Dis'er'ig'it'a Tekst'o La fonto de tiu dokumento estas akirebla jene, kaj la ofteco-listo de radikoj jene.

Dis'er'ig'it'a Tekst'o

ni est'as Charlie

paul Gubbins
ĉef'redaktor'o de monat'o
ne neces'as ĉi tie skiz'i la horor'o'j'n , kiu'j traf'is dum merkred'a maten'o en pariz'o redakci'an'o'j'n de la franc'a satir'a magazin'o Charlie hebdo .
Raport'o'j kaj film'er'o'j ek'plen'ig'is amas'komunik'il'o'j'n kaj inter'ret'a'j'n forum'o'j'n nur minut'o'j'n post la atenc'o , kiu las'is 12 hom'o'j'n mort'a'j , inkluziv'e de polic'an'o'j , kaj plur'a'j'n ali'a'j'n vund'it'a'j .
Re'ag'is ŝok'it'e kaj naŭz'it'e ne nur politik'ist'o'j kaj ĵurnal'ist'o'j , pro atak'o kontraŭ liber'a esprim'ad'o kaj do kontraŭ fundament'o de la demokrati'a soci'o , sed ankaŭ ordinar'a'j civit'an'o'j en urb'o'j kaj en kaj ekster franci'o .
Ili'a mesaĝ'o , divers'manier'e esprim'at'a , sed esenc'e unu'voĉ'a : arm'il'o'j ne malak'rig'u ni'a'j'n krajon'o'j'n .
Kio tra'ir'is la mens'o'j'n de la teror'ist'o'j , mal'facil'e diven'ebl'as , eĉ mal'pli facil'e kompren'ebl'as , kaj neniel pardon'ebl'as (krom , eventual'e , en la ĉiel'o , mis'agord'it'a , tord'it'a , je kiu ver'ŝajn'e kred'as la murd'ist'o'j ).
Laŭ'raport'e , unu el la atenc'ant'o'j , Cherif kouachi , 32 , jam kondamn'it'a en la 2000aj jar'o'j al 18- monat'a en'karcer'ig'o , ĉar li help'is send'i milit'ist'o'j'n al alkaid'o en irak'o , dir'is dum la proces'o , ke laŭ islam'a'j sankt'a'j tekst'o'j est'as dev'ig'a'j kaj ĝihad'o kaj mem'mort'ig'o .
Jen , ŝajn'e , hom'o fi'e influ'at'a de religi'a'j tekst'o'j interpret'ebl'a'j ajn'manier'e , ne nur de ekstrem'a'j kaj fanatik'a'j imam'o'j kaj ali'a'j predik'ant'o'j .
Do , jes , en la pariz'a atenc'o ebl'as aŭd'i venĝ'o'n (kiel anonc'is mem la teror'ist'o'j )kontraŭ karikatur'ist'o'j , kiu'j pri'mok'is profet'o'n ne'pri'mok'end'a'n ; ebl'as vid'i en'miks'iĝ'o'n de okcident'a'j land'o'j en mez - orient'a'j afer'o'j , kiu'j –malgraŭ naft'o –ili'n ne koncern'as ; ebl'as flar'i frustr'iĝ'o'n kontraŭ okcident'a mond'o pli kaj pli pret'a kulp'ig'i fremd'ul'o'j'n , en'migr'int'o'j'n , pro ekonomi'a'j kaj ali'a'j kriz'o'j .
Tamen ne ebl'as evit'i la respond'ec'o'n de religi'o .
Kiel supr'e dir'it'e , religi'a'j tekst'o'j divers'manier'e interpret'ebl'as .
Do sen'kulp'ig'o'j de islam'an'o'j (kaj nepr'as memor'i , ke nur et'et'a el'cent'aĵ'o da sam'kred'an'o'j atenc'as , murd'as , ĝihad'as ), ke la teror'ist'o'j mis'interpret'as t.n. nobl'a'j'n tekst'o'j'n , ke ili ne est'as ver'a'j islam'an'o'j , nur ĝis difin'it'a grad'o kontent'ig'as .
