===asteni⸱o===

[MEDICINO] Ne⸱normal⸱a mank⸱o de fort⸱o⸱j, ordinar⸱e kaŭz⸱at⸱a de ne⸱sufiĉ⸱a psik⸱a aŭ nerv⸱a stimul⸱ad⸱o; ĝi pov⸱as traf⸱i aŭ la tut⸱a⸱n organism⸱o⸱n aŭ nur difin⸱it⸱a⸱n organ⸱o⸱n aŭ sistem⸱o⸱n: trake⸱o⸱bronk⸱a asteni⸱o; neŭr⸱asteni⸱o.

===astenosfer⸱o===

[GEOLOGIO] Fleks⸱ebl⸱a part⸱o de la supr⸱a mantel⸱o de Ter⸱o. [SAMSENCA] litosfer⸱o, magm⸱o.

===asteri⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Asterias kaj parenc⸱a⸱j genr⸱o⸱j) de ekinoderm⸱o⸱j en form⸱o de 5-pint⸱a stel⸱o. [SAMSENCA] ofiur⸱o.

===asterisk⸱o===

[TIPOGRAFIO] Sign⸱o kun la form⸱o de stel⸱et⸱o (*), uz⸱at⸱a inter⸱ali⸱e por indik⸱i (post vort⸱o aŭ fraz⸱o) referenc⸱o⸱n al pied⸱not⸱o, (en⸱e de vort⸱o) el⸱las⸱it⸱a⸱j⸱n liter⸱o⸱j⸱n, (sol⸱e) divid⸱o⸱n en tekst⸱o, (en lingv⸱ist⸱ik⸱o, antaŭ vort⸱o aŭ fraz⸱o) ne⸱atest⸱it⸱a⸱n aŭ ne⸱akcept⸱ebl⸱a⸱n form⸱o⸱n. Sinonim⸱o: stel⸱et⸱o.

===aster⸱o===

(L.L. Zamenhof) [BOTANIKO] Genr⸱o (Aster el aster⸱ac⸱o⸱j) de unu-, du- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j, kies radi⸱a⸱j⸱n kapitul⸱o⸱j⸱n karakteriz⸱as flav⸱a aŭ purpur⸱a disk⸱o kaj grand⸱a, blank⸱a aŭ okul⸱frap⸱e kolor⸱a kron⸱o; ĉirkaŭ 250 spec⸱o⸱j, nord-hemisfer⸱a⸱j, mult⸱a⸱j por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j. [VIDU] asterolin⸱o.

===asteroid⸱o===

(L.L. Zamenhof) [ASTRONOMIO] Planed⸱et⸱o.

===asterolin⸱o===

[VIDU] lin⸱o.

===asterozo⸱o⸱j===

[ZOOLOGIO] Sub⸱filum⸱o (Asterozoa), ampleks⸱ant⸱a la stel⸱form⸱a⸱j⸱n ekinoderm⸱o⸱j⸱n.

===Astianaks⸱o===

[BELETRO] Mit⸱a fil⸱o de Hektoro kaj Andromako, en Iliad⸱o.

===astigmat⸱a===

[MEDICINO] Prezent⸱ant⸱a astigmat⸱ec⸱o⸱n aŭ astigmat⸱ism⸱o⸱n.

===astilb⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Astilbe el saksifrag⸱ac⸱o⸱j) de plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun mult⸱eg⸱a⸱j, mal⸱grand⸱a⸱j flor⸱o⸱j en pint⸱a, kun⸱met⸱a panikl⸱o; 12 spec⸱o⸱j el eost⸱a Azio kaj nord-uest⸱a Ameriko, plur⸱a⸱j por ornam⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j.

===astm⸱o===

[MEDICINO] Mal⸱san⸱o, karakteriz⸱at⸱a de mal⸱facil⸱a spir⸱ad⸱o kun konvulsi⸱o⸱j de la spir⸱a⸱j muskol⸱o⸱j: atak⸱o de astm⸱o; bronk⸱a, nerv⸱a astm⸱o; somer⸱a astm⸱o (fojn⸱o⸱katar⸱o); astm⸱ul⸱o; kontraŭ⸱astm⸱a⸱j cigared⸱o⸱j.

===astragal⸱o===

  1. [BOTANIKO] Genr⸱o (Astragalus el fab⸱ac⸱o⸱j) de plant⸱o⸱j-unu- kaj plur-jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kaj kelk⸱a⸱j arbust⸱et⸱o⸱j-kun plum⸱e kun⸱met⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj kun blank⸱a⸱j, flav⸱a⸱j, viol⸱et⸱a⸱j aŭ ruĝ⸱a⸱j flor⸱o⸱j en aksel⸱a⸱j grapol⸱o⸱j aŭ kap⸱o⸱j; ĉirkaŭ 1 750 spec⸱o⸱j, nord-hemisfer⸱a⸱j, plur⸱a⸱j por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j. [SAMSENCA] astrakant⸱o.
  1. [ARKITEKTURO] Modlur⸱a ornam⸱o, kiu ĉirkaŭ⸱as la supr⸱a⸱n ekstrem⸱o⸱n de kolon⸱o: astragal⸱o⸱j trov⸱iĝ⸱as plej oft⸱e ĉe romanik⸱a⸱j kolon⸱o⸱j.
  1. = tal⸱o ¹.

===Astraĥan⸱o===

Rusia urb⸱o, ĉe la Volg⸱a delt⸱o (48°05’ E, 46°25’ N).

===astrakan⸱o===

Krisp⸱a fel⸱o de ŝaf⸱id⸱o azia, mort⸱ig⸱it⸱a kelk⸱a⸱j⸱n tag⸱o⸱j⸱n post ĝi⸱a nask⸱iĝ⸱o: vir⸱in⸱a mantel⸱o el astrakan⸱o.

===astrakant⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Astracantha el fab⸱ac⸱o⸱j) parenc⸱a al astragal⸱o, de dorn⸱a⸱j, oft⸱e kusen⸱form⸱a⸱j arbust⸱o⸱j; ĉirkaŭ 250 spec⸱o⸱j el sud-uest⸱a Azio, plur⸱a⸱j (inter ali⸱a⸱j la gum⸱a astrakant⸱o, Astracantha gummifera) liver⸱ant⸱a⸱j per inciz⸱o gum⸱o⸱n farmaci⸱e uz⸱at⸱a⸱n. [VIDU] tragant⸱o.

===astre⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Astraeus el astre⸱ac⸱o⸱j el gasteromicet⸱o⸱j) de fung⸱o⸱j, aspekt⸱ant⸱a⸱j kiel geastr⸱o⸱j, kies ekster⸱a pariet⸱o de bazidi⸱uj⸱o humid⸱astat⸱e stel⸱form⸱e stern⸱iĝ⸱as kaj sek⸱astat⸱e bul⸱e ferm⸱iĝ⸱as ĉirkaŭ la intern⸱a pariet⸱o; 2 spec⸱o⸱j, tre dis⸱vast⸱iĝ⸱int⸱a⸱j, el kiu⸱j Astraeus ĥygrometricus ; unu el la ter⸱stel⸱o⸱j. [SAMSENCA] geastr⸱o.

===astr⸱o===

Natur⸱a ĉiel⸱a korp⸱o, ekzempl⸱e stel⸱o, komet⸱o, planed⸱o: la fiks⸱a⸱j astr⸱o⸱j (la stel⸱o⸱j); astr⸱o⸱fizik⸱o ([VIDU] fizik⸱o); (kun astr⸱ologi⸱a senc⸱o) li est⸱is nas⸱kit⸱a sub favor⸱a astr⸱o; Lun’ est⸱as ni⸱a astr⸱o (L.L. Zamenhof) (de stel⸱ist⸱o⸱j).

===astrolab⸱o===

Mez⸱epok⸱a sekstant⸱o.

===astronaŭt⸱o===

[AVIADO] Kosmonaŭt⸱o.

===astr⸱o⸱nom⸱o===

Special⸱ist⸱o pri astronomi⸱o.

===Asturi⸱o===

Provinc⸱o en la nord-uest⸱a part⸱o de Hispanio (Ovi⸱ed⸱o, 5°52’ U, 43°23’ N).

===Asuncion⸱o===

ĉef⸱urb⸱o de Paragvajo (57°42’ U, 25°19’ S).

===aŝar⸱o===

Kondiment⸱o el frukt⸱o⸱j kaj legom⸱o⸱j, konfit⸱it⸱a⸱j en vinagr⸱o; ankaŭ uz⸱at⸱a kiel al⸱manĝ⸱aĵ⸱o. [SAMSENCA] ĉatni⸱o, reliŝ⸱o.

===Aŝhabad⸱o===

ĉef⸱urb⸱o de Turkmeni⸱o (58° E, 39° N).

===aŝkenaz⸱o===

Jud⸱o en aŭ el centr⸱a kaj eost⸱a Eŭrop⸱o. [SAMSENCA] sefard⸱o.

===Aŝmode⸱o===

[BIBLIO] Mal⸱bon⸱far⸱em⸱a demon⸱o en la libr⸱o de Tobi⸱o.

===aŝok⸱o===

[BOTANIKO] Speci⸱o de sarak⸱o (Sar⸱ac⸱a asok⸱a) el Hindio kaj Malajzi⸱o, daŭr⸱a⸱foli⸱a arb⸱o kun bel⸱a⸱j, de flav⸱a⸱j ĝis ruĝ⸱e oranĝ⸱a⸱j flor⸱o⸱j, rigard⸱at⸱a de la budh⸱ist⸱o⸱j kiel sankt⸱a, ĉar apud ĝi nask⸱iĝ⸱is la Budho.

===Aŝtar===

[MITOLOGIO] Fenici⸱a nom⸱o de Iŝtar : ili serv⸱is al Baal kaj al Aŝtar (Hebrea Biblio). [SAMSENCA] Astart⸱o.

=== Aŝtarot ===

= Aŝtar: la di⸱in⸱o de Cid⸱o⸱n, la sankta Aŝtarot pardon⸱u mi⸱n! (L.L. Zamenhof).

===Aŝuro===

[MITOLOGIO] La grand⸱a di⸱o de la Asiri⸱an⸱o⸱j, kult⸱at⸱a en Asiro.

===-at===

Sufiks⸱o esprim⸱ant⸱a pasiv⸱o⸱n dum plen⸱um⸱iĝ⸱o (tiel nom⸱at⸱a daŭr⸱o aŭ ripet⸱iĝ⸱o) de la procez⸱o (tiel nom⸱at⸱a ’de pasiv⸱a prezenc⸱a particip⸱o’): pun⸱at⸱a antaŭ la romp⸱it⸱a pot⸱o, la kat⸱o ebl⸱e kompren⸱os (L.L. Zamenhof) ; la iom post iom akir⸱at⸱a al⸱kutim⸱iĝ⸱o al sen⸱ĉes⸱e sufer⸱at⸱a⸱j humil⸱ig⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; ho vi, paradiz⸱a bird⸱o, ĉiu⸱cent⸱jar⸱e re⸱nov⸱ig⸱at⸱a, en flam⸱o⸱j nask⸱a kaj en flam⸱o⸱j mort⸱ant⸱a! (E) ; la urb⸱o ne est⸱u re⸱konstru⸱at⸱a, ĝis est⸱os don⸱it⸱a or⸱don⸱o de mi (Hebrea Biblio). [SAMSENCA] imperfekt⸱o.

===atak⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. (iu) Komenc⸱i batal⸱o⸱n kontraŭ iu aŭ io: atak⸱i urb⸱o⸱n, land⸱o⸱n, popol⸱o⸱n; du skerm⸱instru⸱ist⸱o⸱j kun ŝajn⸱a koler⸱o atak⸱is unu la ali⸱a⸱n (L.L. Zamenhof) ; la sen⸱tim⸱a Patrokl⸱o atak⸱is la mal⸱amik⸱a⸱n arier⸱gard⸱o⸱n (K. Bein) ; la last⸱a⸱n el la amas⸱o atak⸱as la hund⸱o (L.L. Zamenhof) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) ŝip⸱o⸱n romp⸱it⸱a⸱n ĉiu⸱j vent⸱o⸱j atak⸱as (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] agres⸱i, sturm⸱i.
  1. (iu) Per vort⸱o⸱j aŭ skrib⸱o⸱j prov⸱i ĉes⸱ig⸱i ies ag⸱ad⸱o⸱n aŭ ekzist⸱o⸱n: atak⸱i la reg⸱ist⸱ar⸱o⸱n, la religi⸱o⸱n; atak⸱i ies reputaci⸱o⸱n, honor⸱o⸱n; s-ro Couturat kaj li⸱a⸱j kun⸱ul⸱o⸱j konstant⸱e mi⸱n atak⸱as, insult⸱as, kalumni⸱as […] (L.L. Zamenhof) ; la plej atak⸱at⸱a flank⸱o de ni⸱a lingv⸱o est⸱as ĝi⸱a alfabet⸱o⸱n; (figur⸱a⸱senc⸱e) atak⸱i demand⸱o⸱n, nov⸱a⸱n task⸱o⸱n (ek⸱pri⸱trakt⸱i).
  1. (io) Ek⸱kapt⸱i, komenc⸱i est⸱i mal⸱util⸱a por ies korp⸱o aŭ spirit⸱o: atak⸱is li⸱n tempest⸱o (K. Kalocsay) ; la febr⸱o, trem⸱o (L.L. Zamenhof), sufer⸱eg⸱o (L.L. Zamenhof), sopir⸱o al la hejm⸱o (L.L. Zamenhof) ; terur⸱o li⸱n atak⸱is; la dezir⸱o atak⸱is mi⸱n, ke […] ; nov⸱a⸱j, ĝis nun ne⸱kon⸱at⸱a⸱j pens⸱o⸱j atak⸱is la kap⸱o⸱n de la jun⸱a vir⸱in⸱o (L.L. Zamenhof) ; furioz⸱a puŝ⸱o de pasi⸱o atak⸱is ŝi⸱n (L.L. Zamenhof) ; kriz⸱o atak⸱is la pez⸱a⸱n industri⸱o⸱n.
  1. (io) Kaŭz⸱i difekt⸱o⸱n aŭ detru⸱o⸱n de substanc⸱o: rust⸱o atak⸱as fer⸱o⸱n; hidrogen⸱fluor⸱id⸱o atak⸱as mult⸱a⸱j⸱n substanc⸱o⸱j⸱n.

===ataksi⸱o===

[MEDICINO] Patologi⸱a sen⸱ord⸱ec⸱o de la korp⸱a⸱j mov⸱o⸱j.

===Atalant⸱o===

[MITOLOGIO] Reĝ⸱id⸱in⸱o, kiu vol⸱is kiel edz⸱o⸱n nur tiu⸱n, kiu super⸱os ŝi⸱n en Ia kur⸱ad⸱o. [SAMSENCA] Hipomen⸱o.

===Atalj⸱a===

[BIBLIO] Mal⸱pi⸱a reĝ⸱in⸱o de Jud⸱uj⸱o.

===ataman⸱o===

(L.L. Zamenhof) = hetman⸱o.

===Atanazi⸱o===

[KRISTANISMO] Helen⸱a vir⸱a nom⸱o, inter ali⸱a⸱j e de Eklezi⸱a Patr⸱o (4a jar⸱cent⸱o).

===ataraksi⸱o===

  1. [FILOZOFIO] Plen⸱a anim⸱trankvil⸱o, kiu⸱n epikur⸱ism⸱o opini⸱as privilegi⸱o de la di⸱o⸱j kaj de la saĝ⸱ul⸱o⸱j.
  1. [MEDICINO] Stat⸱o de sen⸱emoci⸱ec⸱o pro mank⸱o de re⸱ag⸱o al la ekster⸱a mond⸱o.

