The Project Gutenberg EBook of Tri Noveloj by Washington Irving

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at http://www.gutenberg.org/license

Title: Tri Noveloj Author: Washington Irving Release Date: April 20,  2007 [Ebook #21195] Language: Esperanto Character set encoding: UTF-8 ***START OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI NOVELOJ*** 

Tri Noveloj
Edition 1, (April 20, 2007)

Unua Eldono: Julio 1998

Originaj Anglalingvaj Titoloj:

"RIP VAN-WINKLE"

"TO THE READER"

"ADVENTURE OF THE GERMAN STUDENT"

Copyright 1998
Edwin P. Grobe
for the English-to-Esperanto translations


[pg 001]

RIP'O VAN-VINKLO

La sekv'ont'a rakont'o mal'kovr'iĝ'is en la dokument'ar'o de for'pas'int'a Didriko Knikerbokero, mal'jun'a sinjor'o de Nov-Jorkio, kiu tre sci'vol'em'is pri la Nederland'a histori'o de la provinc'o kaj la kutim'o'j de la post'e'ul'o'j de ties origin'a'j koloni'int'o'j. Si'a'j'n histori'a'j'n esplor'o'j'n li entrepren'is tamen mal'pli inter libr'o'j ol inter hom'o'j. Libr'o'j rakont'is nur bedaŭr'ind'e mal'mult'e pri li'a'j plej ŝat'at'a'j tem'o'j. La mal'jun'a'j'n burĝ'o'j'n tamen, kaj precip'e ili'a'j'n edz'in'o'j'n, li konsider'is kiel abund'e inform'hav'a'j'n pri tiu legend'a folklor'o tiel alt'valor'a por la ver'fakt'a histori'o. Tial, kiam ajn li bon'ŝanc'is renkont'i aŭtent'a'n Nederland'a'n famili'o'n, kompakt'e en'ferm'it'a'n en ĝi'a mal'alt'tegment'a bien'dom'o sub larĝ'branĉ'a platan'o, li ĝi'n konsider'is kiel spec'o'n de kvazaŭ pres'it'a esplor'libr'o kaj ĝi'n stud'eg'is kun la avid'o de leg'em'ul'o.

La rezult'o de ĉiu'j tiu'j esplor'o'j est'is histori'o pri la provinc'o dum la reg'o de la Nederland'a'j provinc'estr'o'j kiu'n li publik'ig'is kelk'a'j'n jar'o'j'n post'e. Eg'e diferenc'as opini'o'j taks'ant'a'j la literatur'a'n kvalit'o'n de la verk'o kaj, ver'dir'e, ĝi neniel pli bon'as ol taŭg'as. Ĝi'a ĉef'a valor'o est'as rigor'a akurat'ec'o kiu'n efektiv'e oni pri'dub'is okaz'e de la ek'aper'o de la verk'o sed kiu pli last'a'temp'e nepr'e konfirm'iĝ'as. Ĉiu'j bibliotek'o'j ĝi'n konserv'as nun en si'a'j histori'a'j kolekt'aĵ'o'j, juĝ'ant'e ĝi'n verk'o de sen'dub'ind'a aŭtoritat'o.

La mal'jun'a sinjor'o mort'is ne long'e post la el'don'o de si'a verk'o pro kio, konsider'e de tiu mal'est'o-for'est'o, ni ne pov'as mult'e difekt'i li'a'n rest'int'a'n bon'fam'o'n opini'ant'e ke li pli profit'don'e pas'ig'int'us si'a'n viv'o'n plen'um'ant'e plej grav'a'j'n task'o'j'n. Li kutim'is tamen entrepren'i si'a'n ŝat'okup'o'n si'a'manier'e, kvankam de temp'o al temp'o ĝi polv'o'tromp'is la okul'o'j'n de najbar'o'j kaj mal'ĝoj'ig'is la spirit'o'n de amik'o'j pri kiu'j li sent'is la plej aŭtent'a'j'n respekt'o'n kaj kar'ec'o'n. Tiu'j tamen memor'as li'a'j'n erar'o'j'n kaj mal'saĝ'ec'o'j'n "kun pli da mal'feliĉ'o ol da koler'o" kaj komenc'as hipotez'i ke neniam li cel'is vund'i nek ofend'i.

Kiom ajn mal'alt'taks'e li'n juĝ'as kritik'ant'o'j, alt'valor'a'j'n memor'aĵ'o'j'n pri li ankoraŭ re'ten'as mult'a'j hom'o'j kies bon'a'j opini'o'j grav'as. Inter tiu'j nombr'iĝ'as precip'e iu'j bak'ist'o'j kiu'j eĉ entrepren'is bild'ig'i li'a'n figur'o'n sur si'a'j Nov'jar'a'j kuk'et'o'j, efektiv'ig'ant'e tiel li'a'n eventual'a'n sen'mort'iĝ'o'n, preskaŭ simil'a'n al tiu de hom'o'j kies bild'o'j stamp'iĝ'as sur Vaterl'o-medal'o aŭ Reĝ'in-Anj'o-kvar'on'penc'o.

* * * * *

Kiu ajn navig'is kontraŭ'flu'e sur Hudson'o-River'o ne pov'as forges'i Katskilajn Mont'o'j'n. Ili est'as dis'tranĉ'it'a er'o de la grand'a Apalaĉ'a famili'o kaj vid'iĝ'as for'okcident'e de la river'o, supr'e'n'ŝvel'ant'e ĝis sinjor'a alt'ec'o, super'moŝt'ant'e la ĉirkaŭ'ant'a'n pejzaĝ'o'n. Ĉiu sezon'a ŝanĝ'iĝ'o, ĉiu veter'a ali'iĝ'o, ver'fakt'e ĉiu dum'tag'a nov'hor'iĝ'o est'ig'as mal'sam'ec'o'n[pg 002] en la magi'a'j kolor'o'j kaj form'o'j de tiu'j mont'o'j kiu'j'n ĉiu'j bon'a'j edz'in'o'j proksim'a'j kaj mal'proksim'a'j konsider'as kiel perfekt'a'j'n barometr'o'j'n. Kiam la veter'o est'as bon'a kaj konstant'a la mont'o'j vest'iĝ'as blu- kaj purpur'kolor'e kaj desegn'as si'a'j'n aŭdac'a'j'n siluet'o'j'n sur la klar'a'n vesper'a'n ĉiel'o'n. Foj'e, tamen, kiam la ĉirkaŭ'ant'a pejzaĝ'o rest'as sen'nub'a, ili amas'ig'as sur si'a'j'n pint'o'j'n griz'vapor'a'j'n kapuĉ'o'j'n kiu'j, en la last'a'j radi'o'j de la sub'iĝ'ant'a sun'o, bril'as kaj lum'iĝ'as glor'kron'e.

Ĉe'baz'e de tiu'j fe'aspekt'a'j mont'o'j pov'as okaz'i al vojaĝ'ant'o ek'vid'i mal'pez'a'n fum'o'n supr'e'n'spiral'i el vilaĝ'o kies ŝind'o'tegment'o'j bril'as inter la arb'o'j tie mem kie la blu'a'j kolor'nuanc'o'j de la alt'ej'o fand'iĝ'as en la freŝ'a'n verd'o'n de la pli proksim'a pejzaĝ'o. Et'a vilaĝ'o de grand'a antikv'ec'o ĝi est'as, fond'it'e de Nederland'a'j koloni'int'o'j dum la fru'a'j temp'o'j de la provinc'o, ĉirkaŭ'komenc'e de la estrad'o de la bon'a Petr'o Stujvesanto (li ripoz'u en pac'o!), kaj antaŭ'ne'long'e ankoraŭ konserv'ant'e dom'o'j'n kiu'j'n la origin'a'j koloni'int'o'j konstru'is el mal'grand'a'j flav'a'j brik'o'j al'ven'ig'it'a'j de Nederland'o, ili'n proviz'ant'e per fenestr'o'j ornam'it'a'j de lign'o'krad'aĵ'o'j kaj gabl'o'fasad'o'j protekt'at'a'j de vent'o'flag'o'j.

En tiu sam'a vilaĝ'o kaj en unu el tiu'j sam'a'j dom'o'j (kiu, se ni dir'u la preciz'a'n ver'o'n, est'is bedaŭr'ind'e temp'o'erod'it'a kaj veter'o'difekt'it'a) loĝ'is mult'a'j'n jar'o'j'n post'e, kiam la region'o rest'is ankoraŭ provinc'o de Briti'o, sen'ceremoni'a bon'humor'ul'o nom'iĝ'ant'a Rip'o Van-Vinklo. Li est'is post'e'ul'o de tiu'j Van-Vinkloj eminent'iĝ'int'a'j tiel galant'e en la kavalir'ec'a'j tag'o'j de Petr'o Stujvesanto kaj kun'ir'int'a'j tiu'last'a'n okaz'e de la atak'o kontraŭ Fortres'o-Kristin'o. Li hered'is tamen nur mal'mult'e la milit'a'n karakter'o'n de si'a'j antaŭ'ir'int'o'j.

Mi jam pri'skrib'is li'n kiel sen'ceremoni'a'n bon'humor'ul'o'n. Krom tio li est'is ankaŭ afabl'a najbar'o kaj obe'em'a in'reg'at'a edz'o. Efektiv'e, al tiu last'a kvalit'o ŝuld'iĝ'as ebl'e tiu spirit'a sub'met'iĝ'em'o gajn'int'a al li tiel universal'a'n popular'ec'o'n. Plej'mult'e em'as lake'iĝ'i kaj bon'vol'iĝ'i ekster'hejm'e vir'o'j jam spert'int'a'j la disciplin'o'n de ĉe'hejm'a'j meger'o'j. Ili'a'j temperament'o'j fleks'ebl'iĝ'is kaj maleebliĝis sen'dub'e en la fajr'a forn'o de ĉe'hejm'a mal'feliĉ'o. Ĉe'hejm'a preleg'o egal'valor'as ĉiu'j'n ĉe'preĝ'ej'a'j'n predik'o'j'n kiam tem'as pri instru'i pacienc'o'n kaj toler'ad'o'n. Tial diabl'a edz'in'o pov'as est'i konsider'at'a, laŭ mult'a'j vid'punkt'o'j, toler'ebl'a ben'o. Se tio ver'as, Rip'o Van-Vinklo est'is tri'obl'e ben'it'a.

Cert'e est'as ke li mult'e plaĉ'is al ĉiu'j bon'a'j edz'in'o'j de la vilaĝ'o kiu'j, laŭ la kutim'o de la mild'a seks'o, apog'is li'n en ĉiu'j famili'a'j disput'o'j kaj neniam hezit'is, pri'parol'ant'e tiu'j'n afer'o'j'n okaz'e de vesper'a'j klaĉ'ad'kun'ven'o'j, atribu'i la tut'a'n kulp'o'n al Sinjor'in'o Van-Vinklo. La infan'o'j de la vilaĝ'o, si'a'flank'e, kutim'is ek'kri'i pro ĝoj'o kiam li al'proksim'iĝ'is. Li part'o'pren'is en ili'a'j lud'o'j, fabrik'is lud'il'o'j'n por ili, sci'pov'ig'is ili'n flug'ig'i kajt'o'j'n kaj lud'rul'i glob'et'o'j'n kaj rakont'is al ili long'a'j'n fabel'o'j'n pri fantom'o'j, sorĉ'ist'in'o'j kaj Indi'an'o'j. Kiam li laŭ'vag'ad'is la vilaĝ'o'n, ili ĉirkaŭ'is li'n trup'e, post'tir'ant'e li'a'j'n vest'aĵ'er'o'j'n, sur'grimp'ant'e li'a'n dors'o'n, li'n sen'pun'e pri'ŝerc'ant'e mil'manier'e. Dum'e[pg 003] tra la tut'a najbar'ej'o post'boj'is li'n nenia hund'o.

La ĉef'a mal'fort'o de la karakter'o de Rip'o est'is ne'super'ebl'a mal'am'o al ĉiu'j spec'o'j de profit'est'ig'a labor'o. Ti'aĵ'o ne pov'int'us rezult'i pro mank'o da diligent'o aŭ persist'o ĉar li kutim'is sid'i sur mal'sek'a rok'o kun fiŝ'kapt'o'kan'o tiel long'a kaj pez'a kiel Tatar'a lanc'o kaj fiŝ'kapt'i tag'long'e tut'e sen'plend'e kvankam kuraĝ'ig'is li'n la ek'mord'o de nepr'e nenia fiŝ'o. Li ne hezit'is port'i paf'il'o'n sur'ŝultr'e dum si'n'sekv'a'j hor'o'j, pez'paŝ'ad'ant'e tra arb'ar'o'j kaj marĉ'o'j, laŭ'mont'e kaj laŭ'val'e, cel'e al mort'paf'i kelk'a'j'n sciur'o'j'n aŭ sovaĝ'a'j'n kolomb'o'j'n. Neniam li mal'konsent'is help'i najbar'o'n eĉ okaz'e de la plej mal'facil'a task'o kaj dum kamp'ar'a'j foir'o'j super'is ĉiu'j'n konkurs'ant'o'j'n dum maiz-sen'ŝel'ig- aŭ ŝton'mur-konstru-matĉ'o'j. Krom'e la vilaĝ'an'in'o'j respond'ec'ig'is li'n pri si'a'j ir'task'et'o'j kaj li'n invit'is plen'um'i hazard'a'j'n dev'et'o'j'n kiu'j'n ili'a'j mal'komplez'a'j edz'o'j mal'konsent'is far'i por ili. Simpl'a'vort'e, Rip'o bon'vol'is okup'iĝ'i pri ĉies afer'o'j krom si'a'j. Pri si'a'famili'a'j dev'o'j kaj si'a'bien'a'j task'o'j tamen li nepr'e ne kapabl'is interes'iĝ'i.

Efektiv'e li dir'is ke tut'e sen'util'as labor'i sur si'a propr'a bien'o. Ĝi est'as la plej pest'a ter'pec'et'o de la tut'a land'o. Ĝi'a ĉiu en'hav'aĵ'o jam mal'bon'iĝ'is kaj daŭr'e mal'bon'iĝ'os, malgraŭ li'a labor'o. Li'a'j ĉirkaŭ'bar'il'o'j ad'e dis'pec'iĝ'as. Li'a bov'in'o de'voj'iĝ'as aŭ tret'as la brasik'bed'o'n. Trud'herb'o'j kresk'as pli rapid'e en li'a'j kamp'o'j ol ali'lok'e. Pluv'o ĉiam ek'fal'as sam'moment'e kiam li hav'as ekster'dom'a'j'n task'o'j'n por far'i. Tial kvankam li'a hered'a bien'o ŝrump'is sub li'a estrad'o, akre'o'n post akre'o, kaj kvankam rest'is el ĝi unu'nur'a bed'o da Indi'an'a maiz'o kaj ter'pom'o'j, ĝi persist'is est'i la plej mal'bon'e pri'zorg'at'a bien'o de la region'o.

