La fonto de tiu dokumento legeblas jene, kaj la ofteco-listo de radikoj jene.

KARLO

 The Project Gutenberg EBook of Karlo, by Edmond Privat This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at www.gutenberg.org Title: Karlo Author: Edmond Privat Release Date: February 5, 2008 [EBook #24525] Language: Esperanto Character set encoding: UTF-8 *** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK KARLO *** Produced by David G. Simpson 

KARLO

Facil'a Leg'o'libr'o por la Lern'ad'o de Esperant'o

Tri'a El'don'o

Edmond Privat

1910

ANTAŬPAROLO DE L ' VERKINTO

La " librairie de l ' Esperant'o " en Pariz'o pet'is mi'n, ke mi verk'u facil'a'n leg'o'libr'o'n por la lern'ant'o'j de kurs'o'j aŭ la komenc'ant'o'j, kiu'j ĵus fin'is si'a'n lern'ad'o'n en lern'o'libr'o. Mi intenc'is prezent'i du'dek tekst'o'j'n aranĝ'it'a'j'n tia'manier'e, ke en ĉiu est'os mult'a'j vort'o'j pri sam'a tem'o de l ' ĉiu'tag'a viv'o. Por pli bon'e konserv'i la interes'o'n de la lern'ant'o en du'dek ĉapitr'o'j, mi verk'is unu rakont'o'n pri la viv'o de jun'ul'o, de li'a infan'ec'o, ĝis li'a edz'iĝ'o.

Kompren'ebl'e nek roman'o, nek eĉ sprit'a novel'o est'as la rakont'o, sed nur ar'o de du'dek ĉapitr'o'j pri ĉiu'tag'a viv'o, lig'it'a'j inter si per ĝeneral'a senc'o kaj unu'ec'o de person'o. Tamen io'n pli ol lern'o'ĉapitr'o'j'n ebl'e trov'os en tiu ĉi libr'o tiu'j plen'aĝ'a'j person'o'j, por kiu'j ekzist'as ia poezi'a ĉarm'o en re'memor'o'j pri infan'ec'o kaj jun'ec'o eĉ el plej simpl'a'j okaz'int'aĵ'o'j de l ' ĉiu'tag'a viv'o.

Mi rekomend'as al la instru'ant'o'j de kurs'o'j, ke, post leg'o de ĉapitr'o, ili far'u mult'a'j'n demand'o'j'n pri ĝi kaj don'u al la lern'ant'o'j bon'a'n okaz'o'n parol'i la lingv'o'n.( La demand'o'j montr'it'a'j en la libr'o est'as nur baz'o, kaj la profesor'o'j dev'os pli'mult'ig'i ili'n laŭ la temp'o dispon'ebl'a.)

Aŭd'ad'o kaj ripet'ad'o de esperant'a'j fraz'o'j est'as la plej bezon'at'a afer'o ĉe la kurs'o'j, ĉar tio'n la lern'ant'o ne pov'as facil'e trov'i hejm'e en si'a lern'o'libr'o. Est'as neces'e atent'ig'i la lern'ant'o'n pri la akcent'o ( ĉiam sur la antaŭ'last'a silab'o ) kaj ankaŭ pri natur'a kaj ne tro'long'a el'parol'ad'o de la vokal'o'j.

Ĝenev'o, en Januar'o 1909.

EDMOND PRIVAT.




ENHAVO

1. La famili'o.

Kiam nask'iĝ'is Karl'o, roz'kolor'a kaj san'a, li'a'j ge'patr'o'j est'is ankoraŭ tre jun'a'j. Ili'a unu'a infan'o li est'is. Li'a aper'o en tiu ĉi mond'o kaŭz'is grand'eg'a'n ĝoj'o'n en la tut'a famili'o. Fil'o ! ver'a viv'ant'a knab'et'o ! La jun'a'j ge'sinjor'o'j Davis est'is tre fier'a'j pri Karl'o kaj ĝu'is intern'a'n kaj trankvil'a'n plezur'o'n.

Sed la patr'o de S - ro Davis est'is tro ĝoj'a por est'i trankvil'a. Av'o li est'is nun; li tut'e forges'is, ke tio li'n iom mal'jun'ig'as kaj li kontraŭ'e sent'is en si infan'a'n gaj'ec'o'n.

Dum du tag'o'j post la nask'iĝ'o de Karl'o, li ne pov'is labor'i en si'a ofic'ej'o. Li kur'ad'is de si'a dom'o al la dom'o de si'a fil'o kaj de tie re'ven'is al si'a dom'o; li promen'ad'is tra la strat'o'j de l ' urb'et'o, en'ir'is en ĉia'j'n magazen'o'j'n por aĉet'i afer'o'j'n tut'e sen'util'a'j'n; al ĉiu almoz'pet'ant'o li don'is mult'a'j'n mon'er'o'j'n. Oni pov'is facil'e vid'i, ke li est'as kontent'a.

La ge'patr'o'j de Sinjor'in'o Davis est'is jam tre mal'jun'a'j. Ili loĝ'is en grand'a urb'o, kaj oni telegraf'e anonc'is al ili la nask'iĝ'o'n de ili'a nep'o. Por ili, li ne est'is la unu'a. Ili'a fil'in'o Margaret'o, la feliĉ'a patr'in'o de Karl'o, est'is ili'a sep'a infan'o. Jam du el ŝi'a'j frat'o'j kaj tri el ŝi'a'j frat'in'o'j est'is edz'iĝ'int'a'j kaj eĉ hav'is infan'o'j'n, kiam fraŭl'in'o Margaret'o renkont'is la jun'a'n S - ron Davis, kun kiu ŝi baldaŭ fianĉ'in'iĝ'is kaj post'e edz'in'iĝ'is. Fraŭl'in'o Margaret'o est'is tre bel'et'a jun'ul'in'o kaj tre dolĉ'a. Pro tio ĉiu'j ge'frat'o'j tre am'is ŝi'n kaj ŝi'a'j ge'patr'o'j ricev'is grand'a'n ĉagren'o'n, kiam ŝi dev'is for'vetur'i kun si'a jun'a edz'o.

Ĉe la bapt'o'tag'o de Karl'o, preskaŭ la tut'a famili'o de Sinjor'in'o Davis ĉe'est'is, kaj ankaŭ la patr'o kaj la jun'a frat'o de Sinjor'o Davis. Oni nom'is la knab'o'n Karl'o - Teodor'o por kontent'ig'i li'a'n patr'a'n av'o'n S - ron Karl'o Davis kaj li'a'n patr'in'a'n av'o'n S - ron Teodor'o Renberg. Kompren'ebl'e oni ne pov'is elekt'i ali'a'n bapt'o'patr'o'n, ol li'a'n patr'a'n av'o'n. La bapt'o'patr'in'o est'is la plej mal'jun'a frat'in'o de Sinjor'in'o Davis.

Dum la pastr'o mal'sek'ig'is li'a'n bel'et'a'n kapet'o'n kun kresk'ant'a'j blond'a'j har'o'j, sinjor'et'o Karl'o - Teodor'o ŝajn'is gaj'e rid'et'i kaj, subit'e palp'ant'e si'a'j'n mal'sek'a'j'n har'o'j'n per si'a'j man'et'o'j, li far'is al la ĉe'est'ant'o'j en la preĝ'ej'o laŭt'a'n, sed ne'kompren'ebl'a'n parol'ad'o'n, kiu preskaŭ romp'is la serioz'ec'o'n de la ceremoni'o. Sen'dub'e por halt'ig'i li'n, li'a onkl'in'o don'is al li pluv'eg'o'n da kis'o'j. Kred'ant'e, ke ili est'as gratul'esprim'o'j kaj est'ant'e jam tre modest'a, li tre mal'afabl'e akcept'is tiu'j'n kis'o'j'n. Jam tie li mir'ig'is mult'a'j'n person'o'j'n.

Grav'a rimark'o.— Por respond'i al la demand'o'j oni dev'as neniam uz'i simpl'e " jes " aŭ " ne ", sed ord'ig'i la vort'o'j'n de la demand'o mem ali'manier'e kaj al'don'i la neces'a'j'n vort'o'j'n.

EKZEMPLE: Ĉu la ge'patr'o'j de Karl'o est'is jun'a'j, kiam li nask'iĝ'is ?— Jes, la ge'patr'o'j de Karl'o, Sinjor'o kaj Sinjor'in'o Davis, est'is ankoraŭ jun'a'j, kiam nask'iĝ'is ili'a fil'o.

1. Ĉu la ge'patr'o'j de Karl'o est'is jun'a'j, kiam li nask'iĝ'is ?— 2. Ĉu Karl'o est'is la unu'a infan'o de S - ro Davis ?— 3. Kio'n far'is la patr'o de S - ro Davis ?— 4. Kiel oni anonc'is la nask'iĝ'o'n al la ge'patr'o'j de S - in'o Davis ?— 5. Kiom kost'as la send'o de telegram'o ?— 6. Don'u kelk'a'j'n bapt'o'nom'o'j'n de knab'o'j kaj knab'in'o'j.— 7. Kio'n oni far'is al Karl'o en la preĝ'ej'o ?

2. La hejm'o.

Jun'a'j ge'sinjor'o'j Davis est'is nek riĉ'a'j, nek mal'riĉ'a'j, kaj hav'is plej ĉarm'a'n hejm'o'n apud la urb'et'o. Tre simpl'a dom'et'o, mal'grand'a ĝarden'o kun kelk'a'j arb'et'o'j, jen ili'a tut'a hejm'o, sed ĉio est'is tre pur'a kaj delikat'a intern'e kaj ekster'e. En la ĉambr'o'j ĉio est'is hel'a, la mur'paper'o'j kaj la mebl'ar'o. Ĉie oni pov'is admir'i kiel ord'e kaj elegant'e la delikat'a'j man'o'j de Sinjor'in'o Davis aranĝ'is ĉiu'j'n afer'o'j'n.

La patr'o de Karl'o - Teodor'o est'is ĉef'komiz'o en fili'o de la Naci'a Bank'o kaj li ricev'is tre bon'a'n salajr'o'n. Ĉar nek li, nek li'a edz'in'o mult'e el'spez'is, li pov'is ĉiu'jar'e ŝpar'i sum'o'n por " si'a'j infan'o'j ".

Efektiv'e Karl'o ne ĝu'is tre long'e la glor'o'n est'i sol'a en la nov'a generaci'o de l ' famili'o. Kiam li est'is du'jar'a kaj jam kur'is tre bon'e tra la tut'a dom'o, li trov'is iu'n tag'o'n blu'okul'a'n frat'in'et'o'n en la antikv'a lul'il'o, kie li kutim'is dorm'ad'i antaŭ tre long'e... kiam li est'is mal'grand'a.

Ali'a'j kred'ebl'e est'us iĝ'int'a'j tre ĵaluz'a'j, sed Karl'o est'is grand'anim'a, kaj li'a vizaĝ'o tuj montr'is larĝ'a'n rid'et'o'n kaj afabl'a'n esprim'o'n de protekt'em'o. Pet'int'e la permes'o'n de si'a patr'in'o, li kis'is du'foj'e la frunt'o'n de si'a dorm'ant'a frat'in'et'o.

Karl'o tre mult'e interes'iĝ'is je la progres'o'j de si'a frat'in'et'o Helenj'o. Kiam ŝi ankaŭ pov'is kuret'i tra la dom'o, li far'iĝ'is ŝi'a instru'ant'o kaj gvid'ant'o.

Karl'o est'is tre observ'em'a kaj ankaŭ tre entrepren'em'a. Li pen'ad'is imit'i ĉio'n interes'a'n, kio'n li vid'is aŭ pri kio li aŭd'is. Uz'ant'e tabl'o'n kaj mult'a'j'n seĝ'o'j'n, li konstru'is grand'a'n ŝip'o'n, kies bel'a flav'a kamen'tub'o est'is... la paper'korb'o de li'a patr'o. Por Helenj'o li ĉiam aranĝ'is komfort'a'n sid'ej'o'n per brod'it'a'j kusen'o'j for'pren'it'a'j el la salon'o.

Kiam Sinjor'in'o Davis labor'is ĉe si'a kudr'o'maŝin'o kaj Karl'o ek'fajf'is kaj bru'ad'is por anonc'i, ke danĝer'a vent'eg'o minac'as la ŝip'o'n, la tim'ig'at'a frat'in'et'o ek'plor'is, trem'ant'e inter la brod'it'a'j kusen'o'j. Subit'e ĉio halt'is: la kudr'o'maŝin'o kaj la ŝip'o. Helenj'o baldaŭ re'trankvil'iĝ'is sur la genu'o'j de l ' patr'in'o, konsol'it'a, ĉu per ŝi'a'j dolĉ'a'j kis'o'j, ĉu per la elokvent'a'j klar'ig'o'j de Karl'o, kiu ven'ig'is la vent'eg'o'n nur por hav'i la okaz'o'n kuraĝ'e sav'i si'a'n frat'in'o'n.

Supr'e en la dom'o est'is long'a sub'tegment'a ĉambr'o, en kiu kuŝ'is ĉia'j kest'o'j, korb'o'j, seĝ'o'j kaj mal'nov'a'j objekt'o'j. Est'is por Karl'o ver'a paradiz'o. Kiam li trov'is mal'ferm'it'a la pord'o'n de l ' ŝtup'ar'o, li rapid'e ramp'is al la ŝat'at'a ĉambr'eg'o. Tie li plezur'eg'e ĉirkaŭ'promen'is, mal'ferm'ant'e la kest'o'j'n, palp'ant'e kaj mal'ord'ig'ant'e ĉiu'j'n afer'o'j'n. La ĝoj'o daŭr'is ĝis li'a patr'in'o aŭ la serv'ist'in'o, aŭd'int'e bru'o'n, ven'is li'n serĉ'i kaj re'konduk'is li'n mal'supr'e'n.

1. Ĉu ge'sinjor'o'j Davis est'is riĉ'a'j ?— 2. Kie ili loĝ'is ?— 3. Cit'u kelk'a'j'n mebl'o'j'n, kiu'j trov'iĝ'as en vi'a hejm'o ?— 4. Kio'n far'is la patr'o de Karl'o ?— 5. Ĉu li mult'e el'spez'is ?— 6. Ĉu Karl'o est'is ĵaluz'a ?— 7. Kiel oni nom'is li'a'n frat'in'o'n ?— 8. Per kio Karl'o konstru'is ŝip'o'n ?— 9. Sur kio'n li sid'ig'is Helenj'o'n ?— 10. Per kio oni kudr'as ?— 11. Kiu est'as la plej grand'a firm'o por la fabrik'o de kudr'o'maŝin'o'j ?— 12. Kiu ĉambr'o est'is en la supr'o de la dom'o ?— 13. Kio est'is en ĝi ?— 14. Ĉu Karl'o ŝat'is ir'i tie'n ?— 15. Kio'n li far'is en tiu ĉambr'o ?— 16. Kiu konduk'is li'n mal'supr'e'n ?— 17. Ĉu est'as lift'o en vi'a dom'o ?— 18. Ĉu vi loĝ'as sur la unu'a etaĝ'o ?— 19. Kiom da loĝ'ant'o'j est'as en vi'a urb'o ?

