The Project Gutenberg EBook of Sub la Meznokta Suno, by Various

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org


Title: Sub la Meznokta Suno
       Nordlandaj Rakontoj

Author: Various

Translator: Lehman Wendell

Release Date: May 8, 2014 [EBook #45612]

Language: Esperanto

Character set encoding: ISO-8859-1

*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK SUB LA MEZNOKTA SUNO ***




Produced by David Starner, Heiko Evermann and the Online
Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net (This
book was produced from images made available by the
HathiTrust Digital Library.)

 
SUB LA MEZNOKTA SUNO—Nordlandaj Rakontoj tradukis Lehman Wendell

SUB LA MEZ'NOKT'A SUN'O—Nord'land'a'j Rakont'o'j traduk'is Lehman Wendell

[1]

SUB LA MEZ'NOKT'A SUN'O

Traduk'aĵ'o'j kaj Original'aĵ'o'j el la Sved'a Lingv'o

de

LEHMAN WENDELL

Ilustr'it'a de la Traduk'int'o

Prez'o: broŝur'e, Sm. 70; bind'it'a, Sm. 1.20

1910
AMERIK'A ESPERANT'IST'A KOMPANI'O
CHICAGO

[2]


[3]

ANTAŬ'PAROL'O

La nord'land'o est'as riĉ'a pri tradici'a'j rakont'o'j, kiu'j dum jar'cent'o'j ĉarm'eg'is la tie'a'j'n popol'o'j'n. Tiu'j popol'rakont'o'j tre'eg'e influ'is ne nur la karakter'o'n kaj hejm'a'n viv'o'n de la hom'o'j, sed ankaŭ la literatur'o'n kaj histori'o'n.

Preskaŭ ĉiu'j el la jen'a'j rakont'o'j est'as el'ĉerp'it'a'j el la antikv'a'j tradici'o'j de la nord'land'o kaj pro tio ili dev'us en'hav'i ne nur literatur'a'n, sed ankaŭ histori'a'n, valor'o'n. Plezur'e mi prezent'as la kolekt'o'n al la esperant'ist'o'j, kun la esper'o ke la rakont'o'j vek'os en ili interes'o'n pri tiu mal'proksim'a, bel'a land'o kaj pri la tie'a'j mal'avar'a'j, gast'am'a'j hom'o'j.

Tacoma, Uson'o. Lehman Wendell.

[4]


[5]

DEDIĈ'O

Al ni'a kar'a majstr'o
Doktor'o Zamenhof
kaj al ĉiu'j amik'o'j, kiu'j
star'as fidel'a'j ĉirkaŭ la verd'a standard'o
tiu'n-ĉi libr'o'n kor'e dediĉ'as
Lehman Wendell.

[6]


[7]

EN'HAV'O

La Nov'edz'in'o de la Gigant'o 11
La Raport'o de la Jar'cent'o'j 16
La Unu'a'j Hom'o'j 30
La Palac'o Tiblo kaj la Tie'a Aventur'o 32
La Ruz'a Lapon'o 35
La Ŝton'o'j de Ulfgryto 38
Edz'in'o 42
La Bien'dom'o de Kristeholmo 46
Cel'ant'o Naturalist'o 53
La Lum'o ĉe la Mont'et'o 55
Kamp'ar'an'o kaj Kobold'o 64
Unu Muz'ik'a Provinc'o 66
Rakont'o'j de Mi'a Patr'in'o 68
La Lantern'vir'et'o 69
La Nigr'a Kat'o 72
La De'ven'o de la Abi'o-Arb'ar'o 73
La Knab'o kiu Manĝ'is Pli Mult'e ol la Gigant'o 78
Aventur'o en la Preĝ'ej-Vestibl'o 87
Petr'o la Torn'ist'o 98
La Arb'ar'nimf'o 107
Kelk'a'j Humor'aĵ'o'j 114
La Dom'et'o kun Fromaĝ-Tegment'o 117

[8]


[9]

SUB LA MEZNOKTA SUNO - WENDELL

[10]


[11]

LA NOV'EDZ'IN'O DE LA GIGANT'O

La laponi'a'j tradici'o'j plej'oft'e pri'skrib'as gigant'o'j'n kaj hom'a'j'n aventur'o'j'n kun ili. Oni tim'is la gigant'o'n pro li'a grand'eg'ec'o kaj fort'o kaj precip'e ĉar li ŝat'is hom'a'n karn'o'n. Sed malgraŭ tiu fort'o la gigant'o mal'oft'e pov'is super'sprit'i la hom'o'j'n, ĉar li est'is mal'labor'em'a kaj mal'lert'a kaj ne tiel sprit'a, kiel la lapon'o.

Est'is iam gigant'o, kiu en'am'iĝ'is en laponi'a'n fraŭl'in'o'n. Nek la fraŭl'in'o, nek la patr'o am'is la gigant'o'n, sed ili ne kuraĝ'is kontraŭ'star'i li'a'j'n am'konfes'o'j'n, sed eĉ dank'is li'n pro la honor'o, kiu'n li montr'is al ili. Por si mem la patr'o pens'is ke nenio okaz'os el la am'ind'um'o, kaj, pens'is li, kiam ven'os la temp'o, tiam ven'os la solv'o. Tamen, li dev'is apart'ig'i tag'o'n en kiu la gigant'o pov'os al'ven'i por for'port'i la nov'edz'in'o'n. Antaŭ li'a al'ven'o, la lapon'o[12] pren'is ŝtip'o'n, kiu hav'as la sam'a'n grand'ec'o'n kiel la fil'in'o, vest'is ĝi'n per nov'a vest'o, nov'a ĉap'o, arĝent'a zon'o, ŝu'o'j kaj ŝu'ŝnur'et'o'j, kaj star'ig'is ĝi'n en angul'o'n de la tend'o, kun pez'a vual'o sur la kap'o, laŭ la kutim'o de la lapon'o'j.

Kiam la gigant'o en'ir'is la tend'o'n kaj vid'is si'a'n bel'e'vest'it'a'n am'at'in'o'n, li far'iĝ'is tre ĝoj'a, kaj tuj postul'is la cerv'o'j'n, kiu'j'n la bo'patr'o jam antaŭ'e promes'is kiel donac'o'n. Dum la tut'a temp'o la fil'in'o rest'is kun kelk'a'j cerv'o'j kaj glit'vetur'il'o post najbar'a mont'et'o. Post kiam la gigant'o ricev'is la cerv'o'j'n kaj dum li mort'ig'is unu el ili por la vesper'manĝ'o, la lapon'o si'n alŝtelis al la fil'in'o kaj la du for'ir'is kiel ebl'e plej rapid'e for de la hejm'o.

Post la mort'ig'o de la cerv'o la gigant'o en'ir'is al la am'at'in'o.

"Nu, Suker'aĵ'o," dir'is li, "met'u la pot'o'n sur la fajr'o'n!"

Suker'aĵ'o si'n ne mov'is.

"Ha, Et'ul'in'o est'as modest'a," dir'is li; "mi mem far'os ĝi'n." Kiam la akv'o iom bol'is li al'don'is:

[13]

La Giganto kurĉasas la Laponon.

La Gigant'o kur'ĉas'as la Lapon'o'n.

[14]

"Fil'in'et'o, vi nun dev'as fend'i la ost'o'j'n."

Sed Fil'in'et'o star'is sen'mov'e.

"Fil'in'et'o est'as modest'a, mi mem far'os ĝi'n," pens'is li. Kiam la viand'o est'is kuir'it'a, dir'is li:

"Bel'ul'in'o, ven'u nun kaj met'u la viand'o'n sur la tabl'o'n!" Sed Bel'ul'in'o est'is tiel modest'a, kiel antaŭ'e, kaj mov'is nek fingr'o'n nek okul'o'j'n nek lip'o'j'n.

"Tre'eg'e modest'a est'as mi'a et'et'a bel'ul'in'o: mi mem far'os ĝi'n," pens'is la gigant'o.

Post kiam li pret'ig'is la viand'o'n li pet'is ŝi'n ke ŝi ven'u kaj manĝ'u, sed van'e. La fraŭl'in'aĵ'o star'is kiel egipt'a mumi'o.

"Bon'eg'e," pens'is la gigant'o, "mi do manĝ'os la tut'a'n kuir'aĵ'o'n." Post la vesper'manĝ'o li ordon'is al ŝi ke ŝi pret'ig'u la lit'o'n.

"Nu, mi'a plej kar'a knab'in'o, se vi est'as tiel modest'a mi mem far'os ĝi'n," dir'is la mal'sprit'ul'o.

"Am'at'in'o mi'a, ir'u nun en la lit'o'n!" Ne, ŝi est'is kaj rest'is modest'a. La gigant'o fin'e[15] ek'koler'eg'is kaj mal'afabl'e ek'kapt'is ŝi'n.

Kiam li el'trov'is kiel la lapon'o li'n super'ruz'is, kaj ke li ricev'is ŝtip'o'n anstataŭ fraŭl'in'o kun karn'o kaj sang'o, li fort'e koler'eg'is kaj komenc'is kur'ĉas'i la lapon'o'n. Sed tiu est'is jam tre mal'proksim'e kaj la gigant'o ne pov'is trov'i li'n. La neĝ'o ankaŭ komenc'is fal'i kaj la grand'eg'ul'o perd'is la voj'o'n. Post iom da temp'o li mal'varm'iĝ'is. Kiam la lun'o aper'is li pens'is ke ĝi est'as fajr'o, ek'brul'ig'it'a de la lapon'o kaj tial kur'eg'is al ĝi kiel ebl'e plej rapid'e. La neĝ'o fal'is pli kaj pli, kaj post iom da temp'o li est'is tiel mal'varm'a kaj lac'eg'a ke li supr'e'n'grimp'is alt'a'n arb'o'n por ke li est'u pli proksim'e al la fajr'o, kaj tie li baldaŭ mort'is pro la mal'varm'o.


[16]

LA RAPORT'O DE LA JAR'CENT'O'J

Sved'e verk'it'a de Alfred Smedberg

Tre mal'proksim'e en la profund'aĵ'o de grand'a arb'ar'o ir'is sol'a vir'o. Li est'is mal'jun'a, li'a dors'o est'is kurb'it'a kaj neĝ'blank'a est'is li'a har'ar'o. Sed li'a'j paŝ'o'j est'is pli elast'a'j ol la mal'jun'ec'o ŝajn'is atest'i, kaj el la okul'o'j bril'is bon'ec'o kaj kompren'em'o. La vir'o est'is ermit'o kaj sol'a loĝ'is en la vast'a arb'ar'o.

Est'is kviet'a mez'somer'a vesper'o. Kviet'a est'is la aer'o, silent'a la arb'ar'o, kaj la vir'o est'is tre medit'em'a. La sun'o sub'ir'is kaj la arb'ar'o sen'lum'iĝ'is.

Subit'e li star'is antaŭ mont'o, kiu'n li neniam antaŭ'e vid'is.

"Mi perd'is la voj'o'n," dir'is li por si mem. "Mi'a'j okul'o'j komenc'as mal'hel'iĝ'i."

"Ne, vi est'as sur la rekt'a voj'o," respond'is[17] voĉ'o, kiu ŝajn'is ven'i el la intern'o de la mont'o.

La vir'o ek'rigard'is ter'e'n kaj el'trov'is pigme'o'n, kiu sid'is sur la musk'o apud la mont'o.

"Kiu vi est'as?" li demand'is kun grand'eg'a mir'o.

"Mi est'as la pord'gard'ist'o de la mont'reĝ'o," respond'is la pigme'o. "Kronoso est'as li'a nom'o, kaj tiu ĉi mont'o est'as li'a palac'o."

"Tio est'as mir'ind'a," dir'is la ermit'o. "Dum kvin'dek jar'o'j mi loĝ'is tie ĉi en la arb'ar'o kaj neniam antaŭ'e vid'is tiu'n ĉi mont'o'n."

"Tio ne est'as mir'ind'a," al'don'is la pigme'o. "Ĝi kuŝ'as en la ter'o, kaj tie ĝi est'as kuŝ'int'a dum mil'o'j da jar'o'j. Sed unu foj'o'n en jar'cent'o ĝi lev'iĝ'as super la ter'o dum kelk'a'j hor'o'j."

"Kio okaz'as en la mont'o en tiu temp'o?" demand'is la ermit'o kun ankoraŭ pli grand'a mir'o.

"Ekzamen'o kaj juĝ'o," grav'e respond'is la pigme'o.

"Kiam la nov'nask'it'a jar'cent'o rigard'as si'a'n unu'a'n mez'somer'a'n nokt'o'n, tiam kun'ven'as[18] antaŭ la tron'o de la mont'reĝ'o la spirit'o'j de la dorm'int'a'j jar'cent'o'j por klar'ig'i pri si'a mond'a viv'o.

"Tio'n mi tre mult'e vol'us vid'i," ek'kri'is la ermit'o gaj'e.

"La palac'a'j salon'o'j de Kronoso est'as ferm'it'a'j al la mond'a'j infan'o'j," respond'is la pigme'o. "Sed vi est'as saĝ'a kaj pi'a, tial mi permes'as ke vi en'ir'u."

Kaj je tio li el'pren'is en'sorĉ'it'a'n baston'et'o'n kaj en'puŝ'is ĝi'n en fend'et'o'n de la mont'o. Tuj el'rul'iĝ'is ŝton'o el la flank'o de la mont'o kaj mal'kovr'is nigr'a'n tru'o'n.

"Ven'u!" dir'is la pigme'o kaj man'pren'is la ermit'o'n.

Ili en'ir'is la nigr'a'n kavern'o'n. La tru'o ŝtop'iĝ'is post ili, kaj ili si'n trov'is en grand'a mal'lum'o.

"Tiu ĉi est'as unu el la ne'esplor'ebl'a'j salon'o'j de l’nokt'o," dir'is la pigme'o. Jen kuŝ'as la long'e'pas'int'a'j kvar'dek jar'cent'o'j en la mult'e'mil'jar'a, silent'a tomb'o. Ni ne mal'trankvil'ig'u ili'n.

[19]

"Mi est'as la pord'gard'ist'o de la mont'reĝ'o."

[20]

Ili antaŭ'e'n'ir'is en la mal'lum'o. Post iom da temp'o ili al'ven'is al mur'o. La pigme'o tuŝ'is ĝi'n per la baston'et'o. Tuj mal'ferm'iĝ'is rust'a fer'pord'o, kaj ili en'ir'is ali'a'n salon'o'n. Eĉ ĝi est'is mal'hel'a, sed tie ĉi kaj tie bril'et'is kelk'a'j mal'fort'a'j lum'radi'o'j, kiu'j simil'is la bril'et'o'n de lantern'vir'et'o'j[1] en aŭtun'a nokt'o.

Per tiu ĉi lum'et'o oni pov'is disting'i mal'hel'a'j'n form'o'j'n de hom'o'j, kun furioz'a'j vizaĝ'o'j kaj long'a'j barb'o'j. Ili ĉirkaŭ'flug'is kiel ombr'o'j de ne'difin'it'a'j ŝip'o'j kun rem'il'o'j kaj drak'o-kap'o'j, aŭ amas'iĝ'is kiel soldat'o'j kun baston'eg'o'j kaj ŝild'o'j kaj glav'o'j.

"Tiu ĉi est'as unu el la salon'o'j por la krepusk'o kaj maten'o," dir'is la pigme'o. "Ili est'as la ripoz'ĉambr'o'j de la jar'cent'o'j kiu'j form'is la temp'o'n long'e'pas'int'a'n."

La pigme'o ir'is plu'e'n kun la ermit'o ĉe la man'o, kaj ili al'ven'is al pord'o, kiu ŝajn'is est'i far'it'a el marmor'o. Per unu frap'o de la en'sorĉ'it'a[21] baston'et'o ĝi mal'ferm'iĝ'is, kaj ili en'ir'is salon'o'n, kiu mal'hel'e bril'is kiel lun'lum'o.

En la pal'a mal'lum'o mir'ind'a'j figur'aĵ'o'j kun long'a'j mantel'o'j aŭ batal-kostum'o'j si'n mal'rapid'e mov'is. Okaz'e oni aŭd'is mal'laŭt'a'j'n son'o'j'n simil'a'j'n al mal'proksim'a eĥ'o de kun'frap'iĝ'o de lanc'o'j kontraŭ kiras'o kaj kask'o.

"Tiu ĉi est'as unu el la salon'o'j de la ven'ont'a maten'o," dir'is la pigme'o. "La mez'a'j jar'cent'o'j tie ĉi sonĝ'as si'a'j'n dolĉ'a'j'n sonĝ'o'j'n dum ili atend'as la tag'o'n de ekzamen'o."

La ermit'o mir'eg'is pro tiu mir'ind'a vid'aĵ'o. Li vol'is halt'i, sed la pigme'o for'tir'is li'n.

Tiam ili al'ven'is al arĝent'a pord'o. Ĝi mal'ferm'iĝ'is kaj ili en'ir'is salon'o'n, kiu est'is vast'a kaj alt'a kiel templ'o. Galeri'o'j kaj portik'o'j etend'is ĉi'e'n, sed sun'o'j sur la ark'aĵ'o for'send'is lum'o'n al la plej sekret'a'j voj'et'o'j kaj ŝakt'o'j. Svarm'o'j da hom'simil'a'j fantom'o'j flug'is tie'n ĉi kaj tie'n, sed tiel kviet'e, ke oni aŭd'is ili'n kiel la kviet'a'n bru'et'ad'o'n de la orient'a vent'o, kiam ĝi mal'rapid'e mov'iĝ'as tra la kron'o'j de l’arb'o'j en la bosk'o.

[22]

La ermit'o ĉirkaŭ'rigard'is surpriz'it'e.

"Jen est'as mir'ind'aĵ'o'j," dir'is li. "Jen mi vol'as rest'i."

"Ne tie ĉi," dir'is la pigme'o, "sed en la apud'a ĉambr'o. Tiu est'as la salon'o de la bril'ant'a mez'tag'a sun'o. Tie rest'as la fantom'o'j de la plej last'a'j jar'cent'o'j. Ili si'n prepar'as por aper'i antaŭ Kronoso. Ni ir'u pli'e'n."

Ili al'ven'is nun al pord'o, kiu est'is far'it'a el plej pur'a or'o. Kiam ĝi mal'ferm'iĝ'is, al'flu'is blind'ig'a lum'o al la du hom'o'j. Ili en'ir'is kaj si'n trov'is en ĉambr'o, kiu bril'is je or'o kaj mult'e'kost'a'j ŝton'o'j. La alt'a'j ark'aĵ'o'j bril'is kaj re'bril'is kvazaŭ ili est'us inter'plekt'it'a'j je ĉiel'ark'o'j.

Mez'e de la ĉambr'o sid'is Kronoso sur tron'o el la plej klar'a'j diamant'o'j. Apud li sid'is Kleoso, la di'in'o de kant'o. Ŝi ten'is en la man'o plum'o'n simil'a'n al fajr'o'radi'o, kaj sur ŝi'a'j genu'o'j est'is libr'o kun or'a'j kovr'il'o'j kaj arĝent'a'j foli'o'j.

La pigme'o ĝentil'e halt'is apud la pord'o, kaj la ermit'o genu'fleks'is, ĉar la bel'eg'ec'o kaj[23] pomp'o de la ĉambr'o tut'e venk'is li'n.

"Mal'ferm'u vi'a'j'n orel'o'j'n, ho fremd'ul'o," dir'is Kronoso, "por ke vi al'port'u mi'a'j'n vort'o'j'n al la infan'o'j mond'a'j!"

Tiam li turn'is si'n al la pigme'o kaj dir'is:

"Prezent'u al mi la dek'ses'a'n jar'cent'o'n."

La pord'o mal'ferm'iĝ'is, kaj griz'barb'a vir'o en'ir'is. Li hav'is kompas'o'n en unu man'o kaj libr'o'n en la ali'a. Li est'is vest'it'a kiel pastr'o, sed ĉe la flank'o pend'is glav'o kaj sur la ŝultr'o mal'nov'a kapuĉ'o.

"Kia est'as vi'a histori'o?" demand'is Kronoso.

"VER'O est'is mi'a mot'o, ho reĝ'o!" respond'is la vir'o, "kaj la ver'o'n vi aŭd'os. Mi est'is nask'it'a en temp'o, kiam la mond'o est'is plen'a de mal'ver'o, vest'it'a en ver'o. Mi neni'ig'is ĝi'a'n pov'o'n kaj star'ig'is la ver'o'n sur la tron'o'n. Mi flug'is super la mar'o'j'n kaj el'trov'is nov'a'j'n mond'o'j'n por la infan'o'j de la mond'o. Sed mi ankaŭ pek'is. Mi ek'dorm'is en la temp'o de mi'a mal'jun'ec'o kaj permes'is la mal'ver'o'n star'i flank'e de la ver'o."

