La fonto de tiu dokumento legeblas jene, kaj la ofteco-listo de radikoj jene.

   

Rakont'o'j el fundament'a krestomati'o de Zamenhof

    Ret'el'don'o de torixor eu libr'o'j -http : //www.Lujz.Org/libro/ unu'a ret'el'don'o , 2004/01 .
La libr'o aĉet'ebl'as ĉe libr'o'serv'o de vi'a tut'mond'a /land'a /lok'a asoci'o .


Antaŭ'parol'o

    al la unu'a el'don'o prezent'ant'e pur'e kondiĉ'a'n rimed'o'n de reciprok'a komunik'iĝ'ad'o , la lingv'o inter'naci'a , simil'e al ĉiu lingv'o naci'a , pov'os bon'e ating'i si'a'n cel'o'n nur en tiu okaz'o , se ĉiu'j uz'os ĝi'n plen'e egal'e ; kaj por ke ĉiu'j pov'u uz'i la lingv'o'n egal'e , est'as neces'e , ke ekzist'u ia'j model'o'j , gvid'a'j por ĉiu'j .
Tio ĉi est'as la kaŭz'o , pro kiu , ced'ant'e al la pet'o de mult'a'j esperant'ist'o'j , mi el'don'is la fundament'a'n krestomati'o'n , kiu pov'os serv'i al ĉiu'j kiel model'o de esperant'a stil'o kaj gard'i la lingv'o'n de pere'ig'a dis'fal'o je divers'a'j dialekt'o'j .
Lern'i la lingv'o'n ĉiu pov'as laŭ ĉiu'j libr'o'j , kiu'j'n li dezir'os ; sed ĉar mult'a'j esperant'a'j libr'o'j est'as verk'it'a'j de person'o'j , kiu'j ankoraŭ ne posed'as bon'e la lingv'o'n esperant'o , kaj komenc'ant'a esperant'ist'o ne pov'us rilat'i al ili sufiĉ'e kritik'e , tial est'as dezir'ind'e , ke ĉiu , antaŭ ol komenc'i la leg'ad'o'n de la esperant'a literatur'o , tra'leg'u atent'e la fundament'a'n krestomati'o'n .
Ne de'pren'ant'e de la lern'ant'o la ebl'o'n kritik'e propr'ig'i al si ĉiu'j'n riĉ'ig'o'j'n kaj regul'e far'it'a'j'n perfekt'ig'o'j'n , kiu'j'n li trov'as en la literatur'o , la fundament'a krestomati'o por ĉiam gard'os li'n de blind'a kaj sen'kritik'a al'propr'ig'o de stil'o erar'a .
Atent'a'n tra'leg'o'n de la fundament'a krestomati'o mi rekomend'as al ĉiu , kiu vol'as skrib'e aŭ parol'e uz'i la lingv'o'n esperant'o .
Sed precip'e atent'a'n kaj kelk'foj'a'n tra'leg'o'n de tiu ĉi libr'o mi rekomend'as al tiu'j , kiu'j dezir'as el'don'i verk'o'j'n en esperant'o ; ĉar tiu , kiu el'don'as verk'o'n en esperant'o , ne kon'iĝ'int'e antaŭ'e fundament'e kun la spirit'o kaj la model'a stil'o de tiu ĉi lingv'o , al'port'as al ni'a afer'o ne util'o'n , sed rekt'a'n mal'util'o'n .
Ĉiu'j artikol'o'j en la fundament'a krestomati'o est'as aŭ skrib'it'a'j de mi mem , aŭ —se ili est'as skrib'it'a'j de ali'a'j person'o'j —ili est'as korekt'it'a'j de mi en tia grad'o , ke la stil'o en ili ne de'flank'iĝ'u de la stil'o , kiu'n mi mem uz'as .
L. L. Zamenhof , aŭtor'o de la lingv'o esperant'o .
Varsovi'o , en april'o 1903 .

Antaŭ'parol'o

    al la kvin'a el'don'o mi tra'rigard'is de'nov'e la tut'a'n krestomati'o'n , kaj mi for'ig'is el ĝi ĉiu'j'n pres'erar'o'j'n , kiu'j'n mi trov'is .
Dum la tra'rigard'ad'o mi trov'is divers'a'j'n esprim'o'j'n , kiu'j si'a'temp'e ŝajn'is al mi bon'a'j , sed kiu'j nun al mi ne plaĉ'as kaj kiu'j'n mi volont'e ŝanĝ'us ; mi tamen tio'n ĉi ne far'is , ĉar mi est'as konvink'it'a , ke por verk'o , kiu hav'as la cel'o'n sub'ten'ad'i unu'form'ec'o'n de stil'o inter ĉiu'j esperant'ist'o'j , sever'a konstant'ec'o est'as mult'e pli grav'a , ol plen'a perfekt'ec'o , kaj la util'o de la far'it'a'j ŝanĝ'o'j est'us mult'e pli mal'grand'a ol la mal'util'o , kiu'n ni ricev'us , se mi en ĉiu nov'a el'don'o de la krestomati'o vol'us far'i ŝanĝ'o'j'n laŭ mi'a plej nov'a opini'o aŭ gust'o kaj se ĉiu posed'ant'o de la krestomati'o dev'us tim'i , ke nov'a el'don'o sen'valor'ig'is la mal'nov'a'n .
Ĉar la krestomati'o en'hav'as tre grand'a'n kvant'o'n da material'o , kiu est'is verk'it'a en divers'a'j temp'o'j kaj de divers'a'j aŭtor'o'j , tial ne est'as mir'ind'e , ke en la libr'o trov'iĝ'as kelk'a'j vort'o'j aŭ esprim'o'j , kiu'j ne en ĉiu'j lok'o'j son'as absolut'e egal'e (ekzemple : jesu'o kaj jez'o , kanad'uj'o kaj kanad'o , ir'i re'turn'e'n kaj re'turn'e k.t.p).
ĉar ne ven'is ankoraŭ la temp'o , por dir'i la last'a'n vort'o'n pri tiu'j dub'a'j form'o'j , tial mi prefer'is ne tuŝ'i tiu'j'n du'obl'a'j'n form'o'j'n , sed rigard'i ambaŭ form'o'j'n kiel egal'e bon'a'j'n kaj uz'ebl'a'j'n laŭ la liber'a elekt'o de la uz'ant'o'j .
L. L. Zamenhof .
Varsovi'o , en juni'o 1907 .

   

En'hav'o :

  1. Nokt'o
  2. La hejm'o de la meti'ist'o
  3. La forges'it'a pip'o
  4. Artur'o
  5. La nigr'a vir'in'o
  6. La kar'a'j bracelet'o'j
  7. Nur unu vort'o'n !
  8. La porci'o da glaci'aĵ'o

1. Nokt'o

    de Enbe el Odes'o. Tiu ĉi rakont'o aper'is en le de maj'o kaj juni'o 1893 .

    Trankvil'a stel'a nokt'o kaj trankvil'a sen'lim'a mar'o .
Kun mez'a rapid'ec'o ŝov'as si'n sur la mar'a eben'aĵ'o , unu post ali'a , tri hispan'a'j “karavel'o'j ”de la xv cent'jar'o .
Mizer'a'j , facil'e romp'ebl'a'j ŝip'o'j ; ŝip'an'ar'o'n oni ne vid'as : ĝi jam long'e dorm'as ; sur la ferdek'o'j oni vid'as nur la sen'mov'a'j'n gard'star'ant'o'j'n .
Sed nur en la mez'a ŝip'o , kiu port'as sur la rand'o la sur'skrib'o'n “santa mari'a ”kaj admiral'a'n flag'o'n sur la mast'o , en la mal'vast'a kajut'o brul'as lum'o , kaj apud la tabl'o , kovr'it'a de geografi'a'j kart'o'j , sid'as en profund'a medit'ad'o la grand'a admiral'o de hispan'uj'o , kristofor'o kolumb'o .
Dorm'o ne vol'as tuŝ'i li'a'j'n okul'o'j'n .
Jam la du'a'n nokt'o'n la admiral'o ne kuŝ'ig'as si'n , la du'a'n tag'o'n turment'as li'n unu sam'a prem'ant'a pens'o .
Ankoraŭ du tag'o'j —kaj , se li ne renkont'os ter'o'n , la ŝip'o'j ir'os re'turn'e hispan'uj'o'n .
Hieraŭ la ŝip'an'ar'o arogant'e sci'ig'is , ke ĝi ne vol'as ir'i plu , kaj kun grand'a mal'facil'ec'o .
Enbe , pseŭdonim'o de nikola'o borovko (1863 -1913) .

   La admiral'o el'pet'is de ĝi lim'temp'o'n de tri tag'o'j .
La sun'o mal'lev'iĝ'is kaj de'nov'e lev'iĝ'is , —antaŭ li etend'is si'n tiu sam'a sen'lim'a eben'aĵ'o da trankvil'a mister'a akv'o .
Est'as ver'o , ke hodiaŭ la mar'o al'port'is du verd'a'j'n branĉ'et'o'j'n , ia'n pik'a'n arb'et'aĵ'o'n , tabul'o'n kaj rabot'it'a'n baston'et'o'n —sen'dub'a'j'n sign'o'j'n de proksim'ec'o de ter'o .
Ankaŭ sen tio ĉi li sci'as , ke ter'o si'n trov'as antaŭ li , ke tiu ĉi ter'o est'as proksim'a , sed ĉu li hav'os temp'o'n ven'i al ĝi en tiu'j ĉi du tag'o'j ?
Ĝust'e antaŭ unu monat'o li renkont'is io'n simil'a'n je romp'it'a mast'o : la mar'a flu'o for'port'is ĝi'n mal'proksim'e'n ; post kelk'a'j tag'o'j —akv'o'kresk'aĵ'o'n kaj unu eĉ kun viv'a kankr'o , kaj bird'o'j'n oni vid'is ankoraŭ antaŭ du semajn'o'j .
La ter'o , kompren'ebl'e , est'as proksim'a , ebl'e en la inter'spac'o de nur kelk'a'j tag'o'j da voj'o , sed kie pren'i tiu'j'n ĉi kelk'a'j'n tag'o'j'n ?
Kaj ankoraŭ antaŭ tri hor'o'j la admiral'o kaj kontrol'ist'o de la ekspedici'o , rodrig'o sanchez , vid'is sur la mar'o ia'j'n bril'et'ant'a'j'n lum'et'o'j'n , sed la ŝip'o'j , kompren'ebl'e , ven'is jam al tiu lok'o , kie la lum'o'j est'is vid'it'a'j , —kaj ĉiam ankoraŭ oni ne vid'as la atend'at'a'n bord'o'n .
Sufiĉ'e da erar'o'j : jam du foj'o'j'n , la 25 -an de septembr'o kaj la 7 -an de oktobr'o , ili erar'is , vid'ant'e imag'at'a'n ter'o'n , kaj ambaŭ foj'o'j'n tiu'j ĉi erar'o'j terur'e influ'is la ŝip'an'ar'o'n .
Hodiaŭ la tut'a'n tag'o'n la admiral'o est'is fort'e ekscit'it'a , kaj nur la fier'ec'o ne permes'is al li pas'ig'i la tut'a'n tag'o'n sur la ferdek'o , avid'e cel'ant'e la rigard'o'n en la pur'a'n horizont'o'n .
Kaj antaŭ unu hor'o , ĵet'int'e la last'a'n rigard'o'n , plen'a'n de mut'a mal'esper'o , sur la mal'lum'a'n mas'o'n da akv'o , li kun kaŝ'it'a turment'iĝ'o de'ir'is en si'a'n kajut'o'n .
Ankoraŭ 48 hor'o'j —kaj ĉio est'as perd'it'a !
Jes , ĉio est'as perd'it'a .
Romp'it'a , neni'ig'it'a , polv'ig'it'a est'as la grand'a cel'o de li'a vag'a viv'o .
Oni ne pov'as ir'i , se la pied'o'j est'as lig'it'a'j , oni ne pov'as batal'i , se oni el'ŝir'as el la man'o'j la last'a'n batal'il'o'n .
La ĉiel'o'n kaj la hom'o'j'n li pov'as vok'i kiel atest'ant'o'j'n , ke li far'is ĉio'n , kio'n li pov'is kaj dev'is far'i .
Kiam en li'a kap'o plen'e form'iĝ'is la plan'o de li'a entrepren'o , li est'is vigl'a , plen'a de fort'o'j kvar'dek'ok -jar'a vir'o , —kaj nur nun , kiam griz'ec'o dens'e arĝent'ig'is li'a'j'n har'o'j'n , kiam li hav'as jam la aĝ'o'n de 66 jar'o'j , nur nun li ricev'is la ebl'o'n al'paŝ'i al la efektiv'ig'o de tiu ĉi plan'o .
Tut'a'n seri'o'n da jar'o'j li sen'de'klin'iĝ'e ir'is al la elekt'it'a cel'o , kaj ne est'is tag'o , en kiu li ne pens'is pri ĝi , kaj ne est'is ofer'o , kiu'n li ne al'port'us por ĝi .
Li venk'is ĉiu'j'n mal'help'o'j'n , kiu'j'n tiel mal'avar'e prezent'is al li la kruel'a sort'o , li venk'is eĉ la temp'o'n mem .
Preskaŭ sep'dek'jar'a mal'jun'ul'o , li en'port'is en si'a'n afer'o'n freŝ'ec'o'n de la plej bon'a'j jar'o'j de jun'ec'o , kaj kun hero'a trankvil'ec'o li komenc'is la ekspedici'o'n , kiu ek'tim'ig'is eĉ la kuraĝ'a'j'n mar'ist'o'j'n de pal'os .
Li far'is ĉio'n de si'a flank'o , kaj nun li est'as pret'a pens'i , ke super li pend'as ia mal'ben'o .
Tra'viv'i tio'n , kio'n li tra'viv'is , pen'ant'e pri la efektiv'ig'o de si'a'j plan'o'j —est'is jam tro mult'e ; sed est'i sur la voj'o al ili'a efektiv'ig'o , tra'ir'i naŭ dek'on'o'j'n de tiu ĉi voj'o kaj ek'ir'i re'turn'e'n , nenio'n far'int'e —tio ĉi est'is tro mult'e eĉ por li'a'j fort'o'j !
Tio ĉi est'is ne'aŭd'it'a , ne'kred'ebl'a mok'o de la sort'o , tio ĉi est'is bat'o , kiu est'is kapabl'a romp'i eĉ li'n !
Kaj en la mal'vast'a kajut'o de “santa mari'a ”en tiu ĉi turment'a nokt'o la admiral'o en pens'o'j tra'viv'is si'a'n tut'a'n pas'int'a'n viv'o'n .
Oni dir'as , ke se hom'o komenc'as re'memor'i si'a'n tut'a'n tra'viv'it'aĵ'o'n , tio ĉi est'as sign'o de li'a proksim'a mort'o .
Al li ankaŭ minac'as mort'o , se ne fizik'a , tiam ankoraŭ pli terur'a —moral'a .
Pov'as est'i , ke pro tio ĉi li sen'vol'e turn'as si'n antaŭ'e'n .
Jen li , plej mal'jun'a el la kvar infan'o'j de dominik'o kolumb'o , ital'a komerc'ist'o de drap'o'j , est'ant'e ankoraŭ preskaŭ infan'o , la unu'a'n foj'o'n ir'as en la mar'o'n .
Li ĵus for'las'is la universitat'o'n , li , dek'kvar'jar'a graci'a bel'a knab'o .
Li vetur'as sur ital'a'j ŝip'o'j en malgrand -azi'o'n , angl'uj'o'n , portugal'uj'o'n , al la bord'o de gvine'o .
La vojaĝ'o'j dis'volv'as li'a'n fort'a'n natur'a'n saĝ'o'n kaj kun la jar'o'j el'labor'as el li brav'a'n mar'ist'o'n .
La genu'a respublik'o kon'as li'n , kiel bon'a'n mar'ist'o'n , kaj en la milit'o kun veneci'o ĝi far'as li'n komand'ant'o de galer'o'j .
Li'a nom'o est'as sufiĉ'e kon'at'a en ital'uj'o , kaj la neapol'a reĝ'o far'as li'n estr'o de la ekspedici'o kontraŭ la pirat'o'j de tun'is'o .
Kun si'a kutim'a kuraĝ'o li konduk'as si'a'j'n ŝip'o'j'n kontraŭ la sovaĝ'a'j korsar'o'j .
Sed la ŝip'an'ar'o montr'iĝ'as ne ind'a je si'a estr'o : ĝi tim'as la rab'ist'o'j'n , kaj jam antaŭ la bord'o de berber'uj'o ĝi far'as ribel'o'n .
La ŝip'an'o'j postul'as , ke oni ir'u re'turn'e'n .
La estr'o de la ekspedici'o konsent'as plen'um'i ili'a'n postul'o'n ; li lev'as la vel'o'j'n ; la ŝip'an'o'j , konvink'it'a'j , ke ili ir'as re'turn'e'n , trankvil'iĝ'as , ka la sekv'ant'a'n maten'o'n ili kun mir'o ek'vid'as la bord'o'n de afrik'o .
Tiel pas'as du'dek jar'o'j , plen'a'j de vojaĝ'o'j , vent'eg'o'j , renkont'o'j , aventur'o'j , —pas'as preskaŭ ne'rimark'it'e .
Hav'ant'e la aĝ'o'n de tri'dek kvar jar'o'j , en la tut'a flor'o de si'a'j fort'o'j , li ven'as lisabon'o'n .
Tie li labor'as super kart'o'j kaj glob'o'j geografi'a'j , kiu'j turn'as sur si'n la atent'o'n de la instru'it'a mond'o , korespond'as kun instru'it'ul'o'j .
Post'e li de'nov'e est'as sur la mar'o : li naĝ'as al la mal'proksim'a'j bord'o'j de island'o .
Re'ven'int'e lisabon'o'n , li dir'as al fraŭl'in'o fe'lip'a perestrello tio'n , kio'n li jam long'e sent'as , kiam li ŝi'n renkont'as : ke li ŝi'n am'as .
Fraŭl'in'o fe'lip'a sent'as tio'n sam'a'n : la majest'a figur'o de la kuraĝ'a mar'ist'o , li'a ne'kaŝ'it'a rigard'o , kiu bril'as per tia mir'ind'a fajr'o , li'a nobl'a elokvent'ec'o —ĉio en tiu ĉi ne'ordinar'a person'o de long'e profund'e frap'is ŝi'a'n imag'o'n .
Kaj ŝi far'iĝ'as li'a edz'in'o .
En tiu temp'o jam en li'a kap'o komenc'as form'iĝ'i la plan'o de li'a grand'a entrepren'o .
La patr'in'o de li'a edz'in'o trans'don'as al li la kart'o'j'n kaj tag'o'libr'o'j'n de si'a mort'int'a edz'o , bartolome'o munhiz perestrello , gubernator'o de la insul'o port'o -santo , kaj ŝi ne pov'as kompren'i tiu'n ĝoj'o'n , kiu'n kaŭz'as al ŝi'a bo'fil'o la amas'o da flav'iĝ'int'a'j paper'o'j .
Kaj dum'e por li tio ĉi est'as tut'a trezor'o , kaj li tut'a'j'n tag'o'j'n sid'as super ili kaj kun ĝoj'o trov'as en ili jes'ig'o'n de li'a'j teori'a'j supoz'o'j .
En tiu ĉi sam'a temp'o li daŭr'ig'as labor'i super si'a'j kart'o'j , part'o'pren'as en la portugal'a'j ekspedici'o'j al la bord'o de gvine'o , ĉio'n aŭskult'as , ĉiu'j'n el'demand'as , korespond'as kun si'a instru'it'a amik'o paŭl'o toscanelli , al kies leter'o'j li tiom mult'e dank'as .
Post'e la mal'grand'a famili'o for'las'as lisabon'o'n kaj trans'loĝ'iĝ'as sur la insul'o'n port'o -santo .
Tie ĉi li konstant'e renkont'iĝ'as kun vojaĝ'ant'o'j , kiu'j vetur'as al la bord'o de gvine'o aŭ re'ven'as de ĝi , kaj ili'a'j komunik'o'j , la inter'parol'o'j kun ili ĉiam pli kaj pli ek'flam'ig'as li'n .
Li'a mult'jar'e el'labor'it'a projekt'o jam ricev'is preciz'a'j'n , difin'it'a'j'n form'o'j'n : si'a'j'n supoz'o'j'n , nask'it'a'j'n per la leg'ad'o de aristotel'o , plini'o , strabon'o , li fort'ig'is per mult'o da fakt'o'j , kiu'j'n li kolekt'is ; la kart'o de toscanelli , kiu'n tiu ĉi al'send'is al li , tut'e konsent'as kun li'a'j konklud'o'j .
Ĉio est'as klar'a kiel tag'o : kiu hav'os sufiĉ'e da kuraĝ'o , por tra'tranĉ'i la mister'a'n mar'o'n , kiu etend'as si'n post la gibraltar'a pord'eg'o , tiu trov'os la serĉ'at'a'n plej proksim'a'n voj'o'n al hind'uj'o .
Li hav'os por tio ĉi sufiĉ'e da kuraĝ'o , sed li ne hav'as la material'a'j'n rimed'o'j'n .
Oni dev'as trov'i tiu'j'n ĉi rimed'o'j'n , oni dev'as trov'i fort'a'n man'o'n , kiu pov'us sub'ten'i li'n .
Jen kial li de'nov'e ven'as lisabon'o'n , —kaj de tiu ĉi minut'o komenc'iĝ'as la grand'a dram'o , kiu daŭr'as tut'a'n seri'o'n da jar'o'j .
Jen li , modest'e vest'it'a ali'land'ul'o , met'as si'a'n projekt'o'n al la favor'a tra'rigard'o de li'a reĝ'a moŝt'o , la reĝ'o de portugal'uj'o .
Tio ĉi est'as li'a unu'a paŝ'o sur tiu pik'aĵ'a voj'o , sur kiu'n konduk'is li'n la mal'feliĉ'o est'i nask'it'a ne'ordinar'a hom'o .
La sort'o vol'as , ke li , kiu tiel bon'e el'lern'is la mar'o'n kun ĝi'a'j ond'eg'o'j kaj vent'eg'o'j , akir'u ankoraŭ pli grav'a'n sci'o'n —sci'o'n de la hom'o'j .
Li'a reĝ'a moŝt'o , johan'o ii de portugal'uj'o , ek'interes'iĝ'is je la propon'o de la mal'riĉ'a genu'an'o kaj difin'as komisi'o'n por tra'rigard'o de tia ne'aŭd'it'a projekt'o .
Fort'a erar'o : kio'n pov'as kompren'i en tio ĉi tiu ĉi komisi'o ?
Ĝi est'as dis'prem'it'a de ĝi'a grand'ec'o , kaj al la reĝ'o oni raport'as , ke la projekt'o de la genu'an'o kristofor'o kolumb'o est'as sen'senc'a kaj merit'as nenia'n atent'o'n .
Kun tio ĉi li pov'as ankoraŭ pac'iĝ'i : li labor'is super si'a projekt'o ne kun la cel'o konvink'i pri ĝi'a efektiv'ig'ebl'ec'o mal'saĝ'ul'o'j'n .
Sed kiam la reĝ'o , ne met'int'e atent'o'n sur la raport'o'n de la komisi'o , mal'alt'iĝ'as al ŝtel'ad'o , kiam li , postul'int'e li'a'j'n paper'o'j'n kvazaŭ por person'a tra'rigard'o , sekret'e , sen li'a sci'o prepar'as ekspedici'o'n , —li est'as profund'e indign'ig'it'a .
Nur unu foj'o'n la sort'o batal'as por li : vent'eg'o apenaŭ ne dron'ig'is la ŝip'o'j'n , kiu'j vol'is ŝtel'i li'a'n glor'o'n , kaj la tim'em'a ekspedici'o ven'as re'turn'e'n .
Li'a indign'o est'as sen'lim'a ; neniam li'a kred'o je hom'o'j , je ili'a honest'ec'o ricev'is tia'n fort'a'n frap'o'n .
Kaj kiam la reĝ'o , kompren'ant'a , kiu star'as antaŭ li , propon'as al li de'nov'e komenc'i trakt'ad'o'n , li fier'e rifuz'as ĉia'j'n komunik'iĝ'o'j'n kun tia reĝ'o .
Ne , jam pli bon'a est'as mal'riĉ'eg'ec'o kaj ne'kon'at'ec'o , ol est'i tiel mal'honest'e tromp'at'a ankoraŭ dek foj'o'j'n .
Li rifuz'as , kaj se ne ven'us la mort'o de la edz'in'o , kiu las'as al li mal'grand'a'n fil'o'n , li trankvil'e pac'iĝ'us kun tiu ĉi unu'a mal'sukces'o .
Sed ankaŭ tiu'n ĉi bat'o'n li el'port'as kun tia sam'a vir'ec'o , kun kia li renkont'ad'is kaj el'port'ad'is la mar'a'j'n vent'eg'o'j'n .
Tiam li re'memor'as , ke li est'as genu'an'o , kaj li for'las'as portugal'uj'o'n , por propon'i la efektiv'ig'o'n de si'a grand'a plan'o al tiu , kiu la plej mult'e tio'n ĉi merit'as —al si'a patr'uj'o .
Kaj jen li de'nov'e est'as en la patr'uj'o .
Mult'o da jar'o'j pas'is de la temp'o , kiam li for'las'is la patr'a'n urb'o'n , kaj kun fort'a esper'o li nun en'ir'as en ĝi'n .
Kvankam li est'as mal'riĉ'e vest'it'a , kvankam li est'as preskaŭ almoz'ul'o , sed li al'port'as al la urb'o reĝ'a'n donac'o'n : li propon'as al ĝi si'a'n projekt'o'n .
Sed la patr'uj'o tut'e ne pov'as nun pens'i pri li .
La urb'o'n kaffa en krim'o okup'is la turk'o'j kaj al la genu'a ŝip'ar'o minac'as eksterm'o .
Krom tio la projekt'o est'as tut'e fantazi'a kaj merit'as nenia'n atent'o'n .
Kaj se en portugal'uj'o oni vol'is ĉirkaŭ'ŝtel'i li'n , en la patr'uj'o la renkont'o montr'iĝ'as ankoraŭ pli mal'bon'a : tie almenaŭ trov'iĝ'is hom'o'j , kiu'j pov'is li'n kompren'i , —tie ĉi li'a propon'o est'as renkont'it'a per mal'saĝ'a mok'ad'o .
La esper'o distr'iĝ'is , kiel fum'o , kaj montr'iĝ'as , ke li absolut'e ne hav'as , kio'n far'i en la patr'uj'o .
Kaj kun mal'dolĉ'o en la kor'o li for'las'as genu'o'n por nov'a migr'ad'o kaj nov'a'j prov'o'j .
Ĉiu'j kon'as la mal'ĝoj'a'n histori'o'n de tiu'j ĉi prov'o'j , sed kiu sci'as , kio'n li tra'viv'is en la temp'o de ili ?
Li est'as en hispan'uj'o , en la ĉirkaŭ'aĵ'o'j de pal'os .
Lac'a kaj ĉirkaŭ'ŝir'it'a , preskaŭ du'on'nud'a , li vag'as kun la mal'grand'a fil'o sur la brak'o'j kaj kun brul'ant'a turment'iĝ'o aŭd'as , kiel la infan'o , prem'at'a de mal'sat'o kaj soif'o , balbut'as pri pan'o kaj akv'o .
Dank’ al di'o , jen est'as monaĥ'ej'o de francisk'an'o'j , kaj ebl'e tie li pov'os io'n el'pet'i por la mal'feliĉ'a infan'et'o .
Kaj li , kiu iam komand'is la ŝip'o'j'n de la genu'a respublik'o , kiel almoz'ul'o halt'as apud la pord'eg'o de la monaĥ'ej'o kaj pet'as la pord'ist'o'n pri kruĉ'et'o da akv'o kaj pec'o da pan'o por si'a infan'o .
En tiu ĉi minut'o preter'ir'as la abat'o de la monaĥ'ej'o , la nobl'a ju'a'n perez de marchena .
Est'u por ĉiam ben'it'a tiu ĉi okaz'a renkont'o , kiu don'is al li la plej bon'a'n amik'o'n , sen kies help'o li ebl'e neniam ek'vid'us tiu'n ĉi mar'o'n !
Se li ating'os si'a'n cel'o'n kaj plej mal'long'a voj'o al hind'uj'o est'os el'trov'it'a , la mond'o dank'os tio'n ĉi tiom sam'e al perez de marchena , kiom al li , kristofor'o kolumb'o .
Ho , li rekompenc'os ind'e tiu'n ĉi lum'a'n nobl'a'n kap'o'n !
Jen li , frap'it'a de la majest'a ekster'aĵ'o de la ĉirkaŭ'ŝir'it'a migr'ant'o , halt'as kaj demand'as li'n , kiu li est'as .
Kaj la migr'ant'o komenc'as rakont'i pri si'a mal'ĝoj'a migr'ad'o kaj ne sen mir'o trov'as en la monaĥ'o -francisk'an'o hom'o'n , kiu tut'e li'n kompren'as .
Oni gast'am'e invit'as li'n est'i gast'o en la monaĥ'ej'o ; la abat'o send'as en la urb'o'n pal'os invit'i si'a'n amik'o'n , la kurac'ist'o'n fernandez , kaj en la modest'a andaluz'a monaĥ'ej'o komenc'iĝ'as varm'a'j pri'parol'ad'o'j de li'a projekt'o .
Jes , tiu'j ĉi hom'o'j kompren'as li'n , antaŭ tia'j hom'o'j est'as ind'e parol'i .
Li entuziasm'ig'as ili'n per si'a flam'ec'o kaj elokvent'ec'o ; ili kun'e pentr'as bel'a'j'n pentr'aĵ'o'j'n de la est'ont'ec'o , kre'it'a per la efektiv'ig'o de li'a ekspedici'o , kaj perez de marchena direkt'as li'n al la reĝ'a kort'eg'o .
Li'a fil'o rest'os tie ĉi en la monaĥ'ej'o por eduk'ad'o , kaj li kun la leter'o de la abat'o al talabera , la konfes'pren'ant'o de la reĝ'in'o , dev'as vetur'i kordov'o'n .
Talabera est'as person'o influ'a , kaj la amik'o'j dis'ir'as , plen'a'j de la plej lum'a'j esper'o'j .
Li ven'as kordov'o'n kaj prezent'as si'n al talabera .
Neniam li forges'os , per kia fier'a rigard'o renkont'is li'n la konfes'pren'ant'o de la reĝ'in'o .
Li est'as vest'it'a mal'riĉ'e kaj mal'bon'e ; li'a parol'o tuj montr'as en li ali'land'ul'o'n : sen'dub'e tio ĉi est'as unu el tiu'j mult'eg'a'j aventur'ist'o'j , kiu'j nur serĉ'as okaz'o'n kapt'i fiŝ'o'j'n en mal'klar'a akv'o .
Li'a projekt'o ?
Talabera bon'kor'e aŭskult'as tiu'n ĉi sen'senc'aĵ'o'n , kaj li ne dub'as , ke la kre'int'o de la projekt'o mem ne pov'as kred'i tia'n absurd'o'n , t.e. ke antaŭ li star'as simpl'e lert'a ĉarlatan'o .