Al'don'e li'a'j ge'fil'o'j est'is tiel ĉifon'vest'it'a'j kaj sovaĝ'kondut'a'j kiel orf'o'j aparten'ant'a'j al neniu. Li'a fil'o Rip'o, bub'o nask'ig'it'a laŭ la patr'a model'o, promes'is hered'i la kutim'o'j'n kaj la vest'aĵ'o'j'n de la patr'o. Li oft'e vid'iĝ'is post'sekv'ant'e kvazaŭ ĉeval'id'o la patr'in'a'j'n kalkan'o'j'n, vest'it'e en de la patr'o for'ĵet'it'a genu'pantalon'o kiu'n unu'man'e kaj mal'facil'e li bezon'is re'ten'i super'grund'e sam'e kiel elegant'a sinjor'in'o bezon'as supr'e'n'lev'i si'a'n rob'tren'aĵ'o'n okaz'e de mal'bon'a veter'o.

Rip'o Van-Vinklo tamen est'is unu el tiu'j feliĉ'a'j hom'o'j kiu'j, hav'ant'e fol'a'n, facil'e funkci'ant'a'n temperament'o'n, ne mal'trankvil'iĝ'as pri la mond'o, manĝ'as blank'a'n aŭ brun'a'n pan'o'n, depend'e de kiu el la du pli sen'zorg'e aŭ pli sen'ĝen'e akir'ebl'as, kaj prefer'us mal'sufiĉ'e manĝ'i penc'o'prez'e ol labor'i pund'o'salajr'e. Rest'unt'e sol'a'person'e, li pas'ig'int'us si'a'n viv'o'n fajf'ant'e pro perfekt'a kontent'iĝ'o. Li'a edz'in'o tamen ad'e plen'ig'is li'a'j'n orel'o'j'n pri plend'o'j tem'e de li'a sen'okup'ec'o kaj mal'zorg'ec'o kaj la ruin'o kiu'n li trud'as al si'a famili'o. Maten'e, tag'mez'e kaj nokt'e ŝi'a lang'o sen'ĉes'e mov'iĝ'is kaj ĉio tio kio'n li dir'is aŭ far'is est'ig'is sen'mank'e torent'o'n da ĉe'hejm'a elokvent'ec'o. Rip'o dispon'is pri unu'nur'a respond'rimed'o por ĉiu'j tiu'j preleg'o'j, respond'rimed'o kiu, pro oft'a funkci'ad'o, fin'fin'e si'n kutim'ig'is. Li lev'is la ŝultr'o'j'n, ŝancel'is la kap'o'n, supr'e'n'direkt'is la rigard'o'n, tamen nenio'n dir'is. Sed tio ĉiam instig'is la edz'in'o'n paf'um'i nov'a'n plend'o'salv'o'n.[pg 004] Kutim'e rezult'is tial ke, for'konduk'ant'e si'a'j'n kun'ul'o'j'n, li re'tir'iĝ'is al ekster'dom'a sekur'ej'o: la sol'a ej'o kiu aparten'as, ver'dir'e, al in'reg'at'a edz'o.

La unu'nur'a ĉe'hejm'a adept'o de Rip'o est'is li'a hund'o Lup'o kiu est'is tiel in'reg'at'a kiel si'a mastr'o ĉar Sinjor'in'o Van-Vinklo konsider'is ili'n kiel kun'batal'ant'o'j'n en sen'okup'ec'o. Ŝi eĉ rigard'is Lup'o'n kun mal'bon'dezir'a'j okul'o'j, supoz'ant'e ĝi'n la kaŭz'o de la oft'a erar'vag'ad'o de la mastr'o. Ver'e est'as, ke tem'e pri ĉiu'j temperament'a'j kvalit'o'j konven'ant'a'j al respekt'ind'a hund'o, ĝi est'is la plej kuraĝ'a best'o iam esplor'int'a la arb'ar'o'j'n. Sed kiu kuraĝ'o kapabl'as kontraŭ'star'i la sen'ĉes'a'j'n kaj ĉio'sieĝ'ant'a'j'n terur'o'j'n de vir'in'a lang'o? Ek'de la moment'o kiam Lup'o en'ir'is la dom'o'n, ĝi'a hup'o fal'is, ĝi'a vost'o velk'is ĝis'plank'e aŭ bukl'iĝ'is inter'krur'e, ĝi ŝtel'ir'ad'is kun mien'o de pend'um'ot'o, ĵet'ant'e mult'a'j'n ĝis'flank'a'j'n rigard'et'o'j'n al Sinjor'in'o Van-Vinklo. Kiam ajn ŝi ek'sving'et'is bala'il'o'n aŭ kuler'eg'o'n, la hund'o al'kur'eg'is hast'e kaj jelp'ant'e la pord'o'n.

La temp'o'j ad'e kaj sen'ĉes'e mal'pli'bon'iĝ'is por Rip'o Van-Vinklo dum'e ke la jar'o'j de li'a ge'edz'iĝ'a ekzist'o ad'e kaj sen'ĉes'e pli'nombr'iĝ'is. Aĝ'o ne mal'akr'ig'as akr'a'n humor'o'n kaj akr'a lang'o est'as la sol'a rand'o'hav'a il'o kiu pli'akr'iĝ'as pro util'ig'o. Dum long'a temp'o li kutim'is si'n konsol'i, post el'dom'a for'pel'iĝ'o, part'o'pren'ant'e en spec'o de klub'o de saĝ'ul'o'j, filozof'o'j kaj ceter'a'j vilaĝ'a'j sen'okup'ul'o'j kiu'j kun'ven'is sur benk'o star'ant'a antaŭ mal'grand'a gast'ej'o ornam'it'a per ruĝ'vang'a portret'o pri Li'a Reĝ'a Moŝt'o Georg'o la Tri'a. Tie ili kutim'is sid'i sub'ombr'e daŭr'e de long'a sen'zorg'a somer'tag'o, parol'ant'e sen'entuziasm'e pri vilaĝ'a'j klaĉ'aĵ'o'j aŭ rakont'ant'e sen'fin'a'j'n dorm'ig'a'j'n anekdot'o'j'n pri nenio. Sed valor'int'us ŝtat'ist'a'n salajr'o'n la bon'ŝanc'o aŭskult'i la profund'a'j'n diskut'o'j'n okaz'int'a'j'n foj'foj'e kiam mal'nov'a ĵurnal'o hazard'e ating'is ili'a'j'n man'o'j'n per'e de preter'pas'int'a vojaĝ'int'o. Kiel solen'e ili aŭskult'is ties en'hav'aĵ'o'n tren'parol'e deklam'at'a'n de Deriko Van-Bumelo, la lern'ej'estr'o, elegant'a, lert'a vir'et'o kiu al'front'is tut'e sen'tim'e la plej gigant'a'j'n vort'o'j'n de la vort'ar'o. Kaj kiel saĝ'e ili kun'medit'ad'is pri publik'a'j event'o'j jam okaz'int'a'j antaŭ plur'a'j monat'o'j.

La opini'o'j'n de tiu konsili'o en'tut'e estr'is Nikola'o Vedero, vilaĝ'a patriark'o kaj mastr'o de la gast'ej'o antaŭ kies pord'o li sid'is de la maten'o ĝis la nokt'o, mov'iĝ'ant'e nur sufiĉ'a'distanc'e por rest'i sub la ombr'o de grand'a arb'o kaj evit'i si'n sun'brul'ig'i. Efektiv'e, la najbar'o'j sci'pov'is kalkul'i la tag'hor'o'n laŭ li'a'j mov'o'j tiel akurat'e kiel laŭ sun'horloĝ'a'j indik'o'j. Ver'e est'as ke preskaŭ neniam li aŭd'iĝ'is parol'ant'e, prefer'ant'e fum'i sen'ĉes'e si'a'n pip'o'n. Li'a'j adept'o'j tamen (ĉar ĉiu grand'a hom'o hav'as si'a'j'n adept'o'j'n) kompren'is li'n bon'eg'e kaj sukces'is ek'sci'i li'a'j'n opini'o'j'n.

Kiam mal'plaĉ'is al li legat'a aŭ rakont'at'a tem'o, laŭoniobserve, li fum'is la pip'o'n ard'e kaj el'ig'is mal'long'a'j'n, oft'a'j'n, koler'a'j'n blov'aĵ'o'j'n. Se la tem'o tamen plaĉ'is al li, li en'spir'is la fum'o'n mal'hast'e kaj trankvil'e, ĝi'n el'blov'ant'e en mal'pez'a'j seren'a'j nub'et'o'j. Foj'e, for'pren'ant'e la pip'o'n el'buŝ'e, las'ant'e la bon'odor'a'n vapor'o'n kirl'iĝ'i ĉirkaŭ'naz'e, li kap'jes'is solen'e en sign'o de nepr'a aprob'o.

[pg 005]

El tiu sekur'ej'o tamen Rip'o'n temp'o'fin'e for'pel'is li'a meger'a edz'in'o, subit'e inter'romp'int'e la trankvil'o'n de la kun'ven'o kaj mal'laŭd'int'e ties an'o'j'n. Nek tiu eminent'ul'o Nikola'o Vedero sci'pov'is evit'i la lang'o'bat'ad'o'n kiu'n trud'is al li la terur'a diabl'in'o, kondamn'e dir'ant'e ke la gast'ej'estr'o respond'ec'as pri la sen'okup'ec'o de ŝi'a edz'o.

La kompat'ind'a'n Rip'o'n preskaŭ en'tut'e mal'esper'ig'is la afer'o. Li'a sol'a rimed'o eskap'i bien'a'n labor'o'n kaj edz'in'a'n kri'ad'o'n est'is en'man'ig'i la paf'il'o'n kaj for'vag'i en la arb'ar'o'n. Tie li kutim'is sid'iĝ'i arb'o'baz'e kaj divid'i la en'hav'aĵ'o'n de si'a dors'o'sak'o kun Lup'o kiu'n li kondolenc'is kiel kun'viktim'o'n de persekut'ad'o. "Estim'at'a Lup'o," li dir'is, "vi'a mastr'in'o hund'o'viv'ig'as vi'a'n viv'o'n. Sed ne mal'trankvil'iĝ'u pri tio, kar'a kun'aĵ'o. Daŭr'e de mi'a viv'ad'o neniam mank'os al vi apud'star'ant'a amik'o!" Lup'o vost'o'jes'is, en'rigard'is sopir'e la mastr'a'n vizaĝ'o'n kaj, se ebl'as al hund'o'j sent'i kompat'o'n, mi opini'as sincer'e ke tiu plen'kor'e kun'spert'is la emoci'o'n.

Okaz'e de long'a, bel'a, aŭtun'tag'a vag'promen'ad'o tiu'spec'a, sen'konsci'e Rip'o sur'grimp'is unu el la plej alt'a'j part'o'j de Katskila-Mont'ar'o kie li okup'iĝ'is pri sciur'ĉas'ad'o, si'a plej ŝat'at'a sport'entrepren'o, kaj la silent'a'j sol'ec'ej'o'j eĥ'is kaj re'eĥ'is li'a'n paf'il'bru'ad'o'n. Anhel'ant'e, lac'iĝ'int'e, li si'n mal'supr'e'n'ĵet'is mal'fru-post'tag'mez'e sur verd'a'n ter'alt'aĵ'o'n, kovr'it'a'n de mont'ar'a herb'ar'o, situ'ant'a'n sur klif'eg-rand'o. Tra inter'arb'a mal'ferm'aĵ'o li pov'is super'spekt'ad'i tut'a'n mal'supr'e'kuŝ'ant'a'n pejzaĝ'o'n etend'iĝ'ant'a'n trans mult'a'j'n mejl'o'j'n da fer'til'a'j arb'ar'o'j. Li vid'is for'distanc'e la sinjor'a'n Hudson'o'n, mov'iĝ'ant'a'n eg'e, eg'e mal'supr'e de li laŭ si'a silent'a sed moŝt'a flu'voj'o, el'montr'ant'a'n reflekt'o'n de purpur'a nub'o aŭ vel'o'n de mal'hast'a boat'et'o halt'int'a por dorm'paŭz'o divers'lok'e sur ĝi'a vitr'o'bril'a surfac'o, tiam mal'aper'ant'a'n fin'fin'e en la blu'a alt'aĵ'ar'o.

Ali'flank'e li en'rigard'is profund'a'n, sovaĝ'a'n, sol'ec'a'n, dik'vil'a'n abism'o'n kies fund'o'n plen'ig'is fal'int'a'j klif'er'o'j kaj kiu'n apenaŭ ating'is la reflekt'it'a'j radi'o'j de la sub'ir'ant'a sun'o. Dum kelk'e da temp'o Rip'o rest'is kuŝ'ant'e, pri'medit'ant'e tiu'n vid'aĵ'o'n. Iom'post'iom'e la vesper'o antaŭ'e'n'ven'is. La mont'o'j komenc'is ĵet'i si'a'j'n long'a'j'n blu'a'j'n ombr'o'j'n trans la val'o'j'n. Pri'konsci'int'e ke la ĉiel'o nokt'iĝ'os jam long'e antaŭ ol li pov'os ating'i la vilaĝ'o'n, li suspir'is fort'a'son'e, antaŭ'pens'ant'e pri la terur'o'j kiu'j'n est'ig'os por li re'a renkont'iĝ'o kun Sinjor'in'o Van-Vinklo.

En la moment'o kiam li ek'e entrepren'is mal'supr'e'n'ir'i li aŭd'is mal'proksim'a'n voĉ'o'n kri'eg'i: "Rip'o Van-Vinklo! Rip'o Van-Vinklo!" Li ĉirkaŭ'rigard'is sed nenio'n vid'is krom korv'o flug'ant'a sol'ec'e trans la mont'o'n. Opini'ant'e ke li'n tromp'is iu fantazi'o, li for'turn'iĝ'is cel'e de'nov'e al mal'supr'e'n'ir'i kiam li re'aŭd'is tra la silent'a vesper'aer'o la sam'a'n kri'ad'o'n: "Rip'o Van-Vinklo! Rip'o Van-Vinklo!"