"Vi parol'as la ver'o'n," dir'is Kronoso. "Vi[24] mal'sukces'is ĉe la fin'o, sed vi'a'j bon'far'o'j el'pag'as la erar'o'j'n. For'ir'u en trankvil'ec'o!"

Li for'ir'is kaj renkont'is ĉe la pord'o fantom'soldat'o'n en alt'a'j bot'o'j kaj arm'aĵ'o, ankaŭ glav'o kaj spron'o.

"Kiu vi est'as?" demand'is Kronoso.

"Mi est'as la dek'sep'a jar'cent'o," dir'is li sincer'e, "kaj ven'as laŭ vi'a ordon'o, ho reĝ'o!"

"Kio'n vi far'is dum vi'a viv'o?" demand'is Kronoso pli'e.

"Ne mult'e. Sed se mi ne mal'jun'iĝ'us, mi do est'us el'pel'int'a la hom'ar'o'n kaj ili'a'n labor'ad'o'n el la mond'o."

"Mi ĝi'n sci'as. Sed vi ja hav'is bon'a'j'n intenc'o'j'n?"

"Jes, tio'n, kio'n mi'a patr'o komenc'is per parol'ad'o kaj skrib'ad'o mi daŭr'ig'is per la glav'o. Sed mi est'is tro kruel'eg'a en mi'a'j ag'o'j, kaj kun la mal'bon'herb'o'j mi oft'e el'tir'is ankaŭ la tritik'o'n. Tamen, vi dev'as konfes'i, ke mi est'is sincer'a en mi'a kred'o kaj ofer'ad'o."

"Jes, vi est'is frenez'ul'o, sed sen ruz'o, kaj vi pen'ad'is ating'i la virt'o'n. Mi pri'pens'os pri la[25] verdikt'o. For'ir'u!"

Post'e en'ir'is unu elegant'a kort'eg'an'o. Li port'is friz'a'n peruk'o'n, ornam'aĵ'o'n ĉirkaŭ la kol'o, frak'o'n kaj silk'a'j'n ŝtrump'o'j'n, ankaŭ ŝu'o'j'n kun or'a'j buk'o'j.

"Plej nobl'a sinjor'o, vi'a reĝ'a moŝt'o!" dir'is li kun afekt'a rid'et'o kaj profund'a klin'salut'o. "La hom'o kiu'n mi renkont'is ĉe la pord'o est'is tre sen'kultur'a ignor'ul'o. Fi, kiel abomen'e!"

"Li est'as, tamen, vi'a patr'o," respond'is Kronoso grav'e. Mi re'kon'as vi'n pro vi'a sen'okup'em'o.

"Est'as al mi honor'o ke vi'a reĝ'a moŝt'o re'kon'as mi'n," dir'is la kort'eg'an'o kun ali'a klin'salut'o.

"Kio'n vi far'is en la mond'o?" demand'is Kronoso.

"Mi plej oft'e okup'is mi'n je politik'o kaj eduk'ad'o," respond'is la kort'eg'an'o. "Mi instru'is al hom'o'j pri bon'a'j mor'o'j."

"Sed ankaŭ pri frivol'ec'o, mal'ver'o, kaj fier'ec'o," dir'is Kronoso sever'e.

"Ha, vi'a reĝ'a moŝt'o, vi am'as ŝerc'i! Mi[26] instru'is al hom'o'j pens'ad'i saĝ'e."

"Ne! Vi instru'is al ili mal'am'i Di'o'n kaj blasfem'i ĉi'o'n, kio est'as sankt'a. Ven'is tial la pun'ad'o. Ĉu vi memor'as ke vi'a viv'o fin'iĝ'is en sang'o?"

"Tio est'is por liber'ec'o, vi'a reĝ'a moŝt'o!"

"Por liber'ec'o, ja; sed la liber'ec'o'n vi tro'uz'is, la sankt'ec'o'n vi mal'am'is, kaj vi detru'is la anim'o'j'n de la hom'o'j. For'ir'u! Vi'a'j pra'patr'o'j kondamn'u vi'n!"

La kort'eg'an'o for'salt'et'is. Sed ĉe la pord'o li spegul'is si'n por vid'i ĉu la peruk'o kaj la ornam'aĵ'o'j sid'is laŭ la korekt'a mod'o.

Nun en'ir'is per rapid'a'j paŝ'o'j kaj nerv'a'j spasm'o'j de la vizaĝ'o unu vir'o, kiu ŝajn'is est'i komerc'ist'o. Li port'is mon'uj'o'n sub la brak'o, kaj li'a'j rapid'a'j gest'o'j atest'is pri rapid'ec'o kaj mal'trankvil'ec'o.

"Kial oni el'tir'is mi'n el mi'a dolĉ'a dorm'ad'o?" li demand'is koler'eg'e. "Mi ja antaŭ ne'long'e ek'dorm'is."

"Eĉ se mi ne kon'us vi'n," respond'is Kronoso ind'ec'e, "mi pov'as re'kon'i vi'n pro vi'a mal'afabl'a[27] demand'o. Mal'obe'ad'o kontraŭ reĝ'o, ge'patr'o'j kaj ĉiu rajt'o est'is la disting'il'o de vi'a viv'o."

"Nu do, pest'o'n! Ŝajn'as al mi ke ĉiu hom'o est'as si'a propr'a majstr'o. Kio'n vi vol'as de mi?"

"Vi dev'as raport'i pri vi'a pas'int'a viv'o."

"Ja, tio est'as pli facil'e dir'it'a ol far'ot'a, ĉar neniu antaŭ mi far'is pli mult'e ol mi mem. Mi proviz'is la hom'ar'o'n je amuz'aĵ'o'j, defend'is volupt'ec'o'n laŭ la vol'o de la natur'o, lev'is la popol'o'j'n el ne'sci'ec'o kaj sklav'ec'o kaj kun'ig'is la hom'ar'o'n."

"Ĉu vi ankaŭ proksim'ig'is ili'n al Di'o?" demand'is Kronoso mal'ĝoj'e.

"Ha, ha! Mi ne hav'is la temp'o'n, sed mi mult'obl'ig'is ili'a'n riĉ'ec'o'n."

"Tio mal'mult'e valor'as al hom'o, se li perd'os la anim'o'n." La vir'o koler'eg'e si'n turn'is kaj for'ir'is.

"Ja, for'ir'u!" dir'is Kronoso. "Ir'u al vi'a lit'o kaj dorm'u sen ripoz'o, sonĝ'u sen trankvil'ec'o, vi, kiu neniam sankt'ig'is la dimanĉ'o'n. Vi mult'e far'is, kaj vi'a nom'o est'os kon'at'a dum[28] mil'o'j da jar'o'j. Sed en vi'a dezir'o por plezur'o vi nutr'is verm'o'j'n, kiu'j mord'et'as la kor-radik'o'j'n de l’hom'o'j. Tamen, mi ne juĝ'os vi'n nun. Vi'a'j post'e'ul'o'j juĝ'os vi'n tiam, kiam ili akir'os saĝ'ec'o'n."

Post'e al'don'is Kronoso per mal'sever'a voĉ'o:

"Al'konduk'u la nov'nask'it'a'n jar'cent'o'n."

Aper'is tiam sub la alt'a ark'aĵ'o blank'a ŝip'et'o, kiu antaŭ'e'n'mov'is kvazaŭ per ne'vid'ebl'a'j flug'il'o'j. Ĝi flos'is de supr'e al la pied'o'j de Kronoso, kaj el ĝi ek'salt'is knab'et'o kun blu'a'j okul'o'j kaj roz'kolor'a'j vang'o'j, kaj flav'a'j har'o'j.

"Jen mi est'as, bon'kor'a reĝ'o!" dir'is li kun muz'ik'a voĉ'o. "Kial vi al'vok'is mi'n?"

"Mi dezir'as sci'i la cel'o'n de vi'a viv'o," dir'is Kronoso, met'ant'e la man'o'n sur la flav'har'a'n kap'o'n. "Kio'n vi intenc'as far'i?"

"Ho, est'as mult'e, tre mult'e, bon'kor'a reĝ'o! Mi vol'as mort'ig'i la verm'o'j'n, kiu'j mord'et'as la kor'radik'o'j'n de l’hom'o'j, mi vol'as neni'ig'i fier'ec'o'n, ĵaluz'o'n, mal'virt'o'n, ebri'ec'o'n, kaj milit'o'n. Mi fort'e dezir'as feliĉ'ig'i ĉiu'j'n."

"Kaj kiu help'os al vi?" demand'is Kronoso[29] mal'ĝoj'e.

"Ĉiu'j infan'o'j de la Krist'an'uj'o, la infan'o'j de la du'dek'a jar'cent'o," dir'is la knab'et'o, man'frap'ant'e la man'o'j'n.

Aper'is tiam mil'o'j da ŝip'et'o'j el ĉiu'j angul'o'j de la ark'aĵ'o. Ili flos'is mal'supr'e'n al la tron'o, kaj oni vid'is en ili amas'o'n da infan'o'j, kiu'j'n neniu pov'us nombr'i.

"Ni, ni al'port'os feliĉ'o'n al la du'dek'a jar'cent'o," kri'eg'is cent'mil'o da jun'a'j lip'o'j. "Ni help'os al li, ni, ni!"

Subit'e ek'sonor'et'is mir'ind'a muz'ik'o el la mal'proksim'o. La mont'o trem'is kvazaŭ per ter'trem'o. La ark'aĵ'o mal'ferm'iĝ'is, kaj la ermit'o est'is lev'at'a alt'e'n kvazaŭ per ne'vid'ebl'a'j brak'o'j, kaj li sent'is la mal'varm'et'a'n nokt'aer'o'n sur la frunt'o. Kaj baldaŭ li re'e star'is sur la voj'et'o en la kviet'a, vast'a arb'ar'o. Kaj la mont'o jam ne ekzist'is, kaj la arb'ar'o est'is mal'lum'a, sed la stel'o'j sur la ĉiel'o bril'ad'is.

[1] En Sved'uj'o oni oft'e vid'as lum'o'j'n super la kamp'o'j, kaj la hom'o'j antaŭ'e opini'is ke tiu'j ĉi lum'o'j est'as lantern'o'j port'at'a'j de fantom'o'j.


[30]

LA UNU'A'J HOM'O'J

Kiel ali'a'j gent'o'j, la lapon'o'j ankaŭ hav'as si'a'j'n propr'a'j'n tradici'o'j'n. Kelk'a'j el ili preskaŭ preciz'e simil'as la tradici'o'j'n de ali'a'j antikv'a'j gent'o'j; ekzempl'e oni trov'as antikv'a'n tradici'o'n pri grand'eg'a super'akv'eg'o, mond'katastrof'o, pri kiu ankaŭ ali'a'j popol'o'j hav'as mal'preciz'a'n memor'o'n.

"Eĉ antaŭ ol Di'o pur'ig'is la mond'o'n," dir'as laponi'a tradici'o, "popol'o'j viv'is en Samelando (Laponi'o); sed kiam la mar'o kaj river'o'j en tiu temp'o si'n lev'is super la ter'o, tiam ĉiu'j kre'it'aĵ'o'j perd'iĝ'is, escept'e du ge'frat'o'j, kiu'j'n Di'o konduk'is al la supr'o de alt'a mont'o, µPasevaro,' (la sankt'a mont'o)."

Mal'aper'is la akv'ar'o, kaj la ge'frat'o'j mal'kun'iĝ'is por serĉ'i ali'a'j'n hom'o'j'n. Post tri'jar'a van'a serĉ'ad'o ili renkont'iĝ'is kaj re'kon'is unu la ali'a'n. Ili re'e mal'kun'iĝ'is, kaj post tri plu'a'j[31] jar'o'j ili renkont'iĝ'is, sed re'e for'ir'is en la mond'o'n. Pas'is ankoraŭ tri jar'o'j kaj ili re'e renkont'iĝ'is, sed ne re'kon'is unu la du'a'n. Ili nun ir'ad'is kun'e tra la viv'o kaj el ili de'ven'is la hom'ar'o, kaj Sam'o (Lapon'o) kaj sved'o. "La lapon'o hav'as strang'a'n ide'o'n pri la de'ven'o de si'a propr'a kaj la sved'a viv'manier'o'j. En la komenc'o la lapon'o'j kaj sved'o'j est'is unu gent'o kaj ili'a'j pra'patr'o'j hav'is la sam'a'j'n ge'patr'o'j'n; sed foj'e okaz'is grand'a vent'eg'o kaj unu el la ge'patr'o'j fort'e tim'is kaj ramp'is sub tabul'o'n, kaj el li'a'j id'o'j de'ven'is la sved'o'j, kiu'j loĝ'as en dom'o'j. La ali'a hom'o, ali'flank'e, ne tim'is sed rest'is sub la hel'a ĉiel'o, kaj el li de'ven'is la lapon'o'j, kiu'j eĉ en la nun'temp'o ne bezon'as tegment'o'n super la kap'o."


[32]

LA PALAC'O TIBLO KAJ LA TIE'A AVENTUR'O

Apud Tiblo en la Badelunda provinc'o star'is iam palac'o de kiu oni nun van'e serĉ'as rest'aĵ'o'n. En la palac'o loĝ'is reĝ'a sinjor'in'o kun'e kun si'a jun'a kaj bel'eg'a fil'in'o. Unu tag'o'n al'ven'is al la palac'o princ'o kaj oni ricev'is li'n en la plej reĝ'a manier'o; kaj baldaŭ la du jun'ul'o'j fort'eg'e am'is unu la ali'a'n. Ĉar ili sci'is ke mult'a'j okul'o'j rigard'as ili'n, ili decid'is kun'ven'i unu nokt'o'n apud Klinto, river'o flu'ant'a sud'e'n de la palac'o, tre proksim'e al Klinta Mont'o.

En la mal'fru'a nokt'o, kiam la palac'o far'iĝ'is kviet'a kaj ĉiu'j dorm'is, la princ'in'o kviet'e for'ir'is al la ekster'a mur'o, sed la gard'ist'o ne vol'is mal'ferm'i la pord'eg'o'n. Ŝi do de'tir'is si'a'j'n ring'o'j'n por donac'i al li, sed li rifuz'is. Ŝi nun for'pren'is la or'a'n ĉen'o'n kaj al'don'is al la ring'o'j; nun la mal'jun'ul'o ne plu pov'is rifuz'i,[33] sed mal'ferm'is la pord'eg'o'n kaj permes'is al ŝi for'ir'i kondiĉ'e ke ŝi re'ven'u antaŭ ol la tag'iĝ'o.

Kiam ŝi al'ven'is al la river'et'o, ŝajn'is al ŝi ke ŝi vid'as la princ'o'n sid'ant'a'n sur ŝton'o apud la river'et'o, kaj ŝi tial kur'is al li'a'j brak'o'j, sed el'trov'is anstataŭ'e ke ŝi est'as en la brak'o'j de la mont'reĝ'o de Klinta Mont'o, kiu for'port'is ŝi'n en la mont'o'n. Li permes'is al ŝi, tamen, ke ŝi ek'pend'u si'a'n kron'o'n sur branĉ'o'n de pin'arb'o apud la river'et'o por montr'i al la princ'o ke ŝi jam est'is tie.

Post kiam ili en'ir'is la mont'o'n, la gigant'o zorg'em'e met'is la fraŭl'in'o'n sur lit'kovr'il'o'n en si'a ĉambr'o, kie ŝi ek'dorm'is, kaj li tiam ir'is al la patr'in'o kaj rakont'is al ŝi pri la bel'a el'trov'o.

La princ'o, dum'e, al'ven'is al la font'o. Kiam li ne trov'is si'a'n am'ant'in'o'n tie, li ĉirkaŭ'ir'ad'is en la val'o kaj fin'e ating'is la mont'o'n, kie li el'trov'is la kron'o'n en la arb'o. Nun li kompren'is kio okaz'is kaj mal'esper'e mort'ig'is si'n per la glav'o.

Kiam la princ'in'o vek'iĝ'is, la gigant'in'o ordon'is al la fil'o ke li re'konduk'u ŝi'n al la font'o.[34] "Sed," dir'is ŝi, "antaŭ ol vi ating'os la lok'o'n, tri viv'o'j perd'iĝ'os."

Tiel okaz'is. Dum la gigant'o al'port'is la fraŭl'in'o'n al la font'o, ŝi mort'is kaj li met'is ŝi'n ĉe la princ'o. Kaj la pord'gard'ist'o, fort'e ĉagren'iĝ'ant'e pro si'a ag'o, fin'e ĵet'is si'n mal'supr'e'n el la gard'tur'o kaj mort'iĝ'is.

La princ'o'n kaj li'a'n am'ant'in'o'n oni met'is sur or'a'n vagon'o'n kaj for'port'is ili'n al bel'a, verd'a val'o kaj en'ter'ig'is ili'n en la grand'a'n amas'aĵ'o'n apud la mont'o Gryto. Eĉ la vagon'o'n kaj la glav'o'n oni met'is en la amas'aĵ'o'n, kie jar'e en la printemp'o aper'as girland'o el blank'a'j flor'o'j. Sed iom en la est'ont'ec'o oni trov'os kaj la vagon'o'n kaj la glav'o'n kaj tiu, kiu unu'e rigard'os la glav'o'n, perd'iĝ'os per ĝi.


[35]

LA RUZ'A LAPON'O

Mal'riĉ'a lapon'o foj'e renkont'is gigant'o'n kaj li bon'e sci'is ke la grand'eg'ul'o baldaŭ manĝ'eg'us li'n se li ne iel pov'us venk'i li'n. Li tial propon'is ke ili reciprok'e prov'u si'a'n fort'o'n. "Ni frap'u ni'a'j'n kap'o'j'n kontraŭ tiu'n ĉi arb'o'n," li dir'is, "kaj tiu, kiu plej profund'e pov'as en'puŝ'i la kap'o'n est'as sen'dub'e la plej fort'a." La gigant'o unu'e prov'is. Li star'is iom mal'proksim'e de grand'a pin'arb'o, zorg'em'e al'mezur'is per la okul'o, kaj tiam kur'eg'is kontraŭ la arb'o'n. Sed li ne pov'is far'i eĉ sign'et'o'n per la kap'o. La lapon'o dir'is do ke li en la sekv'ant'a tag'o prov'os si'a'n fort'o'n. Dum la nokt'o li kav'ig'is mult'a'j'n arb'o'j'n kaj kovr'is la tru'o'j'n per la ŝel'o. Kiam la tag'o ven'is li kur'eg'is de unu arb'o al ali'a, kaj en'puŝ'eg'is la kap'o'n en la trunk'o'n ĝis la orel'o'j. Kun mult'e da mir'eg'o la gigant'o[36] rigard'is li'n, sed post'e li propon'is ankoraŭ ali'a'n prov'o'n.

"Tiu, kiu plej alt'e'n ĵet'os mi'a'n hak'il'o'n," dir'is li "est'as la plej fort'a." La gigant'o ĵet'is unu'e, kaj tiel alt'e'n ke la hak'il'o preskaŭ mal'aper'is.

"Tre'eg'e mal'bon'e," dir'is la lapon'o. "Kiam mi ĵet'os mi ĵet'os ĝi'n tiel alt'e'n ke ĝi rest'os sur la nub'o'j."

"Ne, ne mi'a kar'a fil'o!" ek'kri'is la ali'a, "mi ne vol'as perd'i mi'a'n hak'il'o'n kaj mi tial konfes'as ke vi est'as la plej fort'a." Tia'manier'e la lapon'o est'is la venk'ant'o eĉ tiu'n ĉi foj'o'n.

La sekv'ant'a'n tag'o'n kiam ili ambaŭ el'ven'is el la arb'ar'o, la lapon'o komenc'is tord'i salik-branĉ'et'o'j'n.

"Kio'n vi intenc'as far'i el ili?" demand'is la grand'eg'ul'o.

"Mi far'os korb'o'n por for'port'i vi'a'n arĝent'o'n."

"Ho, mi'a fil'o!" ek'ĝem'is la gigant'o, "permes'u al mi ten'i la arĝent'o'n, kaj mi plen'ig'os vi'a'n ĉapel'o'n je arĝent'o."

"Bon'e!" dir'is la lapon'o.

[37]

Dum la gigant'o for'est'is, la lapon'o fos'is put'o'n, far'is tru'et'o'n en la ĉapel'o'n kaj met'is ĝi'n super la put'o.