Sed li tro bon'e kon'as la hom'a'n anim'o'n , por permes'i , ke oni li'n tiel sen'ceremoni'e tromp'u .
Ne , li absolut'e per nenio pov'as serv'i al la pet'ant'o : la projekt'o est'as infan'e naiv'a , kaj li kompren'ebl'e ne pov'as raport'i pri tia'j afer'o'j al la reĝ'a'j moŝt'o'j .
Ĉu ju'a'n perez pens'is pri tia akcept'o , kiam li skrib'is si'a'n leter'o'n al talabera ?
Ankoraŭ unu foj'o'n oni dev'as humil'iĝ'i al la fort'o de la cirkonstanc'o'j kaj al la fort'o de la mal'kler'ec'o kaj serĉ'i ali'a'j'n voj'o'j'n al la reĝ'a tron'o .
La somer'o'n kaj aŭtun'o'n li loĝ'as en kordov'o , far'as kon'at'ec'o'j'n kaj trov'as eĉ amik'o'j'n por si'a afer'o : la eduk'ant'o'n de la reĝ'a'j infan'o'j , li'a'n frat'o'n , la nunci'o'n de la pap'o kaj la regn'a'n financ'estr'o'n de kastil'uj'o .
Tiu'j ĉi person'o'j bon'e kon'as la kort'eg'o'n , ĉiu'j'n ĝi'a'j'n en'ir'o'j'n kaj el'ir'o'j'n .
Est'as neces'e prezent'i li'n al la ĉef'episkop'o de toled'o , pedro gonzalez de mendoza , kies vort'o ĉe la kort'eg'o hav'as pli grand'a'n signif'o'n , ol la opini'o'j de talabera .
La ge'reĝ'o'j nenio'n entrepren'as sen la konsil'o de tiu ĉi grav'a person'o .
Tio ĉi est'as la plej cert'a voj'o , kaj ĝi efektiv'e al'konduk'as al la dezir'it'a cel'o : mendoza aranĝ'as por li aŭdienc'o'n .
Trankvil'e kaj fier'e li aper'as antaŭ la reĝ'a par'o .
Li est'as mal'riĉ'e vest'it'a , sed li'a parol'o spir'as konsci'o'n de si'a propr'a ind'o , li'a'j cert'a'j klar'ig'o'j montr'as en li rimark'ind'a'n mar'ist'o'n , eĉ instru'it'ul'o'n , kiu long'e kaj mult'e pens'is pri tio , kio'n li parol'as .
Li nenio'n pet'as : li far'as al kastil'uj'o kaj leon'uj'o preskaŭ fabel'a'n propon'o'n —riĉ'iĝ'i per plej facil'a rimed'o : per efektiv'ig'o de li'a projekt'o .
Oni don'u al li la ebl'o'n ir'i en la mar'o'n —kaj li solv'os la etern'a'n problem'o'n , li trov'os tiu'n ĉi nov'a'n filozofi'a'n ŝton'o'n —la plej mal'long'a'n voj'o'n al hind'uj'o , —kaj hispan'uj'o far'iĝ'os la plej riĉ'a land'o de la mond'o .
Kaj tiu ĉi propon'o est'as far'at'a tiel simpl'e , tiel mem'fid'e , ke antaŭ la ge'reĝ'o'j star'as aŭ frenez'ul'o , aŭ efektiv'e ekster'ordinar'a hom'o .
Tiu'n ĉi demand'o'n dev'as decid'i instru'it'a'j hom'o'j ; talabera dev'as kun'vok'i komisi'o'n , por pri'konsider'ad'o de tia ne'ordinar'a propon'o kaj raport'i al la reĝ'a'j moŝt'o'j pri la rezultat'o'j de la konsil'iĝ'o .
La plu'a ir'o de la afer'o depend'os de la respond'o de la komisi'o .
Kaj jen en la monaĥ'ej'o de la sankt'a stefan'o la komisi'o komenc'as la esplor'ad'o'n de li'a projekt'o .
Di'o vid'as , ke li est'as bon'a katolik'o : ĉu li ne pens'as pri konvert'ad'o de idol'ist'o'j al krist'an'ec'o ?
Ĉu li ne rev'as al'port'i ĉiu'j'n si'a'j'n est'ont'a'j'n riĉ'ec'o'j'n al ankoraŭ pli grand'a cel'o —liber'ig'o de la tomb'o de di'o ?
Sed la membr'o'j de la komisi'o est'as profund'a'j mal'kler'ul'o'j .
Ili cit'as lactantius’on kaj dir'as , ke la projekt'o kontraŭ'parol'as al li , sekv'e ĝi est'as sen'senc'a kaj eĉ herez'a .
Jes , lac'tan'ti'us !
Sen'dub'e li est'is grand'a hom'o kaj bon'a krist'an'o , sed tio ĉi ne mal'help'is al li skrib'i mal'saĝ'aĵ'o'j'n pri la form'o de la ter'o .
Li leg'is kaj re'leg'ad'is tiu'n ĉi mal'feliĉ'a'n lok'o'n el la iii libr'o de la “di'a'j instru'o'j ”; per tiu ĉi lok'o oni pik'ad'is al li la okul'o'j'n , ĝi apenaŭ ne mort'ig'is li'a'n grand'a'n entrepren'o'n ; li sci'as ĝi'n parker'e .
“Kiu est'as tiom sen'prudent'a , ke li pov'as kred'i , ke ekzist'as hom'o'j , kiu'j ir'as kun la pied'o'j supr'e kaj ten'as la kap'o'n mal'supr'e'n ; ke ĉio , kio tie ĉi kuŝ'as , tie pend'as , ke la herb'o kaj arb'o'j tie kresk'as mal'supr'e'n , ke pluv'o kaj hajl'o fal'as tie de mal'supr'e supr'e'n ?
”Kaj jen tiu ĉi mizer'a rimark'o apenaŭ ne mort'ig'is la cel'o'n de li'a tut'a viv'o !
Post'e ven'as cit'o el aŭgust'in'us : “instru'o pri antipod'o'j est'as ne'konform'a al la princip'o'j de la religi'o , ĉar tio ĉi signif'us , ke ekzist'as hom'o'j , kiu'j ne de'ven'as de adam'o , ĉar est'as ne'ebl'e , ke ili est'u trans'ir'int'a'j trans la ocean'o'n , kiu ĉirkaŭ'as la tut'a'n ter'o'n !
”Post'e ven'as jam simpl'e mal'saĝ'aĵ'o'j , ekzempl'e de tia spec'o , ke la ekspedici'o ne pov'os ven'i re'turn'e'n , ĉar la ŝip'o'j , dank’ al la el'fleks'it'ec'o de la ter'o , dev'us naĝ'i de mal'supr'e supr'e'n .
Kaj li dev'is disput'i kun tiu'j ĉi sovaĝ'a'j mal'kler'ul'o'j kaj ankoraŭ dank'i di'o'n , ke oni ne kulp'ig'is li'n je herez'o kaj ke prosper'is al li konvink'i almenaŭ kelk'a'j'n person'o'j'n .
Sed la plej grand'a part'o de la membr'o'j de la komisi'o firm'e decid'as , ke la projekt'o sen'kondiĉ'e est'as absurd'a .
Kaj dum daŭr'as la disput'o'j inter ili , la ge'reĝ'o'j , okup'it'a'j je milit'o , for'vetur'as kordov'o'n , kaj la konsil'iĝ'o'j de la komisi'o ĉes'as .
Nun komenc'iĝ'as la tag'o'j de li'a'j plej pez'a'j sufer'o'j .
Li sekv'as post la kort'eg'o .
De'nov'e li komenc'as el'don'ad'o'n de kart'o'j kaj jar'o'n post jar'o , kvar mal'facil'a'j'n jar'o'j'n , iel trab'at'as si'n , ne for'las'ant'e si'a'n cel'o'n , atend'ant'e , kiel almoz'o'n , kiam al la reĝ'a'j moŝt'o'j plaĉ'os re'memor'i pri la mal'riĉ'a genu'an'o .
Jes , kvar sen'fin'a'j , terur'a'j jar'o'j , plen'a'j de trans'ir'o'j de esper'o al mal'esper'o , de rev'o pri est'ont'a'j riĉ'ec'o'j al mal'sat'o , al mal'facil'a batal'ad'o pro pec'o da pan'o .
Li send'as si'a'n frat'o'n angl'uj'o'n , al la reĝ'o henrik'o vi'i , por far'i en li'a nom'o propon'o'n el'serĉ'i voj'o'n al hind'uj'o .
Sed la frat'o re'ven'as kun mal'ĝoj'a respond'o .
Ankoraŭ unu bat'o kaj ankoraŭ unu foj'o'n oni dev'as humil'iĝ'i .
Griz'ec'o , kiu jam long'e montr'iĝ'is en li'a'j har'o'j , ĉiam pli kaj pli blank'ig'as li'a'n nobl'a'n kap'o'n , sed antaŭ li'a energi'o est'as sen'fort'a eĉ la temp'o mem .
Li hav'as jam la aĝ'o'n de 65 jar'o'j , kiam la reĝ'o de'nov'e kun'vok'as komisi'o'n .
Kaj talabera kun plen'a plezur'o far'as al la reĝ'o raport'o'n en ĝi'a nom'o : la projekt'o de kristofor'o kolumb'o est'as simpl'e sen'senc'aĵ'o .
Sed la konvink'it'a'j de li membr'o'j de la komisi'o fin'e el'paŝ'as por li .
Ili aper'as antaŭ la reĝ'o kaj defend'as li'a'n plan'o'n , kaj ebl'e nur dank’ al tiu ĉi defend'o la reĝ'o promes'as de'nov'e tra'rigard'i li'a'n propon'o'n —post la fin'o de la milit'o kun la maŭr'o'j .
Tio ĉi est'as super ĉiu'j hom'a'j fort'o'j !
Mal'esper'o li'n atak'as : oni pov'as pens'i , ke tiu'j ĉi sinjor'o'j esper'as , ke li neniam mort'os .
Li turn'as si'n al la riĉ'a grand'sinjor'o medinaceli , sed tiu , kvankam li eĉ kun'sent'as al li , ne pov'as arm'i ekspedici'o'n : tio ĉi est'us konkur'i kun la reĝ'o mem .
Nur li kaj la ĉiel'o sci'as , kio'n li tra'viv'is en la daŭr'o de tiu temp'o !
Fin'e el tiu ĉi mal'lum'eg'o ek'bril'et'as radi'o da lum'o : la reĝ'o de franc'uj'o afabl'e invit'as li'n al si .
Li'a energi'o de'nov'e vek'iĝ'as en si'a tut'a fort'o .
Sur hispan'a'j aŭ franc'a'j ŝip'o'j —li en'penetr'os en tiu'n ĉi kvazaŭ en'sorĉ'it'a'n por li mar'o'n !
Li rapid'as al perez .
Antaŭ ses jar'o'j li for'las'is la palosan monaĥ'ej'o'n , kaj fort'e mal'jun'iĝ'int'a li nun de'nov'e en'ir'as en ĝi'n .
Grand'a est'as la mal'ĝoj'o de la nobl'a perez , kiam li aŭd'as la long'a'n rakont'o'n de si'a amik'o pri li'a'j mal'sukces'o'j .
Ĉu efektiv'e li'a patr'uj'o montr'iĝ'os tiel blind'a , ĉu efektiv'e ĝi permes'os , ke ali'a naci'o efektiv'ig'u la grand'a'n plan'o'n de li'a amik'o ?
Tio ĉi ne dev'as est'i !
Kaj li pet'as kolumb'o'n atend'i , ĝis li far'os la last'a'n prov'o'n .
Iam li est'is konfes'pren'ant'o de la reĝ'in'o , kaj nun li skrib'e pet'as ŝi'n permes'i al li ven'i al la kort'eg'o por defend'i la projekt'o'n de si'a amik'o .
Ne sen mal'trankvil'o la amik'o'j atend'as la respond'o'n de la reĝ'in'o .
Fin'e ĝi est'as ricev'it'a : al perez de marchena est'as permes'it'e ven'i al la kort'eg'o , kaj kolumb'o'n oni pet'as atend'i iom kun si'a for'vetur'o .
Tiam perez aper'as antaŭ la reĝ'in'o .
Kun flam'a elokvent'ec'o li defend'as la plan'o'n de si'a amik'o .
Li montr'as al la reĝ'in'o la grand'eg'a'j'n sekv'o'j'n de la mal'kovr'o de nov'a voj'o ; li antaŭ'dir'as al ŝi , ke ond'eg'o'j da or'o en'verŝ'iĝ'os hispan'uj'o'n ; li prezent'as al ŝi , la pi'a reĝ'in'o , pentr'aĵ'o'n de vast'a krist'an'a predik'ad'o , parol'as al ŝi pri la milion'o'j da nov'a'j serv'ant'o'j de krist'o kaj pri tio , ke la sav'o de tiu'j ĉi milion'o'j da anim'o'j aparten'os antaŭ ĉio al ŝi kaj jam post'e al kristofor'o kolumb'o , kiu montr'os la voj'o'n al tiu'j ĉi pere'ant'a'j anim'o'j .
Antaŭ tia pentr'aĵ'o la reĝ'in'o ne pov'as si'n re'ten'i , kaj ŝi difin'as komisiulojn’por trakt'i kun kolumb'o .
Pas'is mult'e da temp'o de la tag'o , kiam li respond'is per fier'a rifuz'o la propon'o'n re'komenc'i trakt'ad'o'n kun la reĝ'o de portugal'uj'o , sed , kiel antaŭ'e , antaŭ la komisi'ul'o'j nun aper'as ne pet'ant'o , sed batal'ant'o por la majest'ec'o de si'a ide'o .
Li met'as si'a'j'n kondiĉ'o'j'n : li , kristofor'o kolumb'o , est'os far'it'a grand'a admiral'o de hispan'uj'o , li est'os far'it'a vic'reĝ'o de la nov'e mal'kovr'ot'a'j land'o'j , li ricev'os la dek'on'o'n de ĉiu'j mult'e'kost'a'j produkt'aĵ'o'j , kiu'j est'os akir'it'a'j en tiu'j ĉi land'o'j .
La rajt'o'n por si'a'j postul'o'j li pag'is per kar'a kost'o , kaj van'e la indign'ig'it'a talabera kri'as pri avid'ec'o kaj arogant'ec'o de la genu'a ĉarlatan'o .
Li ne mir'as talabera'n .
Sed li est'as frap'it'a kaj profund'e indign'ig'it'a , kiam oni raport'as al li en la nom'o de la reĝ'in'o , ke li'a'j postul'o'j est'as iom tro grand'a'j kaj ke est'us bon'e , ke li ili'n mal'grand'ig'u .
La reĝ'in'o , kiel ŝajn'as , pens'as , ke antaŭ ŝi star'as vend'ist'o , kiu postul'as tri foj'o'j'n pli mult'e , por ke li hav'u , de kio far'i rabat'o'n .
Sed li sci'as pli ol ŝi , kio'n li pov'as postul'i , kaj li pet'as raport'i al la reĝ'in'o , ke li pov'as konsent'i nenia'j'n ced'o'j'n .
Li'a rifuz'o est'as preskaŭ rifuz'o de la cel'o de si'a viv'o ; ĝi est'u tiel , sed li ne konsent'os mal'nobl'a'n mal'alt'iĝ'o'n .
Kaj li for'vetur'as , kun firm'a decid'o for'las'i por ĉiam tiu'n ĉi sen'dank'a'n land'o'n .
Sed dum li , kun prem'ant'a mal'ĝoj'o en la kor'o , vetur'as sur la voj'o al grenad'o , en santa fe est'as decid'at'a li'a sort'o .
La regn'a financ'estr'o de kastil'uj'o kaj sant -angel , la kolekt'ist'o de la de'pag'o'j por preĝ'ej'o'j —du saĝ'a'j hom'o'j —decid'as al'paŝ'i al la last'a rimed'o .
Ili pet'as aŭdienc'o'n ĉe la reĝ'in'o kaj pet'eg'as ŝi'n ne rifuz'i la postul'o'j'n de la fier'a genu'an'o .
Ili est'as financ'ist'o'j , kaj neniu pov'as montr'i al isabella pli bon'e ol ili ĉiu'j'n profit'o'j'n de la efektiv'ig'o de li'a projekt'o .
Kred'ebl'e ili'a'j parol'o'j est'as konvink'a'j , se la entuziasm'ig'it'a reĝ'in'o ek'kri'as , ke ŝi pro'don'os si'a'j'n briliant'o'j'n , por arm'i ekspedici'o'n .
Tiam sant -angel respond'as al ŝi , ke tia ofer'o ne est'as bezon'a , ĉar li est'as pret'a don'i al la reĝ'in'o rimed'o'j'n prunt'e el la preĝ'ej'a'j en'spez'o'j .
Kaj el santa fe al grenad'o jam rapid'as kurier'o , ating'as la mal'riĉ'e vest'it'a'n vojaĝ'ant'o'n apud grenad'o kaj raport'as al li , ke ŝi'a moŝt'o la reĝ'in'o de kastil'uj'o pet'as li'n re'ven'i en santa fe .
De'nov'e la mal'varm'a mal'esper'o ced'as lok'o'n al ek'bril'o de lum'a esper'o , kaj li turn'as la ĉeval'o'n re'turn'e'n .
Li est'as en santa fe , li est'as akcept'it'a de la reĝ'in'o ; la 17 -an de april'o de la jar'o 1492 li sub'skrib'as la kontrakt'o'n .
Nun li est'as sur la voj'o al si'a cel'o .
Dum daŭr'as la prepar'o'j al la ekspedici'o , li est'as bon'a gast'o ĉe la ge'reĝ'o'j ; kun plezur'o ili aŭskult'as li'n , kiam li , plen'a de jun'ul'a flam'ec'o , parol'as al ili pri la konvert'ad'o de la idol'ist'o'j de azi'o al krist'an'ec'o kaj modest'e komunik'as al ili si'a'j'n esper'o'j'n efektiv'ig'i ankoraŭ pli alt'a'n cel'o'n de si'a viv'o —ofer'i la kolekt'ot'a'j'n de li riĉ'ec'o'j'n por la liber'ig'o de la tomb'o de krist'o .
La pi'a reĝ'in'o aŭskult'as kun profund'a interes'o si'a'n nobl'a'n kun'parol'ant'o'n .
Tiu'j ĉi tag'o'j almenaŭ iom rekompenc'as li'n por la mal'facil'a pas'int'aĵ'o .
Kaj fin'e ven'as la long'e dezir'it'a minut'o : li kolekt'as en pal'os brav'ul'o'j'n por si'a'j tri karavel'o'j .
Sed la brav'a'j mar'ist'o'j de pal'os est'as tim'ig'it'a'j de li'a ekspedici'o .
Kun help'o al li ven'as la kuraĝ'a mar'ist'o marten'o alonzo pinzon ; li entuziasm'ig'as per si'a ekzempl'o la ŝip'an'o'j'n , kaj en vendred'o , la 3 -an de aŭgust'o , la tri karavel'o'j fin'e for'puŝ'as si'n de la bord'o , plen'ig'it'a de popol'o , kaj sub kri'o'j de bon'dezir'o'j de la rigard'ant'o'j ili kuraĝ'e el'vetur'as renkont'e'n al la mal'lum'a est'ont'ec'o .
Fin'e efektiv'iĝ'is li'a rev'o , fin'e li est'as sur la mar'o !
Sed ankaŭ sur la mar'o , kiel sur la ter'o , la sort'o daŭr'ig'as met'ad'i al li mal'help'o'j'n .
La direkt'il'ist'o de “pint'a ”, sub'aĉet'it'a de ĝi'a mastr'o , difekt'as la direkt'il'o'n , por ke la karavel'o re'ir'u paloson .
Kvar semajn'o'j pas'as por la bon'ig'ad'o de la karavel'o'j apud la kanari'a'j insul'o'j ; la ŝip'an'o'j kri'as , ke tio ĉi est'as mal'bon'a antaŭ'sign'o .
Ĉio tim'ig'as tiu'j'n ĉi mal'saĝ'ul'o'j'n —eĉ la vulkan'o teneriffa .
Ju pli profund'e li penetr'as en la ocean'o'n , des pli grand'a ĉiu'foj'e est'as la terur'o de la ŝip'an'o'j .
En la inter'spac'o de du'cent mejl'o'j de la insul'o ferro komenc'iĝ'as de'klin'iĝ'o de la magnet'a montr'il'o —nov'a terur'o por la ŝip'an'o'j .
La admiral'o dev'as mal'alt'iĝ'i al la plej mal'agrabl'a ruz'o : konduk'i du tag'libr'o'j'n , unu —ver'a'n —por la ge'reĝ'o'j , la du'a'n —kun pli mal'grand'ig'it'a'j mezur'o'j de la tra'vetur'it'a voj'o —por la tim'em'a ŝip'an'ar'o .
La mal'kontent'ec'o de tiu ĉi last'a kresk'as kun ĉiu tag'o , kaj jen hieraŭ ĝi akcept'is la form'o'n de ne'kaŝ'it'a ribel'o .
Kio'n pov'as far'i li sol'a kontraŭ cent du'dek hom'o'j ?
Kiel dron'ant'o kapt'as pajl'et'o'n , tiel li serĉ'as sav'o'n en tri'tag'a lim'temp'o .
Se en la daŭr'o de tiu'j ĉi 72 hor'o'j li ne ek'vid'os ter'o'n —li ek'ir'os re'turn'e'n .
Ĉio est'as met'it'a sur la kart'o'n : li'a tut'a viv'o .
Dek ok jar'o'j'n li kun fer'a energi'o ir'ad'is al si'a alt'a cel'o , dek ok jar'o'j'n , plen'ig'it'a'j'n de obstin'a labor'ad'o de la kap'o , mal'sukces'o'j , dis'rev'iĝ'o'j , mal'riĉ'eg'ec'o kaj eĉ mok'o'j kaj ofend'o'j .
Jes , eĉ ofend'o'j .
Ĉu en genu'o kaj en hispan'uj'o oni ne nomad'is li'n re'vist'o kaj frenez'ul'o ?
Ĉu eĉ la strat'a'j bub'o'j de kordov'o , renkont'ant'e li'n , ne montr'ad'is sur si'a'n kap'o'n , amuz'iĝ'ant'e je li , kiel je frenez'ul'o ?
La envi'o kaj sen'kaŭz'a blind'a mal'am'o de li'a'j mal'amik'o'j ir'is ankoraŭ pli mal'proksim'e'n : li'n , kiu ofer'is si'a'n tut'a'n viv'o'n al grand'a afer'o , li'n oni mal'honor'is per la nom'o ĉarlatan'o !
Sed li ĉio'n el'port'is , ĉio'n !
La mal'riĉ'eg'ec'o , mal'sat'o , fatal'a'j mal'sukces'o'j , sovaĝ'a mal'kler'ec'o , mok'o'j , kalumni'o'j —ĉio tio ĉi est'is venk'it'a de la super'hom'a fort'o de li'a persist'ec'o , kaj fin'e ven'is tiu grand'a tag'o , kiam li lev'is la vel'o'j'n en la haven'o de pal'os .
Grand'a tag'o .
Kaj jen nun , kiam ĉiu'j rigard'o'j est'as direkt'it'a'j sur li'n , kiam la tut'a mond'o kun pasi'a sci'vol'ec'o atend'as la rezultat'o'n de la hero'a entrepren'o , kiam rest'as far'i nur kelk'a'j'n paŝ'o'j'n por prav'ig'i si'a'j'n esper'o'j'n kaj la esper'o'j'n de si'a'j ne'mult'a'j varm'eg'a'j amik'o'j , por kron'i tiu'j'n ĉi dek ok jar'o'j'n —nun li est'os dev'ig'it'a ek'ir'i re'turn'e'n !
Kun hont'o kaj mal'honor'o li re'ven'os hispan'uj'o'n , kie la ek'flam'em'a reĝ'in'o pov'as ĵet'i al li en la vizaĝ'o'n la nom'o'n de tromp'ist'o , kie la mal'amik'o'j mok'ad'os li'n , la mizer'a'n aventur'ist'o'n , kaj jam neniam , neniam li hav'os la ebl'o'n efektiv'ig'i si'a'n am'at'a'n rev'o'n !
Mal'honor'o , mal'riĉ'eg'ec'o kaj romp'it'a viv'o —jen est'as ĉio , kio li'n tie atend'as , —kaj ĉio tio ĉi est'as nur tial , ke tiu ĉi tim'em'a brut'ar'o , kiu kuŝ'as sur la ferdek'o , est'as pli fort'a ol li sol'a , nur tial , ke en tiu ĉi okaz'o mal'delikat'a best'a fort'o hav'as pli grand'a'n signif'o'n , ol la spirit'a fort'o de geni'o !
Se en li'a'j man'o'j si'n trov'us la egid'o de zeŭs'o , se per unu ek'bat'o li pov'us eksterm'i tiu'n ĉi tut'a'n mal'kuraĝ'a'n best'ar'o'n , li eksterm'us ĝi'n kaj li sol'a ir'us antaŭ'e'n .
Sed la fort'o est'as sur ili'a flank'o , kaj post du tag'o'j la karavel'o'j ek'ir'os re'turn'e'n .
La admiral'o kun mal'esper'o apog'is la kap'o'n sur la man'o'j'n , kaj la plaŭd'ad'o de la akv'o sur la flank'o'j'n de “santa mari'a ”son'is en li'a'j orel'o'j kiel funebr'a sonor'ad'o .
Jes , ĉio , ĉio pere'is .
La tut'a viv'o , ĉiu'j labor'o'j kaj esper'o'j —ĉio est'as neni'ig'it'a , kaj neni'ig'it'a ĝust'e tiam , kiam ĉio kun'iĝ'is , por prav'ig'i ili'n , por el'montr'i la ĝust'ec'o'n de li'a'j supoz'o'j !
Seri'o da fakt'o'j pruv'is , ke ter'o si'n trov'as en la okcident'o , la trans'flug'o de bird'o'j klar'e parol'as pri la proksim'ec'o de tiu ĉi ter'o , la hodiaŭ'a'j trov'o'j pov'us konvink'i eĉ li'a'j'n plej obstin'a'j'n kontraŭ'ul'o'j'n .
Ĉio dir'as , ke li diven'is la grand'a'n sekret'o'n de la ocean'o , —kaj en tiu ĉi sam'a temp'o li , kiel lig'it'a agl'o , dev'as tord'i si'n en si'a'j lig'il'o'j , ne pov'ant'e ek'sving'i la potenc'a'j'n flug'il'o'j'n , por ĵet'i si'n renkont'e al tiu ĉi ter'o , kiu'n oni for'pren'as de li !
Ĉu tiu'j ĉi mal'saĝ'ul'o'j kompren'as , kio'n ili far'as , ĉu ili kompren'as , ke re'turn'iĝ'o ĝust'e nun est'as por li pli mal'bon'a ol mort'o , —ĉu ili pov'as tio'n ĉi kompren'i ?
Ĉu ili pov'as li'n kompren'i ?
!
sur la tut'a ter'a glob'o li'n kompren'as nur kelk'a'j dek'o'j da kap'o'j tiel penetr'em'a'j , kiel li , kaj ekster ili —sen'inter'romp'a mur'o da mal'amik'o'j , envi'ant'o'j kaj mal'kler'ul'o'j , kiu'j mal'am'as ĉiu'n prov'o'n el'ir'i al lum'o el tiu sovaĝ'a nokt'o , al kiu ili mem'vol'e si'n kondamn'is .
Kiel ĝoj'e kri'os tiu ĉi sovaĝ'a amas'o , kiam li mal'honor'e ven'os re'turn'e , per kia'j mok'o'j ĝi super'ĵet'os li'n , kun kia triumf'o ĝi kri'ad'os , ke ĝi est'is prav'a kaj ke li est'as simpl'e frenez'ul'o !
Sed ne grav'a ankoraŭ est'as tio , ke li est'os prem'it'a en kot'o'n kaj neni'ig'it'a : terur'a est'as tio , ke li'a ide'o , li'a infan'o , el'nutr'it'a per li'a ŝvit'o kaj sang'o , dev'os pere'i kaj pere'i ĝust'e tiam , kiam ĝi'a prav'ec'o est'as met'it'a ekster ĉia'n dub'o'n .
Ĉu est'is ne sufiĉ'a tio , kio'n li el'sufer'is —kaj por efektiv'e li dev'as el'trink'i ankoraŭ tiu'n ĉi kalik'o'n ?
Ĉu kio el'sufer'is ?
Por ke en la antaŭ'tag'o de grand'a venk'o fal'i kiel ofer'o de blind'a best'a fort'o ?
!
ĉu efektiv'e est'is absolut'e nenia senc'o en tiu'j tent'o'j , tra kiu'j li'n konduk'is la enigm'a sort'o , kaj van'e li kondamn'is si'n al la sufer'o'j de vag'a viv'o , mal'riĉ'eg'ec'o kaj mok'ad'o de mal'saĝ'ul'o'j ?
!
ne pov'as est'i !
Ankoraŭ rest'is du tag'o'j , ankoraŭ ne ĉio pere'is .
Ankoraŭ kvar'dek ok hor'o'j rest'as ĝis la fin'o de tiu ĉi batal'o kun la li'n persekut'ant'a fat'o –kaj li batal'os ĝis la fin'o mem !
La admiral'o fier'e si'n el'rekt'ig'is .
kaj subit'e li ek'ŝancel'iĝ'is , kvazaŭ en la tabl'o'n , apud kiu li sid'is , ek'bat'us tondr'a sag'o .
De la antaŭ'a karavel'o ek'tondr'is paf'eg'o .
Ter'o !
!
!
est'is la du'a hor'o je maten'o , la 12 -an de oktobr'o de la jar'o 1492 .
Sur la ferdek'o de “santa mari'a ”oni ek'aŭd'is paŝ'o'j'n de hom'o'j , vek'iĝ'int'a'j el dorm'o , kaj subit'e sur ĉiu'j tri ŝip'o'j ek'bru'is la ĝoj'a kri'o : “ter'o , ter'o !
”Li venk'is .
La admiral'o —kaj de tiu ĉi minut'o vic'reĝ'o —mal'rapid'e fal'is sur la genu'o'j'n , kaj neniam en la viv'o li'a'j lip'o'j murmur'is tia'n varm'eg'a'n preĝ'o'n .
“Ter'o !
Ter'o !
”Ĝoj'e ripet'ad'is dek'o'j da voĉ'o'j .
La admiral'o mal'laŭt'e preĝ'is .
“Te deum laudamus , te dominum confitemur ”, murmur'is la lip'o'j de la admiral'o .
“Salv'e reg'in'a ”ĥor'e bru'is la ŝip'an'ar'o .
Kaj kiam , klar'a kaj majest'a , la admiral'o aper'is sur la ferdek'o , la ŝip'an'ar'o kun estim'eg'o liber'ig'is al li voj'o'n , la ŝip'an'o'j salut'is li'n per entuziasm'a'j kri'o'j kaj , fal'ant'e antaŭ li sur la genu'o'j'n , kis'is li'a'j'n man'o'j'n .
Kaj li star'is inter ili , kiel du'on'di'o , lum'ig'it'a de la unu'a'j radi'o'j de la lev'iĝ'ant'a sun'o , salut'ant'e per trankvil'a rid'et'o “si'a'n ”ter'o'n , kaj en li'a'j okul'o'j brul'is la fajr'o de geni'o , kiu venk'is si'a'n sort'o'n .
La nokt'o de li'a viv'o fin'iĝ'is , kaj komenc'iĝ'is hel'a , solen'a tag'o .