Islam'an'o'j mem el'radik'ig'u ekstrem'ism'o'n el si'a'j moske'o'j kaj lern'ej'o'j .
Nepr'as , ke ordinar'a'j islam'an'o'j ag'u ne nur sur'strat'e solidar'e kun ali'a'j „charlie- oj ”Sed ankaŭ en si'a'j preĝ'ej'o'j , komun'um'o'j , eĉ famili'o'j .
Kiel pep'is la verk'ist'o salm'a'n Rushdie , mem cel'o en 1989 de islam'a murd - minac'o pro si'a libr'o Satanic verses , „respekt'i religi'o'j'n nun signif'as tim'i religi'o'j'n ”.
Ali'vort'e , neces'as pli sistem'e , honest'e kaj kuraĝ'e al'front'i religi'a'j'n kred'o'j'n kaj , se neces'e , atent'ig'i pri mank'o'j kaj mis'o'j .
Efektiv'e tio'n jam far'is la teror'ist'o'j .
Kri'ant'e post la sang'o'verŝ'ad'o „allahu akbar ”(pli mal'pli „glor'as di'o ”), ili plej'e mal'glor'ig'is si'a'n di'o'n kaj , ver'dir'e , sen'honor'ig'is si'a'n profet'o'n obl'e pli efik'e ol far'is la karikatur'ist'o'j de Charlie hebdo .
Sam'temp'e , tamen , ili nutr'is la antaŭ'juĝ'o'j'n de ras'ist'o'j kaj dekstr'em'ul'o'j , kiu'j tim'as mal'fort'ig'o'n de tradici'a'j kultur'o'j kaj mor'o'j .
Jam antaŭ la atenc'o en pariz'o sur'strat'e manifestaci'is en dresden'o , germani'o , t.n. patriot'a'j eŭrop'an'o'j kontraŭ la islam'ig'o de la okcident'o .
Post la atenc'o laŭt'iĝ'is la voĉ'o'j de naci'ist'a'j politik'ist'o'j kiel marin'e le Pen en franci'o kaj Nigel far'ag'e en briti'o .
Jen la danĝer'o .
Ne fanatik'ul'o'j , frenez'ul'o'j , mal'stabil'ig'os ni'a'n soci'o'n , sed ni mem , aŭ ni'a'j politik'ist'o'j .
Ili ni'a'nom'e postul'os pli da sekur'ec'o , pli da sekret'ec'o , pli da kontrol'o'j , por ni'n „defend'i ”, sam'temp'e for'ig'ant'e aŭ nul'ig'ant'e ĝust'e la valor'o'j'n , kiu'j'n vol'as protekt'i la t.n. patriot'o'j .
Ebl'e tio'n sci'as la teror'ist'o'j kaj ili'a'j predik'ant'a'j , imam'a'j mastr'o'j .
Ebl'e ĝust'e tio'n ili cel'as .
La event'o'j en pariz'o de'nov'e emfaz'as la bezon'o'n pri liber'a , mal'ferm'a gazet'ar'o .
Evident'e , la murd'o'j ne silent'ig'os ĵurnal'ist'o'j'n –plej'part'e obstin'e kuraĝ'a'j , fier'e sen'depend'a'j .
Ankaŭ monat'o , feliĉ'e ne al'front'it'a al la danĝer'o'j , al kiu'j est'as el'met'it'a'j la redakci'an'o'j de Charlie hebdo , aŭd'ig'os si'a'n voĉ'o'n por kre'i pli liber'a'n , pli just'a'n , pli inter'naci'a'n mond'o'n .
Tiel ni daŭr'e montr'os , ke ankaŭ ni est'as Charlie .

leter'o'j

konvert'iĝ'o ?