Sam'temp'e Lup'o hirt'ig'is la dors'a'n har'ar'o'n kaj, graŭl'ant'e mal'laŭt'e al'ir'is kaŭr'ant'e la mastr'a'n flank'o'n, en'rigard'ant'e tim'e la valet'o'n. Nun Rip'o sent'is ek'reg'i li'n mal'preciz'a'n anksi'ec'o'n. Li rigard'is mal'trankvil'eg'e en la sam'a direkt'o kaj ek'vid'is strang'a'n figur'o'n[pg 006] supr'e'n'ven'ad'i labor'e laŭ la rok'ar'o, antaŭ'e'n'klin'iĝ'ant'e sub la pez'o de iu sur'dors'a ŝarĝ'o. Surpriz'is Rip'o'n vid'i hom'a'n est'aĵ'o'n en tiu sol'ec'a kaj mal'frekvent'at'a ej'o. Supoz'ant'e tamen ke tem'as pri sam'region'an'o bezon'ant'a help'o'n li hast'is mal'supr'e'n'grimp'i por apog'i tiu'n.

Al'ven'int'e pli proksim'e li eĉ pli surpriz'iĝ'is pro la mal'kutim'a aspekt'o de la ne'kon'at'o. Tiu est'is mal'alt'a kvadrat'formul'o hav'ant'a dik'a'n vepr'a'n har'ar'o'n kaj griz'iĝ'int'a'n barb'o'n. Li vest'iĝ'is laŭ la antikv'a Nederland'a mod'o, sur'port'ant'e sen'manik'a'n veŝt'o'n ĉirkaŭ'lig'it'a'n ĉe'tali'e kaj plur'a'j'n ĝis'genu'a'j'n pantalon'o'j'n (el kiu'j la ekster'a est'is eg'e ampleks'a) ornam'it'a'j'n laŭ'flank'e per buton'vic'o'j kaj ĉe'genu'e per ŝtof'puf'aĵ'o'j. Li port'is sur'ŝultr'e pez'a'n barel'et'o'n, laŭ'ŝajn'e plen'ig'it'a'n je alkohol'aĵ'o, kaj per'gest'e invit'is Rip'o'n al'proksim'iĝ'i kaj kun'sub'ten'i la ŝarĝ'o'n. Kvankam iom timid'a kaj mal'fid'ant'e la nov'a'n kon'at'o'n, Rip'o konsent'is kun si'a kutim'a entuziasm'o kaj, reciprok'e apog'ant'e unu la ali'a'n, ili supr'e'n'grimp'is laŭ mal'larĝ'a ravin'et'o, ver'ŝajn'e la sek'a flu'ej'o de mont'o'torent'o.

Dum ili supr'e'n'grimp'is Rip'o aŭd'is de temp'o al temp'o long'a'j'n rul'iĝ'ant'a'j'n sonor'ad'o'j'n, kvazaŭ for'a'n tondr'ad'o'n, sen'dub'e el'font'int'a'j'n profund'a'n ravin'o'n aŭ fend'eg'o'n situ'ant'a'n inter alt'a'j rok'o'j ĝis kiu'j ili'a mal'facil'a ir'voj'o ili'n konduk'is. Li paŭz'is moment'o'n, supoz'ant'e ĝi'n la murmur'ad'o de unu el tiu'j efemer'a'j fulm'pluv'eg'o'j tiel oft'e okaz'ant'a'j alt'a'mont'ar'e, tiam antaŭ'e'n'ir'is. Tra'pas'int'e la ravin'o'n ili ating'is amfiteatr'o'aspekt'a'n valet'o'n ĉirkaŭ'at'a'n de perpendikular'a'j klif'eg'o'j preter kies rand'o'j pend'ig'is si'a'j'n branĉ'o'j'n sur'supr'aĵ'a'j arb'o'j, rezult'e de kio la vojaĝ'ant'o nur mal'oft'e ek'vid'is er'et'o'j'n da blu'a ĉiel'o kaj klar'a vesper'nub'o. Dum la tut'a temp'o Rip'o kaj li'a kun'ir'ant'o pen'ad'is silent'e ĉar, kvankam la help'ant'o sci'vol'em'is ek'sci'i por kiu cel'o la ne'kon'at'o entrepren'is port'i alkohol'aĵ'barel'o'n laŭ la sovaĝ'a mont'o, tiu'last'a tamen hav'is iom strang'a'n kaj mal'kompren'ebl'a'n manier'o'n kiu est'ig'is mir'o'n kaj brems'is inter'kon'iĝ'o'n.

Kiam ili en'ir'is la amfiteatr'o'n, si'n ek'vid'ig'is nov'a'j mir'ig'aĵ'o'j. Sur centr'a eben'ej'o ar'o da mal'kutim'aspekt'a'j person'o'j kegl'o'lud'ad'is. Ili vest'iĝ'is en kurioz'a pas'int'epok'a mod'o. Iu'j sur'port'is mal'long'a'j'n Renesanc'stil'a'j'n jak'o'j'n; ali'a'j prefer'is sen'manik'a'j'n jak'o'j'n kaj kun'port'is long'a'j'n tranĉ'il'o'j'n en si'a'j zon'o'j; preskaŭ ĉiu'j el'montr'is ampleks'a'j'n ĝis'genu'a'j'n pantalon'o'j'n, konform'e al la jam anonc'it'a mod'o de la gvid'ant'o.

Strang'a'j est'is ankaŭ la mien'o'j. Unu hav'is grand'a'n kap'o'n, larĝ'a'n vizaĝ'o'n kaj et'a'j'n pork'a'j'n okul'o'j'n. Ali'a vizaĝ'o ŝajn'is konsist'i en'tut'e el naz'o kaj kron'iĝ'is per blank'a suker'blok'simil'a ĉapel'o ornam'it'a de et'a ruĝ'a kok'vost'o. Ĉiu'j sur'port'is barb'o'j'n mal'sam'form'a'j'n kaj -kolor'a'j'n.

Unu el tiu'j ŝajn'is est'i la estr'o. Dik'a, mal'jun'a sinjor'o kun veter'bat'it'a vizaĝ'o, li sur'port'is laĉ'it'a'n jak'o'n, larĝ'a'n zon'o'n kun mal'long'a kurb'iĝ'int'a glav'o, alt'a'n kron'hav'a'n ĉapel'o'n kun plum'o, ruĝ'a'j'n ŝtrump'o'j'n kaj alt'kalkan'um'a'j'n ŝu'o'j'n ornam'it'a'j'n de kokard'o'j.[pg 007] La tut'a lud'ant'ar'o memor'ig'is Rip'o'n pri la figur'o'j aper'ant'a'j en mal'nov'a Flandr'a pentr'aĵ'o pend'ant'a en la salon'o de Pastor'o Van-Ŝajko, la vilaĝ'a preĝ'ej'estr'o, kun'port'it'a el Nederland'o epok'e de la koloni'ad'o.

La plej strang'a aspekt'o de la afer'o, laŭ Rip'o, est'is tio ke, kvankam la lud'ant'o'j ver'ŝajn'e distr'iĝ'is, ili el'montr'is la plej serioz'a'j'n mien'o'j'n kaj est'ig'is la plej mister'a'n silent'o'n, far'iĝ'ant'e la plej mal'feliĉ'a fest'ant'ar'o kiu'n li iam vid'is. Inter'romp'is la silent'o'n de la okaz'aĵ'o nenio krom la bru'o de la kugl'o'j kiu'j, rul'iĝ'ant'e, eĥ'is laŭ'mont'ar'e kiel muĝ'ant'a'j tondr'o'j'krak'o'j.

Kiam Rip'o kaj li'a kun'ir'ant'o ating'is ili'n, subit'e tiu'j ĉes'is lud'i kaj fiks'rigard'is la nov'al'ven'int'o'j'n kun tiel statu'manier'a sen'mov'iĝ'o kaj tiel strang'a'j, krud'a'j, sen'entuziasm'a'j mien'o'j ke la kor'o de Rip'o ŝancel'iĝ'is en li'a brust'o kaj li'a'j genu'o'j inter'martel'iĝ'is. Li'a kun'ul'o nun mal'plen'ig'is la barel'et'o'n je ties en'hav'aĵ'o, el'verŝ'ant'e tiu'n en grand'a'j'n flakon'o'j'n kaj indik'ant'e per'gest'e ke Rip'o ili'n dis'don'u al la lud'ant'ar'o. Tem'ant'e kaj trem'ant'e, li obe'is. Tiu'j trink'is la alkohol'aĵ'o'n en nepr'a silent'o, tiam re'aktiv'ig'is si'a'n lud'ad'o'n.

Iom'post'iom'e mal'pli'grand'iĝ'is la mir'o kaj anksi'ec'o de Rip'o. Li eĉ kuraĝ'is, kiam neniu li'n rigard'is, gust'um'i la trink'aĵ'o'n kiu, li ek'konsci'is, hav'is preskaŭ la sam'a'n sapor'o'n kiel bon'kvalit'a Holand'o-Ĝin'o. Li est'is de'nask'a soif'ul'o kaj baldaŭ ne rezist'is al la tent'o de'nov'e trink'i. Unu ĉerp'o invit'is ceter'a'n kaj li ripet'is tiel oft'e si'a'j'n vizit'o'j'n al la flakon'o ke temp'o'fin'e li'a'j sens'o'j super'fort'iĝ'is, li'a'j okul'o'j naĝ'um'is en la kap'o kiu grad'o'n post grad'o antaŭ'e'n'klin'iĝ'is ĝis kiam fin'fin'e li profund'e ek'dorm'is.

Vek'iĝ'int'e, li konsci'is situ'i sur la sam'a verd'a alt'aĵ'o de kie li unu'a'foj'e ek'vid'is la mal'jun'ul'o'n supr'e'n'grimp'ad'i el la valet'o. Li frot'is la okul'o'j'n: maten'a sun'o bril'is; la bird'o'j salt'et'is kaj kvivit'is; agl'o rad'flug'is supr'e, al'front'ant'e pur'a'n mont'o'zefir'o'n. "Cert'e," pens'is Rip'o, "mi ne dorm'is ĉi-tie la tut'a'n nokt'o'n!" Li ek'memor'is la antaŭ'dorm'a'j'n okaz'int'aĵ'o'j'n: la strang'ul'o'n kun la alkohol'aĵ'barel'et'o; la mont'o'ravin'o'n; la sovaĝ'a'n re'tir'iĝ'ej'o'n inter la rok'o'j; la ve'aspekt'a'n kugl'o'lud'ant'ar'o'n; la flakon'o'n. "Ho, tiu flakon'o! Tiu abomen'a flakon'o!" pens'is Rip'o. "Kiu'n sen'kulp'ig'aĵ'o'n mi rakont'u al Sinjor'in'o Van-Vinklo?"

Li ĉirkaŭ'rigard'is, serĉ'ant'e si'a'n paf'il'o'n, sed anstataŭ pur'a, bon'ole'it'a bird'o'fusil'o li trov'is mal'nov'a'n musk'et'aĉ'o'n li'n apud'kuŝ'ant'a'n: rust'o'tavol'o kovr'is ĝi'a'n paf'tub'o'n, ĝi'a serur'o for'fal'is, ĝi'a'n fust'o'n verm'o'j el'manĝ'is. Li nun suspekt'is ke la serioz'mien'a'j fest'int'o'j de la mont'ar'o li'n pri'ŝerc'is kaj, doz'int'e al li fort'a'n alkohol'aĵ'o'n, for'ŝtel'is li'a'n paf'il'o'n. Al'don'e, Lup'o mal'aper'is sed ebl'as ke ĝi for'vag'is ĉas'ant'e sciur'o'n aŭ perdrik'o'n. Li fajf'vok'is la hund'o'n kaj kri'eg'is ĝi'a'n nom'o'n, sed la entrepren'o en'tut'e sen'rezult'iĝ'is. La eĥ'o'j re'son'ig'is li'a'j'n fajf'o'j'n kaj kri'eg'o'j'n sed al'ven'is nenia hund'o.

[pg 008]

Li elekt'is reviz'it'i la scen'ej'o'n de la pas'int'vesper'a kapriol'ad'o, kaj renkont'ont'e tie rest'int'a'n distr'iĝ'int'o'n, inform'iĝ'i ĉe tiu pri si'a'j paf'il'o kaj hund'o. Ek'star'iĝ'int'e por sur'voj'iĝ'i, li sent'is rigid'o'n en la artik'o'j kaj mal'facil'ec'o'n en si'a ir'kapabl'o. "Ĉi-tiu'j mont'ar'a'j lit'o'j ne konven'as al mi," pens'is Rip'o, "kaj se tiu lud'aventur'o spert'ig'os al mi reŭmat'ism'o'n, Sinjor'in'o Van-Vinklo mi'n pag'ig'os alt'prez'e."

Iom mal'facil'e li ating'is la valet'o'n kaj trov'is la ravin'o'n laŭ kiu li kaj li'a kun'ul'o supr'e'n'grimp'is la antaŭ'a'n vesper'o'n. Surpriz'eg'e, mont'a roj'o nun flu'is ŝaŭm'e mal'supr'e'n laŭ la ravin'o, salt'ant'e de rok'o al rok'o, plen'ig'ant'e la valet'o'n je babil'um'a'j murmur'ad'o'j. Li sukces'is tamen supr'e'n'grimp'aĉ'i laŭ ties bord'o'j, antaŭ'e'n'pen'ig'ant'e tra dens'aĵ'o'j de betul'o, sasafras'o kaj hamamelid'o, foj'e stumbl'ant'e aŭ implik'iĝ'ant'e en la sovaĝ'a'j vit'o'j spiral'ig'int'a'j si'a'j'n bukl'o'j'n aŭ ĉir'o'j'n de arb'o al arb'o kaj etend'int'a'j kvazaŭ'a'n kapt'o'ret'o'n laŭ li'a ir'voj'o.