"Grand'eg'a'n ĉapel'o'n vi hav'as," murmur'is la gigant'o.

"Plen'ig'u ĝi'n!" kri'eg'is la ali'a, "aŭ mi ĵet'os vi'n al la nub'o'j kiel mi est'is far'ont'a je la hak'il'o."

Kun mult'e da tim'o la grand'eg'ul'o plen'ig'is la ĉapel'o'n kaj la lapon'o far'iĝ'is riĉ'a hom'o.


[38]

LA ŜTON'O'J DE ULFGRYTO

En Garphyto, unu el la mult'a'j mont'pint'o'j, kiu'j lev'as si'n super la Kils Mont'o'j, loĝ'is iam antaŭ mult'e da jar'o'j unu gigant'o, nom'it'a Riso.

Unu maten'o'n, kiam li el'ir'is el si'a'j grot'o-ĉambr'o'j, li ek'aŭd'is strang'a'j'n son'o'j'n. Li aŭskult'is moment'e al la son'o'j kaj tiam re'e en'ir'is la mont'o'n, kaj ek'kri'eg'is al si'a edz'in'o Garpa:

"Met'u la plej mal'grand'a'n ŝton'o'n, kiu kuŝ'as sur la mont'o, en vi'a'n ŝtrump'lig'il'o'n kaj ĵet'u ĝi'n sur tiu'n griz'a'n bov'in'o'n, kiu star'as apud Jelmaro!" dir'is li, signif'ant'e la nov'a'n preĝ'ej'o'n de Orebro.

La gigant'in'o ag'is laŭ li'a'j vort'o'j, pren'is ŝton'o'n, grand'a'n kiel dom'o, kaj ĵet'is ĝi'n al la mal'proksim'a preĝ'ej'o.

"Tre mal'bon'a ĵet'o!" dir'is la grand'eg'ul'o, kiam la ŝton'o fal'is sur la eben'aĵ'o. "Don'u al mi la ŝtrump'lig'il'o'n, kaj vi baldaŭ vid'os bon'eg'a'n ĵet'o'n."

[39]

"Mi jam el'uz'is tiu'j'n ĉi ŝu'o'j'n."

[40]

Li nun met'is grand'a'n ŝton'eg'o'n en la ŝtrump'lig'il'o'n de si'a edz'in'o, zorg'em'e balanc'is ĝi'n kaj ĵet'is kiel ebl'e plej potenc'e kontraŭ la preĝ'ej'o'n.

"Grand'a'j vort'o'j, sed mal'grand'a'j ag'o'j," dir'is la gigant'in'o, kiam la ŝton'eg'o fal'is sur la ali'a'n kaj dis'romp'is ĝi'n.

En la sam'a moment'o ven'is al la mont'palac'o la plej mir'ind'a'j kaj klar'a'j sonor'il-son'o'j. Koler'eg'e li pren'is kelk'a'j'n ŝton'eg'o'j'n, met'is unu sub ĉiu brak'o, kaj ek'ir'is al Orebro. En tiu urb'et'o la sci'ig'o pri li'a al'ven'o kre'is grand'a'n terur'o'n, kaj "bon'a'j konsil'o'j far'iĝ'is mult'e'kost'a'j."[2] Fin'e dir'is mal'jun'a vir'o ke li prov'os sav'i la preĝ'ej'o'n.

Tre rapid'e li kolekt'is mult'e da mal'nov'a'j ŝu'o'j, en'met'is ili'n en sak'o'n kaj for'ir'is por ke li renkont'u la gigant'o'n ekster la urb'o. Apud Ulfgryto ili renkont'is unu la ali'a'n.

"Kiel mal'proksim'a est'as Orebro?" demand'is Riso.

[41]

"Tio mi ne pov'as dir'i," respond'is la vir'o sen'kulp'e; "sed ke ĝi est'as tre mal'proksim'a mi bon'e sci'as, ĉar est'as nun sep jar'o'j'n de la temp'o kiam mi for'ir'is kaj mi jam el'uz'is tiu'j'n ĉi ŝu'o'j'n.

"Pest'o'n!" dir'is la gigant'o, "mi do cert'e ne ir'os tie'n." Kaj li ĵet'is la ŝton'eg'o'j'n sur la ter'o'n, tiel potenc'e, ke ĝi fort'e ek'trem'is.

Eĉ en la nun'a temp'o oni vid'as la ŝton'o'j'n apud la voj'o; sed la plej mir'ind'a fakt'o pri tiu ĉi histori'o est'as ke la ŝton'o'j si'n turn'as kiam ajn la sonor'il'o'j de Orebro sonor'as.

[2] Popol'dir'o.


[42]

EDZ'IN'O

Verk'is Lehman Wendell

Edz'in'o! Kia bel'a vort'o! Kia muz'ik'a, bel'son'a, mir'ind'a vort'o! Kiel plen'a je promes'o'j por la est'ont'ec'o ĝi est'as; kiel plen'a je feliĉ'o kaj ĝoj'o kaj ben'o. Tiel ankaŭ opini'is mi, sed,—nun mi ne plu tiel opini'as. Ho, mi mizer'a, mal'feliĉ'a hom'o! Mi ne hav'as mult'a'j'n jar'o'j'n, sed mi jam est'as mal'jun'a kaj mal'rekt'a kaj sulk'a, kaj ne hav'as eĉ unu mal'grand'a'n har'o'n. Kial? Aŭskult'u!

Kiam mi hav'is tri'dek-kvin jar'o'j'n mi edz'iĝ'is je unu bel'a jun'a dek'ok'jar'a fraŭl'in'o. Ho feliĉ'o! Dum tri monat'o'j ni loĝ'is en ter'a paradiz'o. Eĉ ĉiel'o mem ne pov'is est'i pli feliĉ'plen'a ol la hejm'o ni'a. Sed la sun'o ne ĉiam bril'as; ven'is baldaŭ la nigr'a'j nub'o'j. Kial? Tial ke mi hav'is kelk'a'j'n blank'a'j'n har'o'j'n,—jes, nur iom da mal'ben'it'a'j blank'a'j har'o'j. La edz'in'o ne am'is blank'a'j'n har'o'j'n; ŝi ne vol'is hav'i edz'o'n kiu ŝajn'is pli mal'jun'a ol ŝi mem. Kaj kio'n ŝi far'is? Ŝi el'tir'is ĉiu'j'n blank'a'j'n har'o'j'n kiel ebl'e plej rapid'e kaj post unu jar'o mi'a kap'o simil'is al mal'san'a arb'ar'o kun kelk'a'j jun'a'j arb'o'j tie ĉi kaj tie.

[43]

"Jen mi est'as! Rigard'u mi'n!"

[44]

Fin'e mort'is la edz'in'o, kaj post unu jar'o mi trov'is nov'a'n edz'in'o'n,—ne jun'a kaj bel'a kaj dek'ok'jar'a kiel la unu'a, sed gras'a vir'in'o, mal'pli jun'a ol mi mem. Tuj ŝi deklar'is ke nigr'a'j har'o'j ne dec'as al mi tial ke mi ŝajn'as pli jun'a ol ŝi, kaj, kompren'ebl'e, edz'o ne dev'us est'i pli jun'a ol la ben'it'a edz'in'o. Kaj ŝi komenc'is el'tir'i la nigr'a'j'n har'o'j'n. Antaŭ la maten'manĝ'o ŝi el'tir'is kelk'a'j'n har'o'j'n, post la tag'manĝ'o ŝi ankaŭ atak'is ili'n, kaj dum la vesper'manĝ'o ŝi ripet'is la ag'o'n. En la lit'o, en la teatr'o, en la vetur'il'o, en la preĝ'ej'o ĉiam ŝi el'tir'is har'o'j'n.


Mi'a edz'in'o,—la bon'kor'a, kar'a, bel'a edz'in'o, la mir'ind'a edz'in'o, ŝi ne plu loĝ'as ĉe mi, kaj ven'as larm'et'o en la okul'o mi'a je la pens'o.

[45]

Kaj vi kiu kon'is mi'n antaŭ ol mi hav'is edz'in'o'j'n, ĉu vi nun re'kon'as mi'n? Jen mi est'as! Rigard'u mi'n! Mal'bel'a, mal'graci'a, sulk'a mi est'as, mi'a kap'o est'as glat'a kiel koki'nov'o, mi ne hav'as blank'a'j'n har'o'j'n, mi ne hav'as nigr'a'j'n har'o'j'n, mi eĉ ne hav'as har-radik'o'j'n,—kaj, dank' al ĉiel'o, mi ankaŭ ne hav'as edz'in'o'n.


[46]

LA BIEN'DOM'O DE KRISTEHOLMO

Ĉu la estim'at'a leg'ant'o iam vid'is la akv'o'fal'o'n "Stalpeto"? Ĝi est'as en tiu natur'bel'a kaj mir'ind'a part'o de Sved'uj'o kiu'n oni nom'as Smolando. Est'as la Nigr'a River'o kiu, post kiam ĝi kviet'e kaj trankvil'e serpent'um'as tra flor'ant'a'j valet'o'j kaj verd'a'j arb'ar'o'j, subit'e far'as tiu'n ĉi grand'eg'a'n salt'ad'o'n mal'supr'e'n de preskaŭ perpendikular'a ŝton'eg'o, kaj post'e tut'e ripoz'as en la apud'a mar'o.

Ne mal'proksim'e de Stalpeto est'as mal'nov'a bien'dom'o, mal'ĝoj'a, mal'lum'a kaj sen'hom'a. Oni hav'as strang'a'n sent'o'n, kiam oni vid'as la grand'a'n dom'eg'o'n kun la ferm'it'a'j pord'o'j kaj najl'it'a'j fenestr'o'j. Oni opini'as ke la strang'a vid'iĝ'o de la dom'o hav'as ia'n kaŭz'o'n. Kial est'as tiu ĉi natur'bel'a lok'o sen'hom'a? Kial ne loĝ'as almenaŭ unu nobel'o en la vast'a dom'eg'o?

Ni aŭskult'u al mal'jun'a ĝentil'a vir'in'o, kiu[47] foj'e rakont'is al ni la kial'o'n. Por ke ni pov'u kompren'i ŝi'n ni de la komenc'o dev'as aŭd'i la histori'o'n, kaj tiu ĉi komenc'o, kiel la Milton'a kant'o, est'as ĵus en la komenc'o de temp'o.

Kiam ni demand'is ŝi'n: "Kial ne loĝ'as iu en Kristeholmo?" ni ricev'is la jen'a'n respond'o'n:

"Kiam Diabl'o, pro si'a grand'eg'a fier'ec'o, est'is el'ĵet'it'a el la ĉiel'o, si'n trov'is tie ankaŭ ali'a'j spirit'o'j, kiu'j pek'is. Tiu'j ĉi spirit'o'j ankaŭ est'is el'ĵet'it'a'j, kaj kiel la flav'iĝ'ant'a'j foli'o'j en aŭtun'a tag'o fal'as ter'e'n, tiel fal'is tiu'j ĉi spirit'o'j mal'supr'e'n sur la ter'o'n, kelk'a'j en mar'o'j'n, ali'a'j en arb'ar'o'j'n aŭ sur mont'o'j'n. Kie ajn ili fal'is, tie ili rest'ad'is kaj tie labor'ad'is. Laŭ si'a'j divers'a'j rest'ad'ej'o'j ili ankaŭ ricev'is mal'simil'a'j'n nom'o'j'n. Pro tio ni hav'as en la mond'o mar'nimf'o'j'n, mont'nimf'o'j'n, gnom'o'j'n, elf'o'j'n, arb'ar'nimf'o'j'n, kobold'o'j'n, kiu'j'n pri'skrib'as la kateĥism'o.[3][48]

En tiu tag'o okaz'is ke kelk'a'j spirit'o'j fal'is sur la mont'o'n kie nun star'as la Kristeholma bien'dom'o. Intern'e de tiu ĉi mont'o ili'a'j post'e'ul'o'j rest'ad'is preskaŭ ĝis la nun'a temp'o. Dum cent'o'j, jes mil'o'j da jar'o'j ili tie loĝ'is kaj kvankam la fulm'o okaz'e mort'ig'is kelk'a'j'n, ili ne koler'eg'is kaj ne tuŝ'is la hom'o'j'n.

Okaz'is do antaŭ long'e, ke unu nobel'o, kiu aĉ'et'is Kristeholmon, dezir'is tie konstru'i dom'o'n.

Kiel saĝ'a konstru'ist'o li serĉ'is bon'a'n fundament'o'n por la dom'o kaj elekt'is la ŝton'eg'o'n en kiu la gnom'o'j loĝ'is.

La mont'reĝ'o mal'ŝat'is tio'n ĉi, sed li'a edz'in'o pet'is li'n ke li ne far'u mal'bon'o'n kontraŭ la najbar'o'j'n sen ia kaŭz'o.

Kiam la dom'o est'is konstru'it'a, la nobel'o edz'iĝ'is kun jun'a, bel'a fraŭl'in'o, kaj "ĝoj'o star'is alt'e en la plafon'o."[4]

Sed mal'ĝoj'o fal'as sur mult'e da hom'o'j, kiu'j[49] ne'mult'e atend'as ĝi'n, kaj tiel ankaŭ okaz'is tie ĉi.

Unu tag'o'n, kiam la jun'a edz'in'o sol'e rest'is en si'a ĉambr'o, star'is antaŭ ŝi mal'grand'a vir'in'o, kiu salut'is kaj dir'is:

"Mi'a mastr'in'o pet'eg'as, ke vi bon'vol'u ven'i al ŝi, kaj se vi tiel far'os, ŝi do riĉ'e re'pag'os vi'n."

La jun'a nobel'in'o fort'e mir'is pro tio, sed tial ke ŝi est'is brav'a kaj bon'kor'a, ŝi promes'is sekv'i.

La vir'in'et'o mal'supr'e'n'ir'is ĝis ŝi ating'is la kel'o'n. Jen mal'ferm'iĝ'is unu antaŭ'e ne'vid'ebl'a pord'o en la mont'o, kaj ambaŭ tra'ir'is tra long'a, mal'lum'a, mal'freŝ'a sub'ter'voj'o, ĝis ili ating'is grand'a'n grot'o'n, kies mur'o'j bril'is kaj re'bril'is je or'o kaj arĝent'o. En la grot'o vir'et'o marŝ'is tie'n ĉi kaj tie'n, ŝajn'e en fort'a ĉagren'o. Li ne parol'is al la nobel'in'o, sed rigard'is ŝi'n per pet'eg'ant'a'j kaj mal'ĝoj'a'j okul'o'j.

La vir'in'et'o for'tir'is kurten'o'n, kiu kaŝ'is ali'a'n mal'ferm'aĵ'o'n, kaj vid'is nun la jun'a nobel'in'o vir'in'o'n, kiu kuŝ'is sur ornam'it'a lit'o kaj est'is mal'san'a. La ĉe'est'o de la Krist'an'a vir'in'o, tamen, tuj ig'is la gnom-vir'in'o'n san'a. Ŝi[50] tiam el'tir'is skatol'et'o'n, en kiu si'n trov'is perl'o'j kaj mult'e'kost'a'j ŝton'o'j.

"Tiu'n ĉi mi donac'as al vi, sed ne rakont'u al iu pri la aventur'o, ĉar tiam okaz'os al vi grand'a mal'feliĉ'o."

Tiel dir'is la mont'reĝ'in'o, kaj la nobel'in'o re'ir'is al si'a ĉambr'o kaj zorg'em'e kaŝ'is la mult'e'kost'a'n skatol'et'o'n.

Pas'is feliĉ'e la temp'o kaj la jun'ul'in'o nask'is du fil'o'j'n.

Unu tag'o'n dum la patr'in'o for'est'is ili el'trov'is la mister'a'n skatol'et'o'n, kaj komenc'is lud'i kun ĝi, kiam la patr'o en'ir'is. Li fort'e mir'is tial ke li trov'is tia'j'n mult'e'kost'aĵ'o'j'n en la man'o'j de l’infan'o'j, kaj tuj demand'is la patr'in'o'n kiel ŝi akir'is ĝi'n. Komenc'e ŝi ne vol'is parol'i pri ĝi, sed la edz'o insist'is. Fin'e li koler'is kaj deklar'is ke ŝi est'as kobold'in'o, jes, ke li vid'is ŝi'n vetur'ant'a'n tra la aer'o sur bala'il'o. Nun la mal'feliĉ'a nobel'in'o dev'is rakont'i pri si'a vizit'o ĉe la gnom'o'j, kaj al'don'is:

"Nun vi kaj mi est'as vid'int'a'j ni'a'j'n plej feliĉ'a'j'n tag'o'j'n, ĉar vi'a sci'am'ec'o al'port'os al ni[51] pli da mal'ĝoj'o ol vi pov'as imag'i."

Post kelk'a'j tag'o'j aper'is en la mar'o proksim'e de Stalpeto insul'et'o, kiu ĉiam aper'is kiam ajn io mir'ind'a est'is okaz'ont'a. Ĵus antaŭ la mort'o de Karl XIIa kaj Gust'av IIIa, oni dir'as, ke la insul'et'o aper'is; oni eĉ dir'as, ke antaŭ tre long'e unu reĝ'o en'skrib'is si'a'n nom'o'n sur grand'a'n ŝton'o'n, kiu'n li trov'is tie, kaj ke la sam'a'n ŝton'o'n kaj la sam'a'n nom'o'n oni foj'e vid'is, kiam la insul'et'o re'e si'n lev'is super la akv'o.

Kial la insul'et'o re'e aper'is, ĉu la gnom'o'j inter'lig'iĝ'is kun la mar'nimf'o'j, aŭ ĉu est'is ali'a kaŭz'o, oni ne pov'as dir'i; sed, tamen, la insul'et'o klar'e aper'is kaj la nobel'o fort'e dezir'is rem'i tie'n por ke li pov'u pli proksim'e rigard'i ĝi'n.

La nobel'in'o'n kaj la du fil'o'j'n li ankaŭ vol'is kun'pren'i. La edz'in'o fort'e kontraŭ'star'is tiu'n ĉi propon'o'n, eĉ pet'eg'is li'n genu'fleks'e, sed sen'sukces'e.

Fin'e for'vetur'is la obstin'eg'ul'o kun'e kun la fil'o'j al la insul'et'o, dum la edz'in'o rest'is hejm'e. Ĵus kiam la boat'o ek'tuŝ'is la en'sorĉ'it'a'n insul'et'o'n,[52] la du fil'o'j ek'salt'is ter'e'n, sed en tiu sam'a moment'o mal'aper'is kaj la insul'et'o kaj la knab'o'j, kaj la patr'o ne plu vid'is ili'n.

La mal'feliĉ'a nobel'in'o baldaŭ mort'is pro mal'ĝoj'o kaj la edz'o vetur'is al fremd'a'j land'o'j, kie ankaŭ li mort'is; sed en la dom'eg'o de Kristeholmo neniu de tiu temp'o loĝ'is, kaj ne est'as kred'ebl'e ke oni iam trov'os feliĉ'o'n tie."

[3] Laŭ mi'a mal'jun'a patr'in'o la tre antikv'a sved'a kateĥism'o ver'e pri'skrib'is tiu'j'n est'aĵ'o'j'n. Ekzempl'e ĝi en'hav'is la jen'a'n preĝ'o'n: "Di'o liber'ig'u ni'n de mar'nimf'o'j, mont'nimf'o'j, gnom'o'j, elf'o'j, arb'ar'nimf'o'j, kobold'o'j, kaj ĉiu'j super'natur'aĵ'o'j."—La Traduk'int'o.

[4] Skandinav'a popol'dir'o.


[53]

CEL'ANT'A NATURALIST'O

Verk'is Lehman Wendell

Ĉu vi iam leg'is aŭ aŭd'is pri Linne? Linne ne est'as ia cigar'o aŭ legom'o aŭ urb'o. Ho, ne! Linne est'as fam'a sved'a naturalist'o. Dum mi'a'j student-jar'o'j oni ĉiu'tag'e parol'is pri Linne. La profesor'o'j diskut'ad'is pri li, la disput'ad'klub'o'j disput'is pri li, la fraŭl'in'o'j kant'is pri li kaj oni oft'e sonĝ'is pri Linne. Oni eĉ preskaŭ manĝ'is kaj trink'is Linne'on. Linne, Linne, Linne! Ĉiam Linne!