===ataŝe⸱o===

  1. Diplomat⸱o, asist⸱ant⸱o al ambasador⸱o.
  1. Ne⸱diplomat⸱o, al⸱don⸱it⸱a al la person⸱ar⸱o de ambasador⸱ej⸱o por apart⸱a serv⸱o⸱fak⸱o: arme⸱a, komerc⸱a ataŝe⸱o.
  1. ĉe ministr⸱a kabinet⸱o aŭ stab⸱o de grand⸱a administraci⸱o, ekster⸱hierarki⸱a person⸱o, komisi⸱it⸱a pri apart⸱a funkci⸱o: kultur⸱ataŝe⸱o, gazet⸱ar⸱a ataŝe⸱o.

===atavism⸱o===

  1. Simil⸱ec⸱o de est⸱aĵ⸱o kun ties pra⸱av⸱o⸱j: la leĝ⸱o⸱j de atavism⸱o. [SAMSENCA] mendel⸱ism⸱o.
  1. [MEDICINO] Re⸱aper⸱o de mal⸱san⸱o post inter⸱romp⸱o ĉe plur⸱a⸱j generaci⸱o⸱j.

===ateism⸱o===

[FILOZOFIO] Doktrin⸱o, kiu ne⸱as la ekzist⸱o⸱n de di⸱o⸱j aŭ Di⸱o: oni neniel dev⸱as konfuz⸱i liber⸱pens⸱ec⸱o⸱n kun ateism⸱o (L.L. Zamenhof) ; la panteism⸱o de Spinoz⸱o est⸱as konsider⸱at⸱a kiel spec⸱o de ateism⸱o. [SAMSENCA] materi⸱ism⸱o.

===ateist⸱o===

An⸱o de ateism⸱o: liber⸱pens⸱ul⸱o pov⸱as est⸱i ateist⸱o, sed li hav⸱as la rajt⸱o⸱n ankaŭ est⸱i deist⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] sen⸱di⸱ul⸱o.

===atelier⸱o===

  1. Special⸱a ĉambr⸱o, kie labor⸱as art⸱ist⸱o⸱j; ekzempl⸱e pentr⸱ist⸱o⸱j, skulpt⸱ist⸱o⸱j kaj simil⸱e.
  1. Tut⸱o de la disĉipl⸱o⸱j, labor⸱ant⸱a⸱j sub la gvid⸱ad⸱o de grand⸱a art⸱ist⸱o: la atelier⸱o de Rubens.

===atel⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Ateles) de Amerikaj simi⸱o⸱j el la famili⸱o de ceb⸱ed⸱o⸱j, kun long⸱eg⸱a⸱j membr⸱o⸱j kaj tre long⸱a vost⸱o pren⸱pov⸱a.

===Atena===

[MITOLOGIO] Helen⸱a di⸱in⸱o de inteligent⸱o, patron⸱in⸱o de Ateno. [SAMSENCA] Pal⸱as.

===atenc⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Prov⸱i mort⸱ig⸱i iu⸱n, kiu⸱n oni dev⸱us respekt⸱i: atenc⸱i reĝ⸱o⸱n, prezident⸱o⸱n; atenc⸱i kontraŭ la reĝ⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] atak⸱i, embusk⸱i, insid⸱i, krim⸱i.
  1. Prov⸱i detru⸱i aŭ difekt⸱i io⸱n, garanti⸱it⸱a⸱n de la leĝ⸱o⸱j: atenc⸱i ies viv⸱o⸱n; jen mi⸱a fil⸱o atenc⸱as mi⸱a⸱n anim⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; atenc⸱i la liber⸱ec⸱o⸱n de la civit⸱an⸱o⸱j; atenc⸱i la rajt⸱o⸱j⸱n de advokat⸱o, la honor⸱o⸱n de virg⸱ul⸱in⸱o; (figur⸱a⸱senc⸱e) atenc⸱i la lingv⸱o⸱n (grav⸱e mal⸱obe⸱i ĝi⸱a⸱j⸱n leĝ⸱o⸱j⸱n).

===atend⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Rest⸱i ĝis iu okaz⸱o aŭ ies al⸱ven⸱o: adiaŭ, sep jar⸱o⸱j⸱n atend⸱u mi⸱n! (L.L. Zamenhof) ; ĝis vi est⸱as la ven⸱ont⸱o, aŭ ni atend⸱u ali⸱a⸱n? (Nova Testamento) ; atend⸱i mal⸱fru⸱iĝ⸱int⸱o⸱n; atend⸱i la hor⸱o⸱n de la mal⸱ferm⸱o; atend⸱i aŭtobus⸱o⸱n; atend⸱ant⸱e vi⸱a⸱n respond⸱o⸱n, ni rest⸱as alt⸱estim⸱e vi⸱a; li las⸱is si⸱n atend⸱i (L.L. Zamenhof) ; absolut⸱e oni jam ne bezon⸱us atend⸱i ebl⸱e sen⸱fin⸱a⸱n mult⸱o⸱n da jar⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; atend⸱is, atend⸱is, ĝis tiu ĉerk⸱o etend⸱is (L.L. Zamenhof) (tiel long⸱e, ke…).
  1. Prokrast⸱i ia⸱n ag⸱o⸱n ĝis okaz⸱os ali⸱a ag⸱o: mi atend⸱is, ĝis ili ĉes⸱os parol⸱i (L.L. Zamenhof) ; oni dev⸱as atend⸱i, ĝis la reg⸱ist⸱ar⸱o⸱j decid⸱os (L.L. Zamenhof) ; li atend⸱as, ke la okaz⸱o ven⸱u al li⸱a naz⸱o⸱n; oni ne dev⸱as atend⸱i, ĝis la dom⸱o renvers⸱iĝ⸱us (L.L. Zamenhof).
Rimark⸱o. ’ĝis…- os’ simpl⸱e konstat⸱as la atend⸱o⸱n, dum ’ke…- u’ akcent⸱as la dezir⸱o⸱n de la atend⸱ant⸱o: kun mal⸱pacienc⸱o mi atend⸱is, ke li for⸱ir⸱u, por ke mi trans⸱don⸱u al vi […] (L.L. Zamenhof) ; li sen⸱pacienc⸱e atend⸱as, ke la bon⸱far⸱a mort⸱o li⸱n liber⸱ig⸱u de li⸱a⸱j sufer⸱o⸱j (L.L. Zamenhof).
  1. Antaŭ⸱vid⸱i io⸱n kiel probabl⸱a⸱n: ni pov⸱as atend⸱i de li ankoraŭ mult⸱e da mal⸱bon⸱o (L.L. Zamenhof) ; sort⸱o oft⸱e al⸱send⸱as, kio⸱n oni ne atend⸱as (L.L. Zamenhof) ; la mort⸱o⸱n li atend⸱is (K. Kalocsay) ; ebl⸱e mi⸱a⸱j amik⸱o⸱j est⸱os pli feliĉ⸱a⸱j, ol ni atend⸱as (L.L. Zamenhof) ; ili tut⸱e ne atend⸱is, ke mi rifuz⸱os (L.L. Zamenhof) ; mi neniam atend⸱is, ke ĝi long⸱e viv⸱os (L.L. Zamenhof) ; mi decid⸱is eĉ pren⸱i sur mi⸱n la tut⸱a⸱n atend⸱at⸱a⸱n vent⸱eg⸱o⸱n (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] aŭgur⸱i, konjekt⸱i, supoz⸱i, suspekt⸱i.
  1. Esper⸱i ricev⸱i de iu io⸱n kvazaŭ ŝuld⸱at⸱a⸱n: atend⸱i rekompenc⸱o⸱n por si⸱a bon⸱a kondut⸱o; ĉu vi atend⸱as pag⸱o⸱n por ĉi tio?; Eŭrop⸱o atend⸱as de vi (diplomat⸱o⸱j) pac⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; kio⸱n mi pov⸱as ankoraŭ atend⸱i de la Etern⸱ul⸱o? (L.L. Zamenhof) ; ne tio⸱n mi atend⸱is de vi; ĉiu⸱j ili atend⸱as de vi, ke vi don⸱u al ili manĝ⸱o⸱n (Hebrea Biblio).
  1. Est⸱i baldaŭ okaz⸱ont⸱a por iu; est⸱i jam pret⸱e destin⸱it⸱a por iu: tiu sam⸱a sort⸱o tiu atend⸱as (L.L. Zamenhof) ; kia pun⸱o atend⸱as la romp⸱ant⸱o⸱n de tiu leĝ⸱o! (L.L. Zamenhof) ; la tag⸱manĝ⸱o ni⸱n atend⸱as (K. Bein) ; grand⸱a surpriz⸱o vi⸱n atend⸱as.

===atene⸱o===

  1. [HISTORIO] Templ⸱o de Atena.
  1. Kultur⸱a dom⸱o, kie art⸱ist⸱o⸱j, beletr⸱ist⸱o⸱j aŭ scienc⸱ist⸱o⸱j preleg⸱as.
  1. (en Belgi⸱o) = lice⸱o.

===Ateno===, ===Atenoj===

(arkaik⸱a) ĉef⸱urb⸱o de Atik⸱o kaj de nun⸱a Greki⸱o (23°44’ E, 37°58’ N): vi, venen⸱a cikut⸱o, dev⸱us est⸱i la simbol⸱o de Atenoj! (L.L. Zamenhof) ; Pire⸱o, rod⸱o de Ateno (K. Kalocsay).

===atent⸱a===

Ten⸱ant⸱a si⸱a⸱n vid⸱o⸱n, aŭd⸱o⸱n kaj intelekt⸱o⸱n vigl⸱e turn⸱at⸱a⸱j al iu aŭ io: observ⸱i kun atent⸱a⸱j okul⸱o⸱j; atent⸱a lern⸱ant⸱o; est⸱u atent⸱a al la preĝ⸱o de vi⸱a serv⸱ant⸱o (Hebrea Biblio) ; M. atent⸱e ĝi⸱n rigard⸱is (L.L. Zamenhof).

===atenu⸱i===

(transitiv⸱a) [FIZIKO] [ELEKTRO] [TELEKOMUNIKOJ] (parol⸱ant⸱e pri elektr⸱a energi⸱o, tensi⸱o, kurent⸱o) Mal⸱pli⸱ig⸱i la amplitud⸱o⸱n laŭ⸱distanc⸱e (de⸱pend⸱e de la long⸱o de kondukt⸱il⸱o aŭ de la perd⸱o en aparat⸱o). [SAMSENCA] amortiz⸱i.

===aterom⸱o===

[MEDICINO] Kolektiv⸱a nom⸱o de divers⸱a⸱spec⸱a⸱j lez⸱o⸱j de la intern⸱a arteri-tavol⸱o, en⸱ten⸱ant⸱a⸱j kaĉ⸱o⸱simil⸱a⸱n materi⸱o⸱n kaj/aŭ montr⸱ant⸱a⸱j dur⸱a⸱j⸱n plat⸱o⸱j⸱n. [SAMSENCA] ateroskleroz⸱o, skler⸱oz⸱o.

===ateroskleroz⸱o===

[MEDICINO] Mal⸱san⸱o de grand⸱a⸱j arteri⸱o⸱j, en kiu⸱j trov⸱iĝ⸱as tip⸱a⸱j lez⸱o⸱j, la aterom⸱o⸱j.

===atest⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. (iu) Cert⸱ig⸱i, garanti⸱i fakt⸱o⸱n ver⸱a el si⸱a propr⸱a spert⸱o: mi atest⸱as al vi mi⸱a⸱n indign⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; atest⸱i la sub⸱skrib⸱o⸱n de iu; mi atest⸱as, ke est⸱as neni⸱u di⸱o krom Alah⸱o, kaj Mohamedo est⸱as la profet⸱o de Alah⸱o (kred⸱konfes⸱o de la islam⸱an⸱o⸱j); Paŭlo […], atest⸱ant⸱e al la Jud⸱o⸱j, ke Jesuo est⸱as la Kristo (Nova Testamento). [SAMSENCA] asert⸱i, konfirm⸱i, aŭtentik⸱ig⸱i.
  1. [JURO] (iu) Antaŭ tribunal⸱o konfirm⸱i aŭ mal⸱konfirm⸱i asert⸱o⸱n aŭ fakt⸱o⸱n kiel vid⸱int⸱o aŭ aŭd⸱int⸱o: mi atest⸱os pri vi (Hebrea Biblio) ; mi atest⸱as, ke la akuz⸱it⸱o ĉe⸱est⸱is la kun⸱ven⸱o⸱n; (figur⸱a⸱senc⸱e) la sign⸱o⸱j de ili⸱a⸱j vizaĝ⸱o⸱j atest⸱is kontraŭ ili (Hebrea Biblio) ; atest⸱i favor⸱e al iu.
  1. (io) Est⸱i la sign⸱o, la pruv⸱o de io: la egal⸱mezur⸱a spir⸱ad⸱o de la infan⸱o atest⸱as dorm⸱o⸱n trankvil⸱a⸱n (L.L. Zamenhof) ; griz⸱a barb⸱o saĝ⸱o⸱n ne atest⸱as (L.L. Zamenhof) ; vi⸱a hezit⸱o mem atest⸱as, ke vi mensog⸱as.

===atik⸱o===

  1. [ARKITEKTURO] Mal⸱alt⸱a mur⸱o super la last⸱a plafon⸱o, star⸱ant⸱a antaŭ tegment⸱o.
  1. [ANATOMIO] Super⸱a part⸱o de la orel⸱a timpan⸱a kav⸱o: en la atik⸱o trov⸱iĝ⸱as la maleol⸱o kaj la inkud⸱o.

===Atil⸱o===

Reĝ⸱o de la Hun⸱o⸱j (ĉirkaŭ 395-453).

===ating⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. (iu, io) Sukces⸱i tuŝ⸱i io⸱n konkret⸱a⸱n, mal⸱proksim⸱e kuŝ⸱ant⸱a⸱n, ŝanĝ⸱ant⸱e mem si⸱a⸱n lok⸱o⸱n, aŭ etend⸱ant⸱e membr⸱o⸱n, aŭ ĵet⸱ant⸱e io⸱n: fin⸱e li ating⸱is mal⸱grand⸱a⸱n preĝ⸱ej⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; ili dev⸱is ir⸱i dum tut⸱a tag⸱o, antaŭ ol ili ating⸱is la mont⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; la sonor⸱il⸱o⸱n de la pord⸱o li ne pov⸱is ating⸱i (L.L. Zamenhof) ; pli mal⸱proksim⸱e, ol oni pov⸱as ating⸱i per la rigard⸱o; la vulp’ klopod⸱is long⸱e, por ĝi⸱n ating⸱i salt⸱e (K. Kalocsay) ; per unu paf⸱o li ating⸱is la cel⸱punkt⸱o⸱n; la kugl⸱o ating⸱is li⸱n ĝust⸱e en la kor⸱o; ne ating⸱as kri⸱o ĝis la tron⸱o de Di⸱o (L.L. Zamenhof) (van⸱e est⸱as plend⸱i).
  1. (io) Okup⸱i spac⸱o⸱n ĝis la lim⸱o, etend⸱iĝ⸱i ĝis iu lok⸱o aŭ temp⸱o: la akv⸱o ekster⸱e ating⸱is ĝis la fenestr⸱o (L.L. Zamenhof) ; la tegment⸱o ating⸱is ĝis la ter⸱o (L.L. Zamenhof) ; la inund⸱o ating⸱is tre vast⸱a⸱n are⸱o⸱n; la stang⸱o ne est⸱is sufiĉ⸱e long⸱a por ating⸱i la fund⸱o⸱n; ating⸱i profund⸱a⸱n ag⸱o⸱n, la vesper⸱o⸱n de si⸱a viv⸱o; (figur⸱a⸱senc⸱e) oni ne pov⸱as kred⸱i, ĝis kia grad⸱o ating⸱as la facil⸱ec⸱o de tiu lingv⸱o (L.L. Zamenhof) ; ili⸱a nombr⸱o ating⸱os cert⸱a⸱n cifer⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; por ke ni⸱n ne ating⸱u la sort⸱o de Volapük (L.L. Zamenhof) ; tia⸱j luks⸱aĵ⸱o⸱j ĉiam ating⸱as alt⸱a⸱n prez⸱o⸱n.
  1. (iu) Sukces⸱i renkont⸱i aŭ ricev⸱i io⸱n abstrakt⸱a⸱n: ating⸱i rezult⸱o⸱n, sukces⸱o⸱n, rekompenc⸱o⸱n, efektiv⸱iĝ⸱o⸱n (L.L. Zamenhof), perfekt⸱ec⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; ating⸱i ies konsent⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; vi esper⸱is ating⸱i kontrakt⸱o⸱n pli bon⸱a⸱n por mi (L.L. Zamenhof) ; pro si⸱a inteligent⸱ec⸱o kaj ruz⸱o li ating⸱is la prezid⸱ant⸱ec⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; la cel⸱o pov⸱as est⸱i ating⸱it⸱a per du voj⸱o⸱j; (figur⸱a⸱senc⸱e) afabl⸱a vort⸱o pli ating⸱as ol fort⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] akir⸱i.
  1. Sukces⸱i far⸱i, ke io okaz⸱u: fin⸱e mi ating⸱is, ke li pren⸱is la kvitanc⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; mi pen⸱os ating⸱i, ke la Esperant⸱ist⸱o⸱j akcept⸱u mi⸱a⸱j⸱n naŭ pli⸱bon⸱ig⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof).
  1. [KOMPUTIKO] Al⸱ir⸱i 2.