2. La hejm'o de la meti'ist'o

    De nov -jork'a kurac'ist'o .
Re'rakont'it'a de E . Weilshräuser tiu rakont'o aper'is en le de juni'o kaj juli'o 1893.

    Unu vesper'o , en la unu'a part'o de la vintr'o , la sonor'il'o est'is fort'e ek'tir'it'a , kaj la serv'ant'in'o , kiu mal'ferm'is la pord'o'n , raport'is al mi , ke ia hom'o dezir'as parol'i kun mi .
Serv'ant'o far'as cert'a'j'n diferenc'ig'o'j'n inter “hom'o ”, “sinjor'o ”kaj “person'o ”.
la hom'o star'is en la antaŭ'ĉambr'o , sed mi mir'is , kial li ne est'is raport'it'a kiel “sinjor'o ”.
li'a vest'o est'is tre pur'a , sed simpl'a , kaj el ne tre delikat'a'j ŝtof'o'j .
Li'a supr'a ĉemiz'o , tiu ĉi sign'o de pli delikat'a stat'o , est'is blank'a , en plen'a ord'o kaj preskaŭ elegant'a .
Ĉio en li montr'is cert'a'n solid'ec'o'n , sed nenio prezent'is al mi klar'ig'o'n pri li'a situaci'o en la viv'o .
Laŭ si'a ekster'aĵ'o li ŝajn'is konven'a hom'o .
Li'a parol'ad'o est'is simpl'a , klar'a , rekt'a kaj kun cert'a nuanc'o de mem'fid'ec'o , kio'n oni ĉe simpl'a hom'o ordinar'e tre mal'oft'e trov'as .
“Sinjor'o doktor'o , ”li dir'is , “mi vol'us vi'n pet'i ven'i al mi'a infan'o ; ni tim'as , ke al ĝi minac'as atak'o de krup'o .
”Mi pren'is mi'a'n ĉapel'o'n kaj prem'is li'n antaŭ'e'n , ĉar , se li'a supoz'o est'us ĝust'a , oni tie ĉi ne dev'is perd'i temp'o'n .
Ĉe tiu ĉi mal'san'o unu hor'o pov'as decid'i inter viv'o kaj mort'o .
Post minut'o ni est'is sur la strat'o kaj paŝ'is rapid'e tr'a unu el ni'a'j larĝ'a'j ale'o'j .
“La infan'o , ”li dir'is , “lud'is antaŭ la pord'o , manĝ'is kun apetit'o si'a'n vesper'manĝ'o'n , ir'is post'e dorm'i , kaj antaŭ mal'long'e ĝi vek'iĝ'is tre raŭk'a kaj kun sufok'a tus'ad'o .
”Tiu ĉi okaz'o prezent'is preskaŭ nenia'n dub'o'n , kaj mi rapid'ig'is mi'a'j'n paŝ'o'j'n kaj post kelk'a'j minut'o'j mi ating'is kun mi'a akompan'ant'o la pord'o'n de la dom'o .
Ni lev'ad'is ni'n ĉiam pli kaj pli alt'e ĝis la kvar'a etaĝ'o .
La last'a etaĝ'o de la ŝtup'ar'o est'is kovr'it'a per tapiŝ'o'j , kaj de supr'e lum'is al ni mal'grand'a lamp'o .
Antaŭ la pord'o kuŝ'is bon'eg'a kaj tre fortik'a mat'o .
Vi post'e vid'os , kial mi turn'as atent'o'n sur tiu'j'n ĉi mal'grand'a'j'n detal'aĵ'o'j'n .
Mi en'ir'is en la mal'ferm'it'a'n pord'o'n kaj est'is salut'it'a de sufiĉ'e bel'a , pur'e kaj ord'e vest'it'a vir'in'o , kiu ne pov'is est'i iu ali'a , ol la edz'in'o de mi'a akompan'ant'o .
“Mi ĝoj'as , ke vi tiel baldaŭ ven'is , ”ŝi salut'is mi'n kun mol'a , pur'a akcent'o .
“Vil'ĉj'o , kiel ŝajn'as , est'as tiel el'turment'it'a , ke li apenaŭ pov'as spir'i .
”Kaj post minut'o , kiam ni al'ir'is al li'a lit'o , mi aŭd'is la sen'dub'a'n son'o'n de krup'o , kiu tut'e prav'e plen'ig'is per tia tim'o la kor'o'j'n de la ge'patr'o'j .
“Ĉu tio ĉi est'as krup'o , sinjor'o doktor'o ?
”Demand'is la patr'o kun ekscit'it'a voĉ'o , kiam mi klin'is mi'n super la infan'o'n , bel'a'n tri'jar'a'n knab'o'n .
“Sen'dub'e , tre serioz'a atak'o .
De kiam la afer'o ek'ŝajn'is al vi suspekt'a ?
“Antaŭ ĉirkaŭ unu hor'o , ”est'is la respond'o , en kiu son'is fort'ec'o de karakter'o .
Mi ek'rigard'is la patr'in'o'n .
Ŝi est'is tre pal'a , sed ne kuraĝ'is parol'i .
“En tia okaz'o est'as kred'ebl'e nur tre mal'mult'e da danĝer'o , ”mi dir'is , “sed ni dev'as tamen io'n far'i .
Ĉu vi hav'as akv'o'n en la dom'o ?
”La vir'o al'ir'is al unu kabinet'o , mal'ferm'is du pord'o'j'n , kaj oni pov'is nun vid'i bel'a'n ban'a'n kuv'o'n , part'e plen'ig'it'a'n de akv'o .
Tio ĉi est'is pli , ol mi kuraĝ'is esper'i , sed mi ne hav'is temp'o'n , por mir'i .
La mal'grand'a knab'o est'is en fort'a febr'o kaj mal'facil'e batal'ad'is pro spir'o .
Mi el'pren'is li'n el li'a varm'a lit'o , en kiu li kuŝ'is sur bel'a har'a matrac'o , je kiu nenia princ'o bezon'us hont'i , sen'vest'ig'is li'n de li'a'j nokt'a'j vest'o'j , star'ig'is li'n en la kuv'o'n kaj ordon'is al li'a patr'o verŝ'i tri sitel'o'j'n da mal'varm'a akv'o super li'a'n kol'o'n kaj brust'o'n , dum mi per mi'a man'o energi'e li'n frot'ad'is .
Post'e ni li'n sek'ig'is kaj frot'ad'is tiel long'e , ĝis la tut'a korp'o far'iĝ'is flam'e ruĝ'a .
Post'e mi el'tord'is grand'a'n viŝ'il'o'n , tremp'it'a'n en mal'varm'a'n akv'o'n , met'is ĝi'n ĉirkaŭ li'a'n kol'o'n kaj en'volv'is li'n en lan'a'j'n lit'kovr'il'o'j'n .
La mal'grand'a brav'a knab'o ĉio'n trankvil'e el'port'is , kvazaŭ li kompren'us , ke en apud'est'ad'o de li'a patr'o pov'us far'iĝ'i al li nenio mal'bon'a .
Post dek kvin minut'o'j aper'is riĉ'a ŝvit'ad'o , la infan'o fal'is en san'a'n dorm'o'n kaj pov'is de'nov'e liber'e spir'i .
La danĝer'o pas'is ; tiel rapid'e pas'as tiu ĉi mal'san'o kaj tiel facil'e ĝi est'as kurac'at'a .
La zorg'o'plen'a vizaĝ'o de la patr'o hel'iĝ'is , kaj super la vizaĝ'o'n de la patr'in'o kur'is radi'o de feliĉ'o .
Mi direkt'ad'is mi'a'j'n rigard'o'j'n de unu al la ali'a , kaj pli ol iam mi est'is en dub'o , kia'n pozici'o'n en la viv'o ili pov'as okup'i .
Sign'o'j de eminent'a de'ven'o aŭ pli alt'a eduk'o ne est'is vid'ebl'a'j ; ili ne far'is la impres'o'n de bon'klas'a'j hom'o'j , kiu'j fal'is en mal'riĉ'ec'o'n .
Pli ĝust'e ŝajn'is , ke ni hav'as tie ĉi okaz'o'n kontraŭ'a'n : ŝajn'is pli ĝust'e , ke ili de pli mal'alt'a ŝtup'o de la viv'o lev'is si'n al pli alt'a .
Mi rigard'is ĉirkaŭ'e'n en la ĉambr'o , kiu okaz'e est'is la dorm'o'ĉambr'o .
Ĉio est'is en plej bon'a ord'o .
La lit'o'j est'is pur'a'j , sed simpl'a'j , la blank'a steb'it'a lit'kovr'il'o ne pov'is kost'i pli ol 10 ŝiling'o'j'n , sed kiel bel'e ĝi el'rigard'is !
La blank'a'j flank'kurten'o'j est'is el mal'kar'a muslin'o , sed ili'a'j fald'o'j pend'is tiel dens'e , kvazaŭ ili est'us el damask'o —kaj kiel konven'e ili el'rigard'is !
La ban'a'n kuv'o'n kun la dens'e fald'it'a'j kurten'o'j mi ne pov'is taks'i pli ol 10 dolar'o'j .
La tualet'a tabl'o de elegant'a form'o kaj tut'e kovr'it'a est'is sen'dub'e el pin'a lign'o kaj kost'is du'on'o'n da dolar'o .
La pentr'aĵ'o'j sur la mur'o est'is bon'e kolor'it'a'j litograf'aĵ'o'j —pli bel'a'j , mult'e pli bel'a'j , ol ole'a'j pentr'aĵ'o'j , kiu'j'n mi vid'is en dom'o'j de milion'ul'o'j : ili pov'is kost'i po tri ĝis kvin ŝiling'o'j kaj la kadr'o'j po unu dolar'o .
La plank'o est'is kovr'it'a per bel'a'j tapiŝ'o'j , kaj la mur'o'j est'is de hel'a kolor'o .
Per unu vort'o , la ĉambr'o est'is tut'a ornam'uj'et'o —en ĉiu'j part'o'j tiel en ord'o , kvazaŭ art'ist'o ĝi'n aranĝ'is .
Las'ant'e la knab'o'n al trankvil'a dorm'ad'o kaj don'ant'e la neces'a'j'n klar'ig'o'j'n pri la ban'o post li'a vek'iĝ'o , mi ir'is kun la ge'mastr'o'j en la du'a'n ĉambr'o'n , kiu posed'is ali'a'n , sed egal'e bel'a'n aranĝ'o'n .
Oni pov'us ĝi'n pren'i por gast'o'ĉambr'o , por labor'ej'o de art'ist'o aŭ por manĝ'o'ĉambr'o .
La mur'o'j est'is kovr'it'a'j per pentr'aĵ'o'j —portret'o'j , histori'a'j skiz'o'j kaj pejzaĝ'o'j —ĉio pentr'aĵ'o'j , kiu'j'n pov'is elekt'i nur hom'o kun gust'o ĉe modest'a'j rimed'o'j , kiu'j tamen hav'as tiom sam'e grand'a'n ind'o'n , kiel bon'a'j libr'o'j .
Kaj parol'ant'e pri tiu'j ĉi last'a'j , mi dev'as tie ĉi rimark'i , ke apud la kamen'o pend'is mal'grand'a bibliotek'o , kiu ĉe la unu'a rigard'o montr'is al mi , ke ĝi en'hav'as la plej elekt'it'a'j'n trezor'o'j'n de la angl'a literatur'o .
La mastr'o ir'is al la skrib'o'tabl'o , mal'ferm'is unu fak'o'n kaj el'pren'is mon'o'n .
“Kiom mi ŝuld'as al vi , sinjor'o doktor'o ?
”Li demand'is , ten'ant'e pret'e la mon'o'n .
Lev'ant'e mi'n sur la ŝtup'ar'o'n , mi pens'is , ke mi dev'os atend'i je’ mi'a honorari'o , aŭ ke mi ĝi'n neniam ricev'os , sed nun ĉio ŝanĝ'iĝ'is .
Mi ne bezon'is nun , kiel ĝi oft'e okaz'as , sci'iĝ'i pri la pli detal'a'j cirkonstanc'o'j kaj mezur'i laŭ tio ĉi mi'a'n postul'o'n .
La hom'o star'is antaŭ mi pret'a por pag'i ; tamen vid'ebl'e li aparten'is al la klas'o de labor'ist'o'j kaj est'is tre mal'proksim'a de bon'hav'ec'o ; mi tial pov'is difin'i al li nur la plej mal'alt'a'n sum'o'n .
“Unu dolar'o ŝajn'as al mi ne sufiĉ'a , ”li respond'is .
“Vi hav'is pli grand'a'n labor'o'n , ol la sol'a'n skrib'ad'o'n de recept'o .
“Ĉu vi labor'as por vi'a sin'ten'ad'o ?
”Mi demand'is , esperant'e iom mal'kovr'i la sekret'o'n .
Li rid'et'is kaj montr'is al mi si'a'n man'o'n , kiu prezent'is la sign'o'j'n de honest'a labor'ad'o .
“Vi est'as meti'ist'o , ”mi dir'is kun la intenc'o sci'iĝ'i pli mult'e .
“Pren'u tio'n ĉi , ”li dir'is kaj met'is kun ne'rifuz'ebl'a gest'o du'dolar'a'n bank'not'o'n en mi'a'n man'o'n , “kaj mi kontent'ig'os vi'a'n sci'vol'ec'o'n , ĉar vi ja ne pov'as kaŝ'i , ke vi est'as iom sci'vol'a .
”En ĉio tio ĉi est'is la honest'a , estim'ind'a sincer'ec'o , kiu hav'is por mi apart'a'n ĉarm'o'n .
Mi met'is la bank'not'o'n en la poŝ'o'n , dum la mastr'o ir'is al la pord'o , mal'ferm'is ĝi'n kaj montr'is al mi kabinet'o'n de mez'a grand'ec'o , en kiu mi de la unu'a rigard'o ek'kon'is meti'ej'o'n de bot'ist'o .
“Vi est'as kred'ebl'e ekster'ordinar'a labor'ist'o , ”mi dir'is , ĉirkaŭ'rigard'ant'e la ĉambr'o'n , kiu ŝajn'is al mi preskaŭ luks'e mebl'it'a , dum ĉe pli proksim'a observ'ad'o de ĉiu objekt'o far'iĝ'is al mi klar'e , ke ĝi ne pov'as mult'e kost'i .
“Ne , vi erar'as .
Mi per'labor'as nur iom pli ol unu dolar'o'n en tag'o .
Mi'a edz'in'o iom help'as .
Krom la dom'a'j labor'o'j kaj la zorg'ad'o pri la infan'o ŝi per'labor'as tiom , ke ni'a semajn'a en'spez'o prezent'as mez'o'nombr'e ok dolar'o'j'n .
Ni komenc'is per nenio , kaj ni nun viv'as tiel , kiel vi vid'as .
”Tiu ĉi komfort'o , tiu ĉi konven'a aranĝ'o , kiu prezent'is preskaŭ luks'o'n , ĉio tio ĉi por ok dolar'o'j semajn'e !
Mi esprim'is mi'a'n mir'eg'o'n .
“Mi est'us en grand'a tim'o , se ni tiom dev'us el'spez'i , ”li rimark'is .
“Ni kun tio ĉi ne sol'e viv'is ĝis nun , sed ni hav'as ankaŭ jam io'n en la ŝpar'a bank'o .
“Ĉu vi vol'os est'i tiel bon'a kaj klar'ig'i al mi , kiel vi tio'n ĉi far'as ?
”Mi demand'is , ĉar mi efektiv'e fort'e vol'is sci'iĝ'i , kiel bot'ist'o kun edz'in'o kaj infan'o , per'labor'ant'e ok dolar'o'j'n semajn'e , pov'as viv'i en komfort'o kaj elegant'ec'o kaj ankoraŭ kolekt'i mon'o'n .
“Kun plezur'o , ”li respond'is , “ĉar ebl'e vi ali'a'j'n , kiu'j ne est'as en pli bon'a stat'o , ol mi , pov'os konvink'i , ke ili far'u al si si'a'n situaci'o'n kiel ebl'e plej oportun'a .
”Mi pren'is la don'it'a'n al mi seĝ'o'n , kaj ni sid'iĝ'is , dum li'a edz'in'o , aŭskult'int'e la facil'a'n kaj regul'a'n spir'ad'o'n de si'a infan'o , sid'iĝ'is , por kudr'i .
“Mi'a nom'o est'as william carter , ”li dir'is .
“Mi'a patr'o mort'is , kiam mi est'is ankoraŭ jun'a , kaj , posed'ant'e ordinar'a'n lern'ej'a'n sci'ad'o'n , mi est'is don'it'a al bot'ist'o , por lern'i .
Mi est'is grand'a am'ant'o de leg'ad'o , kaj mi'a'n liber'a'n temp'o'n mi plej'e uz'ad'is tiel , ke mi kon'at'iĝ'ad'is kun la libr'o'j el la bibliotek'o de la meti'o'lern'ant'o'j .
La plej mult'e plaĉ'is al mi la plen'a'j je saĝ'o de la viv'o verk'o'j de w .
Cobbett .
Mi decid'is sekv'i li'a'n ekzempl'o'n kaj labor'i , kiom mi pov'as , por mi'a kler'iĝ'o , kaj mi pens'as , ke mi ne van'e labor'is .
Sed la eduk'ad'o de la hom'o daŭr'as la tut'a'n viv'o'n , kaj ju pli mi lern'as , des pli mult'e mi vid'as , ke mi dev'as ankoraŭ lern'i .
Mi est'is ankoraŭ de ne'long'e sub'majstr'o , kiam mi en'am'iĝ'is en mi'a'n mari'o'n tie , kiu'n mult'a'j nom'as tre bel'a , kiu'n mi tamen ek'kon'is kiel tre bon'a'n .
”Mari'o ek'rigard'is kun tia gaj'a , ĉarm'a rid'et'o , ke la opini'o de mult'a'j ŝajn'is al mi tut'e prav'a .
“Labor'int'e unu jar'o'n kiel sub'majstr'o kaj ŝpar'int'e kelk'a'j'n dolar'o'j'n (mi hav'is grav'a'n kaŭz'o'n por ŝpari) , mi edz'iĝ'is kun mi'a mari'o .
Mi loĝ'is ĉe ŝi'a patr'o , kaj ŝi ĉirkaŭ'kudr'ad'is ŝu'o'j'n por la magazen'o , por kiu mi labor'ad'is .
Tiel ni viv'is kelk'a'j'n semajn'o'j'n en la dom'o de ŝi'a'j ge'patr'o'j , sed tio ĉi ja ne est'is ni'a propr'a hejm'o , kaj tiel ni decid'is aranĝ'i propr'a'n mastr'aĵ'o'n .
Ni pov'is pens'i nur pri modest'a loĝ'ej'o , kaj mi tut'a'n semajn'o'n serĉ'is tia'n , ĉar jen loĝ'ej'o est'is por mi tro kar'a , jen tro mizer'a .
Fin'e mi trov'is tiu'n ĉi loĝ'ej'o'n .
Ĝi est'is nov'a kaj pur'a , alt'a kaj kun bon'a aer'o , kaj mi pens'is , ke est'us oportun'e loĝ'i en ĝi .
Mi lu'is ĝi'n por kvin'dek dolar'o'j por jar'o , ĉar kvankam la loĝ'ej'o'j ĉirkaŭ ni ĉiu'j est'as pli kar'a'j , ni'a mastr'o kontent'iĝ'as je tiu ĉi sum'o , ĉar li est'as kontent'a je ni kiel lu'ant'o'j .
La loĝ'ej'o tiel jam est'is , sed ĝi est'is mal'plen'a , kaj krom ni mem ni hav'is nur tre mal'mult'e por en'port'i , sed ni gaj'e komenc'is labor'i , ni pen'ad'is per'labor'ad'i kiel ebl'e pli mult'e , ni ŝpar'is , kiom ni pov'is , —kaj vi vid'as , kio'n ni ating'is .
“Mi vid'as , sed mi ne kompren'as , ”mi dir'is kun la intenc'o aŭd'i io'n pri la mastr'um'ad'o de tiu ĉi modest'a kaj bel'a hejm'o .
“Nu , tio ĉi est'as sufiĉ'e simpl'a .
Kiam mi kun mi'a edz'in'o tie ĉi en'loĝ'iĝ'is kaj ni okup'is ni'a'n loĝ'ej'o'n kun unu tabl'o , du seĝ'o'j , unu forn'o por kuir'ad'o , unu aŭ du pat'o'j kaj unu mal'larĝ'a lit'o kun pajl'a matrac'o , ni far'is konsil'iĝ'o'n de milit'o .
Nu , kar'a mari'o , mi dir'is , ni est'as tie ĉi ; dum'e ni hav'as ankoraŭ nenio'n kaj dev'as ĉio'n ankoraŭ akir'i , kaj por tio ĉi ni pov'as kalkul'i nur je ni'a'j dek fingr'o'j .
Ni trov'is , ke ni pov'as mez'o'nombr'e per'labor'i ok dolar'o'j'n .
Ni tial decid'is viv'i tiel mal'kar'e , kiel nur ebl'e , ŝpar'i , kiom ni nur pov'os , kaj kiom ebl'e —ĉio'n far'i mem .
Ni'a pag'o por la loĝ'ej'o prezent'is la sum'o'n de unu dolar'o semajn'e , ni'a brul'a material'o , lum'ig'o , uz'ad'o de akv'o kaj ali'a'j bagatel'o'j ankoraŭ unu dolar'o'n .
Tia'n sam'a'n sum'o'n ni difin'is por vest'o'j , kaj per tio , ke ni aĉet'as la plej bon'a'j'n ŝtof'o'j'n kaj pen'as konserv'i la vest'o'j'n , kiom ni nur pov'as , ni pov'as ĉiam est'i bon'e vest'it'a'j .
Eĉ mi'a edz'in'o est'as kontent'a je si'a vest'ar'o kaj trov'as , ke krud'a silk'o po 6 ŝiling'o'j por uln'o est'as kompar'e kun la temp'o de uz'ad'o pli mal'kar'a , ol kalikot'o po 1 ŝiling'o .
Tio ĉi far'as 3 dolar'o'j'n semajn'e , kaj nun rest'as ankoraŭ la manĝ'aĵ'o'j .
Por tio ĉi mi kalkul'as por ni tri unu dolar'o'n semajn'e .
“Tio est'as unu dolar'o'n por ĉiu person'o ?
“Ne , unu dolar'o'n por ni ĉiu'j .
Ŝajn'as , ke vi est'as surpriz'it'a , sed la kalkul'o est'as ĝust'a .
“En la komenc'o ni el'spez'ad'is por tio ĉi pli mult'e , sed kun la temp'o ni lern'is viv'i pli bon'e kaj pli mal'kar'e , tiel ke post la pag'ad'o de ĉiu'j el'spez'o'j por loĝ'ej'o , hejt'ad'o , lum'ig'ad'o , vest'o'j , akv'o kaj manĝ'aĵ'o rest'as ankoraŭ pur'a super'flu'o de 4 dolar'o'j semajn'e .
Mi ne kalkul'is kompren'ebl'e flank'a'j'n el'spez'o'j'n , ekzempl'e se ni iam vizit'as la teatr'o'n aŭ koncert'o'n , aŭ hav'as gast'o'j'n ĉe ni .
”Rimark'int'e rid'et'o'n sur mi'a'j lip'o'j , li daŭr'ig'is : “jes , ni akcept'as ankaŭ gast'o'j'n kaj amuz'as ni'n ĉe tio ĉi tre bon'e .
Ia'foj'e ni hav'as dek'o'n da gast'o'j , kaj ili'a regal'ad'o per ĉokolad'o , kuk'o'j k.t.pKost'as al ni ne pli ol 2 dolar'o'j'n ; sed tio ĉi ankaŭ ne tro oft'e okaz'as .
Tiel al ni en ĉia okaz'o rest'as ankoraŭ 200 dolar'o'j jar'e , por kiu'j ni ni'n aranĝ'is , kiel vi vid'as , kaj rezerv'is kapital'et'o'n en la ŝpar'a bank'o .
“Mi vid'as ĉio'n tio'n ĉi , ”mi dir'is , “nur ne kiel vi viv'as .
Mult'a'j meti'ist'o'j el'spez'as pli ol tio'n ĉi por cigar'o'j , ne parol'ant'e jam pri drink'o'j .
Mi pet'as vi'n , rakont'u al mi , kiel vi viv'as .
“Kun plezur'o .
Mi ne fum'as cigar'o'j'n , ankaŭ ne maĉ'as tabak'o'n kaj nek mi nek mi'a edz'in'o flar'as tabak'o'n .
”La edz'in'o en'ir'is kun agrabl'a rid'et'o , sed ne inter'romp'is ni'n , ĉar ŝi pens'is , kiel ŝajn'as , ke ŝi'a edz'o ja ankaŭ sen ŝi'a help'o kompren'as parol'i .
“De la tag'o de mi'a edz'iĝ'o mi uz'is nenia'n alkohol'aĵ'o'n , nur kvar foj'o'j'n en jar'o mi trink'as glas'et'o'n da vin'o , kaj nom'e : en la fest'o de krist'o'nask'o , en la nov'a jar'o , la 4 -an de juli'o 1 kaj en la nask'o'tag'o de ni'a fil'o .
Tiu ĉi tag'o est'as por ni apart'a fest'o .
Mi leg'is sufiĉ'e da higien'a'j libr'o'j kaj sci'as , ke te'o kaj kaf'o est'as narkotik'a'j trink'aĵ'o'j sen nutr'a en'hav'o , kaj mi sufiĉ'e long'e esplor'is la manĝ'o'n kresk'aĵ'a'n kaj mi lern'is dec'e estim'i ĝi'n ; mi ek'kon'is ĝi'a'n pli grand'a'n ind'o'n en kompar'o kun la diet'o miks'it'a kaj trov'is , ke ĝi pli bon'e serv'as al mi , ol tiu ĉi last'a , kaj ĉar ni kun'e leg'as kaj eksperiment'as , tial mi'a edz'in'o pens'as tiel sam'e , kiel mi .
“Sed kio'n do vi manĝ'as kaj trink'as ?
”Mi demand'is sci'vol'e , por sci'iĝ'i , kiel mal'proksim'e la mem'eduk'it'a filozof'o progres'is en la leĝ'o'j de higien'o .
“Ven'u , kaj mi montr'os al vi , ”li dir'is , pren'ant'e kandel'o'n kaj konduk'ant'e mi'n en vast'a'n proviz'ej'o'n .
“Jen vi vid'as antaŭ ĉio muel'il'o'n , kiu kost'as al mi 10 ŝiling'o'j'n .
Ĝi muel'as mi'a'n tut'a'n gren'o'n , don'as al mi la plej freŝ'a'n kaj bel'a'n farun'o'n kaj ŝpar'as al mi la mon'o'n por muel'ad'o .
Jen est'as barel'et'o da tritik'o .
Mi aĉet'as la plej bon'a'n , kaj mi est'as cert'a , ke ĝi est'as pur'a kaj bon'a .
Ĝi kost'as mal'pli ol 3 cend'o'j por funt'o , kaj funt'o da tritik'o est'as sufiĉ'a , kiel mi sci'as , por la tag'a nutr'ad'o de hom'o .
Ni prepar'as el ĝi pan'o'n , kuk'o'n kaj kaĉ'o'n .
Jen est'as sak'o da ter'pom'o'j .
Jen est'as maiz'o .
Jen est'as fab'o'j , kest'o da riz'o , tapiok'o kaj makaron'o'j .
Jen est'as barel'et'o da plej bon'a'j pom'o'j .
Jen skatol'o kun suker'o kaj jen ni'a pot'o buter'a .
Ni pren'as ĉiu'tag'e kvart'o'n da vilaĝ'a lakt'o , kaj ni'a'j'n ceter'a'j'n manĝ'aĵ'o'j'n mi aĉet'as tie , kie mi ili'n ricev'as la plej bon'e kaj plej mal'kar'e .
Se vi kalkul'os , vi facil'e trov'os , ke unu dolar'o semajn'e por tia'j rimed'o'j de nutr'ad'o ne sol'e est'as sufiĉ'a , sed ke al ni est'as permes'it'a ĉe tio ĉi san'a kaj preskaŭ luks'a mal'sam'ec'o .
Ekster tio ĉi ni manĝ'as verd'a'j'n legom'o'j'n , frukt'o'j'n kaj ber'o'j'n , kiu'j'n al'port'as ĉiu'foj'e la respond'a jar'temp'o .
En la somer'o ni hav'as frag'o'j'n kaj persik'o'j'n , kiam ili est'as matur'a'j kaj bon'a'j ; el ĉiu'j tiu'j ĉi simpl'a'j material'o'j mi'a edz'in'o prepar'as manĝ'o'j'n , kiu'j'n mi cert'e prefer'as al la manĝ'o'j el la kuir'ej'o'j de la plej bon'a'j hotel'o'j .
”Mi aŭd'is sufiĉ'e .
Tie ĉi mi trov'is komfort'o'n , prudent'ec'o'n , gust'o'n kaj modest'a'n luks'o'n ĉe simpl'a meti'ist'o , kiu kompren'is viv'i kun mal'grand'a'j el'spez'o'j .
Kiom da sen'bezon'a'j plend'o'j pov'us est'i evit'it'a'j , kiom da ĉagren'o kaj sufer'o'j pov'us est'i for'ig'it'a'j , se ĉiu'j labor'ist'o'j viv'us tiel prudent'e , kiel vvilliam carter .
Neniam mi prem'is al iu la man'o'n kun pli sincer'a estim'o kaj kor'ec'o , ol tiam , kiam mi dir'is “bon'a'n nokt'o'n ”al tiu ĉi feliĉ'a par'o , kiu en tiu ĉi kar'a urb'o kun 8 dolar'o'j de semajn'a'j en'spez'o'j viv'as luks'e kaj riĉ'iĝ'as kaj lev'as la benk'et'o'n de bot'ist'o al la ind'o de instru'a seĝ'o de praktik'a filozof'o .
Leg'ant'o , se vi vol'as profit'i de tiu ĉi mal'grand'a histori'o , sekv'u nur la vort'o'j'n de la bibli'o : “ir'u kaj far'u tio'n sam'a'n .

3. La forges'it'a pip'o

    ”Rakont'o de A. Edelmann .
Traduk'is I. Kaminski .
Tiu rakont'o aper'is en le de juli'o 1893 .

    En unu el la pluv'a'j tag'o'j de mart'o per grand'a'j paŝ'o'j ir'is sur la kot'a strat'o de la vilaĝ'o vindirkov'o unu vilaĝ'an'o , hav'ant'a la aĝ'o'n de ĉirkaŭ tri'dek jar'o'j ; sed ŝajn'is , ke li est'as mult'e pli mal'jun'a .
Li port'is dis'ŝir'it'a'j'n lan'kitel'o'n kaj ĉemiz'o'n , tra kiu'j el'rigard'is la mal'gras'a brust'o ; li'a pied'vest'o ne est'is pli bon'a —unu flik'o sur ali'a ; el la tru'a'j pland'o'j est'is vid'at'a la pajl'a sub'stern'o ; sur la kap'o mal'dec'e sid'is dis'ŝir'it'a , gras'makul'it'a lan'a ĉap'o .
Li'a brun'a sen'form'a mal'sobr'a vizaĝ'o , sur kiu ankoraŭ rest'is sign'o'j de antaŭ'a bel'ec'o , est'is tut'a kovr'it'a per ruĝ'a'j ŝvel'a'j akn'o'j ; la okul'o'j est'is ruĝ'a'j kaj el'star'ant'a'j ; la kap'o jam bril'is en kelk'a'j lok'o'j per griz'aĵ'o .
per unu vort'o , jam laŭ la sol'a ekster'aĵ'o de la vilaĝ'an'o oni pov'is juĝ'i pri la diboĉ'a viv'o , kiu'n li konduk'is .
Kaj efektiv'e , grand'a drink'ant'o est'is tiu ĉi vilaĝ'an'o , dorote'o nilov .
Jen pas'is jam pli ol jar'o , ke li komenc'is drink'ad'i ; sed en tiu ĉi jar'o li jam hav'is temp'o'n for'drink'i si'a'n tut'a'n hav'o'n kaj la hav'o'n de si'a edz'in'o .
Li'a'n dom'o'n oni antaŭ ne'long'e vend'is publik'e por de'pag'a'j mank'orest'o'j .
Ne dezir'ant'e pri'labor'i mem la pec'o'n da ter'o , kiu rest'is ĉe li , li farm'ig'is ĝi'n , kaj la farm'a'n mon'o'n li for'drink'is en unu semajn'o .
De fru'a maten'o ĝis mal'fru'a nokt'o li pas'ig'ad'is la temp'o'n en la drink'ej'o , kaj ĉio'n , kio en'fal'is en li'a'j'n man'o'j'n , li for'port'ad'is al la drink'ej'mastr'o vavilo panfiloviĉ , kiu pro si'a bon'ec'o ne abomen'is eĉ ĉifon'o'n .
Ni'a dorote'o nilov ankaŭ est'is mal'bon'a edz'o kaj patr'o .
Li neniam pens'is pri si'a mal'sat'ant'a famili'o , kaj li'a kviet'a , bon'a edz'in'o malanja dev'is akir'ad'i la mizer'a'n ĉiu'tag'a'n nutr'aĵ'o'n por si , si'a edz'o kaj infan'o —du'jar'a bub'et'o —per kudr'ad'o , lav'ad'o aŭ ia ali'a labor'ad'o .
Sed dorote'o ne sol'e ne est'is dank'a al ŝi por tio , sed bat'ad'is ŝi'n preskaŭ ĉiu'tag'e , re'ven'ant'e hejm'e'n mal'sobr'e .
Pri si'a infan'o li tut'e ne zorg'is kaj , oni pov'as dir'i , tut'e ĝi'n ne kon'is .
Ankoraŭ antaŭ ne'long'e dorote'o nilov est'is kalkul'at'a la plej riĉ'a mastr'o en vindirkov'o .
Li hav'is vast'a'n dom'et'o'n , mult'o'n da ter'o , brut'o kaj ĉia hav'o .
Si'a'n edz'in'o'n malanja’n , kiu fraŭl'in'e est'is la plej riĉ'a kaj plej bel'a fianĉ'in'o en la tut'a vilaĝ'o , li am'is pasi'e .
Labor'ant'e fervor'e , li viv'is kviet'e kaj est'is estim'at'a de ĉiu'j vindirkov'an'o'j .
Sed “nek etern'e daŭr'as la ĝoj'o'j , nek sen'fin'a'j est'as la mal'ĝoj'o'j ”, dir'as rus'a proverb'o .
La ĝoj'o'j pas'is ankaŭ ĉe ni'a dorote'o , sed li mem est'is la kaŭz'o de tio ĉi : li amik'iĝ'is kun mal'bon'a'j koleg'o'j kaj komenc'is drink'ad'i , diboĉ'ad'i , kaj ĉio trans'turn'iĝ'is la fund'o supr'e'n .
Post unu jar'o ĉe dorote'o jam nenio rest'is —ĉio trans'ir'is al la drink'ej'mastr'o vavilo .
Nun ni vid'as dorote'o'n , si'n direkt'ant'a'n al si'a kaduk'a dom'et'o , kiu star'is sur la rand'o mem de la vilaĝ'o , modest'e al'prem'int'e si'n al la plekt'o'bar'o .
Li'a vizaĝ'o esprim'is ĉagren'o'n .
Kaj efektiv'e , ekzist'is kaŭz'o por ĉagren'o : li dev'is for'las'i en la drink'ej'o la gaj'a'n drink'ant'ar'o'n kaj for'ir'i hejm'e'n , por pren'i la pip'o'n , kiu'n li tie forges'is sur la bret'o .
la dom'et'o est'is fin'e ating'it'a , kaj li en'ir'is .
La mastr'in'o for'est'is ; ŝi for'ir'is ie'n al najbar'o , por pren'i prunt'e kelk'e da ter'pom'o'j por si'a infan'o .
La intern'aĵ'o de la dom'et'o konsist'is el mal'grand'a kavern'o , kies tri kvar'on'o'j'n okup'is grand'a rus'a forn'o .
Du'o da makul'it'a'j seĝ'o'j , tabl'o kun dis'krev'int'a tabul'o , mal'grand'a kest'et'o , en kiu est'is konserv'at'a la tut'a hav'o'rest'o de la mal'feliĉ'ul'o'j , kaj tre mal'grand'a mal'nov'a sankt'figur'o —jen est'as la tut'a ornam'aĵ'o de tiu ĉi kavern'o .
Krom tio est'is al'lig'it'a al la plafon'o lul'il'o , en kiu la infan'o de dorote'o ripoz'is per trankvil'a dorm'o .
Sur ĉio kuŝ'is la sigel'o de mal'riĉ'ec'o , tamen ĉio est'is pur'a kaj bon'ord'a , kaj sur ĉio est'is vid'at'a la man'o de bon'a kaj zorg'em'a mastr'in'o .
En'ir'ant'e , dorote'o rekt'e si'n direkt'is al la bret'o , pren'is la pip'o'n , sed ankaŭ kun'pren'is la hak'il'o'n , por ĉe la okaz'o for'port'i en la drink'ej'o'n , kaj li est'is jam kapt'int'a la ferm'il'o'n de la pord'o , por el'ir'i , sed en tiu ĉi moment'o ek'son'is en la ĉambr'o sonor'a infan'a rid'o .
Dorote'o rapid'e si'n re'turn'is .
en la lul'il'o , el'tir'ant'e la man'et'o'j'n , nur en ĉemiz'o sol'e , star'is blond'a infan'o , vek'it'a de la pez'a'j paŝ'o'j de la patr'o .
Sur la mal'grand'eg'a'j lip'et'o'j lud'is ĝoj'a rid'et'o , kaj , gaj'e balanc'ant'e la vil'a'n kapet'o'n , la infan'o babil'ad'is : “patr'et'o !
Paĉj'o !
”.
io ek'mov'iĝ'is en la mal'mol'a anim'o de dorote'o .
Mal'rapid'e li al'ir'is al la lul'il'o , el'pren'is per si'a'j mal'delikat'a'j man'o'j la infan'o'n kaj ek'kis'is ĝi'n .
La infan'o ĉirkaŭ'pren'is per si'a'j man'et'o'j la kol'o'n de la patr'o kaj al'glu'iĝ'is al li'a brust'o , gaj'e kri'et'ant'e kaj sen'ĉes'e babil'ant'e : “patr'et'o !
Paĉj'o !
”, la sol'a'j'n vort'o'j'n , kiu'j'n ĝi jam pov'is liber'e el'parol'i .
Dorote'o ek'kis'is la infan'o'n ankoraŭ unu foj'o'n kaj vol'is kuŝ'ig'i ĝi'n re'e en la lul'il'o'n .
Sed la infan'o ne de'pren'is si'a'j'n man'et'o'j'n kaj sen'de'turn'e rigard'ad'is la patr'o'n per si'a'j klar'a'j nigr'a'j okul'et'o'j .
De'nov'e io ek'pik'is la kor'o'n de dorote'o , kvazaŭ la rigard'o de la sen'kulp'a infan'o tra'brul'ig'us li'n tra'e kaj dis'fluid'ig'us la glaci'o'n , per kiu est'is kovr'it'a li'a kor'o .
Al li ŝajn'is , ke la infan'o rigard'as li'n riproĉ'e kaj ke ĝi kvazaŭ vol'as dir'i per tiu ĉi rigard'o : “patr'et'o !
Vi vol'as for'las'i mi'n , por for'ir'i en la drink'ej'o'n , for'drink'i la last'a'n hak'il'o'n , tut'e ne zorg'ant'e pri la mal'feliĉ'a panj'o , kiu nun mal'alt'ig'as si'n ĉe la najbar'o'j .
kaj kio'n don'as al vi la mal'ben'it'a drink'ad'o ?
”Li mem iel ne'vol'e ek'rigard'is en la okul'o'j'n de la infan'o .
kaj ek'trem'is , kvazaŭ en tiu ĉi spegul'o de la sen'kulp'ec'o kaj pur'ec'o li ek'vid'is si'a'n viv'o'n en ĝi'a tut'a abomen'ind'a nud'ec'o .
Mal'varm'a ŝvit'o montr'is si'n sur li'a vizaĝ'o ; li'a kor'o fort'e ek'frap'is .
Li est'is kiel en febr'o : la kap'o al li brul'is , kaj tra la korp'o tra'kur'is trem'frost'o , li'a'j pied'o'j ne vol'is li'n ten'i , kaj la ter'o kvazaŭ ŝancel'iĝ'is sub ili .
En tiu ĉi minut'o dorote'o sent'is terur'a'n intern'a'n batal'ad'o'n .
Li dezir'eg'is de'nov'e for'ir'i en la drink'ej'o'n , por diboĉ'i kun si'a'j gaj'a'j sen'zorg'a'j koleg'o'j , sed la konscienc'o , vek'it'a de la infan'a rigard'o , kvazaŭ al'forĝ'is li'n al la ter'o , al la lok'o , kie li halt'is .
en tiu ĉi minut'o la pord'o mal'ferm'iĝ'is kaj en'ir'is malanja , port'ant'e bast'aĵ'o'n kun ter'pom'o'j .
Kiam ŝi ek'vid'is si'a'n edz'o'n , star'ant'a'n kun la infan'o sur la man'o'j , ŝi preter'vol'e halt'is sur la sojl'o , kiel al'forĝ'it'a .
Dum'e li preter'vol'e ek'rigard'is ŝi'n kaj ek'vid'is tio'n , kio'n li antaŭ'e tut'e ne rimark'ad'is , tiel bon'e , tiel klar'e , kvazaŭ li'a'j okul'o'j subit'e mal'ferm'iĝ'is .
Li ek'vid'is ŝi'a'n delikat'a'n , mal'gaj'a'n vizaĝ'o'n , ŝi'a'j'n grand'a'j'n , bel'a'j'n okul'o'j'n , ŝi'a'j'n pal'a'j'n , velk'int'a'j'n lip'o'j'n kaj la vang'o'j'n , kiu'j antaŭ ne'long'e est'is ruĝ'a'j kiel papav'a flor'o .
Li ek'vid'is ĉio'n ĉi , kaj li'a vizaĝ'o ek'ruĝ'iĝ'is de hont'o .
Sed de tiu ĉi moment'o ĉes'iĝ'is la intern'a batal'o en li'a anim'o , li subit'e ek'sent'is ia'n abomen'o'n kontraŭ si mem kaj iel instinkt'e kompren'is , ke li nun por nenio en la mond'o re'ven'us en la drink'ej'o'n .
En atak'o de ĝoj'o kaj konfuz'o , kun kor'o trankvil'a , sed konsum'at'a de am'o kaj kompat'o , li rigard'is la el'turment'it'a'n vizaĝ'o'n de malanja kaj ne sci'is , kio'n dir'i .
“Bon'a'n tag'o'n , malanj'et'o , kial vi ek'tim'iĝ'is ?
”Fin'e apenaŭ el'parol'is dorote'o kaj ĉe tiu'j ĉi vort'o'j ek'rigard'is la edz'in'o'n per tia rigard'o , kiu re'memor'ig'is al la mal'feliĉ'a vir'in'o la pas'int'a'n feliĉ'a'n temp'o'n .
Ŝi kompren'is , ke ŝi nun ne dev'as li'n tim'i ; fort'e , sed ĝoj'e ek'frap'is ŝi'a kor'o , kaj klar'a rid'et'o ek'lum'ig'is ŝi'a'n vizaĝ'o'n .
Dum'e dorote'o al'ir'is al ŝi , ek'kis'is ŝi'n , kaj post'e , montr'ant'e per la okul'o'j la infan'o'n , li ek'murmur'is : “li est'os bon'a bub'o .
Li ne ek'tim'iĝ'is antaŭ mi , malanj'et'o .
Li est'os bub'o -brav'ul'o !
”Kaj de'nov'e li ĉirkaŭ'pren'is per la dekstr'a , liber'a man'o la edz'in'o'n , al'tir'is ŝi'n al si kaj mal'laŭt'e dir'is al ŝi : “mi sci'as , malanja , ke mi mult'e est'as kulp'a antaŭ vi .
sed nun est'as fin'o al ĉio , malanja .
neniam pli .
mi ĵur'as , ke mi pli ne drink'os .
ĉu vi aŭd'as , malanja .
neniam , neniam .
la infan'o est'u atest'ant'o , ke mi ĝis la mort'o ne pren'os en la buŝ'o'n tiu'n mal'ben'it'a'n trink'aĵ'o'n .“Ŝi est'is pal'a , kiel tol'o , kaj ne pov'is el'parol'i eĉ unu vort'o'n ; ŝi nur ĉirkaŭ'pren'is dorote'o'n kaj fort'e , fort'e ek'kis'is li'n .
“Mi est'as pek'a antaŭ vi , malanja ; mi dev'as pet'i vi'n kaj star'i sur la genu'o'j antaŭ vi , ĉar mi , mal'ben'it'a , pere'ig'is , tre mal'feliĉ'ig'is vi'n .
”Kaj li efektiv'e , ankoraŭ ten'ant'e la infan'o'n , mal'lev'is si'n antaŭ la edz'in'o sur la genu'o'j'n kaj fort'e klin'iĝ'is antaŭ ŝi'a'j pied'o'j .
Kaj li tiel long'e ne lev'is si'n , ĝis ŝi , laŭt'e plor'e'gant'e , lev'is li'n kaj sid'ig'is li'n sur la benk'o'n .
“Ha , mi mal'saĝ'ul'o .
mal'honor'ul'o .
grand'a mal'sobr'ul'o .“Parol'is dorote'o , sid'ant'e sur la benk'o kaj direkt'int'e si'a'j'n okul'o'j'n al la plank'o .
“Jen kio'n kaŭz'is al mi la drink'ad'o !
Vi nur pardon'u mi'n , kaj mi ĵur'as per di'o , mi ĉes'os drink'i !
Li , li est'os atest'ant'o !
”La last'a'j'n vort'o'j'n li el'parol'is , montr'ant'e per unu man'o la infan'o'n kaj la du'a'n man'o'n kun'prem'int'e en pugn'o'n .
Malanja plor'is ; ŝi fort'e bedaŭr'is si'a'n edz'o'n .
“Mi pardon'as vi'n , kar'a ; di'o kaj la hom'o'j ankaŭ vi'n pardon'os .
Nur ĉes'u , do'ĉj'o , drink'i la mal'ben'it'a'n vin'o'n ; ĝi ja pere'ig'is vi'n !
“Ho , ho , mi , mal'feliĉ'ul'o , ”ne kviet'iĝ'is dorote'o .
“Kial mi vi'n sen'kulp'a'n pere'ig'is !
.
mi nun nenio'n hav'as , nek ĉeval'o'n , nek bov'in'o'n .
kie est'is mi'a konscienc'o !
”Kaj dorote'o laŭt'e ek'ĝem'is .
Long'e konsol'ad'is li'n malanja , kiel ŝi pov'is .
Sed li tut'e trankvil'iĝ'is nur en la vesper'o .
Kaj long'e ankoraŭ ili parol'is inter si pri tio , kiel komenc'i nov'a'n viv'o'n , kaj nur tiam , kiam la vilaĝ'a sonor'il'o mal'gaj'e ek'son'is nokt'o'mez'o'n , ili si'n lev'is de apud la tabl'o .
Varm'eg'e ili preĝ'is antaŭ si'a sankt'figur'o , kaj kun feliĉ'a'j vizaĝ'o'j , sur kiu'j est'is esprim'it'a ia anĝel'a kviet'ec'o , ili ir'is dorm'i .
tiel fin'iĝ'is la feliĉ'a tag'o de ni'a'j mal'riĉ'ul'o'j .
* * *
Pas'is kelk'a'j jar'o'j .
Sur tiu lok'o , kie star'is antaŭ'e la mizer'a dom'et'o de dorote'o , star'is nun vast'a pin'a dom'o kun peron'et'o .
Apud la dom'o , gaj'e babil'ant'e , lud'is du mal'grand'a'j infan'o'j , kaj sur la peron'et'o sid'is , okup'it'a de kudr'ad'o , jun'a bel'a vir'in'o en ruĝ'a sarafan'o .
Est'is mal'facil'e re'kon'i en ŝi la antaŭ'a'n mal'san'em'a'n , pal'a'n malanja’n .
Ĝi est'is la famili'o de dorote'o , kiu sever'e plen'um'is la don'it'a'n promes'o'n kaj ĉes'ig'is si'a'n antaŭ'a'n diboĉ'a'n viv'o'n .
Kiel oft'e re'memor'ad'is la ge'edz'o'j pri tiu feliĉ'a tag'o , kiam dorote'o forges'is en la dom'o la pip'o'n kaj , por pren'i ĝi'n , ven'is el la drink'ej'o , por jam neniam tie'n re'ven'i .

