puŝi

*puŝ/i (tr)

  1. Per forta movo, premo aŭ frapo, forigi aŭ peni forigi de la okupita loko: puŝi veturilon (B); li puŝis la boaton per hokstango; puŝi pordon per la piedo; puŝu la levilon ĝisfine; ĝi puŝis min per la manoj eksteren; ĉiuj konkure rapidas al la pordo, sin puŝas kaj penas eliri (Z); ĉirkaŭ ŝi puŝis sin svarmo da virinoj, agopene kaj kriante (Z); rustkolora ŝaŭmo fluas sur ili, puŝata de la vento (B); kiam li venis hejmen, li estis puŝata kaj batata (Z); (f) li puŝis min en la mondon, li lernigis al mi la vivon (Z); ĉies libero limiĝas tie, kie ĝi puŝas kontraŭ la libero de aliaj.
    ŝovi, peli.
  1. Alkonduki al ia stato aŭ ago: li puŝas Egipton (Egiptujon) al la milito (B); malamiko diros, ke al la abdikado puŝis min ĝeneralo S. (Z); vi min elpelus el la regno, kaj vi puŝus min al la mizero (Z); malplena sako puŝas al peko (Z); puŝata de la deziro vidi (B), de la entuziasmo (B); forte puŝata de la cirkonstancoj, mi decidis elpaŝi jam nun (Z); pro la intergentaj malamoj la homaro estas fatale puŝata al novaj katastrofoj.
    instigi.
  • RIM. 'Puŝi' distingiĝas de 'peli', ĉar ĝi entenas ideon de senpera kontakto, kaj metafore tiun de pli kruda forto.
  • sin puŝi, puŝiĝadi
    (f) Energie klopodi atingi pli altan pozicion: li al generaleco sin puŝiĝadas (Z); fripono, kiu per malnoblaj servoj puŝiĝadis sin en la mondumon; mi sendus lin mem puŝiĝadi en la kancelario! (Z).
    intrigi.
  • puŝo
    1. Forta ekpremo, kiu delokigas: 'Marŝ'!' ekkriis la kvara, kaj donis puŝon al sia antaŭinto (Z); blinda, surda, ne sentante la puŝojn de la pasantoj (Z); vento venis en formo de sinsekvaj puŝoj, kaj forpelis la nebulon (Z); mi direktis ventan puŝon kontraŭ la tiliojn (Z); (f) en ĉi tiu lando nia ideo ricevis la unuan potencan puŝon antaŭen (Z); furioza puŝo de pasio atakas nun la pastrinon (Z). [VIDU] puŝpeco.
    1. Frapo, bato, farata kun malamika intenco: li ricevis puŝojn de la patro; la vilaĝano, kiu ricevis ne puŝojn, sed kisojn (Z); per unu puŝo de ponardo (Z); (f) malgraŭ ĉiuj ventoj kaj puŝoj E. vivis kaj kreskis regule (Z).
  • puŝa
    Tia, ke ĝi puŝas: puŝa forto; puŝa helico.
    tira.
  • puŝado
    Daŭraj aŭ ripetaj puŝoj: per puŝado de la piedo (Z).
  • puŝegi
    Tre forte puŝi: la vento puŝegis la plenblovitan velon (Z).
  • puŝiĝi
    Suferi krudajn premojn de iu aŭ io hazarde trafita: puŝiĝi per la kapo al la muro; vi iros sendanĝere vian vojon, kaj via piedo ne puŝiĝos (X); (f) la entrepreno puŝiĝis je malhelpoj (Z); koleraj vortoj puŝiĝis el lia ŝaŭmanta buŝo (Z).
    kolizii, sin peli, albatiĝi.
  • puŝiĝado
    Reciproka puŝado de homoj en amaso: la puŝiĝado sur la vojo pligrandiĝis, estis svarmado de homoj (Z).
  • alpuŝiĝi
    Peni atingi, puŝante: li alpuŝiĝis al la elirejo.
  • antaŭenpuŝi
    Puŝi antaŭen: se via komitato estos sufiĉe aŭtoritata, por ke ĝi povu antaŭenpuŝi nian ideon pli sukcese (Z).
  • depuŝi
    Deigi, puŝante: de roka pinto oni lin depuŝis en la profundon (X); depuŝinte la kapuĉon de l' oreloj, li aŭskultis (B); eĉ se ili suprenirus en la ĉielon, mi de tie depuŝos ilin (X); (f) tia lingvo ne bezonas jam timi, ke io pereige depuŝos ĝin de tiu natura rekta vojo, laŭ kiu ĝi evoluas (Z).
  • dispuŝi
    Disigi, puŝante: A. F, dispuŝante la brakojn (Z); la kun ŝi renkontiĝantaj kaj dispuŝataj pasantoj komence rigardis ŝin kun miro aŭ timo (Z).
  • ekpuŝi
    Subite puŝi: ekpuŝi la pordon; (f) tio povus ekpuŝi al ruiniĝo nian tutan aferon (Z).
  • ekpuŝo
    1. Subita puŝo: ekpuŝo de la vento turne levis la foliojn (Z); tio estis ekpuŝo de vento, kiu frapis la dunon (Z); la fenestro, kiun ŝi ekpuŝe malfermis (Z).
    1. Subita frapo per la pugno aŭ spado.
  • elpuŝi
    Eligi, puŝante: elpuŝi ebriulon el la drinkejo; fine ĉiuj sin elpuŝas kaj la ĉambro restas malplena (Z); vi estos elpuŝita el via heredaĵo (X); (f) la mont' akuŝis kaj elpuŝis ĝemegojn (K); la malbonaĵon elpuŝu ne per disputoj, sed per plibonaĵo (Z); E. neniom celas elpuŝi la naciajn lingvojn (Z); granda pleneco de vivo, kvazaŭ senpacience sin elpuŝanta (Z).
  • enpuŝi
    Enigi, puŝante: L. L. , kiu estas preskaŭ enpuŝata tra la pordo (Z); mi volonte enpuŝus al ili mian bekon en la bruston! (Z); mi enpuŝos al vi la tranĉilon en la korpon! (Z).
  • forpuŝi
    1. Forigi, puŝante: li forpuŝis de mi la oston, kiun mi mordetis (Z); du kontraŭaj elektraj polusoj forpuŝas unu la alian; (f) de l' fremdulo forpuŝas min la timo (Z); jam de du vojoj, kiujn vi provis iri, forpuŝis vin la manko de iloj por sin trabati (Z).
    1. Repudii: mi estas ja seninfana kaj soleca, elpelita kaj forpuŝita (X); vidvinon, forpuŝitinon [...] li ne prenu kiel edzinon (X).
    1. (f) Malakcepti, rifuzi: forpuŝi peton (Z), admonon (X), instruon (X); en sia kapo naskiĝadis duboj kaj timoj, sed ŝi forpuŝadis ilin de si (Z).
  • interpuŝiĝi
    Reciproke puŝiĝi: interpuŝiĝo de atomoj; joniĝo pro interpuŝiĝo.
  • kunpuŝiĝi
    Puŝiĝi unu kontraŭ alia: en la pordo ili kunpuŝiĝas kun la revenanta policano (Z); ni tri batalos en la kunpuŝiĝo (Z).
  • repuŝi
    Puŝi en kontraŭa direkto: G. D. , kiun li prenas por Klaŭdino, kaj kiu lin krude repuŝas (Z); repuŝi malamikojn (Z); la atako estis repuŝita; (f) repuŝi iun kun malestimo; David repuŝis siajn homojn per la vortoj (X); repuŝi malagrablan rememoron.
  • repuŝ (ad)o
    [PSIKOLOGIO] Nekonscia psikomovo, celanta teni nekonsciaj ideojn, memoraĵojn, imagaĵojn aŭ inklinojn.
    cenzuro 2.
  • surpuŝo
    [GEOLOGIO] Puŝo de tereno sur alian, kun delokiĝo de ĉ. 1 km.
  • surpuŝego
    [GEOLOGIO] Surpuŝo kun delokiĝo de 10-100 km.
    puŝtegaĵo.
  • surpuŝiĝi
    Esti puŝata sur ion: subite li per sia plugilo surpuŝiĝis sur ion, kio ŝajnis al li siliko (Z); G. , kiun la fluo kun granda forto pelis antaŭen, surpuŝiĝis sur la ankron (Z); la ŝipeto surpuŝiĝis sur rifon (Z).
  • trapuŝi
    Traigi per puŝo: malgranda aperturo, tra kiu oni povus sin trapuŝi (Z); kiamaniere mi povos trapuŝi min tra la mustruo? (Z); li trapuŝiĝis tra la amasoj da pasantoj, sin trapuŝadi (Z) (sin entrudi).
  • dentopuŝi (ntr) (Z)
    Kreskigi al si dentojn.
  • falpuŝiĝi
    Fali, renkontinte obstaklon per la piedo: por ke vi ne falpuŝiĝu sur ŝtono (X); sennombraj estas la kadavroj, oni falpuŝiĝas sur ili (X); la literoj aspektis preskaŭ tiel, kvazaŭ ili falpuŝiĝus super la liniojn, sur kiuj ili devis stari (Z); (f) li estos ŝtono de falpuŝiĝo (X) (f: malfacilo, kiu pekigas).
    stumbli.
  • ventopuŝo
    Aerblovo, rapide fluktuanta pro la frotado kontraŭ la grundo: fortegaj ventopuŝoj (Z).

