si

*si


Refleksiva pronomo , uzata nur por la tria persono, kaj reprezentanta la subjekton de la laste esprimita ago; tiu ago povas esti esprimita:
  1. per finitiva verbo: li amas sin mem (Z); ŝi lavas sin (Z); ŝipo kiu sin movas (Z); ili ĵetis sin sur min (Z); paŝtas sin grandaj brutaroj (Z); ŝi kombas al si la harojn (Z); ĉiu por si mem estas la plej kara (Z) ktp;
  1. per infinitivo: demeti de si la antikvan Adamon (Z); la mizero kutimigis lin levi sin tre frue (Z); la sinjoro ordonis al la servisto vesti sin rapide;
  1. per participo: lia fratino malkovris al li la koron de la memvole sin forpelinta filino (Z);
  1. per substantivo, esprimanta agon: tia flatado al si estas naŭza;
  1. per adjektivo, entenanta ideon de ago: li vivas kun virino tro postulema por si.
  • RIM. 1 Kiam la senco tion ebligas, la refleksivo povas akiri nuancon de reciprokeco, komparu: li kisis ŝin (Z) kaj ili kisis sin (Z); sed plejofte tiu nuanco estas precizigita per adverbo: montradi al si reciproke la dentojn (Z); oni ankaŭ povas uzi la komplekson 'unu (la) alia(j)n', sed sen esprimo de la refleksivo: ne trompu unu alian (Z).
    RIM. 2 Kiam temas pri korpoparto, Z. prefere uzadas la formon 'al si', ol la adj-an 'sian': li bruligis al si la lipharojn (Z).
    RIM. 3 'si' en la formuloj 'en si', 'per si (mem)' kaj 'inter si' perdas la ligitecon kun la subjekto, kaj la tuta formulo estas rigardata kiel unu adverbaĵo: oni ne povas ekkoni la realon en si (tia, kia ĝi estas esence); oni komprenis liajn gestojn per si mem (propraefike, sen bezono de klarigo); tiujn malsamajn objektojn miksi inter si oni neniel devas (Z) (reciproke).
    RIM. 4 'sin' estas ofte uzata kiel prefikso, kun la signifo de mem: sindefendo, sinregado, singarda, sindona, sintrotakseco (Z) ktp. En tia okazo 'sin' perdas ĉian ligitecon kun la tria persono: via sindonemo estas senfina (Z).
  • *sia
    1. Rilatanta aŭ apartenanta al si: bona patro amas sia (j)n infano(j)n; ŝi lavis sin en sia ĉambro (Z); ŝi nomis ŝin sia filino (Z); el ĉiuj siaj fratoj li estas la malplej saĝa (Z); tiuj konsideroj igis lin eldoni sian pazigrafian provon (Z); ili donadis al li okazon montri siajn novajn vestojn (Z); li ekvidis la anĝelon, starantan kun elingigita glavo en sia mano (X); rigardadi E-on nur de ĝia flanko praktika kaj uzadi ĝin nur por sia utilo (Z); nenio por homo estas pli malutila ol nekonado de siaj posedaĵoj (Z); ne aŭskultu la vortojn de sorĉistoj kiel ajn lertaj en sia arto (X).

    RIM. 5 La substantivoj, esprimantaj agon netr-e, kaj la participaj substantivoj ne influas la refleksivojn: tra siaj delikataj fingroj li vidis la trabriletadon de sia sango (Z); la aŭtoro mokas la legantojn de sia verko.
    1. Adj., signifanta 'propra' kaj uzata sen ia konsidero al ia subjekto: sia estas kara pli ol la najbara (Z); ĉio sia estas plej ĉarma (Z); en ĉiu kranio estas sia opinio (Z); por ĉiu afero estas sia tempo kaj maniero (Z); metu ĉion sur sian lokon; ŝi rimarkis la reĝon de la maro kun sia krono (Z). [VIDU] siatempe.
  • RIM. 6 Por sendi al rilativo, kies reprezentato estas vokative uzata, oni povas elekti inter sia kaj via, depende de la grado de memstareco, kiun oni atribuas al tio, kion reprezentas la determinita substantivo: ho Sinjoro, mia Dio, kiu elkondukis sian popolon el la lando Egipta (X); ho vi Diano, kiu vian fraton amegas [...] .
  • siaĵo
    Tio, kio propre apartenas al iu, speciale koncernas tiun: al ĉiu (donu) lian siaĵon (Z).

    si


    [MUZIKO] Silabo, kiu montras
    1. en la relativa solfeĝo la sepan tonon super la toniko;
    1. en la absoluta solfeĝo la absolutan tonon B.
  • SI
    [FIZIKO] Mll de 'internacia sistemo de mezurunuoj', kies sep bazaj unuoj estas la metro (longo), kilogramo (maso), sekundo (tempo), ampero (elektra kurento), kelvino (temperaturo), molo (substanckvanto) kaj kandelo (lumintenso).
    cgs, mks.

    si

    PMEG: [pronomoj]

    Esprimoj

    Akiri al si gloron.
    Bati sin sur la bruston (pentosigne).
    Dediĉi sin al instruo.
    Deklari sin kontraŭ la propono.
    Dolorigi al si la piedon.

    Kelkaj kunmetaĵoj

    sin amuzi,sin aranĝi,sin bati,sin demandi,sin dronigi,sin forgesi,sin gardi,sin gvidi,sin kaŝi,sin klini,sin levi,sin miksi,sin montri,sin movi,sin okupi,sin orienti,sin porti,sin provizi,sin puŝi,sin ripeti,sin savi,sin senti,sin skui,sin sterni,sin teni,sin tiri,sin treni,sin trovi,sin turni,sin ĵetadi,sin ĵeti,sinakuzo,sinamo,sindefendo,sindetenteno,sindevig(ad)o,sindona,sindonema,sindonemo,sinforgeso,singarda,singardeco,singardema,sinkaptado,sinkoncentrado,sinkono,sinmasturb(ad)o,sinmemkulpigo,sinmortigo,sinnutrado,sinofero,sinregado,sinsekva,sinsekvo,sintenado,sinvenenado,sinĝen(ad)o,sinĝena

    Vortoj uzitaj en la sama kunteksto

    mem
    reciproke
    propra

    Ankaŭ vidu:

    refleksiva pronomo, persono, subjekto

    Eble rilatitaj:

    b, do, ŝi, sindonx,