Fin'e mi mem interes'iĝ'is pri la sinjor'o kaj decid'is stud'i la natur'o'n. Pro tiu ĉi mal'ben'it'a konklud'o mi hav'is la jen'a'n mal'feliĉ'a'n aventur'o'n:

Unu tag'o'n, promen'ant'e laŭ la voj'et'o al la lern'ej'o, fajf'ant'e tre mal'bel'son'e la Serenad'o'n de Ŝubert, mi ek'vid'is mal'proksim'e mal'grand'a'n best'o'n, kiu ne'zorg'em'e manĝ'is la freŝ'a'n herb'o'n[54] apud la voj'o. Tuj la ide'o en'ir'is mi'a'n krani'o'n kares'i la best'o'n, ĉar tiel ja far'is Linne.

Silent'e kiel ombr'o mi proksim'iĝ'is kaj kiam ajn la best'et'o ek'tim'is mi tuj halt'is, mov'ant'e nek fingr'o'n nek okul'o'n. Post kelk'e da minut'o'j mi est'is tre proksim'e al la best'et'o. Zorg'em'e kaj mal'rapid'e mi fleks'is mi'a'n dors'o'n kaj tuŝ'et'is la id'o'n sur la kap'o.

Ho, ĉiel'o! Kraĉ'ant'e kiel kat'o, ĝi salt'is al la ĉiel'o. Kaj mi? Mi ankaŭ salt'is ĉiel'o'n, sed spit'e la grand'a ek'salt'o mi ne pov'is evit'i la fort'a'n odor'o'n, ĉar la id'o ja est'is la terur'e mal'bon'dor'a putor'o, kies odor'o est'as pli terur'a ol cent mal'freŝ'a'j ov'o'j.

Kelk'a'j'n minut'o'j'n post'e dum mi rapid'e de'met'is la vest'o'j'n per unu man'o kaj prem'is la naz'o'n per la ali'a, mi dir'is por mi mem: "Se Linne dezir'as lud'i kun ran'o'j kaj serpent'o'j kaj tigr'o'j mi cert'e ne vol'as li'n mal'permes'i, sed kiam mi re'e tuŝ'os putor'o'n mi antaŭ'e konvink'os mi'n ke ĝi est'as kat'o."


[55]

LA LUM'O ĈE LA MONT'ET'O

Sved'e verk'it'a de Alfred Smedberg

I

Est'is mal'fru'a krist'nask-vesper'o antaŭ mult'a'j, mult'a'j jar'o'j. La popol'o de Lundokro est'is ĵus fin'int'a la vesper'a'j'n preĝ'o'j'n kaj si'n pret'ig'is por la nokt'o. Tiam en'ir'is la dung'at'o, la mal'jun'a Johan'o, el la ĉeval'ej'o kaj dir'is:

"Hel'e bril'as ia lum'o en la fend'eg'o de la mont'et'o."

Kun grand'eg'a mir'o ili ĉiu'j el'ir'is al la kort'o.

Jes, la dung'at'o ver'e ne erar'is. Ĝust'e en la fend'eg'o oni vid'is hel'a'n, ruĝ'a'n lum'et'o'n.

La infan'o'j pal'iĝ'is. Lum'o sur la mont'et'o kaj eĉ en la krist'nask-vesper'o mem! Ho! Ĝi cert'e ne est'as stel'o, ĉar la lum'o si'n trov'as iom sub la horizont'o, kaj ĝi ne est'as ies lantern'o, ĉar ĝi rest'as tut'e sen'mov'a sub la arb'o'j.

[56]

"Mi sci'as, kio ĝi est'as," dir'is la mal'jun'a Johan'o. "Est'as la kobold'o'j en la mont'et'o, kiu'j kalkul'as si'a'n mon'o'n en la krist'nask'a nokt'o."

"Kobold'o'j si'n trov'as nur en histori'o'j," dir'is la mastr'o. "Sed la lum'o, tamen, est'as mir'ind'a. Mi tie'n ir'os por el'trov'i kio ĝi est'as."

"Patr'o, patr'o!" ek'kri'is la infan'o'j mal'trankvil'e. "Ne ir'u tro proksim'e al la mal'bon'a'j kobold'o'j!"

Tiam rid'et'is la patr'o kaj kares'is la plej mal'grand'a'n infan'o'n.

"Infan'o'j!" dir'is li grav'e. "Dum idol'serv'o reg'is en la mond'o, la kobold'o'j si'n trov'is ĉe la infan'o'j de la mond'o. Sed tiam aper'is la grand'a, mir'ind'a lum'o en Orient'o. Postul'is mil jar'o'j'n, antaŭ ol ĝi'a lum'o ating'is al la nord'o. Sed kiam ĝi fin'e ven'is, kiam la apostol'o de la nord'o, la ind'a Ansgar, ven'is kun la predik'o pri la Kruc'o, tiam fal'is la antikv'a'j di'o'j de si'a'j altar'o'j, kaj kun ili mal'aper'is ĉiu'j kobold'o'j kiel pajl'rest'aĵ'o est'as for'blov'at'a per la vent'o. Se iu el vi ne kuraĝ'as sekv'i mi'n, mi[57] sol'a ir'os kaj sen tim'o, ĉar mi star'as sub la man'o de la Ĉio'pov'a.

"Mi ir'os kun'e kun vi, pacĵo," dir'is et'a Ingemar. "Mi ne tim'as."

"Mi ankaŭ, kaj mi ankaŭ," ek'kri'is unu post ali'a.

La procesi'o ek'ir'is, la mastr'o antaŭ'e. Et'a Ingemar ten'is la patr'o'n ĉe la man'o. Kviet'a'j, sci'am'a'j kaj tim'em'a'j la ali'a'j infan'o'j post'e'sekv'is.

Est'is mal'lum'e inter la mont'et'o'j kaj arb'o'j, mal'lum'e kaj kviet'e. Nur kelk'a'j stel'o'j bril'ad'is sur la ĉiel'o, kaj kelk'foj'e est'is aŭd'at'a la kri'o de strig'o en la arb'ar'o.

La mir'ind'a lum'o bril'is antaŭ ili, bril'is kaj mal'aper'is. Re'e ĝi ek'bril'is kaj mal'aper'is laŭ la kurb'o de la voj'et'o inter mont'et'o'j kaj arb'o'j.

La ar'et'o pli kaj pli proksim'iĝ'is al la mont'et'o. La lum'o nun hel'e bril'is. Nur unu plu mont'et'o kaj kurb'o de la voj'et'o kaj ili si'n trov'is ĉe la fend'eg'o. Kun frap'ant'a'j kor'o'j la infan'o'j ek'rigard'eg'is en la fend'eg'o'n.

Kaj kio'n ili vid'is? Nenio'n, preciz'e nenio'n.[58] La lum'o jam mal'aper'is kaj la mont'et'o kuŝ'is silent'a kaj dezert'a kaj mal'lum'a.

"Nun ni vid'as, almenaŭ, ke tie ĉi ne est'as kobold'o'j," dir'is la patr'o. "Ili dorm'as la etern'a'n dorm'ad'o'n en si'a mil'jar'a, silent'a tomb'o."

Sed la dung'at'o, la mal'jun'a Johan'o, hav'is si'a'j'n propr'a'j'n pens'o'j'n pri tio.

"Ni est'is tro mult'a'j," dir'is li, "kaj ne rest'is silent'a'j. Oni dev'us est'i sol'a kaj port'i la bibli'o'n aŭ psalm'ar'o'n. Tiu'n oni dev'us ĵet'i inter la kobold'o'j'n. Ili do mal'aper'os el la mond'o kaj for'las'os la or'o'n."

La mastr'o rigard'eg'is li'n.

"La vort'o'n de Di'o oni dev'as hav'i en la kor'o, ne nur en la man'o," dir'is li. "Tiu, kiu per la bibli'o pen'as akir'i mond'a'n riĉ'ec'o'n, ag'as tre mal'ind'e. Vi cert'e ne vol'as ĵet'i la sankt'a'n libr'o'n tiel, kiel oni ĵet'as ŝton'o'n?"

Johan'o hont'is kaj rest'is silent'a. Baldaŭ ili ating'is la hejm'o'n. Sed kiam ili sur la kort'o si'n turn'is al la mont'et'o, la strang'a lum'o re'e bril'is en la fend'eg'o.

[59]

"Paĉjo," dir'is Ingemar, "Ĉu ni re'ir'u tie'n?"

"Ne," respond'is la patr'o. "Kio ajn ĝi est'as, ni ne mal'trankvil'ig'u ĝi'n. Ebl'e morgaŭ ni el'trov'os la klar'ig'o'n de la enigm'o."

Ili en'ir'is la dom'et'o'n, kaj baldaŭ ĉiu'j ir'is lit'o'n.

II

Sed et'a Ingemar ne pov'is ek'dorm'i. Li ne pov'is forges'i la lum'o'n sur la mont'et'o. Ebl'e ĝi ver'e est'is la kobold'o'j, kiu'j kalkul'is la or'o'n. Mal'jun'a Johan'o, ja, jam vid'is mult'o'n kaj mult'e sci'is. Li oft'e aŭd'is la rid'o'n de la kobold'o'j en la fend'eg'o kaj la sibl'o'n de la krist'nask-serpent'o sub la ŝton'eg'o. Kaj aŭtun'e li oft'e aŭd'is la furioz'a'n ĉas'o'n de Od'e'n.[5] La ĉas'o komenc'iĝ'as, dir'is li, en la mez'o de Hult-arb'ar'o, kaj la ĉas'aĵ'o est'as la sorĉ'ist'in'o de la arb'ar'o. Kaj ŝi kur'eg'as antaŭ'e'n super dekliv'o'j'n kaj ŝton'eg'o'j'n ĝis ŝi ating'as al la mont'et'o. Ĉar tie la hund'o'j perd'as la odor'o'n, kaj la sorĉ'ist'in'o mal'aper'as en la mal'lum'a'j'n ĉambr'o'j'n[60] de la kobold'o'j.

Kaj et'a Ingemar pens'is kaj pens'ad'is, kaj baldaŭ ven'is la fe'o de sonĝ'o'j kun si'a pulvor'o kaj sku'is ĝi'n en la okul'o'j'n li'a'j'n. Kaj subit'e li star'is du'on'nud'a kaj pied'nud'a en la fend'eg'o, sol'a en la mister'a arb'ar'o, sol'a en la nokt'a mal'lum'o.

Sed li ne mal'varm'iĝ'is, kaj li ne tim'is. Li ek'rigard'is en la fend'eg'o'n. Tie sid'is la kobold'o'j sur la ŝton'eg'o kaj tim'em'e rigard'eg'is super la arb'ar'o'n. Ĉar tie tre mal'proksim'e en la orient'o lev'iĝ'is bril'ant'a stel'o. Ĝi verŝ'is mir'ind'a'n lum'o'n sur la mal'supr'o'n de la fend'eg'o, kaj la kobold'o'j trem'is, kiel trem'as la arb'ar'foli'o'j en la vent'o.

Kaj et'a Ingemar rigard'is kaj rigard'eg'is. Kaj baldaŭ li ek'vid'is pilgrim'ant'o'n, kiu mal'rapid'e proksim'iĝ'is al la loĝ'ej'o de la kobold'o'j. Li port'is blank'a'j'n vest'o'j'n kaj en la man'o li ten'is stang'o'n, kaj tiu stang'o est'is kruc'o. Kaj la pilgrim'ant'o si'n turn'is al la kobold'o'j kaj dir'is:

[61]

"Mi est'as Ansgar,[6] la send'it'o de la Ĉiel'a Reĝ'o, kaj en Li'a nom'o for'ir'u kaj for'mort'u."

Kaj kiam la kobold'o'j ek'rigard'is la kruc'o'n, ili mal'grand'iĝ'is ĝis ili est'is mal'grand'a'j kiel muŝ'o'j, kaj tiam ili en'fal'is mort'int'a'j en la tru'o'n de la fend'eg'o, kaj Ingemar ne plu vid'is ili'n.

Sed la stel'o si'n lev'is pli kaj pli, kaj la bril'ad'o iĝ'is pli kaj pli klar'a. Kaj nun la fend'eg'o far'iĝ'is verd'a val'o, kun roz'o'j kaj lili'o'j, kiu'j si'n turn'is al la stel'o en la orient'o.

Tiam oni ek'aŭd'is arb'ar'e bru'ad'o'n kiel la pied'frap'o'j de ĉeval'o'j. Kaj post iom da temp'o proksim'iĝ'is sur sovaĝ'a'j ĉeval'o'j tri vir'o'j kun long'a'j barb'o'j kaj glav'o'j. Ingemar ek'kompren'is ke ili est'as la antikv'a'j idol'a'j di'o'j Od'e'n kaj Balder kaj Thor.[7][62]

Kiam ili ating'is la mont'et'o'n ili ek'salt'is ter'e'n kaj demand'is:

"Kial bril'as tiu stel'o tiel klar'e, kaj kial port'as la dezert'o roz'o'j'n kaj lili'o'j'n?"

Tiam ek'lev'is Ansgar la kruc'o'n kaj dir'is:

"Unu stel'o si'n lev'as en la orient'o kaj verŝ'as si'a'n lum'o'n super la land'o de mal'lum'a'j ombr'o'j. Ĉar la Reĝ'o, kies nom'o vi ne kuraĝ'as ek'parol'i, est'as nask'it'a sur la ter'o. Li'a nom'o est'as Mir'ind'o kaj Konsil'o, ĉar Li est'as la plej saĝ'a inter la hom'a'j infan'o'j. Oni nom'as Li'n Hero'o, tial ke Li venk'os la mal'bon'o'n de la mond'o. Kaj oni nom'as Li'n la Princ'o de Pac'o, ĉar per si'a man'o Li for'brul'os milit'o'n, kun vent'eg'o'j kaj sang'a'j vest'o'j, kaj pro Li'a vol'o la dezert'o flor'os kiel roz'o."

Od'e'n, la saĝ'a, klin'is la kap'o'n kaj dir'is:

"Mi est'as la plej potenc'a el la di'o'j, sed mi met'as mi'a'n kron'o'n ĉe la tron'o de la nov'nask'it'a Reĝ'o."

Kaj Thor dir'is:

"Mi est'as la plej fort'a, sed la pov'o mi'a est'as tro mal'fort'a kontraŭ la Ĉio'pov'o, kaj mi met'as[63] mi'a'n martel'o'n ĉe Li'a pied'o."

Kaj Balder dir'is:

"Mi'n oni nom'is la plej virt'a el di'o'j, sed mi kovr'as mi'a'n vizaĝ'o'n kontraŭ la bril'eg'o de Li'a sun'o."

Kaj tiam la plej potenc'a'j di'o'j de idol'temp'o'j si'n ĵet'is al la ter'o kaj kaŝ'is si'a'j'n vizaĝ'o'j'n.

Je tio en la musk'a arb'ar'o aŭd'iĝ'is mir'ind'a muz'ik'o, muz'ik'o kiel la kant'o de la feliĉ'a anim'o kiam ĝi for'las'as la ter'o'n kaj flug'as al la perl'a'j pord'o'j de ĉiel'o,—muz'ik'o kiel la kant'o en la preĝ'ej'o en la bel'a krist'nask'a maten'o. Kaj kiam et'a Ingemar mal'ferm'is la buŝ'o'n por help'i al la kant'ist'o'j, jen li kuŝ'as en la lit'o. Sed sur la tabl'o star'as kandel'o, kaj apud ĝi sid'as la ge'patr'o'j kaj ili kun'e kant'as:

"Salut' al vi, mir'ind'a tag'!"

[5] La antikv'a di'o de la ĉiel'o kaj de la sun'o.

[6] Ansgar, la apostol'o de la nord'o, est'is la unu'a hom'o, kiu en'konduk'is Krist'an'ism'o'n en Sved'uj'o'n.

[7] Od'e'n, la di'o de la sun'o kaj de la ĉiel'o.

Balder, fil'o de Od'e'n, la di'o de lum'o,—ne nur la lum'o de la natur'o, sed ankaŭ la lum'o de la anim'o, de pur'ec'o, de bon'ec'o kaj de sen'kulp'ec'o.

Thor, la plej mal'jun'a fil'o de Od'e'n, est'is la di'o de fort'o kaj fulm'o'tondr'o.


[64]

KAMP'AR'AN'O KAJ KOBOLD'O

Kamp'ar'an'o, kiu hav'is sur si'a farm'o mal'grand'a'n mont'et'o'n, foj'e dezir'is pri'labor'i ĝi'n, kaj tial en unu tag'o komenc'is tie plug'i. Tuj aper'is la kobold'o, kiu loĝ'is intern'e de la mont'et'o, kaj demand'is la kamp'ar'an'o'n kial li plug'as sur la tegment'o de si'a dom'o. La kamp'ar'an'o respond'is ke li ne sci'is ke la vir'et'o tie loĝ'as, sed al'don'is ke ne'kultur'ad'o de la mont'et'o est'as por ili ambaŭ mal'profit'o. Li tial far'is la jen'a'n propon'o'n: "Se vi permes'os al mi plant'i kaj rikolt'i tie ĉi, mi donac'os al vi ĉi'o'n, kio en la unu'a jar'o kresk'os sub la ter'o, dum mi pren'os tio'n, kio kresk'os supr'e. La sekv'ont'a'n jar'o'n mi pren'os la mal'supr'aĵ'o'j'n kaj vi ricev'os la supr'aĵ'o'j'n, kaj tiel plu jar'e." La kobold'o volont'e konsent'is. La kamp'ar'an'o tial plant'is en la unu'a jar'o tritik'o'n, kaj la kobold'o ricev'is[65] nur la radik'o'j'n, dum la kamp'ar'an'o pren'is la tritik'o'n mem. La sekv'ant'a'n jar'o'n li plant'is nap'o'j'n, pren'ant'e mem la nap'o'j'n, dum li donac'is al la kobold'o la foli'o'j'n. Pro si'a mal'sprit'ec'o la kobold'o ne kompren'is kiel la kamp'ar'an'o tromp'is li'n kaj tial ili ambaŭ viv'is amik'e mult'a'j'n jar'o'j'n.


[66]

UNU MUZ'IK'A PROVINC'O

Antaŭ ne'long'e unu muz'ik-komitat'o skrib'is al divers'a'j provinc'o'j de Sved'uj'o por el'trov'i la muz'ik'a'n kapabl'o'n de la provinc'o'j. El B. provinc'o en Uplando ili ricev'is la jen'a'n raport'o'n:

"Tie ĉi si'n trov'as neniu, kiu lud'as la violon'o'n. Antaŭ kelk'a'j jar'o'j est'is tie ĉi unu dung'at'o, kiu terur'e lud'aĉ'is tia'n instrument'o'n, sed ĝi sonor'is pli mal'bel'son'e ol akordion'o, kaj li fin'e mort'is.

"De akordion'o'j si'n trov'as, mi pens'as, ses en la provinc'o, sed est'as neniu, kiu pov'as lud'i ili'n. Unu, mi ĵus memor'as, oni vend'is aŭkci'e por 75 spes'mil'o'j kaj la najbar'a provinc'o akir'is ĝi'n.

"Sed fonograf'o'j'n ni hav'as. Mi kalkul'is eĉ ĝis dek unu, sed ebl'e oni pov'us trov'i plu. Tiu'j'n, kiu'j posed'as fonograf'o'j'n, oni konsider'as[67] kiel aristokrat'o'j'n, kaj oni ĉiam invit'as ili'n al la divers'a'j fest'o'j, k. t. p.; tiu'j, kiu'j ne hav'as fonograf'o'j'n, frot'as pec'o'j'n da lign'o kontraŭ la fenestr'o'j kaj la son'o est'as preskaŭ la sam'a."

En la hom'o kiu tiel skrib'is oni ja hav'as bon'a'n muzik'kritik'ist'o'n.


[68]

RAKONT'O'J DE MI'A PATR'IN'O

Verk'is Lehman Wendell

Antaŭ mult'e da jar'o'j kiam mi est'is mal'grand'a knab'o, kaj la ge'frat'o'j ankaŭ est'is jun'a'j, tiam mi'a patr'in'o oft'e sid'ig'is ni'n ĉirkaŭ si, apud la varm'a kamen'o, kaj rakont'is al ni histori'o'j'n el si'a patr'uj'o,—la mal'proksim'a, la bel'a, la ĉiam mir'ind'a Sved'uj'o. Tiu'j ĉi histori'o'j plej oft'e pri'skrib'is fantom'o'j'n, kobold'o'j'n, lantern'vir'o'j'n,[8] kaj tiel plu. Al ni infan'o'j, ĉiu'j nask'it'a'j en Uson'o, la histori'o'j est'is ĉiam tre interes'a'j kaj eĉ en la nun'a temp'o ili rest'as freŝ'a'j en la memor'o. Ebl'e la leg'ant'o ankaŭ dezir'us aŭd'i la mal'jun'a'n patr'in'o'n. Ni do imag'u ni'n re'e en la ge'patr'a dom'o en la uson'a ŝtat'o Ilinojo.

