regulo

*regul/o


Tio, kio estas difinita por gvidi la agadon, konduton, studon, verkadon ks; tio, kio diras, kion oni faru en difinita okazo: regulo de konveneco (B); religiaj reguloj de komunumo (Z); kiel leĝon mi rigardas nur la regulon 'agu kun aliaj, kiel vi deziras, ke oni agu kun vi' (Z); ne ekzistas regulo sen escepto (Z); la reguloj de la ludo; doni jam nun kategorian regulon por la skribado de nomoj (Z); la regulo de la akcento (Z); [MATEMATIKO] la regulo de tri (metodo trovi per rezonado unu el la kvar nombroj a, b, c, d, tiaj, ke a/b = c/d, kiam la tri aliaj estas konataj).
leĝo, principo, operacio.
  • regula
    1. Konforma al regulo (j): kiom da grandegaj malfacilaĵoj prezentas la ellernado kaj regula uzado de la rusa akcento! (Z); regula soneto.
    1. a) (pp aranĝo, strukturo ks) Prezentanta simetrian, harmonian, homogenan principon: regula figuro, kurbo; [MATEMATIKO] regula plurlatero, pluredro; la kvin regulaj solidoj; [BOTANIKO] regula floro (kun simetria akso); regula nomenklaturo; vizaĝo kun regulaj trajtoj.

    b) [MATEMATIKO] (pp funkcio) Posedanta sufiĉe bonajn ecojn.
    c) [MATEMATIKO] (pp matrico) Posedanta inverson.
    1. Farita aŭ okazanta en unuforma, konstanta, antaŭvidebla maniero: regulaj paŝoj; lia pulso estas regula; regulaj laborhoroj; regula salajro; ili preferis rabadon, ol regulan laboron (B); tio tre malhelpas la regulan iradon de la afero (Z).
    1. [LINGVOSCIENCO] Sekvanta norman deklinacion aŭ konjugacion: regula verbo.
    1. [KOMPUTIKO] Akceptata de finia aŭtomato: regula lingvo; regula esprimo.
  • regule
    En regula maniero:
    1. la vorto 'bezonesti' estas kunmetita tute regule (Z); kelkaj amikoj ne komprenas kaj ne regule uzas la literojn u kaj ŭ (Z); se ni deziras paroli severe regule [...] (Z);
    1. mi ne povos regule partoprenadi en la laboroj (Z); ĝi frapadis ŝin regule sur la nuko (Z); regule progresi (Z); regule ricevadi la gazeton (Z); en aŭtuno regule venadis arbohakistoj.
  • reguli (tr) = reguligi 3.
  • regularo
    Tuto de la reguloj de organizaĵo aŭ societo: la ĉefa ideo de mia tuta regularo (Z); ĉiuj paragrafoj de mia regularo (Z); la Komitato ellaboras por si detalan regularon (Z); la regularo de monaĥa ordeno.
    reglamento.
  • reguleco
    1. Konformeco al la regulo (j): oni ne povas kontesti la regulecon de tia proceduro.
    1. Eco de io, kio regule ripetiĝas: se via organo elirados ĉiam kun severa reguleco [...] (Z).
  • reguligi
    Fari ion regula, pli precize:
    1. Konformigi al ia regulo: nian laboron kaj materialajn rimedojn, kiujn ni ĝis nun uzadis senplane, ni devas nun reguligi kaj ekonomiigi (Z); reguligi la kontojn kun iu (B); reguligi eksvalidiĝintan pasporton.
    1. Submeti al regulo aŭ regularo: tre ofte oni petas min, ke mi reguligu tiun aŭ alian punkton en nia lingvo (Z).
    1. Fari konstanta, unuforma, bone funkcianta ks: reguligi la aperadon de la revuo; reguligi la fluon de rivero per digoj; reguligi la trafikon; [BIOLOGIO] reguligi la funkciadon de organo; [BIOLOGIO] reguligi la metabolon.
  • reguligo
    Ago reguligi: [BIOLOGIO] reguligo de la glukozemio; [BIOLOGIO] reguligo de la produktado de proteino (ekz. per subpremo de strukturaj genoj); reguligo de la hejtado per termostato.
  • reguliganto
    [BIOLOGIO] Proteino, produktata de reguliga geno, kaj pere de kiu reguliga geno reguligas la funkciadon de aliaj genoj.
  • regulilo, reguligilo
    Aparato, kiu reguligas la funkciadon de maŝino: [TEKNIKOJ] arklampa regulilo (kiu regas la proksimiĝon de la karbokrajonoj laŭ ilia konsumiĝo); [TELEKOMUNIKOJ] regulilo de sonintenso (SIN. fadkompensilo); [FERVOJO] regulilo de lokomotivo (reguliganta la iradon de la vaporo de la kaldrono al la cilindroj).
  • eksterregula
    Nenorma.
  • laŭregula
    Obeanta la regulojn: se la propono estas farita en maniero laŭorda kaj laŭregula (Z).
  • malregula, neregula
    1. Ne konforma al regulo (j): malregula konjugado (Z); neregula soneto, triangulo, voĉdono; ĉiuj riveroj havas fluon, tre kurban kaj neregulan (Z); estas ne malregule uzita la esprimo 'la celo estos alvenita' (Z); neregule kunmetita vorto; [BOTANIKO] neregula floro (sen simetria akso, kun nur unu aŭ sen simetria ebeno).
    1. Ne okazanta konstante: neregula periodaĵo.
  • malreguleco, nereguleco
    Eco de io neregula: doni malfacilan kaj konfuzan malregulecon al la akcento (Z).
  • malregulejo
    [MATEMATIKO] (pp funkcio) Punkto, kie funkcio ne estas regula, aŭ ne estas vastigebla al regula funkcio.
  • malreguligi
    Fari ion malregula: malreguligi horloĝon; la malreguligo de la akcento (Z).
  • retroreguligo
    [BIOLOGIO] Procezo de reguligo, kiu kontraŭas al perturbo per reagoj (i.a. nervaj k/aŭ hormonaj) al la fiziologia efiko de tiu perturbo: retroreguligo konsistas el unu aŭ pluraj retroagoj; retroreguligo de la arteria tensio, de la glukozemio.
    homeostato.
  • naskoreguligado
    1. Metodo antaŭmalhelpi nevolatan gravediĝon.
    1. Praktikado de tiaj metodoj.
      maltusanismo.
  • termoreguligo, varmoreguligo
    [BIOLOGIO] Reguligo de varmo-produktado kaj -perdoj ĉe homeotermaj vivuloj, el kio rezultas konstanta temperaturo de ilia korpo.
  • termoreguligilo
    Aŭtomata aparato, por la reguligo de la varmo.


    Baloto ne regula. Kontroli la regulecon de la elektoj. Malŝati la regulojn de la arto rajtas geniulo. Monafio (monafia severeco, regularo). Muzikaj reguloj. Parkeri la regulojn sen asimili ilin. regula. regulatoro. regule. regulesprimo, Rompi la regulojn.
    arto. elekti. evolui. gramatiko. ĝenerala. komputi. lerni. lingvo. matematiko. moralo. muziko. ordo. pruvi.

    Eble rilatitaj:

    absolutx, administrx, ajutx, algoritmx, alix, anomalix, -ant, aplikx, asidux, ĉiam, decx, horloĝx, rajtx, triangulx,