Temp'o'fin'e li ating'is la lok'o'n kie antaŭ'e la ravin'o en'ir'is la klif'o'j'n en la direkt'o al la amfiteatr'o sed rest'is tie nenia'j indik'aĵ'o'j pri tia mal'ferm'aĵ'o. La rok'o'j est'ig'is alt'a'n ne'penetr'ebl'a'n mur'o'n super kiu la kaskad'o al'ven'is fal'ant'e en tavol'o da plum'a ŝaŭm'o, traf'ant'e mal'supr'e larĝ'a'n profund'a'n basen'o'n nigr'ig'it'a'n per la ombr'o'j de la ĉirkaŭ'ant'a arb'ar'o. Ĉi-tie tial neces'is ke Rip'o halt'u. De'nov'e li al'vok'is voĉ'e kaj fajf'e si'a'n hund'o'n. Respond'is al li nur la grak'ad'o de ar'o da sen'okup'a'j korv'o'j, distr'iĝ'ant'e alt'e en la aer'o super sek'a arb'o apud'star'ant'a sun'a'n klif'eg'rand'o'n kaj kiu'j, sekur'a'j en si'a alt'ej'o, ŝajn'is mal'supr'e'n'rigard'i kaj pri'mok'i la konfuz'o'n de la mal'bon'ŝanc'a vir'o.

Kio'n far'i? La maten'o for'pas'ad'is kaj Rip'o eg'e mal'sat'is ĉar mank'is al li iu ajn maten'manĝ'o. Li mal'ĝoj'iĝ'is pro la perd'o de hund'o kaj paf'il'o. Li tim'eg'is renkont'i si'a'n edz'in'o'n. Sed ne dec'as ke hom'o mal'sat'mort'u en la mont'ar'o. Li sku'is la kap'o'n, sur'ŝultr'ig'is la rust'a'n arm'il'o'n kaj, kor'sufer'ant'e pro ĝen'o kaj anksi'ec'o, ek'hejm'e'n'ir'is.

Dum li al'proksim'iĝ'is la vilaĝ'o'n li renkont'is plur'a'j'n hom'o'j'n sed re'kon'is nenia'j'n. Tio li'n surpriz'is ĉar li opini'is kon'i ĉiu'j'n tiu'region'an'o'j'n. Ceter'e, ili vest'iĝ'is mal'sam'mod'e kiel li'a kutim'o. Ĉiu'j li'n fiks'rigard'is reciprok'e surpriz'it'e kaj sen'escept'e frot'is la menton'o'n li'n ek'vid'int'e. La konstant'a ripet'ad'o de la gest'o instig'is Rip'o'n sen'atent'e ĝi'n imit'i, post kio li ek'konsci'is, mir'ind'eg'e, ke li'a barb'o aktual'e pli'long'iĝ'is je unu pied'o.

Nun li jam en'ir'is la antaŭ'kvartal'o'j'n de la vilaĝ'o. Ar'o da strang'a'j ge'knab'o'j li'n post'kur'is, kri'eg'ant'e pri'mok'ant'e, indik'ant'e per'fingr'e li'a'n griz'a'n barb'o'n. Al'don'e la hund'o'j, neniu'n el kiu'j li ident'ig'is kiel antaŭ'a'n kon'at'aĵ'o'n, post'boj'is li'n dum li preter'pas'is. La vilaĝ'o mem ŝanĝ'iĝ'int'is. Ĝi est'is pli grand'a kaj pli dens'e en'loĝ'at'a. Aper'is loĝ'dom'vic'o'j kiu'j'n li neniam antaŭ'e vid'is. Mal'aper'int'is ali'a'j dom'o'j kiu'j'n antaŭ'e li frekvent'is. Super la pord'o'j est'is skrib'it'a'j strang'a'j nom'o'j. Ĉe la fenestr'o'j el'montr'iĝ'is strang'a'j vizaĝ'o'j. Ĉio strang'is.

[pg 009]

Si'a'n mens'o'n li nun mal'fid'is. Li komenc'is dub'i ĉu li kaj la ĉirkaŭ'ant'a mond'o ne est'as sorĉ'it'a'j. Cert'e tiu-ĉi est'as li'a de'nask'a vilaĝ'o kiu'n li for'las'is nur hieraŭ. Jen el'star'as Katskila Mont'ar'o. Jen mez'distanc'e preter'flu'as la arĝent'a Hudson'o. Jen situ'as ĉiu mont'et'o, ĉiu valet'o preciz'e sam'e kiel ĉiam antaŭ'e. Rip'o eg'e perpleks'iĝ'is. "Tiu hieraŭ'vesper'a flakon'o," li pens'is, "mal'feliĉ'e konfuz'is mi'a'n kompat'ind'a'n kap'o'n!"

Nur iom mal'facil'e li trov'is la voj'o'n al'ir'ant'a'n li'a'n propr'a'n dom'o'n kiu'n li al'proksim'iĝ'is kun silent'a mir'o, atend'ant'e ĉiu'n moment'o'n aŭd'i la strid'a'n voĉ'o'n de Sinjor'in'o Van-Vinklo. Li ek'konsci'is ke la dom'o eg'e mal'kompon'iĝ'is: la tegment'o en'fal'is; la fenestr'o'j dis'iĝ'is; la pord'o'j dis'ĉarnir'iĝ'is. Du'on'grad'e mal'sat'mort'int'a hund'o aspekt'ant'a iom kiel Lup'o kaŭr'aĉ'is proksim'e al ĝi. Rip'o al'vok'is la best'o'n laŭ'nom'e, sed tiu knar'is, vid'ig'is la dent'o'j'n kaj for'ir'is. Efektiv'e tio est'is mal'afabl'eg'a ofend'o. "Eĉ mi'a hund'o," suspir'is la mal'bon'ŝanc'a Rip'o, "mi'n forges'is!"

Li en'ir'is la dom'o'n, kiu'n, ver'dir'e, Sinjor'in'o Van-Vinklo ĉiam antaŭ'e en'bon'ord'ig'is. Ĝi est'is mal'plen'a, mizer'a, ver'ŝajn'e for'las'it'a. Tiu dezert'ec'o venk'is ĉiu'j'n ge'edz'a'j'n tim'o'j'n li'a'j'n. Laŭt'e li al'vok'is si'a'j'n edz'in'o'n kaj infan'o'j'n. Dum'moment'e li'a voĉ'o son'ig'is la sol'ec'a'j'n ĉambr'o'j'n. Tiam de'nov'e ĉio silent'is.

Hast'e li el'ir'is la dom'o'n kaj eg'e rapid'e sur'voj'iĝ'is en la direkt'o al si'a antaŭ'a distr'iĝ'ej'o, la vilaĝ'a gast'ej'o. Ankaŭ tiu mal'est'is. Anstataŭ'is ĝi'n dis'fal'em'a lign'a konstru'aĵ'eg'o kun gap'ant'a'j fenestr'eg'o'j el kiu'j kelk'a'j est'is romp'it'a'j kaj ripar'it'a'j per mal'nov'a'j ĉapel'o'j kaj sub'jup'o'j. Super la pord'o est'is pentr'it'a'j la vort'o'j: "Uni'o-Hotel'o, de Jonatono Dolitlo". Anstataŭ la arb'eg'o antaŭ'e ombr'ad'int'a la antikv'a'n trankvil'a'n Nederland'a'n gast'ej'et'o'n nun el'star'is tie alt'a nud'a stang'o supr'e'kron'it'a de iu simil'ant'a ruĝ'a'n dorm'ĉap'o'n kaj mal'supr'e'n'pend'ant'e de kiu flirt'ad'is flag'o sur kiu est'is desegn'it'a mal'kutim'a kun'ig'aĵ'o da stel'o'j kaj stri'o'j. Tio ĉio strang'is kaj mal'kompren'ebl'is.

Sur la sign'o tamen li re'kon'is la ruben'ruĝ'a'n vizaĝ'o'n de Reĝ'o Georg'o sub kiu li tiel oft'e antaŭ'e fum'is trankvil'ig'a'n pip'o'n. Sed eĉ tiu-ĉi kurioz'e metamorfoz'iĝ'int'is. La ruĝ'a'n mantel'o'n anstataŭ'is blu- kaj ĉam'kolor'aĵ'o. Ne sceptr'o'n sed glav'o'n re'ten'is la man'o. Dekliv'angul'a'n ĉapel'o'n port'is la kap'o. Sub'e, pentr'it'e en grand'a'j liter'o'j, aper'is la nom'o: GENERAL'O VAŜINGTON'O.

Laŭ'kutim'e ĉirkaŭ la pord'o hom'amas'o kun'prem'iĝ'is sed Rip'o re'kon'is nenia'n vizaĝ'o'n. Ŝajn'e la karakter'o mem de la hom'o'j ŝanĝ'iĝ'is. Ĝi hav'is aktiv'a'n, okup'at'a'n, disput'em'a'n kvalit'o'n anstataŭ la kutim'a'j flegm'o kaj dorm'em'a trankvil'o. Van'e li serĉ'is la saĝ'a'n Nikola'o'n Vederon, kun li'a larĝ'a vizaĝ'o, du'obl'a menton'o kaj bel'a long'a pip'o, el'ig'ant'a'n ne sen'cel'a'j'n diskurs'o'j'n sed tabak'a'j'n fum'nub'o'j'n. Van'e li serĉ'is Van-Bumelon, la lern'ej'estr'o'n, dis'e inform'ant'a'n pri la en'hav'aĵ'o de mal'nov'eg'a ĵurnal'o. Anstataŭ'e mal'dik'a galulo, kun poŝ'o'j plen'ig'it'a'j je flug'foli'o'j, bombast'ad'is fervor'e pri civit'an'rajt'o'j, elekt'o'j, kongres'an'o'j, liber'ec'o, Bunker-Mont'et'o, hero'o'j de sep'dek ses kaj ali'a'j vort'o'j[pg 010] kiu'j konsist'ig'is por la mistifik'it'a Sinjor'o Van-Vinklo nepr'e Babel'a'n ĵargon'o'n.

La aspekt'o de Rip'o, kun li'a long'a griz'ig'it'a barb'o, li'a rust'a paf'il'o, li'a krud'a vest'aĵ'ar'o kaj la arme'o da vir'in'o'j kaj infan'o'j li'n post'sekv'ant'a'j ĉe'kalkan'e baldaŭ atent'ig'is la tavern'a'j'n politik'ist'o'j'n. Ili ĉirkaŭ'amas'iĝ'is li'n, okul'kontrol'ant'e li'n eg'e sci'vol'em'e de kap'o al pied'o. La orator'o al'ven'is li'n hast'a'cel'e kaj, iom li'n apart'ig'ant'e, demand'is "por kiu parti'o li vot'is?" Rip'o li'n fiks'rigard'is kun sen'pens'a stult'ec'o. Ali'a mal'alt'a sed aktiv'a ul'et'o al'tir'is li'a'n brak'o'n kaj lev'iĝ'int'e pied'pint'e'n, demand'is apud'orel'e "ĉu li est'as Federal'ist'o aŭ Demokrat'o?" Sam'e kiel antaŭ'e Rip'o ne sukces'is kompren'i la demand'o'n. Sci'ŝajn'a si'n'admir'a mal'jun'ul'o, sur'port'ant'e dekliv'angul'a'n ĉapel'o'n, mal'ferm'is voj'o'n tra la hom'amas'o, dum la tra'pas'ad'o per'kubut'e situ'ig'ant'e apart'a'j'n hom'o'j'n dekstr'a- kaj mal'dekstr'a'flank'e'n. Si'n ek'star'ig'int'e antaŭ Van-Vinklo, ark'ig'int'e unu brak'o'n, ripoz'ig'int'e la ali'a'n sur si'a'n lam'baston'o'n, sam'temp'e dum li'a'j akr'avid'a'j okul'o'j kaj akr'angul'a ĉapel'o kvazaŭ penetr'is la anim'o'n mem de la re'ven'int'o, li demand'is grav'ton'e "kio li'n al'ven'ig'is al la elekt'o kun'port'ant'a'n paf'il'o'n sur'ŝultr'e kaj post'sekv'at'a'n de kanajl'ar'o kaj ĉu li cel'as est'ig'i tumult'o'n en la urb'o?"

"Ho, ve! Sinjor'o'j," lament'is Rip'o, iom konstern'it'e, "mi est'as simpl'a pac'em'a vir'o, de'nask'a ĉi-lok'an'o, lojal'a serv'ant'o de la reĝ'o, Di'o ben'u li'n!"

La ĉirkaŭ'ant'o'j el'ig'is ĝeneral'a'n kri'eg'o'n. "Lojal'ist'o! Lojal'ist'o! Spion'o! Rifuĝ'int'o! For'ig'u li'n! Li hast'e for'ir'u!" Nur eg'e mal'facil'e la si'n'admir'ant'o sur'port'ant'a la oblikv'angul'a'n ĉapel'o'n re'pac'ig'is la spekt'ant'ar'o'n kaj, dek'obl'e pli'solen'ig'int'e la frunt'o, de'nov'e demand'is al la ne'kon'at'a kulp'int'o kial li tie'n al'ven'is kaj kiu'n li serĉ'as? La kompat'ind'ul'o deklar'is humil'e ke li nepr'e ne cel'as est'ig'i mal'bon'o'n, al'ven'int'e nur serĉ'e de kelk'a'j najbar'o'j antaŭ'e frekvent'int'a'j la tavern'o'n.

"Nu, kiu'j ili est'as? Ili'n nom'u."

Rip'o pens'eg'is moment'o'n, tiam demand'is: "Kie est'as Nikola'o Vedero?"

Est'iĝ'is iom'temp'a silent'o. Tiam mal'jun'ul'o respond'is en mal'pez'a fajf'son'a voĉ'o. "Nikola'o Vedero! Nu, li jam mort'is kaj for'pas'is antaŭ dek ok jar'o'j! Antaŭ'e en la preĝ'ej'a tomb'o vid'iĝ'is lign'a tomb'o'sign'aĵ'o inform'ant'a pri li sed post'e ankaŭ tiu putr'is kaj for'ir'is."

"Kie est'as Brom'o Duĉero?"

"Ho, li soldat'iĝ'is komenc'e de la milit'o. Iu'j dir'as ke li mort'is okaz'e de la atak'o ĉe Ŝton'a-Kab'o. Ali'a'j dir'as ke li dron'is dum tempest'o ek'est'iĝ'int'a ĉe'baz'e de Antoni'o-Naz'o. Mi ne sci'as. Li neniam re'ven'is."

[pg 011]

"Kie est'as Van-Bumelo, la lern'ej'estr'o?"

"Ankaŭ li soldat'iĝ'is, general'iĝ'is grand'honor'e, kaj nun posten'ul'as en Kongres'o."