iom mir'ig'it'e mi konstat'as , ke Ipfelkofer en ne inter'ven'i signif'as ne solv'i (monat'o 2014/12 , p .
11 )ne iel sen'kulp'ig'as la rigor'a'n islam'ism'a'n fervor'o'n de is- batal'ant'o'j en la konker'it'a'j teritori'o'j kaj eĉ konced'as , ke „turki'o sub'ten'is kontraŭ'kurd'a'j'n atak'o'j'n en siri'o ”.
Mi memor'as , ke la aŭtor'o en antaŭ'a'j kontribu'o'j kompren'em'e kaj konsent'e jes'is la aktual'a'n en'kultur'iĝ'o'n de orient'a'j viv'manier'o'j en mez'a eŭrop'o .
Sed front'e al radikal'a'j islam'ism'a'j jun'ul'o'j kun eŭrop'a'j pasport'o'j vojaĝ'ant'a'j en la „sankt'a'n milit'o'n ”Kaj sang'o'makul'it'e re'ven'ant'a'j al rejn'o , sejn'o kaj tamiz'o , li evident'e far'iĝ'is pli prudent'a .
La du'a part'o de la artikol'o prov'as kompren'ig'i la divers'a'j'n interpret'o'j'n de la noci'o ĝihad'o en koran'o .
Sed tio jam est'us ali'a artikol'o , prefer'e skrib'ot'a de fak'ul'o .
Se ĉiu'j hom'o'j jam est'us adopt'int'a'j la konsil'o'n de Hillel , trans'don'it'a'n de l .
L .
Zamenhof en li'a hom'ar'an'ism'o („kio'n vi ne vol'as , tio'n ne far'u al ali'ul'o ”), tiam la mond'o ne plu dev'us diskut'i pri interpret'ad'o'j de divers'a'j „sankt'a'j skrib'o'j ”kaj ties trans'form'ad'o'j en real'a'n viv'o'n .
Franz- Georg Rössler
germani'o

luks'a lik'o

kio'n pens'i pri et'a land'o , kiu en'spez'as mult'eg'a'n mon'o'n pro la fakt'o , ke oni sen'ĝen'e al'log'as entrepren'o'j'n , kre'ant'e por ili special'a'j'n individu'a'j'n „impost'a'j'n ŝpar'model'o'j'n ”, eĉ se tiu'j entrepren'o'j ag'as kaj per'labor'as gajn'o'n ĉef'e en ali'a'j land'o'j , kie ili preskaŭ nenia'n impost'o'n pag'as ?
Nu , vi ver'ŝajn'e parol'as pri sen'ĝen'a kaj mal'dec'a „parazit'o ”, kiu cert'e per propr'a'j fort'o'j ne pov'us pag'i si'a'j'n alt'a'j'n salajr'o'j'n al si'a'j en'land'a'j instru'ist'o'j aŭ ofic'ist'o'j .
Nun rivel'iĝ'is do –pro bon'a , preciz'a enket'a ĵurnal'ism'o –la ver'o , kaj , tut'e prav'e , la mond'o protest'as .
Fin'e est'as nun la unik'a ŝanc'o kre'i akcept'ebl'a'n , pli honest'a'n kaj pli just'a'n eŭrop'a'n , eventual'e eĉ mond'a'n solv'o'n por tiu problem'o de evident'a mal'just'ec'o .
Kaj mi cert'as , ke ni'a luksemburg'a eks'ŝtat'ministr'o Jean- Claude Juncker [ĵoklód Junker] kapt'os tiu'n okaz'o'n por postul'i kaj fin'e kun'kre'i pli just'a'j'n impost'a'j'n kondiĉ'o'j'n tut'mond'a'j'n .
Tio cert'e tut'e ĝeneral'e ankaŭ kred'indig'os la komun'a'n eŭrop'a'n politik'o'n tiom neces'a'n !
Albert Wickler luksemburg'o

