kuŝi

*kuŝ/i (ntr)

  1. (iu) Esti en horizontala pozicio, ordinare por ripozo: ĝis kiam, maldiligentulo, vi kuŝos? (X); ĉiuj ankoraŭ kuŝis en profunda dormo (Z); li kuŝis senveste dum la tuta nokto (X); Ezra preĝis kaj faris konfeson, plorante kaj kuŝante antaŭ la domo de Dio (X); la granda sinjoro kuŝas malsana (Z); la bela Sara kuŝis sveninte (Z); la cikonia patrino kuŝis sur la ovoj (Z) (kovi); kuŝloko (Z), kuŝmaniero (Z), kuŝtabulo (Z).
  1. (iu) Sekskuniĝi en horizontala pozicio: Babelanoj venis al ŝi, por ame kuŝi kun ŝi (X); ni ebriigu nian patron kaj ni kuŝu kun li, por ke ni aperigu de nia patro idaron (X).
  1. (iu) Esti mortinta: en patrintero vi baldaŭ kuŝos sen espero (Z); ili tie kuŝas senvivaj (Z).
    ripozi.
  1. (io konkreta) Esti metita sur io, laŭ sia plej granda surfaco: la krajono kuŝas sur la fenestro (Z); sur la tero kuŝas ŝtono (Z); jen kuŝas la ĉapelo (Z); jen kuŝas ja paro da galoŝoj! (Z); tie kuŝis tri aŭ kvar ludkartaroj (Z); la botelo kuŝis malplena kaj senkorka (Z); (f) la tuta nia afero ĝis nun kuŝas sur la ŝultroj de personoj, kiuj havas neniujn rimedojn (Z); sur kiu kuŝas respondeco por tiu sanga faro? (Z).
    sidi, sterniĝi.
  1. (io konkreta) Okupi ian lokon, situon: sur la lando kuŝas densa mallumo (Z); inter la orienta maro kaj la Norda kuŝas malnova cigna nesto, kiu estas nomata Danujo (Z); sango verŝita kuŝas sub edzinbalkono (G); la malmoliĝinta tero kuŝas en nepriskribebla mallaŭto (B); kio post la montoj kuŝas, tio min neniom tuŝas (Z).
  1. (io abstrakta) Vidiĝi, troviĝi, enesti: io senfine malgaja kuŝis en la okuloj (Z); ĉiuj malvirtoj, ĉiuj virtoj kuŝas en nia koro (Z); sur la terura infano kuŝas sorĉo (Z); en liaj rigardoj kuŝas konfeso (Z); la malfacilaĵo kuŝas ne en la strukturo de E., sed en tiu de la nacia lingvo; lia merito kuŝas (konsistas) en tio, ke li estis la unua eltrovinto (Z); la potenco de ia organizo kuŝas en ĝia unueco (Z).
  • kuŝa
    Rilata al iu kuŝanta: kuŝa pozicio.
  • kuŝado
    Stato de iu, kiu kuŝas: iom da kunmeto de la manoj por kuŝado, kaj venos via malriĉeco (X).
  • kuŝejo
    1. Aranĝo el pli-malpli molaj objektoj, sur kiu oni kuŝas: mi parfumis mian kuŝejon (X); ĉiun virinon, kiu ekkonis kuŝejon de viro, ekstermu (X); malkovru la piedparton de la kuŝejo (X); ŝi ripozis en kuŝejo de floroj; kuŝejo de sovaĝa besto.
      lito.
    1. Loko, kie kuŝas peco de maŝino, aparato: la kuŝejo de la risorto.
    1. Fluejo.
    1. [GEOLOGIO] Erc- aŭ min-tavolo.
    1. [PRAHISTORIO] 5 Tuto de la arkeologiaj vestiĝoj ekspluateblaj en iu loko.
  • kuŝema
    Mallaborema, malpenema: hundoj mutaj, dormemaj, kuŝemaj (Z).
  • kuŝigi
    1. Meti iun tiel, ke tiu kuŝu: kuŝigi infanon en lulilo (B); la mortinta infano estis kuŝigita sur lia lito (X).
    1. Meti ion tiel ke ĝi kuŝu: kuŝigi botelon sur pajlo.
  • kuŝiĝi
    1. (iu) Iĝi kuŝanta: kiam vi kuŝiĝos dormi, vi ne timos (X); li kuŝiĝis sur la infano [...] kaj etendis sin sur li (X); antaŭ ol ili kuŝiĝis, la homoj [...] ĉirkaŭis la domon (X).
    1. (iu) Sekskuniĝi en kuŝejo: venu, kuŝiĝu kun mi, mia fratino (X).
    1. (io) Fali kuŝe: hakite, la granda poplo kuŝiĝis kun frakaso.
  • kuŝujo
    Geologia aŭ arkeologia tavolo.
    stratumo.
  • duonkuŝa
    Rilata al pozicio inter kuŝa kaj sida: la pozon duonkuŝan ŝi ŝanĝis je pozo sida (Z).
  • gekuŝi (fm pp geviroj)
    Kuŝi 2.
  • interkuŝi
    Troviĝi inter du aferoj, ekz. obstaklo: ŝi forigis ĉiujn interkuŝantajn malhelpojn (Z).
  • kunkuŝanto
    Tiu, kiu havas unu saman kuŝlokon kun alia.
  • *subkuŝi
    1. Kuŝi sub: [GEOLOGIO] subkuŝanta tavolo.
    1. Fali sub ies forto aŭ pezo: li subkuŝis en tiu lukto.
    1. (f) Esti submetita, koncernata de io: tiu ago subkuŝas sub la leĝo de sakrilegio; la subkuŝanta motivo.
  • tombokuŝi
    Esti entombigita: ĉi tie tombokuŝas tre avara virino (Z).

    kuŝi


    Ĉi tie kuŝas X.En tiu propono kuŝas la solvo de la problemo.Hindukuŝo.horizontala.Kadavroj kuŝis dense unu ĉe la alia.Kio min ne tuŝas, kuŝu kiel k-uŝas.kuŝ'igi.La pratipo de metro kaj de kilogramo kuŝas en Sevres.La ŝipon tuŝis benkon el roko, el sablo, grundis sur la sablaĵo,kuŝiĝis sur flanko.Li ne kuŝas sur lito el rozoj.lito.loko.malborema, malpenema.Ni ebriigu nian patron per vino kaj ni kuŝu kun li, por ke ni aperigude nia patro idaron (Gen.9/32).pozicio.sekskuniĝi.sidi.situi.Starigi, kuŝigi la maston.sterniĝi.submetita.tavolo, stratumo.Tio kuŝas en lia karaktero, en lia humoro.tombo.vidiĝi, troviĝi, enesti..
    infano. morti. pozicio. ripozi.

    Iel rilatitaj:

    bazx dekubitx dormx flankx infanx litx mortx noktx portx pozicix ripozx seksx sidx sternx tombx troviĝx vagonx