ĉu

*ĉu

  1. Demanda partikulo, uzata en la komenco de frazo, kiam ne ekzistas alia demanda vorto: ĉu vi venos?; ĉu vi trovis la gazeton?; ĉu mi iru k voku al vi virinon?-Iru (Z).

RIM. 1 Iufoje la demando estas nur ŝajna, k prezentas nur insistan manieron esprimi aserton, aŭ nean (se mankas nea vorto): ĉu mi ĝojis pri malfeliĉo de mia malamiko? (Z); ĉu vere?; al miaj gepatroj mi ne diris la solvon, k ĉu al vi mi ĝin diru? (X); aŭ pozitivan (se ĉeestas nea vorto): ĉu mi ne ploris pri tiu, kiu havis malfeliĉan tempon? (X); ĉu ne vere?; ĉu ne?; ĉu, se oni falis, oni ne leviĝas? (X); ĉu bonon mi akceptu de Dio, k malbonon mi ne akceptu? (X).
  1. Demanda subjunkcio, uzata por enkonduki demandan subprop-on: li demandis min, li povos veni; mi ne scias, ĉu tio estas vera; kvankam vi estas riĉa, mi dubas, ĉu vi estas feliĉa (Z).

RIM. 2 En la ĉefaj, same kiel en la subordigitaj prop-oj, la alternativa demando estas enkondukata per 'ĉuĉu aŭĉu?', ekz.: ĉu esti aŭ ne esti? (Z); kio estas pli bona al vi, ĉu ke regu vin sepdek homoj, aŭ ke regu vin unu homo? (X); mi ne distingas, ĉu tio estas viola aŭ nigra; ĉu li estas al ni amiko aŭ malamiko, ni vidos el liaj agoj.
  • ĉu ... ĉu...
    Duopa konj. , esprimanta duban, necertan elekton aŭ alternativon, k uzata por enkonduki:
    1. du paralelajn adjektojn: ĉu pro timo, ĉu pro fiereco, li nenion respondis (Z); en tiu loko, en kiu estos mia sinjoro, ĉu por vivo, ĉu por morto, nur tie estos via sklavo (X); vi dekliniĝos, ĉu dekstren, ĉu maldekstren (X); apenaŭ ĝi ektuŝis la teron, ĝi faradis ĉiam novan salton, ĉu pro sopiro, ĉu pro tio, ke ĝi havis korkon en la ventro (Z); aŭ suplementojn: tio estas la leĝo pri naskintino ĉu de knabo, ĉu de knabino (X);
    1. du paralelajn subpropoziciojn (ofte elipsajn): ĉu li estas amiko, ĉu malamiko, mi iros al li kun etendita mano; li ekstermiĝos, ĉu li estas fremdulo, aŭ ĉu li estas indiĝeno (X); ĉiu devas morti, ĉu tio estas granda, malgranda, ĉu viro, ĉu virino (X); vi ne volas iri kun la junuloj, ĉu ili estas malriĉaj, ĉu riĉaj (X); ĉu kun li, ĉu sen li, ni komencos.

    RIM. 3 'La vorton ĉu ni devas, kiom eble, uzadi nur en senco demanda, ankaŭ en la senco de necerteco aŭ de dubo. Sed mi neniam konsilus uzi ĝin tute senbezone anst. jen k aŭ' (Z).

    Iel rilatitaj:

    demandx partikulx subjunkcix