ni emfaz'u la komun'a'j'n ec'o'j'n

dank'o'n al ĉio'far'ant'o Mireille gros'je'a'n pro la klar'ig'a artikol'o (monat'o 2015/01 , p .
9 )pri svis'land'o .
Tamen irit'as mi'n la ĉiam'a emfaz'o pri la diferenc'o inter latin'de'ven'a'j kaj german'de'ven'a'j kultur'o'j , emfaz'o kiu nutr'as la kresk'ant'a'j'n naci'ism'a'j'n tendenc'o'j'n en ni'a soci'o .
Unu'e , inter kultur'o'j (kaj ali'a'j fenomen'o'j )neniam ekzist'as nigr'a'blank'a apart'ec'o .
Tem'as ĉiam pri laŭ'paŝ'a trans'ir'o .
Du'e , ju pli oni emfaz'as tiu'n lim'o'n des pli kresk'os la abism'o inter ambaŭ .
Mi prefer'as emfaz'i la komun'a'j'n „neŭtral'e hom'a'j'n ”Ec'o'j'n de ĉiu kultur'o .
Franz- Georg Rössler germani'o Piet Glorieux belgi'o

mal'kontent'a'j brazil'an'o'j

en la artikol'o post venk'o –dialog'o (monat'o 2014/12 , p .
9 ), kiu koment'as la venk'o'n de Dilma Rousseff , la aŭtor'o dir'as , ke la koalici'o de la reg'ant'a „parti'o de la labor'ist'o'j ”Prezent'is pozitiv'a'j'n 12- jar'a'j'n ating'o'j'n , favor'e al la brazil'a popol'o , sed la konservativ'a'j amas'komunik'il'o'j mal'avar'e sub'ten'is la moral'ism'a'n tez'o'n de la opozici'o , kontraŭ la prezid'ant'in'o Dilma kaj kontraŭ la eks'prezid'ant'o lul'a .
La problem'o est'as , ke la „parti'o de la labor'ist'o'j ”(la parti'o de Dilma kaj lul'a )est'as implik'it'a ĝis'ost'e en divers'a'j korupt'a'j skandal'o'j , eĉ en la plej grand'a brazil'a entrepren'o „pet'robr'as ”, kaj la amas'komunik'il'o'j nur far'as si'a'n rol'o'n , t .
E .
Denunc'i tiu'j'n korupt'aĵ'o'j'n .
Laŭ esplor'o'j , Dilma kaj lul'a kon'is tiu'j'n korupt'aĵ'o'j'n , sed ili asert'as la mal'o'n .
Lul'a eĉ dir'is ke „nenio okaz'is ”.
Tial , kvankam Dilma est'as re'elekt'it'a , mult'a'j brazil'an'o'j est'as mal'kontent'a'j pri la aktual'a reg'ist'ar'o en brazil'o , kaj pri la aktual'a prezid'ant'in'o .
Rogério Guttierres
brazil'o

absolut'a mis'kompren'o .
.
.

.
.
.
Pri la koncept'o kaj fakt'ar'o „scienc'o ”Montr'iĝ'as en la titol'o „scienc'o kaj religi'o kun'flu'u , ne kverel'u ”de la artikol'o de García fum'er'o (monat'o 2014/4 , p .
23- 24 ).
Efektiv'e , scienc'o absolut'e indiferent'as pri ĉia esplor'voj'o fremd'a al tiu de scienc'o mem kaj absolut'e fajf'as pri ia ali'voj'e fiks'it'a cel'o aŭ rezult'o .
Ja tre pov'as okaz'i , ke religi'o kverel'as kun religi'o , scienc'o kun scienc'o , eĉ religi'o kun scienc'o .
Sed se scienc'o kverel'as kun religi'o , jen ĝi ĉes'as est'i scienc'o .
Antoni'o alonso Núñez
hispani'o