3. La serv'ist'in'o.

La ge'av'o'j de Karl'o konserv'is tre long'e unu serv'ist'in'o'n, kiu'n ĉiu'j en la famili'o tre am'is pro ŝi'a fidel'ec'o kaj diskret'ec'o. Kiam la jun'a Sinjor'o Davis edz'iĝ'is, la serv'ist'in'o ir'is en la nov'a'n hejm'o'n por ĉio'n aranĝ'i. La jun'a edz'in'o tiom plaĉ'is al ŝi, ke ŝi tie rest'is; kaj post la nask'iĝ'o de Karl'o, ŝi decid'is, ke ŝi neniam for'ir'os.

Ŝi'a nom'o est'is Anj'o. Ŝi hav'is pint'a'n naz'o'n kun du mal'grand'a'j griz'blu'a'j okul'o'j kaj vang'o'j ĉiam tre ruĝ'a'j, kiel pom'o'j. Si'a'n blank'a'n kuf'o'n ŝi preskaŭ neniam de'met'is, sed oft'e okaz'is, ke Karl'o for'tir'is ĝi'n por vid'i la kolor'o'n de ŝi'a'j har'o'j. Ĉiu'foj'e li ricev'is pro tio vang'o'frap'o'n kaj tuj post'e kis'o'n.

En la dom'o Anj'o far'is ĉio'n; ŝi est'is sam'temp'e kuir'ist'in'o kaj ĉambr'ist'in'o, sed la dom'o est'is tiel mal'grand'a, ke ŝi facil'e plen'um'is ambaŭ task'o'j'n. Sinjor'in'o Davis ŝi'n oft'e help'is kaj far'is ĉiu'j'n kudr'o'labor'o'j'n. Anj'o sent'is en si tre grand'a'n admir'o'n al la jun'a dom'mastr'in'o pro ŝi'a grand'a delikat'ec'o en ĉio.

Kelk'a'foj'e Karl'o ricev'is permes'o'n ir'i fru'maten'e al la legom'vend'ej'o kun Anj'o. Ŝi port'is du grand'a'j'n korb'o'j'n kaj li mal'pez'a'n ret'sak'o'n. Post dek'kvin'minut'a marŝ'ad'o ili al'ven'is al la publik'a plac'o. Mult'a'j ĉeval'o'j kaj vetur'il'o'j star'is apud la trotuar'o'j. En la mez'o de la plac'o, ĉirkaŭ la monument'a fontan'o, sid'is la ge'vend'ist'o'j kun si'a'j tabl'o'j kaj korb'eg'o'j plen'a'j je brasik'o'j, ter'pom'o'j, fromaĝ'o'j, frukt'o'j ĉiu'spec'a'j. Anj'o diskut'ad'is kun mult'a'j vir'in'o'j kaj fin'e aĉet'is divers'a'j'n legom'o'j'n kaj grand'a'n pec'o'n da buter'o. Kelk'a'foj'e ŝi met'is io'n en la ret'sak'o'n de Karl'o. Post'e tre rapid'e ili hejm'e'n re'ven'is.

Kelk'a'foj'e Karl'o help'is Anj'o'n met'i la teler'o'j'n sur la tabl'o'n. La fork'o'j'n, kuler'o'j'n kaj tranĉ'il'o'j'n li ankaŭ al'port'is, sed neniam la glas'o'j'n, ĉar Anj'o opini'is la afer'o'n tro danĝer'a.

Iam li romp'is tas'o'n, ĉar li prov'is port'i tri sam'temp'e. Al'kur'is Anj'o ĉe la bru'o..." Est'as nenio," ek'kri'is Karl'o," mi ne vund'iĝ'is." Anj'o li'n long'e riproĉ'is, sed Karl'o opini'is, ke est'us mult'e pli saĝ'e, se ŝi ir'us tuj serĉ'i ali'a'n tas'o'n.

Kun Karl'o, Anj'o est'is ĉiam gaj'a kaj ŝerc'em'a; sed kun Helenj'o, ŝi est'is mult'e pli dolĉ'a kaj eĉ ŝajn'is iom mal'ĝoj'a rigard'ant'e ŝi'n. Ŝi pren'is ŝi'n delikat'e en si'a'j brak'o'j kaj mov'is la kap'o'n pens'em'e. Ĉiu'j sam'e ŝajn'is melankoli'e dolĉ'iĝ'i apud Helenj'o.

Karl'o tre am'is si'a'n frat'in'et'o'n, sed ne kuraĝ'is mult'e lud'i kun ŝi, ĉar ŝi ŝajn'is tim'i la bru'o'n kaj tre oft'e ek'plor'is. Li opini'is, ke la knab'in'o'j est'as delikat'a'j est'aĵ'o'j, kiu'j bezon'as mult'e da zorg'o'j.

1. Kiel nom'iĝ'is la serv'ist'in'o de S - in'o Davis ?— 2. Ĉu ŝi est'is diskret'a ?— 3. Kiu est'is la kolor'o de ŝi'a'j vang'o'j ?— 4. Ĉu ĉiu'j pom'o'j est'as ruĝ'a'j ?— 5. Kio est'as en la mez'o de pom'o ?— 6. Cit'u kelk'a'j'n frukt'o'j'n.— 7. Kiu'n vi prefer'as ?— 8. Ĉu Karl'o kelk'a'foj'e tir'is la kuf'o'n de Anj'o ?— 9. Kie'n ir'is Karl'o kun la serv'ist'in'o ?— 10. Kio'n li port'is ?— 11. Kiu'j person'o'j est'is sur la publik'a plac'o ?— 12. Kio'n ili far'is ?— 13. Cit'u kelk'a'j'n legom'o'j'n ?— 14. Kio'n aĉet'is Anj'o ?— 15. Ĉu Karl'o help'is Anj'o'n por prepar'i la tabl'o'n ?— 16. Kiom da tas'o'j romp'is Karl'o ?— 17. Kio'n li respond'is al la riproĉ'o'j de Anj'o ?— 18. Ĉu Helenj'o est'is am'at'a de si'a frat'o ?— 19. Kio'n opini'is Karl'o pri Helenj'o ?— 20. Kiu'j'n lud'il'o'j'n prefer'as la knab'in'o'j ?— 21. Ĉu kelk'a'foj'e Helenj'o plor'is ?— 22. Kiam oni plor'as ?

4. Dimanĉ'o.

Dimanĉ'e maten'e Karl'o rest'is long'e en si'a lit'et'o kaj ĝu'is la dolĉ'a'j'n sonĝ'o'j'n, kiu'j'n al'port'as la or'a'j sun'radi'o'j, en'ir'ant'e en la ĉambr'o'n inter la kurten'o'j de l ' fenestr'o... Subit'e li ek'vid'is la dolĉ'a'n vizaĝ'o'n de si'a patr'in'o, al'ven'int'a por li'n vek'i. Li est'is tre gaj'a. Laŭt'e sonor'ad'is la sonor'il'o'j de l ' preĝ'ej'o'j, dum li'a patr'in'o li'n help'is por li'a tualet'o.

Karl'o opini'is, ke la spong'o'j est'as tre mal'agrabl'a'j objekt'o'j, kiu'j met'as sap'o'n en li'a'j'n okul'o'j'n. Li jam oft'e kon'ig'is tiu'n impres'o'n al si'a patr'in'o, sed ŝi tamen daŭr'ig'is la uz'ad'o'n de spong'o'j. Dimanĉ'e S - in'o Davis vest'is Karl'o'n per brod'it'a flanel'ĉemiz'et'o, blank'a pantalon'o kaj blu'a jak'et'o. Li hav'is flav'a'j'n ŝu'et'o'j'n kaj grand'a'n pajl'a'n ĉapel'o'n, pri kiu li est'is tre fier'a.

Dimanĉ'e post'tag'mez'e Karl'o promen'ad'is kun si'a patr'o. Li ŝat'is ir'i al la bord'o de l ' river'o por vid'i la ŝip'o'j'n kaj la fiŝ'kapt'ist'o'j'n, kiu'j est'is tre mult'a'j. Est'is serioz'a'j sinjor'o'j, long'barb'a'j mal'jun'ul'o'j kaj ankaŭ mult'a'j knab'o'j. Ĉiu silent'e sid'is sub unu el la arb'o'j apud la bord'o. Ili pacienc'e rigard'ad'is la faden'o'n de si'a fiŝ'kapt'il'o mal'aper'ant'a'n en la akv'o. De temp'o al temp'o iu lev'is subit'e si'a'n kan'o'n kaj de'kroĉ'is de la hok'o bril'ant'a'n fiŝ'o'n, mal'esper'e salt'ant'a'n ĉiu'flank'e'n.

Antaŭ la vesper'o S - ro Davis kaj li'a fil'et'o re'ven'is hejm'e'n, kaj al'ven'is ĝust'a'temp'e por trink'i varm'eg'a'n tas'o'n da te'o en la salon'o.

Oft'e la av'o kaj onkl'o Jak'o vizit'is ili'n dimanĉ'e kaj ĉiu'j vesper'manĝ'is kun'e.

La onkl'o Jak'o kelk'a'foj'e al'port'is si'a'n fonograf'il'o'n, kaj Karl'o aŭd'is mir'ind'a'j'n kant'o'j'n kaj muzik'aĵ'o'j'n. Iam onkl'o Jak'o dir'is ŝerc'kant'et'o'n antaŭ la grand'a buŝ'o de l ' fonograf'il'o. La maŝin'o ripet'is la kant'o'n post'e kaj eĉ la rid'eg'o'n de l ' av'o kaj de l ' patr'o. Onkl'o Jak'o klar'ig'is, ke la fonograf'il'o ripet'us kio'n ajn Karl'o dir'us antaŭ la maŝin'o, sed Karl'o ne kuraĝ'is io'n dir'i. Li jam opini'is, ke oft'e est'as tre saĝ'e silent'i.

Karl'o tre ŝat'is sid'i sur la genu'o'j de si'a av'o kaj aŭd'i rakont'o'j'n pri la infan'ec'o de si'a patr'et'o aŭ pri mal'proksim'a'j land'o'j, kiu'j'n la av'o vizit'is. Li ŝat'is aŭd'i pri la mar'o, kaj tre dezir'is ĝi'n iam vid'i.

Kiam est'is bel'a veter'o, la tut'a famili'o sid'is en la ĝarden'et'o. La av'o pren'is si'a'n pip'o'n, ĝi'n plen'ig'is per tabak'o kaj ĝi'n ek'brul'ig'is. La patr'o kaj la onkl'o fum'is nur cigared'o'j'n. Karl'o tre mal'ŝat'is la tabak'fum'o'n, kiu dolor'is li'a'j'n okul'o'j'n. Li oft'e demand'is si'a'n patr'o'n, kial la vir'o'j fum'as; kaj la patr'o ĉiam respond'is:" por la plezur'o ". Karl'o decid'is, ke li trov'os pli agrabl'a'n plezur'o'n, ol fum'ad'i, kiam li est'os vir'o. Sed kiam li'a av'o dir'is al li, ke ĉiu'j mar'ist'o'j fum'as, li ek'ŝanĝ'is si'a'n opini'o'n.

1. Kio'n far'is Karl'o dimanĉ'e maten'e ?— 2. Kiu help'is li'n por li'a tualet'o ?— 3. Kio'n li opini'is pri la spong'o'j ?— 4. Per kio vest'is si'a'n fil'o'n S - in'o Davis, dimanĉ'e ?— 5. Kiu'j person'o'j est'is sur la bord'o de la river'o ?— 6. Ĉu ili far'is mult'e da bru'o ?— 7. Kiu ven'is oft'e por vesper'manĝ'i ?— 8. Kio'n al'port'is la onkl'o ?— 9. Pri kio parol'is la av'o ?— 10. Kie sid'is la famili'o dum somer'o ?— 11. Nom'u la kvar sezon'o'j'n de la jar'o.— 12. Kiu'n vi prefer'as ?— 13. Ĉu la patr'o fum'is ?— 14. Kiom kost'as bon'a cigar'o ?— 15. Ĉu la mar'ist'o'j oft'e fum'as ?

5. Lern'ad'o.

Karl'o jam far'iĝ'is fort'a knab'et'o kaj rapid'e grand'iĝ'ad'is; sed li ankoraŭ ne ek'lern'is la liter'o'j'n de l ' alfabet'o. Li'a patr'in'o decid'is, ke ŝi mem instru'os li'n en la komenc'o.

Ĉiu'maten'e ŝi sid'ig'is li'n apud si kaj mal'ferm'is grand'a'n libr'o'n kun nigr'a'j sign'o'j. Ŝi klar'ig'is al li, ke per tiu'j sign'o'j oni skrib'as kaj, se li bon'e lern'as ili'n, li pov'os baldaŭ leg'i bel'eg'a'j'n rakont'o'j'n en libr'o'j. Karl'o opini'is, ke la hom'o'j est'as ver'e mal'lert'a'j kaj sen'senc'a'j: kial ili ne ven'us mem dir'i si'a'j'n rakont'o'j'n ? Est'us mult'e pli simpl'e. Post pri'pens'ad'o li esprim'is si'a'n opini'o'n al la patr'in'o.

— Sed, kar'ul'et'o, ŝi dir'is, mil'o'j da person'o'j vol'as kon'i la rakont'o'j'n. Est'us ne'ebl'e, ke la rakont'ist'o'j vizit'u ĉiu'j'n. Mult'a'j rakont'ist'o'j loĝ'as tre mal'proksim'e, mult'a'j est'as mort'int'a'j nun, kaj oni dezir'as tamen leg'i nun tio'n, kio'n ili skrib'is.

— Sed kial ili ne parol'is en fonograf'il'o, kiel onkl'o Jak'o ? Oni ĉiam pov'us aŭd'i ili'n.

La patr'in'o trov'is Karl'o'n iom tro diskut'em'a:

— Nu, kar'eg'a, ŝi dir'is, kis'ant'e li'n, vi dev'as ek'labor'i.

Sed Karl'o profund'iĝ'is en si'a pens'ad'o... la strang'a'j nigr'a'j sign'o'j danc'ad'is en nebul'o antaŭ li'a'j okul'o'j. Li ripet'is, A, B, C, sen'atent'e. Kiam li'a patr'in'o pet'is li'n montr'i B, li ne sci'is. La liter'o'n S li bon'e re'kon'is, ĉar ĝi simil'as serpent'o'n, kaj ankaŭ O kaj C, kiu'j simil'as tut'a'n kaj du'on'a'n lun'o'n. Por instru'i al li la ali'a'j'n liter'o'j'n, la patr'in'o bezon'is mult'e da semajn'o'j kaj mult'e da pacienc'o. Fin'e ge'sinjor'o'j Davis decid'is, ke Karl'o ir'u al lern'ej'o. Ne mal'proksim'e de la hejm'o loĝ'is mal'jun'a sinjor'in'o kaj ŝi'a fil'in'o, kiu'j ambaŭ instru'is infan'o'j'n. La lecion'o'j okaz'is nur tri maten'o'j'n ĉiu'semajn'e, lund'e, merkred'e kaj vendred'e.