La kor'o de Rip'o mort'um'is kiam li pri'aŭd'is la mal'feliĉ'ig'a'j'n ŝanĝ'o'j'n okaz'int'a'j'n en li'a hejm'vilaĝ'o kaj ĉe li'a'j hejm'amik'o'j. Li sent'is si'n sol'a en la mond'o. Ankaŭ li'n mistifik'is ĉiu respond'o ĉar tem'is pri grand'eg'a'j temp'o'tru'o'j kaj mal'kompren'ebl'a'j afer'o'j: milit'o, kongres'o, Ŝton'a Kab'o. Mank'is al li sufiĉ'e da kuraĝ'o por demand'i inform'o'j'n pri ceter'a'j amik'o'j kaj mal'esper'e li kri'eg'is: "Ĉu neniu kon'as Rip'o'n Van-Vinklon?"

"Ho, Rip'o Van-Vinklo!" ek'kri'is du-tri hom'o'j. "Ho, cert'e! Jen situ'as Rip'o Van-Vinklo tie for, si'n apog'ant'e kontraŭ'arb'e'n."

Rip'o rigard'is kaj vid'is akurat'a'n du'obl'aĵ'o'n de si en la epok'o kiam li sur'grimp'is la mont'o'n: ver'ŝajn'e tiel pigr'a'n kaj cert'e tiel mal'bon'e vest'it'a'n. Nun la kompat'ind'ul'o en'tut'e konstern'iĝ'is. Li pri'dub'is si'a'n propr'a'n ident'ec'o'n: ĉu li est'as si mem, ĉu li est'as ali'ul'o? Mez'e de tiu konstern'iĝ'o la dekliv'angul-ĉapel'ul'o demand'is kiu li est'as kaj kio est'as li'a nom'o?

"Di'o sci'as!" li ek'kri'is, sen daŭr'a pens'kapabl'o. "Mi ne est'as mi. Mi est'as iu ali'a. Jen mi est'as tie for. Ne, tiu for'ul'o est'as ali'a hom'o star'ant'a en mi'a'j ŝu'o'j. Hieraŭ'vesper'e mi est'is mi, sed mi ek'dorm'is sur'mont'e kaj oni ŝanĝ'is mi'a'n paf'il'o'n kaj ĉio ŝanĝ'iĝ'is kaj mi ŝanĝ'iĝ'is kaj nun mi ne plu sci'as kiel mi nom'iĝ'u nek kiu mi est'u!

La apud'star'ant'o'j nun komenc'is si'n rigard'u unu la ali'a'n, kap'jes'i, palpebr'um'i grav'mien'e, bat'et'i la fingr'o'j'n kontraŭ'frunt'e'n. Oni propon'is flustr'a'voĉ'e sekur'ig'i la paf'il'o'n cel'e al mal'help'i la mal'jun'ul'o'n si'n mal'bon'fart'ig'i. Aŭd'int'e tiu'n propon'o'n la si'n'admir'ant'o sur'port'ant'a la sen'simetri'a'n ĉapel'o'n iom hast'e re'tir'iĝ'is.

En tiu grav'a moment'o freŝ'vizaĝ'a bel'form'a vir'in'o si'n antaŭ'e'n'ŝov'um'is tra la hom'amas'o, cel'ant'e ek'vid'i la griz'barb'a'n vir'o'n. Ŝi port'is en la brak'o'j dik'et'a'n infan'o'n kiu, ek'tim'int'e pro la aĉ'a aspekt'o de la griz'barb'ul'o, ek'plor'eg'is. "Silent'u, Rip'o!" ŝi kri'ordon'is. "Silent'o'n, mi pet'as, stult'ul'et'o! La mal'jun'ul'o ne vi'n difekt'os." La nom'o de la infan'o, la manier'o de ties patr'in'o, la ton'o de ŝi'a voĉ'o, ĉio aktiv'ig'is en li'a mens'o si'n'sekv'o'n da memor'aĵ'o'j. "Kio est'as vi'a nom'o, estim'at'a bon'vir'in'o?" li pet'is.

"Ĝudito Gardenjero."

"Kaj la nom'o de vi'a patr'o, kio ĝi est'is?"

"Ho, la kompat'ind'ul'o! Rip'o Van-Vinklo li nom'iĝ'is sed jam for'pas'is du'dek jar'o'j ek'de kiam li for'las'is ni'a'n hejm'o'n kun si'a paf'il'o kaj neniam post'e re'aŭd'ig'is nov'aĵ'o'j'n pri si.[pg 012] Li'a hund'o hejm'e'n're'ven'is sen li. Ĉu li si'n mort'paf'is, ĉu Indi'an'o'j li'n for'kapt'is, pri tio neniu cert'as. Mi est'is tiam nur knab'in'et'o."

Rest'is al Rip'o nur unu plu'a demand'o por star'ig'i, sed li star'ig'is ĝi'n kun hezit'a voĉ'o.

"Kie est'as vi'a patr'in'o?"

"Ho, ŝi mort'is antaŭ nur mal'long'a temp'o, romp'int'e sang'o'angi'o'n okaz'e de kverel'o kun Nov-Angli'a kolport'ist'o."

Almenaŭ tiu inform'er'o sent'ig'is al Rip'o iom da konsol'o. La honest'o vir'o ne plu kapabl'is si'n re'ten'i. Li ĉirkaŭ'brak'is kapt'o'mod'e si'a'n fil'in'o'n kaj ŝi'a'n infan'o'n. "Mi est'as vi'a patr'o!" li ek'kri'is. "Antaŭ'e Rip'o Van-Vinklo la jun'a! Hodiaŭ Rip'o Van-Vinklo la mal'jun'a! Ĉu neniu re'kon'as la kompat'ind'a'n Rip'o'n Van-Vinklon?"

Ĉiu'j star'ad'is mir'ig'it'e, ĝis kiam mal'jun'ul'in'o, el'ir'ant'e ŝancel'paŝ'e la amas'o'n, met'is la man'o'n sur'frunt'e'n kaj dum'moment'e okul'kontrol'ant'e sub ĝi la vizaĝ'o'n de Rip'o, proklam'is: "Cert'eg'e! Rip'o Vi'n-Vinklo li est'as! Rip'o mem! Bon'a'n hejm'e'n're'ven'o'n, long'temp'a najbar'o! Nu, kie vi pas'ig'is tiu'j'n du'dek long'a'j'n jar'o'j'n?"

Si'a'n aventur'o'n Rip'o rapid'e rakont'is ĉar la du'dek jar'o'j'n li pas'ig'is sam'e kiel unu nokt'o'n. La najbar'o'j fiks'rigard'is, aŭskult'ant'e la rakont'o'n. Iu'j palpebr'um'is unu al la ali'a kaj en'vang'e'n'ig'is la lang'o'n. La si'n admir'ant'o kun la dekliv'angul'a ĉapel'o, al're'ven'int'e la scen'ej'o'n nur fin'e de ĉiu danĝer'o, mal'gaj'ig'is la buŝ'o'n kaj ŝancel'is la kap'o'n, respond'e al kio okaz'is ĝeneral'a kap'ŝancel'iĝ'o tra la tut'a kun'ven'int'ar'o.

Tiu'j kun'konsent'is tamen ag'i laŭ la opini'o de Petr'o Vanderdonko kiu'n ili vid'is ĵus tiam antaŭ'e'n'ven'i mal'rapid'e laŭ la voj'o. Li est'is post'e'ul'o de la sam'nom'a histori'ist'o kiu verk'is unu el la plej fru'a'j raport'o'j pri la provinc'o. Petr'o, la plej aĝ'a loĝ'ant'o de la vilaĝ'o, est'is bon'e inform'it'a pri ĉiu'j mir'ind'a'j okaz'int'aĵ'o'j kaj tradici'o'j de la region'o. Tuj li memor'is Rip'o'n kaj konfirm'is en eg'e kontent'ig'a manier'o la raport'o'n de tiu. Li cert'ig'is al la vilaĝ'an'o'j tio'n ke, laŭ inform'o trans'don'it'a al li far'e de li'a histori'ist'a antaŭ'ul'o, ek'de ĉiam strang'a'j est'aĵ'o'j hant'is Katskilajn Mont'o'j'n. Ekzempl'e, la mult'fam'a Hendriko Hudson'o, unu'a mal'kovr'int'o de la river'o kaj la region'o, rendevu'as en tiu lok'o ĉiu'j'n du'dek jar'o'j'n kun la ŝip'an'ar'o de Du'o'n-Lun'o, tiel sukces'ant'e reviz'it'i la ag'ad'ej'o'n de si'a antaŭ'a entrepren'ad'o kaj pri'zorg'i la river'o'n kaj la urb'o'n port'ant'a'j'n li'a'n nom'o'n. Al'don'ekzempl'e, la patr'o de Petr'o vid'is ili'n foj'e, vest'it'a'j'n laŭ antikv'a Nederland'a mod'o kaj lud'kugl'ant'a'j'n en la mont'o'val'et'o. Petr'o aŭd'is propr'a'person'e iu'n somer'a'n post'tag'mez'o'n ili'a'j'n for'a'j'n tondr'o'krak'son'a'j'n kugl'o'pilk'o'j'n.

Por mal'long'ig'i long'a'n histori'o'n, la kun'iĝ'int'ar'o dis'kun'iĝ'is, prefer'ant'e okup'iĝ'i de'nov'e pri la pli grav'a'j afer'o'j de la elekt'o. La fil'in'o de Rip'o li'n hejm'e'n'konduk'is ĉe si. Ŝi[pg 013] pri'dispon'is komfort'a'n bon'mebl'it'a'n dom'et'o'n kaj dik'a'n gaj'a'n kultiv'ist'a'n edz'o'n kiu'n Rip'o re'kon'is kiel unu el la bub'o'j antaŭ'e sur'grimp'ad'int'a'j li'a'n dors'o'n. Rilat'e al la fil'o kaj hered'ont'o de Rip'o, kiu est'is la du'obl'ul'o de la patr'o kaj kiu vid'iĝ'is antaŭ'e si'n apog'ant'e kontraŭ'arb'e'n, tiu dung'iĝ'is kiel labor'ist'o sur la famili'a bien'o. Li el'montr'is tamen hered'a'n prefer'o'n okup'iĝ'i pri ĉio ajn krom si'a'j propr'a'bien'a'j dev'o'j.

Rip'o nun re'aktiv'ig'is si'a'j'n antaŭ'a'j'n promen'ad'o'j'n kaj kutim'o'j'n. Baldaŭ li re'renkont'is mult'a'j'n antaŭ'a'j'n kun'ul'o'j'n, kvankam ili iom'eg'e sufer'is pro uz'difekt'ad'o kaj temp'o'erod'ad'o, kaj li komenc'is prefer'i amik'iĝ'i kun la nov'eminent'iĝ'ant'a generaci'o ĉe kiu li baldaŭ si'n eg'e estim'ig'is.

Hav'ant'e nenio'n far'ot'a'n ĉe'hejm'e, ating'int'e tiu'n feliĉ'a'n aĝ'o'n kiam vir'o rajt'as sen'okup'iĝ'i sen'riproĉ'e, li re'pren'is de'nov'e si'a'n sur'benk'a'n sid'lok'o'n ĉe la gast'ej'a pord'o kaj eminent'iĝ'is kiel unu el la patriark'o'j de la vilaĝ'o kaj kronik'ist'o'j pri la for'pas'int'a'j "antaŭ'milit'a'j" jar'o'j. Neces'is al li iom da temp'o antaŭ ol pov'i si'n ĝis'dat'ig'i pri aktual'a'j klaĉ'aĵ'o'j aŭ ek'kompren'i la strang'a'j'n event'o'j'n okaz'int'a'j'n dum li'a dorm'ad'o: ekzempl'e, tio'n ke okaz'is sen'de'pend'ec'a milit'o; ke la land'o mal'jung'iĝ'is dis'de mal'nov'a Angli'o; ke, anstataŭ est'i serv'ant'o de Li'a Reĝ'a Moŝt'o Georg'o la Tri'a li nun est'is liber'a civit'an'o de Unu'iĝ'int'a'j Ŝtat'o'j.

Efektiv'e, Rip'o neniel est'is politik'ist'o. Ŝtat'a'j kaj imperi'a'j ŝanĝ'o'j neniel li'n afekci'is. Rest'is tamen unu speci'o de despot'ism'o sub kiu li long'e sufer'is: vir'in'jup'a reg'ad'o. Feliĉ'e, tio nun fin'iĝ'is. Li for'ig'is la kol'o'n el la jug'o de la ge'edz'a viv'o. Li rajt'is for'las'i kaj re'ven'i la hejm'o'n laŭ'vol'e sen tim'i la tiran'ec'o'n de Sinjor'in'o Van-Vinklo. Tamen kiam ajn oni menci'is ŝi'a'n nom'o'n, li ŝancel'is la kap'o'n, lev'is la ŝultr'o'j'n, rigard'is ĉiel'direkt'e'n: kondut'o kiu interpret'ebl'is kiel aŭ rezignaci'o pri li'a sort'o aŭ ĝoj'o pri li'a sav'o.

Li kutim'is rakont'i si'a'n histori'o'n al ĉiu fremd'ul'o al'ven'int'a la gast'ej'o'n de S-ro Dolitlo. Komenc'a'etap'e, laŭ oni'a observ'o, li iom ŝanĝ'is divers'a'j'n detal'o'j'n okaz'e de ĉiu nov'a rakont'ad'o, pro tio sen'dub'e ke li nur tre last'a'temp'e vek'iĝ'is. Fin'fin'e tamen la event'o konkret'iĝ'is en la rakont'o'n kiu'n mi ĵus raport'is kaj ĉiu'j vir'o'j, vir'in'o'j kaj infan'o'j de la region'o ĝi'n parker'ig'is. Iu'j ĉiam pretend'is dub'i ties ver'o'n, deklar'ant'e ke Rip'o frenez'iĝ'is kaj ke raport'ant'e pri la afer'o li ĉiam mal'konstant'as. La mal'jun'a'j Nederland'a'j loĝ'ant'o'j tamen, preskaŭ sen'escept'e, bon'vol'is ĝi'n kred'i. Eĉ hodiaŭ, kiam ajn ili aŭd'as somer'post'tag'mez'a'n fulm'o'tondr'o'n en Katskilaj Mont'o'j, ili dir'as ke Hendriko Hudson'o kaj li'a ŝip'an'ar'o lud'kugl'as. Komun'a dezir'o de ĉiu'j vir'in'reg'at'a'j edz'o'j de la region'o est'as, kiam la viv'o tro monoton'iĝ'as, ek'pov'i trink'i trankvil'ig'a'n ĉerp'o'n el la flakon'o de Rip'o Van-Vinklo.