du'obl'a diaspor'o

leg'ant'e la publik'ig'it'a'n versi'o'n de mi'a artikol'o pri la referendum'o en skot'land'o (monat'o 2014/11 ), mi konstat'is , kun grand'a surpriz'o –kaj iom da konstern'o –, ke iu redaktor'o trans'loĝ'ig'is mi'n , kaj supoz'ebl'e mi'a'n ŝok'it'a'n edz'in'o'n al nord'a irland'o .
Kvankam ni hav'as bon'a'j'n ge'amik'o'j'n en tiu teritori'o , ĝi est'as la last'a lok'o en la mond'o , kie ni iam intenc'is loĝ'i .
Ni'a aktual'a hejm'o trov'iĝ'as en la irland'a respublik'o .
Kiel konvink'it'a'j apog'ant'o'j de la respublik'a politik'a sistem'o , ni antaŭ long'e decid'is rest'i ĉi tie ĝis la tag'o , kiam skot'land'o iĝ'os liber'a , sen'depend'a respublik'o .
Parentez'e , ni ambaŭ est'as an'o'j de la daŭr'e kresk'ant'a skot'a naci'a parti'o .
Garbhan Macaiodh
irland'a respublik'o
ŝajn'e la tut'a pint'a stab'o de monat'o bezon'as tuj'a'j'n ripoz'o'n kaj feri'o'j'n .
Post kiam la ĉef'redaktor'o trans'loĝ'ig'is la estim'at'a'n kun'labor'ant'o'n al nord'a irland'o (monat'o 2014/11 , p .
9 ), la redakci'a sekretari'o persist'e kaj du'foj'e re'send'is li'n al skot'land'o (monat'o 2014/12 , p .
6 ).
La du redaktor'o'j nun solen'e promes'as pli bon'e parker'ig'i la adres'o'j'n de ĉiu'j abon'ant'o'j !

politik'o

opini'o

ĉu sav'i la krist'an'a'n okcident'o'n ?