4. Artur'o

    Rakont'o de V. Devjatnin tiu rakont'o aper'is en le de febr .
Ĝis april'o 1893 .

    Sinjor'in'o ann'et'o , kvankam sufiĉ'e matur'a en si'a aĝ'o (ŝi hav'is preskaŭ 50 jarojn) , tre bon'e ankoraŭ si'n konserv'is , almenaŭ laŭ ŝi'a ekster'a vid'o oni ne pov'is ŝi'n nom'i mal'jun'ul'in'o : la kolor'o de ŝi'a vizaĝ'o est'is ĉiam tiel roz'a , la dent'o'j tiel blank'a'j kaj eben'a'j , ke ia'foj'e eĉ ne'vol'e nask'iĝ'ad'is tre ofend'a por ŝi suspekt'o .
Sinjor'in'o ann'et'o , laŭ la vol'o de la sort'o , ĝis nun ankoraŭ est'as fraŭl'in'o , sed .
ŝi est'as jam vidv'in'o !
.
ŝi mem rakont'is al mi (mi ĝis nun est'as ŝi'a amiko) , ke ŝi perd'is si'a'n jun'a'n bel'a'n edz'o'n tuj post la edz'in'iĝ'o ; apenaŭ la jun'a'j ge'edz'o'j re'ven'is el la preĝ'ej'o , ŝi'a edz'o fal'is kaj mort'is !
Al li far'iĝ'is kred'ebl'e dis'ŝir'o de kor'o , tro mult'e plen'ig'it'a de am'o .
Dank’ al tiu ĉi okaz'o la mal'feliĉ'a sinjor'in'o rest'is vidv'in'o , tra'viv'int'e kun la edz'o nur proksim'um'e du'on'o'n da hor'o .
De tiu temp'o pas'is jam tri'dek jar'o'j , la am'o de sinjor'in'o ann'et'o hav'is jam temp'o'n tut'e mal'varm'iĝ'i , sed edz'in'iĝ'o en'tut'e tiom ŝi'n tim'ig'is , ke ŝi decid'is sen're'far'e jam etern'e rest'i fraŭl'in'o kaj eĉ ĵur'is sankt'e plen'um'i tiu'n ĉi decid'o'n .
Sed la petol'em'a sort'o subit'e dev'ig'as ŝi'n ankoraŭ unu foj'o'n facil'e tuŝ'i la katen'o'j'n de himene'o .
Jen kio okaz'is .
Unu foj'o'n sinjor'in'o ann'et'o vetur'is sur fervoj'o , re'ven'ant'e al la mal'grand'a urb'et'o k .
Post en'ter'ig'o de si'a kuz'o .
Okup'int'e en la vagon'o tre oportun'a'n kanap'et'o'n , ŝi vol'is ek'dorm'i , dezir'ant'e almenaŭ per tio ĉi si'n liber'ig'i de ŝi'n prem'ant'a ŝarĝ'a impres'o de mort'o , —sed subit'e , rigard'int'e okaz'e la plank'o'n , ŝi vid'is ia'n libr'o'n , forges'it'a'n kred'ebl'e de el'ir'int'a vetur'ant'o .
Sinjor'in'o ann'et'o lev'is ĝi'n kaj mal'ferm'is : tio ĉi est'is franc'a traduk'it'a roman'o sub la titol'o : “terur'a sekret'o ”.
ŝi est'is tre ĝoj'a je tiu ĉi ne'atend'it'a trov'aĵ'o kaj komenc'is avid'e leg'i paĝ'o'n post paĝ'o .
La roman'o est'is tre interes'a : en ĝi est'is terur'a'j mort'ig'o'j kaj sekret'a'j mal'aper'o'j kaj mal'feliĉ'a am'o , per unu vort'o , en ĝi est'is ĉio , kio dev'as est'i en ĝust'a roman'o , —kaj en'tut'e en la roman'o est'is tia miks'aĵ'o , ke sinjor'in'o ann'et'o nur kun grand'a mal'facil'ec'o pov'is kompren'i kvankam mal'mult'e tiu'n ĉi mir'ind'a'n produkt'aĵ'o'n de la geni'a aŭtor'o .
Tiu ĉi mal'facil'a labor'ad'o de la kap'o lac'ig'is la mal'feliĉ'a'n leg'ant'in'o'n , kaj ŝi ek'dorm'is .
jen ŝi sonĝ'as , kvazaŭ ŝi est'as ankoraŭ tre jun'a knab'in'o .
Ŝi sen'fin'e am'as li'n kaj li , bel'a , flam'a jun'ul'o , varm'eg'e , pasi'e ŝi'n am'as .
Sed la kruel'a patr'o elekt'is por ŝi mal'bel'eg'a'n , mal'jun'a'n , sen'har'a'n baron'o'n , kiu sci'as ia'n terur'a'n famili'a'n sekret'o'n de ŝi'a patr'o kaj per tio ĉi ten'as li'n en si'a'j man'o'j .
La terur'a temp'o proksim'iĝ'as : jam est'as difin'it'a la tag'o de edz'in'iĝ'o kun la baron'o .
la patr'o ŝi'n en'ŝlos'is en mal'grand'a'n ĉambr'et'o'n kaj al'star'ig'is al ŝi mal'jun'a'n diabl'ist'in'o'n serv'ant'in'o'n , kiu atent'e ŝi'n gard'as kaj ne permes'as al ŝi eĉ paŝ'o'n far'i liber'e , —kaj ŝi , mal'feliĉ'a ofer'o de la patr'a kruel'ec'o kaj de la mal'bon'eg'a baron'a volupt'o , ne pov'as eĉ sci'ig'i li'n , si'a'n am'at'a'n , pri si'a terur'a situaci'o !
.
en mal'esper'o ŝi ŝir'as si'a'j'n har'o'j'n , si'n ĵet'ad'as en la ĉambr'o , kaj fin'e , tut'e frenez'iĝ'int'e , ŝi salt'as kun kap'o mal'supr'e'n el la fenestr'o sur la pavim'o'n kaj .
ho mir'ind'aĵ'o !
.
ŝi en'fal'is en la brak'o'j'n de si'a am'ant'o !
Ili flug'as , flug'as , flug'as kun ne'kred'ebl'a rapid'ec'o en ia sorĉ'a kaleŝ'o al la rand'o de la mond'o , al plej feliĉ'a arkad'uj'o .
jen jam est'as proksim'e , al ŝi jam blov'et'is feliĉ'o .
sed subit'e post ili far'iĝ'is fort'a bru'o .
Ili rigard'as kaj .
ho , terur'o : persekut'o !
.
sur nigr'a flug'il'a ĉeval'o rapid'e flug'as la baron'o !
.
minac'e bril'as li'a'j verd'a'j okul'o'j , li'a'j har'o'j est'as dis'blov'it'a'j , li'a'j long'a'j mal'gras'a'j man'o'j kun akr'a'j kurb'a'j ung'eg'o'j est'as etend'it'a'j antaŭ'e'n .
li'a fort'a ĉeval'o flug'as kun rapid'ec'o de sag'o , dis'tranĉ'ant'e kun fajf'o la aer'o'n per si'a larĝ'a fortik'a brust'o .
ankoraŭ unu moment'o , kaj la ge'am'ant'o'j nepr'e dev'as pere'i !
.
la jun'a fraŭl'in'o pli proksim'e si'n al'prem'is al si'a kar'ul'o , ĉirkaŭ'pren'is li'n , li fort'e , dolĉ'e ŝi'n kis'is kaj .
ŝi vek'iĝ'is .
En la preskaŭ tut'e mal'plen'a vagon'o est'is mister'a du'on'lum'o : kelk'a'j lantern'o'j est'is esting'it'a'j , kaj la ankoraŭ brul'ant'a'j est'is kovr'it'a'j per mal'lum'a'j verd'a'j kurten'et'o'j , tra kiu'j ili apenaŭ ĉirkaŭ'lum'is du aŭ tri dorm'ant'a'j'n vetur'ant'o'j'n .
Sinjor'in'o ann'et'o ek'sent'is , ke iu delikat'e prem'as ŝi'a'n man'o'n , kaj nur nun ŝi ek'vid'is star'ant'a'n antaŭ ŝi sur genu'o'j ia'n ne'kon'at'a'n vir'o'n , kiu'n ŝi , mem ne kompren'ant'e per kia manier'o , fort'e ĉirkaŭ'pren'is per la mal'dekstr'a liber'a man'o .
ŝi ek'salt'is , kvazaŭ pik'it'a de serpent'o , kaj kun terur'o rigard'is ĉirkaŭ'e'n : en la vagon'o est'is tut'e silent'e .
“Kio'n vi vol'as , sinjor'o ?
”La ne'kon'at'o mal'rapid'e si'n lev'is kaj kun pet'eg'o etend'is al ŝi la man'o'j'n .
“Pardon'u !
”Li murmur'et'is : “pardon'u , se mi vi'n ne'vol'e ofend'is .
sed vi tiel afabl'e respond'ad'is mi'a'j'n kares'o'j'n , ke mi pens'is .
ho , pardon'u , pardon'u mi'n !
.“Kaj li re'e star'iĝ'is sur la genu'o'j , kapt'is ŝi'a'n man'o'n kaj al'prem'is ĝi'n al si'a'j lip'o'j .
Al sinjor'in'o ann'et'o ŝajn'is , ke tio ĉi est'as ankoraŭ sonĝ'o .
fin'e ŝi mal'laŭt'e liber'ig'is de li si'a'n man'o'n .
“Lev'u vi'n , pro di'o !
Kio'n vi far'as ?
”Ŝi dir'is al la ne'kon'at'o : “ni ja pov'as far'iĝ'i objekt'o de atent'o por ĉiu'j vetur'ant'o'j !
”Li sen'vort'e obe'is .
Sinjor'in'o ann'et'o iom post iom komenc'is trankvil'iĝ'ad'i , kaj vid'ant'e , ke la strang'a sinjor'o tut'e ne est'as por ŝi danĝer'a , sed , kontraŭ'e , li mem tim'as io'n , ŝi tut'e trankvil'iĝ'is kaj eĉ ek'interes'iĝ'is je tiu ĉi ne'atend'it'a aventur'o kaj ankaŭ je la mister'a ne'kon'at'o , kiu silent'e sid'is antaŭ ŝi sur la kanap'et'o .
Sinjor'in'o ann'et'o si'n lev'is , for'ŝov'is la kurten'et'o'n de la plej proksim'a lantern'o kaj , dank’ al ĝi'a lum'o , ek'vid'is antaŭ si bel'a'n kaj ekster'ordinar'e simpati'a'n vir'o'n en la aĝ'o de ĉirkaŭ 35 jar'o'j .
Li'a'j dens'a'j nigr'a'j ond'a'j har'o'j kun intenc'a ne'zorg'ec'o est'is for'ĵet'it'a'j post'e'n kaj bon'e ombr'is la agrabl'a'n pal'ec'o'n de la bel'a mal'dik'a vizaĝ'o kun mal'grand'a barb'et'o ; la viv'a'j esprim'a'j okul'o'j de ia ne'difin'it'a kolor'o lum'is de sent'o , kiu'n tuj oni ne pov'as kompren'i , —sed tiu ĉi sent'o hav'is ia'n for'log'ant'a'n fort'o'n .
sinjor'in'o ann'et'o nun re'memor'is , ke ŝi sufiĉ'e oft'e renkont'ad'is tiu'n ĉi bel'ul'o'n sur la strat'o en k .
, —kaj sekv'e li est'as al ŝi iom kon'at'a .
Si decid'is ek'parol'i kun li .
“Pardon'u , ”ŝi komenc'is , “mi'a'n ne tut'e modest'a'n demand'o'n , sed mi tre vol'as sci'i , kiu vi est'as .
Al mi ŝajn'as , ke mi vi'n renkont'ad'is en k .
, kaj tial .
tial vi'a vizaĝ'o est'as al mi iom kon'at'a .
De kie , kie'n kaj pro kio vi vetur'as ?
”La ne'kon'at'o ek'ĝem'is .
“Tro mal'gaj'a kaj , la plej grav'a , tro long'a est'as la histori'o , ”respond'is li ne'volont'e : “post du'on'o da hor'o ni est'os jam en k .
, kaj mi ne hav'os sufiĉ'e da temp'o , por kontent'ig'i vi'a'n sci'vol'ec'o'n , —sekv'e oni ne dev'as eĉ komenc'i .
Mi dir'os nur sol'e , ke mi est'as la plej mal'feliĉ'a hom'o en la tut'a mond'o , mi est'as de ĉiu'j pel'at'a , de ĉiu'j mal'am'at'a kaj de neniu am'at'a .
ĉiu'j'n vi'a'j'n demand'o'j'n : de kie mi vetur'as , kie'n kaj pro kio , mi nur pov'as respond'i : mi ne sci'as , ne sci'as , ne sci'as !
.“Kaj la ne'kon'at'o , kaŝ'int'e la vizaĝ'o'n per la man'o'j , rest'is en profund'a silent'o .
La kor'o de sinjor'in'o ann'et'o tro'plen'iĝ'is per kompat'o al tiu ĉi mal'feliĉ'a hom'o : ŝi jam est'is pret'a ek'plor'i .
“Rakont'u al mi vi'a'n mal'ĝoj'o'n , ”ŝi dir'is kor'e : “per tio ĉi vi ebl'e facil'ig'os vi'a'n anim'o'n .
”La ne'kon'at'o lev'is la kap'o'n , kaj li'a'j okul'o'j ek'bril'is .
“Ho , kiel mi est'as feliĉ'a !
”Li ek'kri'is kun profund'a sent'o : “mi aŭd'as kompat'a'j'n vort'o'j'n de vir'in'o , kiu'n mi tiel long'e kaj tiel pasi'e am'as !
Kiu'n mi .“kio'n vi dir'as ?
”Inter'romp'is li'n sinjor'in'o ann'et'o : “re'konsci'iĝ'u !
Rigard'u mi'n : ĉu oni pov'as en'am'iĝ'i en tiel'a'n mal'jun'ul'in'o'n ?
“Mi ne dir'is , ke mi en'am'iĝ'is , ”re'dir'is la ne'kon'at'o , de'nov'e pren'ant'e ŝi'a'n man'o'n : “ne , mi jam long'e ĉes'is en'am'iĝ'ad'i , sed mi ne perd'is ankoraŭ la kapabl'o'n de am'o .
jes , sinjor'in'o ann'et'o .“de kie vi sci'as mi'a'n nom'o'n ?
”Mir'eg'e ek'kri'is sinjor'in'o ann'et'o : “kiu vi est'as ?
“Vi mi'n ne kon'as kaj kred'ebl'e neniam aŭd'is mi'a'n nom'o'n .
Mi est'as artur'o de .“vi'a nom'o est'as artur'o ?
!
di'o !
Kia strang'a okaz'o !
”Sinjor'in'o ann'et'o re'memor'is , ke la ĉef'a hero'o de la roman'o , kiu'n ŝi trov'is antaŭ ne'long'e tie ĉi en la vagon'o , ankaŭ est'as “artur'o ”.
ŝi kred'is je divers'a'j antaŭ'sign'o'j , kaj tiu ĉi egal'ec'o de la nom'o'j ŝi'n fort'e ek'frap'is : ŝi vid'is en ĝi ia'n antaŭ'sign'o'n de la ĉiel'o mem .
“Jes , ”daŭr'ig'is la ne'kon'at'o , “mi est'as artur'o de bul'er .
Mi vi'n ek'kon'is preskaŭ antaŭ du jar'o'j (per kia manier'o —mi ne diros) , kaj de tiu sam'a temp'o mi am'as vi'n per ĉiu'j fort'o'j de mi'a anim'o !
De tiu temp'o mi ĉiam serĉ'is renkont'i vi'n , kaj al tiu ĉi cel'o mi tre oft'e vetur'ad'is en la urb'o'n k .
Dank’ al mult'a'j kaŭz'o'j , pri kiu'j mi ne kuraĝ'as parol'i , mi ne vol'is kon'at'iĝ'i kun vi .
sed fin'e mi decid'is far'i tiu'n ĉi danĝer'a'n por mi paŝ'o'n kaj .
nun mi jam tut'e ne bedaŭr'as tio'n ĉi , ĉar mi est'as mult'e rekompenc'it'a !
”Artur'o kun fajr'o kis'is la man'o'n de sinjor'in'o a .
“Mi ne vol'as lac'ig'i , ”li daŭr'ig'is , “vi'a'n atent'o'n per rakont'ad'o pri mi'a tut'a mal'gaj'a viv'o , —kaj tio ĉi eĉ ne est'as neces'a : ni'a okaz'a kon'at'ec'o fin'iĝ'os , kiam ni al'vetur'os en k .
, kaj dis'ir'os en divers'a'j'n flank'o'j'n , por ebl'e neniam jam ni'n renkont'i .
post kelk'a'j minut'o'j est'os jam k .
.
tial ne est'as gust'a'temp'e eĉ komenc'i !
.“ha , ne , pro di'o !
”Viv'e re'dir'is sinjor'in'o ann'et'o : “mi tiel mult'e part'o'pren'as en vi'a sort'o , tiel kor'eg'e vi'n kompat'as .
mi pet'as vi'n , sinjor'o , dir'u al mi vi'a'n mal'ĝoj'o'n !
.“En tiu sam'a minut'o la vagon'ar'o bru'e ven'is al la k -a staci'dom'o .
Artur'o etend'is al ŝi la man'o'n .
“Adiaŭ !
”Li dir'is kun trem'o en la voĉ'o : “ankoraŭ unu foj'o'n mi pet'as vi'n : pardon'u kaj ne re'memor'u mi'n mal'bon'e !
“Ĉu efektiv'e ni'a kon'at'ec'o nur per tio ĉi fin'iĝ'os ?
”Kun sincer'a mal'ĝoj'o demand'is sinjor'in'o ann'et'o , re'ten'ant'e kaj facil'e prem'ant'e li'a'n man'o'n .
“Tio ĉi depend'as de vi , ”respond'is artur'o .
“Sed kio'n do mi dev'as far'i ?
Mi ne loĝ'as apart'e en mi'a propr'a dom'o , kaj sekv'e mi ne pov'as invit'i vi'n rekt'e al mi .“tio ĉi tut'e ne est'as neces'a , tiom pli , ke mi kun la unu'a vagon'ar'o vetur'as re'e'n en b .
, kie mi loĝ'as .
Sed se vi dezir'as far'i mi'n sen'fin'e feliĉ'a , don'u al mi vort'o'n respond'ad'i mi'a'j'n leter'o'j'n kaj iam mi'n vizit'i en mi'a mal'riĉ'a hejm'o : b .
Est'as ja tiel proksim'a !
.“Sinjor'in'o ann'et'o kun plezur'o plen'um'is li'a'n modest'a'n dezir'o'n , —ŝi don'is al li si'a'n adres'o'n , pren'is de li li'a'n , —kaj ili dis'iĝ'is amik'e .
Pas'is semajn'o .
Sinjor'in'o ann'et'o preskaŭ forges'is si'a'n voj'a'n aventur'o'n , kaj eĉ la vizaĝ'o mem de ŝi'a voj'a koleg'o komenc'is iel mal'lum'iĝ'i en ŝi'a memor'o , —kaj jen subit'e ŝi ricev'is leter'o'n .
Ŝi'a'n kor'o'n kvazaŭ io pik'is .
Per man'o'j trem'ant'a'j de intern'a ekscit'iĝ'o ŝi dis'ŝir'is la kovert'o'n kaj rigard'is la sub'skrib'o'n ; jes , ŝi'a antaŭ'sent'o ne tromp'is ŝi'n : la leter'o est'is de li !
Ŝi avid'eg'e komenc'is leg'i .
Jen kio'n skrib'is artur'o : “kar'a mi'a ann'et'o !
Pardon'u al mi tiu'n ĉi ne'vol'a'n sen'ceremoni'ec'o'n , sed la am'o ne sci'as parol'i ali'e .
Vi tiel fort'e dezir'is ek'sci'i mi'a'n histori'o'n .
Mi plen'um'as vi'a'n dezir'o'n , kiu'n mi estim'as , kiel plej sankt'a'n leĝ'o'n .
Sed mi kor'eg'e pet'as pardon'o'n , mi'a anĝel'o , se tiu ĉi mal'gaj'a histori'o vi'n mal'ĝoj'ig'os .
Mi dev'as komenc'i de mal'proksim'e .
Mi nask'iĝ'is en la ĉirkaŭ'aĵ'o de moskv'o en gent'a patr'a bien'o .
Mi'a patr'o est'is tre riĉ'a hom'o , natur'a aristokrat'o , bon'eg'e eduk'it'a , sed bedaŭr'ind'e sen'karakter'a .
Li est'is vidv'o , kaj mi —li'a sol'a fil'o kaj hered'ant'o de li'a tut'a grand'eg'a riĉ'ec'o .
Li ek'ir'is vojaĝ'ad'i kaj pren'is kun si ankaŭ mi'n , tiam ankoraŭ dek kvin'jar'a'n knab'o'n .
Kiam ni est'is en pariz'o , li en'am'iĝ'is en unu bel'a'n kant'ist'in'o'n , edz'iĝ'is je ŝi kaj aĉet'is por ŝi riĉ'a'n bien'o'n en la ĉirkaŭ'aĵ'o'j de pariz'o , kie ni ankaŭ en'lok'iĝ'is .
Mi'a viv'o en tiu temp'o est'is ne'el'port'ebl'a : mi'a du'on'patr'in'o jam de la unu'a'j tag'o'j de ni'a kun'a loĝ'ad'o komenc'is mi'n mal'am'i kaj baldaŭ ekscit'is kontraŭ mi'n mi'a'n patr'o'n , kiu ŝi'n sen'fin'e am'is kaj plen'um'ad'is ĉiu'j'n ŝi'a'j'n kapric'o'j'n .
Post du'on'o da jar'o mi'a patr'o pov'is jam rimark'i , ke li'a edz'in'o kondut'is tiel sam'e , kiel ŝi kondut'is , est'ant'e ankoraŭ kant'ist'in'o , en li do ŝi vid'is ne edz'o'n , sed simpl'e hom'o'n , kiu dev'as ŝi'n proviz'ad'i : ŝi sen'ĉes'e postul'ad'is de li mon'o'n , kiu'n ŝi el'spez'ad'is ekster'ordinar'e rapid'e , dank’ al bal'o'j , koncert'o'j , mask'o'bal'o'j k.t.pŜi preskaŭ ĉiu'tag'e mend'ad'is por si ĉiam nov'a'j'n ornam'o'j'n kaj ĉiu'semajn'e dev'ig'ad'is mi'a'n patr'o'n pag'i grand'eg'a'j'n kalkul'o'j'n de tajlor'in'o'j , mebl'ist'o'j , kaleŝ'ist'o'j , or'aĵ'ist'o'j .
La patr'o kun terur'o rimark'is , kiel rapid'e mal'aper'is li'a riĉ'ec'o , sed li si'n ten'is , li silent'is .
Fin'e li tut'e perd'is la pacienc'o'n kaj decid'is serioz'e inter'parol'i kun la edz'in'o , —sed ŝi tiel bon'e li'n renkont'is , ke li por ĉiam for'las'is la dezir'o'n inter'parol'i kun ŝi kaj , ek'silent'int'e tut'e , humil'iĝ'is al si'a sort'o .
Per tia manier'o li'a tut'a riĉ'ec'o post unu kaj du'on'o da jar'o mal'aper'is tut'e , kaj mi'a mal'feliĉ'a patr'o fin'is la viv'o'n per mem'mort'ig'o , —kaj li'a edz'in'o far'iĝ'is krom'vir'in'o de iu bankier'o .
—post la mort'o de la patr'o mi , dank’ al help'o de bon'a'j hom'o'j , for'vetur'is rus'uj'o'n , kie est'is ankoraŭ unu ni'a gent'a bien'o , en kiu mi en'lok'iĝ'is kaj komenc'is mi'n okup'i per vilaĝ'a mastr'aĵ'o .
Tiel pas'is du jar'o'j , en la daŭr'o de kiu'j mi , tut'e ne sci'ant'e mastr'um'i , tiel mal'bon'ig'is ĉiu'j'n mi'a'j'n afer'o'j'n , ke fin'e mi'a bien'o pro ŝuld'o'j est'is vend'it'a per publik'a vend'o , mi far'iĝ'is preskaŭ almoz'ul'o , kaj nur kun help'o de unu mi'a parenc'o ricev'is serv'o'n sur fervoj'o .
Nun mi ven'is al la plej terur'a moment'o de mi'a viv'o !
.
kiam mi hav'is la aĝ'o'n de du'dek du jar'o'j , mi edz'iĝ'is je unu bel'a jun'a fraŭl'in'o .
ho , kiel dolor'as mi'a mal'feliĉ'a kor'o ĉe tiu ĉi ŝarĝ'a re'memor'o !
Di'o vid'as , kiel mult'e mi am'is mi'a'n edz'in'o'n !
Sed kred'ebl'e ne est'is al mi sort'o long'e ĝu'i tiu'n ĉi feliĉ'o'n .
post du monat'o'j de ni'a edz'iĝ'o (per ĉiu'j fort'o'j de mi'a anim'o mi mal'ben'as tiu'n ĉi terur'a'n moment'o'n !
)mi tut'e okaz'e trov'is mi'a'n edz'in'o'n en la brak'o'j de mal'nobl'a am'ant'o !
.
ho , mi'a kar'a !
En tiu ĉi lok'o la plum'o el'fal'as el mi'a'j man'o'j , mi ne hav'as fort'o'n daŭr'ig'i kaj mi propon'as , ke vi mem al'plen'ig'u tiu'n ĉi terur'a'n pentr'aĵ'o'n .
mi dev'as nur dir'i , ke mi for'kur'is de tiu ĉi mal'nobl'a vir'in'o , kvazaŭ de pest'o , kaj de tiu temp'o mi jam ŝi'n ne renkont'ad'is , sed proksim'um'e post tri jar'o'j mi tut'e okaz'e ek'sci'is , ke ŝi est'is mort'ig'it'a ie en german'uj'o per la man'o de ŝi'a am'ant'o , kiu'n ŝi tromp'is tiel sam'e , kiel mi'n !
.
jen est'as la mal'gaj'a rakont'o de mi'a dis'romp'it'a viv'o .
—pardon'u , mi'a kar'a !
Don'u al vi la potenc'a di'o mult'e da feliĉ'o .
Varm'eg'e vi'n am'ant'a vi'a artur'o .
”Tra'leg'int'e tiu'n ĉi leter'o'n , sinjor'in'o ann'et'o ek'sent'is io'n tia'n , kio'n ŝi mem komenc'e ne pov'is kompren'i .
Tiu ĉi sent'o ne est'is ordinar'a part'o'pren'o en la sort'o de proksim'ul'o , ĝi ne est'is ankaŭ sent'o de kompat'o al mal'feliĉ'a hom'o , —ne , ĝi est'is io mult'e pli fort'a : ĝi est'is am'o , jes , am'o !
.
sinjor'in'o ann'et'o kontraŭ si'a propr'a vol'o en la profund'aĵ'o de la anim'o tio'n ĉi konfes'is .
Ŝi decid'is tuj respond'i la leter'o'n de artur'o , respond'i en tia sam'a senc'o , kaj send'i al li pro sign'o de si'a am'o antikv'a'n diamant'a'n ring'o'n , kiu'n ŝi ricev'is , kiel hered'o'n , ankoraŭ de si'a av'in'o .
Jen ŝi en tiu sam'a tag'o vesper'e si'n en'ŝlos'is en si'a ĉambr'o kaj tut'e plen'skrib'is du grand'a'j'n foli'o'j'n da poŝt'a paper'o .
Kiel artur'o , nur pli detal'e , ŝi en la komenc'o pri'skrib'is si'a'n tut'a'n viv'o'n per tiel fort'a'j vort'o'j , ke eĉ ŝi mem ek'plor'is , tra'leg'ant'e la produkt'o'n de si'a liber'a fantazi'o , —kaj post'e jam ŝi al'paŝ'is al vast'a klar'ig'o de si'a am'o , kiu'n ŝi esprim'is sen'fin'e pli bon'e kaj elokvent'e , ol artur'o .
La du'a'n tag'o'n la sigel'it'a leter'o kaj la atent'e ĉirkaŭ'kudr'it'a mult'e'kost'a send'aĵ'o est'is for'port'it'a'j en la poŝt'a'n ofic'ej'o'n , —kaj post tri aŭ kvar tag'o'j maten'e ŝi ricev'is jam de artur'o respond'o'n : la tut'a leter'o de la komenc'o ĝis la fin'o est'is plen'ig'it'a de sign'o'j de ek'kri'o , de punkt'ar'o'j , de sign'o'j de demand'o kaj ek'kri'o kun'e kaj simpl'e de demand'o'j , —sed ordinar'a'j punkt'o'j kaj kom'o'j preskaŭ tut'e for'est'is .
Li pet'eg'is sinjor'in'o'n ann'et'o'n al'vetur'i al li en b -n , por “per si'a aper'o ĉirkaŭ'lum'ig'i kaj sankt'ig'i la mal'lum'a'n nest'o'n de mal'feliĉ'a ermit'o , kaj don'i al li la ebl'o'n vid'i si'a'n di'in'o'n ”.
tra'leg'int'e tiu'n ĉi leter'o'n , ŝi decid'is la sekv'ant'a'n tag'o'n kun la maten'a vagon'ar'o vetur'i en b -n , kaj per telegram'o ŝi sci'ig'is pri tio artur'o'n , por ke li pov'u ŝi'n renkont'i .
Sufer'ant'e de sen'pacienc'o , ŝi pas'ig'is la tag'o'n kaj la sekv'ant'a'n nokt'o'n , kaj maten'e fru'e ŝi al'vetur'is al la staci'dom'o , kiam ankoraŭ ir'is nenia vagon'ar'o : tim'ant'e mal'fru'i , ŝi atend'is du hor'o'j'n la temp'o'n de for'vetur'o , —kaj , en'ir'int'e fin'e en la vagon'o'n , ŝi sid'is kvazaŭ sur pingl'o'j , ĉiu'minut'e el'rigard'ad'is tra la fenestr'o kaj mal'ben'ad'is la ne'el'port'ebl'e mal'rapid'a'n , laŭ ŝi'a opini'o , ir'ad'o'n de la vagon'ar'o kaj la maŝin'ist'o'n kaj la konduktor'o'n kaj en'tut'e ĉiu'j'n serv'ant'o'j'n de fervoj'o , forges'int'e en si'a mal'pacienc'o , ke ŝi'a artur'o ankaŭ serv'as sur fervoj'o .
Fin'e la vagon'ar'o halt'is , kaj tra la mal'ferm'it'a'j fenestr'o'j de la vagon'o ŝi ek'aŭd'is la long'e atend'at'a'n vok'o'n de la konduktor'o : “staci'o b .
, la vagon'ar'o star'as dek kvin minut'o'j'n !
”Kun ekster'ordinar'a viv'ec'o , kiu'n ebl'e envi'us eĉ dek kvin'jar'a knab'in'o , ŝi el'salt'is el la vagon'o , —kaj ŝi tuj ek'vid'is artur'o'n , kiu ankaŭ ŝi'n rimark'is kaj jam rapid'is al ŝi renkont'e .
Li ŝi'n ĉirkaŭ'pren'is kaj kares'e kis'is .
“Ho , mi'a kar'a , fin'e vi al'vetur'is !
”Li ek'kri'is ĝoj'e .
Sinjor'in'o ann'et'o de ekscit'o ne pov'is eĉ parol'i .
Ŝi aŭtomat'e si'n apog'is sur la brak'o'n de artur'o , kaj ili el'ir'is sur la vetur'il'ej'o'n .
Artur'o zorg'e ŝi'n sid'ig'is en mal'nov'a'n dis'bat'it'a'n vetur'ig'ist'a'n kaleŝ'o'n , li mem sid'iĝ'is kaj delikat'e ĉirkaŭ'pren'is ŝi'a'n dik'a'n rond'a'n tali'o'n .
Sinjor'in'o ann'et'o sent'is kap'turn'o'n de rav'o .
La mal'jun'a ĉeval'o uz'is ĉiu'j'n si'a'j'n fort'o'j'n , por kontent'ig'i si'a'n tro postul'ant'a'n mastr'o'n , kiu ĉiu'minut'e bat'ad'is ĝi'a'j'n mal'gras'a'j'n flank'o'j'n , —ĝi sving'ad'is la vost'o'n , spir'blov'ad'is kaj , balanc'ant'e la kap'o'n , van'e pen'is kur'i pli rapid'e .
La kaleŝ'o kun laŭt'a krak'ad'o rul'iĝ'ad'is sur la mal'bon'a pavim'o kaj fin'e , laŭ la montr'o de artur'o , halt'is apud la pord'eg'o de mal'nov'a lign'a dom'et'o .
Artur'o help'is al sinjor'in'o ann'et'o el'ramp'i el la kaleŝ'o kaj konduk'is ŝi'n tra mal'pur'a mal'grand'a kort'et'o , plen'ig'it'a per ia'j barel'o'j , al flank'o'dom'o , klar'ig'ant'e al ŝi , ke la ĉef'a'n part'o'n de la dom'o oni en tiu'j ĉi tag'o'j komenc'os re'bon'ig'i kaj ke , dank’ al tiu ĉi cirkonstanc'o , li dev'as dum'e ”iel ”lok'iĝ'i en flank'aĵ'o .
“Por mi , ”dir'is artur'o , “kiel por fraŭl'o , est'as tut'e egal'e , kie ajn mi loĝ'as , —vi do mi'n ne mal'laŭd'os .
”Ili al'ir'is al la pord'o , kiu est'is ferm'it'a .
Artur'o ek'frap'is .
La pord'o'n mal'ferm'is ia strang'a ekzist'aĵ'o —vir'o aŭ vir'in'o , tre mal'facil'e est'is ek'kon'i —mal'pur'ig'it'a , ĉifon'a .
Li tra'ir'is mal'bon'odor'a'n kuir'ej'o'n kaj en'ir'is en ne'grand'a'n mal'alt'a'n ĉambr'et'o'n kun de'ŝir'it'a'j tapet'o'j kaj kun ne blank'ig'it'a'j forn'o'j ; tiu ĉi ĉambr'et'o prezent'is kred'ebl'e la gast'o'ĉambr'o'n , ĉar apud la mur'o inter la fenestr'o'j star'is kanap'o , kovr'it'a per nigr'a sen'ŝel'ig'it'a vaks'tol'o ; antaŭ la kanap'o est'is rond'a tabl'o kaj apud ĝi de unu flank'o seĝ'o tut'e lign'a , de la du'a flank'o —seĝ'o kun led'a kusen'o ; ankoraŭ unu seĝ'o , en kiu mank'is unu pied'o , star'is apud la mur'o en angul'o .
Krom tiu'j ĉi en la tut'a ĉambr'o est'is nenia mebl'o .
Sinjor'in'o ann'et'o kun mir'eg'o rigard'is ĉirkaŭ'e'n .
“Vi ne atend'is vid'i mi'n en tia mal'riĉ'eg'ec'o ?
”Demand'is artur'o .
“Mal'riĉ'ec'o ne est'as mal'virt'o , ”respond'is ann'et'o .
“Jes , sed ĝi est'as pli mal'bon'a , ol mal'virt'o , ”kun ĝem'o dir'is artur'o : “almenaŭ mi pli'vol'us est'i riĉ'a .
En la nun'a material'a temp'o riĉ'ec'o est'as unu el la plej neces'a'j kondiĉ'o'j de feliĉ'o , ĉar nur ĝi don'as sen'depend'a'n situaci'o'n , sen kiu tut'e ne est'as ebl'a ver'a feliĉ'o .
”Sinjor'in'o ann'et'o sin'gard'em'e sid'iĝ'is sur la kanap'o'n , kaj artur'o el'ir'is , por ordon'i tag'manĝ'o'n .
Post kelk'a'j minut'o'j li re'ven'is kaj sid'iĝ'is apud sinjor'in'o ann'et'o .
Ŝi kares'e pren'is li'a'n man'o'n kaj dir'is kun sincer'a part'o'pren'o : “mi bon'e prezent'as al mi , kiel mal'facil'e est'is por vi , mi'a kar'ul'o , post tiu luks'o , al kiu vi al'kutim'iĝ'is de infan'ec'o , humil'iĝ'i al vi'a nun'a sort'o !
.“jes , mi'a amik'in'o , ”kun profund'a ĝem'o respond'is artur'o : “komenc'e est'is tre mal'facil'e , sed post'e nenio .
mi al'kutim'iĝ'is .
Hom'o est'as tia ekzist'aĵ'o , ke ŝajn'e ekzist'as nenio , al kio li ne pov'us al'kutim'iĝ'i : mi mem tio'n ĉi spert'is .
Nun mi tiel kun'viv'iĝ'is kun mi'a situaci'o , ke mi'a tut'a pas'int'a viv'o , al mi ŝajn'as , est'is nur la mir'ind'a sonĝ'aĵ'o , send'it'a al mi de iu sorĉ'ist'o .
“Kaj ĉu efektiv'e vi neniam bedaŭr'is tiu'n ĉi sonĝ'aĵ'o'n ?
Kaj la riĉ'eg'ec'o , kiu'n posed'is vi'a patr'o , ĉu efektiv'e vi eĉ ĝi'n ne bedaŭr'is ?
“Antaŭ'e mi neniam pens'is pri riĉ'ec'o , ĉar ĝi ne est'is al mi neces'a .
Sed nun .
nun est'as ali'a afer'o .“kial do nun est'as ali'a afer'o ?
”Artur'o pasi'e ĉirkaŭ'pren'is sinjor'in'o'n ann'et'o'n kaj komenc'is sen'fin'e ŝi'n kis'i .
“Nun , ”ek'kri'is li kun fajr'o , “nun mi hav'as cel'o'n en la viv'o , cel'o'n , kiu'n mi pov'as ating'i , nur ek'riĉ'iĝ'int'e , —tial mi nepr'e dev'as riĉ'iĝ'i , nepr'e , nepr'e !
.“ho , mi'a kar'a , ”re'dir'is sinjor'in'o ann'et'o , kares'ant'e li'n : “per honest'a viv'o est'as tre mal'facil'e riĉ'iĝ'i .
“Sed mi vol'as kaj esper'as per honest'a viv'o tio'n ĉi ating'i .
“Ne , mi'a amik'o , tio'n ĉi vi ne pov'os far'i .
“Kaj mi pens'as , ke mi pov'os , almenaŭ la esper'o mi'n ne for'las'as .
“Kio'n do vi vol'as entrepren'i ?
”Demand'is sinjor'in'o ann'et'o , mult'e ek'interes'it'e .
“Mi eĉ jam entrepren'is .
Kaj se mi hav'us kvankam mal'mult'e pli bon'a'j'n mon'a'j'n rimed'o'j'n , mi'a entrepren'o sen'dub'e hav'us plen'a'n sukces'o'n .
“Sed kia do est'as tiu ĉi entrepren'o ?
“Vid'u , mi'a kar'a , ”komenc'is artur'o : “kiel vi jam sci'as , mi hav'is tre bon'a'n bien'o'n , kiu est'is vend'it'a pro ŝuld'o'j .
Tiu'n ĉi bien'o'n aĉet'is unu mi'a mal'proksim'a parenc'o , kiu , kiel mi antaŭ ne'long'e ek'sci'is , prunt'is de mi'a patr'o kvin'dek mil rubl'o'j'n laŭ kambi'o'j .
Tiu'j'n ĉi kambi'o'j'n mi'a patr'o , ankoraŭ antaŭ si'a for'vetur'o pariz'o'n , send'is por en'kas'ig'o al la moskv'a grand'a juĝ'ej'o , kiu decid'is , ke tiu ĉi en'kas'ig'o est'is komenc'it'a tut'e regul'e .
Sed mi'a parenc'o pet'is mi'a'n patr'o'n , ke li permes'u al li pag'i tiu'n ĉi ŝuld'o'n post tri jar'o'j .
La patr'o plen'um'is li'a'n pet'o'n ; post'e li baldaŭ for'vetur'is el rus'uj'o kaj kred'ebl'e forges'is tiu'n ĉi ŝuld'o'n : almenaŭ al mi li nenio'n parol'is pri ĝi .
Mi ek'sci'is pri tio ĉi tut'e okaz'e : iu mi'a bon'dezir'ant'o sci'ig'is mi'n per anonim'a leter'o , ke tiu ĉi afer'o ĝis nun ankoraŭ trov'iĝ'as en la moskv'a juĝ'ej'o .
Kaj jen mi decid'is re'lev'i tiu'n ĉi afer'o'n .
Sed jam ĉe la unu'a'j paŝ'o'j mi renkont'is preskaŭ ne'venk'ebl'a'n bar'o'n : mi dev'as dung'i bon'a'n advokat'o'n , kaj mi tut'e ne hav'as mon'o'n .
mi vol'is prunt'i la neces'a'n sum'o'n , sed al mi oni rifuz'is , kaj nun mi est'as en tia situaci'o .“Artur'o ne fin'is si'a'n pens'o'n , ĉar li'n inter'romp'is sinjor'in'o ann'et'o , fajr'e li'n ek'kis'int'e .
“Kar'ul'o mi'a , ”ŝi dir'is : “plen'um'u mi'a'n unu'a'n pet'o'n !
“Ho , jam antaŭ'e mi don'as mi'a'n vort'o'n de honor'o !
”Rapid'e respond'is artur'o : “por vi mi est'as pret'a ĉio'n far'i , —nur ordon'u !
.“pren'u de mi la neces'a'n sum'o'n da mon'o !
.
mi ne est'as riĉ'a , sed mi ĝoj'e , kun plezur'eg'o help'os al vi kvankam mal'mult'e .
kiom vi bezon'as ?
”Artur'o ne respond'is .
Li vid'ebl'e ne atend'is tia'n pet'o'n ; sed , antaŭ'e don'int'e vort'o'n , li ŝajn'e ne sci'is , kio'n li dev'as respond'i .
“Ne , mi'a bon'a , mi'a kar'a , ”li dir'is fin'e : “mi ne pov'as , mi ne hav'as la rajt'o'n pren'i de vi mon'o'n .
vi postul'as io'n ne'ebl'a'n .“sed vi'a vort'o ?
“Pardon'u , mi'a amik'in'o , mi don'is ĝi'n en rapid'ec'o , mi eĉ ne pov'is pens'i , ke vi mi'n pet'os pri tio ĉi .
ne , ne , mi ne pov'as , tut'e ne pov'as !
.“artur'o , am'at'a mi'a , mi'a kar'ul'o , ”pet'eg'is sinjor'in'o ann'et'o : “se vi mi'n efektiv'e am'as , vi ne rifuz'os al mi en tia'j bagatel'o'j .
Mi ja ne donac'as al vi tiu'n ĉi mon'o'n , mi ĝi'n prunt'as .
Ĉu est'as al vi pli agrabl'e kur'ad'i al fremd'a'j hom'o'j , de kiu'j vi facil'e pov'as ricev'i rifuz'o'n ?
Kaj fin'e —ĉu pov'as est'i inter ni ia'j kalkul'o'j ?
La afer'o , kiu'n vi entrepren'as , est'as ja por mi tiel sam'e interes'a kaj grav'a , kiel ankaŭ por vi mem , —tiu ĉi afer'o est'as ja ni'a komun'a .
kar'ul'o mi'a , dir'u , kiom vi bezon'as ?
”Artur'o ankoraŭ ŝancel'iĝ'is , sed post kelk'a temp'o , ced'ant'e al ŝi'a'j admon'o'j kaj pet'eg'o'j , li dir'is , ke li bezon'as mil rubl'o'j'n .
Sinjor'in'o ann'et'o kvankam ne atend'is aŭd'i pri tia tre grand'a por ŝi sum'o , tamen , vid'ant'e , ke ŝi'a artur'o sen'dub'e gajn'os la afer'o'n , ŝi tut'e ne domaĝ'is la mon'o'n , —kontraŭ'e , ŝi est'is eĉ ĝoj'a , ke ŝi pov'as help'i al artur'o , kiu'n ŝi hav'is jam temp'o'n sen'fin'e ek'am'i .
La tut'a tag'o pas'is en viv'a gaj'a parol'ad'o pri la est'ont'ec'o , —sed ven'is la vesper'o , kaj sinjor'in'o ann'et'o for'vetur'is en k -n .
En tiu sam'a semajn'o artur'o ricev'is per la poŝt'o mil rubl'o'j'n , kaj de ĝoj'o li eĉ iom pli , ol ordinar'e , diboĉ'is en unu el la b -aj restoraci'o'j kun si'a'j bon'a'j koleg'o'j .
V pas'is monat'o .
Artur'o nenio'n skrib'is .
Sinjor'in'o ann'et'o tut'e ne pov'is kompren'i la kaŭz'o'n de tiel long'e'daŭr'a silent'o kaj fort'e mal'trankvil'iĝ'is .
Fin'e artur'o skrib'is al ŝi long'eg'a'n leter'o'n , en kiu li dank'is por la send'it'a mon'o , kun kies help'o li'a afer'o rapid'e ek'ir'is antaŭ'e'n , kaj dir'is , ke nun li jam est'as tut'e konvink'it'a pri plen'a sukces'o ; post'e li pet'is pardon'i li'a'n long'a'n silent'o'n , kiu okaz'is pro tiu kaŭz'o , ke li dev'is person'e vetur'i moskv'o'n kaj ne hav'is eĉ unu minut'o'n liber'a'n ; post'e li promes'is post unu monat'o al'vetur'i en k -n , por kun'ig'i etern'e si'a'n sort'o'n kun la sort'o de la am'at'a vir'in'o .
En la fin'o de la leter'o li skrib'is , ke li jam el'spez'is la tut'a'n mon'o'n , kiu'n li hav'is , kaj pet'is si'a'n “bel'a'n anĝel'o'n ”al'send'i al li ankoraŭ mil rubl'o'j'n , por ke li pov'u prepar'i divers'a'n neces'aĵ'o'n por la edz'iĝ'o .
—sinjor'in'o ann'et'o est'is tre kontent'a , ke ŝi'a honest'a amik'o est'as tiel sen'ceremoni'a rilat'e ŝi'n , kaj tuj send'is al li la dezir'it'a'n sum'o'n da mon'o , skrib'int'e kun'e kun tio ĉi plej am'a'n , plej kares'a'n leter'o'n , —kaj ŝi mem solen'e anonc'is al ĉiu'j si'a'j parenc'o'j kaj kon'at'o'j , ke ŝi jam est'as fianĉ'in'o .
Ĉiu'j ŝi'n gratul'is , ĉiu'j tre ek'interes'iĝ'is kaj demand'is ŝi'n , kiu est'as ŝi'a fianĉ'o , kie ŝi kon'at'iĝ'is kun li , kie li loĝ'as k.t.pĈiu'j'n tiu'j'n ĉi demand'o'j'n sinjor'in'o ann'et'o respond'is ke tio ĉi est'as ŝi'a sekret'o , kaj nur kontent'e rid'et'is .
Post kelk'a'j tag'o'j la feliĉ'a , gaj'a sinjor'in'o ann'et'o komenc'is pret'iĝ'ad'i al la edz'in'iĝ'o .
Ŝi kur'ad'is de unu magazen'o al ali'a , ŝi aĉet'ad'is ŝtof'o'n por vest'o'j , tol'o'n ; ŝi mend'is edz'iĝ'o'fest'a'n vest'o'n , aĉet'is edz'iĝ'o'fest'a'j'n kandel'o'j'n .
Post du semajn'o'j ŝi jam ĉio'n pret'ig'is , kaj kun sen'fin'a mal'pacienc'o komenc'is atend'i si'a'n fianĉ'o'n .
Sed la strang'a fianĉ'o de'nov'e nenio'n skrib'is .
Sinjor'in'o ann'et'o en la komenc'o vid'is en tio ĉi nenia'n signif'o'n , pens'ant'e , ke li est'as nun okup'it'a .
Sed pas'is ankoraŭ unu monat'o , pas'is du'a , —sinjor'in'o ann'et'o skrib'is al li leter'o'n post leter'o , li nenio'n respond'is .
Ŝi jam fort'e mal'trankvil'iĝ'is .
En ŝi'a imag'o si'n prezent'is plej terur'a'j pentr'aĵ'o'j : jen ŝi vid'is , ke ŝi'a artur'o est'as mal'san'a —ebl'e eĉ mort'as , kaj apud li neniu al'est'as ; jen ŝi pens'is , ke li perfid'is al ŝi kaj ek'am'is ali'a'n vir'in'o'n .
Ŝi per ĉiu'j fort'o'j pen'is for'pel'i de si tiu'j'n ĉi mal'lum'a'j'n pens'o'j'n , kaj ĉiam konsol'is si'n per tio , ke artur'o kred'ebl'e en la klopod'o'j ne hav'as temp'o'n , por skrib'i al ŝi , aŭ ebl'e li de'nov'e for'vetur'is moskv'o'n .
Tiel en sen'frukt'a turment'a atend'ad'o pas'is ankoraŭ du monat'o'j , en la daŭr'o de kiu'j la mal'feliĉ'a fianĉ'in'o ne hav'is eĉ unu minut'o'n trankvil'a'n .
Fin'e , tut'e perd'int'e la pacienc'o'n , ŝi mem for'vetur'is en b -n .
—al'vetur'int'e tie'n , ŝi ven'is al la kon'at'a dom'et'o .
Kia do est'is ŝi'a mir'eg'o , kiam ŝi ek'vid'is , ke la fenestr'o'j en tiu ĉi dom'et'o est'is tut'e alb'a'tit'a'j per tabul'o'j kaj sur la pord'o est'is mal'grand'a tabul'et'o , sur kiu per grand'a'j liter'o'j est'is skrib'it'a : “tiu ĉi dom'o est'as vend'at'a ”.
ŝi star'is sen'mov'e kaj ebl'e jam cent'a'n foj'o'n leg'is tiu'n ĉi mal'long'a'n anonc'o'n .
Subit'e ŝi ek'aŭd'is ies fort'a'n mal'agrabl'a'n voĉ'o'n kun hebre'a akcent'o : “ebl'e vi vol'as aĉet'i tiu'n ĉi dom'et'o'n ?
Bon'e , tre bon'e , la dom'et'o est'as ind'a , ke vi ĝi'n aĉet'u .
”Sinjor'in'o ann'et'o ek'rigard'is re'turn'e'n .
Antaŭ ŝi star'is ia hebre'o , li rid'et'is kaj pinĉ'is si'a'n akr'a'n barb'et'o'n .
“Ĉu iu loĝ'as en la flank'o'part'o ?
”Ŝi demand'is la hebre'o'n .
“Ne , nun tie loĝ'as nur la gard'ist'o , sed antaŭ du aŭ tri monat'o'j tie loĝ'is unu sinjor'o .“kie do est'as nun tiu ĉi sinjor'o ?
”Kun viv'a mal'pacienc'o inter'romp'is li'n sinjor'in'o ann'et'o : “kie'n li for'vetur'is ?
.“fi !
”Mal'estim'e dir'is la hebre'o : “sinjor'o !
.
li eĉ ne est'as sinjor'o , sed fripon'o , ŝtel'ist'o !
Di'o li'n mal'ben'it'a'n for'bat'u !
.“Sinjor'in'o ann'et'o ne kred'is al si'a'j propr'a'j orel'o'j .
Ŝi star'is , kvazaŭ frap'it'a de tondr'o .
Ne !
Ne artur'o .
di'o , di'o !
.
ŝi pov'as est'i !
.
Ŝi vol'is kred'i , ke la hebre'o parol'as pri iu ali'a .
“Ĉu vi pov'as al mi pri'skrib'i li'a'n ekster'aĵ'o'n ?
“Ekster'aĵ'o'n ?
Mal'bon'a'n ekster'aĵ'o'n li hav'as , ”respond'is la hebre'o , kaj li komenc'is plej detal'e pentr'i la portret'o'n de la fripon'o kaj ŝtel'ist'o , en kiu sinjor'in'o ann'et'o tuj ek'kon'is si'a'n artur'o'n !
.
la hebre'o rakont'is al ŝi , ke artur'o'n arest'is la polic'o , ke li est'is du aŭ tri semajn'o'j'n en la mal'liber'ej'o , el kiu li lert'e for'kur'is kaj mal'aper'is , oni ne sci'as kie'n .
En tiu sam'a tag'o vesper'e sinjor'in'o ann'et'o , mal'gaj'a , ofend'it'a , kun dis'prem'it'a kor'o , re'ven'is en k -n .
Ŝi mult'e kaj long'e sufer'is : en la daŭr'o de kelk'a'j monat'o'j ŝi preskaŭ tut'e ne el'ir'ad'is el si'a ĉambr'o , mal'ben'ant'e la sort'o'n , kiu tiel kruel'e mok'is ŝi'a'n am'o'n , kaj bedaŭr'ant'e si'a'n sen're'ven'e perd'it'a'n mon'o'n .
* * *
Pas'is du jar'o'j .
Sinjor'in'o ann'et'o tre ŝanĝ'iĝ'is : ŝi far'iĝ'is pli mal'jun'a , ŝi'a vizaĝ'o flav'iĝ'is , kaj sur ĝi aper'is mult'a'j mal'jun'ul'a'j sulk'o'j ; en la buŝ'o mank'is mult'a'j dent'o'j ; ŝi ĝib'iĝ'is ; ŝi'a kap'o kaj man'o'j ĉiam trem'ad'is , la okul'o'j mal'fort'iĝ'is .
Du mal'grand'a'j ĉambr'a'j hund'et'o'j far'iĝ'is la escept'a objekt'o de ŝi'a am'o kaj al'don'it'ec'o .
Ĉiu'tag'e post la tag'manĝ'o ŝi konduk'ad'is si'a'j'n am'at'a'j'n best'o'j'n promen'ad'i .
Unu foj'o'n ŝi , promen'ant'e , renkont'is okaz'e amas'o'n da arest'it'o'j , en'forĝ'it'a'j per katen'o'j kaj ĉirkaŭ'it'a'j de fort'a grand'a'nombr'a gard'o .
Vid'ant'e en tiu ĉi renkont'o mal'bon'a'n sign'o'n , sinjor'in'o ann'et'o vol'is jam re'ir'i , kaj subit'e el la amas'o da arest'it'o'j ŝi ek'aŭd'is kon'at'a'n mok'a'n voĉ'o'n : “kiel vi fart'as , sinjor'in'o ann'et'o ?
Jam long'e mi vi'n ne vid'is .
Kiam do est'os ni'a edz'iĝ'o ?
”Ŝi ek'rigard'is kaj kun plej grand'a terur'o ek'vid'is artur'o'n !
.
si'n mem ne kompren'ant'e de tumult'o , ŝi al'kur'is hejm'e'n , kaj de tiu temp'o ŝi jam por ĉiam ĉes'is promen'ad'i , pli'vol'ant'e rest'ad'i dom'e kaj amuz'iĝ'ad'i kun si'a'j kvar'pied'a'j amik'o'j .