===Atlantid⸱o===

Fabel⸱a insul⸱o en Atlantik⸱o, mal⸱aper⸱int⸱a en la pra⸱temp⸱o.

===Atlantik⸱o===

Ocean⸱o inter Eŭrop⸱o kaj Ameriko.

===atlant⸱o===

  1. [ARKITEKTURO] Grand⸱a skulpt⸱aĵ⸱o vir⸱figur⸱a, kiu sub⸱port⸱as entablement⸱o⸱n, balkon⸱o⸱n kaj simil⸱e. [SAMSENCA] kariatid⸱o.
  1. [ANATOMIO] (atlas) La unu⸱a nuk⸱a vertebr⸱o, port⸱ant⸱a la krani⸱o⸱n kaj pivot⸱ant⸱a sur la aksis⸱o: atlant⸱o⸱aksis⸱a artik⸱o, atlant⸱o-odontoid⸱a artik⸱o.

===atlas⸱o===

(2) = saten⸱o.

===atlet⸱o===

  1. Hom⸱o amator⸱e aŭ profesi⸱e praktik⸱ant⸱a tiu⸱j⸱n sport⸱o⸱j⸱n, kiu⸱j postul⸱as grand⸱a⸱n fort⸱o⸱n kaj lert⸱o⸱n kaj long⸱a⸱n trejn⸱ad⸱o⸱n, kaj kies rezult⸱o⸱j est⸱as sub⸱met⸱at⸱a⸱j al mezur⸱ad⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Tre fort⸱a vir⸱o.

===atman⸱o===

= atm⸱o.

===atm⸱o===

[FILOZOFIO] Koncept⸱o de person⸱a mem⸱o en la hind⸱a filozofi⸱o, pri⸱trakt⸱at⸱a de la Upaniŝad⸱o⸱j.

===atmometr⸱o===

[FIZIKO] Instrument⸱o, por mezur⸱i la el⸱vapor⸱iĝ⸱o⸱n el humid⸱a surfac⸱o.

===atmosfer⸱o===

  1. Gas⸱a mas⸱o ĉirkaŭ⸱ant⸱a astr⸱o⸱n: la ter⸱a, venus⸱a atmosfer⸱o; Lun⸱o ne hav⸱as atmosfer⸱o⸱n.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Cirkonstanc⸱ar⸱o, ĉe kiu iu viv⸱as aŭ io okaz⸱as: viv⸱i en atmosfer⸱o de mal⸱virt⸱o; la trakt⸱ad⸱o⸱j est⸱iĝ⸱is en favor⸱a atmosfer⸱o; atmosfer⸱o satur⸱it⸱a de gent⸱a mal⸱pac⸱o (L.L. Zamenhof) ; la intern⸱a ide⸱o de Esperant⸱o ne est⸱as dogm⸱o, ĝi est⸱as atmosfer⸱o. [SAMSENCA] etos⸱o, medi⸱o.
  1. (arkaik⸱a) Mezur⸱unu⸱o de prem⸱o pri gas⸱o⸱j aŭ vapor⸱o⸱j: atmosfer⸱o est⸱as egal⸱a al la prem⸱o de cilindr⸱a kolon⸱o el hidrarg⸱o kun alt⸱o de 76 cm. [SAMSENCA] paskal⸱o.

===at⸱o===

[SCIENCOJ] Prefiks⸱o , uz⸱at⸱a antaŭ unu⸱o⸱j kaj signif⸱ant⸱a ’tri⸱ilion⸱on⸱o’ (10-18); simbol⸱o: a ; ato⸱farad⸱o (aF).

===atol⸱o===

[GEOGRAFIO] Ring⸱o⸱form⸱a insul⸱o, form⸱it⸱a de koral⸱o⸱j, kun centr⸱a lag⸱et⸱o kaj zon⸱o da rif⸱o⸱j.

===atom⸱o===

  1. [HISTORIO] Plej mal⸱grand⸱a, supoz⸱it⸱a ne⸱divid⸱ebl⸱a, er⸱o de la materi⸱o: se mi nask⸱iĝ⸱is en tiu ĉi land⸱o, se ĉiu⸱j atom⸱o⸱j de mi⸱a korp⸱o konsist⸱as el produkt⸱aĵ⸱o⸱j de tiu ĉi land⸱o, ĉu est⸱as just⸱e, ke oni mi⸱n nom⸱u fremd⸱ul⸱o en mi⸱a patr⸱uj⸱o? (L.L. Zamenhof) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) hom⸱o⸱j est⸱as nur atom⸱o⸱j en la univers⸱o.
  1. [KEMIO] [FIZIKO] Plej mal⸱grand⸱a materi⸱er⸱o kun kemi⸱a⸱j ec⸱o⸱j, konsist⸱ant⸱a el kern⸱o (el proton⸱o⸱j kaj neŭtron⸱o⸱j) ĉirkaŭ⸱at⸱a de elektron⸱o⸱j: la kemi⸱a⸱j element⸱o⸱j diferenc⸱as inter si pro la nombr⸱o de elektron⸱o⸱j en ili⸱a⸱j atom⸱o⸱j; fend⸱i atom⸱o⸱n; atom⸱kern⸱a (nukle⸱a) energi⸱o; atom⸱mas⸱o, atom⸱nombr⸱o, atom⸱fizik⸱o, atom⸱bomb⸱o.

===atonal⸱a===

Sen⸱tonal⸱a.

===atoni⸱o===

(L.L. Zamenhof) [MEDICINO] Mank⸱o de toni⸱o aŭ fort⸱o de hist⸱o⸱j kaj organ⸱o⸱j. [SAMSENCA] sen⸱toni⸱o.

===-ator===

[SCIENCOJ] Sufiks⸱o kun la signif⸱o ’maŝin⸱o aŭ aparat⸱o, produkt⸱ant⸱a specif⸱a⸱n ag⸱o⸱n’: trans⸱form⸱ator⸱o.
Rimark⸱o. ’il⸱o’ est⸱as prefer⸱ind⸱a.

===ATP===

[KEMIO] Mal⸱long⸱ig⸱o de adenozin-tri⸱fosf⸱at⸱o.

===atrabil⸱o===

[MEDICINO] ĉe la antikv⸱ul⸱o⸱j, melankoli⸱a humor⸱o, supoz⸱e kaŭz⸱at⸱a de la nigr⸱a gal⸱o.

===atrakci⸱o===

[SPEKTAKLO] ĉiu el la al⸱log⸱a⸱j program⸱er⸱o⸱j de variete⸱a spektakl⸱o.

===Atreo===

[MITOLOGIO] Reĝ⸱o de Micen⸱o: de Atreo unu⸱a fil’ Agamemnon⸱o est⸱is (L.L. Zamenhof).

===atrepsi⸱o===

[MEDICINO] Last⸱a faz⸱o de mal⸱asimil⸱a mis⸱nutr⸱iĝ⸱o ĉe suĉ⸱infan⸱o: atrepsi⸱o oft⸱e aper⸱as post kronik⸱a diare⸱o.

===atrezi⸱o===

[ANATOMIO] Mank⸱o de tru⸱o ĉe natur⸱a apertur⸱o aŭ dukt⸱o.

===atribu⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Don⸱i (io⸱n) laŭ⸱rajt⸱e aŭ laŭ⸱merit⸱e: atribu⸱i al iu la unu⸱a⸱n premi⸱o⸱n; atribu⸱i privilegi⸱o⸱j⸱n; atribu⸱i dom⸱o⸱n kiel part⸱o⸱n de hered⸱aĵ⸱o; (figur⸱a⸱senc⸱e) atribu⸱i val⸱or⸱o⸱n al variabl⸱o. [SAMSENCA] al⸱juĝ⸱i, asign⸱i.
  1. Opini⸱i, ke ag⸱o, ag⸱o aŭ ec⸱o aparten⸱as al iu aŭ io: verk⸱o atribu⸱it⸱a al Homero; oni atribu⸱as al Kolumb⸱o la mal⸱kovr⸱o⸱n de Ameriko; li ne hav⸱as ĉiu⸱j⸱n merit⸱o⸱j⸱n, kiu⸱j⸱n oni al li atribu⸱as; atribu⸱i signif⸱o⸱n al vort⸱o (L.L. Zamenhof) ; atribu⸱i grand⸱a⸱n efik⸱o⸱n al medikament⸱o; special⸱a⸱n grav⸱ec⸱o⸱n li atribu⸱is al la histori⸱o pri la miel⸱kuk⸱o⸱j (L.L. Zamenhof).
  1. Rigard⸱i, opini⸱i io⸱n kaŭz⸱it⸱a de iu aŭ io: atribu⸱i al iu la mal⸱sukces⸱o⸱n de la afer⸱o; oni dev⸱as atribu⸱i tiu⸱n venk⸱o⸱n al la hazard⸱o; atribu⸱i ies mort⸱o⸱n al akcident⸱o; tiu ĉarm⸱a pal⸱ec⸱o, kiu⸱n la vir⸱in⸱o⸱j ordinar⸱e atribu⸱as al mal⸱feliĉ⸱a am⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] imput⸱i.

===atribut⸱o===

  1. [BELETRO] [BELARTOJ] Disting⸱il⸱o, insign⸱o, emblem⸱o de iu meti⸱o, korporaci⸱o, di⸱o kaj tiel plu, uz⸱at⸱a precip⸱e en bel⸱art⸱o⸱j: pes⸱il⸱o est⸱as la atribut⸱o de la juĝ⸱pov⸱o; rad⸱o kaj glob⸱o est⸱as atribut⸱o⸱j de Fortun⸱o.
  1. [FILOZOFIO] Esenc⸱a konstant⸱a sen⸱ŝanĝ⸱a ec⸱o de substanc⸱o.

===atrici⸱o===

  1. [KRISTANISMO] Pent⸱o pri kulp⸱it⸱a pek⸱o pro tim⸱o antaŭ la infer⸱o. [SAMSENCA] kontrici⸱o.
  1. [MEDICINO] Grav⸱a kontuz⸱vund⸱o.

===atri⸱o===

  1. [ARKITEKTURO] Intern⸱a kort⸱o kun portik⸱o.
  1. [ANATOMIO] La mal⸱supr⸱a etaĝ⸱o de la timpan⸱o.
  1. [ANATOMIO] (atrium) Nom⸱o de ĉiu el la du kor⸱a⸱j kav⸱o⸱j, situ⸱ant⸱a⸱j super la ventrikl⸱o⸱j kaj komunik⸱iĝ⸱ant⸱a⸱j kun ili per la respektiv⸱a⸱j atri⸱o⸱ventrikl⸱a⸱j orific⸱o⸱j: dekstr⸱a, mal⸱dekstr⸱a atri⸱o.

===atripl⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Atriplex el kenopodi⸱ac⸱o⸱j) de unu- kaj plur-jar⸱a⸱j, monoik⸱a⸱j aŭ dioik⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun simpl⸱a⸱j, lanc⸱o⸱form⸱a⸱j, lini⸱form⸱a⸱j aŭ tri⸱angul⸱a⸱j foli⸱o⸱j oft⸱e kovr⸱it⸱a⸱j de skvam⸱et⸱o⸱j aŭ de ’farun⸱o’ (pro pedunkl⸱a⸱j, akv⸱o⸱plen⸱a⸱j gland⸱o⸱j, kiu⸱j post⸱e sek⸱iĝ⸱as); kosmopolit⸱a genr⸱o de ĉirkaŭ 300 spec⸱o⸱j, inter ali⸱a⸱j la ĝarden⸱a atripl⸱o (Atriplex hortensis) el Azio, kultiv⸱at⸱a por ornam⸱o kaj por foli⸱o⸱j uz⸱at⸱a⸱j kiel spinac⸱o.

===atrofi⸱o===

(L.L. Zamenhof) [BIOLOGIO] Mal⸱kresk⸱o aŭ mis⸱kresk⸱o de organ⸱o, iu⸱foj⸱e mal⸱san⸱ec⸱a: mjel⸱a atrofi⸱o. [SAMSENCA] kripl⸱aĵ⸱o.

===atrop⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Atropa el solan⸱ac⸱o⸱j) de 4 plur⸱jar⸱a⸱j plant⸱o⸱j hejm⸱a⸱j de uest⸱a Eŭrop⸱o ĝis Himalaj⸱o, el kiu⸱j beladon⸱o.

===atropos⸱o===

[ZOOLOGIO] Plej kon⸱at⸱a speci⸱o de akeronti⸱o (Acherontia atropos), kun krani-simil⸱a desegn⸱aĵ⸱o sur la torak⸱o kaj kun raŭp⸱o si⸱n nutr⸱ant⸱a precip⸱e per solan⸱ac⸱o⸱j, inter ali⸱a⸱j ter⸱pom⸱o.

===atut⸱o===

[LUDOJ] ĉe kart⸱lud⸱o, tiu emblem⸱o, kiu est⸱is elekt⸱it⸱a, por hav⸱i super⸱ec⸱o⸱n super la ceter⸱a⸱j emblem⸱o⸱j: la atut⸱o est⸱as ker⸱o; (figur⸱a⸱senc⸱e) li hav⸱as ĉiu⸱j⸱n atut⸱o⸱j⸱n por sukces⸱i en la viv⸱o.

===aŭ===

Kun⸱ord⸱ig⸱a konjunkci⸱o , indik⸱ant⸱a du aŭ pli⸱a⸱j⸱n ebl⸱o⸱j⸱n, kaj uz⸱at⸱a:
I - unu⸱op⸱e, por kun⸱ig⸱i:
  1. du aŭ plur⸱a⸱j⸱n vort⸱o⸱j⸱n aŭ propozici⸱o⸱j⸱n, inter kiu⸱j est⸱as ebl⸱e elekt⸱i: ĉu vi trink⸱os te⸱o⸱n aŭ kaf⸱o⸱n?; Jes aŭ ne?; unu el la gas⸱o⸱j de la aer⸱o, la nitrogen⸱o aŭ la oksigen⸱o, mi ne plu memor⸱as kiu!; ŝi perd⸱is si⸱a⸱n sak⸱et⸱o⸱n en la strat⸱o, aŭ ŝi forges⸱is ĝi⸱n en la teatr⸱o;
  1. du vort⸱o⸱j⸱n, kiu⸱j est⸱as sam⸱signif⸱a⸱j kaj ekvivalent⸱a⸱j: unu el la gas⸱o⸱j de la aer⸱o, la nitrogen⸱o aŭ azot⸱o; la makropod⸱ed⸱o⸱j aŭ kanguru⸱o⸱j est⸱as Aŭstraliaj best⸱o⸱j. [SAMSENCA] ali⸱nom⸱e.
Rimark⸱o. Post or⸱don⸱a propozici⸱o ’aŭ’ pov⸱as en⸱konduk⸱i propozici⸱o⸱n, kiu montr⸱as la sekv⸱o⸱n de la ne⸱obe⸱o al la or⸱don⸱o: ne kri⸱u, aŭ mi vi⸱n bat⸱os!; pardon⸱u, aŭ vi ne est⸱os pardon⸱at⸱a.
aŭ … aŭ …
II - du⸱op⸱e, por kun⸱ig⸱i du vort⸱o⸱j⸱n aŭ propozici⸱o⸱j⸱n, kiu⸱j prezent⸱as la sol⸱e ebl⸱a⸱j⸱n elekt⸱o⸱j⸱n: tio⸱n permes⸱i al vi pov⸱as aŭ la direktor⸱o aŭ la vic⸱direktor⸱o; nun, ni dev⸱as aŭ venk⸱i aŭ mort⸱i! [SAMSENCA] ĉu, jen.
III - kombin⸱ebl⸱e en la esprim⸱o⸱j:

===aŭbad⸱o===

[MUZIKO] Pec⸱o verk⸱it⸱a, por est⸱i kantat⸱a honor⸱e al am⸱at⸱in⸱o, je tag⸱iĝ⸱o. [SAMSENCA] serenad⸱o.