    puŝi


    Esprimoj:

    Puŝiiun per kubuto, genuo, ŝtonon per piedo;
    L
    i puŝis mineksteren;
    Ŝ
    aŭmo puŝatade la vento fluas sur la bordoB;
    E
    npuŝi al iu latranĉilon en la korponZ.

    Li puŝis la boaton per hokstango;
    Li puŝis min en la mondon, li lernigis al mi la vivonZ; ĉieslibero limiĝas tie, kie ĝi puŝas kontraŭ la libero de aliaj.
    Malplena sako puŝas al pekoZ;
    Fripono, kiu per malnoblaj servoj puŝis sin en la mondumon
    ;mi sendus lin mem puŝiĝadi en la kancelario!Z. 


    Kelkaj kunmetaĵoj:

    puŝo, puŝa, puŝado, puŝegi, puŝiĝi, puŝiĝado, alpuŝiĝi,antaŭenpuŝi, depuŝi, dispuŝi, ekpuŝi, ekpuŝo, elpuŝi, enpuŝi,forpuŝi, interpuŝiĝi, kunpuŝiĝi, repuŝi, repuŝ(ad)o, surpuŝo,surpuŝego, surpuŝiĝi, trapuŝi, dentopuŝi, falpuŝiĝi, ventopuŝo,


    Vortoj uzitaj en la sama ĉirkaŭkunteksto:

    peli
    forpeli
    bati
    frapi
    instigi
    intrigi

    Iel rilatitaj:

    abutmentx antaŭ balax batx blovx for frapx instigx intrigx parolx pelx pilkx portx ŝancelx