Sinjor'in'o Davis mem konduk'is Karl'o'n al la lern'ej'o la unu'a'n foj'o'n. Dum ŝi parol'is kun la respekt'ind'a estr'in'o, S - in'o linar, Karl'o rimark'ig'is al Fraŭl'in'o linar, ke unu seĝ'o en la klas'ĉambr'o est'as romp'it'a kaj ankaŭ, ke est'as desegn'it'a vizaĝ'o sur la mur'o. Li demand'is la fraŭl'in'o'n, ĉu tio est'as ŝi'a portret'o aŭ tiu de la mal'jun'a vir'in'o. La fraŭl'in'o tre'eg'e ruĝ'iĝ'is.

— Mi esper'as, ke vi est'os bon'a kaj ĝentil'a, dir'is li'a patr'in'o adiaŭ'kis'ant'e li'n.

— Ho jes, patr'in'et'o.

Kiam la unu'a lecion'o est'is komenc'it'a, Karl'o hav'is tre baldaŭ si'a'j'n man'o'j'n tut'e makul'it'a'j je ink'o. Laŭ si'a kutim'o li viŝ'is ili'n per si'a antaŭ'tuk'et'o. Bel'et'a knab'in'et'o, kiu sid'is apud li, mult'e rid'is kaj mok'e rigard'is li'n. Pro tio Karl'o opini'is, ke li cert'e pli am'as si'a'n frat'in'o'n Helenj'o'n, ol ŝi'n.

Rakont'u skrib'e la supr'a'n ĉapitr'o'n. — 1. Kiu unu'e instru'is Karl'o'n ?— 2. Kio'n far'is la patr'in'o de Karl'o ?— 3. Kio'n opini'is Karl'o ?— 4. Kiu'j'n liter'o'j'n li facil'e re'kon'is ?— 5. Al kio simil'as la liter'o S ?— 6. Kiu konduk'is Karl'o'n al la lern'ej'o ?— 7. Kio'n li rimark'is sur la mur'o ?— 8. Kiu'n demand'o'n li far'is ?— 9. Per kio Karl'o makul'is si'a'j'n man'o'j'n ?— 10. Ĉu oni pov'as skrib'i sen ink'o kaj sen plum'o ?— 11. Ĉu Karl'o est'is en ge'knab'a lern'ej'o ?— 12. Per kio li viŝ'is si'a'j'n man'o'j'n ?— 13. Kiu rid'is pri li ?— 14. Ĉu de mult'a'j jar'o'j oni uz'as la skrib'maŝin'o'j'n ?— 15. Ĉu vi jam hav'is okaz'o'n uz'i skrib'maŝin'o'n ?— 16. Ĉu vi est'as stenografi'ist'o ?

6. La ide'o'j de Karl'o.

Karl'o est'is tre pens'em'a kaj jam hav'is preciz'a'j'n ide'o'j'n pri mult'e da afer'o'j. Dum la ali'a'j infan'o'j mal'facil'e kompren'is geografi'o'n, li tre bon'e prezent'is al si la form'o'n de la mond'o: Post la mont'o'j est'as mar'o'j, ter'o'j kaj de'nov'e mont'o'j ĝis la du ekstrem'aĵ'o'j de la mond'o. Tie sen'dub'e est'as mur'o aŭ bar'il'o, kiel sur ia pont'o, por mal'help'i, ke la person'o'j fal'u en abism'o'n.

Karl'o tre dezir'is ir'i iam al unu el tiu'j ekstrem'aĵ'o'j de la mond'o. Cert'e est'us strang'e vid'i nenio'n plu antaŭ'e'n: nur la blu'a'n ĉiel'o'n supr'e, kaj sub ĝi... nenio'n. Li tre mir'is kie'n fal'us iu hom'o, kiu est'us for'salt'int'a de l ' ekstrem'aĵ'o de l ' mond'o. Se li posed'us la aeroplan'o'n de la riĉ'a sinjor'o, kiu'n kon'as li'a patr'o, li prov'us flug'i mal'supr'e'n sub la mond'o'n kaj re'ven'i supr'e'n ĉe la ali'a flank'o. Li mir'is kiel est'as la sub'aĵ'o de la mond'o.

Karl'o demand'is si'a'n patr'o'n pri tio. S - ro Davis est'is tre amuz'at'a de la ide'o'j de Karl'o kaj klar'ig'is al li, ke la mond'o est'as kvazaŭ grand'eg'a oranĝ'o, rond'ir'ant'a ĉirkaŭ la sun'o, kiu est'as ankaŭ tre grand'a glob'o. Ĉiu'j stel'o'j kaj la lun'o est'as ankaŭ glob'o'j. La patr'et'o klar'ig'is al Karl'o, ke la hom'o'j viv'as sur la tut'a ter'glob'o. Sed Karl'o ne pov'is kred'i tio'n kaj pens'is, ke cert'e li'a patr'o erar'as. Kiel la hom'o'j pov'us star'i sub la ter'o ?

Tiu demand'o li'n mult'e pri'okup'is, kaj li ŝajn'is pri'pens'ad'i dum la tut'a tag'manĝ'o post la respond'o de si'a patr'o. Li'a patr'in'et'o promes'is ke, kiam li sci'os bon'e leg'i, ŝi aĉet'os por li ilustr'it'a'n libr'o'n pri tiu'j afer'o'j.

Karl'o hav'is grand'a'n admir'o'n al ĉiu'j meti'ist'o'j, al ĉiu'j man'labor'ist'o'j. Kun si'a patr'in'o li jam vizit'is la pan'ist'o'n kaj vid'is li'n bak'ant'a la pan'o'j'n. Li vid'is la ŝu'far'ist'o'n en'pik'ant'a najl'o'j'n en la ŝu'o'j'n per martel'o. Li eĉ vid'is ie en la urb'et'o grand'a'n ĉambr'o'n, kie mult'eg'a'j jun'ul'in'o'j fabrik'as ĉapel'o'j'n por sinjor'in'o'j. Ili aranĝ'is ruband'o'j'n kaj plum'o'j'n sur la ĉapel'o. Pas'ant'e apud grand'a hotel'o, ili vid'is, tra mal'alt'a'j fenestr'et'o'j, grand'a'n kuir'ej'o'n, kie mult'a'j vir'o'j, kun blank'a'j antaŭ'tuk'o'j kaj ĉap'o'j, mov'is plad'o'j'n kaj kaserol'o'j'n kun grand'a bru'o. Odor'o de rost'aĵ'o al'ven'is al la naz'et'o de Karl'o.

En la strat'o'j ĉiu ŝajn'is rapid'i: knab'o puŝ'is vetur'il'et'o'n ŝarĝ'it'a'n je pak'aĵ'o'j; mal'jun'a lam'a vir'o kri'ant'e vend'ad'is ĵurnal'o'j'n. S - in'o Davis klar'ig'is al si'a fil'o, ke ĉiu'j hom'o'j labor'as por gajn'i mon'o'n kaj aĉet'i si'a'j'n vest'o'j'n kaj nutr'aĵ'o'j'n kaj tiu'j'n de si'a famili'o.

Ankaŭ tio mult'e pens'ig'is Karl'o'n." Kio'n far'as patr'et'o ?" li demand'is. La patr'in'et'o konduk'is li'n al la ofic'ej'o de si'a edz'o; kaj li vid'is si'a'n patr'o'n skrib'ant'a sur grand'a libr'eg'o ĉe alt'a tabl'o. Karl'o opini'is, ke li'a patr'o hav'as tre enu'ig'a'n profesi'o'n kaj li decid'is, ke li mem prefer'os far'iĝ'i kuir'ist'o en hotel'o aŭ vetur'ig'ist'o.

1. Kiel Karl'o prezent'is al si la form'o'n de la mond'o ?— 2. Ĉu li bon'e kompren'is la geografi'o'n ?— 3. Kio'n li stud'os en la lern'ej'o, krom la geografi'o ?— 4. Kio est'as aeroplan'o ?— 5. Kiu fabrik'as la pan'o'n ?— 6. Kaj la kuk'o'j'n ?— 7. Kio'n oni pov'as aĉet'i ĉe la spic'ist'o ?— 8. Kiom kost'as unu funt'o da pan'o ?— 9. Kio'n oni met'as sur la ĉapel'o'j'n por sinjor'in'o'j ?— 10. Kiu profesi'o plej plaĉ'is al Karl'o ?

7. La sonĝ'o de Karl'o.

Post la inter'parol'ad'o kun si'a patr'o pri la form'o de l ' ter'o, Karl'o pri'pens'is ankoraŭ tre oft'e dum la tag'o. Strang'a'n sonĝ'o'n li hav'is la sekv'int'a'n nokt'o'n. Li sonĝ'is, ke S - ro de lavel, la riĉ'a amik'o de li'a patr'o, li'n invit'is por kun'vojaĝ'ad'o en si'a aeroplan'o.

Ili aĉet'is grand'a'n kest'o'n da biskvit'o'j kaj met'int'e ĝi'n sur la aeroplan'o'n, ili sid'iĝ'is kaj ek'flug'is for. Ili dev'is trans'ir'i alt'a'j'n mont'o'j'n. La aeroplan'o flug'ad'is tre rapid'e kaj tra'pas'is griz'a'j'n nub'o'j'n. Est'is mal'sek'e kaj mal'varm'e. Karl'o si'n prem'is kontraŭ si'a gvid'ant'o, dum ili pas'is super akr'a'j mont'pint'o'j kaj terur'a'j rok'o'j.

S - ro de lavel montr'is al Karl'o, kiel la eben'aĵ'o subit'e fin'iĝ'as en la mal'proksim'o. Tie est'as la ekstrem'aĵ'o de la mond'o, kiu'n li tiel dezir'is vid'i. La aeroplan'o baldaŭ al'ter'iĝ'is. Marŝ'int'e kelk'a'j'n paŝ'o'j'n, Karl'o si'n trov'is ĉe la lim'o de la mond'o. Est'is grand'a kaj'o kun fer'a bar'il'o inter lim'ŝton'o'j. Ten'ant'e la man'o'n de S - ro de lavel, Karl'o klin'iĝ'is por rigard'i mal'supr'e'n: nenio, nur blu'o... sen'fin'e.

Ambaŭ manĝ'is kelk'a'j'n biskvit'o'j'n tut'e mal'mol'ig'it'a'j'n de la mal'varm'o." Nu," dir'is S - ro de lavel post moment'o," ni nun vetur'os mal'supr'e'n sur ni'a flug'maŝin'o, ĉu ne ?" Karl'o ek'tim'is iom sed nenio'n dir'is. Ili for'flug'is. La aeroplan'o trans'pas'is super la bar'il'o kaj flug'ad'is tut'e rekt'e for de l ' ter'o.

Post kelk'a'j minut'o'j, kiam ili est'is jam tre mal'proksim'a'j de la ter'o, S - ro de lavel ŝanĝ'is la direkt'o'n de la maŝin'o. Ĝi komenc'is oblikv'a'n flug'ad'o'n mal'supr'e'n. Ili re'proksim'iĝ'is al la ter'o, kaj tiam ĝi'a'n sub'aĵ'o'n ili vid'is.

Pli kaj pli mal'lum'iĝ'is, dum la aeroplan'o rapid'eg'e flug'ad'is kurb'e por rest'ad'i proksim'e de l ' ter'o. Strang'a afer'o: la ĉiel'o est'is mal'supr'e kaj flank'e, sed supr'e kaj ĉe la ali'a flank'o est'is la brun'a ter'o.

La aeroplan'o est'is mal'supr'e'n'ir'int'a tre rapid'e kaj pov'is nun flug'ad'i preskaŭ horizontal'e. Ili ek'vid'is strang'a'j'n arb'o'j'n kun long'a tord'a trunk'o ramp'ant'a. Baldaŭ dom'o'j'n ili ek'vid'is, ver'a'j'n dom'o'j'n pend'ant'a'j'n sub la ter'o. Ili est'is tre mult'a'j kaj ŝajn'is est'i lign'a'j dom'et'o'j divers'kolor'e pentr'it'a'j. Ĉiam pli kaj pli ili al'proksim'iĝ'is. Karl'o rimark'is, ke la dom'et'o'j hav'as pint'a'n tegment'o'n kaj ŝajn'as pend'i je la ter'o per grand'a fer'a ring'o lig'it'a al la trunk'o'j kaj branĉ'eg'o'j de la ramp'ant'a'j arb'o'j.

Inter la dom'o'j est'is pont'o'j, sur kiu'j aper'is mult'a'j hom'o'j ŝajn'e blank'e vest'it'a'j.

Klin'int'e si'n por pli bon'e vid'i, Karl'o perd'is si'a'n ekvilibr'o'n kaj fal'is en la abism'o'n...

Li sent'is la mal'varm'a'n aer'o'n sibl'ant'a'n je li'a'j orel'o'j, dum li sen'fin'e fal'ad'is en la profund'eg'aĵ'o.

—" Nu, kar'ul'et'o, est'as mal'fru'e, vi dev'as el'lit'iĝ'i !"

Li'a patr'in'o li'n vek'is. Karl'o frot'is si'a'j'n okul'o'j'n:" Patr'in'et'o," li dir'is osced'ant'e," mi vid'is hom'o'j'n sub la ali'a flank'o de l ' mond'o."

1. Kiu invit'is Karl'o'n por vojaĝ'i en aeroplan'o ?— 2. Kio'n montr'is S - ro de lavel al Karl'o ?— 3. Ĉu Karl'o iom tim'is ?— 4. Kio'n far'is la aeroplan'o ?— 5. Kiu'j'n dom'o'j'n ek'vid'is Karl'o ?— 6. Ĉu ili'a tegment'o est'is rond'a ?— 7. Kio est'is inter la dom'o'j ?— 8. Kio'n far'is Karl'o por pli bon'e vid'i ?— 9. Kio okaz'is ?— 10. Kiu vek'is li'n ?— 11. Rakont'u sonĝ'o'n, kiu'n vi far'is.

8. La lice'o.

Kiam Karl'o est'is dek'du'jar'a, li'a'j ge'patr'o'j opini'is, ke li sufiĉ'e long'e rest'is en infan'a lern'ej'o. Est'is temp'o met'i li'n en lice'o'n.( Lice'o est'is, en la temp'o de ni'a rakont'o, la nom'o de la oficial'a'j lern'ej'o'j, kie la knab'o'j lern'ad'as ĝis ili far'iĝ'as student'o'j ). Est'is unu lice'o en la urb'o. Bedaŭr'ind'e ĝi est'is mal'proksim'e kaj Karl'o dev'os marŝ'ad'i du'dek minut'o'j'n por tie'n ir'i de si'a hejm'o. Li'a patr'in'o propon'is, ke oni aĉet'u por Karl'o bilet'ar'o'n por la tram'voj'o, sed S - ro Davis tut'e ne permes'is tio'n. Li opini'is, ke marŝ'ad'o est'as tre bon'a kaj san'ig'a ekzerc'ad'o.