Est'as mal'varm'a vintr'a vesper'o de la jar'o 1888. La vent'o murmur'as strang'e tra la[69] branĉ'o'j de la alt'a'j nud'a'j arb'o'j. La lun'o star'as klar'a sur la ĉiel'o kaj verŝ'as mal'hel'a'n, mister'a'n lum'o'n sur la ter'o'n. La fajr'o brul'as gaj'e en la kamen'o, kaj apud la patr'in'o ni sid'as kun avid'a'j vizaĝ'o'j kaj frap'ant'a'j kor'o'j.

UNU'A RAKONT'O

LA LANTERN'VIR'ET'O

Nu, infan'o'j, dir'as la patr'in'o, mi rakont'os al vi iom pri la kobold'o'j de mi'a land'o. Antaŭ mult'a'j, mult'a'j jar'o'j mi est'is infan'et'o sam'e kiel vi, kaj mi tiam loĝ'is kun mi'a'j ge'patr'o'j kaj ge'frat'o'j tre mal'proksim'e trans la mar'o, en la land'o de la mez'nokt'a sun'o. En tiu temp'o oni est'is tre em'a kred'i kobold'o'j'n, fantom'o'j'n kaj ali'a'j'n super'natur'aĵ'o'j'n. Ĉu ili ver'e ekzist'is? Kiu pov'as dir'i!

Ni'a najbar'o Bjorn foj'e re'vetur'is hejm'e'n el la mal'proksim'a urb'o, kiam la rad'o de la vagon'o[70] subit'e romp'iĝ'is. Tuj aper'is et'a lantern'vir'o kiu promes'is sub'ten'i la vetur'il'o'n se li ricev'us unu mon'er'o'n. Tio plaĉ'is al Bjorn, kiu tre volont'e promes'is, kaj la est'aĵ'o sub'ten'is la vetur'il'o'n ĝis ili ating'is la hejm'o'n. Bjorn, kiu est'is sprit'ul'o, tiam ĵet'is la mon'er'o'n en la lign'o'amas'o'n. Tuj li ricev'is terur'a'n frap'o'n sur la orel'o'n, kaj ĝi far'iĝ'is tut'e surd'a. La sekv'ant'a'n tag'o'n oni trov'is lign'o'pec'et'o'j'n ĉie sur la kort'o.

La orel'o de Bjorn rest'is sen'util'a kvankam li vizit'is ĉiu'j'n kurac'ist'o'j'n de la land'o. Fin'e li vetur'is al Dan'uj'o, sed la fam'a'j dan'a'j kurac'ist'o'j ne pov'is kurac'i li'n. Post kiam li el'spez'is mult'e da mon'o li re'ven'is hejm'e'n. Kiam li re'e en'ir'is la kort'o'n, aper'is la lantern'vir'et'o kaj dir'is:

"Kial vi el'spez'is tiel mult'e da mon'o kaj kial vi vetur'is tra ni'a land'o kaj al Dan'uj'o? Mi mem man'frap'is vi'a'n orel'o'n, tial ke vi ĵet'is la mon'er'o'n en la lign'o'amas'o'n, kaj ne don'is ĝi'n rekt'e al mi. Sed nun mi ne plu dezir'as pun'i vi'n kaj est'u vi'a orel'o san'a."

[71]

"Mi mem man'frap'is vi'a'n orel'o'n," dir'is la kobold'o.

[72]

Tuj la hom'o pov'is re'e aŭd'i per la ambaŭ orel'o'j.

DU'A RAKONT'O

LA NIGR'A KAT'O

Kiam mi est'is et'a knab'in'o mi oft'e ir'is kun'e kun mi'a patr'in'o kiam ŝi melk'is la bov'in'o'j'n, ĉar mi am'is la patr'in'o'n kaj mi tre am'is vid'i la blank'a'n lakt'o'n flu'ant'a en la sitel'o'n, kaj precip'e mi am'is vid'i la kat'o'j'n, kiu'j ven'is ĉiu'vesper'e por trink'i lakt'o'n.

Unu vesper'o'n ven'is al ni kat'o, nigr'a kiel ink'o kaj mal'grand'a kiel rat'eg'o. Li ek'salt'is sur la genu'o'n de mi'a patr'in'o kaj trink'is el la sitel'o. La patr'in'o iom koler'is kaj frap'et'is la kat'o'n. "Miaŭ-aŭ-aŭ!" dir'is la kat'o per terur'eg'a blek'ad'o kaj mal'rapid'e for'ir'is. Ĉe ĉiu paŝ'o ĝi kresk'is pli kaj pli, kaj ĵus kiam ĝi ating'is la arb'ar'o'n ĝi est'is grand'a kiel ĉeval'id'o kaj eĉ hav'is la form'o'n kaj vid'iĝ'o'n de ĉeval'id'o.

[73]

La sekv'ant'a'n tag'o'n mi'a patr'o rid'et'ant'e dir'is ke ni hav'as nov'a'n ĉeval'id'o'n kaj li konduk'is ĝi'n al la dom'pord'o por montr'i al ni. Mi tuj ek'kompren'is ke la best'o tut'e ne est'as ĉeval'id'o sed ke ĝi est'as la nigr'a kat'o, kaj pro tio mi ne am'is la bel'a'n id'o'n. La patr'o konsider'is la tut'a'n afer'o'n kiel rid'ind'aĵ'o'n kaj eĉ mok'is mi'n. Sed kompren'ebl'e li mem erar'is. Mi ja hav'is dek jar'o'j'n kaj tial est'is saĝ'a fraŭl'in'o. Jes, mi'a patr'o cert'e erar'is.

TRI'A RAKONT'O

LA DE'VEN'O DE LA ABI'O-ARB'AR'O

Iom mal'proksim'e de mi'a sved'a hejm'o si'n trov'as grand'a, bel'a abi'o-arb'ar'o. Oni oft'e diskut'as pri la de'ven'o de tiu ĉi arb'ar'o, ĉar ŝajn'as ke ĝi est'is plant'it'a, kaj ne kresk'is laŭ natur'a'j metod'o'j. Pri tiu ĉi arb'ar'o mi'a patr'o foj'e rakont'is la jen'a'n:

En la jar'o 1580 loĝ'is en ni'a provinc'o Sro. Aksel Andreso kun'e kun la edz'in'o kaj unu fil'o,[74] Karl'o. Kelk'a'j'n mejl'o'j'n mal'proksim'e loĝ'is la riĉ'a Sro. Sven Rosental, en tiu temp'o unu el la plej kon'at'a'j hom'o'j de mi'a provinc'o. Li hav'is bel'a'n fil'in'o'n, Elino.

Karl'o, natur'e, en'am'iĝ'is en la bel'a'n Elinon, kaj la ge'patr'o'j ne kontraŭ'star'is ili'n.

Ne'long'e post tiu ĉi en'am'iĝ'o okaz'is milit'o inter Sved'uj'o kaj Dan'uj'o, kaj Karl'o dev'is for'ir'i kaj batal'ad'i por la patr'uj'o. Ĵus antaŭ li'a for'ir'o la jun'a Elino promes'is al li la man'o'n; tiam ili mal'kun'iĝ'is kaj Karl'o for'ir'is.

Dum long'a temp'o la milit'o daŭr'is, kaj en unu terur'a batal'o Karl'o est'is kapt'it'a kaj tuj met'it'a en mal'liber'ej'o'n.

Dum li tie rest'is oni pens'is en li'a hejm'a urb'o ke li neniam re'ven'os. Sven Rosental, kiu rimark'is ke la fil'in'o ne hav'is dezir'o'n al ali'a'j jun'ul'o'j sed nur al Karl'o, fin'e deklar'is ke ŝi dev'os elekt'i ali'a'n am'ant'o'n. La fil'in'o plor'eg'is, sed eĉ larm'o'j kaj preĝ'o'j ne help'is al ŝi. La patr'o mal'permes'is ŝi'n eĉ pens'i pri Karl'o kaj ordon'is al ŝi ke ŝi edz'in'iĝ'u kun ali'a vir'o.

[75]

Elino kaj Karlo.

Elino kaj Karl'o.

[76]

La mal'feliĉ'a knab'in'o oft'e sid'is nokt'e apud la fenestr'o kaj ripet'is la nom'o'n de tiu, por kiu ŝi volont'e ofer'us la viv'o'n. Ven'is la vintr'o kaj la printemp'o, sed ne re'ven'is Karl'o. Fin'e ven'is la tag'o kiam ŝi dev'us obe'i al la patr'o kaj elekt'i ali'a'n vir'o'n.

Dum tiu ĉi temp'o Karl'o, sid'ant'e en la tur'o de la mal'liber'ej'o, pens'ad'is pri nenio escept'e kiel li pov'us for'kur'i. Li el'pens'is unu projekt'o'n post ali'a sed ĉiam for'las'is ĝi'n. Fin'e li el'pens'is bon'a'n metod'o'n kaj tuj el'prov'is ĝi'n. Li pet'eg'ant'e dir'is al la reĝ'o ke li tre vol'us vetur'i hejm'e'n por edz'iĝ'i kun si'a am'ant'in'o, kaj ankaŭ ke li vol'us tie rest'i sufiĉ'e long'e por sem'i kaj rikolt'i. La reĝ'o, kiu hav'is bon'a'n kor'o'n, promes'is al li, kondiĉ'e ke li re'ven'u tuj post la rikolt'o.

La feliĉ'a Karl'o re'ven'is hejm'e'n, kaj la tut'a urb'o ĝoj'eg'is. Ĉie est'is sent'o de feliĉ'o, kaj oni buĉ'is la plej gras'a'n bov'id'o'n de la tut'a urb'o kaj aranĝ'is grand'a'n edz'iĝ'a'n fest'o'n. Sed post la edz'iĝ'o oni re'e mal'ĝoj'eg'is, ĉar Karl'o bedaŭr'ind'e dev'us tie rest'i nur ĝis la rikolt'o. Karl'o,[77] tamen, est'is sprit'a jun'ul'o kaj ne hav'is dezir'o'n aŭ intenc'o'n baldaŭ re'ven'i al la mal'liber'ej'o. Li tial plant'is mult'e da abi'o'sem'o'j en long'a'j vic'o'j.

Pas'is la aŭtun'o kaj la reĝ'o anonc'is al Karl'o ke li re'ven'u al la mal'liber'ej'o. Sed Karl'o respond'is ke li ankoraŭ ne rikolt'is kaj ke la sem'o'j eĉ ne est'is el'ven'int'a'j el la ter'o.

Kiam la reĝ'o el'trov'is kiel li'a jun'a mal'liber'ul'o super'ruz'is li'n li fort'e rid'eg'is kaj volont'e liber'ig'is li'n.

Post mult'e, tre mult'e da jar'o'j la sem'o'j far'iĝ'is grand'a bel'a arb'ar'o, kie jar'e ven'as la bird'o'j por tie konstru'i nest'o'j'n, kaj kie la sun'o ĉiam hel'e bril'as.

[8] Nord'a'j kobold'o'j, kiu'j port'is lantern'o'j'n.


[78]

LA KNAB'O KIU MANĜ'IS PLI MULT'E OL LA GIGANT'O

Est'is iam knab'o, kiu zorg'is pri ar'o da kapr'in'o'j kaj dum li ir'ad'is en la arb'ar'o li al'ven'is al la dom'o de la gigant'o. Kiam tiu ek'aŭd'is la blek'ad'o'n de la kapr'in'o'j li koler'e el'kur'is el la ĉambr'o por el'trov'i la kial'o'n. Sed li est'is tiel grand'eg'a kaj terur'e mal'bel'a ke la knab'o for'kur'is kiel ebl'e plej rapid'e.

Vesper'o'n, kiam la knab'o re'ven'is hejm'e'n kun la ar'o, la patr'in'o far'is fromaĝ'o'n. Pren'ant'e pec'o'n da ĝi, li rul'is ĝi'n en la cindr'o kaj zorg'em'e kaŝ'is ĝi'n en si'a'n led'a'n poŝ'o'n. En la morgaŭ'a tag'o li re'e ir'is al la arb'ar'o kun la kapr'in'o'j kaj de'nov'e ating'is la gigant'a'n dom'o'n. Kiam la grand'eg'ul'o ek'aŭd'is la blek'ad'o'n li koler'eg'is, el'ir'is kaj pren'ant'e grand'a'n ŝton'o'n, li prem'is ĝi'n ĝis pec'et'o'j for'salt'is.

"Se vi iam re'e ven'os al mi'a hejm'o," dir'is li, "mi prem'os vi'n tiel, kiel mi nun prem'as[79] tiu'n ĉi ŝton'o'n."

Sed tiu'ĉi'foj'e la knab'o tut'e ne tim'is, sed el'pren'is la fromaĝ'o'n kaj prem'is ĝi'n ĝis la akv'o el'ŝpruc'is el ĝi al la ter'o.

"Se vi ne for'ir'as," dir'is li, "mi prem'os vi'n sam'e kiel mi nun prem'as la akv'o'n el tiu ĉi ŝton'o."

Kiam la gigant'o vid'is kiel grand'a est'as la fort'o de la knab'o li fort'e tim'is kaj ir'is dom'e'n.

La tri'a'n tag'o'n ili re'e renkont'is unu la du'a'n.

"Bon'a'n tag'o'n, patr'o!" dir'is la knab'o, "ĉu vi ankoraŭ dezir'as prov'i vi'a'n fort'o'n kontraŭ la mi'a?"

"Mi do opini'as," al'don'is la knab'o, kiam la gigant'o jes'is, "ke est'us bon'a prov'o se iu el ni pov'us ĵet'i vi'a'n hak'il'o'n tiel alt'e'n, ke ĝi ne re'fal'us ter'e'n."

Tio plaĉ'is al la ali'a. Li tuj ĵet'is la hak'il'o'n kaj tiel alt'e'n, ke ĝi flug'is preskaŭ ĝis la nub'o'j; sed kiel ajn li prov'is, la hak'il'o ĉiam re'ven'is.

"Patr'o," dir'is la knab'o, "mi ver'e ne opini'is ke vi'a fort'o est'as tiel mal'grand'a. Rigard'u mi'n!"

[80]

Li nun balanc'is la hak'il'o'n kaj lert'e en'met'is ĝi'n en la poŝ'o'n, kiu'n li port'is sur la dors'o.

"Rigard'u la hak'il'o'n!" li dir'is, montr'ant'e grand'a'n nigr'a'n bird'o'n sur la ĉiel'a blu'aĵ'o.

La gigant'o long'e atend'is la re'ven'o'n de la hak'il'o sed van'e. Nun li pens'is por si mem ke la knab'o ver'e est'as fort'eg'a kvankam li est'as mal'grand'a. Ili re'e dis'iĝ'is.

Post iom da temp'o la du re'e renkont'iĝ'is. La gigant'o demand'is ĉu la knab'o, kiu est'as tiel fort'a, ne vol'us labor'ad'i por li. La knab'o jes'is, for'las'is la kapr'in'o'j'n en la arb'ar'o, kaj ir'is kun'e kun la gigant'o. Fin'e ili ating'is la dom'o'n.

Unu tag'o'n ili ambaŭ ir'is al la arb'ar'o por de'hak'i kverk'o'n. Kiam ili ating'is la lok'o'n la gigant'o demand'is la nov'a'n dung'at'o'n ĉu li vol'as ten'i aŭ hak'i.

"Mi vol'as hak'i," respond'is la knab'o, sed al'don'is ke li ne pov'as tuŝ'i la pint'o'n de la kverk'o. La gigant'o tial ek'pren'is la arb'o'n kaj fleks'is ĝi'n al la ter'o. Kiam la knab'o prov'is ten'i la arb'o'n, tamen, ĝi tuj re'lev'iĝ'is kaj ĵet'is li'n en la ĉiel'o'n.

[81]

La gigant'o long'e pens'ad'is pri kie'n li'a dung'at'o est'is ir'int'a, kaj fin'e ek'pren'is mem la hak'il'o'n kaj komenc'is de'hak'i la arb'o'n. Post iom da temp'o la knab'o lam'ir'is al li; ĉar pro la terur'a fal'o li preskaŭ est'is mort'ig'it'a. La gigant'o demand'is kial li ne ten'is la arb'o'n. La dung'at'o ne respond'is sed demand'is ĉu la gigant'o mem kuraĝ'us far'i tia'n salt'o'n.

"Patr'o," dir'is la knab'o, kiam la vir'eg'o ne'is, "se vi ne kuraĝ'as, vi mem dev'as ten'i kaj hak'i."

La vir'eg'o ne kuraĝ'is ne'i kaj tial li sol'a ten'is kaj de'hak'is la arb'o'n.

Kiam ili est'is pret'a'j al'port'i dom'e'n la arb'o'n la gigant'o dir'is al la knab'o:

"Se vi port'os ĉe la pint'o mi mem port'os ĉe la radik'o'j."

"Ne, patr'o," respond'is la knab'o, "port'u mem la pint'o'n; mi facil'e pov'as port'i ĉe la grand'a ekstrem'aĵ'o."

La gigant'o konsent'is kaj ek'lev'is la mal'grand'a'n ekstrem'aĵ'o'n sur si'a'n ŝultr'o'n. Sed la knab'o, kiu est'is mal'antaŭ'e, ek'kri'is al la gigant'o ke li iom pli balanc'u la arb'o'n. La vir'eg'o obe'is[82] kaj baldaŭ la arb'o tut'e balanc'iĝ'is sur la ŝultr'o; sed la knab'o mem ek'salt'is sur la arb'o'n kaj si'n kaŝ'is inter la foli'o'j, tiel ke la gigant'o ne pov'is vid'i li'n. La grand'eg'ul'o nun ek'ir'is, pens'ant'e ke la knab'o port'as part'o'n de la arb'o. Post iom da temp'o li lac'iĝ'is kaj fort'e ek'ĝem'is.

"Ĉu vi ne est'as lac'eg'a," li demand'is.

"Ne, mi ne est'as," respond'is la knab'o; "patr'o cert'e ne est'as lac'ig'it'a pro tia ne'grav'aĵ'o?"

La gigant'o ne ŝat'is jes'i, kaj tial sen plu'a'j vort'o'j ir'is antaŭ'e'n. Kiam ili ating'is al la dom'o li preskaŭ est'is du'on'mort'int'a. Li de'ĵet'is la arb'o'n sur la ter'o'n; kaj la knab'o, kiu jam antaŭ'e el'salt'is el la foli'ar'o, nun sub'ten'is mal'grand'a'n branĉ'o'n.

"Ĉu vi ne est'as lac'ig'it'a?"

"Ha patr'o, ne pens'u ke mi lac'iĝ'as pro tia mal'mult'o. La arb'o est'as tiel mal'pez'a ke mi facil'e pov'as port'i ĝi'n sol'a."

En la sekv'ant'a tag'o dir'is la gigant'o: "Kiam tag'iĝ'os, ni ir'u al la tritik'ej'o kaj draŝ'u."

"Ne," al'don'is la knab'o, "est'as pli bon'e ke ni draŝ'u krepusk'e ĵus post la vesper'manĝ'o."

[83]

"Kiel vi pov'as tiel mult'e manĝ'i?" dir'is la Gigant'o.

[84]

Tiu ĉi propon'o plaĉ'is al la gigant'o, kiu do for'ir'is kaj al'port'is du grand'eg'a'j'n draŝ-baston'o'j'n. Li mem ek'pren'is unu el ili kaj don'is la ali'a'n al la knab'o; kiu, tamen, eĉ ne pov'is lev'i ĝi'n. Li tial ek'pren'is baston'et'o'n kaj frap'ad'is la plank'o'n ĵus tiel rapid'e, kiel la grand'eg'ul'o. La gigant'o rimark'is nenio'n ne'ordinar'a'n kaj ili labor'ad'is ĝis la tag'iĝ'o.

"Ni nun ir'u hejm'e'n por maten'manĝ'i," dir'is la knab'o.

"Jes," ĝem'is la ali'a, "ni hav'is terur'a'n labor'o'n, kaj mi est'as fort'e mal'sat'a."

Pas'is la temp'o, kaj la gigant'o fin'e mal'fid'is la knab'o'n, kaj komenc'is konspir'i kun la edz'in'o, kiel li dev'us mort'ig'i la dung'at'o'n.