[pg 014]

AL LA LEG'ANT'O

Estim'at'a kaj Kar'a Leg'ant'o! Ĉu iam perfid'a mal'san'o vi'n embusk'is mez'e de agrabl'a ekskurs'o? Ĉu ĝi stumbl'ig'is vi'a'j'n kalkan'o'j'n kaj izol'ig'is vi'n en la sol'ec'o de gast'ej'a ĉambr'o, nombr'ant'a'n la lac'ig'a'j'n hor'o'j'n dum tiu'j preter'pas'is? Se jes, vi sci'pov'os mi'n kompat'i. Jen mi est'as, inter'romp'it'e dum la evolu'o de mi'a ekskurs'o sur la bel'a'j bord'o'j de Rejn'o-River'o kaj en'lit'ig'it'e pro mal'bon'fart'o en tiu-ĉi mal'nov'a land'lim'a urb'o Majenc'o. Mi el'ĉerp'is ĉiu'n distr'iĝ'rimed'o'n. Mi kon'as la voĉ'o'n de ĉiu horloĝ'o kiu anonc'as kaj la son'o'n de ĉiu sonor'il'o kiu sonor'as en la lok'o. Mi sci'as preciz'e en kiu sekund'o aŭskult'i la unu'a'n ek'bat'o'n de la Prus'a tambur'o kiu al'vok'as la garnizon'o'n al la parad'ej'o, aŭ je kiu hor'o atend'i la for'a'n muz'ik'o'n de la Aŭstri'a milit'band'o. Ĉiu'j tiu'j fin'est'iĝ'is lac'ig'a'j por mi. Eĉ la bon'e kon'at'a promen'paŝ'ar'o de mi'a kurac'ist'o dum li laŭ'ir'as mal'rapid'e la koridor'o'n, efektiv'ig'ant'e kurac'ad'o'n en la grinc'ad'o mem de si'a'j ŝu'o'j, ne plu est'ig'as plaĉ'a'n inter'romp'o'n al la monoton'ec'o de mi'a apartament'o.

Dum iom da temp'o mi entrepren'is ĉarm'i la lac'ig'a'j'n hor'o'j'n lern'ant'e la German'a'n lingv'o'n sub la estrad'o de Katarino, la bel'a fil'in'et'o de mi'a gast'ig'ant'o. Baldaŭ tamen mi konsci'is ke eĉ la German'a ne hav'as sufiĉ'a'n fort'o'n por kontent'ig'i mal'vigl'a'j'n orel'o'j'n kaj la konjug'ad'o de la verb'o ich liebe pov'us sen'potenc'iĝ'i, kiel ajn roz'kolor'a'j est'u la ĝi'n el'dir'ant'a'j lip'o'j.

Mi dezir'is leg'i sed mi'a mens'o mal'konsent'is koncentr'iĝ'i. Mi kontrol'is volum'o'n post volum'o sed ili'n for'ĵet'is kun mal'plezur'o. "Nu, tial," dir'is mi temp'o'fin'e, sen'esper'ig'it'e, "se mi ne kapabl'as leg'i libr'o'n, mi verk'u unu." Neniam ek'koncept'iĝ'is pli bon'ŝanc'a ide'o. Tuj ĝi hav'ig'is al mi okup'iĝ'o'n kaj distr'iĝ'o'n. Verk'i libr'o'n konsider'iĝ'is en mal'nov'a'j temp'o'j kiel labor'a kaj mal'facil'a entrepren'o, ĉar oni nom'is "verk'o" la plej sen'grav'ec'a'n el'pens'aĵ'aĉ'o'n kaj la mond'o parol'is kun mir'o kaj pietat'o pri "la labor'o de la saĝ'em'ul'o'j". Tiu'j'n afer'o'j'n oni pli bon'e kompren'as hodiaŭ.

Dank'e al la pli'bon'ig'o'j okaz'ig'it'a'j en ĉiu'j spec'o'j de fabrik'ad'o, la libr'o'far'a art'o jam si'n kon'ig'is eĉ en si'a'j plej mal'alt'nivel'a'j detal'et'o'j. Ĉiu est'as aŭtor'o. La sen'okup'ul'o'j skrib'aĉ'as foliant'o'j'n por pas'ig'i la temp'o'n. Jun'a'j ĝentleman'o'j ĵet'verk'as par'o'n da dozavoj dum la paŭz'interval'o'j de la sport'sezon'o. La jun'ul'in'o est'ig'as si'a'n volum'ar'o'n kun la sam'a facil'o kun kiu ŝi'a av'in'o fabrik'is ar'o'n da seĝ'mal'supr'aĵ'o'j.

Tial ankaŭ mi ek'sent'is la dezir'o'n verk'i libr'o'n kaj la leg'ont'o konsci'os facil'e ke kontent'ig'i la dezir'o'n ne est'is mal'facil'a afer'o. Mi serĉ'fos'is mi'a'n tek'o'n kaj serĉ'kontrol'is inter mi'a'j memor'aĵ'o'j tiu'j'n ŝveb'ant'a'j'n material'o'j'n kiu'j'n hom'o kutim'e kolekt'as vojaĝ'ant'e, kaj mi ili'n aranĝ'is en ĉi-tiu verk'et'o.

Ĉar mi konsci'as ke ni viv'as en rakont'dir'a kaj rakont'leg'a epok'o kaj ke la mond'o ŝat'as[pg 015] instru'iĝ'i per'e de apologi'o, mi kun'resum'as en kelk'a'j'n rakont'o'j'n la lecion'o'j'n kiu'j'n plaĉ'us al mi trans'don'i. Pov'as est'i ke ili ne hav'as dis'tri'pov'o'n, mal'sam'e kiel la rakont'o'j kiu'j'n raport'as mult'a'j el mi'a'j sam'epok'ul'o'j. Tamen mi alt'taks'as ili'n pro la solid'a moral'aĵ'o kiu'n en'hav'as ĉiu el ili. Ebl'as ke tio ne vid'ebl'as en la unu'a'j leg'moment'o'j sed la leg'ant'o cert'e konsci'os pri tio ili'n fin'leg'int'a. Mi prefer'as san'ig'i la mond'o'n per mild'a'j ali'ig'aĵ'o'j, ne per per'fort'a'j doz'o'j. Efektiv'e, neces'as ke la mal'san'ul'o neniam konsci'u pri tio ke li pren'as doz'o'n. Mi lern'is almenaŭ tio'n rezult'e de mi'a'j spert'o'j sub'man'e de la estim'at'a Hipokrat'o de Majenc'o.

Mi ne favor'as tial tiu'j'n nud'vizaĝ'a'j'n rakont'o'j'n port'ant'a'j'n si'a'j'n moral'aĵ'o'j'n sur'surfac'e, fiks'rigard'ant'a'j'n sen'per'e la vizaĝ'o'n de la leg'ant'o. Ili sufiĉ'as por for'turn'i la ofend'iĝ'em'a'n leg'ant'o'n. Tut'e kontraŭ'e, mi oft'e kaŝ'is mi'a'n moral'aĵ'o'n, kamufl'ant'e ĝi'n laŭ'ebl'e plej mult'e per suker'aĵ'o'j kaj spic'aĵ'o'j por ke, dum la ordinar'a leg'ant'o aŭskult'as kun mal'ferm'it'a buŝ'o fantom- aŭ am'rakont'o'n, li ricev'u en la gorĝ'o'n solid'a'n moral'ec'bolus'o'n tie'n ruz'en'ŝov'it'a'n sen iam konsci'i pri la ruz'o.

Pro tio ke la publik'o em'as sci'vol'i pri la font'o'j el kiu'j aŭtor'o ĉerp'as si'a'j'n rakont'o'j'n, ne cert'ant'e ĉu ĝi rajt'as nek ĝis kiu punkt'o ili'n fid'i, mi inform'u ke Aventur'o de la German'a Student'o, aŭ la last'a part'o de ĝi, baz'iĝ'as sur anekdot'o trans'dispon'ig'it'a al mi el, laŭ'raport'e, Franc'lingv'a font'o. Efektiv'e, oni dir'is al mi, post kiam mi jam verk'is ĝi'n, ke Angl'a aŭtor'o est'ig'is geni'a'n sam'font'e baz'it'a'n rakont'o'n. Mi neniam vid'is tamen pres'it'a'n ekzempler'o'n aŭ de la unu'a aŭ de la du'a. Kelk'a'j cirkonstanc'o'j de Aventur'o de la Mister'a Pentr'aĵ'o kaj de Rakont'o de la Jun'a Ital'o est'as svag'a'j memor'aĵ'o'j pri anekdot'o'j rakont'it'a'j al mi antaŭ kelk'a'j jar'o'j sed mi ne sci'as el kiu'j font'o'j mi ili'n akir'is. Aventur'o de la Jun'a Pentr'ist'o inter la bandit'o'j prunt'e'pren'iĝ'is preskaŭ en'tut'e de aŭtent'a manuskript'a rakont'aĵ'o.

Pri la ceter'a'j rakont'o'j en'hav'at'a'j en ĉi-tiu verk'o, kaj efektiv'e pri mi'a'j rakont'o'j ĝeneral'e, mi pov'as star'ig'i nur unu koment'o'n. Mi est'as mal'jun'a vojaĝ'ant'o. Mi iom leg'is, aŭd'is kaj vid'is pli, kaj plej'e rev'ad'is. Mi'a cerb'o tial plen'as je mult'eg'a'j divers'aĵ'o'j. Kiam mi vojaĝ'as, tiu'j heterogen'a'j tem'o'j miks'iĝ'as en mi'a mens'o, sam'e kiel vest'aĵ'o'j miks'iĝ'as en mal'bon'e pak'it'a ekskurs'o'kofr'o. Tial kiam mi entrepren'as el'tir'i fakt'o'n mi ne cert'as ĉu mi leg'is, aŭd'is aŭ rev'is ĝi'n. Kaj mi ĉiam dub'as pri kiom el mi'a'j propr'a'j rakont'o'j mi rajt'as kred'i.

Atent'int'e tiu'j'n inform'o'j'n, vi nun ek'leg'u, estim'at'a leg'ont'o, kun bon'a dezir'o, kaj preter ĉio, kun bon'a humor'o, la kolekt'aĵ'o'n kiu ĉi-tie prezent'iĝ'as. Se fin'est'iĝ'as mal'bon'a'j la rakont'o'j per kiu'j mi vi'n proviz'as, almenaŭ ili fin'est'iĝ'as mal'long'a'j. Tial neniu lac'iĝ'os dum long'a temp'o leg'ant'e unu'nur'a'n rakont'o'n. "Mal'sam'ec'o ĉarm'as," deklar'as iu poet'o.

Ŝanĝ'o trankvil'ig'as, eĉ se la ŝanĝ'o ir'as de mal'bon'o al pli'mal'bon'o. Kiel mi mult'oft'e[pg 016] konsci'is vojaĝ'ant'e en diliĝenc'o, ebl'as al la sid'ant'o iom si'n komfort'ig'i ŝanĝ'ant'e sid'poz'o'n kaj kontuz'iĝ'ant'e en nov'a part'o de la korp'o.

Ĉiam vi'a,
Ĝofred'o Krajon'o

Dat'ig'it'a ĉe Hotel-Darmŝtato
kontraŭ'vid'e de Hotel-Pariz'o
Majnco, ali'e nom'iĝ'ant'a Majenc'o


[pg 017]

AVENTUR'O DE LA GERMAN'A STUDENT'O

En ŝtorm'a nokt'o, en la tempest'a epok'o de Franc'a Revoluci'o, jun'a German'o re'ven'is al si'a loĝ'ej'o je mal'fru'a hor'o trans la mal'nov'a'n part'o'n de Pariz'o. La fulm'o bril'is kaj la laŭt'a'j tondr'o'krak'o'j klak'ad'is laŭ la alt'a'j mal'larĝ'a'j strat'o'j. Sed unu'e mi iom parol'u al vi pri tiu jun'a German'o.

Gotfredo Volfgang'o est'is jun'a vir'o de bon'a famili'o. Li stud'is dum kelk'e da temp'o en Gotingeno, sed hav'ant'e vizi'a'n kaj entuziasm'a'n karakter'o'n, li vag'renkont'is tiu'j'n sen'brid'a'j'n kaj spekulativ'a'j'n doktrin'o'j'n tiel oft'e mistifik'int'a'j'n German'a'j'n student'o'j'n. Li'a izol'it'a viv'manier'o, li'a intens'a diligent'ec'o kaj la apart'a natur'o de li'a'j stud'objekt'o'j efik'is sur li'n ne nur mens'e sed ankaŭ korp'e. Li'a san'o est'is difekt'it'a; li'a imag'o, mal'san'ig'it'a. Li si'n indulg'is far'ant'e fantazi'a'j'n konjekt'o'j'n pri spirit'a'j esenc'o'j ĝis kiam, kiel Svedenborgo, li konsist'ig'is ĉirkaŭ si ideal'a'n mond'o'n si'a'n. Li koncept'is la ide'o'n, font'int'a'n el mi ne sci'as kiu kaŭz'o, ke li'n super'pend'as mal'bon'a influ'o: malic'a geni'o aŭ spirit'o cel'ant'a li'n mal'liber'ig'i kaj cert'ig'i li'a'n damn'o'n. Tia ide'o trud'is al li'a melankoli'a temperament'o, est'ig'is la plej mal'ĝoj'a'j'n efik'o'j'n. Li marasm'iĝ'is kaj deprim'it'iĝ'is. Li'a'j amik'o'j ek'konsci'is pri la li'n ĝen'ant'a mens'a mal'san'o kaj opini'is ke la plej bon'a san'ig'o est'os trans'lok'iĝ'o. Tial oni send'is li'n al Pariz'o por fin'plen'um'i si'a'n lern'ad'o'n inter la tie'a'j pomp'o'j kaj distr'aĵ'o'j.