Por est'i akcept'at'a en la lice'o'n, est'is neces'e ke Karl'o sukces'u je ekzamen'o antaŭ'e. La ekzamen'o est'is nek long'a, nek mal'facil'a. Tamen S - ro Davis vol'is cert'iĝ'i, ke li'a fil'o sukces'os; por tio li ven'ig'is hejm'e'n jun'a'n instru'ist'o'n, kiu en kelk'a'j semajn'o'j pli'progres'ig'is Karl'o'n en la kon'o de aritmetik'o kaj ortografi'o, ol Sinjor'in'o'j linar en kelk'a'j jar'o'j.

Unu semajn'o'n antaŭ la ekzamen'o, S - ro Davis konduk'is si'a'n fil'o'n al la lice'estr'o por li'n en'skrib'ig'i. La estr'o est'is tre mal'alt'a vir'o kun griz'a'j har'o'j, griz'a barb'et'o kaj rond'a'j, brun'a'j okul'o'j post or'a'j okul'vitr'o'j.

— Sinjor'o direktor'o, dir'is S - ro Davis, kiam la serv'ist'o li'n en'ir'ig'is kun li'a fil'o en la direkt'ej'o'n, kiel vi est'as ? Mi ĝoj'as vi'n re'vid'i, kaj al'konduk'as al vi mi'a'n knab'et'o'n Karl'o'n, kiu est'os esper'ebl'e bon'a lern'ant'o en la lice'o.

La direktor'o rigard'is Karl'o'n tra si'a'j grand'a'j okul'vitr'o'j kaj mal'ferm'is larĝ'a'n libr'eg'o'n.

— Davis, Karl'o... kiu est'as vi'a ali'a antaŭ'nom'o, jun'ul'et'o ?

— Teodor'o, Sinjor'o direktor'o, respond'is Sinjor'o Davis vid'ant'e, ke li'a fil'o distr'at'e ne aŭd'is la demand'o'n. Efektiv'e Karl'o est'is distr'at'a: li ĵus vid'is muŝ'o'n, kiu dron'is en la kupr'a'n ink'uj'o'n kaj li atent'e observ'is ĝi'a'j'n pen'o'j'n por for'flug'i.

— Vi'a aĝ'o ? demand'is la direktor'o.

S - ro Davis pinĉ'is la brak'o'n de Karl'o:" Kiom jar'a vi est'as, Karl'o ?"

Karl'o ek'trem'is kaj serioz'iĝ'ant'e, li'a vizaĝ'o tut'e ruĝ'iĝ'is:" Dek'du'jar'a, sinjor'o," li dir'is tim'em'e.

—" Vi ven'u lund'o'n," dir'is la direktor'o," je la 8 - a maten'e kun ink'o, plum'o, krajon'o, kaj blank'a paper'o por la ekzamen'o. Vi'a fil'o, Sinjor'o Davis, ŝajn'as bon'a kaj inteligent'a knab'et'o. Bon'a'n tag'o'n... atent'u la ŝtup'o'n post la du'a pord'o mal'dekstr'e."

El'ir'ant'e el la skrib'o'ĉambr'o de l ' direktor'o, S - ro Davis montr'is al si'a fil'o la intern'a'n kort'o'n de la lice'o. Mez'e de la du nov'a'j konstru'aĵ'o'j star'is la mal'nov'a part'o de la lern'ej'o, kun du'obl'a ŝtup'ar'o super kolon'o'j kaj ark'aĵ'o'j.

— Tie'n venad'is mult'a'j generaci'o'j antaŭ mi kaj vi, dir'is al Karl'o li'a patr'et'o. Vi'a av'o kaj ni'a'j pra'av'o'j tie lern'ad'is, kiam ili est'is knab'o'j.

1. Kiu'n aĝ'o'n hav'is Karl'o, kiam li ek'ir'is al lice'o ?— 2. Ĉu la lice'o est'is proksim'e de li'a hejm'o ?— 3. Ĉu Karl'o est'is mult'e lern'int'a ĉe S - in'o'j linar ?— 4. Kio'n dir'is la patr'o al la direktor'o ?— 5. Pri kio okup'iĝ'is Karl'o, kiam oni demand'is li'n ?— 6. Kio'n li dev'is al'port'i por la ekzamen'o ?— 7. Kio'n montr'is S - ro Davis al si'a fil'o ?— 8. Ĉu la lern'ej'o est'is tut'e nov'a ?— 9. Ĉu vi jam prov'is ekzamen'o'n ?

9. Ekzamen'o.

La maten'o'n de la ekzamen'a tag'o Karl'o al'ven'is tre fru'e en la kort'o'n de la lice'o. Li port'is bel'a'n led'a'n sak'o'n, tut'e nov'a'n, kiu'n li'a patr'o ĵus donac'is al li. En ĝi est'is paper'o kaj skrib'il'ar'o kun ink'uj'o, plum'o'j kaj krajon'o'j en blu'a skatol'o. En la kort'o est'is jam kelk'a'j knab'o'j, sed neniu kon'at'a de Karl'o. Ĉiu'moment'e al'ven'is kelk'a'j ali'a'j. Fin'e Karl'o ek'vid'is kamarad'o'n, kiu ĉe'est'is du jar'o'j'n kun li la lern'ej'o'n de S - in'o'j linar. Li'a nom'o est'is Henrik'o Belnett.

Karl'o tuj ir'is salut'i Belnett kun grand'a ĝoj'o, ke li fin'e trov'is iu'n kon'at'o'n. Belnett jam de unu jar'o est'is lern'ant'o ĉe la lice'o. Sed li mal'sukces'is la jar'fin'a'n ekzamen'o'n kaj dev'is ĝi'n re'prov'i nun.

Karl'o rimark'is, ke la pli'mult'o el la knab'o'j hav'as si'a'n ĉap'o'n flank'e aŭ mal'antaŭ'e sur la kap'o. Kred'ant'e, ke tio est'as kvazaŭ oficial'a kutim'o, Karl'o atend'is moment'o'n, kiam neniu li'n rigard'as, kaj rapid'e mal'dekstr'e'n puŝ'is si'a'n ĉap'o'n. Sed tio ne long'e util'is ĉar la sonor'il'o tuj ek'sonor'is, kaj ĉiu'j knab'o'j ek'ir'is al la ŝtup'ar'o super la kolon'o'j. Sekv'ant'e unu la ali'a'n kvazaŭ ŝaf'o'j, ili supr'e'n'ir'is. Supr'e ili trov'is profesor'o'n kun long'a'j lip'har'o'j, kiu ordon'is, ke ili mal'supr'e'n'ir'u kaj en'ir'u la tri'a'n pord'o'n ĉe la mal'dekstr'a konstru'aĵ'o.

Apud la mal'ferm'it'a pord'o trov'iĝ'is la direktor'o parol'ant'a kun tre alt'kresk'a profesor'o. Tiu ĉi sen'pens'e salt'ig'ad'is la ŝlos'il'o'n de la klas'o super si'a man'o kaj ĝi'n ĉiu'foj'e re'kapt'is. Mal'antaŭ Karl'o en'ir'is mal'gras'a kaj pal'a knab'et'o kun bon'e komb'it'a'j har'o'j. Li ŝajn'is tre bon'manier'a kaj ankaŭ tim'em'a. Jam en la kort'o li for'pren'is si'a'n ĉapel'o'n por pet'i sci'ig'o'n de Belnett, kies laŭt'a ek'rid'eg'o for'flug'ig'is li'n kvazaŭ tim'ig'at'a'n bird'et'o'n.

Kiam ĉiu'j est'is en la klas'o, la mal'gras'a knab'et'o ven'is sid'iĝ'i apud Karl'o'n. La grand'a profesor'o en'ven'is kaj energi'e ferm'is la pord'o'n. Karl'o opini'is, ke li est'as cert'e bon'a kaj afabl'a vir'o, ĉar li hav'as tiel bril'a'j'n okul'o'j'n kaj tiel bel'a'n nigr'a'n barb'o'n.

— Mi dikt'os nun la ekzamen'a'j'n demand'o'j'n, li dir'is; vi hav'os unu skrib'verk'aĵ'o'n, kiu util'os sam'temp'e kiel ortografi'a, histori'a kaj geografi'a ekzamen'o. Skrib'u: Kio'n vi sci'as pri Afrik'o ? Vi dev'as skrib'i almenaŭ tri paĝ'o'j'n kaj ne pli ol kvar. Nun la du'a demand'o est'as problem'o; skrib'u: Iu Sinjor'o A aŭtomobil'e vetur'as kun rapid'ec'o de du'dek - sep mejl'o'j en unu hor'o, kaj ali'a aŭtomobil'ist'o B vetur'as sur la sam'a strat'o kun rapid'ec'o de kvar'dek - unu mejl'o'j en unu hor'o; kiam la du'a renkont'os la unu'a'n, supoz'it'e ke S - ro A for'vetur'is de la urb'o je la naŭ'a kaj du'on'o maten'e kaj S - ro B for'vetur'is de la sam'a lok'o je la dek'a maten'e ?

Post'e komenc'is la silent'a labor'ad'o. De temp'o al temp'o iu bru'e ek'tus'is. La grand'a profesor'o promen'ad'is tra la ĉambr'o. Ĉiu'foj'e kiam li apud'pas'is, la pal'a knab'et'o flank'e de Karl'o ek'trem'is kaj halt'is en si'a skrib'ad'o.

1. Kiu'n renkont'is Karl'o ĉe la ekzamen'o ?— 2. Kial Belnett dev'is prov'i la ekzamen'o'n ?— 3. Kio'n rimark'is Karl'o ?— 4. Kio'n far'is la profesor'o, kiu parol'is kun la direktor'o ?— 5. Kio'n dikt'is la profesor'o ?— 6. Ĉu la problem'o est'is tre mal'facil'a ?— 7. Ĉu vi jam vid'is kur'ad'o'n de aŭtomobil'o'j ?

10. Lice'an'o.

Karl'o sukces'is la ekzamen'o'n kaj est'is akcept'it'a kiel lern'ant'o ĉe la lice'o. Maten'e la lecion'o'j komenc'iĝ'is je la 8 - a kaj daŭr'is ĝis la dek'du'a, kun dek minut'o'j da inter'temp'o ĉiu'hor'e inter la lecion'o'j. Tag'mez'e Karl'o dev'is rapid'i hejm'e'n por ne al'ven'i mal'fru'e por la tag'manĝ'o. Post la desert'o li tuj dev'is re'ir'i, ĉar jam je la unu'a kaj du'on'o komenc'iĝ'is post'tag'mez'e la lecion'o'j.

Post kelk'a'j semajn'o'j da lern'ad'o en la lice'o, Karl'o jam sci'is mult'e: Li ne kis'is plu si'a'n frat'in'o'n. Li ne plu marŝ'is sur la trotuar'o'j, sed flank'e de ili, ĉef'e se rest'is pluv'akv'o. Li ten'is si'a'j'n man'o'j'n en la poŝ'o'j kaj el'tir'is ili'n kelk'a'foj'e por don'i pugn'o'bat'o'j'n facil'e kaj rapid'e. Li sci'is vort'o'j'n, kiu'j'n li'a frat'in'o ne kompren'as. Li hav'is oft'e tru'o'j'n je si'a'j ŝtrump'o'j kaj ankaŭ kelk'a'foj'e je si'a'j pantalon'o'j. Li dir'is oft'e:" Mi'a amik'o Janko vid'is tio'n ", aŭ " mi'a amik'o Delesar dir'is tio'n ĉi ", aŭ " mi'a amik'o Vuanzo far'as nur mal'lert'aĵ'o'j'n ". Li hav'is la man'o'j'n tut'e nigr'a'j en la fin'o de la tag'o. Li oft'e est'is desegn'int'a vizaĝ'et'o'j'n sur si'a'j ung'o'j. Li sci'is parol'i pri politik'o; li dir'is " tiu mal'sprit'a ministr'o ", aŭ " danĝer'a hund'o, tiu deput'at'o !"

Karl'o nun hav'is ĉe la lice'o mult'a'j'n amik'o'j'n, aŭ pli bon'e mult'a'j'n kamarad'o'j'n, ĉar li ne estim'is ĉiu'j'n egal'e. Est'is Belnett, kiu mult'e parol'is, kaj Pietro, kiu li'n ĉiam aŭskult'is. Est'is rigar, tre dik'a, kiu'n oni nom'is " kukurb'o "; ĉe la ban'ej'o, li ne bezon'is naĝ'i: tut'e sen'mov'e li rest'ad'is sur la akv'o, kiel pec'o da lign'o. Est'is Paŭl'o kaj David'o Rois, du frat'o'j, kiu'j ĉiam tre bon'e labor'is kaj dum la lecion'o'j neniam parol'is aŭ bru'is.

Est'is " Kok'id'o ", la mal'gras'a knab'et'o, ĉiam tre zorg'e vest'it'a kaj ĝentil'a, sed ĉiam pal'a kaj tim'em'a; rigar dir'is pri li:" Mi ne vol'us li'n tuŝ'i, ĉar mi tim'us li'n dis'romp'i." Est'is Kahn, fil'o de riĉ'a bank'ist'o. Est'is donel, kiu ĉiam aĉet'is bombon'o'j'n kaj suker'aĵ'o'j'n. Est'is Lam'ind'e, kiu tre bon'e deklam'is; Servetti, kiu admir'ind'e imit'is ĉiu'j'n best'o'blek'o'j'n; Cenar, tre mal'avar'a; holder, ĉiam pens'em'a kaj silent'a; Vuanzo, ĉiam rid'ant'a; Robert, fier'a kaj koler'em'a; peter², fil'o de pan'ist'o, ĉiam kun ruĝ'a kravat'o; Man, kiu fabrik'is fajf'il'o'j'n.

Est'is Pergo, kiu ĉiam ir'is parol'i kun la profesor'o'j post la lecion'o'j. Est'is delasar, kiu pretend'is est'i kuz'o de l ' Prezid'ant'o de la Franc'a Respublik'o. Est'is Tomas'o, kun grand'a'j flik'aĵ'o'j ĉe la genu'o sur si'a'j pantalon'o'j, kaj gardiol, kiu tre bel'e lud'is violon'o'n kaj ricev'is premi'o'n ĉe la muzik'a lern'ej'o. Est'is ankaŭ Stan'e'n, ĉiam mal'bon'odor'ant'a; Belt'i kaj Travis, kiu'j ambaŭ loĝ'is ekster la urb'o. Est'is Roĝers, kies patr'o hav'is aŭtomobil'o'n. Allen est'is Irland'an'o kaj zerapumis est'is Grek'o. Est'is ankoraŭ kelk'a'j ali'a'j plu'e.

Sed la amik'o de Karl'o, la ver'a, la fidel'a, la plej bon'a, la plej lert'a, est'is Janko, kiu est'is... Janko.

Rakont'u skrib'e la supr'a'n ĉapitr'o'n. — 1. Ĉu Karl'o sukces'is por la ekzamen'o ?— 2. Je kiom'a hor'o komenc'iĝ'is la lecion'o'j ?— 3. Ĉu Karl'o hav'is mult'e da temp'o por la tag'manĝ'o ?— 4. Kio'n li far'is post kelk'a'j semajn'o'j ?— 5. Kiu est'is la al'nom'o de rigar ?— 6. Ĉu holder est'is parol'em'a ?— 7. Kie loĝ'is Belt'i ?— 8. Kiu est'is la plej fidel'a amik'o de Karl'o ?