===aŭbrieti⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (aubrietia el brasik⸱ac⸱o⸱j) de tre mal⸱alt⸱a⸱j, kvazaŭ tapiŝ⸱form⸱ant⸱a⸱j, plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun kuŝ⸱a⸱j tig⸱o⸱j kaj mult⸱eg⸱a⸱j hel⸱ruĝ⸱a⸱j, hel⸱blu⸱a⸱j aŭ blu⸱e viol⸱et⸱a⸱j flor⸱o⸱j; 12 spec⸱o⸱j hejm⸱a⸱j de sud⸱a Eŭrop⸱o ĝis Irano, plur⸱a⸱j kultiv⸱at⸱a⸱j en rok⸱ĝarden⸱o⸱j.

===aŭdac⸱a===

Risk⸱em⸱a far⸱i io⸱n malgraŭ danĝer⸱o⸱j, mal⸱help⸱o⸱j, soci⸱a⸱j kaj moral⸱a⸱j prem⸱o⸱j kaj simil⸱e: aŭdac⸱a ŝtel⸱ist⸱o; (figur⸱a⸱senc⸱e) aŭdac⸱a pamflet⸱o, rev⸱o, paradoks⸱o; aŭdac⸱e flug⸱is agl⸱o al la ĉiel⸱kupol⸱o (K. Kalocsay). [SAMSENCA] kuraĝ⸱a, mal⸱tim⸱a.

===aŭd⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Percept⸱i son⸱o⸱j⸱n: ter⸱a⸱j vertebr⸱ul⸱o⸱j aŭd⸱as per orel⸱o⸱j, fiŝ⸱o⸱j kaj sen⸱vertebr⸱ul⸱o⸱j per ali⸱a⸱j organ⸱o⸱j; aŭd⸱i bon⸱e, mal⸱bon⸱e; mi est⸱as kiel surd⸱ul⸱o kaj ne aŭd⸱as (Hebrea Biblio) ; orel⸱o⸱j⸱n ili (la idol⸱o⸱j) hav⸱as, sed ne aŭd⸱as (Hebrea Biblio).
  1. Percept⸱i per la orel⸱o⸱j io⸱n, kio⸱n la mens⸱o analiz⸱as, re⸱kon⸱as kaj simil⸱e: aŭd⸱i paf⸱o⸱n (L.L. Zamenhof), ek⸱tondr⸱o⸱n, ĝem⸱o⸱n (K. Bein) ; sed mi aŭd⸱as iu⸱n: ĉu ĝi ne est⸱as mi⸱a edz⸱in⸱o? (L.L. Zamenhof) ; ŝi aŭd⸱is la nom⸱o⸱j⸱n de si⸱a⸱j kar⸱a⸱j kaj parenc⸱o⸱j en akompan⸱o de tiu ben⸱o, kiu⸱n oni uz⸱as por mort⸱int⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; tamen mi aŭd⸱is en Holando kant⸱ad⸱o⸱n ankoraŭ mult⸱e pli bon⸱a⸱n (L.L. Zamenhof) ; ĉu vi aŭd⸱as la bird⸱o⸱j⸱n kant⸱i?; ĉu oni jam aŭd⸱is io⸱n tia⸱n?; boj⸱as hund⸱id⸱o, kiel ĝi aŭd⸱as de hund⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; vir⸱o, kies sol⸱a nom⸱o, aŭd⸱at⸱a plezur⸱e de mal⸱riĉ⸱ul⸱o⸱j, la tiran⸱o⸱j⸱n pal⸱iĝ⸱as (L.L. Zamenhof).
  1. Atent⸱i, rimark⸱i io⸱n dir⸱it⸱a⸱n: aŭd⸱i predik⸱o⸱n, oper⸱o⸱n, mes⸱o⸱n; aŭd⸱u, mi promes⸱as al vi, ke […] (L.L. Zamenhof) ; vi aŭd⸱is, kiel ŝi ni⸱n trakt⸱as? (L.L. Zamenhof) ; ne aŭd⸱u vi⸱a⸱n sklav⸱o⸱n mal⸱ben⸱ant⸱a vi⸱n! (Hebrea Biblio). [SAMSENCA] aŭskult⸱i.
  1. Sci⸱iĝ⸱i per oni⸱dir⸱o: mi kor⸱e ek⸱ĝoj⸱is, kiam mi aŭd⸱is (L.L. Zamenhof) (pri la edz⸱iĝ⸱o); mi, kiu rakont⸱as la histori⸱o⸱n, aŭd⸱is ĝi⸱n de la paser⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; oni aŭd⸱as bel⸱a⸱j⸱n afer⸱o⸱j⸱n pri vi!; mi neniam antaŭ⸱e aŭd⸱is pri ĝi (L.L. Zamenhof) ; mi aŭd⸱is pri vi, ke la spirit⸱o de la di⸱o⸱j est⸱as en vi (Hebrea Biblio) ; li aŭd⸱is ĉio⸱n, kiel ag⸱as li⸱a⸱j fil⸱o⸱j, kaj ke ili kuŝ⸱as kun la vir⸱in⸱o⸱j (Hebrea Biblio) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) mi neni⸱o⸱n aŭd⸱is de li (ne ricev⸱is leter⸱o⸱n de li).
  1. [BIBLIO] El⸱aŭd⸱i.

===aŭdienc⸱o===

Oficial⸱a akcept⸱o de vizit⸱ant⸱o(j), pet⸱ant⸱o (j) de regn⸱estr⸱o aŭ alt⸱rang⸱ul⸱o: pet⸱i aŭdienc⸱o⸱n ĉe iu (L.L. Zamenhof) ; aranĝ⸱i aŭdienc⸱o⸱n por iu (L.L. Zamenhof) ; (figur⸱a⸱senc⸱e) ĉe mi ĝi (la konscienc⸱o) neniam ricev⸱os aŭdienc⸱o⸱n! (L.L. Zamenhof).

===aŭditori⸱o===

ĉambr⸱eg⸱o, destin⸱it⸱a por
  1. dis⸱aŭd⸱ig⸱o⸱j radiofoni⸱a⸱j, gravur⸱ad⸱o de disk⸱o⸱j, registr⸱ad⸱o de film⸱o⸱muzik⸱o kaj tiel plu.
  1. publik⸱a⸱j aŭ universitat⸱a⸱j preleg⸱o⸱j.

===aŭditor⸱o===

Nom⸱o de alt⸱a juĝ⸱ofic⸱ist⸱o, kies funkci⸱o est⸱as divers⸱a laŭ la land⸱o⸱j.

===Aŭgi⸱o===

[MITOLOGIO] Helen⸱a reĝ⸱o, kies apart⸱e mal⸱pur⸱a⸱j ĉeval⸱stal⸱o⸱j est⸱is pur⸱ig⸱it⸱a⸱j de Heraklo.

===aŭgit⸱o===

[GEOLOGIO] Mineral⸱o, fer⸱a-magnezi⸱a monoklin⸱a piroksen⸱o, ĝeneral⸱e sub form⸱o de nigr⸱a⸱j kristal⸱o⸱j.

===aŭgmentativ⸱o===

[LINGVOSCIENCO] Vort⸱o, form⸱it⸱a el ali⸱a vort⸱o per special⸱a sufiks⸱o , kiu esprim⸱as la sam⸱a⸱n ide⸱o⸱n en pli⸱ig⸱it⸱a, fort⸱ig⸱it⸱a grad⸱o; ekzempl⸱e dom⸱eg⸱o, dik⸱eg⸱a, dorm⸱eg⸱i, rilat⸱e al dom⸱o, dik⸱a, dorm⸱i. [SAMSENCA] diminutiv⸱o.

===aŭgment⸱o===

Prefiks⸱o uz⸱at⸱a, en kelk⸱a⸱j lingv⸱o⸱j de la hind⸱eŭrop⸱a famili⸱o, por form⸱i preterit⸱a⸱j⸱n verb⸱a⸱j⸱n form⸱o⸱j⸱n.

===Aŭgsburg⸱o===

ŝvabi⸱a urb⸱o (10°53’ E, 48°23’ N): la kred⸱konfes⸱o de Aŭgsburg⸱o (1530) resum⸱as la doktrin⸱o⸱n de Lutero.

===aŭgur⸱o===

  1. Sign⸱o, interpret⸱at⸱a por antaŭ⸱vid⸱i est⸱ont⸱a⸱n okaz⸱aĵ⸱o⸱n: observ⸱i la aŭgur⸱o⸱j⸱n; solv⸱i aŭgur⸱o⸱n (K. Kalocsay).
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Antaŭ⸱sign⸱o: tiu unu⸱a sukces⸱o est⸱as bon⸱a aŭgur⸱o por la fin⸱a venk⸱o. [SAMSENCA] aŭspici⸱o, prognoz⸱o.

===Aŭgusteno===

(L.L. Zamenhof) Latin⸱a vir⸱a nom⸱o, inter⸱ali⸱e de krist⸱an⸱a teolog⸱o (354-430).

===Aŭgust⸱o===

  1. Latin⸱a vir⸱a nom⸱o, inter⸱ali⸱e de Romia imperi⸱estr⸱o (Julius Caesar Octavianus Augustus).
  1. La ok⸱a monat⸱o en la Gregori⸱a kalendar⸱o.

===aŭkci⸱o===

Proced⸱o de vend⸱o per publik⸱a konkur⸱o, de kiu la propon⸱ant⸱o de la plej alt⸱a prez⸱o akir⸱as la vend⸱at⸱aĵ⸱o⸱n: vend⸱o per aŭkci⸱o de sinjor⸱a dom⸱o kaj tiel plu (L.L. Zamenhof) ; matrac⸱o, kiu⸱n ĉe aŭkci⸱o iu for⸱ŝir⸱is de li per pli⸱don⸱o (L.L. Zamenhof) ; aŭkci⸱a propon⸱a, ofert⸱o.

===Aŭkland⸱o===

Nov-Zelanda haven⸱urb⸱o (174°47’ E, 36°53’ S).

===aŭk⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Alca) de nord-Atlantik⸱a⸱j naĝ⸱bird⸱o⸱j el la ord⸱o de karadri⸱form⸱a⸱j, kun alt⸱a bek⸱o, pint⸱a vost⸱et⸱o kaj krur⸱o⸱j mal⸱antaŭ⸱e lok⸱iĝ⸱int⸱a⸱j; la individu⸱o⸱j loĝ⸱as amas⸱e sur klif⸱o⸱j. [SAMSENCA] uri⸱o. [VIDU] pingven⸱o.

===aŭksin⸱o===

[BOTANIKO] [KEMIO] (kolektiv⸱a nom⸱o) Veget⸱aĵ⸱a hormon⸱o (kun du⸱cikl⸱a, nitrogen⸱o⸱hav⸱a molekul⸱o), kiu regul⸱ig⸱as la kresk⸱o⸱n de la plant⸱o⸱j: indol⸱acet⸱at⸱a acid⸱o (IAA), C10H9O2, est⸱as la plej grav⸱a aŭksin⸱o. [SAMSENCA] giberelin⸱o.

===aŭksotrof⸱a===

[BIOLOGIO] Bezon⸱ant⸱a cert⸱a⸱n ne-energi⸱don⸱a⸱n nutr⸱aĵ⸱o⸱n (amin⸱acid⸱o⸱n, nukle⸱oz⸱id⸱o⸱n, vitamin⸱o⸱n kaj tiel plu) por kresk⸱ad⸱o kaj re⸱produkt⸱iĝ⸱o. [SAMSENCA] aŭtotrof⸱a, heterotrof⸱a.

===aŭkub⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Aŭcuba el kornus⸱ac⸱o⸱j) de daŭr⸱a⸱foli⸱a⸱j, dioik⸱a⸱j tuf⸱arbust⸱o⸱j kun bril⸱et⸱a⸱j, led⸱ec⸱a⸱j, kontraŭ⸱e du⸱op⸱a⸱j, integr⸱a⸱j aŭ dent⸱a⸱j foli⸱o⸱j, kun ĝeneral⸱e brun⸱purpur⸱a⸱j flor⸱o⸱j kaj kun ber⸱ec⸱a⸱j drup⸱o⸱j oft⸱e skarlat⸱a⸱j aŭ koral⸱ruĝ⸱a⸱j; 3-4 spec⸱o⸱j el Ĉini⸱o, Japani⸱o kaj Himalaj⸱o, inter ali⸱a⸱j la Japani⸱a aŭkub⸱o: (Aŭcuba japonica) por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a.

===aŭkume⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Aucoumea el burser⸱ac⸱o⸱j) de nur unu speci⸱o (Aucoumea klaineana), alt⸱a arb⸱o el tropik⸱a uest⸱a Afrik⸱o, kun lign⸱o roz⸱kolor⸱a kaj mal⸱pez⸱a, uz⸱at⸱a en lign⸱aĵ⸱art⸱o kaj por far⸱i kruc⸱lign⸱o⸱n.

===Aŭlid⸱o===

Haven⸱o en kontinent⸱a Greki⸱o, vid-al⸱vid⸱e de Eŭbe⸱o (23°48’ E, 38°24’ N): en Aŭlid⸱o atend⸱is ili long⸱e tut⸱e van⸱e favor⸱a⸱n vent⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; ’ lfigenio en Aŭlid⸱o’ est⸱as tragedi⸱o de Eŭripid⸱o, imit⸱it⸱a de Racin⸱o.

===aŭl⸱o===

Solen⸱ej⸱o, fest⸱o⸱ĉambr⸱eg⸱o en universitat⸱o. [SAMSENCA] aŭditori⸱o.

===Aŭrelian⸱o===

Latin⸱a vir⸱a nom⸱o, inter⸱ali⸱e de Romia imperi⸱estr⸱o, kiu konstru⸱is la ankoraŭ part⸱e ekzist⸱ant⸱a⸱n mur⸱eg⸱o⸱n ĉirkaŭ Romo.

===aŭreli⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Aurelia) de celenter⸱ul⸱o⸱j el la klas⸱o de grand⸱meduz⸱o⸱j, kies ordinar⸱a speci⸱o est⸱as blu⸱et⸱a kaj ne produkt⸱as brul⸱sent⸱o⸱n sur la hom⸱a haŭt⸱o. Sinonim⸱o: vitr⸱o⸱meduz⸱o. [SAMSENCA] ciane⸱o.