Volfgang'o ating'is Pariz'o'n je la ek'komenc'o de la revoluci'o. Unu'e la popol'a delir'o kapt'is li'a'n entuziasm'a'n mens'o'n kaj li'n rav'is la tiam'a'j politik'a'j kaj filozofi'a'j teori'o'j. Tamen la sekv'int'a'j sang'a'j scen'o'j ŝok'is li'a'n tuŝ'iĝ'em'a'n natur'o'n, naŭz'ig'is li'n pri la soci'o kaj la mond'o kaj des pli hermit'ig'is li'n. Li si'n izol'ig'is en sol'ec'a apartament'o de Latin-Land'o, la kvartal'o de la student'o'j. Tie, en morn'a strat'o proksim'e al la monaĥ'ec'a'j mur'o'j de Sorbon'o, li entrepren'is si'a'j'n plej ŝat'at'a'j'n spekulativ'ad'o'j'n. Foj'e li pas'ig'is si'n'sekv'a'j'n hor'o'j'n en la grand'a'j bibliotek'o'j de Pariz'o, tiu'j katakomb'o'j de for'pas'int'a'j aŭtor'o'j, serĉ'fos'ant'e ili'a'j'n amas'o'j'n da polv'a'j kaj arkaik'a'j verk'o'j esperant'e mal'kovr'i nutr'aĵ'o'n por si'a mal'san'a apetit'o. Li est'is, por tiel dir'i, literatur'a nekrofili'ul'o, banked'ant'e en la ost'ej'o de putr'int'a literatur'o.

Volfgang'o, kvankam sol'ec'a kaj ermit'em'a, hav'is ard'a'n temperament'o'n, sed dum kelk'e da temp'o ĝi influ'is nur li'a'n imag'o'n. Li est'is tro timid'a kaj mal'mond'ec'a por am'ind'um'i bel'ul'in'o'j'n sed li admir'is entuziasm'e la vir'in'a'n bel'ec'o'n kaj en si'a sol'ec'a ĉambr'o oft'e si'n perd'is rev'ant'e pri vid'it'a'j form'o'j kaj vizaĝ'o'j kaj li'a fantazi'o ornam'is bild'o'j'n pri bel'ec'o mult'e super'ant'a'j'n tiu'j'n de la real'a mond'o.

Dum li'a mens'o en'est'is tiu'n ekscit'it'a'n kaj sublim'it'a'n stat'o'n, sonĝ'o est'ig'is ekster'ordinar'a'n efekt'o'n ĉe li. Ĝi est'is vir'in'a vizaĝ'o de transcend'a bel'ec'o. Tiel fort'a est'is[pg 018] la efekt'o ke li pri'sonĝ'is ĝi'n foj'e kaj re'foj'e. Ĝi hant'is li'a'j'n dum'tag'a'j'n pens'ad'o'j'n, li'a'j'n dum'nokt'a'j'n dorm'ad'o'j'n. Fin'fin'e li ard'e en'am'iĝ'is al tiu sonĝ'ombr'o. Ĝi daŭr'is tiel long'e ke ĝi far'iĝ'is unu el tiu'j fiks'it'a'j ide'o'j kiu'j hant'as la mens'o'j'n de melankoli'a'j vir'o'j kaj oft'e mis'ident'iĝ'as kun frenez'o.

Tia est'is Gotfredo Volfgang'o kaj tia li'a stat'o en la temp'o kiu'n mi menci'is. Li hejm'e'n're'ven'is mal'fru'hor'e iu'n ŝtorm'a'n nokt'o'n laŭ kelk'a'j mal'nov'a'j kaj mal'hel'a'j strat'o'j de Marĉ'o-Kvartal'o, la antikv'a part'o de Pariz'o. La laŭt'a'j tondr'o'krak'o'j klak'ad'is inter la alt'a'j dom'o'j de la mal'larĝ'a'j strat'o'j. Li ating'is Grevo-Plac'o'n, la lok'o'n kie ekzekut'o'j efektiv'iĝ'is. La fulm'o trem'et'is inter la alt'aĵ'o'j de la antikv'a Urb'o'dom'o kaj fal'ig'is flagr'et'ant'a'j'n bril'et'o'j'n sur la mal'plen'ej'o'n antaŭ ĝi. Dum li trans'ir'is la plac'o'n, Volfgang'o kaŭr'e re'tir'iĝ'is pro horor'o si'n trov'int'e apud la gilotin'o. Est'is la kulmin'o de la teror'regn'o kiam tiu tim'ig'eg'a mort'il'o star'is ĉiam en pret'ec'o kaj ĝi'a'n eŝafod'o'n konstant'e mal'sek'ig'is la sang'o de honest'a'j kaj kuraĝ'a'j hom'o'j. Tiu'n tag'o'n mem ĝi jam vigl'e lud'rol'is en buĉ'o'entrepren'o kaj tie ĝi star'is, makabr'e arm'it'e, mez'e de silent'a kaj dorm'ant'a urb'o, atend'ant'e freŝ'a'j'n viktim'o'j'n.

La kor'o de Volfgang'o mal'san'iĝ'is en li kaj li for'turn'iĝ'is trem'aĉ'ant'e dis'de la horor'a aparat'o kiam li ek'vid'is ombr'a'n form'o'n kvazaŭ kaŭr'ant'a'n ĉe'baz'e de la ŝtup'ar'o supr'e'n'ir'ant'a al la gilotin'o. Si'n'sekv'o da bril'eg'a'j fulm'o'flagr'aĵ'o'j mal'kovr'is ĝi'n pli klar'e. Ĝi est'is vir'in'a figur'o vest'it'a nigr'a'kolor'e. Ŝi sid'is sur unu el la mal'supr'a'j ŝtup'o'j de la eŝafod'o, antaŭ'e'n'klin'iĝ'ant'e, kaŝ'ant'e si'a'n vizaĝ'o'n sur la genu'o'j. Ŝi'a'j long'a'j taŭz'it'a'j har'bukl'o'j pend'is ĝis'ter'e mal'supr'e'n funel'ant'e la pluv'o'n kiu fal'is torent'e.

Volfgang'o paŭz'is. Tiu sol'ec'a ve'monument'o kamufl'is io'n terur'a'n. La vir'in'o aspekt'is kiel mal'komun'rang'ul'in'o. Li sci'is ke la epok'o plen'as je sort'o'ŝanĝ'o'j kaj mult'a'j bel'a'j kap'o'j antaŭ'e dorm'int'a'j sur lanug'o nun vag'nomad'as sen'hejm'e. Ebl'e ĉi-tiu kompat'ind'a lament'ant'o mal'ĝoj'ig'it'a far la tim'ig'a hak'il'o sid'is sur'rand'e de la ekzist'o dis'de kie est'is jam lanĉ'it'a en for'a'n etern'ec'o'n ĉio kio'n ŝi alt'valor'ig'is.

Li al'proksim'iĝ'is kaj al'parol'is ŝi'n kun kompat'a'j akcent'o'j. Ŝi lev'is la kap'o'n kaj li'n rigard'is sovaĝ'e. Vi koncept'u li'a'n surpriz'o'n kiam li ek'vid'is en la hel'a fulm'lum'o la vizaĝ'o'n mem li'n hant'int'a'n en li'a'j sonĝ'o'j. Ĝi est'is pal'a kaj mal'ĝoj'a, tamen rav'e bel'eg'a.

Trem'ant'e pro potenc'a'j kaj kontraŭ'star'ant'a'j emoci'o'j, de'nov'e Volfgang'o al'parol'is ŝi'n. Li dir'is io'n pri ŝi'a est'ad'o en mal'ŝirm'iĝ'o je tiel mal'fru'a nokt'o'hor'o kaj pri la furioz'o de la ŝtorm'o kaj propon'is ŝi'n konduk'i ĝis ĉe ŝi'a'j amik'o'j. Ŝi indik'is la gilotin'o'n kun fingr'o'gest'o de horor'a signif'o.

"Mi hav'as nenia'n sur'ter'a'n amik'o'n," dir'is ŝi.

[pg 019]

"Tamen vi hav'as hejm'o'n," dir'is Volfgang'o.

"Jes. En la tomb'o!"

La student'a kor'o fand'um'iĝ'is re'ag'e al tiu'j vort'o'j.

"Se ne'kon'at'o rajt'us star'ig'i invit'o'n," dir'is li, "sen risk'i si'n mis'kompren'ig'i, mi propon'us mi'a'n modest'a'n loĝ'ej'o'n kiel ŝirm'ej'o'n kaj mi'n kiel lojal'a'n amik'o'n. Mi mem hav'as nenia'j'n amik'o'j'n en Pariz'o kaj est'as fremd'ul'o en ĉi-tiu land'o. Sed se mi'a viv'o pov'us vi'n serv'i, ek'dispon'u ĝi'n. Ĝi'n mi eĉ ofer'os antaŭ ol permes'i difekt'o'n aŭ humil'ig'o'n vi'n ating'i."

Est'ig'is efekt'o'n la honest'a serioz'o de la kondut'o de la jun'ul'o. Favor'is li'n ankaŭ li'a fremd'a'land'a parol'manier'o, pruv'ant'e ke li ne est'is banal'dir'aĵ'a Pariz'an'o. Efektiv'e, aŭtent'a entuziasm'o hav'as mal'dub'end'a'n elokvent'ec'o'n. La sen'hejm'a ne'kon'at'in'o si'n konfid'is sen'rezerv'e al la protekt'ad'o de la student'o.

Li sub'ten'is ŝi'a'j'n hezit'a'j'n paŝ'o'j'n dum ili trans'ir'is Nov-Pont'o'n proksim'e al la lok'o kie popol'amas'o last'a'temp'e teren'ĵet'is la statu'o'n pri Henrik'o la Kvar'a. La ŝtorm'o jam pac'iĝ'is kaj la tondr'o muĝ'et'is en la for'a distanc'o. Pariz'o en'tut'e silent'is. Tiu grand'a vulkan'o da hom'a'j pasi'o'j dorm'is dum'temp'e, kun'ig'ant'e freŝ'a'n potenc'o'n por la ven'ont'tag'a erupci'o.

La student'o konduk'is si'a'n zorg'at'in'o'n tra la antikv'a'j strat'o'j de Latin-Land'o, laŭ'long'e de la mal'hel'a'j mur'o'j de Sorbon'o, ĝis la grand'a morn'a hotel'o kiu'n li en'loĝ'is. La mal'jun'a pord'ist'in'o ili'n en'las'int'a fiks'rigard'is surpriz'it'e la mal'kutim'a'n vid'aĵ'o'n kiu'n konsist'ig'is la melankoli'a Volfgang'o kaj li'a nov'a amik'in'o.

En'ir'ant'e si'a'n apartament'o'n, la student'o ruĝ'iĝ'is kiel neniam antaŭ'e pro la mal'abund'ec'o kaj ordinar'ec'o de si'a loĝ'ej'o. Li dispon'is unu'nur'a'n ĉambr'o'n--mal'nov'mod'a'n salon'o'n--eg'e ornam'it'a'n per ĉiz'aĵ'o'j kaj fantazi'e mebl'it'a'n per rest'int'aĵ'o'j de antaŭ'a luks'o ĉar ĝi situ'is en unu el tiu'j dom'eg'o'j de Luksemburg'o-Palac'o-kvartal'o antaŭ'e aparten'int'a'j al nobel'o'j. Ĝi plen'eg'is je libr'o'j kaj paper'o'j kaj ĉiu'j kutim'a'j student'a'j hav'aĵ'o'j kaj li'a lit'o star'is en ĉambr'o'ekstrem'aĵ'a alkov'o.

Kiam lum'o'j al'port'iĝ'is kaj Volfgang'o pov'is pli bon'e rigard'i la ne'kon'at'in'o'n, ŝi'a aspekt'o des pli fort'e rav'is li'n. Ŝi'a vizaĝ'o est'is pal'a sed blind'ig'e bel'a, relief'ig'it'e per abund'o da korak'kolor'a har'ar'o ĝi'n ĉirkaŭ'pend'ant'a en bukl'o'j. Ŝi'a'j okul'o'j est'is grand'a'j kaj bril'a'j kaj hav'is apart'a'n rigard'manier'o'n kiu ŝajn'is preskaŭ sovaĝ'a. Ŝi'a korp'o, laŭ la kelk'a'j indic'o'j kiu'j'n el'montr'is ŝi'a nigr'a rob'o, hav'is perfekt'a'n simetri'o'n. Ŝi'a tut'a aspekt'o est'is eg'e impon'a, kvankam ŝi vest'iĝ'is en mod'o eg'e simpl'a. La unu'nur'a ornam'aĵ'o kiu'n ŝi sur'port'is est'is larĝ'a, nigr'a, ĉirkaŭ'kol'a ruband'o agraf'it'a per diamant'o'j.[pg 020] Nun ek'star'iĝ'is antaŭ la student'o la problem'o kiel pri'trakt'i la sen'rimed'a'n est'aĵ'o'n en'ir'int'a'n ĵet'rapid'e li'a'n respond'ec'ej'o'n. Li konsider'is for'las'i si'a'n ĉambr'o'n al ŝi kaj serĉ'i ali'lok'e ŝirm'ej'o'n por si. Tamen tiel rav'is li'n ŝi'a bel'ec'o, sorĉ'o ŝajn'is tiel fort'e influ'i li'a'j'n pens'o'j'n kaj sens'o'j'n ke li ne sukces'is si'n apart'ig'i dis'de ŝi'a kompani'o. Ankaŭ ŝi'a manier'o est'is mal'kutim'a kaj ne'klar'ig'ebl'a. Ŝi ne plu parol'is pri la gilotin'o. Ŝi'a mal'ĝoj'o mal'pli'grand'iĝ'is. La atent'o'j de la student'o venk'is unu'e ŝi'a'n fid'o'n kaj tiam, ver'ŝajn'e, ŝi'a'n kor'o'n. Ŝi est'is, laŭ'indik'aĵ'e, entuziasm'ul'in'o, sam'e kiel li est'is entuziasm'ul'o, kaj la sam'spec'an'o'j baldaŭ si'n kompren'is unu la ali'a'n.

En la furor'am'o de la moment'o, Volfgang'o konfes'is la pasi'o'n kiu'n li sent'is pri ŝi. Li rakont'is al ŝi si'a'n mister'a'n sonĝ'o'n, kiel ŝi venk'is li'a'n kor'o'n jam antaŭ ol li iam vid'is ŝi'n. La rakont'o ŝi'n afekci'is strang'e kaj ŝi konfes'is est'i sent'int'a por li al'tir'o'n egal'e ne'klar'ig'ebl'a'n. Est'is epok'o de sen'brid'a teori'o kaj sen'brid'a'j ag'o'j. Mal'nov'a'j antaŭ'juĝ'o'j kaj superstiĉ'o'j for'bala'iĝ'is. Ĉio evolu'is sub'reg'e de la Di'in'o de Rezon'ad'o. Inter ali'a'j stult'aĵ'o'j de la antikv'a period'o, la form'o'j kaj ceremoni'o'j de ge'edz'iĝ'o komenc'is konsider'iĝ'i ĉe honor'a'j mens'o'j kiel super'flu'a'j lig'o'j. Soci'a'j inter'konsent'o'j far'iĝ'is furor'mod'o. Volfgang'o est'is tro teori'ul'em'a por ke ne infekt'u li'n la liberal'a'j doktrin'o'j de la epok'o.