5. La nigr'a vir'in'o

    el la lingv'o sved'a traduk'is B. G. Jonson el Ostersund tiu rakont'o aper'is en le de april'o 1893 .

    En la vojaĝ'o , kiu'n mi entrepren'is antaŭ ne'long'e de ĉikag'o al nov -jork'o , mi trov'is , kiam mi mal'dorm'iĝ'is en la maten'o , ke la vagon'ar'o halt'is .
La kelner'o rakont'is , ke ĝi star'as jam l 12 hor'o'j'n .
Mi vest'is mi'n , kaj , el'ir'int'e ekster'e'n , mi trov'is , ke ni est'as ĉe mal'grand'a staci'o sur la kamp'o .
Mi en'ir'is en la manĝ'o'salon'o'n kaj maten'manĝ'is kaj post'e promen'ad'is sur la peron'o .
Sur la lokomotiv'o la lokomotiv'estr'o sid'is sol'a kaj atend'is .
Mi halt'is kaj babil'is kun li kelk'a'n temp'o'n pri la maŝin'o .
Kiam mi propon'is al li cigar'o'n , kiu'n li kun dank'o akcept'is , li mi'n pet'is en'ir'i en la mal'grand'a'n kavern'et'o'n de li'a lokomotiv'o .
La estr'o , bel'a , grand'a vir'o en la aĝ'o de 40 jar'o'j , klar'ig'is al mi , kiel oni uz'as la apart'a'j'n part'o'j'n de la maŝin'o .
Ĉio , kio nur pov'is est'i bril'ig'it'a , radi'is kiel la sun'o ; ĉar la lokomotiv'estr'o'j est'as egal'e fier'a'j , kiam ili'a'j maŝin'o'j est'as ornam'it'a'j , kiel dom'estr'in'o , kiam ŝi'a'j ĉambr'o'j est'as ord'ig'it'a'j .
“Kia ornam'o tio ĉi est'as ?
”Mi demand'is , montr'ant'e sur io'n , kiu est'is simil'a je insekt'o kaj , en'kadr'ig'it'a en or'a'n kadr'o'n , pend'is sur la mur'et'o .
La estr'o rid'is .
“Ĝi est'as mal'pli ornam'o ol memor'aĵ'o , ”li dir'is ; “mi ĝi'n pend'ig'is tie'n ĉi , ĉar ĝi sav'is mi'a'n viv'o'n kaj la viv'o'n de 250 ali'a'j hom'o'j .
“Kiel do insekt'o pov'as sav'i la viv'o'n de hom'o'j ?
”Mi demand'is .
“Mi ĝi'n rakont'os al vi .
Ni hav'as mult'o'n da temp'o antaŭ la for'vojaĝ'o .
”Mi sid'ig'is mi'n sur la lok'o'n de la for'est'ant'a hejt'ist'o kaj prepar'is mi'n al la aŭskult'ad'o .
“Ĝi okaz'is antaŭ ne'long'e , ”komenc'is la estr'o , “antaŭ nur unu jar'o , en printemp'o .
Mi vojaĝ'is sur tiu sam'a voj'o , kiel nun , kaj hav'is tiu'n sam'a'n maŝin'o'n , kiel nun , —la kar'a'n 499 .
Mi'a hejt'ist'o est'is tiu sam'a , kiu'n mi hav'as nun , —jim moode .
Jim est'as bon'eg'a knab'o , sed tre em'a kred'i spirit'o'j'n , sonĝ'o'j'n kaj antaŭ'sign'o'j'n .
Komenc'e mi rid'ad'is je li'a mal'prudent'ec'o , sed nun mi jam ne ŝerc'as tiel mult'e pri li , —de tiu temp'o , kiam ni vid'is la nigr'a'n vir'in'o'n .
“Mi dev'is for'las'i m .
Ĉirkaŭ la unu'a hor'o maten'e kaj est'i en s .
Je la ses'a hor'o .
En tiu nokt'o blov'is terur'a vent'eg'o , kaj la pluv'o fal'ad'is per river'o'j jam de la komenc'o de la vesper'o .
Kiam mi ven'is al la lokomotiv'ej'o , la vent'eg'o blov'is plej terur'e .
“Kiam jim kaj mi est'is en la voj'o al la staci'o kun la lokomotiv'o , li dir'is : , , ni hav'os mal'gaj'a'n vetur'o'n , frank ; mi dezir'us , ke ni est'u jam feliĉ'e en s .
“Mi rid'is kaj demand'is : , , kio tiel mal'kuraĝ'ig'as vi'n en tiu ĉi nokt'o ?
”, , mi sent'as , ke io okaz'os , ”li dir'is .
“Por dir'i la ver'o'n , mi ankaŭ sent'is mi'n iom mal'kuraĝ'a mem .
“La vagon'ar'o , kiu'n mi dev'is konduk'i , est'is long'a , mult'e'pez'a kaj konsist'is preskaŭ nur el person'vagon'o'j .
Mi far'iĝ'is nerv'a ĉe la pens'o hav'i sub mi'a fleg'o kaj respond'ec'o tiel mult'a'j'n cent'o'j'n da person'o'j .
“Mi rid'is je mi mem pro mi'a mal'kuraĝ'o , kiam mi unu'ig'is la lokomotiv'o'n kun la vagon'ar'o kaj post'e esplor'is kaj trov'is , ke ĉio est'as pret'a .
La sign'o ek'son'is , kaj ni ek'vojaĝ'is en la blov'eg'ad'o'n .
La mal'lum'o est'is ne'tra'penetr'ebl'a , nur de la lantern'o sur la antaŭ'aĵ'o de la lokomotiv'o est'is distr'at'a antaŭ'e'n elektr'a lum'o .
Jim met'ad'is diligent'e en la fajr'o'n kaj sub'ten'ad'is la plej alt'a'n prem'o'n de aer'o tiel , ke ni ir'is antaŭ'e'n , kiel furi'o'j .
“Apud la unu'a staci'o , kie ni halt'is , por pren'i akv'o'n , mi ekzamen'is preciz'e , ĉu ĉio est'as en ord'o , kaj jim esplor'is la lantern'o'n .
Ĉio est'is bon'a , kaj ni vetur'is plu'e'n .
“La mal'lum'o far'iĝ'is , se est'as ebl'e , pli firm'a .
La pluv'o fal'is ankoraŭ per river'o'j .
Subit'e mi vid'is tra la pluv'o kaj nebul'o glit'ant'a'n antaŭ ni gigant'a'n vir'in'a'n figur'o'n , en'volv'it'a'n en long'a'n nigr'a'n mantel'o'n , kiu flug'is en la blov'ad'o .
Ŝi ĵet'is si'a'j'n brak'o'j'n post'e'n kaj antaŭ'e'n , ĝis ŝi ne'vid'ebl'iĝ'is .
“Mi est'is tut'e mut'a de mir'o kaj forges'is far'i ia'n sign'o'n al jim , kiu star'is antaŭ la forn'o .
Kiam li ek'rigard'is re'turn'e'n , li ek'kri'is : , , hal'o , frank !
Kio est'as ?
Vi el'rigard'as , kiel vid'int'o de spirit'o'j !
“Mi nenio'n respond'is .
Mi'a'j pens'o'j est'is okup'it'a'j je la strang'a figur'o , kiu'n mi vid'is .
“Nun ni est'is proksim'e de rock creek , kie pont'o konduk'as super profund'a river'o .
“Mi far'iĝ'is pli nerv'a ol antaŭ'e .
Ni vetur'is rapid'e , kaj sign'o est'is don'it'a de la staci'o de rock creek , kiu est'as nur unu mejl'o'n mal'proksim'a de la pont'o .
Kiam ni pas'is preter la staci'o , mi aŭd'is , ke jim ek'kri'is .
Mi kur'is al li kaj vid'is li'n trem'ant'a'n de terur'o .
Li montr'is ekster'e'n en la mal'lum'o'n , kaj kiam mi ek'rigard'is , terur'o atak'is mi'n mem .
“Tie sur la rel'o'j montr'iĝ'is tiu sam'a gigant'a vir'in'o , kiel antaŭ'e , jen trankvil'a , jen en la plej sovaĝ'a danc'o .
, , frank , ”murmur'et'is jim kun mal'facil'ec'o , , , ne ir'u sur la pont'o'n !
Pro la ĉiel'o , ne far'u tio'n ĉi !
Ne ir'u , antaŭ ol vi sci'as , ke ĉio est'as en ord'o !
“Mi ne pov'is kontraŭ'star'i al la pens'o halt'ig'i la vagon'ar'o'n kaj mal'ferm'is la ventol'il'o'n kiel ebl'e plej fort'e .
Apenaŭ ni halt'is , mi pov'is aŭd'i la akv'o'n , kiu muĝ'is en rock creek rekt'e antaŭ ni .
Kiam mi el'ir'is el la maŝin'o , la konduktor'o ven'is al mi renkont'e .
“, , kio est'as ?
Kio est'as ?
”Li demand'is .
Mi sent'is mi'n tre konfuz'it'a .
Nun est'is vid'ebl'a jam nenia gigant'a vir'in'o .
Ni ne pov'is vid'i pli mal'proksim'e ol unu metr'o'n aŭ du antaŭ'e'n super la rel'o'j .
Mi nenio'n vid'is , sed dir'is : , , mi ne sci'as , kio est'as , sed ŝajn'is al mi , ke mi vid'is grand'a'n nigr'a'n spirit'o'n , kiu etend'is la brak'o'j'n kaj far'is al mi sign'o'n ne ir'i plu .
”La konduktor'o rigard'is mi'n tut'e mir'ig'it'a .
, , ĉu vi est'as frenez'a , frank ?
”Li dir'is .
—, , oni ĝi'n preskaŭ pov'us kred'i .
Sed ni est'as ja en la proksim'ec'o de la river'o , kaj ni pov'as esplor'i .
“Ni pren'is ni'a'j'n lantern'o'j'n kaj ir'is antaŭ'e'n .
Jim ricev'is la ordon'o'n gard'i la maŝin'o'n .
Sed apenaŭ ni far'is kelk'a'j'n dek'o'j'n da paŝ'o'j , ni halt'is , rigid'ig'it'a'j de terur'o .
Antaŭ ni'a'j pied'o'j est'is profund'a faŭk'o , kie la river'o muĝ'is , ŝvel'ig'it'a de la printemp'a'j pluv'o'j .
Kiam ni ni'n re'turn'is , ni vid'is la nigr'a'n vir'in'a'n figur'o'n , kiu danc'ad'is en sovaĝ'a'j turn'o'j .
La konduktor'o rigard'is antaŭ'e la faŭk'o'n , post'e mi'n .
”, , ĉu tio'n ĉi vi vid'is , kiam vi halt'ig'is la vagon'ar'o'n ?
”, , jes .
”, , io ali'a , ol feliĉ'o , ni'n sav'is tiu'n ĉi nokt'o'n .
“Ni re'ir'is mal'rapid'e al la vagon'ar'o , plen'a'j de pens'o'j kaj kun mal'gaj'a anim'o .
Divers'a'j vetur'ant'o'j ven'is renkont'e al ni .
Inter ili si'n trov'is dek'ok'jar'a jun'ul'o el ĉikag'o , kiu est'is pli rapid'e'pens'ant'a , ol iu el ni .
Kiam li ek'vid'is la nigr'a'n vir'in'o'n , li ir'is al la lokomotiv'o kaj en'rigard'is en la lantern'o'j'n , kiu'j star'is tie .
, , tie ĉi est'as ni'a nigr'a vir'in'o !
”Dir'is la ĉikag'a jun'ul'o .
Kaj tie est'is efektiv'e tiu sam'a insekt'o , kiu'n vi vid'as sub tiu ĉi vitr'o .
Kiam mi mal'ferm'is la lantern'o'n , ĝi flug'is kontraŭ la reflektor'o'n .
“Jen est'as la tut'a histori'o , mi'a sinjor'o .
Kiam la insekt'o flug'is antaŭ la elektr'a lum'o , ĝi ĵet'is ombr'o'n , kiu simil'is vir'in'o'n , sving'ant'a'n la brak'o'j'n .
Ni ne sci'as , kiel ĝi en'ir'is , sed kred'ebl'e ĝi en'ir'is tiam , kiam jim esplor'is la lantern'o'n apud la akv'o'staci'o .
Kiel ajn ĝi est'is , ĝi sav'is ni'a'n viv'o'n per tio , ke ĝi mi'n tim'ig'is per tiu nigr'a vir'in'o .
“Jen est'as la kaŭz'o , ke tiu ĉi mal'grand'a insekt'o est'as sub vitr'o kaj en kadr'o .
Tio ĉi est'as , por mi'n memor'ig'i , kiel ni est'is sav'it'a'j per tiu ĉi insekt'o .
Jes , vi nom'as ĝi'n okaz'o , —mi kred'as , ke ĝi est'is send'aĵ'o de di'o .
“Ĉio en ord'o !
”Ek'kri'is la konduktor'o , el'ir'ant'e el la telegraf'a staci'o , port'ant'e paper'o'n en la man'o .
Jim , la hejt'ist'o , ven'is en la maŝin'o'n , kaj mi en mi'a'n vagon'o'n .