"Mi konsil'as al vi, ke vi pren'u vi'a'n baston'eg'o'n kaj mort'ig'u li'n en la nokt'o dum li dorm'as."

La gigant'o opini'is ke ŝi'a konsil'o est'as bon'eg'a kaj promes'is far'i tiel, kiel ŝi dir'is. La knab'o, dum'e, star'is post la pord'o kaj aŭd'is la tut'a'n parol'ad'o'n. Kiam ven'is la nokt'o li met'is buteril'o'n[85] en la lit'o'n kaj kaŝ'is si'n mem sub la lit'o'n. Mez'nokt'e la gigant'o lev'iĝ'is, ek'kapt'is la baston'eg'o'n kaj frap'eg'is la buteril'o'n ĝis la krem'o el'ŝpruc'is sur la vizaĝ'o'n.

"Ho, ha, he," li rid'eg'is, "mi frap'is li'n tiel fort'e, ke la sang'o el'ŝpruc'is eĉ ĝis la plafon'o."

La edz'in'o iĝ'is feliĉ'a, laŭd'is la edz'o'n kaj opini'is ke ili nun pov'os trankvil'e dorm'ad'i.

Sed apenaŭ ven'is la tag'o, kiam la knab'o en'ir'is la manĝ'o'ĉambr'o'n kaj salut'is la par'o'n.

"Pest'o'n!" dir'is la gigant'o, "ĉu vi ne ankoraŭ est'as sen'viv'a? Mi pens'is ke mi mort'ig'is vi'n per mi'a baston'eg'o."

"Nu, ŝajn'is al mi en la nokt'o, ke mi sent'as io'n simil'a'n al mord'et'o de pul'o."

Vesper'o'n kiam la gigant'o kaj knab'o est'is manĝ'ont'a'j, la gigant'in'o al'port'is grand'a'n teler'o'n da aven'sup'o.

"Bon'e," dir'is la knab'o, "ni nun vid'os kiu pov'as plej mult'e manĝ'i, patr'o aŭ mi."

Jes, la vir'eg'o est'is tuj pret'a kaj ili komenc'is manĝ'i kiel ebl'e plej mult'e. Sed la knab'o est'is sprit'a; li pend'ig'is la led'a'n poŝ'o'n antaŭ la[86] stomak'o'n kaj met'is unu kuler'o'n da aven'sup'o en la buŝ'o'n, dum li met'is kvar en la poŝ'o'n. Post kiam la gigant'o manĝ'is sep teler'o'j'n da sup'o, li est'is tiel sat'a ke li blek'is kiel pork'o.

"Kiel vi pov'as tiel mult'e manĝ'i, vi kiu est'as tiel mal'grand'a?"

"Patr'o, mi tre volont'e instru'os al vi la metod'o'n. Post kiam mi manĝ'is tiom, kiom mi bezon'as, mi dis'ŝir'as mi'a'n stomak'o'n per mi'a tranĉ'il'o, kaj tiam mi pov'as manĝ'i ankoraŭ pli mult'e." Dir'ant'e tiu'j'n ĉi vort'o'j'n, li pren'is la tranĉ'il'o'n kaj dis'ŝir'is la led'a'n poŝ'o'n kaj la sup'o el'flu'is.

La gigant'o opini'is ke est'as bon'eg'a metod'o kaj mem vol'is prov'i ĝi'n. Sed kiam li en'met'is la tranĉ'il'o'n en la stomak'o'n la sang'o el'ŝpruc'is kaj li baldaŭ mort'is.

Kiam nun la gigant'o est'is mort'int'a, la knab'o pren'is li'a'n tut'a'n hav'o'n kaj for'ir'is. Kaj tiel fin'iĝ'as la histori'o pri la sprit'a knab'o kaj la mal'saĝ'a grand'eg'ul'o.


[87]

UNU AVENTUR'O EN LA PREĜ'EJ-VESTIBL'O

Sved'e verk'it'a de Alfred Smedberg

Est'is mal'varm'a decembr'o-vesper'o kelk'a'j'n semajn'o'j'n antaŭ Krist'nask'o. Trans vast'a sen'hom'a kamp'ar'o, inter unu vilaĝ'et'o kaj la sud'e-kuŝ'ant'a urb'o, vetur'is dek'sep'jar'a jun'ul'o. Li est'is nom'it'a Anders kaj li est'is la fil'o de la preĝ'ej'a administr'ant'o por la mal'riĉ'ul'o'j. Li port'is sur la vetur'il'o kelk'a'j'n sak'o'j'n da maiz'o, kiu'j'n li ĵus aĉ'et'is ĉe la urb'a muel'ej'o. Tiu'j'n ĉi sak'o'j'n li est'is al'port'ant'a'j al la mal'grand'a preĝ'ej'o de si'a vilaĝ'o, kie oni konserv'is maiz'o'n en la preĝ'ej-vestibl'o por donac'i al la mal'riĉ'ul'o'j kiam ajn ili bezon'os nutr'aĵ'o'n.

La region'o est'is sol'ec'a kaj la nokt'o mal'lum'a. La voj'o zigzag'is inter la mont'et'o'j de la ne herb'o'riĉ'a kamp'ar'o.

La knab'o mal'rapid'e vetur'is antaŭ'e'n, jen[88] pied'ir'ant'e apud la vetur'il'o, jen sid'ant'e sur unu el la sak'o'j. Ia'foj'e li atent'e rigard'is la nigr'a'j'n mont'et'o'j'n kaj ŝton'amas'o'j'n. Sed li ne ŝajn'is tim'i, ĉar li ia'foj'e parol'et'is gaj'e por si mem.

"Est'is ja mal'saĝ'e," dir'is li, "ke mi rest'is tiel long'e en la muel'ej'o. Nun mi ne ating'os la hejm'o'n ĝis mal'fru'a nokt'o, ĉar mi dev'as unu'e vetur'i al la preĝ'ej'o kun la sak'o'j. Sed est'is ja tia plezur'o rest'i tie kaj rigard'i ĉiu'j'n maŝin'o'j'n kaj rad'o'j'n, kiu'j tiel facil'e kaj silent'e turn'iĝ'as."

Kelk'a'j mister'a'j mal'agrabl'a'j kri'o'j est'is aŭd'at'a'j el proksim'a arb'ar'et'o. Anders aŭskult'is sed permes'is al la ĉeval'o ke li mal'rapid'e antaŭ'e'n'ir'u.

"Se mi tim'us la mal'lum'o'n kaj kred'us pri fantom'o'j, kiel far'as mult'a'j hom'o'j," dir'is li, "ebl'e mi nun ne kuraĝ'us vetur'i sol'a. Sed mi tut'e re'kon'as tiu'n kri'o'n. La strig'o ver'e est'as mal'agrabl'aĵ'o, sed fantom'o ĝi tamen ne est'as."

Nun blek'eg'is mal'sat'a vulp'o en si'a kav'o, kaj la ĉeval'o ek'salt'is de surpriz'o. Sed Anders ne tim'is.

[89]

"Oni parol'as tiel mal'bon'e pri tiu ĉi kamp'ar'o," li al'don'is rid'et'ant'e. "Sed mi ne tim'as spit'e la histori'o'j'n mi aŭd'is pri mal'bon'a'j spirit'o'j, fantom'o'j, sen'kap'a'j vir'o'j kaj lup'o'j kun fajr'o'buŝ'o'j, kiu'j laŭ sci'ig'o'j si'n trov'as tie ĉi! Mult'a'j hom'o'j ankaŭ tut'e tim'as nokt'e en tiu ĉi kamp'ar'o, precip'e de la temp'o, antaŭ kelk'a'j jar'o'j, kiam iu rab'is la poŝt'o'n. Nu, mal'bon'ul'o'j si'n trov'as ĉie, sed la rest'aĵ'o est'as nur fantazi'o."

En tiu moment'o ek'salt'is la ĉeval'o, plen'e halt'is, ek'spir'eg'is kaj mal'antaŭ'e'n'ir'is.

"Atent'u, mal'jun'a idiot'o!" dir'is Anders kviet'ig'e. "Vi ja cert'e ne kred'as antikv'a'j'n superstiĉ'o'j'n. Ah'a, nun mi vid'as tio'n, kio tim'ig'is vi'n."

Li el'salt'is el la vetur'il'o kaj ek'kapt'is la ĉeval'o'n ĉe la konduk'il'o, rigard'eg'ant'e al la mont'et'o apud la voj'o. Li tie el'trov'is terur'a'n, blank'a'n est'aĵ'o'n, kiu si'n mov'et'ad'is en la supr'o de arb'o.

Komenc'e li iom ek'tim'is, sed post kiam li pli zorg'em'e rigard'is la blank'aĵ'o'n, li komenc'is rid'et'i por si mem.

[90]

"Ĉu vi ne vid'as, Brunto," dir'is li, "ke ĝi est'as nur blank'a lit'o'tuk'o, ĉemiz'o aŭ io simil'a? Ebl'e iu person'o al'pend'ig'is ĝi'n por sek'iĝ'i kaj la vent'o for'blov'is ĝi'n kaj pend'ig'is ĝi'n sur la branĉ'o'n de tiu ĉi arb'o."

Li konduk'is la trem'ant'a'n ĉeval'o'n per la konduk'il'o, ĝis ili iom preter'pas'is la tim'ig'a'n blank'aĵ'o'n.

"La najbar'a'j knab'o'j dir'as ke mi est'as hazard'eg'ul'o," li al'don'is, post kiam li re'e sur'ramp'is la vagon'o'n. "Tio est'as plej'e ĉar mi ne tim'as kobold'o'j'n en tiu ĉi mal'bon'fam'a kamp'ar'o. Ĵus kvazaŭ est'us hazard'eg'a pen'i el'trov'i kio est'as la est'aĵ'o, kiu'n oni nom'as fantom'o. Tio, kio en la krepusk'o ŝajn'as est'i terur'aĵ'o, ebl'e est'as tre sen'kulp'a, se oni nur rigard'as ĝi'n trankvil'e."

Mal'rapid'e la lun'o nun lev'iĝ'is super la arb'o'pint'o'j en la orient'o. La ombr'o'j de la arb'o'j komenc'is desegn'i mir'ind'a'j'n form'o'j'n sur la mont'et'flank'o'j kaj voj'o'j. Ili simil'is al mal'bel'form'a'j vir'o'j kun long'a'j brak'o'j kaj krur'o'j, aŭ mir'ind'a'j best'o'j kun korn'o'j, drak'flug'il'o'j[91] kaj krokodil'vost'o'j. Strang'e ili serpent'um'is tie'n kaj re'e'n kaj ali'form'iĝ'is, laŭ la antaŭ'e'n'ir'ad'o de la vetur'il'o, kaj la mov'ad'o de la arb'o'j per la vent'o.

"Ne est'as, post plu'a konsider'ad'o, mir'ind'a," pens'is Anders, "ke mal'saĝ'a'j hom'o'j fantom-tim'as en nokt'o simil'a al tiu ĉi, se ili ne antaŭ'e trankvil'e pri'pens'as kaj pli zorg'em'e ĉirkaŭ'rigard'as. Se oni nur tiel far'as, oni baldaŭ ĝu'as la mir'ind'a'n ombr'o-lud'ad'o'n."

Tia'manier'e pens'ant'e, Anders fin'e ating'is al la vilaĝ'et'o. La lun'o nun star'is pli alt'e sur la ĉiel'o kaj la nokt'o est'is hel'et'a. Li tial gaj'e en'vetur'is en la preĝ'ej'kort'o'n, kie li ek'halt'ig'is la ĉeval'o'n antaŭ la pord'o de la vestibl'o.

"Tie ĉi sur la kort'o mult'a'j hom'o'j ankaŭ ne kuraĝ'as ven'i post la krepusk'o," pens'is Anders kaj rigard'is la mult'a'j'n tomb'o'j'n. "Kvazaŭ la mort'int'o'j pov'us star'iĝ'i kaj far'i al hom'o'j mal'bon'o'n! Ah, ne, ili kompren'ebl'e ripoz'as trankvil'e en la tomb'o'j, ĝis la al'vok'o de Di'o en la last'a, grand'a tag'o."

Li mal'ŝlos'is la pord'o'n, ek'pren'is unu el la[92] sak'o'j kaj port'is ĝi'n en la vestibl'o'n. Tie est'is tre mal'lum'e. La lun'lum'o cert'e en'ir'is tra la pord'o, sed ĝi lum'ig'is nur unu flank'o'n. Anders tamen, post iom da mal'facil'ec'o, ating'is la gren'kest'o'n, kiu star'is apud la mal'lum'a mur'o post la pord'o.

Ĵus kiam li de'ĵet'is la sak'o'n en la mal'lum'a angul'o, li est'is kapt'at'a per mal'varm'eg'a fer'a man'o, kiu ĵet'is li'n kap'antaŭ'e sur la plank'o'n.

Anders far'iĝ'is tiel surpriz'it'a pro la subit'a atak'o, ke li moment'e rest'is sen'mov'e. Bon'ŝanc'e li tamen fal'is kun la kap'o sur la sak'o'n, tiel ke li ne vund'is si'n. Post kelk'a'j minut'o'j li pen'is lev'iĝ'i, sed la glaci'a-man'o tut'e ten'ad'is li'n. Li tiam far'is nov'a'n fort'a'n klopod'o'n kaj mal'lig'is si'n, ĉe kio li ek'aŭd'is bru'o'n, kvazaŭ oni dis'ŝir'is pec'o'n da drap'o.

Li nun paŝ'eg'is al la pord'o, sed el'trov'is ĝi'n ferm'it'a kaj li ne pov'is mal'ferm'i ĝi'n. La serur'o est'is tiel konstru'it'a ke oni pov'is mal'ferm'i la pord'o'n nur ekster'e.

Ja, tie li nun star'is, la brav'a dek'sep'jar'ul'o, en'ferm'it'a en la preĝ'ej-vestibl'o, en'ferm'it'a sol'a[93] en la nokt'a mal'lum'o.

Je la unu'a foj'o de si'a viv'o Anders fort'e tim'is. Li sent'is terur'a'n frost'o'trem'o'n tra'kur'ant'a'n li'n je la pens'o pri la sekret'plen'a, la ne'klar'ig'ebl'a aĵ'o, kies ĉe'est'o, en la nokt'a mal'lum'o, li sent'is sed ne pov'is vid'i.

Sed li dev'ig'is si'n pens'i trankvil'e kaj saĝ'e, kaj post kelk'a'j minut'o'j li re'ricev'is si'a'n mem'konfid'o'n.

"Est'as cert'e," pens'is li, "ke iu, kiu am'is tim'ig'i mi'n, sekret'e en'ir'is post mi, kiam mi en'port'is la sak'o'n. Ĉiu'j mi'a'j kon'at'o'j sci'as, ke mi ne kred'as kobold'o'j'n, kaj nun unu el ili pens'as tim'ig'i mi'n. Sed li tiam rest'as ankoraŭ tie ĉi, ĉar la pord'o ferm'iĝ'is en la moment'o kiam mi fal'is. Nu, mi baldaŭ el'trov'os ĉu est'as ver'e."

Anders ĉiam port'is en la poŝ'o alumet'uj'o'n por ke li pov'u ek'brul'ig'i la lantern'o'n, kiam li vesper'e don'is al la ĉeval'o vesper'manĝ'o'n. Li rapid'e ek'pren'is alumet'o'n, ek'brul'ig'is ĝi'n kaj lum'ig'is ĉiu'j'n angul'o'j'n de la vestibl'o. Sed neniu'n pov'is li vid'i.

[94]

"Est'as strang'e," pens'is Anders kaj sent'is strang'a'n ek'trem'o'n kiam la alumet'o esting'iĝ'is kaj la ĉambr'o re'e far'iĝ'is mal'lum'a. "Jen mi nun est'as en'ferm'it'a kun'e kun io terur'eg'a, ne'klar'ig'ebl'a, kaj ebl'e mi tie ĉi dev'as rest'i ĝis la ĉeval'o kur'os hejm'e'n, tiel montr'ant'e al la popol'o ke io okaz'is al mi. Ho!"

Li re'e ek'brul'ig'is alumet'o'n kaj ĉirkaŭ'rigard'is. Li tiam el'trov'is, ke la pord'o al la preĝ'ej'o est'is iom mal'ferm'it'a. La serv'ist'o sen'dub'e forges'is ferm'i ĝi'n post la pas'int'a Di'serv'o. Zorg'em'e li mal'ferm'is ĝi'n kaj en'rigard'is. Ebl'e iu person'o ĵet'is li'n sur la plank'o'n kaj post'e lert'e en'ir'is en la preĝ'ej'o'n tra la ne'ŝlos'it'a pord'o. La lun'lum'o en'ir'is tra la du fenestr'o'j kaj verŝ'is pal'a'n lum'o'n en la preĝ'ej'et'o'n. Anders aŭskult'is kaj rigard'is sed ne pov'is vid'i aŭ aŭd'i io'n.

"Ĉu est'as iu person'o tie ĉi?" li demand'is.

Nenia respond'o. Est'is kviet'e kiel en la tomb'o.

Kun frap'ant'a kor'o Anders en'ir'is, mal'rapid'e antaŭ'e'n'ir'is laŭ la flank'aĵ'o kaj rigard'eg'is inter

[95]

la benk'o'j'n. Nenio est'is vid'ebl'a. Li kviet'e ir'is al la altar'o. La lun'o verŝ'is si'a'n lum'o'n sur la altar'o'n kaj la Kristobildon, kiu pend'is super ĝi.

Anders halt'is apud la altar'o. Kial okaz'is tiu ĉi mister'o en la preĝ'ej'o? Kial li est'is konduk'it'a al la altar'o, kvazaŭ per ia fort'a ne'vid'ebl'a pov'o? Ĉu ebl'e Di'o vol'us montr'i al li ke oni ne hav'as pov'o'n se oni ne fid'as en Krist'o? Li long'e rigard'is la bild'o'n, kaj fin'e dir'is:

"Ĉu iu est'as tie ĉi?"

Ĵus tiam li ek'aŭd'is bru'et'o'n ĉe la ekster'a pord'o, kaj pez'a'j'n pied'son'o'j'n en la vestibl'o. Anders ek'salt'is kaj paŝ'et'is kiel ebl'e plej kviet'e laŭ la flank'aĵ'o. Ĉe la pord'o li renkont'is la patr'o'n.

"Ĉu vi est'as tie ĉi, Anders?" dir'is li surpriz'it'e. "Kio'n vi far'as en la preĝ'ej'o?"

"Mi ne pov'is el'ir'i," respond'is Anders. "La pord'o ferm'iĝ'is post mi, kiam mi en'port'is la unu'a'n sak'o'n, kaj mi ne pov'is mal'ferm'i ĝi'n."

"Ja, est'as plezur'eg'e! Est'is do bon'e, ke mi[96] tie'n ĉi al'ven'is. Mi star'is hejm'e sur la kort'o kaj vid'is kiam vi ating'is la preĝ'ej'o'n, kaj tial ir'is tie'n ĉi por help'i vi'n. Ĉu vi tim'is?"

"Ho, komenc'e," respond'is Anders. "Sed mi ja sci'is, ke iu fin'e ven'os tie'n ĉi kaj mal'ferm'os la pord'o'n. Ali'e ebl'e mi frakas'us fenestr'o'n kaj ramp'us tra ĝi."

Ili kun'e en'port'is la ali'a'j'n sak'o'j'n kaj post'e vetur'is hejm'e'n. Anders ne parol'is pri la aventur'o en la vestibl'o. Li unu'e vol'is pli zorg'em'e pen'i el'trov'i ĝi'a'n kaŭz'o'n.

Sekv'ant'a'n tag'o'n li tial ir'is al la preĝ'ej'o kaj zorg'em'e rigard'eg'is ĉiu'j'n aĵ'o'j'n en la vestibl'o. Li tiam trov'is, ke mal'nov'a kurb'it'a najl'o est'is en'tord'ig'it'a en la unu'a sak'o, kiu'n li en'port'is. Sur la rust'a najl'o pend'is pec'o'n da drap'o. Anders de'met'is si'a'n vest'o'n kaj el'trov'is, ke la pec'o aparten'is al la vest'o.

Li nun kompren'is ĉi'o'n. La najl'o ek'kapt'is li'n ĉe la vest'o-kol'um'o, kiam li de'ĵet'is la sak'o'n, kaj tiel fal'ig'is li'n sur la plank'o'n. La mal'varm'a, mal'mol'a man'o, kiu'n li ŝajn'is sent'i sur la kol'o, est'is nur la mal'varm'a fer'o.