"Kial ni apart'iĝ'u unu dis'de la ali'a?" dir'is li. "Ni'a'j kor'o'j est'as unu'iĝ'int'a'j. Antaŭ la rigard'o de rezon'o kaj honor'o ni est'as kvazaŭ unu. Kial ni bezon'u mal'pur'a'j'n form'o'j'n por kun'lig'i super'a'j'n anim'o'j'n?"

La fremd'ul'in'o aŭskult'is emoci'e. Ver'ŝajn'e ŝi jam eduk'iĝ'is pri la sam'a filozofi'o.

"Vi hav'as nek hejm'o'n, nek famili'o'n," li daŭr'e parol'is. "Mi est'u ĉio por vi, aŭ pli bon'e, ni est'u ĉio unu por la ali'a. Se form'o'n ni bezon'as, form'o'n ni observ'u. Jen mi'a man'o. Mi dev'ont'ig'as mi'n al vi por ĉiam."

"Ĉu por ĉiam?" dir'is solen'e la ne'kon'at'in'o.

"Por ĉiam!" ripet'is Volfgang'o.

La fremd'ul'in'o al'pren'is la etend'it'a'n man'o'n. "Tial mi est'as vi'a," ŝi murmur'is kaj fal'is sur li'a'n brust'o'n.

La sekv'int'a'n maten'o'n la student'o for'las'is si'a'n dorm'ant'a'n edz'in'o'n kaj el'ir'is fru'hor'e serĉ'ont'e apartament'o'n kiu pli konven'u al li'a nov'a situaci'o. Kiam li re'ven'is, li trov'is la vir'in'o'n kuŝ'ant'a'n sur la lit'o kun unu brak'o kaj la kap'o preter'pend'ant'a'j la rand'o'n de la mebl'o. Li al'parol'is ŝi'n sed ŝi ne respond'is. Li antaŭ'e'n'paŝ'is por vek'i ŝi'n el ŝi'a mal'komfort'a kuŝ'poz'o. Kiam li al'pren'is ŝi'a'n man'o'n, ĝi est'is mal'varm'a. Li sent'is nenia'n puls'o'bat'ad'o'n. Ŝi'a vizaĝ'o est'is pal'a kaj makabr'a. Unu'vort'e, kadavr'o ŝi est'is.[pg 021] Horor'ig'it'e, frenez'ig'it'e, li alarm'is la dom'loĝ'ant'ar'o'n. Sekv'is scen'o de konfuz'o. La polic'o al'vok'iĝ'is. Polic'an'o en'ir'is la ĉambr'o'n. Li re'tir'iĝ'is salt'e ek'vid'int'e la kadavr'o'n.

"Bon'ĉiel'o!" li ek'kri'is. "Kiel tiu vir'in'o al'ven'is ĉi-tie'n?"

"Ĉu vi hav'as inform'aĵ'o'j'n pri ŝi?" dir'is avid'e Volfgang'o.

"Ĉu inform'aĵ'o'j'n mi hav'as?" respond'is la polic'an'o. "Ŝi gilotin'iĝ'is hieraŭ."

Li antaŭ'e'n'paŝ'is, dis'ig'is la nigr'a'n kol'um'o'n ĉirkaŭ'ant'a'n la kol'o'n de la kadavr'o kaj la kap'o teren'rul'iĝ'is.

La student'o ek'frenez'eg'iĝ'is. "La diabl'o! La diabl'o mi'n ek'posed'is!" li ŝir'kri'is. "Mi est'as etern'e perd'it'a!"

Ili entrepren'is li'n trankvil'ig'i sed van'e. Ek'posed'is li'n la tim'ig'a kred'o ke malic'a spirit'o re'viv'ig'is la mort'a'n korp'o'n por for'kapt'i li'n. Li sen'bon'senc'iĝ'is kaj mort'is en frenez'ej'o.

Ĉi-tie la mal'jun'ul'o kun la hant'it'a kap'o fin'dir'is si'a'n rakont'o'n.

"Kaj ĉu ĉi-tio est'as aŭtent'a fakt'o?" dir'is la sci'vol'em'a vir'o.

"Ne'dub'end'a fakt'o," respond'is la ali'a. "Mi aŭd'is ĝi'n de la plej bon'a aŭtoritat'o. La koncern'a student'o mem rakont'is ĝi'n al mi. Mi vid'is li'n en frenez'ej'o de Pariz'o."


***END OF THE PROJECT GUTENBERG EBOOK TRI NOVELOJ*** 

Credits

April 20, 2007
Project Gutenberg Edition
Robert L Read
Joshua Hutchinson
Online Distributed Proofreading Team

A Word from Project Gutenberg

This file should be named 21195-h.html or 21195-h.zip.

This and all associated files of various formats will be found in: http://www.gutenberg.org/dirs/2/1/1/9/21195/

Updated editions will replace the previous one — the old editions will be renamed.

Creating the works from public domain print editions means that no one owns a United States copyright in these works, so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United States without permission and without paying copyright royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to copying and distributing Project Gutenberg™ electronic works to protect the Project Gutenberg™ concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you do not charge anything for copies of this eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, performances and research. They may be modified and printed and given away — you may do practically anything with public domain eBooks. Redistribution is subject to the trademark license, especially commercial redistribution.


The Full Project Gutenberg License

Please read this before you distribute or use this work.

To protect the Project Gutenberg™ mission of promoting the free distribution of electronic works, by using or distributing this work (or any other work associated in any way with the phrase Project Gutenberg), you agree to comply with all the terms of the Full Project Gutenberg™ License (available with this file or online at http://www.gutenberg.org/license).

Section 1.

General Terms of Use & Redistributing Project Gutenberg™ electronic works

1.A.

By reading or using any part of this Project Gutenberg™ electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to and accept all the terms of this license and intellectual property (trademark/copyright) agreement. If you do not agree to abide by all the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy all copies of Project Gutenberg™ electronic works in your possession. If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project Gutenberg™ electronic work and you do not agree to be bound by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B.

Project Gutenberg is a registered trademark. It may only be used on or associated in any way with an electronic work by people who agree to be bound by the terms of this agreement. There are a few things that you can do with most Project Gutenberg™ electronic works even without complying with the full terms of this agreement. See paragraph 1.C below. There are a lot of things you can do with Project Gutenberg™ electronic works if you follow the terms of this agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg™ electronic works. See paragraph 1.E below.

1.C.

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation (the Foundation or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project Gutenberg™ electronic works. Nearly all the individual works in the collection are in the public domain in the United States. If an individual work is in the public domain in the United States and you are located in the United States, we do not claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, displaying or creating derivative works based on the work as long as all references to Project Gutenberg are removed. Of course, we hope that you will support the Project Gutenberg™ mission of promoting free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg™ works in compliance with the terms of this agreement for keeping the Project Gutenberg™ name associated with the work. You can easily comply with the terms of this agreement by keeping this work in the same format with its attached full Project Gutenberg™ License when you share it without charge with others.

1.D.

The copyright laws of the place where you are located also govern what you can do with this work. Copyright laws in most countries are in a constant state of change. If you are outside the United States, check the laws of your country in addition to the terms of this agreement before downloading, copying, displaying, performing, distributing or creating derivative works based on this work or any other Project Gutenberg™ work. The Foundation makes no representations concerning the copyright status of any work in any country outside the United States.

1.E.

Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1.

The following sentence, with active links to, or other immediate access to, the full Project Gutenberg™ License must appear prominently whenever any copy of a Project Gutenberg™ work (any work on which the phrase Project Gutenberg appears, or with which the phrase Project Gutenberg is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever. You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at http://www.gutenberg.org

1.E.2.

If an individual Project Gutenberg™ electronic work is derived from the public domain (does not contain a notice indicating that it is posted with permission of the copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in the United States without paying any fees or charges. If you are redistributing or providing access to a work with the phrase Project Gutenberg associated with or appearing on the work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg™ trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.3.

If an individual Project Gutenberg™ electronic work is posted with the permission of the copyright holder, your use and distribution must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional terms imposed by the copyright holder. Additional terms will be linked to the Project Gutenberg™ License for all works posted with the permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4.

Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg™ License terms from this work, or any files containing a part of this work or any other work associated with Project Gutenberg™.

1.E.5.

Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this electronic work, or any part of this electronic work, without prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with active links or immediate access to the full terms of the Project Gutenberg™ License.

1.E.6.

You may convert to and distribute this work in any binary, compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any word processing or hypertext form. However, if you provide access to or distribute copies of a Project Gutenberg™ work in a format other than Plain Vanilla ASCII or other format used in the official version posted on the official Project Gutenberg™ web site (http://www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon request, of the work in its original Plain Vanilla ASCII or other form. Any alternate format must include the full Project Gutenberg™ License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7.

Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, performing, copying or distributing any Project Gutenberg™ works unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8.

You may charge a reasonable fee for copies of or providing access to or distributing Project Gutenberg™ electronic works provided that

You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from the use of Project Gutenberg™ works calculated using the method you already use to calculate your applicable taxes. The fee is owed to the owner of the Project Gutenberg™ trademark, but he has agreed to donate royalties under this paragraph to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation. Royalty payments must be paid within 60 days following each date on which you prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax returns. Royalty payments should be clearly marked as such and sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in Section 4, Information about donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation.

You provide a full refund of any money paid by a user who notifies you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he does not agree to the terms of the full Project Gutenberg™ License. You must require such a user to return or destroy all copies of the works possessed in a physical medium and discontinue all use of and all access to other copies of Project Gutenberg™ works.

You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the electronic work is discovered and reported to you within 90 days of receipt of the work.

You comply with all other terms of this agreement for free distribution of Project Gutenberg™ works.

1.E.9.

If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg™ electronic work or group of works on different terms than are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing from both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael Hart, the owner of the Project Gutenberg™ trademark. Contact the Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1.

Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread public domain works in creating the Project Gutenberg™ collection. Despite these efforts, Project Gutenberg™ electronic works, and the medium on which they may be stored, may contain Defects, such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by your equipment.

1.F.2.

LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES — Except for the Right of Replacement or Refund described in paragraph 1.F.3, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project Gutenberg™ trademark, and any other party distributing a Project Gutenberg™ electronic work under this agreement, disclaim all liability to you for damages, costs and expenses, including legal fees. YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE PROVIDED IN PARAGRAPH F3. YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH DAMAGE.

1.F.3.

LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND — If you discover a defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a written explanation to the person you received the work from. If you received the work on a physical medium, you must return the medium with your written explanation. The person or entity that provided you with the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a refund. If you received the work electronically, the person or entity providing it to you may choose to give you a second opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund. If the second copy is also defective, you may demand a refund in writing without further opportunities to fix the problem.

1.F.4.

Except for the limited right of replacement or refund set forth in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS,' WITH NO OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5.

Some states do not allow disclaimers of certain implied warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages. If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by the applicable state law. The invalidity or unenforceability of any provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6.

INDEMNITY — You agree to indemnify and hold the Foundation, the trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone providing copies of Project Gutenberg™ electronic works in accordance with this agreement, and any volunteers associated with the production, promotion and distribution of Project Gutenberg™ electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, that arise directly or indirectly from any of the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg™ work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any Project Gutenberg™ work, and (c) any Defect you cause.

Section 2.

Information about the Mission of Project Gutenberg™

Project Gutenberg™ is synonymous with the free distribution of electronic works in formats readable by the widest variety of computers including obsolete, old, middle-aged and new computers. It exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg™'s goals and ensuring that the Project Gutenberg™ collection will remain freely available for generations to come. In 2001, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure and permanent future for Project Gutenberg™ and future generations. To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.

Section 3.

Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit 501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal Revenue Service. The Foundation's EIN or federal tax identification number is 64-6221541. Its 501(c)(3) letter is posted at http://www.gutenberg.org/fundraising/pglaf. Contributions to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by U.S. federal laws and your state's laws.

The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S. Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered throughout numerous locations. Its business office is located at 809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email business@pglaf.org. Email contact links and up to date contact information can be found at the Foundation's web site and official page at http://www.pglaf.org

For additional contact information:

Dr. Gregory B. Newby
Chief Executive and Director
gbnewby@pglaf.org

Section 4.

Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation

Project Gutenberg™ depends upon and cannot survive without wide spread public support and donations to carry out its mission of increasing the number of public domain and licensed works that can be freely distributed in machine readable form accessible by the widest array of equipment including outdated equipment. Many small donations ($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating charities and charitable donations in all 50 states of the United States. Compliance requirements are not uniform and it takes a considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up with these requirements. We do not solicit donations in locations where we have not received written confirmation of compliance. To SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any particular state visit http://www.gutenberg.org/fundraising/donate

While we cannot and do not solicit contributions from states where we have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition against accepting unsolicited donations from donors in such states who approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make any statements concerning tax treatment of donations received from outside the United States. U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation methods and addresses. Donations are accepted in a number of other ways including checks, online payments and credit card donations. To donate, please visit: http://www.gutenberg.org/fundraising/donate

Section 5.

General Information About Project Gutenberg™ electronic works.

Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg™ concept of a library of electronic works that could be freely shared with anyone. For thirty years, he produced and distributed Project Gutenberg™ eBooks with only a loose network of volunteer support.

Project Gutenberg™ eBooks are often created from several printed editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S. unless a copyright notice is included. Thus, we do not necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper edition.

Each eBook is in a subdirectory of the same number as the eBook's eBook number, often in several formats including plain vanilla ASCII, compressed (zipped), HTML and others.

Corrected editions of our eBooks replace the old file and take over the old filename and etext number. The replaced older file is renamed. Versions based on separate sources are treated as new eBooks receiving new filenames and etext numbers.

Most people start at our Web site which has the main PG search facility: http://www.gutenberg.org

This Web site includes information about Project Gutenberg™, including how to make donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.