6. La kar'a'j bracelet'o'j

    tiu rakont'o aper'is en le de mart'o 1892 .

    Est'is en la plej glor'a'j tag'o'j de la unu'a franc'a imperi'o .
Pariz'o est'is tre gaj'a .
Fest'o'j kaj bal'o'j sekv'is unu post la ali'a , kaj ŝajn'is , ke la stel'o de la imperi'estr'o bril'as la plej hel'e , antaŭ ol ĝi por ĉiam esting'iĝ'os .
Ĉio , kio'n pariz'o hav'is en si da bril'o kaj bel'ec'o , dev'is hodiaŭ si'n kolekt'i en la oper'o , ĉar oni sci'is , ke la imperi'estr'o intenc'as honor'i ĝi'n hodiaŭ per si'a al'est'o , kaj pro tio la oper'a teatr'o est'is plen'ig'it'a de la plej bril'ant'a pariz'a societ'o .
La uvertur'o pas'is ; la imperi'estr'o , akompan'at'a de la imperi'estr'in'o , bril'ant'a de bel'ec'o kaj diamant'o'j , ĵus en'ir'is en si'a'n loĝi'o'n ; li'a sekv'ant'ar'o en uniform'o'j de ĉiu'j kolor'o'j de ĉiel'ark'o star'is en la post'o de la loĝi'o .
Post minut'o la kurten'o dev'is est'i lev'it'a kaj la oper'o komenc'iĝ'i .
Sed en tiu sam'a moment'o , kiam ĉiu re'ten'is la spir'o'n en atend'ad'o , oni ek'aŭd'is la bru'o'n de vest'o ; la du'a loĝi'o , dekstr'e de la loĝi'o imperi'estr'a , mal'ferm'iĝ'is , kaj en'ir'is la bel'eg'a edz'in'o de la ambasador'o n .
Ne mir'o , ke neniu plu observ'ad'is la lev'ad'o'n de la kurten'o ; ne mir'o , ke ĉiu okul'o kiel en'sorĉ'it'a direkt'iĝ'is sur la vir'in'o'n , kiu ĵus okup'is si'a'n seĝ'o'n kaj trankvil'e , kun aristokrat'a mal'ŝat'ec'o , rigard'is ĉirkaŭ'e'n , ĉar sur ŝi'a'j brak'o'j , radi'ant'e kiel fulm'o , bril'is bracelet'o'j , pri kiu'j pariz'o jam tiom mult'e aŭd'is kaj kiu'j'n la imperi'estr'o van'e prov'is aĉet'i .
Murmur'o de admir'o kur'is tra la teatr'o , kaj nur post'e oni si'n turn'is al la ag'ad'o sur la scen'ej'o .
Kiam la kurten'o post la unu'a akt'o fal'is , unu serv'ant'o en imperi'estr'a livre'o en'ir'is en la loĝi'o'n de la ambasador'o n .
“Ŝi'a imperi'estr'a moŝt'o rimark'is la bracelet'o'j'n kaj est'is frap'it'a de admir'o ; ŝi demand'as , ĉu sinjor'in'o la duk'in'o vol'os hav'i la bon'ec'o'n permes'i al la imperi'estr'in'o rigard'i unu el ili de proksim'e ?
”En moment'o la bel'a brak'o est'is nud'ig'it'a de la mult'e'kost'aĵ'o , kaj kun ek'kri'o de rav'iĝ'o la imperi'estr'a serv'ant'o salut'is kaj el'ir'is el la loĝi'o , port'ant'e kun si la bracelet'o'n , kiu kost'is pli ol milion'o'n da frank'o'j .
La kurten'o fal'is post la tri'a akt'o , lev'iĝ'is de'nov'e al la kvar'a , kaj ĉiam ankoraŭ la edz'in'o de la ambasador'o kun bon'eduk'a ĝentil'ec'o atend'is la re'don'o'n de si'a'j mult'e'kost'a'j juvel'o'j .
La kort'eg'o imperi'estr'a si'n lev'is kaj for'ir'is , kaj ĉiam ankoraŭ la bracelet'o ne est'is re'don'it'a .
La duk'o fin'e far'iĝ'is mal'pacienc'a , vetur'is en la imperi'estr'a'n palac'o'n kaj pet'is pri la re'don'o de la diamant'o'j .
La afer'o klar'iĝ'is , kaj la duk'o konvink'iĝ'is , ke la imperi'estr'in'o neniam send'is pet'i la bracelet'o'n kaj ke la hom'o en la imperi'estr'a livre'o est'is unu el la plej kuraĝ'a'j ŝtel'ist'o'j de la ĉef'urb'o .
Li ordon'is al si'a vetur'ig'ist'o vetur'i al la estr'o de la polic'o , kaj , antaŭ ol la nokt'o pas'is , cent'o'j da plej lert'a'j polic'a'j ofic'ist'o'j tra'serĉ'is la tut'a'n pariz'o'n pro la ŝtel'it'a'j juvel'o'j .
La duk'o , plen'a de tim'o , dum'e rest'is en la polic'a ofic'ej'o , dum la duk'in'o en la dom'o mal'trankvil'e atend'is la re'port'o'n de ŝi'a bracelet'o .
Ĵus bat'is la ses'a hor'o , kiam ĉe la pord'o de la palac'o de la duk'o fort'e ek'son'is la sonor'il'o , kaj unu polic'a ofic'ist'o dezir'is parol'i kun la duk'in'o .
Profund'e salut'ant'e , tiu ĉi rakont'is , ke oni kapt'is la ŝtel'ist'o'n kaj trov'is ĉe li la bracelet'o'n .
Sed la fripon'o persist'as , ke li ne est'as ŝtel'ist'o , kaj la bracelet'o jam de mult'a'j jar'o'j si'n trov'as en posed'o de li'a famili'o .
Tial la duk'o pet'as sinjor'in'o'n la duk'in'o'n , ke ŝi trans'send'u al li la du'a'n bracelet'o'n , por ke oni pov'u kompar'i la ambaŭ .
Ne dir'ant'e vort'o'n , la duk'in'o mal'ferm'is si'a'n juvel'uj'o'n kaj don'is al la polic'ist'o la du'a'n bracelet'o'n .
Tiu ĉi kun profund'a salut'o for'las'is la ĉambr'o'n , kaj la sinjor'in'o ir'is dorm'i kaj sonĝ'i pri si'a'j bracelet'o'j .
Kiam la horloĝ'o bat'is la naŭ'a'n hor'o'n , la ambasador'o , lac'a de mal'dorm'o kaj en mal'bon'a humor'o , ven'is en la ĉambr'o'n de si'a edz'in'o kaj ĵet'is si'n mal'esper'e sur seĝ'o'n .
La sinjor'in'o mal'ferm'is la okul'o'j'n kaj kun gaj'a rid'et'o demand'is pri si'a'j bracelet'o'j .
“Mal'ben'it'a band'o !
”Ek'kri'is la duk'o , “ni nenio'n pov'as sci'iĝ'i pri ĝi .
“Kio !
”Ek'kri'is la sinjor'in'o , “ĉu vi ĝi'n ne ricev'is re'turn'e ?
La ofic'ist'o , kiu pren'is la du'a'n bracelet'o'n , dir'is , ke la ŝtel'ist'o est'as kapt'it'a kaj la bracelet'o trov'it'a ĉe li .
”La duk'o ek'salt'is kun kri'o de terur'o kaj pet'is si'a'n edz'in'o'n kun raŭk'a voĉ'o , ke ŝi don'u al li klar'ig'o'n .
Ŝi ĝi'n far'is , kaj ĝem'eg'ant'e , la duk'o fal'is sur la seĝ'o'n .
“Mi ĉio'n kompren'as !
”Li ek'kri'is .
“La fripon'o'j ŝtel'is de vi ankaŭ la du'a'n bracelet'o'n , ĉar ni neniu'n send'is tie'n ĉi .
La hom'o , al kiu vi ĝi'n don'is , ne est'is ofic'ist'o , sed ankoraŭ pli arogant'a ŝtel'ist'o , ol la unu'a .
”Kaj tiel ĝi efektiv'e est'is .
La bracelet'o'j neniam est'is retro'vit'a'j , kaj nur per ĝem'o oft'e la ambasador'o re'memor'ad'is la parad'a'n oper'o'n , kiu far'is li'n je kelk'a'j milion'o'j mal'pli riĉ'a , ol li est'is , kiam li si'a'n bel'eg'a'n edz'in'o'n lev'is en la kaleŝ'o'n kaj ordon'is al la vetur'ig'ist'o vetur'i al la oper'o .

7. Nur unu vort'o'n !

   
Novel'et'o de L. E. Meier tiu rakont'o aper'is en le de juni'o 1891 .

    Est'is la maten'o post danc'ad'o .
Tio ĉi daŭr'is ĝis la kvar'a hor'o ; tiam ankoraŭ oni kun'e'sid'iĝ'is , por trink'i nigr'a'n kaf'o'n ĝis ĉirkaŭ la kvin'a hor'o .
Post tio ĉi oni dis'ir'is hejm'e'n .
Ho , kiel bel'a est'is tiu danc'ad'o !
Amuz'o'j ne mank'is kaj , kontraŭ la ordinar'o , la nombr'o de la danc'ant'o'j est'is grand'a ; eĉ sufiĉ'e mal'jun'a'j sinjor'o'j est'is en'ŝir'it'a'j per la plezur'eg'o kaj al'port'is ofer'o'j'n al la di'in'o de la danc'ad'o .
Kiam maten'e oni re'ir'ad'is hejm'e'n , la plej jun'a'j el la mond'o sinjor'a est'is la ĝentil'a'j akompan'ant'o'j de la sinjor'in'o'j kaj fraŭl'in'o'j .
La mal'jun'a'j sinjor'o'j jam long'a'n temp'o'n est'is dorm'int'a'j , ĉar la maten'o ĉiam aparten'as al la jun'ul'ar'o .
Tiel ankaŭ ella , la bel'eg'a fil'in'o de la komerc'a konsil'an'o balding , feliĉ'e ven'is al la pord'o de la ge'patr'a loĝ'ej'o , kaj ŝi est'is , kun'e kun la patr'o kaj patr'in'o , ĉirkaŭ'it'a de amas'et'o da jun'a'j hero'o'j de danc'o .
Oni ŝerc'ad'is kaj rid'ad'is dum la ir'ad'o ; la komerc'a konsil'an'o est'is gaj'a , kaj la patr'in'o hav'is si'a'n “bon'a'n tag'o'n ”.
la dis'iĝ'ad'o iom long'iĝ'is : ĉiu el la sinjor'et'o'j pen'is dir'i io'n apart'e agrabl'a'n , kaj ĉiu el ili pens'is , ke li ricev'is de ella prem'o'n de man'o apart'e signif'a'n , —ĉiu kred'is , ke li est'as sol'e prefer'it'a .
Ĉu ĉiu'j ?
La plej post'e tie rest'is unu jun'a sinjor'o , kiu atend'is ĝis ĉiu'j antaŭ'ir'int'o'j ricev'os si'a'n “man'et'o'n ”; tiam ankaŭ li mem pov'us dir'i adiaŭ al ella .
Tio est'is la doktor'o gering , jun'a juĝ'ist'o .
Li est'is tre trankvil'a kaj modest'a .
“Trankvil'a'j akv'o'j est'as profund'a'j ”, dir'as proverb'o german'a , kaj modest'ec'o oft'e kaŝ'as firm'a'n cert'ec'o'n .
Kiam la last'a antaŭ'star'ant'o dir'is adiaŭ —la konsil'an'o kun li'a edz'in'o jam star'is en la ne'ferm'it'a pord'o , kaj post ili serv'ant'o kun brul'ant'a kandel'o —gering ir'is antaŭ'e'n , por komenc'i si'a'n prepar'it'a'n parol'o'n de adiaŭ .
Sed en la minut'o , kiam li lev'is la man'o'n por salut'i ella’n , tiu ĉi si'n turn'is al la amas'et'o de la for'ir'int'a'j sinjor'o'j : “vi ne forges'u do , kio'n vi promes'is , sinjor'o de stetten !
”Kaj de tie vok'o ek'son'is : “cert'e ne , mi'a fraŭl'in'o , mi ne bezon'as ja pli ol unu vort'o'n !
“Ella , nun ven'u do !
”Ek'son'is vok'o de en la pord'o , kaj la sinjor'in'o konsil'an'edz'in'o , jam pren'int'e la vest'o'n de si'a fil'in'o , al'tir'is tiu'n ĉi en la dom'o'n .
“Bon'a'n nokt'o'n !
”Ankoraŭ ek'kri'is ella .
“Bon'a'n nokt'o'n !
”Re'son'ig'is la amas'et'o .
Gering ankoraŭ star'is kun lev'it'a man'o —ella jam en'ir'is en la dom'o'n , la pord'o ferm'iĝ'is —jen li star'is sen “man'et'o ”kaj sen adiaŭ'dir'o , kaj la parol'o rest'is ne'parol'it'a !
Trankvil'e kaj modest'e gering re'ir'is en si'a'n loĝ'ej'o'n .
Li ir'is tre medit'ant'e kaj tre mal'rapid'e .
Ĉiu'j ali'a'j jam de long'a temp'o est'is for'ir'int'a'j .
Ven'int'e en si'a'n loĝ'ej'o'n , li fin'e memor'iĝ'is je si mem .
Li ek'ĝem'is kaj parol'is al si mem , kiel post la el'don'o de ia juĝ'o mort'ig'a : “nur unu vort'o'n —nur unu vort'o'n se ŝi dir'us al mi !
”La juĝ'ist'o gering ankoraŭ la du'a'n foj'o'n ek'ĝem'is kaj post'e ek'dorm'is en la ven'int'a maten'o .
Est'is lum'a tag'o , kiam ella , mal'dorm'iĝ'int'e , vid'is la sun'o'n bril'ant'a'n tra la kurten'o'j de la ĉambr'o .
Ŝi pri'pens'is la far'it'aĵ'o'j'n de la tag'o pas'int'a kaj rid'et'is kontent'e .
Sed jen per unu foj'o ŝi mal'gaj'iĝ'is .
Jen unu re'memor'o mal'agrabl'a .
Ŝi re'memor'is la dis'iĝ'o'n , re'memor'is la juĝ'ist'o'n gering , kiu est'is la sol'a , kiu ne dir'is al ŝi eĉ unu vort'o'n !
Ĉiu'j sinjor'o'j prem'is ŝi'a'n man'o'n , ĉiu'j dir'is io'n am'ind'a'n , sed li sol'a silent'is .
Li eĉ ŝajn'e intenc'e rest'is post'e !
“Mi tamen kred'as , ke li est'as sen'kulp'a , ”dir'is ŝi'a plej bon'a amik'in'o mathilde , kiu , vizit'int'e ella’n en la vesper'o , sid'is kun ŝi en la ĉambr'o de ella , por parol'et'i pri la danc'ad'o pas'int'a .
“Vi sci'as , ke tro al'proksim'iĝ'i est'as tut'e kontraŭ la karakter'o de gering —kvankam mi dev'as konfes'i , ke tio ĉi est'as ec'o strang'a ĉe juĝ'ist'o ; sed kiu sci'as , ĉu li ne est'os tut'e ali'a en li'a juĝ'a serv'ad'o ?
“Tro al'proksim'iĝ'i ?
”Respond'is ella .
“Inter tro al'proksim'iĝ'i kaj intenc'e re'tir'iĝ'i est'as ja grand'a diferenc'o !
“Cert'e !
Sed .“kio pov'as li'n far'i tia ?
Cert'e li bon'e sci'as , ke mi li'n am'as .
Ĉu mi ne kun li danc'is la unu'a'n vals'o'n ?
Ĉu ne li sid'is kun'e kun mi ĉe la vesper'manĝ'o ?
Kio'n pli mi pov'us far'i ?
Ĉu mi mem dev'as al'forĝ'i li'n per ia apart'a atent'o ?
Ĉu eĉ ne est'as li'a propr'a afer'o dir'i .
kio dev'os est'i dir'it'a ?
Ho !
Tia modest'ec'o !
Nur unu vort'o'n li bezon'as dir'i , kaj tiam ĉio est'os far'it'a .
Sed neniel li dir'as tiu'n vort'o'n !
“Kar'a mi'a ella !
Ne ĉiu'j hom'o'j hav'as egal'a'n karakter'o'n !
Oft'e en ia vir'o oni trov'as ia'n ec'o'n , kiu konven'us mult'e pli bon'e al vir'in'o .
Dir'u mem : kio hodiaŭ pli mult'e dev'ig'as la vir'in'o'j'n plend'i : la modest'ec'o aŭ la tro grand'a proksim'iĝ'ad'o de la sinjor'a mond'o ?
Cert'e !
Gering est'as escept'o el la regul'o , kaj tio ĉi disting'as li'n !
“Kaj kiel fin'e ni ven'os al la cel'o ?
Mi ne pov'as rekt'e dir'i la vort'o'n liber'ig'ont'a'n , kaj li mem —est'as tro modest'a !
”Ella parol'is iom koler'e : ŝi'a'j vang'o'j ruĝ'iĝ'is , kaj mathilde vid'is , ke la okul'o'j de la amik'in'o mal'sek'iĝ'is .
“Jen est'as la temp'o por ag'i , ”dir'is mathilde intern'e kaj pri'pens'ad'is , kiel ŝi mem pov'us help'i la afer'o'n .
“Kun la temp'o vi al'ven'os al la cel'o , ”ŝi konsol'is la amik'in'o'n .
“Ebl'e walter iel pov'os help'i !
”Tiu'j ĉi vort'o'j vid'ebl'e re'anim'is ella’n .
“Walter , ”ŝi respond'is , “jam promes'is al mi si'a'n help'o'n .
Kiam ni hodiaŭ maten'e dis'iĝ'is , mi dir'is al li : , , sed ne forges'u , kio'n vi promes'is !
“Kaj kio'n li dir'is ?
“Cert'e ne !
Mi bezon'as nur unu vort'o'n !
”Walter de stetten , oficir'o husar'a , est'is la fianĉ'o de mathilde , kaj pro tio li est'is ankaŭ la konfid'ul'o de la du amik'in'o'j .
Li kon'iĝ'is kun la juĝ'ist'o , kiam ili est'is koleg'o'j -student'o'j , kaj li nun volont'e akcept'is la labor'et'o'n , kiu'n ella al li trans'don'is ŝi mem kaj per si'a amik'in'o : cert'iĝ'i , ĉu gering efektiv'e am'as ella’n .
Post tag'manĝ'o , kiu'n stetten kaj gering kutim'e pren'ad'is kun'e en restoraci'o , la oficir'o —fidel'a al si'a princip'o ne long'e pri'pens'i , sed rekt'e al'ir'i al la cel'o —komenc'is sen ia antaŭ'parol'o pri ella .
Stetten est'is rekt'e la kontraŭ'aĵ'o de si'a amik'o .
Dum tiu ĉi pro mult'a pri'pens'ad'o kaj grand'a modest'ec'o ŝancel'iĝ'ad'is frap'i al la pord'o de si'a sankt'ej'o , stetten iam est'is pret'a en'bat'i tiu'n ĉi pord'o'n .
“Kiam do est'os vi'a fianĉ'iĝ'o ?
”Li demand'is la amik'o'n .
Gering li'n mir'eg'ant'e ek'rigard'is ; li intenc'is respond'i , sed ne pov'is .
“Sen ia ŝerc'o , jen est'as la temp'o por fin'e konfes'i vi'a'n intenc'o'n !
La tut'a urb'o parol'as pri vi du kiel pri est'ont'a'j ge'edz'o'j .
Nun al'ir'u al la cel'o !
Vi est'as en'am'it'a en ella’n —vi mem mi'n tio'n sci'ig'is .
Ŝi ankaŭ am'as vi'n .
Tio'n mi sci'as , kaj vi ĝi'n sci'as ankoraŭ pli bon'e !
”Gering li'n aŭskult'ad'is ne ferm'int'e la buŝ'o'n .
“Ho !
Ne rigard'u mi'n do tiel mir'eg'ant'e !
Parol'u fin'e !
—strang'a juĝ'ist'o vi est'as —al vi mank'as la parol'o por defend'iĝ'i !
Ĉiam nur ia'n unu'a'n vort'o'n vi bezon'as por komenc'i !
“Jes , la unu'a'n vort'o'n !
”Dir'is gering mal'gaj'e .
“Kial ŝi ne decid'iĝ'as parol'i ?
“Jen !
”Dir'is nun kvazaŭ mir'eg'ant'e stetten , “la unu'a'n parol'o'n ĉiam dev'as dir'i vi !
Ĉu la fraŭl'in'o ebl'e dev'us si'n turn'i al vi : sinjor'o juĝ'ist'o , mi intenc'as hav'i vi'n , —ĉu vi vol'as , jes aŭ ne !
“Tio'n mi ne pens'as , ne !
“Kio'n do ?
—mi vi'n ne kompren'as : nun vi du jam unu kun la du'a kon'iĝ'is antaŭ kelk'a'j monat'o'j ; ĉiu hom'o el'leg'as el vi'a'j vizaĝ'o'j , ke vi am'as unu la du'a'n —sed nek vi nek ŝi decid'iĝ'as ĝi'n konfes'i !
Vi mem ankoraŭ pli mal'mult'e ol ella —kvankam vi est'as vir'o !
Mi est'as tut'e cert'a , ke vi ne ricev'os rifuz'o'n —kaj vi mem ĝi'n sci'as pli bon'e ankoraŭ .
“Mi ?
—ho , se mi ĝi'n sci'us !
Vi mem dir'u : kia'n cert'ec'o'n mi hav'as por ĝi ?
Ĉu ella parol'is nur unu sol'a'n foj'o'n eĉ plej mal'grand'a'n vort'et'o'n , kiu mi'n cert'e esper'ig'us ?
Eĉ ne unu sol'a'n vort'o'n !
Kaj mi tim'as est'i rifuz'it'a !
“Grand'eg'a'n estim'o'n mi sent'as por juĝ'ist'o , kiu tiel mal'mult'e kon'as la pruv'o'j'n efektiv'a'j'n !
—mi ne ŝerc'u , herm'a'n , —la afer'o dev'as est'i fin'it'a .
Kia'n pruv'o'n vi atend'as de ella por far'i vi'n cert'a je vi'a feliĉ'o ?
“Nur unu vort'o'n !
“Tio'n sam'a'n ella atend'as de vi !
“Ho !
“Mi cert'ig'as vi'n per mi'a honor'o !
“Ej !
Tiam .“tiam vi'a sort'o depend'as de tiu , kiu el vi du dir'os la unu'a'n vort'o'n !
Aŭ pli bon'e vi ambaŭ dev'os dir'i unu vort'o'n —tio est'as tiel kompren'ebl'a , kiel unu'obl'e unu est'as unu !
”Gering rest'is pri'pens'ant'a : jen li star'as antaŭ tiu fos'o , kiu'n li dev'us trans'salt'i !
Li'a mal'gaj'a vizaĝ'o rid'ig'is li'a'n amik'o'n .
“Mi nun bon'e kompren'as , ke mi mem dev'os help'i la afer'o'n , ”dir'is stetten .
“Vi ?
”Demand'is mir'ant'e gering , kaj en tiu sam'a minut'o la esper'o re'anim'is li'a'n vizaĝ'o'n .
“Jes , ”respond'is stetten , “mi mem est'os sekundant'o por vi , kaj mathilde por ella .
Ho , la duel'o est'os gaj'eg'a !
Mi est'as sci'em'a , kiu el vi unu'e vund'os la du'a'n !
Sed mi est'as cert'a , ke la frap'o est'os sen mal'bon'a rezultat'o , de kiu ajn flank'o ĝi ven'os !
”Gering ne mult'e esper'is de la prov'o , sed rid'et'is .
Stetten si'n lev'is kaj kun'e kun gering for'ir'is el la manĝ'ej'o .
“Mi vi'n sci'ig'os pri la sek'vant'aĵ'o , est'u cert'a !
”Dir'is stetten , prem'ant'e la man'o'n de gering kaj dis'iĝ'ant'e kun li .
Stetten ir'is al si'a milit'ist'ej'o , gering ir'is al si'a juĝ'ej'o .
Li tiam skrib'is parol'o'n defend'a'n , kaj kiu el li'a'j kon'at'o'j leg'us la lert'a'n parol'o'n , kiu'n gering skrib'is , tiu neniel kred'us , ke la skrib'ant'o tiel van'e serĉ'is nur unu vort'o'n !
Post kelk'a'j tag'o'j —est'is la last'a semajn'o de la monat'o maj'o , kaj la veter'o est'is plej bel'a —herm'a'n gering sid'is antaŭ si'a'j skrib'aĵ'o'j .
Est'is ĉirkaŭ la sep'a hor'o de vesper'o , kaj la juĝ'ist'o si'n prepar'is el'ir'i .
Tiam la skrib'ist'o de gering ven'is en la ĉambr'o'n kaj don'is al gering ia'n leter'o'n .
Tiu ĉi leter'o ven'is de stetten , kiu per ĝi invit'is si'a'n amik'o'n far'i kun li promen'o'n en la morgaŭ'a dimanĉ'o .
La last'a'j vort'o'j de tiu leter'o est'is la jen'a'j : dir'u al la trans'don'ant'o nur unu vort'o'n : “jes ”aŭ “ne ”est'os sufiĉ'e .
Gering komisi'is la skrib'ist'o'n dir'i al la al'port'int'o nur “jes ”, kaj li el'ir'is el la juĝ'ej'o .
Je la maten'o de la ven'int'a dimanĉ'o la du amik'o'j kun'e promen'is tra la kamp'o'j en la ĉirkaŭ'aĵ'o de la urb'o kaj en'ir'is en bel'eg'a'n arb'ar'o'n .
La tag'o est'is bel'eg'a , aer'o kaj lum'o plen'a'j je gaj'ec'o kaj freŝ'ec'o .
Stetten mem est'is apart'e gaj'a kaj tiel li far'is si'a'n amik'o'n gering ankaŭ gaj'et'a .
La du amik'o'j ir'ad'is , parol'ant'e pri divers'a'j objekt'o'j .
Stetten parol'is pri mult'a'j objekt'o'j , sed ne tuŝ'is eĉ per unu vort'o la afer'o'n de kelk'a'j tag'o'j antaŭ'e .
“Strang'a ĝi est'as , ”intern'e pens'is gering ; “li do komenc'u !
”Gering de temp'o al temp'o pen'is ig'i la amik'o'n tuŝ'i la afer'o'n , sed stetten ŝajn'is ne kompren'i kaj intenc'e parol'is pri ali'a'j objekt'o'j .
Tiel ili ambaŭ fin'e ven'is al lok'o , kie la arb'ar'o est'is iom tra'vid'ebl'a .
Preter'ir'ant'e , gering rimark'is ne mal'proksim'e antaŭ ili du sinjor'in'o'j'n , kiu'j ne'rapid'e ir'ad'is antaŭ'e'n .
Li ne pov'is ili'n re'kon'i , sed io ne'kon'at'a far'is pli rapid'e bat'i li'a'n kor'o'n .
Stetten ne dir'is eĉ unu vort'o'n , ŝajn'is , ke li ne vid'as la vir'in'o'j'n .
Gering intenc'e silent'is .
Post kelk'a'j paŝ'o'j la sinjor'in'o'j ne est'is pli vid'ebl'a'j .
La parol'ad'o est'is fin'it'a , kaj gering medit'ant'e ir'ad'is sur la ne'larĝ'a voj'o post si'a amik'o , kiu , dis'ŝov'ant'e ie kaj ie la branĉ'o'j'n , ne'laŭt'e kant'ad'is la kant'o'n de heine : “mi ne sci'as , kio'n signif'as .“Fin'e gering re'komenc'is parol'i : “tie ĉi est'as pli kaj pli interes'e .
Ni ir'as tra efektiv'a dens'aĵ'o antaŭ'mond'a !
“Jes , ”respond'is stetten , “est'os ankoraŭ pli interes'e , kiam fin'e la arb'ar'o fin'iĝ'os .
Est'is bel'et'a voj'o , cert'e !
”La arb'ar'o iom post iom mal'dens'iĝ'is , kaj kiam stetten dis'ŝov'is la last'a'j'n branĉ'o'j'n , montr'iĝ'is herb'a lok'o ĉirkaŭ'it'a de la arb'ar'o , kaj en la fin'o de tiu lok'o est'is bel'a dom'et'o arb'ar'ist'a .
“Ĉu tie ĉi ne est'as bel'eg'e ?
”Demand'is stetten .
“Bel'eg'e , cert'e !
”Respond'is gering ; sed stetten al'don'is : “mi dir'as al vi , amik'o , ni trov'os ankoraŭ io'n pli bel'eg'a'n !
“Kio'n do li intenc'as ?
”Si'n demand'is gering .
La du amik'o'j al'ir'is al la dom'et'o .
En la mez'o de la voj'o stetten si'n turn'is al la dekstr'a flank'o .
“Ni en'ir'os en la dom'et'o'n per post'e , ”li dir'is .
Ili tiel ĉirkaŭ'ir'is la dom'et'o'n tra la arb'ar'o kaj proksim'iĝ'is al ĝarden'o .
Stetten est'is kelk'a'n pec'o'n pli antaŭ'e .
Jen du sinjor'in'o'j , el'ir'int'a'j el la pord'o , al'ven'is al la du amik'o'j .
“Ho !
”Kontraŭ'vol'e ek'kri'is gering , ĉar li re'kon'is la sam'a'j'n du vir'in'o'j'n , kiu'j'n li antaŭ'e vid'is en la arb'ar'o .
Kiam la du sinjor'in'o'j el'ir'is el la ĝarden'o , stetten rapid'e al'proksim'iĝ'is al ili , salut'int'e ili'n ĝentil'e .
Ĝi est'is mathilde kun ella .
Stetten mal'laŭt'e dir'is al ella kelk'a'j'n vort'o'j'n , kaj tiam tiu ĉi ruĝ'iĝ'is .
“Cert'e !
”Dir'is stetten laŭt'e , “demand'u do li'n vi mem !
”Gering dum'e al'ven'is .
Antaŭ ol li pov'is salut'i la sinjor'in'o'j'n , ella al'paŝ'is al li kaj dir'is : “ĉu tio est'as efektiv'e ver'a , kio'n sinjor'o de stetten mi'n sci'ig'is ?
“Jes aŭ ne !
”Rapid'e ek'kri'is stetten al gering .
“Nur unu vort'o'n —jes aŭ ne !
”Kaj li rigard'is si'a'n amik'o'n kiel sci'ant'e , ke tiu ĉi ne pov'us respond'i io'n ali'a'n krom “jes ”.
la rigard'o de ella nun ek'bril'is .
Ĝi est'is tia rigard'o , ke gering ĝi'n sent'is en si'a kor'o —tiel magnet'e ella nenie ankoraŭ li'n rigard'is !
Ŝi atend'is la respond'o'n ; ŝajn'is al li , ke li vid'as kaj sent'as , ke ŝi atend'as nur la unu vort'o'n : “jes ”.
kaj tamen li ne sci'is , pri kio propr'e ŝi li'n demand'as .
Sed en la demand'o est'is io , kio'n li kompren'is tre bon'e ; ŝi ĝi'n el'parol'is per si'a mal'sek'a rigard'o ; ŝi'a brust'o si'n lev'ad'is kaj mal'lev'ad'is , kaj jen ŝi'a man'o est'is don'it'a al li .
“Ĉu est'as ver'e , herm'a'n ?
”Ek'parol'is ŝi nun tiel kares'e kaj plen'e je am'o , ke gering tut'e forges'is la ĉirkaŭ'aĵ'o'n .
Li vid'is pli nenio'n krom ŝi , li aŭd'is nur ŝi'a'n voĉ'o'n ; la tut'a mond'o ŝajn'is for'est'i .
Li nun sent'is feliĉ'o'n , tiu ĉi sent'o li'n venk'is , li pren'is ŝi'a'n man'o'n .
Tiel varm'e , kiel nenie ankoraŭ , li ek'parol'is al ŝi , li respond'is : “jes , ella , jes !
”Kaj la du am'ant'o'j si'n ĉirkaŭ'pren'is .
“Jen !
”Ek'kri'is stetten .
“Ĉu mi ne plen'um'is mi'a'n promes'o'n ?
Mi plen'um'is eĉ pli ol tio'n , ĉar mi promes'is nur unu vort'o'n , sed gering nun el'parol'is eĉ tri vort'o'j'n !
”Kiam la sekv'ant'a'n tag'o'n stetten ven'is en la loĝ'ej'o'n de si'a amik'o , li mir'ant'e li'n vid'is vest'it'a'n en nigr'a surtut'o kun kravat'o kaj gant'o'j blank'a'j .
Stetten ne bezon'is long'e demand'i .
“Ĉu vi ir'as al la komerc'a konsil'an'o balding ?
“Jes .
“Kaj kio'n vi respond'os , kiam tiu ĉi vi'n demand'os : sinjor'o juĝ'ist'o , kio'n vi dezir'as ?
“Nur unu vort'o'n , stetten !
“Kaj tiu ĉi vort'o est'os ?
“Ella’n !