11. Latin'a lecion'o.

La profesor'o de latin'a lingv'o est'is klar'ig'ant'a la du'a'n deklinaci'o'n de la substantiv'o'j. Li hav'is long'a'n barb'o'n, kiu iam est'is tut'e blank'a sed kiu flav'iĝ'is iom post iom. Li'a'j blu'a'j okul'o'j montr'is bon'kor'ec'o'n.

Lup'us 0517§, lup'i 0521§, li dir'is per si'a laŭt'a kant'em'a voĉ'o, discipulus 0525§, discipuli 0529§, jen du substantiv'o'j de la du'a deklinaci'o, la lup'o kaj la lern'ant'o. Ili fin'iĝ'as nominativ'e per - us 0533§, dum la substantiv'o'j de la unu'a... rigar ! vi dorm'as, ĉu ne ? star'iĝ'u ! Kiel fin'iĝ'as la substantiv'o'j de la unu'a deklinaci'o ?

rigar star'iĝ'is silent'e kaj ek'rigard'is la profesor'o'n.

— Vi skrib'u tio'n ĉi kvin'dek'foj'e por morgaŭ: nauta 0543§, nautae 0547§; insul'a 0551§, insulae 0555§, en ĉiu'j kaz'o'j !

rigar re'sid'iĝ'is grat'ant'e si'a'n orel'o'n.

discipulus 0565§, discipuli 0569§, discipulum 0573§... kant'e klar'ig'is la instru'ant'o. Karl'o pri'pens'ad'is dorm'em'e. Est'is tiel varm'e. Je kio util'as la lern'ad'o de la latin'a lingv'o ? li pens'is. Neniu ĝi'n parol'as nun, li'a patr'o dir'is. Tamen pri ĝi est'is io mister'a, io antikv'a, kiu plaĉ'is al Karl'o. En la latin'a lingv'o est'as ĉiu'j mal'nov'a'j sur'skrib'aĵ'o'j, sur la mur'o'j kaj en la preĝ'ej'o'j. La sinjor'in'o'j ne kompren'as la latin'a'n lingv'o'n, nek mult'a'j ali'a'j person'o'j. La preĝ'o'j kaj la mes'o en la katolik'a'j preĝ'ej'o'j est'as latin'e dir'at'a'j.

Dum Karl'o pri'pens'is, li'a najbar'o Man pacienc'e labor'ad'is. Per si'a poŝ'tranĉ'il'o li jam en'gravur'is sur la benk'o si'a'n tut'a'n antaŭ'nom'o'n kaj nun komenc'is grand'a'n M. Sed bedaŭr'ind'e li'a tranĉ'il'et'o est'is tro delikat'a kaj subit'e ĝi bru'e romp'iĝ'is.

La profesor'o mal'rapid'e al'paŝ'is.

—" Man, knab'o mi'a, mi dev'os vi'n sever'e pun'i. Kio'n vi skrib'is ? Vi'a'n nom'o'n ? Mal'sprit'a amuz'aĵ'o ! Morgaŭ vi ne sci'os io'n pri la du'a deklinaci'o. Tiu'j benk'o'j est'as en terur'a stat'o, ĉiu'j est'as gravur'it'a'j; vi ne hav'as iom da respekt'o al la lice'a mebl'ar'o." Li ek'promen'is tra la klas'o." Stan'e'n, ankaŭ vi skrib'is vi'a'n nom'o'n kaj ĝi'n per makul'o'j ĉirkaŭ'is ! delasar, vi desegn'is tiu'n ĉi vizaĝ'o'n, ĉu ne ?"

Sur ĉiu'j benk'o'j est'is efektiv'e desegn'aĵ'o'j kaj gravur'aĵ'o'j divers'a'j. Est'is tre antikv'a kutim'o de la lice'an'a'j, en'gravur'i si'a'n nom'o'n por las'i memor'aĵ'o'n al la post'e'ul'o'j.

" Mi opini'as, ke mi dev'as vi'n ĉiu'j'n pun'i," dir'is la profesor'o, daŭr'ig'ant'e si'a'n promen'ad'o'n inter la benk'o'j." Kvankam tiu'j tabul'o'j est'as tre mal'nov'a'j, vi est'as tamen ĉiu'j kulp'a'j, tre kulp'a'j. Nur bub'et'o'j kaj mal'saĝ'ul'o'j tiel amuz'iĝ'as anstataŭ..." Subit'e li halt'is pal'iĝ'ant'e antaŭ la benk'o de gardiol... Dum long'a moment'o li silent'is. Li'a vizaĝ'o est'is blank'a. Li'a'j okul'o'j ŝajn'is lig'it'a'j al la tabul'o de tiu benk'o. Neniu en la klas'o kuraĝ'is mov'iĝ'i aŭ eĉ spir'i.

" Knab'o'j, li ek'dir'is per mal'laŭt'a kaj trem'ant'a voĉ'o, tie est'as gravur'it'a la sub'skrib'o de... mi'a patr'o."

De tiu tag'o, Karl'o hav'is grand'a'n am'o'n al la profesor'o de latin'a lingv'o.

1. Kio'n dir'is la profesor'o de latin'a lingv'o ?— 2. Ĉu rigar aŭskult'is ?— 3. Ĉu vi parol'as angl'e ?— 4. Kiom de temp'o vi lern'is Esperant'o'n ?— 5. Kio'n far'is Man ?— 6. Ĉu la profesor'o li'n gratul'is ?— 7. Ĉu la lern'ant'o'j sid'is sur seĝ'o'j ?— 8. Kio'n ek'vid'is la profesor'o sur unu tabl'o ?— 9. El kiu'j lign'o'j oni far'as tabl'o'j'n ?— 10. Nom'u la kolor'o'j'n, kiu'j'n vi kon'as.

12. La amik'o.

Tre feliĉ'a est'is Karl'o, ĉar li hav'is ver'a'n amik'o'n. Li'a nom'o est'is Janko. Li est'is tre alt'kresk'a kun nigr'a'j har'o'j kaj brun'a'j okul'o'j. Nur ses monat'o'j'n pli aĝ'a ol Karl'o li est'is, tamen ĉiu'j respekt'is li'n en la klas'o pro li'a kuraĝ'o. Efektiv'e nenio'n li tim'is kaj li est'is plej lojal'a kaj mal'kaŝ'em'a knab'o.

Iam la profesor'o de geografi'o, vid'ant'e, ke li osced'as ĉiu'moment'e, li'n demand'is:" Janko, ĉu vi enu'as tie ĉi ?"—" Jes, Sinjor'o, tre mult'e," li respond'is. For'pel'it'a li est'is, sed nur por unu hor'o.

Janko bon'eg'e desegn'is kaj ankaŭ pentr'is. Li hav'is plej mir'ind'a'n talent'o'n por prezent'i tut'e preciz'e ies fizionomi'o'n per kelk'a'j krajon'a'j strek'o'j, kaj li desegn'is en si'a kajer'o la vizaĝ'o'n de ĉiu'j si'a'j amik'o'j. Ke preskaŭ ĉiu'j profesor'o'j ŝat'is jank'o'n, est'is facil'e rimark'ebl'a, kvankam ili oft'e ŝajn'is li'n tim'i.

Karl'o li'n sam'temp'e am'is kaj respekt'is. Li ĉiam klopod'is est'i apud li kaj li'n sekv'ad'i. Li tre bedaŭr'is, ke li ne pov'as sid'i en la klas'o apud Janko, kvankam Man est'is afabl'a najbar'o. Karl'o tre oft'e al'ven'is hejm'e'n mal'fru'e post la fin'o de la post'tag'mez'a'j lecion'o'j. Kiam li'a patr'in'o demand'is li'n:" Nu, Karl'o mi'a, kio'n vi far'is tiel long'e ?"—" Mi akompan'is jank'o'n," est'is li'a ĉiam'a respond'o.

Janko sci'is tiom da afer'o'j ! Li est'is ver'a scienc'ul'o, kaj Karl'o opini'is, ke li jam instru'is li'n mult'e pli ol la lecion'o'j en la lice'o. Tamen Karl'o ĉiam sent'is si'n ne'sci'ul'o apud li, sed Janko neniam mok'is li'n pri erar'o aŭ ne'sci'o. Karl'o opini'is, ke tio est'as pruv'o de sen'fin'a delikat'ec'o en la karakter'o de li'a amik'o.

Est'is ver'a honor'o tiel est'i protekt'at'a de Janko, kaj fier'e Karl'o ĝu'is ĝi'n. Al Janko li dir'is ĉiu'j'n sekret'o'j'n si'a'j'n kaj pet'is konsil'o'j'n en ĉiu embaras'ant'a okaz'o. Kiam Karl'o far'is al li demand'o'n pri mal'facil'a afer'o, li kelk'a'foj'e dir'is:" Mi respond'os al vi morgaŭ." La morgaŭ'a'n tag'o'n, sen ia forges'o, li al'port'is plen'a'n inform'o'n pri la afer'o.

Li'a patr'o est'is pres'ist'o kaj hav'is grand'eg'a'n libr'ej'o'n. Kelk'a'foj'e Janko prunt'is libr'o'j'n al Karl'o kaj eĉ al ali'a'j knab'o'j, sed sur la unu'a'n paĝ'o'n li ĉiam met'is antaŭ'e per kaŭĉuk'a stamp'il'o si'a'n nom'o'n kaj la jen'a'j'n vers'o'j'n de fam'a poet'o:

" De prunt'it'a libr'o jen la nepr'a sort'o:
Oft'e ĝi perd'iĝ'as, ĉiam difekt'iĝ'as."
Pro si'a kontraŭ'em'a karakter'o, la knab'o'j preskaŭ ĉiam re'don'is la libr'o'j'n en sufiĉ'e bon'a stat'o.

En somer'o, dum la liber'temp'o, Janko kaj Karl'o far'is mult'a'j'n ekskurs'o'j'n, ĉu pied'e, ĉu bicikl'et'e, kaj ĉiam pli'grand'iĝ'is ili'a amik'ec'o.

Anstataŭ'i la strek'et'o'j'n per taŭg'a'j vort'o'j.
1. Ĉu Karl'o — feliĉ'a ? Jes, li est'is — ĉar li hav'is ver'a'n —. 2.— Kiu est'is la — de — amik'o ? Li'a — est'is Janko. 3.— Ĉu li est'is mult'e — aĝ'a ol Karl'o ? Ne, li nur — ses — pli aĝ'a. 4. Kio'n demand'is la — de geografi'o ? — demand'is: Janko,— vi enu'as — ĉi ? — 5. Ĉu Karl'o est'is — de Janko ? Ne,— ne — najbar'o de —. — 6. Ĉu Janko — sci'is ? Jes, Janko est'is — scienc'ul'o. — 7. Kio'n — Karl'o al Janko ? Li dir'is si'a'j'n —. 8. Ĉu Janko ĉiam tuj — la demand'o'j'n ? Ne,— li respond'is la morgaŭ'a'n —. — 9. Kio'n far'is la — de Janko ? Li est'is —. 10. Kiu vir'o — la pres'art'o'n ? Gutenberg el'pens'is la —. 11.— publik'a bibliotek'o — vi'a urb'o ? Jes, en — urb'o est'as unu — bibliotek'o.

13. Sur la river'o.

La jar'o'j rapid'e for'pas'is kaj Karl'o ĵus en'iĝ'is la gimnazi'o'n, kiu est'as la pli alt'a part'o de la lice'o. Preskaŭ la sam'a'j'n kamarad'o'j'n li hav'is kiel en la unu'a'j jar'o'j. Mal'mult'a'j for'las'is la lern'ej'o'n kaj nur unu nov'ul'o en'ven'is en la klas'o'n de Karl'o. Janko ĉiam est'is li'a fidel'a amik'o kaj li'n nun oft'e hejm'e'n ven'ig'is por diskut'ad'i kaj esplor'i libr'o'j'n. Jam de unu jar'o Man ne plu sid'is apud Karl'o, sed est'is anstataŭ'it'a unu'e de Lam'ind'e, du'e de Servetti kaj fin'e de Janko mem.

Iu'n maten'o'n en somer'o, est'is tiel varm'e en la klas'o, ke preskaŭ ĉiu'j ek'dorm'is. Janko dir'is al Karl'o:" Est'as ne'ebl'e rest'ad'i tie ĉi, ĉu ni for'ir'u ?— Kie'n ?— Ie'n ajn. Sur la river'o'n, ekzempl'e, ni pov'us lu'i boat'o'n." Karl'o kompren'ebl'e entuziasm'iĝ'is je la ide'o, kvankam li tim'is iom'et'e.

Inter du lecion'o'j, kiam ĉiu'j ali'a'j ir'is moment'o'n babil'ad'i aŭ kur'ad'i en la kort'o, ambaŭ rapid'e tra'pas'is la pord'eg'o'n kun Servetti, kaj tuj al'ir'is la angul'o'n de la plej proksim'a strat'o. Neniu est'is vid'int'a ili'n. Ŝajn'is strang'e al Karl'o promen'ad'i en la urb'o maten'e. De tiom long'e li tio'n ne far'is est'ant'e ĉiam en la lice'o je tiu temp'o.

Ili ir'is al la bord'o de l ' river'o. Ili baldaŭ al'ven'is al boat'ej'o. Janko elekt'is mal'larĝ'a'n boat'o'n kaj sid'iĝ'int'e, ili ek'rem'is nord'e'n. Servetti opini'is, ke est'us pli amuz'e rem'i komenc'e kontraŭ la flu'o de l ' river'o kaj re'ven'i post'e tut'e ne rem'ant'e. Li'a propon'o est'is tuj akcept'at'a. La veter'o est'is bel'eg'a: sur ambaŭ bord'o'j de l ' river'o la kamp'o'j kaj arb'ar'et'o'j est'is tre verd'a'j kaj tut'e dezert'a'j. Nur la bird'o'j'n oni aŭd'is kaj la regul'a'n bru'ad'o'n de la rem'il'o'j.

Baldaŭ ili pas'is tra lok'o, kie grand'a'j salik'o'j klin'it'a'j super la river'o ban'is si'a'j'n branĉ'et'o'j'n en la akv'o. La knab'o'j mal'rapid'ig'is si'a'n rem'ad'o'n. Est'is dolĉ'a silent'o. Ili pens'is pri si'a'j kompat'ind'a'j kamarad'o'j, nun lern'ant'a'j grek'a'j'n verb'o'j'n en la klas'o.

Karl'o est'us dezir'int'a re'ven'i por la last'a lecion'o je la dek'unu'a, ĉar li tre am'is la profesor'o'n de histori'o.( Tiu est'is la alt'kresk'a vir'o kun bel'a nigr'a barb'o, kiu dikt'is la ekzamen'a'j'n demand'o'j'n, kiam knab'et'o Karl'o la unu'a'n foj'o'n sid'is sur benk'o de la lice'o ). El'tir'int'e si'a'n poŝ'horloĝ'o'n, Karl'o ek'vid'is, ke est'as jam tro mal'fru'e.