[97]

Post'e Anders rakont'is pri si'a nokt'a aventur'o en la preĝ'ej-vestibl'o, sed li ne plu fanfaron'is ke li ne kon'is la tim'o'n.


[98]

PETR'O LA TORN'IST'O

Sved'e verk'it'a de Alfred Smedberg

I

La plej konstant'a, sed ankaŭ ebl'e la plej mal'lert'a labor'ist'o de la tut'a vilaĝ'et'o est'is sen'dub'e la fabrik'ist'o de rad'ŝpin'il'o'j, Petr'o la Torn'ist'o. Dum la du'on'a part'o de la semajn'o kiam li ne labor'is por la vilaĝ'et'o, li star'is apud la rabot'benk'o, la torn'maŝin'o aŭ la hak'ŝtip'o kaj far'is la radŝpin-il'aĉ'o'j'n, kiu'j'n li post'e vend'is ĉe la foir'o en la proksim'a'j urb'et'o'j. De fru'a maten'o ĝis mal'fru'a nokt'o la rabot'aĵ'o'j flug'ad'is ĉirkaŭ li kiel zum'ant'a abel'ar'o.

Sed ne est'is nur tiam, kiam li labor'is por si mem, ke Petr'o est'is okup'at'a. Eĉ kiam li labor'is por la vilaĝ'et'o li far'is tre mult'e, pli mult'e ol li dev'us far'i, ĉar oni ja bon'e sci'is ke la mizer'a vilaĝ'et'o ne merit'as eĉ unu tag'labor'o'n, mult'e mal'pli tri tia'j'n sen'pag'e.

[99]

Okup'o don'as pan'o'n, dir'as la popol'dir'o, kaj dum iom da temp'o la famili'o bon'e prosper'is. Sed la infan'ar'o pli'mult'iĝ'is jar'e, kaj bezon'is pli da manĝ'aĵ'o ol Petr'o pov'is proviz'i. Li'a ŝpar'em'o iom post iom mal'kresk'is kaj kiam ven'is la fin'o de li'a kredit'a temp'o li dev'is vend'i unu'e la rabot'benk'o'n kaj post'e la torn'maŝin'o'n por ke li pov'u aĉ'et'i farun'o'n kaj ter'pom'o'j'n.

Petr'o far'is, kiel ebl'e plej bon'e, ali'a'n torn'maŝin'o'n. Sed li'a'j mal'bel'a'j rad'ŝpin'il'o'j ne hav'is sufiĉ'e da elegant'ec'o kaj oni ne vol'is aĉ'et'i ili'n. Li rabat'is ili'n sed spit'e tio ĉi li oft'e dev'is re'vetur'i hejm'e'n kun la rad'ŝpin'il'o'j.

Petr'o ne ĉes'is labor'i, sed unu tag'o'n post kiam li pet'eg'is kredit'e sak'o'n da sekal'o, kaj la infan'o'j en la vesper'o dev'is mal'sat'a'j ir'i lit'o'n, li for'ĵet'is la hak'il'o'n kaj sid'iĝ'is sur la hak'ŝtip'o'n profund'e en pens'o'j.

"Petr'o!" dir'is la edz'in'o. "Ni pren'u ali'a'n farm'o'n."

"Ne est'as ali'a farm'o en la provinc'o," respond'is Petr'o mal'afabl'e.

[100]

"Ebl'e la vilaĝ'o help'os al ni."

"Ne pens'u pri tio dum ni ambaŭ kapabl'as labor'i."

"Labor'i, ja! Kiam oni ne pov'as trov'i labor'o'n! La farm'ist'o'j, kiu'j dung'as, ne bezon'as pli da dung'at'o'j kaj la ali'a'j est'as tro mal'riĉ'a'j. Est'as nur unu metod'o kaj tio est'as for'send'i la infan'o'j'n pet'i almoz'o'j'n."

Pet'i almoz'o'j'n! Petr'o klin'is la kap'o'n en ambaŭ la man'o'j'n. Tiu pens'o prem'is la kor'o'n. Ne, li pli volont'e far'us io'n ajn, eĉ——.

Ho! Kia mal'bon'a pens'o, kiu ven'is en la kap'o'n. Petr'o ek'tim'is kaj far'is sign'o'n per la man'o'j kvazaŭ li vol'us for'pel'i fantom'o'n. Li lev'iĝ'is kaj rigard'is la mal'sat'a'j'n, dorm'ant'a'j'n infan'o'j'n. Tiam ven'is re'e la mal'bon'a pens'o. Petr'o re'e for'pel'is ĝi'n sed li sent'is ke ĝi rest'as proksim'e. Ĝi paŝ'et'is kiel kat'o en la angul'o'j, ĝi glit'ir'is kiel angil'o sur la nud'a'j pan'bret'o'j kaj sur mal'plen'a'j ter'pom'uj'o'j. Nu, ĝi ven'is tre proksim'e kaj parol'et'is:

"Petr'o, est'as mult'a'j ne'ŝlos'it'a'j ter'pom-kel'o'j en la provinc'o!"

[101]

Petr'o re'e for'pel'is la best'aĉ'o'n. Ĝi glit'ir'is inter du mal'plen'a'j lakt'plad'o'j. Sed tuj ĝi re'ven'is kaj sibl'is:

"Ebl'e vi opini'as ke est'as bon'e permes'i la infan'o'j'n mort'i pro mal'sat'o? Ĉu jes?"

Petr'o ne plu pov'is kontraŭ'star'i, kaj fin'e mal'aper'is kun mal'plen'a sak'o sur la brak'o.

En la sekv'ant'a tag'o la infan'o'j ricev'is sufiĉ'e da ter'pom'o'j kaj pan'o.

II

De tiu tag'o Petr'o est'is ali'a hom'o. Li ne pov'is rigard'i iu'n rekt'e en la okul'o'n, kaj rest'is sol'a kiel ebl'e plej oft'e. Komenc'e oni ne atent'is pri tio; Petr'o ja est'is ĉiam iom strang'a. Sed iom post iom oni dir'is ke est'as rab'ist'o'j en la provinc'o. Tie ĉi mank'is al iu ter'pom'o'j kaj tie iom da tritik'o aŭ maiz'o. Fin'e oni opini'is ke Petr'o est'as la ŝtel'ist'o, sed tial ke oni ne hav'as pruv'o'j'n, oni ne vol'as parol'i kun li pri la afer'o.

Inter la ŝtel'at'o'j est'is ankaŭ Lars de Bostbieno,[102] kiu posed'is muel'il'o'n. Dum la fru'a somer'o iu dis'ŝir'et'is kelk'a'j'n sak'eg'o'j'n kaj for'ŝtel'is part'o'n de la en'hav'o, kvankam la muel'il'o est'is ŝlos'it'a. Fin'e Lars decid'is rest'i nokt'e en la muel'il'o por ke li ebl'e pov'u el'trov'i la ŝtel'ist'o'n.

Est'is nokt'o en la komenc'o de Aŭgust'o. Laŭ la voj'et'o, kiu konduk'is de la arb'ar'o al la muel'il'o, proksim'iĝ'is vir'o kun mal'laŭt'a'j paŝ'o'j. Ia'foj'e li halt'is kaj aŭskult'is, sed post'e re'e antaŭ'e'n'ir'is, zorg'em'e ĉirkaŭ'rigard'ant'e. Fin'e li ating'is al la muel'il'o. Li en'rigard'is tra fenestr'o, prov'is tiam la serur'o'n kaj tiam si'n alŝtelis al la muel-river'et'o. Trans'ir'ant'e la river'et'o'n li trov'is ne'ŝlos'it'a la pord'et'o'n de la rad'o'dom'o. Li en'ir'is, kurb'iĝ'is kaj ramp'is el sub la rad'o en la muel'il'o'n. Tie li trov'is kelk'a'j'n sak'eg'o'j'n el kiu'j li plen'ig'is si'a'n propr'a'n sak'o'n, kaj tiam li el'ir'is silent'e.

Li tut'e ne sci'is ke par'o da avid'a'j okul'o'j rigard'is ĉiu'j'n li'a'j'n mov'ad'o'j'n en la muel'il'o. Post kiam li mal'aper'is Lars rapid'e el'ir'is el la muel'il'o kaj renkont'is la mal'feliĉ'ul'o'n, ĵus[103] kiam tiu, kun la sak'o sur la dors'o, el'ramp'is tra la pord'et'o.

Lars ek'kri'is kiam li re'kon'is la ŝtel'ist'o'n. Petr'o de'ĵet'is la sak'o'n sur la ter'o'n kaj komenc'is kur'i al la arb'ar'o kiel ebl'e plej rapid'e. Lars tuj post'sekv'is kaj fin'e ating'is al li kaj fort'e ek'kapt'is li'n ĉe la vest'o.

Petr'o ne pen'is for'kur'i. Li star'is tut'e sen'mov'e dum Lars rigard'eg'is li'n.

"Ha, est'as vi, kanajl'o," dir'is li koler'eg'e.

Petr'o ne respond'is, sed io mal'ind'a si'n montr'is en li'a'j okul'o'j. Lars daŭr'ig'is:

"Kio okaz'us, vi pens'as, se mi send'us vi'n al la polic'o?"

"Tio ne koncern'as mi'n," respond'is Petr'o. "Sed la mal'feliĉ'a'j—mal'feliĉ'a'j infan'o'j! Ho Di'o! Ne permes'u al ili long'e sufer'ad'i, sed permes'u ke la mal'sat'o mort'ig'u ili'n baldaŭ—baldaŭ!"

"Mort'i pro mal'sat'o! Kio'n vi dir'as?"

"Ĉu vi opini'as ke mi far'iĝ'is ŝtel'ist'o tial ke mi ĝi'n am'as?"

Lars frot'is la frunt'o'n. Mort'i pro mal'sat'o![104] Kaj eĉ inter krist'an'o'j! Ja, ebl'e Petr'o parol'is la ver'o'n. Li sen'dub'e ŝtel'is tial ke li dev'is tiel far'i. Ĉu oni do dev'us kapt'i li'n kaj ĵet'i li'n en mal'liber'ej'o'n kiel ordinar'a'n kanajl'o'n? Ne, mil'foj'e ne! Ĉar kio'n do li pov'us far'i en la est'ont'ec'o, kaj kio'n do okaz'us al la mal'feliĉ'a'j infan'o'j? Ne, oni dev'us sav'i li'n antaŭ ol est'os tro mal'fru'e, tiel por li mem, kiel ankaŭ por la infan'o'j.

"Konduk'u mi'n al la mal'liber'ej'o, antaŭ ol ven'os tag'iĝ'o!" pet'eg'is Petr'o per mal'dolĉ'a voĉ'o.

"Mi ne send'os vi'n tie'n," respond'is Lars. "Pri tio ĉi mi ne parol'os al iu hom'o. Mi hav'as bien'et'o'n, kiu'n mi long'e intenc'is kultur'ig'i. Tiu'n mi donac'as al vi. Post kelk'a'j jar'o'j ĝi far'iĝ'os bon'a bien'o. Ĝis tiu temp'o mi mem proviz'os ĉi'o'n neces'a'n al vi."

Petr'o rigard'eg'is li'n, sed dum moment'o li ne pov'is kompren'i. Nur post kiam Lars ripet'is la vort'o'j'n, li ŝajn'is vek'iĝ'i el si'a mal'esper'o. Li lev'is la man'o'j'n al si'a'j okul'o'j, kaj la tut'a korp'o trem'is pro konvulsi'a'j plor'eg'o'j.

[105]

III

Est'is unu tag'o en la mal'fru'a aŭtun'o ĉirkaŭ du'dek jar'o'j post la supr'e'dir'it'a aventur'o. La famili'o de Bostbieno sid'is apud mal'luks'a tabl'o. En ĉiu'j vizaĝ'o'j si'n montr'is mal'feliĉ'o. Est'is la last'a aŭtun'o kiam ili loĝ'os en la mal'nov'a, kar'a hejm'o. Lars en divers'a'j manier'o'j perd'is si'a'n tut'a'n hav'o'n kaj post kelk'a'j semajn'o'j li dev'us vend'i aŭkci'e la tut'a'n bien'o'n.

La pord'o mal'ferm'iĝ'is, kaj iu mal'jun'a vir'o en'ir'is, vest'it'a kiel riĉ'a kamp'ar'an'o.

"Bon'a'n tag'o'n!" dir'is la en'ir'ant'o.

"Sam'e al vi!" respond'is Lars kaj star'iĝ'is. "Ĉu vi jam re'ven'is el Gotenburgo?"

"Jes, mi re'ven'is hieraŭ vesper'e."

"Nu, kiel vi sukces'is?"

"Tre bon'e. Mi ricev'is la tut'a'n hered'aĵ'o'n de Johan'o, kiu antaŭ ne'long'e mort'is en Amerik'o. Li cert'e fort'e labor'ad'is kaj li sen'dub'e est'is tre ŝpar'em'a, ĉar mi ricev'is 6,000 kron'o'j'n."

Petr'o, ĉar est'is li, for'viŝ'is larm'o'n el la okul'o kaj met'is pak'aĵ'o'n da bank'bilet'o'j sur la tabl'o'n.

[106]

"Tio est'as mult'e da mon'o. Kio'n vi intenc'as far'i el ĝi?"

"Ĝi est'as por vi, Lars."

"Mi! Pri kio vi pens'as?"

"Mi pens'as pri unu nokt'o en la muel'ej'o antaŭ du'dek jar'o'j. Vi sav'is ne nur mi'n sed ankaŭ la infan'o'j'n, kaj nun mi ne vol'as ke vi perd'u vi'a'n bien'o'n."

Ven'is larm'o'j en la okul'o'j de Lars. Li trans'paŝ'is la plank'o'n kaj tiam dir'is:

"Pens'u pri tio, kio'n vi far'as, Petr'o! Pens'u pri vi'a'j infan'o'j, kiu'j rest'as hejm'e! Mi ne pov'as ricev'i la mon'o'n."

"Sen vi, mi'a'j infan'o'j ne'mult'e far'us. Kaj pli'e—mi kaj la infan'o'j hav'as tiom, kiom ni bezon'os. Se vi ne pren'os la mon'o'n mi ĵet'os ĝi'n en la kamen'o'n."

Lars ek'kapt'is ambaŭ la man'o'j'n de Petr'o, long'e prem'is ili'n kaj rigard'is li'n varm'e en la okul'o'j'n. Kaj tra la fenestr'o ek'aper'is sun'radi'o klar'a kaj varm'a.


[107]

LA ARB'AR'NIMF'O

Verk'is Lehman Wendell

En unu bel'a juli'a maten'o, dum la sun'o dorm'em'e lev'iĝ'is super la ombr'a arb'ar'o, Henrik Hor'n star'is sur la sojl'o de si'a dom'et'o, pret'a ir'i al la urb'et'o. "Ne forges'u pri la kaf'o kaj te'o kaj fromaĝ'o kaj ov'o'j," dir'is la edz'in'o, "kaj jen est'as kruĉ'o. Al'port'u ĝi'n plen'a de vinagr'o."

"En la nom'o de ĉiu'j sankt'ul'o'j ne parol'u plu," dir'is Henrik, "ebl'e vi opini'as ke mi hav'as la plej bon'a'n memor'o'n en tut'a Sved'uj'o."

Elenoro afabl'e rid'eg'is kaj per kviet'ig'a voĉ'o daŭr'ig'is: "Pest'o'n, mi preskaŭ forges'is ke mi dezir'as iom da tuk'o por flik'i la pantalon'o'n de Karl'o. Nun adiaŭ, kar'ul'o! Ne rest'u tiel long'e ke vi dev'os re'ir'i tra la arb'ar'o post la sun'sub'ir'o, ĉar oni dir'as ke la nimf'o Kajsa re'e loĝ'as tie, kaj ebl'e ŝi kapt'us vi'n. Bon'a'n vojaĝ'o'n! Ankaŭ al'port'u iom da kand'o!"

Henrik mal'pacienc'e sku'is la kap'o'n kaj sen[108] ia vort'o ek'ir'is. Li'a koler'o, tamen, ne long'e daŭr'is, ĉar la sen'pens'a'j vort'o'j pri Kajsa baldaŭ re'ven'is en li'a'n kap'o'n kaj iom post iom mal'trankvil'ig'is li'n pli kaj pli. Kvankam li ne est'is grand'a tim'ul'o, li tamen ne est'is brav'ul'o kaj dum li sol'a ir'is li ne pov'is forges'i la arb'ar'nimf'o'n. Laŭ la kred'o de la mal'jun'a'j popol'o'j Kajsa jam viv'is dum mult'a'j generaci'o'j. Ŝi plej'oft'e aper'is kiel jun'a, bel'eg'a fraŭl'in'o kun nigr'a har'ar'o de ekster'ordinar'a long'ec'o. Ŝi oft'e est'is vid'at'a de ĉas'ist'o'j, sid'ant'a sur arb'o'stump'o, komb'ant'a al si la har'o'j'n, kiu'j ating'is ĝis la ter'o. Tiu'j, kiu'j ir'is al la marĉ'o'j por lav'i la vest'o'j'n, ia'foj'e ek'vid'is ŝi'n iom mal'proksim'e, ankaŭ lav'ant'a'n vest'o'j'n, kiu'j hav'is blank'ec'o'n ne'ordinar'a'n. Al mal'jun'a'j vir'in'aĉ'o'j ŝi oft'e ig'is si'n vid'ebl'a, kaj kun ŝajn'a plezur'o mim'ik'is ili'a'j'n mov'ad'o'j'n; sed kiam ajn ŝi ek'aper'is est'is nur moment'e, kaj se oni eĉ sekund'e rigard'is ali'lok'e'n, ŝi tuj mal'aper'is.

La sun'o jam varm'eg'e bril'is, kiam Henrik ating'is al la vilaĝ'et'o, kaj li hav'is plej fort'a'n soif'o'n. "Bon'a'n tag'o'n, najbar'o!" dir'is unu, kaj "Kiel vi san'as, Henrik?" dir'is ali'a, kaj pro tia am'ind'a salut'o li baldaŭ trov'is si'n en la drink'ej'o, ten'ant'a en la man'o grand'eg'a'n glas'o'n da bier'o. Kiom da likvor'o li drink'is est'as mal'facil'e dir'i, sed ke li en'glut'is tro mult'e est'as tre cert'e. Pri la kaf'o kaj te'o kaj fromaĝ'o kaj ov'o'j, kaj tiel plu, li tut'e forges'is. Tio ne est'as mir'ind'a, ĉar en la drink'ej'o oni ja forges'as ĉi'o'n.

[109]

"Sur branĉ'o de unu el la arb'o'j sid'is rav'e bel'eg'a fraŭl'in'o."

[110]

La tag'o rapid'e proksim'iĝ'is al nokt'o, kiam Henrik ek'ir'is hejm'e'n. En unu man'o li port'is la vinagr'o'kruĉ'o'n plen'a'n de viski'o, kaj sur la dors'o li port'is sak'o'n, en'hav'ant'a'n iom da tabak'o kaj cigar'o'j kaj alumet'o'j kaj ali'a'j bagatel'o'j.

Ia'foj'e li halt'is kaj trink'is el la kruĉ'o. "Mir'ind'a vinagr'o tio est'as!" li dir'is al si mem. Li ne plu tim'is, tut'e ne; la vinagr'o ja hav'is mir'ind'a'n pov'o'n kaj li sent'is si'n brav'eg'a kiel leon'o.

Gaj'e li antaŭ'e'n'ir'is. La arb'ar'o jam est'is mal'hel'a, kaj la grand'a, flav'a lun'o ĵet'is mir'ind'a'j'n, fantom'simil'a'j'n ombr'o'j'n sur la voj'et'o'n.[111] Ia'foj'e la raŭk'a voĉ'o de ran'o aŭd'iĝ'is el najbar'a lag'et'o kaj la strig'o funebr'e respond'is. "Ha, ha, Kajsa!" dir'is Henrik kiam ajn la strig'o pep'eg'is, "mi ne tim'as vi'n; kie vi est'as?"

Post iom da temp'o la voj'et'o mal'aper'is kaj Henrik si'n trov'is en la plej dens'a part'o de la arb'ar'o. Li halt'is, ne sci'ant'e kio'n far'i.