8. La porci'o da glaci'aĵ'o

    Rakont'o de L . Dilling , traduk'it'a de Eduard Hall el Joensuu (finnlando) tiu rakont'o aper'is en le de septembr'o ĝis decembr'o 1892

    Est'is tre agrabl'e en la buduar'et'o de sinjor'in'o breine .
La mebl'a'j kovr'il'o'j est'is el blu'a atlas'o , kaj la lign'aĵ'o de la seĝ'o'j est'is or'ig'it'a .
Tie si'n trov'is ankaŭ mult'a'j etaĝer'et'o'j , egal'e kovr'it'a'j per blu'a ŝtof'o kaj ornam'it'a'j per blu'a'j franĝ'o'j , kiu'j'n najl'et'o'j or'ig'it'a'j firm'e ten'is .
Ĉirkaŭ'e en la ĉambr'o est'is distr'it'a ankoraŭ mult'o da sen'difin'a'j puf -seĝ'o'j , aŭ kiel ili est'as nom'at'a'j , tiu'j rembur'it'a'j , rond'a'j , kvar'angul'a'j kaj oval'a'j objekt'o'j kun blu'a'j atlas'a'j kovr'il'o'j kaj amas'o da ne'kompren'ebl'a'j laĉ'aĵ'o'j kaj penik'aĵ'o'j .
En unu angul'o de la buduar'o , apud la fenestr'o , star'is pian'et'o kun la post'flank'o turn'it'a al la intern'o de la ĉambr'o .
Kiam oni sid'iĝ'is al la pian'o , oni sid'is tie efektiv'e kaŝ'it'a , ĉar grand'a'j foli'o'kresk'aĵ'o'j sur la ambaŭ flank'o'j de la instrument'o form'ig'is ver'e tropik'a'n laŭb'o'n en tiu ĉi mal'grand'a eden'o de la sinjor'in'o .
Est'is trankvil'e kaj pac'e en la buduar'et'o , ĉar neniu tie si'n trov'is ; kaj du'on'hel'a kviet'a lum'o si'n vast'ig'is tra la tut'a ĉambr'o .
Ver'e , la or'ig'it'a lamp'o , pend'ant'a de la plafon'o , brul'is , sed tiel super ĝi , kiel ankaŭ super la kandel'o'j sur la skrib'o'tabl'o , est'is koket'a'j ŝirm'il'o'j .
La blu'a silk'a pord'o'kurten'o est'is tir'it'a antaŭ la pord'o , sed el la flank'a'j ĉambr'o'j est'is aŭd'at'a danc'muzik'o kaj viv'a inter'parol'ad'o ; ĉar tiu'n ĉi vesper'o'n est'is bal'o ĉe la komerc'eg'ist'o breine , la sinjor'o de la dom'o .
La muzik'o silent'iĝ'is moment'e , la pord'o'kurten'o ek'ĵet'iĝ'is flank'e'n , kaj sur la sojl'o de la pord'o si'n montr'is alt'a , graci'a vir'in'a figur'o .
Kelk'a'j frak'e vest'it'a'j sinjor'o'j , kun la har'o'j komb'it'a'j sur la frunt'o kaj la klak'ĉapel'o sub la brak'o , ĉirkaŭ'is ŝi'n ; sed ŝi for'ig'is ili'n kun mien'o de reĝ'in'o , antaŭ'tir'is rapid'e la kurten'o'n antaŭ la pord'o , kaj fal'is post'e lac'a sur unu el la silk'o'kovr'it'a'j kanap'o'j .
Ŝi'a vizaĝ'o est'is tre delikat'e form'it'a kaj pal'a , la okul'o'j mal'lum'a'j , grand'a'j kaj radi'ant'a'j , kaj la nigr'a'j har'o'j , friz'it'a'j a la tit'us , port'is nenia'j'n ali'a'j'n ornam'o'j'n , ol par'o da diamant'a'j stel'o'j .
Ŝi'a tre dekolt'it'a vest'o , el salm'o'kolor'a atlas'o kaj brod'it'a silk'o , est'is unu el tiu'j ne'pri'skrib'ebl'a'j , majstr'a'j tualet'o'j el pariz'o , kie punt'o'j kaj bant'roz'et'o'j , fald'o'j kaj feston'o'j si'n kun'ig'is en mir'ind'a bon'ord'it'a sen'ord'ec'o , dum kelk'a'j grand'eg'a'j girland'o'j da art'a'j roz'o'j far'is surpriz'e bel'a'n efik'o'n , precip'e tial , ke ili est'is met'it'a'j en la plej ne'imag'ebl'a'j lok'o'j .
Ŝi est'is bel'a , kiel ŝi kuŝ'is tie , lac'e etend'it'a sur la kanap'o , lud'ant'e kun monstr'a vent'um'il'o ; kaj pli bel'a ankoraŭ ŝi est'us , se ŝi'a vizaĝ'o ne hav'us tiu'n mal'ŝat'em'a'n fier'a'n esprim'o'n .
Ŝi est'is lac'a de la bal'a muzik'o kaj vanil'a glaci'aĵ'o , de am'ind'um'a'j rigard'o'j kaj sen'gust'a flat'aĵ'o de la frak'e vest'it'a'j sinjor'o'j kaj naŭz'a'j salon'parfum'o'j .
Ŝi est'is fier'a , ĉar ŝi est'is ĉiam kutim'int'a , ke oni ŝi'n star'ig'u sur piedestal'o'n , ĉirkaŭ'at'a'n de genu'fleks'ant'a'j kavalir'o'j ; sed ŝi nun est'is jam tut'e lac'a de tiu ĉi ador'ad'o , ŝi est'is lac'a est'i di'in'o de bal'o .
Ver'e , ŝi bon'e sci'is , ke ŝi prezent'is tre bel'a'n figur'o'n sur la piedestal'o , ĉar ŝi est'is bel'a statu'o ; sed ŝi sci'is ankaŭ , ke oni admir'ad'is la statu'o'n plej'e tial .
ke ĝi hav'is ver'a'n or'ig'aĵ'o'n .
Stella adler —tia est'is ŝi'a nom'o —rest'is ne long'e ne mal'help'at'a .
La pord'o'kurten'o krak'et'is , stella lev'is sen'pacienc'e si'a'j'n lac'a'j'n okul'o'j'n , sed kiam ŝi ek'vid'is , kiu en'ven'is , ĝoj'a rid'et'o ek'lum'is sur ŝi'a bel'a vizaĝ'o .
La en'ir'ant'o est'is bel'eg'a sinjor'in'o de ĉirkaŭ tri'dek jar'o'j , kun plen'a figur'o kaj flor'ant'a gaj'em'a vizaĝ'o .
Ŝi'a'j nigr'a'j har'o'j est'is kun'volv'it'a'j en pez'a'j plekt'o'j super la kap'o kaj ornam'it'a'j per kuf'et'o da blank'a'j plum'o'j kaj ruĝ'a'j roz'o'j .
Ŝi hav'is sur si vest'o'n el vin'ruĝ'a velur'o kaj atlas'o kun riĉ'a garnitur'o da krem'kolor'a'j punt'o'j .
Ŝi est'is sinjor'in'o breine , la edz'in'o de la komerc'eg'ist'o breine kaj la reg'ant'in'o de tiu ĉi elegant'a dom'o .
“Mi sci'is bon'e , ke mi vi'n tie ĉi trov'os , ”dir'is sinjor'in'o breine , si'n sid'ig'ant'e apud si'a amik'in'o .
“Kiel mi ĝoj'as , ke mi vid'as vi'n ĉe mi tiu'n ĉi vesper'o'n .
Pens'u nur , ke ni du ne parol'is jam unu kun la du'a de unu tut'a long'a jar'o !
Kaj tio est'is en la bon'a urb'o pariz'o , kiam mi , post mi'a edz'in'iĝ'o , vojaĝ'is tie'n kun mi'a kar'a edz'o , kaj vi est'is ankoraŭ en pensi'o .
Nun ni hav'os re'e agrabl'a'n hor'o'n por babil'i .
“Se ni nur ne far'as mal'just'aĵ'o'n al vi'a'j ali'a'j gast'o'j , fanny .
“Ne , nun mi est'as absolut'e ekster danĝer'o , ĉar nun la tut'a best'ar'o est'as en la manĝ'ej'o por si'n nutr'i , aŭ pli delikat'e esprim'it'e , por vesper'manĝ'i .
Kiam ni last'e est'is kun'e en pariz'o , tio est'is ankaŭ sur bal'o , ĉu vi tio'n memor'as ?
Tio'n dev'us patr'et'o breine sci'i , ke li'a edz'in'o vetur'is al oper'a mask'o'bal'o , dum li est'is en la kolekt'iĝ'o naci'a kaj kuŝ'is en versailles !
Kaj ĉu vi ankoraŭ memor'as , ke ni perd'is unu la du'a'n en la prem'ad'o kaj dev'is re'ven'i hejm'e'n ĉiu apart'e ?
”Stella ek'ĝem'is kaj murmur'et'is du'on'e por si mem : “ha , jes !
Tiu'n mask'o'bal'o'n mi ne facil'e forges'os !
“Sed vi ne vol'us iom manĝ'i , stella ?
“Ne , mi dank'as , mi ne est'as mal'sat'a .
“Jes , mal'kaŝ'e dir'at'e , vi ne mult'o'n perd'as per tio ĉi , ĉar tie est'as nek bird'o , nek fiŝ'o , aŭ pli ĝust'e , est'as de la ambaŭ spec'o'j .
Kiel tiu'j bufed'o'j est'as tamen bon'eg'a el'pens'aĵ'o !
Oni pak'as kun'e ĉiu'j'n ebl'a'j'n kaj ne'ebl'a'j'n hom'o'j'n en la plej mal'grand'a lok'o , oni ŝarĝ'as el ĉiu'j ebl'a'j kaj ne'ebl'a'j plad'o'j sur unu kaj tiu sam'a teler'o , kaj tiam oni tio'n manĝ'as en la plej mal'oportun'a situaci'o !
Sed unu glas'o'n da vin'o vi pov'as tamen trink'i ?
“Ne , mi est'as tiel lac'a , mi bezon'as nur iom ripoz'i .
“Sur vi'a'j laŭr'o'j , jes !
Ha , kia'n feliĉ'o'n , aŭ pli ĝust'e mal'feliĉ'o'n , vi far'is en la bal'a salon'o !
Sur la tut'a plank'o est'as dis'ĵet'it'a'j kor'o'j , kiu'j'n la mal'feliĉ'a'j sinjor'o'j perd'is !
Mi dev'os las'i ili'n el'bala'i , antaŭ ol ni komenc'os danc'i , ĉar ali'e oni pov'as fal'et'i sur ili !
La sinjor'o'j flug'et'is ja ĉirkaŭ vi .“jes , kiel muŝ'o'j ĉirkaŭ suker'o aŭ teolog'o ĉirkaŭ par'o ho !
”Dir'is stella kun mal'ŝat'em'a trajt'o ĉirkaŭ ŝi'a bel'a buŝ'o .
“La viv'o'pan'o , mi'a kar'a , est'as por ili la grav'a demand'o .
Sed la edz'iĝ'o'ĉas'ant'a'j sinjor'o'j far'as labor'o'n van'e !
Mi vol'as est'i am'at'a pro mi mem kaj ne pro mi'a mon'o !
“Mal'saĝ'ul'in'et'o !
”Dir'is fanny , don'ant'e al si'a amik'in'o ne'fort'a'n frap'o'n per la vent'um'il'o : “ĉu vi est'as do tiel mal'bel'a , aŭ ĉu vi pens'as , ke la sinjor'o'j est'as tut'e blind'a'j ?
Mi opini'as ĉiam , ke juvel'o est'as du'obl'e pli bel'a , kiam ĝi est'as en'kadr'ig'it'a en or'o .
“Ili est'as por mi tut'e indiferent'a'j .
“Ha , mi komenc'as kompren'i .
Vi'a kor'o ne est'as plu liber'a .
“Jes , sincer'e dir'at'e , kar'a fanny , mi est'as efektiv'e en'am'it'a ; kaj kiam oni hav'as unu en la kor'o , oni ne hav'as lok'o'n tie por mult'a'j .
“Tio depend'as de la konstru'o de la kor'o .
Est'as kor'o'j , kiu'j est'as tiel elast'a'j , ke en ili du'dek trov'us bon'e lok'o'n !
Sed kiel la feliĉ'a hom'o si'n nom'as ?
Ĉu mi li'n kon'as ?
”Stella mal'lev'is la kap'o'n .
“Mi li'n ne kon'as mem !
Mi ne sci'as li'a'n nom'o'n , kaj ebl'e mi li'n re'vid'os neniam !
“Kia'j sentiment'a'j kapric'o'j tio est'as ?
”Demand'is sinjor'in'o breine kaj sku'is la kap'o'n .
“Sed oni dev'ig'as si'n ĉiam hav'i io'n por si'n turment'i !
Se oni ne hav'as zorg'o'j'n pro pan'o , oni tiam far'as al si zorg'o'j'n de am'o !
Sed ĉu vi permes'os al mi demand'i .“La sinjor'in'o'j est'is inter'romp'it'a'j de friz'it'a kelner'o , kiu en'ir'is , danc'ant'e sur la pint'o'j de la pied'o'j .
Kelner'o olsen est'is ĉiam melankoli'a .
Li sufer'is konstant'e dolor'o'n de kap'o kaj de mal'feliĉ'a am'o , kaj ambaŭ dolor'o'j nask'iĝ'is de li'a pen'em'a part'o'pren'ad'o en la societ'a viv'o ; ĉar li trink'ad'is ĉiam grand'a'n kvant'o'n da rest'o'j de vin'o en la nokt'o , kaj tio ĉi mal'san'ig'is li'a'n kap'o'n , kaj li vid'ad'is mult'o'n da bel'a'j sinjor'in'o'j , kaj tio ĉi mal'san'ig'is li'a'n kor'o'n .
La last'a'j'n est'is permes'at'e al li nur rigard'i , sed ne tuŝ'i , kaj tio'n li nom'is “vandal'a'j turment'o'j ”, vol'ant'e dir'i “tantal'a'j turment'o'j ”.
“ĉu mi pov'as serv'i per io al la sinjor'in'o'j ?
”Demand'is olsen kun mal'gaj'a rid'et'o , dum li'a'j akv'o'blu'a'j okul'o'j glit'is super la rond'a'j ŝultr'o'j de sinjor'in'o breine .
“Al'port'u al mi porci'o'n da glaci'aĵ'o , ”dir'is fanny .
“Post kvin minut'o'j mi ĝi'n met'os ĉe vi'a'j pied'o'j , sinjor'in'o .
“Mi prefer'as , ke vi ĝi'n met'u tie ĉi , sur la tabl'o'n !
“Tuj , sinjor'in'o , tuj .
”Li for'danc'is .
Fanny rigard'is post li'n kun rid'et'o .
“La inter'komunik'iĝ'o est'as infekt'a , ”ŝi dir'is .
“Nun la kelner'o'j eĉ vol'as est'i kavalir'o'j .
“Tio est'as ja tut'e natur'a , ”respond'is stella , “kiam ĉiu'j mi'a'j kavalir'o'j vol'as est'i kelner'o'j por mi !
”Ŝi lev'is la brov'o'j'n kaj apog'is si'a'n tit'us -kap'o'n al la klar'ebl'u'a'j silk'a'j kusen'o'j .
En tiu ĉi sam'a minut'o la pord'o'kurten'o est'is ĵet'it'a flank'e'n , kaj la komerc'eg'ist'o en'ir'is en la buduar'et'o'n .
La komerc'eg'ist'o breine est'is mal'grand'a , gras'a sinjor'o kun mal'dik'a'j lum'e -brun'a'j har'o'j kaj lum'e -brun'a vang'barb'o iom griz'a .
La komerc'eg'ist'o , kiel ŝajn'is , ne est'is en bon'a humor'o .
“Kiel vi fart'as , sinjor'in'o'j ?
”Li demand'is , pen'ant'e don'i al si'a vizaĝ'o komplez'a'n esprim'o'n .
“Ho , bon'eg'e !
”Respond'is stella .
“Est'as por mi plezur'o vid'i , ke vi nun iom ripoz'as , ”li dir'is al si'a edz'in'o .
“Vi kred'ebl'e sent'as vi'n jam tre lac'a est'i tiel ĵet'at'a el la brak'o'j de unu sinjor'o al la brak'o'j de ali'a !
”La sinjor'in'o lud'is kun si'a vent'um'il'o kaj kant'et'is vals'o'n .
“Vi est'as , kiel ŝajn'as , en tre bon'a humor'o , ”dir'is breine ofend'it'e .
“Tio'n oni ver'e ne pov'as dir'i pri vi , sinjor'o breine , ”rimark'is stella rid'et'ant'e .
“Kontraŭ'e , mi est'as en la plej bril'ant'a humor'o .“ne kred'u al li , stella , ”dir'is la sinjor'in'o .
“Mi vid'as laŭ li'a naz'o , ke li est'as fort'e atak'em'a .
Li ven'is tie'n ĉi nur por aranĝ'i disput'o'j'n .
“Tiam est'as plej bon'e si'n sav'i per for'kur'o .
“Vi ja kompren'as , ke mi'a edz'in'o nur ŝerc'as ?
“Mi dev'as tamen ir'i en la salon'o'n .
Mi ŝuld'as , jes , la di'o'j sci'as , kiel mult'a'j'n danc'o'j'n , kaj se mi ne pag'os mi'a'j'n ŝuld'o'j'n tiel baldaŭ kiel ebl'e , mi tim'as , ke mi'a'j kreditor'o'j mi'n tren'os tie'n per fort'o .
”Ŝi for'ir'is rid'et'ant'e , las'ant'e la edz'a'n par'o'n sol'a .
“Est'u tiel bon'a , komenc'u , ju pli fru'e , des pli bon'e !
Ne ĝen'u vi'n !
Mi est'as prepar'it'a por la plej mal'bon'a .
“Sed , fanny kar'a , mi ne dir'is eĉ unu vort'o'n .
“Ne , sed vi est'as koler'eg'a .
Tio est'as ja tut'e vid'ebl'a laŭ vi'a naz'o , kiu est'as pli star'ant'a , ol ordinar'e .
“Fanny !
“Mi est'as tro bel'a tiu'n ĉi vesper'o'n , ne ver'e ?
“Vi est'as jam tro modest'a !
“Mi koket'is tro mult'e kun la jun'a'j sinjor'o'j , ne ver'e ?
Mi est'is tro ĵet'at'a el la brak'o'j de unu sinjor'o en la brak'o'j'n de ali'a , kiel vi vi'n tiel bon'gust'e esprim'is !
“La tut'a ni'a edz'ec'o est'is ne'inter'romp'it'a danc'ad'o .
“Mi cert'e ne pov'as dir'i , ke mi danc'is super roz'o'j .
“Ha , fanny , se vi nur sci'us , kia turment'iĝ'o est'as vid'i si'a'n edz'in'o'n , prem'at'a'n al la brust'o de ali'a , ĉirkaŭ'pren'at'a'n de li'a brak'o , si'n rul'i en kap'turn'ant'a vals'o .
Ho , tiu'j bal'o'j , tiu'j bal'o'j !
“Sen'dank'a !
Kaj tamen ĝi est'is sur unu el tiu'j ĉi bal'o'j , ke vi trov'is vi'a'n feliĉ'o'n !
Ĉu vi memor'as ?
Tio est'is ne pli ol unu kaj du'on'o jar'o antaŭ'e .
Tiam vi sid'is tie kun bel'a mebl'it'a loĝ'ej'o kaj tamen sen la plej bel'eg'a mebl'o en dom'o —jun'a edz'in'o ; kaj tiam vi komenc'is trov'i , ke est'i tut'e sol'a en ok ĉambr'o'j kaj kuir'ej'o ne est'as tut'e san'e por la hom'o .
Kie tio ĉi est'is tiam , kiam ni renkont'is unu la du'a'n ?
“Jes , est'is sur bal'o .
“Kaj kie ĝi est'is , ke vi pet'is mi'a'n man'o'n ?
“Ankaŭ sur bal'o .
“Tial vi hav'as nenia'n kaŭz'o'n plend'i .
Ni viv'as bon'e kun'e .
“Ho , oni viv'as tre bon'e , kiam oni ĉiam vetur'as al bal'o'j !
“Mi est'as labor'em'a edz'in'o .
“Jes , vi manĝ'as vi'a'n pan'o'n en la ŝvit'o de vi'a frunt'o sur ĉiu'j bal'o'j de la urb'o .
“Serĉ'u nur !
Vi pent'os iam vi'a'n kondut'o'n , kiam mi est'os for !
“Mi jam tut'e kutim'is vid'i vi'n for'kur'ad'i al bal'o'j , ”dir'is la komerc'eg'ist'o , nerv'e lud'ant'e kun la vent'um'il'o de si'a edz'in'o , kiu'n ŝi est'is met'int'a sur la tabl'o'n .
“Hodiaŭ ver'e vi super'as vi'n mem , ”dir'is fanny , si'n lev'ant'e ofend'it'e .
La komerc'eg'ist'o si'n lev'is ankaŭ .
“Jes , mi ne pov'as plu tio'n sufer'i .
Tie ĉi dev'os far'iĝ'i ali'a danc'o !
”Li pren'is la vent'um'il'o'n en ambaŭ man'o'j'n kaj dis'romp'is ĝi'n en du pec'o'j'n .
“Vi far'iĝ'as ĉiam pli kaj pli bon'a , mi'a amik'o .
Nun mi ne mir'us , se vi komenc'us dis'romp'i spegul'o'j'n kaj vitr'o'j'n de fenestr'o'j .
“Mi est'us sufiĉ'e inklin'a por tio ĉi .
“Ne ĝen'u vi'n , mi pet'as .
Mi volont'e help'os al vi .
Jen est'as forn'a fer'o !
Vi pov'as ja komenc'i romp'i la spegul'o'j'n , dum mi eksped'os la porcelan'a'j'n vaz'o'j'n kaj la mal'grand'aĵ'o'j'n !
”Hont'ig'it'a kaj du'on'e dis'arm'it'a per la trankvil'ec'o de si'a edz'in'o , la komerc'eg'ist'o for'ĵet'is la romp'it'a'n vent'um'il'o'n sur la tabl'o'n kaj vol'is el'ir'i , kiam la kelner'o olsen en tiu sam'a minut'o en'konduk'is en la kabinet'o'n jun'a'n sinjor'o'n .
“Est'u tiel bon'a , la ge'sinjor'o'j est'as tie ĉi .
”Li est'is alt'kresk'a , bel'a fraŭl'o kun kuraĝ'a , fier'a vizaĝ'o , bukl'a'j lum'a'j har'o'j kaj par'o da dik'a'j blond'a'j lip'har'o'j kun al tiu'j al'iĝ'ant'a pint'a barb'o .
“Mi ne mal'help'as ?
”Breine si'n re'turn'is viv'e .
“Georg'o , vi , mi'a amik'o ?
Neniel , neniel !
Mi'a edz'in'o kaj mi est'is nur okup'it'a'j je kelk'a'j mastr'um'aĵ'o'j .
Las'u , mi vi'n prezent'os , mi'a plej bon'a amik'o , leŭtenant'o georg'o felsen , ĵus re'ven'int'a hejm'e'n el la ekster'land'o —fanny , mi'a edz'in'o .
“Mi'a edz'o tiel oft'e parol'is pri vi , ke mi vi'n jam tut'e kon'as .
“Est'as por mi ankaŭ plezur'o far'iĝ'i vi'a kon'at'o , mi'a sinjor'in'o !
“Mi aŭd'is , ke vi re'ven'is , kaj mi tiam tuj send'is al vi invit'o'n .
En ia ali'a vesper'o vi kred'ebl'e ne renkont'us mi'a'n edz'in'o'n ; sed tiu'n ĉi vesper'o'n ŝi est'as okaz'e hejm'e , ĉar ŝi don'as mem bal'o'n .
“Ne aŭskult'u li'n , sinjor'o leŭtenant'o , li est'as nur tiel malic'a .
“Mi li'n bon'e kon'as , mi'a sinjor'in'o .
Tia li est'is jam antaŭ mi'a vetur'o pariz'o'n .
“Pariz'o'n ?
”Ek'kri'is breine .
“Mi pens'is , ke vi est'is en ital'uj'o ; mir'ind'e , ke ni ne renkont'is unu la du'a'n en pariz'o .
Tie mi est'is en la antaŭ'a jar'o .
“En tiel grand'eg'a urb'o ne est'as mir'ind'e .
“Ni for'vetur'is kelk'a'j'n tag'o'j'n post la grand'a oper'a mask'o'bal'o , ”dir'is fanny .
Georg'o si'n re'turn'is viv'e .
“Vi est'is en la oper'a bal'o , sinjor'in'o ?
“Ne , kial .
kial vi pov'as tio'n supoz'i ?
“Tiu mask'o'bal'o , kiel ŝajn'as , far'is ekster'ordinar'a'n impres'o'n sur vi'n , ”dir'is breine .
“Sinjor'o felsen est'as tiel flam'iĝ'em'a .
“Tio .
tio est'is nenio !
“Ne , nun mi dev'as far'i vizit'o'n en la salon'o kaj ne pli long'e mal'ŝat'i mi'a'j'n ali'a'j'n gast'o'j'n .“far'u al mi la honor'o'n , danc'i kun mi , sinjor'in'o .
“Mal'feliĉ'e mi jam est'as invit'it'a ; sed mi prov'os el'zorg'i por vi fraŭl'in'o'n , kaj mi pens'as , ke vi ne perd'os per la ŝanĝ'o .
Ŝi est'as jun'a , bel'a , kaj riĉ'a .
La last'a ec'o est'as ja tio , kio'n la plej mult'a'j sinjor'o'j estim'as plej'e .
Mi re'ven'os baldaŭ .
”Felsen apenaŭ aŭd'is ŝi'a'j'n last'a'j'n vort'o'j'n .
Li star'is en profund'a'j pens'o'j kaj vek'iĝ'is el si'a rev'ad'o nur tiam , kiam li'a amik'o li'n frap'is sur la ŝultr'o'n kaj li'n prem'is mal'supr'e'n sur la sof'o'n .
La komerc'eg'ist'o , met'int'e si'a'j'n ambaŭ man'o'j'n sur la ŝultr'o'j'n de la leŭtenant'o , rigard'is al li rekt'e en la okul'o'j'n .
“Kio est'as al vi ?
Kia'j'n re'memor'o'j'n vek'is tiu oper'a bal'o ĉe vi , kiam vi far'iĝ'is tiel ekscit'it'a ?
“Mi hav'is tie la plej mir'ind'a'n aventur'o'n de mi'a viv'o .
Mi tiel bon'e kiel fianĉ'iĝ'is kun fraŭl'in'o , ne vid'int'e eĉ ŝi'a'n vizaĝ'o'n .
“Kio'n vi babil'as !
Kiel tio pov'is okaz'i ?
“Dum mi promen'ad'is ĉirkaŭ'e en la prem'ad'o de la mask'o'j , mi ek'aŭd'is fraŭl'in'a'n voĉ'o'n post mi , dir'ant'a'n en pur'a norveg'a lingv'o : , , di'o , kio'n mi far'os !
”Mi mi'n re'turn'is kaj ek'vid'is graci'a'n vir'in'a'n figur'o'n en nigr'a domen'o kun nigr'a mask'o antaŭ la vizaĝ'o .
Ke ŝi est'is jun'a kaj bel'a , pri tio mi est'is tut'e konvink'it'a .
La rond'a'j brak'o'j , la marmor'blank'a kol'o , la purpur'a'j lip'o'j , kiu'j vid'iĝ'is inter la punt'o'j de la mask'o , kaj la bril'ant'a'j okul'o'j —ĉiu'j tiu'j mal'grand'a'j ĉarm'a'j detal'o'j est'is sufiĉ'a'j por mi , por antaŭ'sent'i rav'ant'a'n tut'aĵ'o'n .
Mi ir'is kuraĝ'e antaŭ'e'n kaj , prezent'int'e mi'n mem kiel sam'land'ul'o , propon'is , ke mi est'os ŝi'a kavalir'o .
Ŝi akcept'is kun dank'o mi'a'n brak'o'n : mi est'is ja sen'mask'a .
Ebl'e ŝi kon'is mi'n el kristiani'o .
Mi'a'n nom'o'n ŝi ne demand'is .
Ni ir'ad'is ĉirkaŭ'e , por re'trov'i ŝi'a'n amik'in'o'n , kiu'n ŝi est'is perd'int'a en la prem'ad'o .
Ili ambaŭ hav'is nigr'a'j'n domen'o'j'n sen ia'j sign'o'j , kaj tie natur'e si'n trov'is amas'o da tia'j nigr'a'j domen'o'j .
Sekv'e ni promen'ad'is long'a'n temp'o'n kun'e kaj pren'is lok'o'n en loĝi'o .
Ŝi est'is sprit'a , eduk'it'a kaj am'ind'a ; mi est'is du'on'e mal'sobr'ig'it'a de am'o , ĉampan'o kaj danc'muzik'o ; kaj ni ambaŭ en'spir'ad'is per plen'a'j pulm'o'j la arom'o'n de roman'ec'o , kiu trov'iĝ'is en ni'a tut'a aventur'o .
Mi pren'is ŝi'a'n man'o'n en mi'a'n kaj pet'eg'is ŝi'n lev'i la mask'o'n , sed ŝi est'is ne'mov'ebl'a .
, , ne dis'ŝir'u la mister'a'n vual'o'n , kiu est'is ĵet'it'a sur ni'a'n renkont'o'n kaj kiu al'don'is al ĝi ĝi'a'n ĉarm'o'n .
Ni renkont'iĝ'os en kristiani'o la ven'ont'a'n vintr'o'n , ”ŝi dir'is .
, , las'u mi'n nun ir'i , akompan'u mi'n nur al vetur'il'o kaj ne pen'u sci'i , kiu mi est'as , aŭ sekv'i mi'n .
Mi konfid'as al vi'a kavalir'ec'o .
”Mi pren'is diamant'a'n ring'o'n de mi'a mal'grand'a fingr'o kaj met'is ĝi'n sur ŝi'a'n man'o'n .
, , per tiu ĉi ring'o mi vi'n katen'as , ”mi dir'is ; , , kiam mi vi'n re'vid'os , ni dis'iĝ'os neniam .
Ĉu vi vol'as ĝi'n port'i ?
”, , jes , ĉiam !
”Ŝi respond'is .
Kiam ŝi est'is en la vetur'il'o , ŝi si'n klin'is super mi'n kaj kis'is mi'n sur la frunt'o .
, , ni renkont'os ni'n en kristiani'o , ”est'is ŝi'a'j last'a'j vort'o'j .
Kaj nun mi tie'n ĉi ven'is .
Mi ir'os en teatr'o'n kaj al koncert'o'j , al bal'o'j kaj vesper'manĝ'o'j , kaj la diamant'a ring'o sur ŝi'a man'o est'os la stel'o , kiu montr'os al mi la voj'o'n al la bethlehem'o de la am'o .
“Tio'n oni pov'as nom'i roman'o , ”dir'is la komerc'eg'ist'o , si'n lev'ant'e .
“Oni pov'us pens'i , ke vi est'as nask'it'a en la kavalir'a temp'o .
Sed kie'n la sinjor'in'o'j for'ir'is ?
Ĉu ni ne ir'os al ili ?
“Mi prefer'us rest'i en pac'o tie ĉi .
Est'as tiel agrabl'e en tiu ĉi buduar'o .
“Bon'e , tiam mi send'os la sinjor'in'o'j'n al vi .
Tie ĉi est'as la plej'sankt'ej'o de fanny , tie'n ĉi ven'as nur la en'dediĉ'it'a'j !
”Kiam la komerc'eg'ist'o for'ir'is , felsen si'n amuz'is per rigard'ad'o de ĉiu'j bel'a'j mal'grand'aĵ'o'j kaj flor'o'j , kiu'j est'is dis'met'it'a'j ĉirkaŭ'e en la plej bon'gust'a sen'ord'ec'o .
Oni rimark'is tuj en ĉiu'j tiu'j elegant'a'j , koket'e distr'it'a'j luks'aĵ'o'j la delikat'a'n man'o'n de eduk'it'a vir'in'o .
Li halt'is antaŭ la pian'o .
“Kia bon'gust'a aranĝ'o , ”li murmur'et'is .
La pian'o en la angul'o est'as ĉirkaŭ'at'a de tropik'a'j kresk'aĵ'o'j .
Li sid'iĝ'is sur la seĝ'o antaŭ la pian'o kaj komenc'is trans'turn'ad'i la foli'o'j'n en la not'o'libr'o .
Li ne rimark'is , ke fanny kaj stella en'ir'is .
“Tie ĉi est'as ja neniu , ”dir'is stella .
“Des pli bon'e .
“Mi est'as cert'a , ke li plaĉ'os al vi , ”dir'is fanny viv'e .
“Li est'as jun'a , bel'a , eduk'it'a kaj elegant'a .
Li viv'is mult'a'j'n jar'o'j'n en la ali'land'o .
“Li kred'ebl'e viv'is tie tiel mult'e , ke li nun re'ven'is hejm'e'n , por trov'i io'n , per kio li pov'us daŭr'ig'i viv'i !
Li far'iĝ'os kred'ebl'e unu el mi'a'j plej varm'a'j ador'ant'o'j !
“Kia sen'hont'ec'o !
”Murmur'is felsen .
“Ho , li hav'as tamen io'n ali'a'n , per kio li pov'as viv'i krom vi , ”dir'is fanny incit'it'a .
“Tio est'as la plej bon'a voj'o , kiu'n li pov'us elekt'i .
Du'dek mil kron'o'j da procent'o'j en jar'o kaj nenio'n ali'a'n far'i , ol est'i la edz'o de si'a edz'in'o !
“Fi , stella !
”Felsen lev'iĝ'is , pal'a , kun kun'prem'it'a'j dent'o'j .
“Nu , ”dir'is stella , ir'ant'e al la tabl'o , “el'serĉ'u la pek'ul'o'n , konduk'u li'n tie'n ĉi kaj star'ig'u li'n en la vic'o'n de mi'a'j ador'ant'o'j .
Li est'as ja leŭtenant'o .
Ebl'e mi pov'os li'n uz'i , por komand'i la ali'a'j'n !
”Felsen el'paŝ'is .
“Mi est'as jam tie ĉi kaj tuj , kiam mi est'os prezent'it'a , far'iĝ'os por mi plezur'o akcept'i la decid'it'a'n por mi lok'o'n .
”Ĉe la son'o de li'a voĉ'o stella turn'is la kap'o'n .
Ŝi est'is mort'pal'a kaj apog'is si'n konvulsi'e al la marmor'a tabl'o .
Ĝi est'is li , la ideal'o de ŝi'a viv'o , ŝi'a sekret'a fianĉ'o , kiu'n ŝi nun tiel dolor'e insult'is kaj por ĉiam for'puŝ'is !
Si rigard'is meĥanik'e ŝi'a'n man'o'n .
Feliĉ'e ŝi port'is gant'o'j'n kun sep buton'o'j , tiel la ring'o est'is bon'e kaŝ'it'a .
“Pardon'u , se mi vi'n ek'tim'ig'is , mi'a'j sinjor'in'o'j , ”dir'is georg'o .
“Sed mi sid'is tiel absorb'it'a per la not'o'j , ke mi ne rimark'is vi'a'n en'ir'o'n .
”Sinjor'in'o breine saĝ'e decid'is rigard'i la tut'a'n afer'o'n kiel ŝerc'o'n .
“La situaci'o est'as ver'e mal'agrabl'a , ”ŝi dir'is rid'et'ant'e .
“Nun est'as jam tro mal'fru'e , por sven'i .
Mi far'as , kiel mi'a amik'in'o , kaj serĉ'as mi'a'n rifuĝ'o'n en la vent'um'il'o .
Kiam ĝi est'as mal'ferm'it'a , ĝi far'as la serv'o'n de kurten'o , kiu est'as antaŭ'tir'it'a , dum la vizaĝ'o far'as tualet'o'n .