Ili for'las'is la rem'ad'o'n, kaj la boat'o mal'rapid'e kaj dolĉ'e sud'e'n ir'is port'at'e de la river'flu'o. Ili ek'kant'is, kaj ili'a voĉ'o ĝoj'e son'is inter la arb'o'j. Jam la dom'o'j de la urb'o ek'aper'is inter la branĉ'o'j kaj baldaŭ ili re'al'ven'is al la boat'ej'o.

Ĉiu'j rapid'is hejm'e'n, ek'pens'ant'e pri tio, kio okaz'os, kiam ili re'ir'os la lice'o'n post'tag'mez'e. Ĉe angul'o de strat'o Karl'o renkont'is... la profesor'o'n de histori'o. Li for'pren'is si'a'n ĉapel'o'n. La profesor'o halt'ant'e nur dir'is:" Bon'a'n tag'o'n, Davis; vi ven'u al mi'a dom'o morgaŭ je la kvar'a kaj du'on'o; mi hav'as io'n por dir'i al vi." Kaj li for'pas'is.

1. Kio est'as la gimnazi'o ?— 2. Kiu'j'n kamarad'o'j'n hav'is Karl'o ?— 3. Kio'n dir'is Janko al Karl'o iu'n maten'o'n ?— 4. Ĉu Karl'o akcept'is la propon'o'n ?— 5. Kio'n far'is la tri jun'ul'o'j ?— 6. Ĉu la pluv'o fal'is ?— 7. Kio'n el'tir'is Karl'o el si'a poŝ'o ?— 8. Kiom'a hor'o est'as nun ?— 9. Ĉu vi sci'as rem'i kaj naĝ'i ?— 10. Kio'n dir'is la profesor'o al Karl'o ?

14. La profesor'o de histori'o.

La morgaŭ'a'n tag'o'n, la klas'o de Karl'o ne hav'is lecion'o'n de grek'a lingv'o, ĉar la profesor'o for'est'is, mal'san'a. Janko, Servetti kaj Karl'o opini'is, ke ĉi tiu'n tag'o'n la ŝanc'o ili'n favor'as. Sed rest'is la profesor'o de histori'o, kiu sen'dub'e io'n dir'os. Kiam, je la dek'unu'a kaj dek minut'o'j preciz'e li en'ir'is la klas'o'n, la tri kun'e ek'tim'is kaj tut'e special'e Karl'o. Sed S - ro Jehmann tuj komenc'is si'a'n kurs'o'n pri la reg'ad'o de l ' imperi'estr'o Trajan'o kaj dir'is nenio'n pri la for'vag'o de la tri knab'o'j. Karl'o tiom pli tim'is la pet'it'a'n vizit'o'n je du'on'o post la kvar'a.

S - ro Jehman est'is tut'e ne riĉ'a kaj hav'is kvar jun'a'j'n infan'o'j'n. Li'a edz'in'o est'is bel'a Ital'in'o el Bol'onj'o. Ŝi verk'is oft'e artikol'o'j'n por ital'a'j revu'o'j kaj gazet'o'j. S - ro Jehman ĉiu'printemp'e vetur'is Ital'uj'o'n kun ŝi, ĉe la pask'a liber'temp'o. Ambaŭ est'is art'ist'o'j. Ili kon'is en Ital'uj'o ĉiu'j'n preĝ'ej'o'j'n, templ'o'j'n kaj palac'o'j'n, kie est'as majstr'a'j pentr'aĵ'o'j.

La last'a'n jar'o'n, kiam ili re'ven'is, S - in'o Jehman trink'is glas'o'n da glaci'a limonad'o ĉe la staci'o en Milan'o. Neniam oni sci'is, ĉu tro mal'varm'a, ĉu venen'it'a ĝi est'is. Sed post apenaŭ unu hor'o ŝi mort'is. Est'is terur'e. S - ro Jehman kvazaŭ bedaŭr'is, ke li ne ankaŭ trink'is limonad'o'n. Sed li hav'is kvar infan'o'j'n. Re'ven'int'e hejm'e'n, li dev'is klar'ig'i al ili, ke si'a'n patr'in'o'n ili neniam re'vid'os. Nun la av'in'o loĝ'ad'is tie kaj zorg'is pri la infan'o'j, dum la patr'o instru'ad'as. Sed S - ro Jehman perd'is si'a'n ĝoj'o'n; li nun mal'mult'e parol'is, mal'oft'e rid'et'is. Li'a vizaĝ'o rapid'e mal'jun'iĝ'is. Nur li'a'j bril'a'j okul'o'j montr'is ankoraŭ pli da bon'kor'ec'o kaj kompat'em'o.

Karl'o pens'is pri ĉio ĉi, post'tag'mez'e, ir'ant'e al li'a dom'o. Li sonor'ig'is ĉe la pord'o. Serv'ist'in'o li'n konduk'is al la labor'ĉambr'o de S - ro Jehman.

La profesor'o lev'iĝ'is kaj prem'ant'e la man'o'n de Karl'o:" Davis," li dir'is," mi ĝoj'as vi'n vid'i tie ĉi, sid'iĝ'u. Vi demand'is mi'n antaŭ kelk'a'j tag'o'j pri la klub'o'j kaj societ'o'j en Rom'o ĉe la temp'o de Cicer'o. Jen est'as du libr'o'j, en kiu'j vi trov'os inform'o'j'n pri tio; mi krajon'e not'is la interes'a'j'n paĝ'o'j'n. Mi jam al'port'is ili'n por vi hieraŭ en la lice'o'n." Karl'o est'is tre konfuz'it'a." Sinjor'o," li dir'is," mi dank'as vi'n, vi est'as tro bon'a al mi... Hieraŭ mi rem'ad'is sur la river'o dum vi'a lecion'o. Mi pet'as vi'a'n pardon'o'n, mi cert'e est'as tre kulp'a..."—" Ne plu parol'u pri tio," dir'is S - ro Jehman," mi ja rimark'is, ke Janko, Servetti kaj vi for'est'is, kaj vid'ant'e la bel'a'n veter'o'n, mi iom suspekt'is la ver'o'n. Mi sci'as, ke for'vag'ad'o est'as tre poezi'a afer'o kaj dolĉ'aĵ'o por lice'an'o'j. Tamen atent'u ! Perd'int'e lecion'o'j'n, vi est'os mal'help'at'a en vi'a stud'ad'o kaj bezon'os hejm'e labor'ad'i pli long'e. Nu, pren'u la libr'o'j'n kaj re'ven'u iam mi'n vizit'i. Mi ĉiam plezur'e kun'parol'os kun vi kaj vi'n help'os laŭ'pov'e." Kor'tuŝ'it'e el'ir'is Karl'o kaj ek'pens'is, ke li neniam vid'is pli bon'a'n manier'o'n pun'i lern'ant'o'n.

1. Ĉu Karl'o hav'is — de grek'a — la morgaŭ'a'n tag'o'n ? Ne, ĉar la — est'is mal'san'a. — 2. S - ro Jehman dir'is io'n al la —? Ne, li dir'is —? 3.— da infan'o'j hav'is la profesor'o ? — hav'is — 4. Kie — li'a edz'in'o ? Ŝi mort'is — Milan'o. 5.— don'is la — al Karl'o ? Du libr'o'j'n. 6. Ĉu la profesor'o — Karl'o'n ? —, li — pun'is —.

15. La sekret'o de Karl'o.

Ĉiu'dimanĉ'e la famili'o Davis ir'is al la ĉef'preĝ'ej'o, maten'e je du'on'o post la dek'a. Ĝi est'is tre mal'nov'a katedr'a preĝ'ej'o, ek'konstru'it'a en la cent'jar'o de la imperi'estr'o Karl'o Grand'a.

Dum la orgen'o ek'son'is laŭt'eg'e, ĉe la komenc'o de l ' di'serv'o, Karl'o sid'iĝ'int'e apud si'a'j ge'patr'o'j okul'e serĉ'ad'is iu'n sur la benk'o'j antaŭ si. Li est'is mal'trankvil'a ĝis li re'kon'is blond'a'n harar'o'n kun blu'a ruband'o, kiu ĉiu'dimanĉ'e aper'is tie. Lum'ig'at'a de sun'radi'o fal'int'a tra la kolor'a'j vitr'aĵ'o'j, la blond'a harar'o bril'is kvazaŭ or'o inter la nigr'iĝ'int'a'j kolon'o'j de l ' antikv'a templ'o. Tiu vid'aĵ'o trankvil'ig'is la anim'o'n de Karl'o, kaj post la preĝ'o'j li ne mov'is plu si'a'j'n okul'o'j'n dum la tut'a predik'ad'o de l ' pastr'o. Post la di'serv'o Karl'o kutim'e zorg'is por vid'i la jun'ul'in'o'n el'ir'ant'a'n; kaj ĉiu'foj'e li konvink'iĝ'is, ke ŝi hav'as bel'eg'e blu'a'j'n okul'o'j'n.

Iam promen'ant'e tra l ' art'muze'o kun amik'o, li vid'is ŝi'n admir'e star'ant'a'n antaŭ pentr'aĵ'o de ital'a majstr'o. Li kompren'ebl'e halt'is antaŭ la sam'a. Ŝi tre ruĝ'iĝ'is; sed de tiu temp'o, ĉiu'dimanĉ'e ili oft'e ek'rigard'is unu la ali'a'n el'ir'ant'e el la ĉef'preĝ'ej'o. Ŝi ĝeneral'e est'is sol'a kun si'a patr'in'o, sed kelk'a'foj'e ili salut'is kaj al'parol'is ali'a'n sinjor'in'o'n, kiu el'ir'is el preĝ'ej'o kun kvar ge'fil'o'j. Karl'o iam aŭd'is ŝi'n dir'i al ili:" Vi do ven'os lud'i en la Naci'a'n Park'o'n hodiaŭ post'tag'mez'e, ĉu ne ?"

Post iom da pri'pens'ad'o Karl'o decid'is, ke li ankaŭ ir'os al la park'o post'tag'mez'e. Tie li hav'is mir'ind'a'n ŝanc'o'n, ĉar promen'ant'e apud la lud'kamp'o, li du'foj'e hav'is okaz'o'n re'don'i al ŝi pilk'o'n fal'int'a'n sur la voj'o'n aŭ perd'it'a'n sub arb'o'j. Ŝi'a rid'et'o kaj dank'o li'n strang'e konfuz'is. La post'a'n dimanĉ'o'n, li sekv'is ŝi'n de mal'proksim'e por vid'i, kie ŝi loĝ'as. Ĝi est'is ekster la urb'o sur strat'o bord'it'a de arb'o'j kaj ĝarden'o'j. Ŝi en'ir'is en kastel'form'a'n dom'et'o'n kun bel'eg'a flor'ĝarden'o plen'a je roz'o'j.

Karl'o jam oft'e rimark'is tiu'n dom'o'n antaŭ'e, sed ŝajn'is al li, ke ĝis nun ĝi ĉiam est'is ferm'it'a; kaj li kred'is, ke ĝi est'as ne'lu'it'a. Kred'ebl'e ŝi'a famili'o ĵus lu'is aŭ aĉet'is la dom'o'n.

De tiam Karl'o oft'e vag'ad'is ĉirkaŭ tiu lok'o, esperant'e ŝi'n ŝanc'e ek'vid'i. Unu vesper'o'n li vid'is ŝi'n promen'i kun ŝi'a patr'o en la ĝarden'o. Ali'a'n foj'o'n li aŭd'is ŝi'n kant'i tra mal'ferm'it'a fenestr'o. Tio li'n feliĉ'ig'is por mult'a'j tag'o'j. Jam li'a frat'in'o kaj li'a'j koleg'o'j ĉe la gimnazi'o mult'e mir'is pri li'a oft'a rev'em'ec'o.

Unu tag'o'n li trov'is ŝi'a'n dom'o'n tut'e ferm'it'a: Terur'a'n bat'o'n li ricev'is en la kor'o. Re'ven'int'e la morgaŭ'a'n tag'o'n li sam'e vid'is. Ŝi ebl'e for'vetur'is kun la tut'a famili'o. Sed kie'n ? En la ĝarden'o kelk'a'j nigr'a'j bird'o'j pep'ant'e inter'batal'et'is. Karl'o jam kred'is, ke li'a tut'a viv'o est'as ruin'ig'it'a.

Li decid'is dir'i al Janko si'a'n sekret'o'n kaj pet'i li'a'n help'o'n.

Rakont'u skrib'e la supr'a'n ĉapitr'o'n. — 1. Kio'n far'is la famili'o Davis dimanĉ'e ?— 2. Ĉu la katedr'a preĝ'ej'o est'is nov'a ?— 3. Kiu'n renkont'is Karl'o en la muze'o ?— 4. Kio'n dir'is la fraŭl'in'o iu'n tag'o'n ?— 5. Kio'n far'is Karl'o ?— 6. Kie loĝ'is la fraŭl'in'o ?— 7. Nom'u kelk'a'j'n flor'o'j'n kaj dir'u, kiu'n vi prefer'as ?— 8. Kiu'j bird'o'j est'is en la ĝarden'o ?

16. Ĉagren'o'j.

Post kelk'a'j tag'o'j Janko pov'is don'i al si'a amik'o la sekv'ant'a'j'n inform'o'j'n pri la mister'a dom'o: ĝi aparten'as al profesor'o de la Kalkut'a Universitat'o. De du'dek jar'o'j li viv'ad'as en Hind'uj'o kun si'a famili'o; kaj nur tri'foj'e li jam re'ven'is pas'ig'i kelk'a'j'n monat'o'j'n en la urb'o. La jun'ul'in'o est'as sen'dub'e li'a fil'in'o, ĉar oni sci'as, ke li hav'as nur unu infan'o'n. Tiu'j sci'ig'o'j ne est'is tut'e ĝoj'ig'a'j por Karl'o.

Re'ven'int'e hejm'e'n unu tag'o'n, li trov'is si'a'n frat'in'o'n plor'ant'a: la av'o mort'is. Ge'sinjor'o'j Davis jam for'ir'is al li'a dom'o kun onkl'o Jak'o, kiu ven'is ili'n sci'ig'i. Karl'o tuj re'met'is si'a'n ĉapel'o'n, kur'is al tram'vetur'il'o kaj baldaŭ al'ven'is en la av'a'n dom'o'n. Supr'e'n'ir'int'e la ŝtup'ar'o'n, li kvazaŭ ne plu pov'is spir'i. Ĉia'j ide'o'j kaj sent'o'j miks'iĝ'is en li'a cerb'o. Li mir'is, ĉu li bon'e kompren'is, kio'n Helen'o dir'is. Ĉu ver'e li neniam plu vid'os la bon'a'n av'o'n, tiel bon'kor'a'n ? Li'a patr'o mal'ferm'is la pord'o'n kaj prem'ant'e si'a'n fil'o'n al si'a brust'o, li'n kis'is mult'foj'e. Karl'o ek'plor'is. Li'a patr'in'o konduk'is li'n al la ĉambr'o de l ' mort'int'o.

Tie sur lit'o kuŝ'is la av'o, kun vizaĝ'o tut'e blank'a. Li ŝajn'is dorm'ant'a. Est'is nenia rid'et'o sur li'a'j lip'o'j, sed tamen aspekt'o kviet'a kaj fid'a. Long'e rest'ad'is Karl'o apud la korp'o de si'a av'o. Li re'pens'is pri la temp'o, kiam li aŭskult'is rakont'o'j'n sur li'a'j genu'o'j; pri la gaj'a'j vesper'o'j kun li pas'ig'it'a'j; pri li'a'j ŝerc'o'j kaj vojaĝ'a'j aventur'o'j; pri li'a bon'kor'ec'o al ĉiu'j.