===aŭreol⸱o===

  1. [KRISTANISMO] [BELARTOJ] Lum⸱a radi⸱ad⸱o ĉirkaŭ la figur⸱o de sankt⸱ul⸱o⸱j: migdal⸱form⸱a aŭreol⸱o (mandorlo); (figur⸱a⸱senc⸱e) la feniks⸱o frap⸱as per si⸱a⸱j flug⸱il⸱o⸱j, ĝis ĉirkaŭ la kap⸱o de la infan⸱o form⸱iĝ⸱as aŭreol⸱o (L.L. Zamenhof) ; strang⸱a bril⸱o radi⸱is el unu tomb⸱a monument⸱o, mil⸱o⸱j da mov⸱iĝ⸱ant⸱a⸱j stel⸱o⸱j form⸱is kvazaŭ aŭreol⸱o⸱n ĉirkaŭ ĝi (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] glor⸱kron⸱o, nimb⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Sign⸱o pri prestiĝ⸱o, bril⸱a fam⸱o: la aŭreol⸱o de la sukces⸱o; s-ro Schleyer (aŭtor⸱o de Volapüko) pardon⸱u al mi, se mi detru⸱is li⸱a⸱n ĉef⸱a⸱n aŭreol⸱o⸱n (L.L. Zamenhof).
  1. [ASTRONOMIO] Ring⸱o⸱form⸱a lum⸱o ĉirkaŭ Sun⸱o aŭ Lun⸱o aŭ ali⸱a⸱j astronomi⸱a⸱j objekt⸱o⸱j.

===aŭreomicin⸱o===

[FARMACIO] Antibiotik⸱o efik⸱a kontraŭ mult⸱a⸱j mikrob⸱o⸱j, la rikeci⸱o⸱j kaj iu⸱j virus⸱o⸱j.

===aŭrignaci⸱o===

[PRAHISTORIO] Plej mal⸱nov⸱a faci⸱o de la mal⸱fru⸱a paleolitik⸱o, de ĉirkaŭ - 38 000 ĝis
- 26 000 j, karakteriz⸱it⸱a inter⸱ali⸱e, de la perfekt⸱iĝ⸱o de la pri⸱labor⸱ad⸱o de ost⸱o⸱j kaj de la unu⸱a aper⸱o de art⸱o; en Eŭrop⸱o ĝi koincid⸱as kun la al⸱ven⸱o de la hom⸱o de Kromanjon⸱o.

===aŭrikl⸱o===

(auricula)
  1. [ANATOMIO] La ekster⸱a part⸱o de la orel⸱o.
  1. [ANATOMIO] Kav⸱a apendic⸱o supr⸱e de ĉiu kor⸱a atri⸱o: dekstr⸱a, mal⸱dekstr⸱a aŭrikl⸱o. [SAMSENCA] ventrikl⸱o.
  1. [BOTANIKO] (parol⸱ant⸱e pri foli⸱o) Al⸱pend⸱aĵ⸱o en form⸱o de aŭrikl⸱o 1, lok⸱iĝ⸱int⸱a ĉe la petiol⸱o aŭ la baz⸱o de la limb⸱o.

===aŭrik⸱o===

[ŜIPOJ] Vel⸱o, trapez⸱a aŭ tri⸱angul⸱a, met⸱it⸱a laŭ la aks⸱o de la bark⸱o, jakt⸱o kaj tiel plu.

===aŭrikulari⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (auricularia el aŭrikulari⸱ac⸱o⸱j) de glat⸱himeni⸱a⸱j fung⸱o⸱j, kies pli-mal⸱pli gelaten⸱ec⸱a bazidi⸱uj⸱o fiks⸱iĝ⸱as al la substrat⸱o per mal⸱larĝ⸱a baz⸱o kaj al apeks⸱o grad⸱e larĝ⸱iĝ⸱as, tiel aspekt⸱ant⸱a kiel hom⸱a orel⸱o; 10 spec⸱o⸱j tre dis⸱vast⸱iĝ⸱int⸱a⸱j. Sinonim⸱o: orel⸱fung⸱o.

===aŭrikul⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. [BOTANIKO] Speci⸱o de primol⸱o (Primula auricula) el Alp⸱o⸱j, ĵuraso kaj Karpat⸱o⸱j, plur⸱jar⸱a herb⸱o, kiu flor⸱as tre fru⸱e en la printemp⸱o, kun flav⸱a⸱j flor⸱o⸱j en umbel⸱o. Sinonim⸱o: urs⸱orel⸱o.
  1. [ZOOLOGIO] Genr⸱o (auriculus) de mar⸱limak⸱o⸱j.

===aŭripigment⸱o===

= or⸱pigment⸱o.

===aŭr⸱o===

  1. [MEDICINO] Sens⸱aĵ⸱o (aŭd⸱a, vid⸱a kaj ali⸱a⸱j), kiu anonc⸱as al mal⸱san⸱ul⸱o baldaŭ⸱a⸱n atak⸱o⸱n de epilepsi⸱o, histeri⸱o, astm⸱o, kaj simil⸱e. [SAMSENCA] migren⸱o.
  1. [RELIGIO] Spirit⸱ec⸱a substanc⸱o, iom simil⸱a al lum⸱o, pov⸱ant⸱a hav⸱i divers⸱a⸱j⸱n kolor⸱o⸱j⸱n, trov⸱iĝ⸱ant⸱a en kaj ĉirkaŭ viv⸱ant⸱a korp⸱o, de kie ti dis⸱radi⸱as; laŭ iu⸱j kred⸱o⸱j ĝi est⸱as vid⸱ebl⸱a de inic⸱it⸱o⸱j. [SAMSENCA] aŭreol⸱o.
  1. [KOMUNUZO] Etos⸱o, dis⸱radi⸱at⸱a de person⸱o.

===aŭror⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. Tiu moment⸱o de la maten⸱a krepusk⸱o, kiam la ĉiel⸱o ruĝ⸱iĝ⸱as: l’ aŭror⸱o frost⸱o⸱trem⸱a en rob⸱o roza⸱verd⸱a; vek⸱iĝ⸱i ĉe la aŭror⸱o. Sinonim⸱o: maten⸱ruĝ⸱o. [SAMSENCA] tag⸱iĝ⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Esper⸱ig⸱a komenc⸱iĝ⸱o: star⸱i ĉe la aŭror⸱o de si⸱a viv⸱o.
  1. [ASTRONOMIO] Divers⸱kolor⸱a lum⸱ig⸱o de la nokt⸱a ĉiel⸱o en polus⸱proksim⸱a⸱j region⸱o⸱j, kaŭz⸱it⸱a de elektr⸱e ŝarg⸱it⸱a⸱j partikl⸱o⸱j de la sun⸱a vent⸱o, inter⸱ag⸱ant⸱a⸱j kun la ter⸱a magnet⸱kamp⸱o en la alt⸱a atmosfer⸱o: boreal⸱a (arkt⸱a), aŭstral⸱a (antarkt⸱a) aŭror⸱o. Sinonim⸱o: nord⸱lum⸱o.

===aŭskult⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Pen⸱i aŭd⸱i; atent⸱e uz⸱i si⸱a⸱n aŭd⸱a⸱n sens⸱o⸱n: kiu bon⸱e aŭskult⸱as, bon⸱e lern⸱as; kiu aŭskult⸱as, kie li ne dev⸱as, tiu aŭd⸱as, kio⸱n li ne rev⸱as (L.L. Zamenhof) ; ne aŭskult⸱int⸱e, ne kondamn⸱u (L.L. Zamenhof) ; aŭskult⸱i al ies voĉ⸱o (pen⸱i ĝi⸱n ek⸱kapt⸱i); aŭskult⸱i sub la pord⸱o, trans la mur⸱o (L.L. Zamenhof) ; aŭskult⸱i kiel ĥin⸱a⸱n predik⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) (ne vol⸱ant⸱e kompren⸱i).
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Konform⸱ig⸱i si⸱a⸱n ag⸱ad⸱o⸱n al ies pet⸱o, konsil⸱o kaj simil⸱e: ili vok⸱is al la Etern⸱ul⸱o kaj li ili⸱n aŭskult⸱is (Hebrea Biblio) ; li ne vol⸱is aŭskult⸱i mi⸱a⸱j⸱n konsil⸱o⸱j⸱n; sed al kiu aŭskult⸱is tiu⸱j frenez⸱a⸱j? [SAMSENCA] el⸱aŭd⸱i.

===aŭspici⸱o===

(L.L. Zamenhof)
  1. Antaŭ⸱sign⸱o pri la est⸱ont⸱a evolu⸱o de io: la afer⸱o prezent⸱as si⸱n sub favor⸱a aŭspici⸱o.
  1. (oft⸱e plural⸱e) Protekt⸱ad⸱o, patron⸱ad⸱o: la kongres⸱o okaz⸱os sub la aŭspici⸱o⸱j de la reg⸱ist⸱ar⸱o; mult⸱a⸱j val⸱or⸱a⸱j libr⸱o⸱j aper⸱is sub la aŭspici⸱o⸱j de Sat.

===aŭster⸱a===

Sever⸱mor⸱a, mor⸱rigid⸱a; (figur⸱a⸱senc⸱e) sen⸱ornam⸱a.

===aŭstral⸱a===

[GEOGRAFIO] Rilat⸱a al la sud⸱a hemisfer⸱o: la aŭstral⸱a ocean⸱o; aŭstral⸱a⸱j konstelaci⸱o⸱j. [SAMSENCA] boreal⸱a. [VIDU] Aŭstralio.

===Aŭstral⸱azi⸱o===

Region⸱o ampleks⸱ant⸱a Aŭstralion, Nov-Zelandon kaj Nov-Gvineon.

===Aŭstralio===

Kontinent⸱o kaj regn⸱o inter Pacifik⸱o kaj Hind⸱a Ocean⸱o (Kanber⸱o): Aŭstralio est⸱as federaci⸱o.

===aŭstralopitek⸱o===

[PALEONTOLOGIO] Genr⸱o (Australopithecus) de fosili⸱a⸱j hom⸱en⸱o⸱j, du⸱pied⸱a⸱j, kun cerb⸱o ĉirkaŭ 500 cm³ volumen⸱a. En Afrik⸱o est⸱is el⸱fos⸱it⸱a⸱j plur⸱a⸱j spec⸱o⸱j:
  1. ) gracil⸱a⸱j, inter ali⸱a⸱j: afar⸱a aŭstralopitek⸱o (Australopithecus afarensis), de - 3,9 ĝis

- 2,5 milion⸱o⸱j j, al kiu aparten⸱as la skelet⸱o de Lucy ; afrik⸱a
aŭstralopitek⸱o (Australopithecus africanus), de - 3 ĝis - 2 milion⸱o⸱j j ;
  1. ) fortik⸱a⸱j, inter ali⸱a⸱j fortik⸱a aŭstralopitek⸱o (Australopithecus robustus, Sinonim⸱o: Paranthropus r.)

de - 2,2 ĝis - 1,4 milion⸱o⸱j jar⸱o⸱j. [SAMSENCA] parantrop⸱o.

===aŭstr⸱o===

(L.L. Zamenhof) Civit⸱an⸱o de Aŭstrio.

===Aŭstronezi⸱a===

Komun⸱a nom⸱epitet⸱o de la gent⸱o⸱j indiĝen⸱a⸱j de la Pacifik⸱a⸱j insul⸱o⸱j kaj de ili⸱a⸱j lingv⸱o⸱j. [SAMSENCA] Indonezio, Mikronezi⸱o, Melanezio, Polinezio.

===Aŭŝvic⸱o===

[HISTORIO] Plej grav⸱a koncentr⸱ej⸱o de nazi⸱a Germani⸱o en sud⸱a Pol⸱land⸱o (1940-45), dediĉ⸱it⸱a al sistem⸱ec⸱a pere⸱ig⸱o de la mal⸱liber⸱ul⸱o⸱j, grand⸱part⸱e jud⸱o⸱j, inter⸱ali⸱e per gas⸱kamer⸱o⸱j. [SAMSENCA] genocid⸱o, holokaŭst⸱o.

===aŭtarci⸱o===

[FINANCO] Stat⸱o de land⸱o, kiu vol⸱as lim⸱ig⸱i si⸱n kiel ebl⸱e plej al la konsum⸱ad⸱o de si⸱a⸱j produkt⸱o⸱j kaj ambici⸱as iĝ⸱i ekonomi⸱e sen⸱de⸱pend⸱a.

===aŭtarki⸱o===

[POLITIKO] Politik⸱a sen⸱de⸱pend⸱ec⸱o.

===aŭtent⸱a===

Aŭtentik⸱a: de la preĝ⸱ej⸱o oni montr⸱as unu sol⸱a⸱n mur⸱rest⸱aĵ⸱o⸱n, tamen oni dub⸱as pri ĝi⸱a aŭtent⸱ec⸱o (L.L. Zamenhof).

===aŭtentik⸱a===

  1. Ne⸱dub⸱ebl⸱e ver⸱a, original⸱a, ne fals⸱it⸱a: jen la aŭtentik⸱a tekst⸱o de la kontrakt⸱o; aŭtentik⸱a sub⸱skrib⸱o; aŭtentik⸱a leter⸱o de Zamenhof [SAMSENCA] apokrif⸱a.
  1. Oficial⸱e cert⸱ig⸱it⸱a: aŭtentik⸱a nask⸱iĝ⸱akt⸱o.

===aŭtigen⸱a===

[GEOLOGIO] (parol⸱ant⸱e pri mineral⸱o) Est⸱iĝ⸱int⸱a sur⸱lok⸱e dum la de⸱met⸱iĝ⸱o de sediment⸱o aŭ dum aŭ post la form⸱iĝ⸱o de la petro, kie ĝi trov⸱iĝ⸱as: aŭtigen⸱a, ne⸱aŭtigen⸱a mineral⸱o; detrit⸱a mineral⸱o est⸱as ne⸱aŭtigen⸱a. [SAMSENCA] aŭtokton⸱o 2.

===aŭtism⸱o===

  1. [MEDICINO] Psik⸱a perturb⸱o, fru⸱infan⸱e konstat⸱ebl⸱a, karakteriz⸱at⸱a de rifuz⸱o akcept⸱i komunik⸱ad⸱o⸱n, ne⸱aper⸱o aŭ mal⸱aper⸱o de la lingv⸱a esprim⸱iĝ⸱o kaj stereotip⸱a⸱j mov⸱o⸱j.
  1. [PSIKOLOGIO] Simptom⸱o⸱grup⸱o de skizofreni⸱o, karakteriz⸱at⸱a de ferm⸱iĝ⸱o kontraŭ la ekster⸱a real⸱o, favor⸱e al intern⸱a mond⸱o delir⸱a.

===aŭt⸱o===

Aŭt⸱o⸱mobil⸱o: ferm⸱it⸱a, mal⸱ferm⸱ebl⸱a aŭt⸱o. [VIDU] voj⸱o.

===aŭtobiografi⸱o===

Pri⸱skrib⸱o de la viv⸱o de iu person⸱o, verk⸱it⸱a de tiu person⸱o mem: tio ne est⸱as roman⸱o, sed aŭtobiografi⸱o. Sinonim⸱o: mem⸱biografi⸱o.

===aŭtobus⸱o===

  1. Aŭt⸱o⸱mobil⸱a omnibus⸱o: en la grand⸱a⸱j urb⸱o⸱j la aŭtobus⸱o⸱j anstataŭ⸱is la tram⸱vetur⸱il⸱o⸱j⸱n.
  1. (evit⸱ind⸱a) = aŭt⸱o⸱ĉar⸱o.

===aŭtodafe⸱o===

[KRISTANISMO] Publik⸱a pun⸱brul⸱iĝ⸱o de herez⸱ul⸱o⸱j sur ŝtip⸱ar⸱o: la hispan⸱a⸱j aŭtodafe⸱o⸱j. [VIDU] Inkvizici⸱o.

===aŭtodidakt⸱o===

(L.L. Zamenhof) Hom⸱o, kiu instru⸱is si⸱n mem, sen la help⸱o de ali⸱a person⸱o. Sinonim⸱o: mem⸱lern⸱int⸱o.

===aŭtogami⸱o===

= mem⸱fekund⸱i

===aŭtogen⸱a===

  1. [KEMIO] Daŭr⸱ig⸱ant⸱a si⸱n mem: aŭtogen⸱a reakci⸱o.
  1. [TEKNIKOJ] (parol⸱ant⸱e pri veld⸱o) Tia, ke en ĝi⸱n en⸱ir⸱as neni⸱u ali⸱a metal⸱o ol tiu de la du veld⸱ot⸱a⸱j pec⸱o⸱j.