Nu , nun mi pens'as , ke ĝi pli'mal'pli re'hav'as la ĝust'a'n esprim'o'n !
Las'u mi'n prezent'i : leŭtenant'o felsen —fraŭl'in'o adler .
sed , kar'a stella , vi tiel trem'as .
sid'iĝ'u !
“Tio baldaŭ pas'os .
Mi est'as iom nerv'a .
“Mi bedaŭr'as , ”dir'is georg'o , “ke mi est'as la kaŭz'o .“nu , ”inter'romp'is li'n fanny , “pro pun'o mi vi'n kondamn'as rest'i tie ĉi kaj fleg'i la fraŭl'in'o'n , ĝis vi pov'os konduk'i ŝi'n , perfekt'e re'fort'ig'it'a'n , en la salon'o'n .
Mi dev'as for'las'i vi'n .
Mi'a'j ŝuld'o'j de mastr'in'o mi'n vok'as .
”Fanny for'ir'is .
Stella sid'is kun mal'lev'it'a'j okul'o'j , felsen star'is mal'varm'eg'a kaj apog'is si'n al la dors'o de unu seĝ'o .
Stella lev'is la kap'o'n kaj dir'is kun dev'ig'it'a trankvil'ec'o : “sid'ig'u vi'n , sinjor'o felsen .
“Mi dank'as .
“Dir'u al mi , ĉu ni parol'os pri la veter'o kaj blov'o , aŭ ĉu ni est'os sincer'a'j ?
“Kiel al vi plaĉ'os .
“Nu , las'u ni'n est'i sincer'a'j ?
Vi mi'n abomen'as , ne ver'e ?
“Las'u ni'n unu'e konsent'i , ke mi vi'n ne ador'as , mi'a fraŭl'in'o .
Se mi vi'n kompren'is ĝust'e , vi tim'as mi'n pli kiel ador'ant'o'n , ol kiel mal'amik'o'n .
“Sed tiam mi juĝ'is ne kon'ant'e .
Nun , kontraŭ'e .
kontraŭ'e .“nun , vi mi'n kon'as egal'e mal'bon'e .
“Jes , ver'e , sed .“sed ?
“Sed .“ĉu vi est'os efektiv'e sincer'a , fraŭl'in'o ?
“Mi dezir'as nenio'n pli volont'e .
“Sed , trov'int'e , ke mi est'as sufiĉ'e mal'hont'a ne tuj'e fal'i sur mi'a'j'n genu'o'j'n , vi ebl'e hav'us la dezir'o'n met'i mi'n venk'it'a'n ĉe vi'a'j pied'o'j , por post'e hav'i la plezur'o'n —mi'n for'puŝ'i .
“Sinjor'o leŭtenant'o !
”Ek'kri'is stella viv'e kaj lev'is si'n de si'a seĝ'o .
“Ĉu la ge'sinjor'o'j io'n dezir'as ?
”Ek'son'is murmur'et'ant'a voĉ'o post ŝi .
Ĝi est'is la melankoli'a kelner'o olsen , kiu , en'ir'int'e sen'bru'e , nun star'is tie kun kap'o klin'it'a kaj kun porci'o da glaci'aĵ'o en la man'o .
Stella re'ĵet'is si'n sur la seĝ'o'n kaj kaŝ'is si'a'n vizaĝ'o'n en la man'o'j .
“Ne , ir'u nur !
“Mi al'port'is nur tiu'n ĉi glaci'aĵ'o'n al sinjor'in'o breine .
“Met'u ĝi'n tie ĉi sur la tabl'o'n kaj al'port'u al mi ankaŭ unu porci'o'n , ”dir'is georg'o sen'pacienc'e .
“Mi bezon'as mi'n iom mal'varm'et'ig'i , ”li murmur'et'is al si mem .
“Tuj , sinjor'o , tuj !
Nenio'n ali'a'n , sinjor'o ?
“Ne .
”Stella sid'is daŭr'ig'e kun si'a bukl'it'a tit'us -kap'o en la man'o'j ; ŝi'a blank'a kol'o est'is fleks'it'a , kaj part'o de la delikat'e form'it'a orel'o rigard'et'is el la grand'a'j salm'o'kolor'a'j roz'o'j , kiu'j est'is al'fortik'ig'it'a'j sur ŝi'a ŝultr'o .
Georg'o sent'is , ke li est'is tro krud'a .
“Fraŭl'in'o !
”Ŝi re'lev'is la kap'o'n kun la mal'nov'a fier'a esprim'o en la mal'lum'a'j okul'o'j .
“Ĉu vi hav'as ankoraŭ io'n ne'dir'it'a'n ?
“Mi est'is tro ek'flam'iĝ'a , mi est'is rapid'em'a , mi vol'us nur .“vi vol'us nur pag'i mok'o'n per mok'o kaj mi'n humil'ig'i .
Gratul'u vi'n mem , leŭtenant'o felsen , vi ating'is perfekt'e vi'a'n cel'o'n !
“Fraŭl'in'o !
“Mi kuraĝ'is pren'i vi'n por ĉas'ist'o de edz'iĝ'o , vi kuraĝ'is ĵet'i en mi'a'n vizaĝ'o'n , ke mi est'as sen'kor'a koket'ul'in'o , kiu si'n amuz'as per en'jung'ad'o de mal'feliĉ'a'j am'ant'o'j al si'a vetur'il'o de triumf'o .
Ĉu ni nun est'as kvit'a'j ?
“Mi pov'as nenio'n dir'i por mi'a prav'ig'o .
“Mi pov'us ebl'e dir'i mult'e por la mi'a , sed mi ne sci'as ver'e , kiel ni tiu'n ĉi inter'parol'o'n komenc'is , kaj mi sci'as ankoraŭ pli mal'mult'e , kial ni ĝi'n .
daŭr'ig'us .
“Jes , vi est'as prav'a , fraŭl'in'o .
Mi'a efektiv'a intenc'o est'is invit'i vi'n por la sekv'ant'a danc'o .
“Mi dank'as .
En tiu ĉi minut'o mi est'as tiel lac'a , ke mi dev'as iom ripoz'i .
“Tiam mi vi'n ne pli long'e mal'oportun'os .
”Li salut'is mal'varm'e kaj en'ir'is rapid'e en la salon'o'n .
Stella lev'iĝ'is .
Kiam li est'is ekster la pord'o , ŝi fal'is sur la sof'o'n , ĵet'is si'n en unu angul'o'n kaj kaŝ'is la kap'o'n en la klar'blu'a'j silk'a'j kusen'o'j .
Mult'a'j kaj dolor'a'j pens'o'j tra'ir'is la kap'o'n de stella , dum ŝi kuŝ'is tie kun la vizaĝ'o en'prem'it'a en la silk'a'j kusen'o'j .
Tio est'is do la unu'a renkont'o , kiu'n ŝi en si'a fantazi'o tiel bel'e el'pentr'is al si mem , kaj tamen —la ŝuld'o est'is ja ŝi'a propr'a .
Sed ebl'e li eĉ ne memor'is ili'a'n mal'grand'a'n aventur'o'n , —kaj ŝi , kiu konsider'ad'is tiu'n ĉi ring'o'n , kiu'n li met'is sur ŝi'a'n fingr'o'n , kiel ring'o'n de fianĉ'iĝ'o , ŝi , kiu tiel am'e fleg'is la pur'a'n flor'o'n de si'a unu'a am'o kaj ĝi'n nutr'is per si'a rev'ad'o .
kia mal'saĝ'ul'in'o ŝi est'is !
Kaj ŝi pov'is ver'e kred'i , ke en ni'a proz'a temp'o iom da poezi'o ankoraŭ pov'us ekzist'i !
Ŝi lev'iĝ'is , kaj , de'tir'int'e la gant'o'j'n , ŝi long'a'n temp'o'n rigard'is la ring'o'n .
Ŝi'a am'o est'is profund'a kaj pur'a , kiel tiu ĉi diamant'o .
En ties kviet'a fajr'o kuŝ'is mir'a sorĉ'o , ĉar ĝi prunt'is si'a'n bril'o'n el la poezi'o de la anim'o .
Tiu'n ĉi vesper'o'n ĝi ne bril'is kiel kutim'e .
Ebl'e la ros'o en ŝi'a'j okul'o'j kaŭz'is , ke ĝi'a bril'o perd'iĝ'is .
Nun ĝi est'is nur la last'a larm'o sur la tomb'o de ŝi'a am'o !
“Sed li neniam sci'os , ke mi est'as tiu , kiu'n li renkont'is en la bal'o , ”ŝi murmur'et'is .
Ŝi ja ten'is en si'a man'o la ŝlos'il'o'n de la enigm'o , ŝlos'il'o'n , pri kiu ŝi kred'is , ke ĝi mal'ferm'os al ŝi la ter'a'n paradiz'o'n .
Neniu ĝi'n vid'is , des pli bon'e , eĉ ne fanny .
“For , for !
”Ŝi kur'is al la fenestr'o , por ĵet'i la ring'o'n sur la strat'o'n , sed ŝi si'n de'ten'is .
La mal'grand'a vipur'o tiel fortik'e en'mord'iĝ'is en ŝi'a'n kor'o'n , ke ŝi ne pov'is sufer'i , ke ĝi est'u dis'prem'at'a sub la pied'o'j de la preter'ir'ant'o'j .
Kiam ŝi re'ven'is de la fenestr'o , ŝi'a rigard'o fal'is okaz'e sur la porci'o'n da glaci'aĵ'o , kiu star'is sur la tabl'o , kaj tiam subit'e ven'is al ŝi ide'o .
Li pet'is ja la kelner'o'n al'port'i al li porci'o'n da glaci'aĵ'o ; ŝi las'os li'n ricev'i ĝi'n —kun'e kun la ring'o .
Ŝi si'n sid'ig'is apud la skrib'o'tabl'o , kaj iom pens'int'e , ŝi skrib'is la sekv'ant'a'j'n lini'o'j'n : tiu'n sign'o'n port'u sur man'o vi'a !
En mister'o rest'u la nom'o mi'a !
Kun'volv'int'e la paper'et'o'n , ŝi ŝov'is la ring'o'n super ĝi'n kaj en'prem'is ĝi'n en la glaci'aĵ'o'n .
Ŝi las'is la teler'et'o'n star'i sur la tabl'o kaj en'ir'is en la salon'o'n , por el'serĉ'i la kelner'o'n .
Moment'o'n post la el'ir'o de stella fanny en'ir'is en la kabinet'o'n , pri kiu la kelner'o olsen dir'is al ŝi , ke tie la glaci'aĵ'o star'as sur la tabl'o .
Ĵus kiam ŝi vol'is port'i la kuler'o'n al si'a buŝ'o , ŝi rimark'is la paper'et'o'n kun la ring'o , el'pren'is ĝi'n el la glaci'aĵ'o kaj leg'is la vers'aĵ'o'n .
Tra'leg'int'e ĝi'n mult'a'j'n foj'o'j'n , pens'int'e pri la afer'o kaj sku'int'e konfuz'it'e la kap'o'n , sinjor'in'o breine met'is la ring'o'n sur si'a'n fingr'o'n , pren'is la glaci'aĵ'a'n teler'et'o'n en la man'o'n kaj ir'is en la manĝ'ej'o'n al la kelner'o .
“Kiu don'is al vi tiu'n ĉi glaci'aĵ'o'n ?
“La kuir'ist'in'o , ”li respond'is kun si'a kutim'a melankoli'a rid'et'o .
“Ne , li sci'as nenio'n , ”pens'is fanny .
“Ĉu ĝi star'as long'a'n temp'o'n en la kabinet'o ?
“Mal'long'e , sinjor'in'o .
La bel'a leŭtenant'o —mi pens'as , ke li est'as nom'at'a felsen —pet'is mi'n ĝi'n met'i tie'n .
Li tiel fervor'is , ke mi for'ir'u , kaj send'is mi'n serĉ'i por li mem porci'o'n da glaci'aĵ'o ; sed jam nenio rest'is .
“Li pov'as ricev'i tiu'n ĉi .
“Ĉu mi ĝi'n dev'as port'i al li ?
“Ne , mi ĝi'n far'os mem .
Serv'u vi la limonad'o'n al la gast'o'j .
“Nu , ”pens'is fanny , “donac'o de felsen !
Delikat'a ĝentil'ec'o !
Sed post tiel mal'long'a kon'at'ec'o !
Ĝi est'as natur'e pro mi'a edz'o .
Mi en'ir'os , por li'n dank'i en ia delikat'a manier'o , kaj mi ne met'os la gant'o'n , por ke li vid'u , ke mi ricev'is la ring'o'n .
”Ŝi en'ir'is en la salon'o'n kaj al'proksim'iĝ'is al felsen , kiu star'is sol'a en unu angul'o de la ĉambr'o .
“Vi dezir'is glaci'aĵ'o'n , dir'is la kelner'o .
Permes'u al vi'a humil'a serv'ant'in'o don'i ĝi'n propr'a'man'e al vi .
“Vi est'as tro bon'eg'a !
”Ŝi antaŭ'port'is al li koket'e la glaci'aĵ'o'n kaj las'is sam'temp'e la diamant'o'n ek'bril'i .
Li ek'trem'is kaj preskaŭ fal'ig'is la teler'et'o'n , dum li'a'j okul'o'j ripoz'is sur la ek'bril'int'a ŝton'o .
Nenia'j dub'o'j plu !
Li trov'is la ring'o'n ; sed la posed'ant'in'o , la sekret'a ador'at'in'o de li'a'j rev'o'j , est'as la edz'in'o de li'a plej bon'a amik'o !
Ho , tio est'is terur'a !
“Vi rigard'as mi'a'n ring'o'n , ”dir'is fanny kun fripon'a rid'et'o .
“Ĝi est'as bel'a , ne ver'e ?
“Jes .
jes .
ĝi est'as .
tre bel'a .
“Ĝi est'as memor'o de unu amik'o , kiu est'as al mi tre kar'a , kvankam mi li'n kon'as nur mal'long'a'n temp'o'n .
Mi konserv'os ĉiam tiu'n ĉi memor'aĵ'o'n , kaj mi ĉiam ĝi'n alt'e ŝat'os , ”ŝi dir'is , for'ir'ant'e kun koket'a klin'et'o de la kap'o .
Felsen star'is tut'e surd'ig'it'a kun la teler'et'o en la man'o .
Dum'e stella est'is ir'int'a al la kelner'o kaj pet'int'a li'n don'i la glaci'aĵ'o'n al felsen .
“Li ĝi'n jam ricev'is , ”dir'is olsen .
“Li star'as kun ĝi en la man'o .
Jen li est'as .
”Li est'is prav'a .
Felsen ten'is la teler'et'o'n en la man'o kaj ŝajn'is est'i ekscit'it'a .
Fanny star'is apud'e kaj parol'is viv'e kun li .
Io bril'is fort'e sur ŝi'a man'o .
Ŝi port'is ordinar'e nur si'a'n fianĉ'iĝ'a'n ring'o'n .
Kio'n tio signif'as ?
Nun ŝi for'las'is li'n kaj ir'is al la buduar'o .
Ŝi est'is halt'ig'it'a sur la voj'o de par'o da kavalir'o'j .
Stella preter'glit'is tie'n ne'rimark'it'a kaj lok'is si'n post la pian'o , kie ŝi sid'is , kaŝ'at'a de la ĉirkaŭ'star'ant'a'j grup'o'j da kresk'aĵ'o'j .
Moment'o'n post tio en'ir'is fanny , kaj , star'ant'e sub la lustr'o , ŝi las'is la ring'o'n ek'bril'i kaj admir'ad'is ĝi'n .
Stella rigard'ad'is ŝi'n tra la kresk'aĵ'o'j .
Jes , est'is tut'e cert'e .
Ĝi est'as ŝi'a ring'o ; sed kiel fanny ĝi'n ricev'is ?
Ĉu li ver'e ĝi'n sen'per'e for'donac'is , kiel sen'valor'a'n objekt'o'n ?
Fanny est'is tiel profund'ig'it'a en la konsider'ad'o'n de la ring'o , ke ŝi ne rimark'is la en'ir'o'n de si'a edz'o .
“Nu , fa'nj'o , ĉu vi est'as tut'e sol'a ?
”Dir'is la komerc'eg'ist'o .
“Ĉu vi est'as ankoraŭ koler'a ?
”Li pren'is ŝi'a'n man'o'n , kiu'n ŝi pen'is for'tir'i .
“Vi ja sci'as , ke se mi est'as ankaŭ ia'foj'e iom , viv'a kaj ĵaluz'a , tio est'as ĉar mi vi'n tiel am'as kaj ĉar mi tim'as , mi mal'jun'a urs'o , ke mi ne pov'as far'i vi'n tiel feliĉ'a , kiel vi merit'as .
”Li kares'is ŝi'a'n man'o'n , sed subit'e ek'trem'is .
“Kia .
kia ring'o est'as tio ?
“Ĝi .
ĝi est'as anonim'a donac'o , ”respond'is fanny iom konfuz'it'e .
“Kiu ĝi'n don'is al vi ?
“Oni ne pov'as kon'i la don'ant'o'n de anonim'a'j donac'o'j , ”dir'is fanny petol'e .
“Sed mi li'n kon'as .
Ĉu dir'i al vi tiu'n nom'o'n ?
“Vi sci'as do ?
“Ĝi est'as georg'o felsen .
Mi sci'as ĉio'n .
”Stella sid'is , kiel fal'int'a el nub'o'j .
Ĉu felsen ver'e est'as en'am'it'a en fanny’n , kaj ĉu li , ne ofer'ant'e eĉ unu sol'a'n pens'o'n al ili'a renkont'o , ne pen'ant'e el'serĉ'i , el kie la ring'o ven'is , sen'per'e ĝi'n met'is sur ŝi'a'n fingr'o'n ?
Aŭ ĉu fanny trov'is la ring'o'n kaj met'is ĝi'n sur la fingr'o'n , por pens'ig'i li'n , ke ŝi est'as la elekt'it'a ?
Sed ne , tio ĉi est'is mal'saĝ'a pens'o .
Fanny nenio'n sci'is pri la histori'o de la ring'o , ŝi neniam ĝi'n vid'is .
Oni pov'us frenez'iĝ'i .
La komerc'eg'ist'o fal'is mal'esper'e sur seĝ'o'n .
“Kaj ĝi est'as mi'a plej bon'a amik'o kaj mi'a propr'a edz'in'o , kiu'j mi'n tromp'as !
“Jes , la edz'in'o'j de ali'a'j hom'o'j tut'e ja ne pov'as hav'i interes'o'n vi'n tromp'i !
”Dir'is fanny trankvil'e .
“Ne el'turn'u vi'n per mal'kar'a'j ŝerc'o'j !
Mi sci'as nun ĉiu'j'n vi'a'j'n sekret'o'j'n .
Vi vol'as ebl'e ne'i , ke vi est'is sen mi'a sci'o en la oper'a bal'o en pariz'o ?
“Ha , stella babil'is ?
“Stella nenio'n dir'is , sed tiu ĉi mal'feliĉ'a ring'o mal'ferm'is mi'a'j'n okul'o'j'n kaj montr'is al mi , kiel facil'anim'e kaj mensog'e vi ag'is .
“Dir'u al mi , kar'a breine , ĉu vi efektiv'e ne trink'is tro mult'e post la manĝ'o ?
“Ho , fanny , fanny , kiel vi pov'as est'i tiel kruel'a ?
“Pro di'o , breine , mi ne bon'e kompren'as , kio'n mi far'is .
Ni dev'as trov'i sinjor'o'n felsen , li klar'ig'os al ni ĉio'n .
”En tiu minut'o en'ven'is la kelner'o olsen , por sci'ig'i , ke la danc'ad'o komenc'iĝ'is kaj ke oni demand'as pri la ge'mastr'o'j .
“Ĉu sinjor'o felsen est'as tie ?
“Ne , li pren'is si'a'n super'vest'o'n kaj for'las'is la bal'o'n antaŭ kelk'a'j minut'o'j , ”dir'is olsen .
“Ne dir'int'e adiaŭ al mi !
Sed kio'n do signif'as ĉio ĉi ?
”Murmur'is fanny .
La inter'parol'ad'o est'is inter'romp'it'a de bel'a kavalir'o , al kiu la sinjor'in'o est'is promes'int'a la unu'a'n danc'o'n post la vesper'manĝ'o .
Fanny pren'is li'a'n brak'o'n kaj en'ir'is en la salon'o'n .
La komerc'eg'ist'o ripoz'is , tut'e dis'prem'it'a , en si'a apog'a seĝ'o .
Stella sid'is post la pian'o kaj plor'is .
El la salon'o son'is danc'a muzik'o , rid'ad'o kaj ŝov'ad'o de pied'o'j .
“Jes , ĝi est'as efektiv'e anim'it'a bal'o kaj luks'a vesper'manĝ'o , kiu'j'n komerc'eg'ist'o breine don'as tiu'n ĉi vesper'o'n , ”li ĝem'is .
“Tiel vigl'a danc'ad'o daŭr'iĝ'as tie intern'e , kaj tamen la komerc'eg'ist'o mem sid'as tie ĉi sur la ruin'o'j de si'a feliĉ'o !
”Li kaŝ'is la vizaĝ'o'n en si'a'j'n man'o'j'n .
“Ĉu ekzist'as en la mond'o pli mal'feliĉ'a hom'o ol mi ?
”Li ĝem'is laŭt'e .
Mol'a man'o est'is met'it'a sur li'a'n ŝultr'o'n .
Stella star'is apud li'a flank'o .
“Ekzist'as ankoraŭ unu ali'a , ”ŝi dir'is .
“Ĉu vi est'as ankaŭ mal'feliĉ'a , fraŭl'in'o ?
“Ho , jes !
“Sed vi ne hav'as edz'in'o'n , kiu vi'n tromp'as .
“Ne , sed unu kaj tiu sam'a hom'o est'as la kaŭz'o de ni'a mal'feliĉ'o .
“Felsen ?
“Jes .
Mi li'n am'is tiel profund'e , tiel kor'e , kaj nun li mi'n for'puŝ'is kaj forges'is pro fanny , kaj ĉio tio post kon'at'ec'o de nur du'on'o da hor'o .
Ĉio est'as tiel frenez'e mal'saĝ'a , ke mi'a kap'o preskaŭ turn'iĝ'as .
“Ili kon'as unu la du'a'n jam pli ol unu jar'o'n .
Mi est'as cert'a pri tio .
“Edz'in'ig'it'a vir'in'o —kia sen'fund'a mal'taŭg'ec'o !
“Ĝi est'as la franc'a'j ide'o'j .
Sed kio'n vi pens'as far'i ?
“Mi ?
Mi almenaŭ neniam edz'in'iĝ'os !
“Mi ankaŭ neniam far'os ĝi'n plu , ”dir'is la komerc'eg'ist'o .
“Mi pet'os eks'edz'iĝ'o'n .
“Sed ebl'e fanny est'as sen'kulp'a ?
“Ne , mi sci'as , kiel facil'anim'e ŝi komenc'is tiu'n ĉi rilat'o'n , kaj mi neniam pov'as hav'i plu konfid'o'n al ŝi .
“Ĉio pov'os far'iĝ'i ankoraŭ bon'a , sinjor'o .
“Neniam , neniam .
”Li don'is al ŝi sign'o'n , ke ŝi sid'iĝ'u .
Ŝi si'n sid'ig'is kontraŭ li .
“Dir'u al mi , ĉu mi ne est'as sufiĉ'e mal'jun'a , por pov'i est'i vi'a patr'o ?
“Mi vi'n ne kompren'as .“mi opini'as , ke ni ambaŭ star'as tut'e sol'e en la mond'o .
Vi ne hav'as plu ge'patr'o'j'n .
Ĉu vi ne vol'us far'iĝ'i mi'a adopt'a fil'in'o ?
“Tiu ĉi propon'o est'as tiel subit'a , ke mi trov'as , ke ni ambaŭ dev'as preciz'e pri'pens'i ĝi'n .
”Sinjor'in'o breine dum'e ven'is el la salon'o kaj , vid'ant'e si'a'n edz'o'n kaj stella’n en viv'a kaj konfid'a inter'parol'ad'o , star'iĝ'is en la mez'o de la ĉambr'o .
“Vid'u , ”daŭr'ig'is la komerc'eg'ist'o , “kiam la eks'edz'iĝ'o kun fanny est'os ating'it'a , mi sent'os mi'n mem tiel sol'a .
“Ĉu ni nun eks'edz'iĝ'os !
”Pens'is fanny .
“Kiel feliĉ'a mi est'us tiam , se amik'a anĝel'o vol'us viv'ig'i mi'a'n mal'plen'a'n hejm'o'n kaj fleg'i mi'n en la mal'jun'a'j tag'o'j .
”Fanny star'is koler'e kaj lud'is kun si'a vent'um'il'o .
“Nun ili do kun'e viv'os !
”Stella don'is al li si'a'n man'o'n .
“Est'os ĉiam agrabl'e al mi , se mi iel pov'os help'i al vi'a feliĉ'o , sed .“ho , ne far'u al vi pen'o'j'n , ”dir'is fanny , rapid'e aper'ant'e .
“Mi liver'os mem al li la feliĉ'o'n , kiu'n li bezon'as .
”Fanny si'n turn'is viv'e kaj koler'e al si'a amik'in'o : “vi , stella , vi est'is do la serpent'o en mi'a edz'ec'a paradiz'o ?
Ĝi est'as tial vi , kiu el'pens'is mi ne sci'as kiel mal'honor'a'n histori'o'n pri mi kaj felsen , kiu'n mi tamen tiu'n ĉi vesper'o'n vid'as la unu'a'n foj'o'n antaŭ mi'a'j okul'o'j !
Kaj kun kia intenc'o vi ĝi'n far'is ?
Pro mal'am'o al mi ĝi ne pov'as est'i , ĉar mi neniam far'is mal'bon'aĵ'o'n al vi ; kaj pro am'o al breine ĝi ankaŭ ne pov'as est'i , ”ŝi daŭr'ig'is preskaŭ plor'ant'e , “ĉar ĉu iu ali'a ol mi mem pov'us est'i sufiĉ'e mal'prudent'a , por am'i tia'n sovaĝ'a'n best'o'n , kiel mi'a edz'o ?
“Fanny , aŭskult'u mi'n , ”dir'is stella .
“Sed nek al vi , nek al ali'a prosper'os for'ŝir'i li'n de mi , —mi am'as li'n tro fort'e , ”ŝi dir'is kaj ĵet'is la brak'o'j'n ĉirkaŭ li'a'n kol'o'n .
“Las'u mi'n , mi vol'as dis'iĝ'i !
“Jes , sed mi ne vol'as !
”En tiu minut'o en'ir'is georg'o felsen .
“Pardon'u al mi , se mi mal'help'as ; sed mi est'os mal'long'a .
Mi intenc'is komenc'e skrib'i al vi , sed mi kompren'is , ke mi pli bon'e pov'os don'i al vi buŝ'a'n klar'ig'o'n .
“Mi for'ir'os , ”dir'is stella .
“Ne , mi'a fraŭl'in'o , kio'n mi dir'os , vi pov'as liber'e aŭskult'i .
Ĝi ebl'e klar'ig'os mi'a'n kondut'o'n kontraŭ vi .
Ĉar kiam mi nun re'e for'las'os mi'a'n patr'uj'o'n , kaj kred'ebl'e por ĉiam , mi ne dezir'us , ke vi pens'u pri mi kun tro grand'a mal'dolĉ'ec'o .
“Vi for'vetur'os ?
”Demand'is fanny .
“Jes , sinjor'in'o ; post tio , kio okaz'is inter ni , mi ne vol'as rest'i pli long'e tie ĉi .
“Kio okaz'is inter ni .
?
“mi kon'as la tut'a'n histori'o'n de la diamant'a ring'o , ”dir'is breine .
“Tiu histori'o ne est'as tamen tiel danĝer'a , ”respond'is fanny trankvil'e .
“Est'as ebl'e , ke vi , sinjor'in'o , pren'as ni'a'n aventur'o'n kiel ŝerc'o'n , ”dir'is georg'o .
“Mi rigard'as ĝi'n tut'e ali'e .
Mi est'is tuŝ'it'a de la roman'ec'o kaj pik'ant'ec'o en la situaci'o .
Mi kre'is al mi mem figur'aĵ'o'n de vi en mi'a fantazi'o , kaj , ne kon'ant'e la original'o'n , mi ador'is tiu'n ĉi fantazi'a'n portret'o'n .
”Stella ek'trem'is , komenc'ant'e kompren'i , ke tie ĉi est'is ia mal'kompren'iĝ'o kaj ke ŝi est'is mal'just'a kontraŭ ambaŭ , georg'o kaj fanny .
La trankvil'ec'o de la last'a ne pov'is est'i ŝajn'ig'a .
“Sed , grand'a di'o , kio mi'n tuŝ'as vi'a'j fantazi'a'j portret'o'j ?
”Ek'kri'is fanny surpriz'e .
“Ŝajn'as , ke vi ĉio'n forges'is , ”dir'is georg'o .
“Nun , de la moment'o , kiam mi vid'is , ke la edz'in'o de mi'a amik'o port'as tiu'n ĉi fatal'a'n ring'o'n , mi decid'is ankaŭ forges'i ĉio'n , kaj mi komenc'is kompren'i , ke mi'a am'o est'is nur roman'a'j kapric'o'j , kaj ke mi efektiv'e vi'n neniam am'is .
“Ho , kiel ekster'ordinar'e mal'ĝoj'e !
”Ek'kri'is fanny , rid'eg'ant'e .
“Jes , ke breine perd'is la mal'grand'a'n porci'o'n da prudent'o , kiu'n li posed'is , tio est'as jam long'e klar'a al mi , sed nun mi ver'e komenc'as kred'i , sinjor'o felsen , ke vi'a supr'a etaĝ'o ankaŭ est'as iom en mal'ord'o .
“Sed ĉu vi pov'as ne'i , ”ek'kri'is breine , “ke tiu ĉi diamant'a ring'o .“jes , tiu ĉi mal'feliĉ'a ring'o est'as la kulp'o de ĉio , ”dir'is fanny .
“Est'u tiel bon'a , sinjor'o felsen , jen mi ĝi'n re'don'as al vi .
Mi ĝi'n ricev'is en porci'o da glaci'aĵ'o kun'e kun vers'aĵ'o .
Mi met'is la ring'o'n sur la fingr'o'n , kaj de tiu ĉi moment'o ĉio est'as frenez'a .
Breine est'as frenez'a , stella est'as frenez'a , felsen est'as frenez'a , kaj nun mi mem far'iĝ'os baldaŭ ankaŭ frenez'a , tio est'as kred'ebl'e la plej prudent'a , kio'n mi pov'as far'i .
“Mi neniam send'is al vi ia'n glaci'aĵ'o'n aŭ ia'n vers'aĵ'o'n .
Vi sci'as tamen , ke mi met'is la ring'o'n sur vi'a'n fingr'o'n antaŭ unu jar'o .
“Ne , nun est'as jam tro frenez'e , ”ek'kri'is fanny .
Stella el'paŝ'is pli proksim'e .
“Permes'u al mi en'port'i kelk'a'n klar'ig'o'n en tiu'n ĉi sen'ord'ig'it'a'n afer'o'n .
Mi est'as tiu , kiu ricev'is de vi la ring'o'n en la oper'a bal'o .
“Vi ?
“Jes , kaj mi ne hont'as konfes'i , ke mi ĝi'n rigard'ad'is kun tia'j sam'a'j profund'a'j sent'o'j , kiel vi .
Post'e ni ni'n re'renkont'is en koler'o , kaj mi decid'is , ke vi neniam sci'u , kiu mi est'as .
Mi met'is la ring'o'n en la vanil'a'n glaci'aĵ'o'n , kaj ĝi nun erar'e ven'is en la man'o'j'n de fanny .
“Tiel , tamen .
ha , fraŭl'in'o , kiel vi mi'n far'as feliĉ'a !
“Sed kia oper'bal'a histori'o tio est'as ?
”Demand'is fanny .
“Tio'n mi rakont'os al vi post'e , ”dir'is la komerc'eg'ist'o .
“Ni ir'u en la bal'a'n salon'o'n kaj ne plu mal'ŝat'u ni'a'j'n gast'o'j'n .
Georg'o est'os jam tiel bon'a amuz'i fraŭl'in'o'n stella dum'e .“Kaj tiel bon'a est'is sinjor'o felsen volont'e .
La inter'parol'ad'o est'is kred'ebl'e tre viv'a kaj interes'a , ĉar kiam la gast'o'j ĉiu'j jam est'is for , kaj breine kaj la sinjor'in'o post unu hor'o tie'n en'ir'is , georg'o kaj stella sid'is ankoraŭ en anim'it'a inter'parol'ad'o .
Ili sid'is sur la klar'blu'a silk'a kanap'o —tut'e proksim'e , tiel proksim'e , ke la kolos'a'j salm'o'kolor'a'j roz'o'j sur la ŝultr'o de stella est'is tut'e de'prem'it'a'j .
La diamant'a ring'o est'is nun re'e sur la fingr'o de stella , sed oni ne pov'is ĝi'n vid'i , ĉar felsen ten'is ŝi'a'n man'o'n en la ambaŭ si'a'j .
“Nu , ”dir'is breine , “ŝajn'as , ke ni pov'as gratul'i .
“Jes , nun est'as ĉio en ord'o .
“Kaj la gast'o'j for'ir'is , ”dir'is la komerc'eg'ist'o kaj frot'is kontent'e la man'o'j'n , “tial nun ni est'as la mastr'o'j en la dom'o , kaj nun ni hav'os ekstr'a'n festen'o'n .
”Li vok'is olsen’on , kiu esting'ad'is la lum'o'j'n en la salon'o .
“Al'port'u al ni botel'o'n da ĉampan'o .
“Kun glaci'o ?
“Ne , mi dank'as .
Mi kred'as , ke ni ĉiu'j ricev'is jam sufiĉ'e de tiu ĉi artikol'o .
Tiu last'a glaci'aĵ'o est'is tiel brul'ig'a !
”La ĉampan'o est'is al'port'it'a , la glas'o'j plen'ig'it'a'j kaj la san'o de la nov'a'j ge'fianĉ'o'j trink'it'a .
“Mi pet'as ankaŭ la permes'o'n tre humil'e gratul'i , ”dir'is la kelner'o olsen ; “mi est'as ankaŭ fianĉ'ig'it'a !
“Ho , kun kiu ?
“Kun la vidv'in'o kas'pers'e'n , la kuir'ist'in'o .
“Kiam tio far'iĝ'is ?
“Antaŭ kelk'a'j minut'o'j , sed ni kon'at'iĝ'is unu kun la du'a jam antaŭ long'e , ĉar en la last'a'j temp'o'j ni est'is tiel oft'e kun'e ĉe invit'aĵ'o'j .
“Sed tiu'n ĉi vesper'o'n vi vi'n klar'ig'is ?
”Demand'is stella .
“Jes , ŝi star'is en la kuir'ej'o , kaj ŝi est'is tiel dolĉ'a , kaj tiam mi dir'is , ke mi ŝi'n am'as , kaj tiam ŝi mi'n ĉirkaŭ'pren'is , kaj tiam mi tiel blank'iĝ'is , ĉar ŝi est'is farun'a , kaj tiam ni kis'is unu la du'a'n .
Ho , est'is tiel di'e bon'eg'e !
”Olsen mal'lev'is la okul'o'j'n kun dolĉ'a melankoli'a rid'et'o kaj flug'et'is en la salon'o'n , por esting'i la last'a'j'n lum'o'j'n .
Kiam felsen konduk'is si'a'n am'at'in'o'n al la vetur'il'o , li prem'is kis'o'n sur ŝi'a'n man'o'n kun la bril'ant'a ŝton'o , kiu nun far'iĝ'is la stel'o de li'a feliĉ'o .
Ni'a real'a , proz'a temp'o ebl'e sku'os mal'estim'e la ŝultr'o'j'n pro la roman'a'j fantazi'o'j de la jun'a par'o ; sed tiel long'e , kiel am'o ekzist'os en la mond'o —kaj ĝi ekzist'os tie ĝis la mond'o pere'os —tiel long'e ankaŭ la roman'ec'o viv'os .