Iam al Karl'o la av'o dir'is: En ĉiu hom'o est'as anĝel'o kaj diabl'o. Tre oft'e unu el ambaŭ est'as mult'e pli potenc'a, ol la ali'a. Eĉ kiam ĝi est'as la diabl'o ĉiam serĉ'u la anĝel'o'n. Forges'u la difekt'o'j'n de l ' ali'a'j, memor'u ili'a'j'n bon'a'j'n ec'o'j'n. Ĉiam parol'u al ili'a bon'a part'o, neniam al la mal'bon'a. Tiel vi kuraĝ'ig'os mult'a'j'n hom'o'j'n kaj vi'n mem feliĉ'ig'os. Vi pli'fort'ig'os la bon'a'j'n ec'o'j'n kaj ek'detru'os la mal'bon'a'j'n. La av'o tiel bon'e sci'is trov'i la bon'a'j'n ec'o'j'n de ĉiu !

La tag'o'n de l ' funebr'o la dom'o de l ' av'o est'is plen'a de flor'a'j buked'o'j kaj kron'o'j donac'it'a'j de amik'o'j de la famili'o. Vizit'ant'o'j al'venad'is ĉiu'moment'e, re'dir'ant'a'j ĉiam la sam'a'j'n kutim'a'j'n fraz'o'j'n. Kiel ĉio ĉi est'is dolor'a, ted'a, dum Karl'o vol'us est'i sol'a, trankvil'a kun si'a'j ge'patr'o'j !

Post la di'serv'o en la preĝ'ej'o, ĉiu'j ir'is al la tomb'ej'o, sekv'ant'e la funebr'a'n ĉerk'o'vetur'il'o'n. La tomb'ej'o est'is mal'sek'a pro ĵus'a pluv'o. Ĉiu'j kun'ven'is ĉirkaŭ sen'herb'a lok'o. Est'is grand'a fos'aĵ'o en la ter'o kaj plank'o ambaŭ'flank'e. Oni glit'ig'is la ĉerk'o'n mal'supr'e'n kaj ĝi'n tuj re'kovr'is per ter'o. La pastr'o ek'preĝ'is, sed Karl'o pri'pens'is mal'ĝoj'e. En li'a'j orel'o'j ankoraŭ son'is la bru'o de la ter'o fal'ant'a sur la ĉerk'o'n. Tie'n oni met'is li'a'n kar'a'n av'o'n.

Jam la person'o'j dis'iĝ'is por re'ir'i hejm'e'n. Pas'ant'e inter la ali'a'j tomb'o'j, Karl'o mal'ĝoj'e ek'pens'is pri ĉiu'j, kiu'j jam kuŝ'as tie sub la ter'o.

1. Ĉu Janko pov'is — al si'a — inform'o'j'n ? Jes,— pov'is, post kelk'a'j —. 2.— mort'is en la — de Karl'o ? Li'a —. 3. Kie — la av'o ? —— lit'o. 4.— oni konduk'is la —? Al la tomb'ej'o. 5. Per — oni re'kovr'is la —? Oni re'kovr'is — per ter'o. 6.— kio pens'is Karl'o ? — pens'is pri la —, kiu'j jam kuŝ'as sub la —.

17. Student'o kaj poet'o.

Ĉe l ' fin'o de si'a'j gimnazi'a'j jar'o'j, Karl'o bon'e sukces'is si'a'n last'a'n ekzamen'o'n. Li'a patr'o decid'is, ke li for'vetur'u stud'ad'i en Heidelberg. Tie li pas'ig'is unu jar'o'n; sed malgraŭ la gaj'ec'o de l ' student'o'j kaj la bel'ec'o de l ' urb'et'o, Karl'o ne hav'is tre ĝoj'a'n viv'ad'o'n. Li pli kaj pli far'iĝ'is rev'em'a. Dum la ali'a'j drink'ad'is bier'o'n kaj petol'ad'is tra la strat'o'j, Karl'o trankvil'e sid'ad'is en si'a ĉambr'o.

Li hav'is bon'a'n brak'seĝ'o'n, kaj, en la mal'varm'a'j vesper'o'j, li tie sid'is ĉe la fajr'o, pri'pens'ant'e aŭ leg'ant'e. Li oft'e verk'is vers'aĵ'o'j'n. Ankaŭ li skrib'is long'a'j'n leter'o'j'n al si'a amik'o Janko, kiu est'is en Brusel'o, stud'ant'a leĝ'o'scienc'o'n. Karl'o aŭskult'is en Heidelberg kelk'a'j'n kurs'o'j'n pri natur'a scienc'o, biologi'o kaj psikologi'o. Li decid'is, ke proksim'a'n jar'o'n li komenc'os stud'ad'i medicin'o'n. Por tio li ankaŭ vetur'is Brusel'o'n, kiam est'is fin'it'a li'a jar'o en Heidelberg.

En Brusel'o, pli gaj'a est'is por li la viv'ad'o. Tie li renkont'is si'a'n amik'o'n jank'o'n kaj ankaŭ ali'a'n kun'lice'an'o'n Lam'ind'e, kiu ĵus ven'is el Angl'uj'o kaj stud'ad'is literatur'o'n. La influ'o de Janko est'is tre bon'a al Karl'o, ĉar tiu amik'o est'is ĉiam energi'a kaj gaj'a. Li konduk'ad'is Karl'o'n al la juĝ'ej'o'j, al politik'a'j kun'ven'o'j, al soci'a'j kaj scienc'a'j parol'ad'o'j. Kiel antaŭ'e, li mult'e lern'ig'is al si'a rev'em'a amik'o.

Lam'ind'e est'is ne'riĉ'a jun'ul'o. Li dev'is per'labor'i por viv'ad'i kaj stud'ad'i. Li don'is lecion'o'j'n, li eĉ far'is parol'ad'o'j'n pri la angl'a literatur'o, li verk'ad'is por gazet'o'j. Dank ' al li, Janko kaj Karl'o kelk'a'foj'e ricev'is sen'pag'a'j'n teatr'o'bilet'o'j'n, hav'ig'it'a'j'n de la redakci'o de ĵurnal'o, por kiu Lam'ind'e oft'e skrib'is artikol'o'j'n.

Kiel Janko, Lam'ind'e mult'e kuraĝ'ig'is Karl'o'n per si'a vigl'ec'o. Kvankam li stud'ad'is medicin'o'n, Karl'o ĉiam pli interes'iĝ'is je la literatur'o kaj art'o. Ambaŭ li'a'j amik'o'j tre incit'is li'n, ke li publik'ig'u kelk'a'j'n el la poem'o'j, kiu'j'n li verk'is. Sed Karl'o dum long'a temp'o est'is tro tim'em'a. Fin'e li elekt'is tri'dek el ili kaj el'don'is elegant'a'n volum'et'o'n kun modern'art'a kovr'il'o kaj long'e serĉ'it'a titol'o:" Or'a'j Flug'il'o'j ". La unu'a vers'aĵ'o est'is la jen'a:

            Last'a flug'o.

Vi kie'n flug'as, papili'o,
      Trem'ant'e kaj rapid'e ?
Jam mort'is roz'o kaj lili'o,
      Kaj ven'as frost ' perfid'e.


Flug'il'o'j vi'a'j kvazaŭ lamp'o
      Bril'et'as en nebul'o:
Vi kio'n serĉ'as tra la kamp'o,
      Perd'it'a somer'ul'o ?


Dezert'a'j est'as la ĝarden'o'j
      Kaj van'a l ' am'o vi'a.
Skelet'o'j ŝajn'as la verben'o'j
      Sub laŭb'o sen'foli'a.


Vi kial flug'as en mal'varm'o
      Tra flor'a la tomb'ej'o ?
Sur ĉiu lok'o pluv'a larm'o
      Nun rest'as en herb'ej'o.


Silent'as ĉiu'j en la nest'o'j,
      Kaj sven'is bon'odor'o'j;
Plu ne batal'os vi kun vesp'o'j
      Pri la flor'et'a'j kor'o'j.


Jen rest'as nur en kamp'o vast'a
      Velk'int'a krizantem'o,
Sur kiu vi'a kis'o last'a
      Mort'ig'os vi'n en trem'o.
1. Al kiu urb'o vetur'is Karl'o ?— 2. Kiom da monat'o'j li rest'is tie ?— 3. Nom'u la tag'o'j'n de la semajn'o kaj la monat'o'j'n de la jar'o.— 4. Al kiu oft'e skrib'is Karl'o ?— 5. Kio'n li stud'is special'e ?— 6. Nom'u kelk'a'j'n scienc'o'j'n kaj art'o'j'n.— 7. Ĉu Karl'o ŝat'is skrib'i poezi'o'j'n ?— 8. Don'u kelk'a'j'n vort'o'j'n rim'ant'a'j'n kun " vent'o ".— 9. Ĉu vi prefer'as proz'o'n aŭ vers'o'j'n ?

18. Alic'o.

Ĉiu'somer'e Karl'o vetur'is hejm'e'n por pas'ig'i kelk'a'j'n semajn'o'j'n kun si'a'j ge'patr'o'j kaj Helen'o. Post si'a du'a jar'o en Brusel'o, kiam li re'ven'is hejm'e'n, li trov'is si'a'n frat'in'o'n fianĉ'in'o de jun'a advokat'o en la urb'o. Li'a est'ont'a bo'frat'o est'is tre bon'e kon'at'a pro si'a delikat'a elokvent'ec'o kaj ankaŭ pro si'a afabl'eg'a karakter'o, kiu hav'ig'is al li mult'a'j'n amik'o'j'n. Tiu fianĉ'iĝ'o kaŭz'is mult'e da invit'o'j de kaj al la famili'o Davis.

Tiu'n somer'o'n Karl'o vid'is kaj re'vid'is mult'a'j'n person'o'j'n en la urb'o. La fianĉ'o de Helen'o iam ven'is pet'i Karl'o'n, ke li akompan'u si'a'n frat'in'o'n kun li por vizit'i amik'o'n de li'a patr'o, kiu ĵus re'ven'is el Hind'uj'o. Est'is profesor'o Palam, de la Kalkut'a Universitat'o. Li kun si'a famili'o re'ven'is el Kalkut'a por pas'ig'i en la urb'o du jar'o'j'n da liber'temp'o, kiu'j'n li postul'is por si'a san'o.

Dum la jun'a advokat'o parol'ad'is pri la talent'o de la profesor'o, hom'o tiel interes'a, tiel kler'a, k. t. p., Karl'o sent'is mal'nov'a'n fajr'o'n re'brul'iĝ'ant'a'n en si'a kor'o.

Pri la jun'ul'in'o ek'vid'it'a en la preĝ'ej'o li re'pens'is. Pri la perd'it'a pilk'o en la park'o li re'memor'is, ankaŭ pri la promen'ad'o'j ĉirkaŭ la mister'a dom'o." Mi plezur'e vi'n akompan'os tie'n," li dir'is.

La tag'o'n, kiam, kun'e kun la ge'fianĉ'o'j, li ir'is al la dom'o de profesor'o Palam, Karl'o est'is ne'ordinar'e ekscit'it'a. Helen'o tre mir'is pri tio.

La profesor'o kun si'a edz'in'o akcept'is ili'n ĉarm'e kaj prezent'is al Karl'o si'a'n fil'in'o'n. La jun'ul'in'o est'is plej bel'a kaj dolĉ'a, nun kred'ebl'e du'dek aŭ du'dek - unu'jar'a.

" Sinjor'o Karl'o Davis," dir'is la profesor'o," mi'a fil'in'o Alic'o." Kvankam tre konfuz'it'a, Karl'o far'iĝ'is kuraĝ'a.—" La grand'a'n plezur'o'n renkont'i vi'n, fraŭl'in'o, mi jam hav'is antaŭ kvin jar'o'j en la Naci'a Park'o, kie vi perd'is pilk'o'n."

Ŝi ĉarm'e rid'et'is iom ruĝ'iĝ'ant'e:" Ho, jes, sinjor'o, mi memor'as, ŝi dir'is, vi est'is tiel afabl'a !"

Plej agrabl'a'n vesper'o'n pas'ig'is Karl'o ĉe la hejm'o de profesor'o Palam. Tie'n li oft'e re'ven'is. Oni pet'is, ke li leg'u vers'aĵ'o'j'n si'a'j'n. Eĉ kant'o'n li verk'is, kiu'n lern'is fraŭl'in'o Alic'o por kant'i laŭ ari'o ŝat'at'a de ŝi.

Oft'e fraŭl'in'o Palam est'is invit'it'a de fraŭl'in'o Davis; kaj Karl'o pro tio est'is al si'a frat'in'o du'obl'e pli afabl'a ol antaŭ'e. Okaz'is iam, ke Karl'o ir'is kun Alic'o rem'ad'i sur la river'o. Li lu'is boat'o'n kaj ambaŭ trankvil'e rem'is ĝis la arb'ar'et'o de salik'o'j. Kiam por vesper'manĝ'o ili re'ven'is hejm'e'n, ge'fianĉ'o'j ili est'is.

La konsent'o'n de ge'sinjor'o'j Palam, Karl'o facil'e akir'is, sam'e kiel la aprob'o'n de si'a'j ge'patr'o'j. Li est'is la plej feliĉ'a jun'ul'o en la mond'o.

Far'u demand'o'j'n por la jen'a'j respond'o'j.
1.—? Jes, ĉiu'somer'e. 2.—? Kun si'a'j ge'patr'o'j kaj Helen'o. 3.—? Kun jun'a advokat'o en la urb'o. 4.—? Jes, li hav'is mult'a'j'n amik'o'j'n. 5.—? Ĉar li hav'is afabl'a'n karakter'o'n. 6.—? Li est'is profesor'o en la Kalkut'a Universitat'o. 7.—? Li re'ven'is por si'a san'o. 8.—? Li dir'is al Karl'o, ke la profesor'o est'as tre kler'a. 9.—? Jes, li est'is akcept'at'a tre afabl'e. 10.—? Ŝi est'is ĉirkaŭ'e du'dek'jar'a. 11.—? Ĝi est'is verk'it'a de Karl'o. 12.—? Jes, li est'is tre feliĉ'a.

19. Kurac'ist'o.

Ankoraŭ du jar'o'j'n stud'ad'is Karl'o en la mal'san'ul'ej'o'j de Brusel'o, sed li re'ven'ad'is hejm'e'n por Krist'nask'o, por Pask'o, por la somer'a'j monat'o'j kaj ankoraŭ eĉ pli oft'e. La edz'in'iĝ'o de li'a frat'in'o Helen'o est'is unu el tiu'j bon'a'j kaŭz'o'j por liber'temp'o.

Ĉe tiu fest'o li la unu'a'n foj'o'n montr'iĝ'is oficial'e kun si'a fianĉ'in'o Alic'o Palam. Est'is tre ĝoj'ig'a tag'o.