fenomen'o aktual'a en germani'o est'as la tiel nom'at'a peg'id'a .
Tiu vort'o est'as akronim'o el vort'o'j , kiu'j signif'as en esperant'o „patriot'a'j eŭrop'an'o'j kontraŭ la islam'ig'o de la okcident'o ”.
Peg'id'a est'iĝ'is en dresden'o , kiel mov'ad'o por sav'i la eŭrop'a'n ident'ec'o'n .
Bon'e , sed kia ident'ec'o ?
Okcident'a german'o pov'as demand'i si'n , kial precip'e hom'o'j en la iam'a german'a demokrat'a respublik'o , tiam 90- el'cent'e ateist'a , sent'as bezon'o'n sav'i eŭrop'o'n , do krist'an'a'n kultur'o'n du'mil'jar'a'n .
Se ili defend'us si'a'n glor'a'n social'ism'a'n pas'int'ec'o'n , la okcident - german'o pli bon'e kompren'us .
Sed tem'as pri io tut'e ali'a , kio urĝ'is sur'strat'e'n pli ol 18 000 tiel nom'at'a'j'n patriot'o'j'n .
Tiu'j hom'o'j , hard'it'a'j en la liber'iĝ'o el komun'ism'a reg'ad'o , taks'as si'n nun prem'at'a'j pro la islam'a konker'o de ili'a land'o , eĉ de la tut'a eŭrop'o .
Ili supoz'as , ke ekzempl'e la german'a ŝtat'o mult'e pli sub'ten'as en'migr'int'o'j'n el islam'a'j ŝtat'o'j , mult'e pli favor'as tiu'j'n nov'a'j'n loĝ'ant'o'j'n , ol si'a'j'n mal'nov'a'j'n civit'an'o'j'n .
Se german'o mal'ced'as al la instanc'o'j eĉ nur cend'o'n ŝuld'at'a'n , la ul'o'n oni konsider'ind'e pun'as .
Se islam'an'o (nun eĉ aŭtent'a german'o )vojaĝ'as al siri'o por murd'i en „sankt'a milit'o ”, oni diskut'as , kiel tiu'n oni re'ven'e akcept'u .
Krist'an'a'j insign'o'j juĝ'ej'o - decid'e mal'aper'as el lern'ej'o'j , dum ar'e kresk'as minaret'o'j .
Tio ver'ŝajn'e la dresden'an'o'j'n ne tro koncern'as .
Ili vol'as rest'i , kia'j iam est'is la pra'av'o'j .
Ili tamen lern'u , ke neniam re'ven'os temp'o'j tia'j .
La politik'a problem'o konsist'as en tio , ke instanc'o'j ne vol'as kompren'i , ke ekzist'as bezon'o , ĉe la aŭtent'a loĝ'ant'ar'o de germani'o , ne nepr'e tro rapid'e adapt'iĝ'i al la kutim'o'j de la nov'e al'ven'int'o'j .
Ili , kiel impost'pag'ant'o'j kaj „ver'a'j indiĝen'o'j ”, nur atend'as respekt'o'n por la propr'a viv'manier'o kaj la orel'o'n de elekt'it'a'j politik'a'j reprezent'ant'o'j .
Sed politik'ist'o'j taks'as ĉiu'n , kiu ne permes'as en'kest'ig'i si'n en la kategori'o'n „sen'pri'pens'a , bon'kor'a , mond'mal'ferm'a , optimism'a , futur'cel'a civit'an'o ”, kiel aĉ'a'n dekstr'ul'eg'o'n , nazi'em'ul'o'n .
Ili degn'as rigard'i ili'n kiel „mis'gvid'at'a'j'n est'ul'o'j'n pli'bon'ig'end'a'j'n ”.
Laŭt'e kaj unu'flank'e la gazet'ar'o kaj la televid'o - staci'o'j akompan'as tiu'n kampanj'o'n .
Peg'id'a cert'e aparten'as al tiu'j ksenofobi'a'j trajt'o'j ekzist'ant'a'j ĉiam kaj ĉie ajn .
Sed ĝi'a'j argument'o'j merit'as almenaŭ serioz'a'n kaj raci'a'n trakt'ad'o'n , ĉar fobi'o ne nepr'e ident'as kun mal'amik'ec'o kaj mens'a mal'san'ec'o .
Kelk'a'j'n tag'o'j'n post la tiel nom'at'a'j peg'id'a'j manifestaci'o'j en dresden'o okaz'is la murd'o'j en pariz'o de redakci'an'o'j de la franc'a satir'a magazin'o Charlie hebdo .
La politik'ist'o'j tuj ek'politik'um'is laŭ la kon'at'a manier'o , avert'ant'e , ke oni , ekzempl'e peg'id'a , ne politik'um'u per la event'o .
Franz- Georg Rössler
korespond'ant'o de monat'o en germani'o