===aŭtogir⸱o===

[AVIADO] Iam⸱a flug⸱aparat⸱o, kiu aer⸱port⸱iĝ⸱as per rotor⸱o liber⸱e turn⸱iĝ⸱ant⸱a sur si⸱a aks⸱o kaj mov⸱as si⸱n per⸱e de ordinar⸱a vertikal⸱a helic⸱o. [SAMSENCA] helikopter⸱o.

===aŭtografi⸱o===

(L.L. Zamenhof) [TEKNIKOJ] Proced⸱o, per kiu oni mekanik⸱e re⸱produkt⸱as man⸱skrib⸱aĵ⸱o⸱j⸱n: aŭtografi⸱a el⸱don⸱o de poem⸱ar⸱o.

===aŭtograf⸱o===

Skrib⸱aĵ⸱o propr⸱a⸱man⸱e far⸱it⸱a: kolekt⸱i aŭtograf⸱o⸱j⸱n de fam⸱a⸱j Esperant⸱ist⸱o⸱j. [SAMSENCA] manuskript⸱o.

===aŭtokataliz⸱o===

= mem⸱kataliz⸱o.

===aŭtoklav⸱o===

  1. [TEKNIKOJ] Spec⸱o de metal⸱a vaz⸱o tre fortik⸱a kaj hermet⸱e ferm⸱ebl⸱a, en kiu oni pov⸱as prem⸱e varm⸱ig⸱i likv⸱o⸱n super ĝi⸱a bol⸱a varm⸱o⸱grad⸱o kaj tiel ating⸱i special⸱a⸱j⸱n reakci⸱o⸱j⸱n.
  1. [MEDICINO] [BAKTERIOJ] Aparat⸱o, kiu per kun⸱prem⸱it⸱a akv⸱o⸱vapor⸱o steril⸱iz⸱as lad⸱manĝ⸱aĵ⸱o⸱j⸱n, operaci⸱il⸱o⸱j⸱n, kultiv⸱medi⸱o⸱j⸱n kaj tiel plu.

===aŭtokrat⸱o===

Absolut⸱a regn⸱estr⸱o: la Aŭtokrat⸱o de tut⸱a Rus⸱land⸱o (titol⸱o de la rus⸱a⸱j car⸱o⸱j); (figur⸱a⸱senc⸱e) ili rakont⸱as, ke mi vol⸱as est⸱i aŭtokrat⸱o (L.L. Zamenhof) ; (en Esperant⸱o).

===aŭtokton⸱o===

  1. Pra⸱loĝ⸱ant⸱o: tamaziĥt⸱o⸱j est⸱as aŭtokton⸱o⸱j en Nord-Afrik⸱o. [SAMSENCA] indiĝen⸱o, aborigen⸱o.
  1. [GEOLOGIO] Io sur⸱lok⸱e est⸱iĝ⸱int⸱a: aŭtokton⸱a mineral⸱o, petro, teren⸱o. [SAMSENCA] alokton⸱o, sokl⸱o.

===aŭtoliz⸱o===

[MEDICINO] Mal⸱kompon⸱iĝ⸱o aŭ detru⸱iĝ⸱o de hist⸱o⸱j per la tie en⸱ten⸱at⸱a⸱j enzim⸱o⸱j.

===aŭtomaci⸱o===

Aŭtomat⸱a kun⸱ord⸱ig⸱o de ĉiu⸱j si⸱n⸱sekv⸱a⸱j stadi⸱o⸱j de la produkt⸱ad⸱o en fabrik⸱o, inter ali⸱a⸱j aŭtomat⸱a proviz⸱ad⸱o kaj reg⸱ad⸱o de la il-maŝin⸱o⸱j kaj simil⸱e.

===aŭtomat⸱o===

  1. Mekanik⸱aĵ⸱o, kiu ŝajn⸱as ag⸱i propr⸱a⸱mov⸱e, kvazaŭ ĝi est⸱us viv⸱ant⸱a est⸱aĵ⸱o: oni konstru⸱is ŝak⸱lud⸱ant⸱a⸱n aŭtomat⸱o⸱n.
  1. [TEKNIKOJ] Aparat⸱o, kiu, funkci⸱ant⸱a per mekanism⸱o, liver⸱ad⸱as difin⸱it⸱a⸱n var⸱o⸱n, inform⸱o⸱n kaj tiel plu. ĉiu⸱foj⸱e, kiam oni en⸱ŝov⸱as en ĝi⸱n la taŭg⸱a⸱n mon⸱er⸱o⸱n aŭ disk⸱et⸱o⸱n: dis⸱don⸱a aŭtomat⸱o por cigared⸱o⸱j, bombon⸱o⸱j; pes⸱aŭtomat⸱o; gramofon⸱aŭtomat⸱o; la hor⸱don⸱ant⸱a aŭtomat⸱o de la Pariza observatori⸱o.
  1. [KOMPUTIKO] Abstrakt⸱a mekanism⸱o, kiu ŝanĝ⸱as si⸱a⸱n stat⸱o⸱n kaj leg⸱as kaj skrib⸱as sign⸱o⸱j⸱n laŭ ia⸱j regul⸱o⸱j: fini⸱a, ne⸱fini⸱a, stak⸱a, turing⸱a aŭtomat⸱o.

===aŭt⸱o⸱mobil⸱o===

Kvar⸱rad⸱a (mal⸱oft⸱e tri⸱rad⸱a) vetur⸱il⸱o, mov⸱at⸱a de motor⸱o, kaj uz⸱ant⸱a la ordinar⸱a⸱j⸱n voj⸱o⸱j⸱n, por transport⸱o de person⸱o⸱j aŭ var⸱o⸱j: turism⸱a, komerc⸱a aŭt⸱o⸱mobil⸱o; vet⸱kur⸱ad⸱o de aŭt⸱o⸱mobil⸱o⸱j. [SAMSENCA] motor⸱o, kapot⸱o, kovr⸱um⸱o, remork⸱o, kabriolet⸱o, limuzin⸱o. [VIDU] rali⸱o.

===aŭtomorfi⸱o===

[MATEMATIKO] Izomorfi⸱o de objekt⸱o sur ĝi⸱n mem.

===aŭtonom⸱a===

Politik⸱e aŭ ekonomi⸱e sen⸱de⸱pend⸱a, mem⸱star⸱a rilat⸱e al la tut⸱aĵ⸱o, al kiu ĝi aparten⸱as: aŭtonom⸱a region⸱o, teritori⸱o; aŭtonom⸱a administr⸱ad⸱o de fak⸱o en fabrik⸱o; hav⸱i aŭtonom⸱a⸱n buĝet⸱o⸱n; (figur⸱a⸱senc⸱e) [ANATOMIO] aŭtonom⸱a nerv⸱a sistem⸱o ([VIDU] sistem⸱o).

===aŭtoritat⸱o===

  1. Psik⸱a pov⸱o, influ⸱o, baz⸱it⸱a sur la respekt⸱o, kiu⸱n iu akir⸱is per fid⸱ind⸱a⸱j ec⸱o⸱j, saĝ⸱o, virt⸱o⸱j kaj tiel plu: li ĝu⸱as grand⸱a⸱n aŭtoritat⸱o⸱n super si⸱a⸱j koleg⸱o⸱j pro si⸱a kompetent⸱ec⸱o; terur⸱a⸱n li⸱a⸱n (Hamlet⸱a⸱n) ag⸱o⸱n per ĉiu⸱j art⸱o⸱j kaj aŭtoritat⸱o (reĝ⸱a prestiĝ⸱o) ni pen⸱os sen⸱kulp⸱ig⸱i (L.L. Zamenhof) ; ŝirm⸱i si⸱n sub la aŭtoritat⸱o de Aristotel⸱o.
  1. Pov⸱o, rajt⸱ig⸱it⸱a postul⸱i obe⸱ad⸱o⸱n: kre⸱int⸱e la fundament⸱o⸱n de la lingv⸱o, mi nun de⸱pren⸱as de mi tut⸱a⸱n aŭtoritat⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; ’Centr⸱a Komitat⸱o’, kiu prezent⸱os la plej alt⸱a⸱n kaj sol⸱a⸱n aŭtoritat⸱o⸱n en ĉiu⸱j demand⸱o⸱j tuŝ⸱ant⸱a⸱j ni⸱a⸱n afer⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; ĝi (vort⸱ar⸱o) tut⸱e ne dev⸱as est⸱i absolut⸱a aŭtoritat⸱o por la amik⸱o⸱j de la lingv⸱o (L.L. Zamenhof).
  1. (plej⸱oft⸱e plural⸱e) Tiu⸱j, kiu⸱j dispon⸱as aŭtoritat⸱o⸱n: tio, kio⸱n dir⸱as pri tio grand⸱a⸱j aŭtoritat⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; ĉiu sub⸱met⸱iĝ⸱u al la super⸱a⸱j aŭtoritat⸱o⸱j (Nova Testamento) ; la reg⸱ant⸱o⸱j kaj aŭtoritat⸱o⸱j (Nova Testamento) ; la universitat⸱a⸱j, la religi⸱a⸱j, la justic⸱a⸱j aŭtoritat⸱o⸱j. [SAMSENCA] instanc⸱o.

===aŭtor⸱o===

  1. Verk⸱int⸱o: aŭtor⸱o de artikol⸱o (L.L. Zamenhof), de dram⸱o (L.L. Zamenhof), de desegn⸱o (L.L. Zamenhof), de skulpt⸱aĵ⸱o (L.L. Zamenhof), de simfoni⸱o.
  1. Hom⸱o, pro kiu io ekzist⸱as: aŭtor⸱o de mal⸱kovr⸱o, invent⸱o; li est⸱as mem la aŭtor⸱o de si⸱a mal⸱feliĉ⸱o. [SAMSENCA] iniciator⸱o.

===aŭtosom⸱o===

[BIOLOGIO] (parol⸱ant⸱e pri eŭkariot⸱o⸱j) Ne⸱seks⸱a kromosom⸱o. [SAMSENCA] heterosom⸱o.

===aŭtotrof⸱a===

[BIOLOGIO] Ne bezon⸱ant⸱a organik⸱a⸱j⸱n nutr⸱aĵ⸱o⸱j⸱n por kresk⸱ad⸱o; kapabl⸱a fotosintez⸱i (verd⸱a⸱j plant⸱o⸱j, fotosintez⸱a⸱j bakteri⸱o⸱j) aŭ kemi⸱sintez⸱i (kemi⸱sintez⸱a⸱j bakteri⸱o⸱j) organik⸱a⸱j⸱n molekul⸱o⸱j⸱n el nur mineral⸱a⸱j substanc⸱o⸱j. [SAMSENCA] heterotrof⸱a.

===aŭtun⸱o===

  1. La sezon⸱o de la jar⸱o, dum kiu oni rikolt⸱as frukt⸱o⸱j⸱n kaj prepar⸱iĝ⸱as al vintr⸱o: printemp⸱o sem⸱as, aŭtun⸱o rikolt⸱as (L.L. Zamenhof) ; mult⸱a⸱j bird⸱o⸱j flug⸱as en aŭtun⸱o en pli varm⸱a⸱j⸱n land⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof).
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Ek⸱kaduk⸱iĝ⸱o: la aŭtun⸱o de la viv⸱o. [SAMSENCA] krepusk⸱o, vesper⸱o, velk⸱i.

===Aŭvernjo===

Mont⸱ar⸱a region⸱o en nord⸱a Okcitani⸱o (Kler⸱mont⸱o, 3°05’ E, 45°46’ N).

===aval⸱o===

[JURO] Garanti⸱o pri kambi⸱o don⸱it⸱a de tri⸱a person⸱o, kiu dev⸱ont⸱ig⸱as si⸱n pag⸱i la sum⸱o⸱n, se ĝi ne est⸱os pag⸱it⸱a de la sub⸱skrib⸱int⸱o.

===avalokiteŝvar⸱o===

[BUDHISMO] Bodisatv⸱o, ag⸱ant⸱a por sav⸱i la hom⸱o⸱j⸱n.

===avanc⸱i===

(ne⸱transitiv⸱a)
  1. [ARMEOJ] Ir⸱i antaŭ⸱e⸱n sur mal⸱amik⸱a teren⸱o; konker⸱i teren⸱o⸱n.
  1. [KOMUNUZO] Promoci⸱iĝ⸱i, rang⸱alt⸱iĝ⸱i: avanc⸱i pro merit⸱o, pro serv⸱o⸱daŭr⸱o.

===avan⸱o===

[ARMEOJ] La antaŭ⸱a part⸱o de arme⸱o, taĉment⸱o kaj tiel plu.

===avantaĝ⸱o===

Tio, kio don⸱as ia⸱n super⸱ec⸱o⸱n, pli grand⸱a⸱n profit⸱o⸱n, aŭ en⸱hav⸱as pli grand⸱a⸱n util⸱o⸱n, oportun⸱o⸱n: ĉiu form⸱o de reg⸱ad⸱o hav⸱as si⸱a⸱j⸱n avantaĝ⸱o⸱j⸱n; la amik⸱ec⸱o hav⸱as tia⸱n avantaĝ⸱o⸱n super la parenc⸱ec⸱o, ke […].

===avar⸱a===

  1. Pasi⸱e dezir⸱ant⸱a kolekt⸱i riĉ⸱aĵ⸱o⸱j⸱n kaj domaĝ⸱ant⸱a ili⸱n el⸱spez⸱i: mal⸱jun⸱a avar⸱a kamp⸱ar⸱an⸱o; ŝi lev⸱iĝ⸱ad⸱is en la nokt⸱o kaj miaŭ⸱ad⸱is, por ke la najbar⸱o⸱j pens⸱u, ke ŝi hav⸱as kat⸱o⸱n: tiel avar⸱a ŝi est⸱is! (L.L. Zamenhof).
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Tro ŝpar⸱em⸱a pri io: avar⸱a je help⸱o, je laŭd⸱o⸱j, je si⸱a temp⸱o.

===avatar⸱o===

  1. [RELIGIO] Mal⸱supr⸱e⸱n⸱iĝ⸱o de di⸱ul⸱o sur la ter⸱o⸱n en en⸱karn⸱iĝ⸱int⸱a form⸱o: tio est⸱is unu el la avatar⸱o⸱j de Viŝnu⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Trans⸱form⸱iĝ⸱o; nov⸱a, ŝanĝ⸱it⸱a aspekt⸱o de iu aŭ io.

===avel⸱o===

[BOTANIKO] Aken⸱ec⸱a frukt⸱o (nukul⸱o) de avel⸱uj⸱o, en⸱ten⸱ant⸱a sem⸱o⸱n manĝ⸱at⸱a⸱n krud⸱a aŭ rost⸱it⸱a.

===aven⸱o===

  1. [BOTANIKO] Genr⸱o (Avena el po⸱ac⸱o⸱j) de unu⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun spik⸱et⸱o⸱j pend⸱ant⸱a⸱j sur long⸱a⸱j, mal⸱dik⸱a⸱j pedunkl⸱et⸱o⸱j kaj konsist⸱ant⸱a⸱j el po 2-8 flor⸱o⸱j komun⸱e kovr⸱it⸱a⸱j de glum⸱o kaj individu⸱e de glum⸱et⸱o⸱j; ĉirkaŭ 25 spec⸱o⸱j el la mez⸱varm⸱a⸱j region⸱o⸱j de Eŭrop⸱o, Azio kaj Afrik⸱o, el kiu⸱j la kultiv⸱a aven⸱o (Avena sativa) est⸱as ekonomi⸱e grav⸱a.
  1. [KOMUNUZO] speci⸱o de aven⸱o (kultiv⸱a aven⸱o) kaj precip⸱e ties grajn⸱o⸱j uz⸱at⸱a⸱j kiel karakteriz⸱a nutr⸱aĵ⸱o por ĉeval⸱o⸱j, sed ankaŭ en divers⸱a⸱j form⸱o⸱j kiel manĝ⸱aĵ⸱o por hom⸱o⸱j: [KUIRARTO] aven⸱kaĉ⸱o; aven⸱flok⸱o⸱j.