En tiu moment'o li ek'aŭd'is la plej muz'ik'a'n rid'o'n el la profund'aĵ'o de la nigr'a arb'ar'o. "Tio sen'dub'e est'as ia ne'kon'at'a bird'o," li dir'is al si mem, "ĉar hom'o, kompren'ebl'e, ne loĝ'as tie ĉi." Silent'e kiel ombr'o li proksim'iĝ'is la lok'o'n, de kie aŭd'iĝ'is la rid'eg'o, sed kiam li tie al'ven'is li re'e aŭd'is la strang'a'n son'o'n iom antaŭ'e. "Ebl'e est'as vi, Kajsa," li dir'is, kaj re'e sekv'is la bel'eg'a'n rid'eg'o'n. Post long'a, mal'facil'a antaŭ'e'n'ir'ad'o li al'ven'is al iom liber'a lok'o kaj sur branĉ'o de unu el la arb'o'j li ek'vid'is la plej rav'e bel'eg'a'n fraŭl'in'o'n, kiu'n li iam vid'is. La long'a'j nigr'a'j har'o'j etend'is ĝis ŝi'a'j pied'o'j kaj la diafan'a'j vest'o'j nur part'e kaŝ'is form'o'n plej bel'eg'a'n. Kun dolĉ'eg'a rid'et'o ŝi rigard'is li'n kaj tiam per melodi'a voĉ'o pet'is li'n sekv'i.[112] Li bon'e sci'is ke ŝi est'as fantom'o, sed pro ŝi'a super'natur'a, hipnot'a pov'o li ne pov'is kontraŭ'star'i, sed plezur'e sekv'is ŝi'n. Facil'e kiel grand'a papili'o ŝi flug'et'is de arb'o al arb'o ĝis ili al'ven'is al ne'kon'at'a mont'et'o en kies flank'o si'n trov'is grand'a mal'ferm'aĵ'o.

"En'ir'u, Henrik!" dir'is la fraŭl'in'o, "vi est'as mal'riĉ'a kaj mi don'os al vi tiom da or'o, kiom vi pov'os for'port'i. Sekv'u mi'n!"

Dir'ant'e tiu'j'n ĉi vort'o'j'n ŝi en'ir'is la mal'ferm'aĵ'o'n kaj Henrik volont'e sekv'is. La sub'ter'voj'o est'is nigr'a kiel sen'stel'a nokt'o, sed la fraŭl'in'o paŝ'et'is apud li kaj montr'is al li la voj'o'n. La mur'o'j laŭ la voj'o est'is mal'sek'a'j kaj mal'varm'a'j, kaj grand'a'j vespert'o'j flug'is tie'n ĉi kaj tie'n.

Post iom da temp'o la voj'o subit'e kurb'is kaj ili en'ir'is grand'a'n ĉambr'o'n, hel'e lum'ig'it'a'n. La mur'o'j bril'is kiel plej pur'a or'o kaj sur ili li ek'vid'is diamant'o'j'n kaj ruben'o'j'n kaj ali'a'j'n mult'e'kost'a'j'n ŝton'o'j'n. En la centr'o de la ĉambr'o star'is grand'a kupr'a skatol'o. Ir'ant'e al ĝi li lev'is la pez'a'n kovr'il'o'n kaj sub ĝi li trov'is[113] mult'e da or'o kaj arĝent'o. Li avid'e ek'kapt'is la plej grand'a'n pec'o'n, sed en tiu sam'a moment'o blind'ig'a lum'o plen'ig'is la ĉambr'o'n, kaj je tio, ĉio nigr'iĝ'is kaj li sven'is.

Post long'a temp'o li vek'iĝ'is kaj kun grand'a mir'o li trov'is si'n ĉe la hejm'a pord'o. Apud li star'is la edz'in'o kun sever'a mien'o.

"Kajsa, kar'a Kajsa," dir'is Henrik, ĉar pro si'a ebri'ec'o li ne re'kon'is la edz'in'o'n. "Ven'u al mi'a'j brak'o'j!"

"Jes, mi tre baldaŭ ven'os al vi'a'j brak'o'j, vi kanajl'o," al'don'is Elenoro. "Mi ĵus el'trov'is ke vi'a kruĉ'o en'hav'as viski'o'n anstataŭ vinagr'o. Kiom da ĝi vi drink'is?"

"M-m-m-mi n-nur drink'is du'on'o'n da ĝi."

Elenoro ne mult'e respond'is sed ŝi bon'e elekt'is si'a'j'n vort'o'j'n kaj ili est'is akr'a'j kiel nov'a raz'il'o, kaj Henrik memor'is ili'n dum si'a tut'a viv'o.


[114]

KELK'A'J HUMOR'AĴ'O'J

Lehman Wendell

Unu sved'a fraŭl'in'o, kiu ĵus al'ven'is al Amerik'o, renkont'is ĉe la staci'dom'o nigr'ul'o'n. Re'kon'ant'e ŝi'a'n naci'ec'o'n la nigr'ul'o ek'parol'is jen'e: "Bon'a'n tag'o'n, fraŭl'in'o!" li dir'is en plej pur'a sved'a lingv'o. "Ebl'e vi mir'as tial ke nigr'ul'o parol'as vi'a'n lingv'o'n, sed mi ne ĉiam hav'is nigr'a'n kolor'o'n. Mi ankaŭ est'as sved'o kaj foj'e loĝ'is en vi'a land'o. La uson'a klimat'o, tamen, hav'as mir'ind'a'n pov'o'n kaj grad'e nigr'ig'as ĉiu'j'n. Post mal'long'a temp'o vi ankaŭ far'iĝ'os nigr'a kiel mi."

Kiam la amik'o'j de la sved'in'o fin'e al'ven'is ili trov'is ŝi'n star'ant'a'n en lag'et'o da larm'o'j.


Et'a Edd'a est'is ĵus al'ven'int'a el Sved'uj'o al[115] Amerik'o kaj lud'is sur la strat'o por la unu'a foj'o. Ĉie ŝi aŭd'is la angl'a'n lingv'o'n kaj tut'e ne kompren'is, ĉar kompren'ebl'e ŝi parol'is nur sved'e. Post iom da mal'feliĉ'a temp'o ŝi plor'ant'e en'ir'is la dom'o'n.

"Patr'in'et'o," ŝi dir'is, "don'u al mi unu dolar'o'n!"

"Unu dolar'o'n!" dir'is la patr'in'o, "kio'n vi far'os el ĝi?"

"Mi aĉ'et'os nov'a'n buŝ'o'n," respond'is la infan'et'o. "Mi ne pov'as parol'i per la mi'a."


Unu karb'ist'o, labor'ant'e en la arb'ar'o, foj'e renkont'is plej bel'eg'a'n fraŭl'in'o'n, kiu'n li tuj re'kon'is kiel kobold'in'o'n. Li tut'e ne tim'is la fraŭl'in'o'n, sed li bon'e sci'is ke li iel dev'us super'sprit'i ŝi'n antaŭ ol ŝi'a super'natur'a pov'o hipnot'us li'n.

"Kia est'as vi'a nom'o, sinjor'o?" demand'is la kobold'in'o rid'et'ant'e. "Mi mem," dir'is la karb'ist'o kaj je tio li ek'pren'is tremp'il'o'n plen'a'n de varm'eg'a peĉ'o kaj ĵet'is ĝi'n sur ŝi'n. Kun laŭt'a'j[116] plor'ĝem'o'j ŝi en'ir'is la arb'ar'o'n kaj al'vok'is la ali'a'j'n kobold'o'j'n. "Rigard'u mi'n! Rigard'u mi'n!" ŝi dir'is. "Mort'ig'u la best'aĉ'o'n, kiu tiel mal'bon'uz'is mi'n!" "Kiu far'is ĝi'n?" dir'is la ali'a'j. "Mi Mem, Mi Mem!" kri'eg'is la kobold'in'o. "Nu," respond'is la kun'ul'o'j, "se vi mem far'is ĝi'n ni cert'e ne help'os al vi."


[117]

LA DOM'ET'O KUN LA FROMAĜ'TEGMENT'O

Unu mal'jun'a sorĉ'ist'in'o loĝ'is foj'e en dom'et'o, kiu star'is en la mez'o de grand'a arb'ar'o sur alt'a mont'o. Tiu ĉi vir'in'o est'is tre kruel'eg'a, kaj ŝi am'is manĝ'i infan'et'o'j'n. Ŝi hav'is kutim'o'n met'i ĉiu'j'n si'a'j'n fromaĝ'o'j'n sur la tegment'o'n por al'tir'i la infan'o'j'n de la ĉirkaŭ'aĵ'o. Iom mal'proksim'e de tiu dom'et'o, loĝ'is mal'riĉ'a kamp'ar'an'o kiu hav'is du infan'o'j'n, unu mal'grand'a'n fil'in'o'n tre mal'sprit'a'n kaj unu fil'o'n kiu est'is tre inteligent'a.

Unu tag'o'n la kamp'ar'an'o send'is la infan'o'j'n en la arb'ar'o'n por kolekt'i frag'o'j'n. Ili baldaŭ al'ven'is al la dom'o de la sorĉ'ist'in'o, kaj ĉar ili hav'is grand'a'n mal'sat'o'n, la knab'o sur'grimp'is la tegment'o'n kaj ek'kapt'is unu fromaĝ'o'n. La mal'jun'a sorĉ'ist'in'o, aŭd'ant'e la bru'et'o'n, ek'kri'is: "Kiu est'as sur mi'a tegment'o?"

[118]

"Est'as et'a anĝel'o," respond'is la knab'o per dolĉ'a voĉ'o.

La sorĉ'ist'in'o dir'is: "Kar'a'j anĝel'et'o'j, manĝ'u tiom da fromaĝ'o, kiom vi bezon'as," kaj ŝi rest'is sid'ant'a apud la fajr'o. La knab'et'o pren'is kelk'a'j'n fromaĝ'o'j'n kaj for'ir'is kun'e kun la frat'in'o.

Post kelk'a'j tag'o'j la infan'o'j re'ven'is al la dom'et'o. La knab'o sur'grimp'is la tegment'o'n, kaj la sorĉ'ist'in'o ek'kri'is: "Kiu est'as sur mi'a tegment'o?"

La knab'o respond'is sam'e kiel la unu'a'n foj'o'n: "Est'as kelk'a'j anĝel'et'o'j!" kaj la mal'grand'a fil'in'o, kiu est'is tre babil'em'a, ek'kri'is: "Mi ankaŭ est'as tie ĉi!"

Tiam la sorĉ'ist'in'o el'ir'is el la dom'o, kaj ek'kapt'ant'e la du infan'o'j'n, dir'is: "Ho, jes, vi est'as du bel'a'j anĝel'et'o'j kaj vi far'iĝ'os bon'gust'a rost'aĵ'o. Kia'manier'e mort'ig'as vi'a patr'in'o la pork'o'j'n?" demand'is ŝi.

La fil'in'et'o dir'is: "Ŝi de'tranĉ'as al ili la kap'o'j'n."

[119]

"Ne, ne," dir'is la knab'o, "ŝi met'as ŝnur'o'n ĉirkaŭ la kol'o'n."

La sorĉ'ist'in'o for'ir'is por serĉ'i ŝnur'o'n por met'i ĉirkaŭ la kol'o'n de la knab'o, kiu pro tim'o fal'is ter'e'n, kvazaŭ li est'is mort'int'a.

"Ĉu vi nun est'as mort'int'a?" demand'is la sorĉ'ist'in'o.

"Jes," respond'is la knab'o.

"Ho, ne," dir'is la vir'in'aĉ'o; "vi ne est'as tut'e sen'viv'a, ĉar vi parol'as ankoraŭ."

La knab'o respond'is: "Mi ankoraŭ parol'as ĉar mi'a patr'in'o ĉiam gras'ig'as la pork'o'j'n antaŭ ol ŝi rost'as ili'n. Ŝi dir'as ke ili do far'iĝ'os pli bon'a'j."

"Tre bon'a ide'o!" dir'is la sorĉ'ist'in'o.

Ŝi ek'pren'is la du infan'o'j'n, met'is ili'n en kaĝ'o'n, kaj dir'is: "Kiel vi'a patr'in'o gras'ig'as la pork'o'j'n?"

"Ho, ŝi don'as al ili gren'o'n," dir'is la mal'grand'a fil'in'o.

"Ne, ne," dir'is la knab'o, "mi'a frat'in'o tre erar'as, ŝi est'as tiel mal'grand'a! Mi'a patr'in'o[120] gras'ig'as la pork'o'j'n per kuk'o'j kaj dolĉ'a lakt'o."

"Bon'e," dir'is la sorĉ'ist'in'o, "mi far'os la sam'o'n."

Ŝi tiam don'is al ili mult'e da kuk'o kaj dolĉ'a lakt'o. Unu tag'o'n ŝi al'ven'is al la kaĝ'o, kaj dir'is: "Mi hav'as mal'bon'a'j'n okul'o'j'n kaj mi ne pov'as vid'i ĉu vi est'as sufiĉ'e gras'a'j. Lev'u la fingr'o'n por ke mi pov'u palp'i."

La fil'in'et'o est'is ĵus far'ont'a preciz'e kiel la sorĉ'ist'in'o dir'is; sed la knab'o pren'is ŝi'a'n lok'o'n kaj prezent'is mal'grand'a'n baston'et'o'n.

La sorĉ'ist'in'o ek'tuŝ'is ĝi'n, kaj dir'is:

"Vi est'as tre mal'gras'a'j." Kaj ŝi don'is al ili ankoraŭ plu da kuk'o'j kaj dolĉ'a lakt'o.

Post kelk'a'j tag'o'j, ŝi de'nov'e dir'is:

"Ek'lev'u la fingr'o'n, mi vol'as vid'i ĉu vi est'as sufiĉ'e gras'a'j."

La knab'o etend'is la trunk'et'o'n de brasik'o, kaj la mal'jun'a vir'in'o dir'is:

"Jes, vi est'as sufiĉ'e gras'a'j." Ŝi en'port'is la infan'o'j'n en la dom'et'o'n, kaj ordon'is al la fil'in'o ke ŝi ek'brul'ig'u grand'a'n fajr'o'n en la kamen'o'n.[121] Kiam est'is sufiĉ'e varm'e, ŝi dir'is al la infan'o'j: "Nun, met'u vi'n sur la ŝovel'il'o'n, unu apud la ali'a, kaj mi en'met'os vi'n en la fajr'o'n."

La mal'grand'a fil'in'o, tut'e trem'ant'e, ir'is obe'i, kiam la frat'o anstataŭ'is ŝi'n. Sed kiam la mal'jun'ul'in'o ek'pren'is la ŝovel'il'o'n, li de'rul'is al la ter'o. La sorĉ'ist'in'o koler'is, sed la knab'o ĝentil'e pet'is pardon'o'n, kaj dir'is:

"Sinjor'in'o, ni est'as tre mal'sprit'a'j, kaj tre mal'lert'a'j; montr'u al ni kia'manier'e ni dev'as sid'i sur la ŝovel'il'o!" La sorĉ'ist'in'o sid'iĝ'is sur la ŝovel'il'o'n kaj la knab'o tiam rapid'e en'puŝ'is ŝi'n en la forn'o'n kaj ferm'is la pord'o'n.

Tiam li de'pren'is ĉiu'j'n fromaĝ'o'j'n, kaj, akompan'at'e de si'a mal'grand'a frat'in'o, li feliĉ'e re'ir'is al la patr'o. Pri la sorĉ'ist'in'o, ŝi far'iĝ'is bon'a rost'aĵ'o, kaj oni ne plor'as ŝi'a'n mort'o'n.

Rimark'o'j pri la trans'skrib'ad'o

Divers'a'j ferm'ant'a'j cit'il'o'j mank'is. Ili est'as al'don'it'a'j sen rimark'o.


La sekv'ant'a'j erar'o'j est'as ĝust'ig'it'a'j:


Paĝ'o 7

"Aventur'o en la Preg'ej-Vestibl'o"

=>

"Aventur'o en la Preĝ'ej-Vestibl'o"


Paĝ'o 32

"star'is iam palac'o. de kiu oni nun"

=>

"star'is iam palac'o de kiu oni nun"


Paĝ'o 73

"Mi ja hav'is dek jar'o'j'n kaj tial est'is saĝ'a fraŭl'in'o."

=>

"Mi ja hav'is dek jar'o'j'n kaj tial est'is saĝ'a fraŭl'in'o."


Paĝ'o 121

"la ŝovel'il'o'n kaj la knab'o tiam rapid'e en'puŝ'is"

=>

"la ŝovel'il'o'n kaj la knab'o tiam rapid'e en'puŝ'is"


End of the Project Gutenberg EBook of Sub la Meznokta Suno, by Various

*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK SUB LA MEZNOKTA SUNO ***

***** This file should be named 45612-h.htm or 45612-h.zip *****
This and all associated files of various formats will be found in:
        http://www.gutenberg.org/4/5/6/1/45612/

Produced by David Starner, Heiko Evermann and the Online
Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net (This
book was produced from images made available by the
HathiTrust Digital Library.)


Updated editions will replace the previous one--the old editions
will be renamed.

Creating the works from public domain print editions means that no
one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
(and you!) can copy and distribute it in the United States without
permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
such as creation of derivative works, reports, performances and
research.  They may be modified and printed and given away--you may do
practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
subject to the trademark license, especially commercial
redistribution.



*** START: FULL LICENSE ***

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
distribution of electronic works, by using or distributing this work
(or any other work associated in any way with the phrase "Project
Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
Gutenberg-tm License available with this file or online at
  www.gutenberg.org/license.


Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
electronic works

1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
and accept all the terms of this license and intellectual property
(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
used on or associated in any way with an electronic work by people who
agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
even without complying with the full terms of this agreement.  See
paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
works.  See paragraph 1.E below.

1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
collection are in the public domain in the United States.  If an
individual work is in the public domain in the United States and you are
located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
keeping this work in the same format with its attached full Project
Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.

1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
a constant state of change.  If you are outside the United States, check
the laws of your country in addition to the terms of this agreement
before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
creating derivative works based on this work or any other Project
Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
the copyright status of any work in any country outside the United
States.

1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org

1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
and distributed to anyone in the United States without paying any fees
or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
1.E.9.

1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
with the permission of the copyright holder, your use and distribution
must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
License terms from this work, or any files containing a part of this
work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.

1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
electronic work, or any part of this electronic work, without
prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
active links or immediate access to the full terms of the Project
Gutenberg-tm License.

1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
that

- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
     must be paid within 60 days following each date on which you
     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
     address specified in Section 4, "Information about donations to
     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."

- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
     License.  You must require such a user to return or
     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
     and discontinue all use of and all access to other copies of
     Project Gutenberg-tm works.

- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
     of receipt of the work.

- You comply with all other terms of this agreement for free
     distribution of Project Gutenberg-tm works.

1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
electronic work or group of works on different terms than are set
forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
works, and the medium on which they may be stored, may contain
"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
your equipment.

1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
liability to you for damages, costs and expenses, including legal
fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
DAMAGE.

1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
written explanation to the person you received the work from.  If you
received the work on a physical medium, you must return the medium with
your written explanation.  The person or entity that provided you with
the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
refund.  If you received the work electronically, the person or entity
providing it to you may choose to give you a second opportunity to
receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
is also defective, you may demand a refund in writing without further
opportunities to fix the problem.

1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER
WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
with this agreement, and any volunteers associated with the production,
promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
that arise directly or indirectly from any of the following which you do
or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.


Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm

Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
electronic works in formats readable by the widest variety of computers
including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the
assistance they need are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
and the Foundation information page at www.gutenberg.org


Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
number is 64-6221541.  Contributions to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
permitted by U.S. federal laws and your state's laws.

The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
throughout numerous locations.  Its business office is located at 809
North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887.  Email
contact links and up to date contact information can be found at the
Foundation's web site and official page at www.gutenberg.org/contact

For additional contact information:
     Dr. Gregory B. Newby
     Chief Executive and Director
     gbnewby@pglaf.org

Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation

Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
spread public support and donations to carry out its mission of
increasing the number of public domain and licensed works that can be
freely distributed in machine readable form accessible by the widest
array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating
charities and charitable donations in all 50 states of the United
States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
with these requirements.  We do not solicit donations in locations
where we have not received written confirmation of compliance.  To
SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
particular state visit www.gutenberg.org/donate

While we cannot and do not solicit contributions from states where we
have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
against accepting unsolicited donations from donors in such states who
approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make
any statements concerning tax treatment of donations received from
outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
ways including checks, online payments and credit card donations.
To donate, please visit:  www.gutenberg.org/donate


Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
works.

Professor Michael S. Hart was the originator of the Project Gutenberg-tm
concept of a library of electronic works that could be freely shared
with anyone.  For forty years, he produced and distributed Project
Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.

Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
keep eBooks in compliance with any particular paper edition.

Most people start at our Web site which has the main PG search facility:

     www.gutenberg.org

This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.