Ĉe la fin'o de si'a last'a stud'jar'o, Karl'o prezent'is ĉe la Universitat'o si'a'n tez'o'n pri " la influ'o de l ' imag'em'o en la muskol'a'j mal'san'o'j ". Sukces'int'e kun honor'o, li definitiv'e re'ven'is al si'a hejm'a urb'o.

Konsil'at'e de si'a patr'o, li lu'is ĉambr'ar'o'n sur la unu'a etaĝ'o de komfort'a dom'o tut'e proksim'e je la vend'o'plac'o. Alic'o li'n help'is por aranĝ'ad'i la ĉambr'ar'o'n kaj ili'a'j patr'in'o'j si'n okup'is pri aĉet'o de mebl'o'j, tapiŝ'o'j, kurten'o'j, k. t. p.

Karl'o dezir'is hav'i kelk'a'j'n art'a'j'n bild'o'j'n en si'a hejm'o. Alic'o donac'is al li grand'a'n kopi'o'n de la ital'a pentr'aĵ'o, antaŭ kiu ili ambaŭ halt'is sam'temp'e en la muze'o, kiam ili est'is ge'knab'o'j.

Per la amik'o'j kaj la kon'at'ul'o'j de ambaŭ famili'o'j Davis kaj Palam, Karl'o ek'akir'is kelk'a'j'n klient'o'j'n. Si'a'n tez'o'n de doktor'o de medicin'o li vend'ig'is en la libr'o'butik'o'j de la urb'o kaj per tio pli'kon'ig'is si'a'n nom'o'n, kvankam la tez'o ne pli vend'iĝ'is, ol li'a poem'libr'o. Pro li'a grand'a kviet'ec'o kaj cert'ec'o, Karl'o tre rapid'e pli'mult'ig'is si'a'n klient'ar'o'n. Li efektiv'ig'is kelk'a'j'n mir'ind'a'j'n re'san'ig'o'j'n de nerv'a'j person'o'j, kaj li ĉiam pli kaj pli interes'iĝ'is je tiu psikologi'a part'o de l ' kurac'art'o.

Li interes'iĝ'is je publik'a higien'o kaj far'is kelk'a'j'n parol'ad'o'j'n pri hejm'o'zorg'ad'o, pri ord'o en ĉiu'tag'a viv'ad'o, pri regul'ec'o en manĝ'ad'o kaj dorm'ad'o, pri efik'o'j de alkohol'drink'ad'o, k. t. p.

Post ses monat'o'j li est'is preskaŭ la plej ŝat'at'a kurac'ist'o en la urb'o kaj jam est'is plu nenia kaŭz'o por prokrast'i li'a'n edz'iĝ'o'n kun Alic'o Palam. Ambaŭ ge'jun'ul'o'j konsent'is por ne hav'i bru'a'n fest'o'n. Ili opini'is, ke oni ne edz'iĝ'as por la publik'o. Laŭ ili'a dezir'o la fest'o est'is tut'e famili'a kaj intim'a, kaj kred'ebl'e pro tio special'e ĉarm'a. Sinjor'in'o Palam hav'is tamen dolor'a'n moment'o'n da plor'ad'o pens'ant'e, ke ŝi de nun ne plu hav'os kun si si'a'n am'at'a'n fil'in'o'n. Sed la feliĉ'o de Alic'o ŝi'n konsol'is. Ŝi sukces'is iom forges'i tiu'n sufer'ig'a'n pens'o'n, ke oft'e ies feliĉ'o kaŭz'as la mal'feliĉ'o'n de ali'a, kaj kio al'port'as rid'et'o'n sur la lip'o'j'n de unu, oft'e nask'as larm'o'j'n en la okul'o'j de ali'a.

Post la edz'iĝ'a ceremoni'o, la feliĉ'a'j ge'edz'o'j for'ir'is por far'i la kutim'a'n vojaĝ'o'n.

1. Ĉu Karl'o kelk'a'foj'e re'ven'is hejm'e'n ?— 2. Kiu'n tez'o'n li prezent'is ?— 3. Sur kiu etaĝ'o li lu'is ĉambr'ar'o'n ?— 4. Kiu help'is Karl'o'n ?— 5. Kiu'j objekt'o'j trov'iĝ'as ĝeneral'e en salon'o kaj en manĝ'o'ĉambr'o ?— 6. Kio'n don'is Alic'o al si'a fianĉ'o ?— 7. Kies tez'o ne mult'e vend'iĝ'is ?— 8. Ĉu vi leg'is la tez'o'n de S - ro Doktor'o Corret pri la util'ec'o de inter'naci'a lingv'o por medicin'o ?— 9. Kio est'as en la kap'o ?— 10. Per kio oni vid'as ?— 11. Nom'u la divers'a'j'n part'o'j'n de la hom'a korp'o.— 12. Kiu man'o est'as ĝeneral'e pli lert'a ?— 13. Kiel oni nom'as vir'o'n, kiu ne pov'as vid'i ?— 14. Kiel skrib'as la blind'ul'o'j ?

20. En Ital'uj'o.

Ĉar Karl'o est'is nun tre okup'at'a kurac'ist'o, li ne pov'is rest'i long'e for de la urb'o. Pro tio la edz'iĝ'o'vojaĝ'o est'is ne tre long'a. Ali'flank'e Alic'o fort'e dezir'is baldaŭ komenc'i si'a'n edz'in'a'n viv'ad'o'n en la nov'a hejm'et'o. Sed ŝi ankaŭ dezir'is vizit'i Ital'uj'o'n, kies nur unu haven'o'n ŝi kon'is.

La jun'a'j ge'edz'o'j tra'vetur'is Svis'land'o'n, halt'ant'e en la bel'a urb'o Lucern'o kaj cel'ant'e Milan'o'n per la gotharda fervoj'o. La tut'a pejzaĝ'o de tiu voj'o inter la mont'o'j tre fort'e impres'is ili'n per si'a grandioz'a bel'ec'o.

Al'ven'int'e lugan'o'n, ili est'is tiel ĉarm'it'a'j de la lag'o, ke ili de'nov'e halt'is kelk'a'j'n tag'o'j'n kaj ankaŭ vizit'is Kom'o'n kaj la ĉirkaŭ'a'n region'o'n. Akv'o'j blu'a'j, blu'eg'a'j, en kiu'j fand'iĝ'as or'a'j sun'radi'o'j, krut'a'j mont'o'j silent'e gard'star'ant'a'j ĉirkaŭ'e, blank'a'j dom'o'j, ĝarden'o'j kun vin'ber'o kresk'ant'a sur arb'o'j kaj mur'o'j: tio est'as la land'o de l ' poezi'a trankvil'ec'o, kie plinus rev'ant'e promen'ad'is antaŭ du'mil jar'o'j.

En Milan'o ili pas'ig'is tut'a'n maten'o'n en la tur'o'j kaj sur la tegment'o de l ' grand'eg'a ĉef'preĝ'ej'o, kiu blank'e bril'eg'is kvazaŭ gigant'a juvel'o sub la hel'a ĉiel'o.

En Venezio ili long'e promen'ad'is en la palac'o de l ' duk'o'j, admir'ant'e la grand'a'j'n majstr'o'verk'o'j'n de l ' pentr'ist'o'j el la venezia skol'o. En nigr'a gondol'o ili dolĉ'e glit'ad'is sur la kanal'o'j inter la marmor'a'j palac'o'j kaj sub la ark'a'j pont'o'j. Ili ŝip'vetur'is al la insul'o Lid'o por vid'i la mar'o'n Adriatik'a'n. Antaŭ la or'a ĉef'preĝ'ej'o de Sankt'a Mark'o ili dis'ĵet'is gren'er'o'j'n al la kolomb'o'j sur la Grand'a Plac'o. Vesper'e, sur la Grand'a Kanal'o, inter la kolor'paper'a'j lantern'o'j ili sekv'ad'is en gondol'o koncert'boat'o'n, el kiu kant'ist'o'j kun gitar'o'j aŭ mandolin'o'j son'ig'is tra la nokt'o melodi'a'n ari'o'n.

En Bol'onj'o ili vizit'is la mal'nov'a'j'n preĝ'ej'o'j'n por admir'i la pentr'aĵ'o'j'n. En Rom'o ili vid'is la Forum'o'n, kiu'n ĉirkaŭ'as tiom da glor'a'j ruin'aĵ'o'j kaj plen'ig'as tiom da etern'a'j memor'aĵ'o'j.

En napolio ili vag'ad'is ĉe l ' mar'bord'o kaj vid'is ne'pri'skrib'ebl'a'j'n sub'ir'o'j'n de la sun'o. La vapor'ŝip'eg'o, en kiu vojaĝ'is ge'sinjor'o'j Palam por re'ir'i al Kalkut'a, est'is halt'ont'a ĉe napolio. Ĝi'a'n al'ven'o'n ili atend'is, por ili'n adiaŭ'i. Post'e ili re'ven'is hejm'e'n halt'ant'e ankoraŭ en Nic'e kaj Marseille.

Tre ĝoj'e ili komenc'is si'a'n nov'a'n kun'viv'ad'o'n hejm'e, kaj Karl'o feliĉ'kor'e mir'is, kiel bel'e real'iĝ'is li'a knab'a rev'o.

Rakont'u skrib'e la supr'a'n ĉapitr'o'n. 1.—? Li est'is kurac'ist'o. 2.—? Ne, ĝi ne est'is tre long'a. 3.—? Ŝi dezir'is vizit'i Ital'uj'o'n. 4.—? Jes, tiu land'o est'as tre bel'a. 5.—? Ili halt'is en Lucern'o. 6.—? Jes, tiu urb'o est'as ĉe la bord'o de lag'o. 7.—? Ili rest'is en Lugano dum kelk'a'j tag'o'j. 8.—? La restoraci'o en la staci'dom'o'j est'as nom'at'a bufed'o. 9.—? Est'as la lokomotiv'o, kiu tren'as la vagon'ar'o'n. 10.—? Jes, dum la vintr'o la svis'a'j mont'o'j est'as tut'e kovr'at'a'j de neĝ'o. 11.—? Jes, Venezio est'as tre mal'nov'a urb'o. 12.—? Sur la kanal'o'j oni vetur'as per gondol'o'j. 13.—? Jes, tiu'j ŝip'et'o'j est'as tre graci'a'j. 14.—? La son'o de la violon'o est'as pli bel'a, ol tiu de la gitar'o. 15.—? La vapor'ŝip'o est'is halt'ont'a ĉe napolio. 16.—? Jes, Karl'o far'iĝ'is kon'at'a kaj bon'e sukces'is.
 End of the Project Gutenberg EBook of Karlo, by Edmond Privat *** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK KARLO *** ***** This file should be named 24525-h.htm or 24525-h.zip ***** This and all associated files of various formats will be found in: http://www.gutenberg.org/2/4/5/2/24525/ Produced by David G. Simpson Updated editions will replace the previous one--the old editions will be renamed.  Creating the works from public domain print editions means that no one owns a United States copyright in these works, so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United States without permission and without paying copyright royalties.  Special rules, set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you do not charge anything for copies of this eBook, complying with the rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, performances and research.  They may be modified and printed and given away--you may do practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is subject to the trademark license, especially commercial redistribution.  *** START: FULL LICENSE *** THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free distribution of electronic works, by using or distributing this work (or any other work associated in any way with the phrase "Project Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project Gutenberg-tm License (available with this file or online at http://gutenberg.org/license).  Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm electronic works 1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to and accept all the terms of this license and intellectual property (trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.  If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.  1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be used on or associated in any way with an electronic work by people who agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works even without complying with the full terms of this agreement.  See paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic works.  See paragraph 1.E below.  1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the collection are in the public domain in the United States.  If an individual work is in the public domain in the United States and you are located in the United States, we do not claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, displaying or creating derivative works based on the work as long as all references to Project Gutenberg are removed.  Of course, we hope that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by keeping this work in the same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.  1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in a constant state of change.  If you are outside the United States, check the laws of your country in addition to the terms of this agreement before downloading, copying, displaying, performing, distributing or creating derivative works based on this work or any other Project Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning the copyright status of any work in any country outside the United States.  1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg: 1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, copied or distributed: This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at www.gutenberg.org 1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived from the public domain (does not contain a notice indicating that it is posted with permission of the copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in the United States without paying any fees or charges.  If you are redistributing or providing access to a work with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9.  1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted with the permission of the copyright holder, your use and distribution must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the permission of the copyright holder found at the beginning of this work.  1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm License terms from this work, or any files containing a part of this work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.  1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this electronic work, or any part of this electronic work, without prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with active links or immediate access to the full terms of the Project Gutenberg-tm License.  1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary, compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1.  1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.  1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided that - You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has agreed to donate royalties under this paragraph to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments must be paid within 60 days following each date on which you prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." - You provide a full refund of any money paid by a user who notifies you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm License.  You must require such a user to return or destroy all copies of the works possessed in a physical medium and discontinue all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm works.  - You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the electronic work is discovered and reported to you within 90 days of receipt of the work.  - You comply with all other terms of this agreement for free distribution of Project Gutenberg-tm works.  1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing from both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the Foundation as set forth in Section 3 below.  1.F.  1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread public domain works in creating the Project Gutenberg-tm collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic works, and the medium on which they may be stored, may contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by your equipment.  1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all liability to you for damages, costs and expenses, including legal fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH DAMAGE.  1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a written explanation to the person you received the work from.  If you received the work on a physical medium, you must return the medium with your written explanation.  The person or entity that provided you with the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a refund.  If you received the work electronically, the person or entity providing it to you may choose to give you a second opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy is also defective, you may demand a refund in writing without further opportunities to fix the problem.  1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.  1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.  If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any provision of this agreement shall not void the remaining provisions.  1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance with this agreement, and any volunteers associated with the production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, that arise directly or indirectly from any of the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.  Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of electronic works in formats readable by the widest variety of computers including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from people in all walks of life.  Volunteers and financial support to provide volunteers with the assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.  To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.  Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit 501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by U.S. federal laws and your state's laws.  The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.  Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered throughout numerous locations.  Its business office is located at 809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact information can be found at the Foundation's web site and official page at http://pglaf.org For additional contact information: Dr. Gregory B. Newby Chief Executive and Director gbnewby@pglaf.org Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide spread public support and donations to carry out its mission of increasing the number of public domain and licensed works that can be freely distributed in machine readable form accessible by the widest array of equipment including outdated equipment.  Many small donations ($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt status with the IRS.  The Foundation is committed to complying with the laws regulating charities and charitable donations in all 50 states of the United States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up with these requirements.  We do not solicit donations in locations where we have not received written confirmation of compliance.  To SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any particular state visit http://pglaf.org While we cannot and do not solicit contributions from states where we have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition against accepting unsolicited donations from donors in such states who approach us with offers to donate.  International donations are gratefully accepted, but we cannot make any statements concerning tax treatment of donations received from outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.  Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other ways including checks, online payments and credit card donations.  To donate, please visit: http://pglaf.org/donate Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic works.  Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be freely shared with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.  Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.  unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper edition.  Most people start at our Web site which has the main PG search facility: http://www.gutenberg.org This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, including how to make donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.