===Aventin⸱o===

Unu el la sep mont⸱et⸱o⸱j de Romo: re⸱tir⸱iĝ⸱i sur la Aventin⸱o⸱n (parol⸱ant⸱e pri parti⸱o, rifuz⸱i kun⸱labor⸱i kun ali⸱a⸱j parti⸱o⸱j). [VIDU] secesi⸱o.

===aventurin⸱o===

[GEOLOGIO] Vari⸱o de kvarc⸱o, en⸱ten⸱ant⸱a mal⸱grand⸱a⸱j⸱n, bril⸱a⸱j⸱n pec⸱et⸱o⸱j⸱n el glim⸱o. [SAMSENCA] gem⸱o.

===aventur⸱o===

  1. Ne⸱atend⸱it⸱a, ne⸱ordinar⸱a okaz⸱aĵ⸱o en ies viv⸱o: mi ven⸱is hejm⸱e⸱n: nov⸱a aventur⸱o! (L.L. Zamenhof) ; ŝi rakont⸱is al li si⸱a⸱n tut⸱a⸱n aventur⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; am⸱a aventur⸱o; vi mi⸱n akcept⸱is tri⸱a en l’ alt⸱a aventur’ (W). [SAMSENCA] pas⸱aĵ⸱o, tra⸱viv⸱aĵ⸱o.
  1. Entrepren⸱o plen⸱a de risk⸱o⸱j kaj hazard⸱o: serĉ⸱i la aventur⸱o⸱j⸱n; milit⸱a, komerc⸱a aventur⸱o.

===avenu⸱o===

Larĝ⸱a strat⸱o, ambaŭ⸱flank⸱e border⸱it⸱a per arb⸱o⸱j, ĝeneral⸱e kun perspektiv⸱o al monument⸱o aŭ pejzaĝ⸱o. [SAMSENCA] ale⸱o, bulvard⸱o.

===averaĝ⸱o===

  1. Ia mez⸱nombr⸱o. Sinonim⸱o: mez⸱um⸱o.
  1. [MATEMATIKO] [STATISTIKO] La aritmetik⸱a mez⸱nombr⸱o.

===averi⸱o===

  1. [ŜIPOJ] Difekt⸱o, okaz⸱int⸱a al ŝip⸱o aŭ al ĝi⸱a karg⸱o.
  1. [KOMERCO] Difekt⸱o, okaz⸱int⸱a al ĉiu⸱spec⸱a⸱j var⸱o⸱j: asekur⸱o kontraŭ averi⸱o⸱j de fer⸱voj⸱e transport⸱at⸱a⸱j nutr⸱o⸱var⸱o⸱j.

===Avern⸱o===

Lag⸱o apud Napol⸱o; [POEZIO] La infer⸱o, ĉe la latin⸱a⸱j poet⸱o⸱j.

===Averoes⸱o===

Arab⸱a filozof⸱o en Mez⸱epok⸱a Hispanio, komentari⸱ist⸱o de Aristotel⸱o (Abu ibn Ruŝd, 1126-1198).

===avero⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Averrhoa el oksalid⸱ac⸱o⸱j) de du spec⸱o⸱j de arb⸱o⸱j, ebl⸱e origin⸱a⸱j el eost⸱a Brazilo aŭ Malajzi⸱o, kultiv⸱at⸱a⸱j en tropik⸱a⸱j land⸱o⸱j por acid⸱et⸱a⸱j, karn⸱a⸱j frukt⸱o⸱j riĉ⸱a⸱j je okzal⸱at⸱o⸱j, uz⸱at⸱a⸱j inter⸱ali⸱e por sirop⸱o⸱j kaj pur⸱ig⸱ad⸱o de metal⸱aĵ⸱o⸱j.

===avers⸱o===

[TEKNIKOJ] Tiu flank⸱o de plat⸱a objekt⸱o, kiu est⸱as normal⸱e el⸱met⸱at⸱a al la vid⸱o: avers⸱o de medal⸱o, mon⸱er⸱o, ŝtof⸱o, paĝ⸱o. [SAMSENCA] revers⸱o, dors⸱flank⸱o, front⸱flank⸱o.

===avert⸱i===

(transitiv⸱a)
  1. Antaŭ⸱sci⸱ig⸱i kaj atent⸱ig⸱i iu⸱n pri io, kun ordinar⸱e negativ⸱a val⸱or⸱o: mi avert⸱as vi⸱n, ke tio⸱n ĉi vi en mi⸱a parol⸱o ne trov⸱os (L.L. Zamenhof) ; ni avert⸱as ili⸱n ne esper⸱i subvenci⸱o⸱n; li hav⸱os la rajt⸱o⸱n ĉes⸱ig⸱i la garanti⸱ad⸱o⸱n, avert⸱int⸱e mi⸱n du jar⸱o⸱j⸱n antaŭ la ĉes⸱ig⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] anonc⸱i, aviz⸱i.
  1. Antaŭ⸱sci⸱ig⸱i kaj atent⸱ig⸱i iu⸱n pri minac⸱ant⸱a danĝer⸱o aŭ mal⸱bon⸱o: mi est⸱as dev⸱ig⸱at⸱a avert⸱i la Esperant⸱ist⸱o⸱j⸱n kontraŭ unu el la Esperant⸱ist⸱o⸱j, s-ro de Beaŭfront (L.L. Zamenhof) ; avert⸱i la leg⸱ant⸱o⸱j⸱n kontraŭ la ruz⸱a manovr⸱o de kelk⸱a⸱j person⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; mi vi⸱n avert⸱as, ke vir⸱in⸱o en tia stat⸱o est⸱as kapabl⸱a je ĉio (L.L. Zamenhof) ; mi vol⸱us nur avert⸱i la Esperant⸱ist⸱o⸱j⸱n, ke ili si⸱n gard⸱u kontraŭ la mask⸱o⸱j (L.L. Zamenhof).
  1. Mal⸱konsil⸱i, de⸱admon⸱i iu⸱n de io: ne mal⸱nobl⸱a est⸱as la zorg⸱o, kiu pen⸱as mi⸱n avert⸱i, ke mi ne tromp⸱u mi⸱a⸱n reĝ⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; avert⸱u ŝi⸱n, ke ŝi ne ven⸱u; tie ĉi la kom⸱o⸱j avert⸱as la leg⸱ant⸱o⸱n ne rigard⸱i la interkom⸱a⸱j⸱n vort⸱o⸱j⸱n kiel objekt⸱o⸱n de la verb⸱o.
Rimark⸱o. En la signif⸱o 3, est⸱as neces⸱e, se oni uz⸱as infinitiv⸱o⸱n, nepr⸱e esprim⸱i la negaci⸱o⸱n antaŭ ĝi, por ke oni ne konfuz⸱u kun la signif⸱o 1.
  1. (arkaik⸱a) Prevent⸱i: ĉu la preĝ⸱o ne posed⸱as fort⸱o⸱n avert⸱i krim⸱o⸱n? (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] de⸱turn⸱i.

===Avest⸱o===

[RELIGIO] Kolekt⸱o de la sankt⸱a⸱j libr⸱o⸱j de la mal⸱nov⸱a irana religi⸱o.

===Av⸱i===

Mal⸱long⸱ig⸱o de Al⸱don⸱valor⸱a impost⸱o.

===aviad⸱o===

Art⸱o kaj teknik⸱o aer⸱vetur⸱ad⸱i per aparat⸱o⸱j pli pez⸱a⸱j ol la aer⸱o. [SAMSENCA] aer⸱navig⸱ad⸱o, aer⸱ŝip⸱o.

===aviceni⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Avicennia el verben⸱ac⸱o⸱j) de 47 spec⸱o⸱j de arbust⸱o⸱j, loĝ⸱ant⸱a⸱j en mangrov⸱o⸱j.

===Avicen⸱o===

Irana filozof⸱o kaj kurac⸱ist⸱o (Abu ibn Sina, 980-1037).

===Aviĉ⸱o===

[RELIGIO] La plej mal⸱bon⸱a el la ok frost⸱a⸱j infer⸱o⸱j de braman⸱ism⸱o. [SAMSENCA] narak⸱o.

===avid⸱a===

Fort⸱e dezir⸱ant⸱a ricev⸱i aŭ ek⸱posed⸱i io⸱n: ili est⸱as hund⸱o⸱j avid⸱a⸱j, kiu⸱j ne pov⸱as sat⸱iĝ⸱i (Hebrea Biblio) ; leon⸱o kri⸱eg⸱ant⸱a kaj urs⸱o avid⸱a (Hebrea Biblio) ; hom⸱o avid⸱a je glor⸱o, al laŭd⸱o⸱j, pri riĉ⸱aĵ⸱o⸱j. [SAMSENCA] avar⸱a.
Rimark⸱o. ’avid’ est⸱as oft⸱e uz⸱at⸱a sufiks⸱e, kun la senc⸱o de ’am’, sed kun pli fort⸱a kaj ordinar⸱e mal⸱favor⸱a nuanc⸱o: mal⸱bon⸱avid⸱a (Hebrea Biblio), mon⸱avid⸱a (L.L. Zamenhof) sang⸱avid⸱a (L.L. Zamenhof) ; parol⸱avid⸱a lang⸱et⸱o (Hebrea Biblio) ; volupt⸱avid⸱a brust⸱o (L.L. Zamenhof).

===avikulari⸱o===

[ZOOLOGIO] Genr⸱o (Avicularia, Sinonim⸱o: Mygale) de tropik⸱a⸱j grand⸱a⸱j arane⸱ul⸱o⸱j el la famili⸱o de terafoz⸱ed⸱o⸱j. Sinonim⸱o: migal⸱o.

=== Avinjono ===

Provenc⸱a urb⸱o ĉe Rodan⸱o, kie mez⸱epok⸱e loĝ⸱is ses pap⸱o⸱j (4°48’ E, 43°57’ N).

===avi⸱o===

Aviad⸱il⸱o.

===avis⸱o===

[ŜIPOJ] Milit⸱ŝip⸱o rapid⸱a, ne⸱arm⸱it⸱a, kiu iam transport⸱is depeŝ⸱o⸱j⸱n kaj est⸱as nun uz⸱at⸱a en konvoj⸱o⸱j.

===avitaminoz⸱o===

(evit⸱ind⸱a) = [VIDU] sen⸱vit⸱amon⸱oz⸱o.

===aviz⸱o===

  1. Afiŝ⸱et⸱o, etiked⸱o, slip⸱et⸱o kaj simil⸱e, sci⸱ig⸱ant⸱a al la publik⸱o util⸱a⸱n inform⸱o⸱n aŭ instrukci⸱o⸱j⸱n: aviz⸱o pri la vizit⸱o de gas⸱kontrol⸱ist⸱o; aviz⸱o pri la uz⸱ad⸱o de telefon⸱o, de medikament⸱o; sur la pord⸱o est⸱is aviz⸱o, ke la ofic⸱ej⸱o est⸱as ferm⸱it⸱a ĉi-sabat⸱e.
  1. Korespond⸱aĵ⸱o per kiu oni sci⸱ig⸱as al iu, ke li⸱a send⸱aĵ⸱o ating⸱is la cel⸱o⸱n: aviz⸱o pri ricev⸱o de registr⸱it⸱a leter⸱o; fer⸱voj⸱a aviz⸱o pri al⸱ven⸱int⸱a pak⸱aĵ⸱o.

===av⸱o===

Patr⸱o de patr⸱o aŭ patr⸱in⸱o: patr⸱in⸱flank⸱a am⸱o (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] nep⸱o.

===avocet⸱o===

[ZOOLOGIO] Speci⸱o (Recurvirostra avosetta) de bird⸱o el la ord⸱o de karadri⸱form⸱a⸱j, famili⸱o de karadri⸱ed⸱o⸱j, blank⸱a, kun nigr⸱a⸱j vost⸱o, ŝultr⸱o⸱j kaj part⸱o de la flug⸱il⸱o⸱j; la bek⸱o est⸱as tre long⸱a kaj fort⸱e supr⸱e⸱n⸱kurb⸱a.

===Avogadr⸱o===

Ital⸱a kemi⸱ist⸱o kaj fizik⸱ist⸱o (Lorenzo Romano Amedeo Carlo Avogadro, 1776-1856).

===avokad⸱o===

[BOTANIKO] Frukt⸱o de avokad⸱uj⸱o; ber⸱o grand⸱a, ov⸱oid⸱a, pir⸱form⸱a aŭ glob⸱a, kun verd⸱a aŭ brun⸱et⸱a ŝel⸱o, kun tre nutr⸱a, buter⸱ec⸱a karn⸱o manĝ⸱at⸱a krud⸱a, kaj kun unu grand⸱a, amar⸱a sem⸱o.

===-az===

[KEMIO] Sufiks⸱o , uz⸱at⸱a por nom⸱i la enzim⸱o⸱j⸱n el la nom⸱o de ili⸱a substrat⸱o (ekzempl⸱e amelaz⸱o, malt⸱az⸱o) aŭ de ili⸱a aktiv⸱ec⸱o (ekzempl⸱e permeabl⸱az⸱o, trans⸱skrib⸱az⸱o).

===az⸱a===

[KEMIO] Prefiks⸱o , uz⸱at⸱a en mal⸱simpl⸱a⸱j kemi⸱a⸱j nom⸱o⸱j, por montr⸱i, ke nitrogen⸱atom⸱o trov⸱iĝ⸱as en specif⸱a lok⸱o de la molekul⸱o: 1-aza⸱bicikl⸱o- (2,2,2)okt⸱an⸱o.

===azale⸱o===

[BOTANIKO] Sub⸱genr⸱o (Pentanthera, Sinonim⸱o: Azale⸱a) de la genr⸱o rododendr⸱o (el erik⸱ac⸱o⸱j) de fal⸱foli⸱a⸱j arbust⸱o⸱j kun korimb⸱o el okul⸱frap⸱e kolor⸱a⸱j, 5-stamen⸱a⸱j, oft⸱e funel⸱form⸱a⸱j flor⸱o⸱j; tre mult⸱a⸱j, nord-hemisfer⸱a⸱j spec⸱o⸱j, por⸱ornam⸱e kultiv⸱at⸱a⸱j. [SAMSENCA] rododendr⸱o.

===azar⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Asarum el aristoloki⸱ac⸱o⸱j) de mal⸱alt⸱a⸱j, plur⸱jar⸱a⸱j herb⸱o⸱j kun rizom⸱o, el kiu kresk⸱as long⸱petiol⸱a⸱j, kor- aŭ ren-form⸱a⸱j foli⸱o⸱j kaj mal⸱long⸱pedunkl⸱a⸱j flor⸱o⸱j ekster⸱e verd⸱a⸱j, intern⸱e mal⸱hel⸱kolor⸱a⸱j; nord-hemisfer⸱a, precip⸱e Japani⸱a genr⸱o de ĉirkaŭ 70 spec⸱o⸱j, kelk⸱a⸱j medicin⸱e uz⸱at⸱a⸱j.

===azarol⸱o===

[BOTANIKO] Speci⸱o de kratag⸱o (Crataegus azarolus), eost-Mediterane⸱a trunk⸱arbust⸱o kultiv⸱at⸱a por frukt⸱o⸱j (drup⸱o⸱j 1-5-kern⸱a⸱j) ĉeriz⸱o⸱grand⸱a⸱j, flav⸱a⸱j aŭ oranĝ⸱e ruĝ⸱a⸱j, bon⸱gust⸱a⸱j, uz⸱at⸱a⸱j por konfit⸱aĵ⸱o⸱j.

===azel⸱o===

[KEMIO] Radik⸱o de: azel⸱at⸱a acid⸱o. Di⸱karboksil⸱a acid⸱o, HOOC-(CH2)4-COOH, form⸱ant⸱a blank⸱a⸱j⸱n kristal⸱o⸱j⸱n.

===azen⸱o===

  1. [ZOOLOGIO] Speci⸱o de ekv⸱o (Equus asinus) proksim⸱e parenc⸱a al ĉeval⸱o, sed kun long⸱a⸱j orel⸱o⸱j.
  1. [ZOOLOGIO] Kolektiv⸱a nom⸱o de la long⸱orel⸱a⸱j ekv⸱o⸱j: dom⸱a azen⸱o; sovaĝ⸱a azen⸱o (Hebrea Biblio) ( [SAMSENCA] hemion⸱o); la azen⸱o ia⸱as; la huf⸱bat⸱o de l’ azen⸱o (venĝ⸱o al fal⸱int⸱a mal⸱amik⸱o); per en⸱ter⸱ig⸱o de azen⸱o li est⸱os en⸱ter⸱ig⸱it⸱a (Hebrea Biblio) (ironi⸱e: ĵet⸱it⸱a al rub⸱ej⸱o); humil⸱a kaj rajd⸱ant⸱a sur azen⸱o, sur id⸱o de azen⸱in⸱o (Hebrea Biblio). [SAMSENCA] mul⸱o, hin⸱o. [VIDU] Azen⸱fel⸱o.
  1. (figur⸱a⸱senc⸱e) Tut⸱e mal⸱kler⸱a, mal⸱saĝ⸱a hom⸱o: for⸱vetur⸱is azen⸱id⸱o kaj re⸱ven⸱is azen⸱o; azen’ al azen⸱o riproĉ⸱as mal⸱saĝ⸱o⸱n (L.L. Zamenhof) ; sur la ter⸱o se azen⸱o⸱j ne amas⸱us, la milit’ eĉ ne okaz⸱us (K. Kalocsay). [SAMSENCA] anser⸱o, ŝaf⸱o.

===azeotrop⸱o===

[KEMIO] Miks⸱aĵ⸱o de likv⸱o⸱j, kiu, laŭ difin⸱it⸱a proporci⸱o de la konsist⸱aĵ⸱o⸱j, hav⸱as konstant⸱a⸱n bol⸱punkt⸱o⸱n. [SAMSENCA] eŭtekt⸱o.

===Azerbajĝano===

  1. [GEOGRAFIO] Land⸱o, situ⸱ant⸱a okcident⸱e de Kaspo kaj divid⸱it⸱a inter Irano kaj Azerbajĝano 2.
  1. [POLITIKO] Regn⸱o en la nord⸱a part⸱o de Azerbajĝano 1 (Bakuo).

===azid⸱o===

[KEMIO] Sal⸱o de hidr⸱o⸱azid⸱a acid⸱o HN3, tre eksplod⸱em⸱a kaj toks⸱a, uz⸱at⸱a por fabrik⸱i eksplod⸱aĵ⸱o⸱j⸱n: natri⸱a azid⸱o (NaN3).

===azidotimidin⸱o===

[FARMACIO] Anti⸱virus⸱a medikament⸱o, uz⸱at⸱a kontraŭ aidos⸱o; mal⸱long⸱ig⸱o: Azt. Sinonim⸱o: zidovudin⸱o.

===azil⸱o===

  1. [HISTORIO] Lok⸱o, kie persekut⸱at⸱a hom⸱o est⸱is, laŭ kutim⸱o aŭ leĝ⸱o, sekur⸱a kontraŭ si⸱a⸱j persekut⸱ant⸱o⸱j: la preĝ⸱ej⸱o⸱j, templ⸱o⸱j, moske⸱o⸱j est⸱is azil⸱o⸱j.
  1. Rifuĝ⸱ej⸱o, kie hom⸱o aŭ best⸱o trov⸱as sekur⸱ec⸱o⸱n kaj fleg⸱ad⸱o⸱n: azil⸱o por mal⸱riĉ⸱ul⸱o⸱j, kaduk⸱ul⸱o⸱j; azil⸱o por perd⸱it⸱a⸱j hund⸱o⸱j; pet⸱i azil⸱o⸱n ĉe iu.

===azimen⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Asimina el anon⸱ac⸱o⸱j) de arbust⸱o⸱j kaj mal⸱grand⸱a⸱j arb⸱o⸱j kun ber⸱o⸱j; 8 spec⸱o⸱j el nord-eost⸱a Ameriko.

===azimut⸱o===

[ASTRONOMIO] [GEODEZIO] Angul⸱o, mezur⸱at⸱a en la horizont⸱a cirkl⸱o inter meridian⸱o kaj alt⸱o⸱cirkl⸱o aŭ de astr⸱o aŭ de ter⸱surfac⸱a punkt⸱o; kalkul⸱at⸱a dekstr⸱um⸱e de⸱sud⸱e en astronomi⸱o, de⸱nord⸱e en geodezi⸱o. [SAMSENCA] altitud⸱o.

===Azio===

La kontinent⸱o, kiu etend⸱iĝ⸱as orient⸱e de Eŭrop⸱o, de la Glaci⸱a ĝis la Hind⸱a Ocean⸱o kaj de Uralo ĝis la Bering⸱a Mar⸱kol⸱o: oni disting⸱as la Okcident⸱a⸱n Azion (Kaŭkazo, Irano, Sirio, Arabi⸱o kaj Mal⸱grand⸱azi⸱o), Centr⸱a⸱n Azion kaj Orient⸱a⸱n Azion (Ĉini⸱o, Japani⸱o, Korei⸱o kaj simil⸱e).

===oazo⸱a===

  1. [EKOLOGIO] Sen⸱viv⸱ul⸱a, pli special⸱e sen⸱animal⸱a.
  1. [PALEONTOLOGIO] Sen⸱fosili⸱a.

===azoik⸱o===

(arkaik⸱a)
  1. = proksim⸱um⸱e arkean⸱o.
  1. = antaŭ⸱kambri⸱o.
  1. = proterozoik⸱o. [VIDU] azo⸱a.

===azoksi⸱o===

[KEMIO] Radik⸱o -N(O)=N- (en kun⸱met⸱aĵ⸱o⸱j de ĝeneral⸱a formul⸱o R’-N(O)=N-R’’). [SAMSENCA] azo⸱o.

===azol⸱o===

[BOTANIKO] Genr⸱o (Azolla el azol⸱ac⸱o⸱j) de 6 spec⸱o⸱j de tre et⸱a⸱j, flos⸱ant⸱a⸱j akv⸱o⸱filik⸱o⸱j el la tropik⸱a⸱j kaj varm⸱a⸱j region⸱o⸱j; uz⸱at⸱a⸱j kiel verd⸱a sterk⸱aĵ⸱o en riz⸱kamp⸱o⸱j.

===azo⸱o===

[KEMIO] Radik⸱o -N=N- (en kun⸱met⸱aĵ⸱o⸱j de ĝeneral⸱a formul⸱o R-N=N-R’): azo⸱benzen⸱o (C6H5-N=N-C6H5); naftalen⸱azo⸱benzen⸱o (C10H4-N=N-C6H5). [SAMSENCA] azoksi⸱o, di⸱azot⸱o.

===Azoroj===

= Acor⸱o⸱j.

===azot⸱o===

[KEMIO] Ali⸱a, pli mal⸱nov⸱a nom⸱o de nitrogen⸱o, uz⸱at⸱a en kemi⸱o nur en kelk⸱a⸱j deriv⸱aĵ⸱o⸱j, sed konserv⸱at⸱a en agrikultur⸱o kaj medicin⸱o: azot⸱a⸱j nutr⸱aĵ⸱o⸱j ( [VIDU] protein⸱o); azot⸱a⸱j sterk⸱o⸱j.

===azotobakter⸱o===

[BAKTERIOJ] Genr⸱o (Azotobacter) de aer⸱bezon⸱a⸱j eŭ⸱bakteri⸱o⸱j, kiu⸱j fiks⸱as la aer⸱a⸱n nitrogen⸱o⸱n, tre abund⸱a⸱j en la kultiv⸱at⸱a⸱j grund⸱o⸱j. [SAMSENCA] rizobi⸱o.

===Azov⸱o===

sud-Rusia urb⸱o (39°25’ E, 47°03’ N).

===Azt===

[FARMACIO] Mal⸱long⸱ig⸱o de azidotimidin⸱o.

===aztek⸱o===

An⸱o de indi⸱an⸱a popol⸱o, kiu loĝ⸱is en Meksiko.

===azuki⸱o===

  1. [BOTANIKO] Speci⸱o de vign⸱o (Vigna angularis, Sinonim⸱o: Azukia angularis.) el Azio, tre kultiv⸱at⸱a jam de la antikv⸱ec⸱o por ruĝ⸱a⸱j sem⸱o⸱j manĝ⸱at⸱a⸱j kiel fazeol⸱o⸱j kaj el kiu⸱j la japan⸱o⸱j far⸱as annon kaj ali⸱a⸱j
  1. [KOMUNUZO] Sem⸱o de azuki⸱o 1.

===azuleĥ⸱o===

[BELARTOJ] [ARKITEKTURO] Kahel⸱o, emajl⸱it⸱a kaj ornam⸱it⸱a per bild⸱o⸱j, kiu⸱j origin⸱e est⸱is nur blu⸱a⸱j, uz⸱at⸱a en Hispanio kaj Portugali⸱o, precip⸱e por kovr⸱i mur⸱o⸱j⸱n. [SAMSENCA] klinker⸱o.

===b===

I - Konsonant⸱o, voĉ⸱a ploziv⸱a labial⸱o.
b
II - La du⸱a grafem⸱o de la Esperant⸱a alfabet⸱o, uz⸱at⸱a (majuskl⸱e) inter ali⸱a⸱j kiel:
  1. [MUZIKO] nom⸱o de la sep⸱a ton⸱o de la C -maĵor⸱a gam⸱o (494 Hz ; absolut-solfeĝ⸱a si): B bemol⸱a, dies⸱a;
  1. [KEMIO] simbol⸱o de bor⸱o;
  1. [FIZIKO] simbol⸱o de magnet⸱a fluks⸱dens⸱o.

===ba !===

Interjekci⸱o, uz⸱at⸱a por esprim⸱i iom mal⸱ŝat⸱a⸱n sen⸱zorg⸱ec⸱o⸱n: mi⸱a kuz⸱in⸱o sci⸱is, sed ba ! ĉiu⸱foj⸱e, kiam mi demand⸱is ŝi⸱n pri la adres⸱o […] (L.L. Zamenhof) ; la kul⸱o dir⸱is al la taŭr’ komplez⸱e: ’Se mi ŝarĝ⸱as vi⸱n tro pez⸱e, kaj vi vol⸱as, ke mi ir⸱u for de vi⸱a korn⸱o, dir⸱u!’ kaj la taŭr⸱o dir⸱is: ’ ba ! Mi vi⸱n ne rimark⸱as ja!’ (K. Kalocsay).

===Baalo===

  1. Titol⸱o (’Sinjor⸱o’) de fenici⸱a⸱j di⸱o⸱j, precip⸱e de Hadad.
  1. [BIBLIO] Fals⸱a di⸱o: ni for⸱las⸱is ni⸱a⸱n Di⸱o⸱n kaj serv⸱is al la Baaloj (Hebrea Biblio).

===baba⸱o===

[KUIRARTO] Spong⸱ec⸱a kuk⸱o, oft⸱e kun sekv⸱in⸱ber⸱o⸱j, sorb⸱ig⸱it⸱a per rum⸱o.

===Babelo===

  1. [BIBLIO] Babilono: vi ankaŭ pri la tur⸱o de Babelo bon⸱eg⸱e parol⸱as (L.L. Zamenhof) ; Babelo far⸱iĝ⸱os amas⸱o da ŝton⸱o⸱j (Hebrea Biblio) ; oni don⸱is al ĝi la nom⸱o⸱n Babelo, ĉar tie la Etern⸱ul⸱o konfuz⸱is la lingv⸱o⸱n de la tut⸱a ter⸱o (Hebrea Biblio). [VIDU] tur⸱o.
  1. [KRISTANISMO] Nom⸱o, per kiu Johano, en Apokalips⸱o, alud⸱as al Romo: Babelo la grand⸱a, la patr⸱in⸱o de la mal⸱ĉast⸱ist⸱in⸱o⸱j (Nova Testamento).
  1. [KOMUNUZO] Lok⸱o, kie est⸱as parol⸱at⸱a⸱j mult⸱a⸱j lingv⸱o⸱j: la konferenc⸱ej⸱o est⸱is ver⸱a Babelo.

===babil⸱i===

  1. (ne⸱transitiv⸱a) Abund⸱e kaj supr⸱aĵ⸱e parol⸱i pri ne⸱grav⸱a⸱j afer⸱o⸱j: Charmant !’ ek⸱kri⸱is ĉiu⸱j kort⸱eg⸱an⸱in⸱o⸱j, ĉar ili ĉiu⸱j babil⸱is franc⸱e (L.L. Zamenhof) ; pri tio jam ĉiu⸱j paser⸱o⸱j babil⸱as (L.L. Zamenhof) (ĝi est⸱as publik⸱a sekret⸱o); kiel oni babil⸱as en poŝt⸱a kaleŝ⸱o (L.L. Zamenhof) ; kiu mult⸱e babil⸱as, pens⸱as mal⸱mult⸱e (L.L. Zamenhof). [SAMSENCA] klaĉ⸱i.
  1. (transitiv⸱a) Dir⸱i sen⸱en⸱hav⸱a⸱j⸱n banal⸱aĵ⸱o⸱j⸱n: la onkl⸱in⸱o babil⸱as al la infan⸱o tiom mult⸱e da mal⸱saĝ⸱aĵ⸱o⸱j (L.L. Zamenhof) ; anstataŭ babil⸱ad⸱i teori⸱a⸱n sen⸱senc⸱aĵ⸱o⸱n, rigard⸱u la fakt⸱o⸱j⸱n (L.L. Zamenhof).

===Babilono===

[HISTORIO] ĉef⸱urb⸱o de Babiloni⸱o (44°25’ E, 32°35’ N), fam⸱a pro si⸱a⸱j mur⸱eg⸱o⸱j, si⸱a zigurat⸱o kaj la pend⸱ĝarden⸱o⸱j. [SAMSENCA] Babelo.

===babirus⸱o===

[ZOOLOGIO] Unu⸱spec⸱a genr⸱o (Babyrousa babyrussa) de ne⸱re⸱maĉ⸱ant⸱a par⸱huf⸱a mam⸱ul⸱o el Celebes⸱o kaj Moluk⸱o⸱j, parenc⸱a al pork⸱o, sed kun kurb⸱a⸱j supr⸱a⸱j kanin⸱o⸱j el⸱ir⸱ant⸱a⸱j supr⸱e⸱n tra la naz⸱a haŭt⸱o. [SAMSENCA] apr⸱o, fakoĉer⸱o.

===babord⸱o===

[ŜIPOJ] La mal⸱dekstr⸱a flank⸱o de ŝip⸱o por tiu, kiu rigard⸱as al la pru⸱o: la babord⸱o est⸱as sign⸱it⸱a per ruĝ⸱a lum⸱o. [SAMSENCA] tribord⸱o.

===babuŝ⸱o===

Spec⸱o de pantofl⸱o sen post⸱aĵ⸱o kaj kalkan⸱um⸱o. [SAMSENCA] sandal⸱o.

===bac!===

Onomatope⸱o, esprim⸱ant⸱a la kun⸱frap⸱iĝ⸱o⸱n de du pez⸱a⸱j objekt⸱o⸱j.

===bacil⸱o===

  1. [BAKTERIOJ] Genr⸱o (Bacillus) de gram-pozitiv⸱a⸱j eŭ⸱bakteri⸱o⸱j, kies ĉel⸱o hav⸱as form⸱o⸱n de rekt⸱a baston⸱et⸱o, mov⸱iĝ⸱as per flagel⸱o⸱j kaj produkt⸱as spor⸱o⸱n en mal⸱favor⸱a⸱j viv⸱kondiĉ⸱o⸱j.
  1. [KOMUNUZO] Morfologi⸱a nom⸱o de divers⸱genr⸱a⸱j eŭ⸱bakteri⸱o⸱j en form⸱o de rekt⸱a baston⸱et⸱o. Sinonim⸱o: bast⸱o⸱n(et)bakteri⸱o. [SAMSENCA] kok⸱o.