opini'o

rumani'o post 25 jar'o'j

pas'is kvar'on'jar'cent'o post la t.n. revoluci'o (reĝim'ŝanĝ'o )en rumani'o , kaj oni pov'as pri'pens'i la bon'a'j'n kaj la mal'bon'a'j'n ŝanĝ'o'j'n en la viv'o de la pli'mult'o .
Ebl'e pli mult'nombr'as la bon'a'j ŝanĝ'o'j .
Oni pov'as aĉet'i ĉio'n en plen'plen'a'j vend'ej'o'j (se oni hav'as mon'o'n ).
Oni pov'as rigard'i mult'a'j'n televid'a'j'n kanal'o'j'n (film'o'j'n plen'a'j'n de agres'em'o kaj seks'um'ad'o ).
Oni pov'as leg'i ĉiu'spec'a'j'n gazet'o'j'n kun ĉiu'spec'a'j opini'o'j , oni hav'as inter'ret'o'n ; en soci'a'j ret'ej'o'j oni pov'as esprim'i opini'o'j'n (ankaŭ tromp'i ali'a'j'n hom'o'j'n , ŝtel'i mon'o'n help'e de inter'ret'o ).
Krom'e oni rajt'as manifestaci'i eĉ kontraŭ la reg'ist'ar'o (rezult'o mal'cert'a ).
Ge'jun'ul'o'j pov'as lern'i ekster'land'e , se ili hav'as riĉ'a'j'n ge'patr'o'j'n .
Sed ankaŭ la ge'fil'o'j de mal'riĉ'ul'o'j pov'as lern'i en ital'a , franc'a aŭ brit'a lern'ej'o , se ili est'as kun ge'patr'o'j , kiu'j labor'as en la koncern'a'j land'o'j .
En rumani'o post la reĝim'ŝanĝ'o la plej mult'a'j fabrik'o'j est'is privat'ig'it'a'j aŭ ferm'it'a'j : tiel mil'o'j da labor'ist'o'j perd'is si'a'j'n labor'lok'o'j'n .
Ge'jun'ul'o'j ir'as ekster'land'e'n por labor'i (aŭ almoz'pet'i , ĉef'e ne bon'e eduk'it'a'j roma'o'j ).
Hom'o'j pli ol 40- jar'aĝ'a'j , kiu'j ne trov'as labor'o'n , viv'ten'as si'n mizer'e per ŝtat'a mon'help'o kaj per okaz'a'j tag'labor'o'j , se ili ne trov'as ekster'land'e sezon'a'n labor'o'n , ekzempl'e en agrikultur'o .
Ne pas'as monat'o sen tragik'a nov'aĵ'o en la televid'o .
En itali'o , kie labor'as mil'o'j da ruman'o'j , est'as murd'it'a vir'in'o , kiu hav'as infan'o'j'n en rumani'o .
Sed en preskaŭ ĉiu'j land'o'j , ne nur itali'o , kie viv'as ruman'o'j , okaz'as murd'o'j .
La viktim'o oft'e est'as vir'in'o , patr'in'o .
Laŭ statistik'o ekzist'as en rumani'o nun'temp'e ĉirkaŭ 350 000 infan'o'j „post'las'it'a'j ”Pro ekster'land'e labor'ant'a'j ge'patr'o'j .
Ali'a'j 400 000 infan'o'j spert'is aŭ spert'as dum pli'mal'pli long'a temp'o la for'est'o'n de ekster'land'a'j ge'patr'o'j .
Al tiu'j infan'o'j ne mank'as materi'a'j bon'o'j : la ge'patr'o'j send'as mon'o'n , donac'o'j'n , parol'as kun la id'o'j per skajp'o , sed mank'as la ĉe'est'o ge'patr'a .
Mult'a'j post'rest'ant'a'j infan'o'j est'as pri'zorg'at'a'j de av'in'o aŭ ali'a parenc'o .
Iu'j est'as sol'a'j , ali'a'j en instituci'o'j .
Laŭ opini'o - esplor'o'j , ĉirkaŭ du'on'o de la ge'lern'ant'o'j post la fin'o de la stud'jar'o'j dezir'as ekster'land'e labor'i .
„monument Istoric ”, histori'a monument'o en la mal'nov'a part'o de bukareŝt'o .
Mon'o por protekt'i la monument'o'n ne est'as .
Kio'n do far'is la nov'a'j politik'ist'o'j , kiu'j ek'reg'is post la ekzekut'o de la ge'edz'o'j Ceaușescu ?
Ek'aper'is post la reĝim'ŝanĝ'o klas'o de riĉ'eg'ul'o'j , el kiu'j kelk'a'j nun est'as arest'it'a'j pro korupt'o , dum pli'grand'iĝ'is la nombr'o de mal'riĉ'ul'o'j .
Antaŭ 25 jar'o'j ĉiu hav'is sekur'a'n labor'lok'o'n kaj ia'manier'e viv'is , eĉ se mal'riĉ'e , en mal'bon'e hejt'at'a'j , mal'bon'e lum'ig'at'a'j dom'blok'o'j .
Oni vojaĝ'is per mal'pur'a'j , plen'plen'a'j aŭtobus'o'j , spekt'is televid'o'n tag'e nur du hor'o'j'n , ne rajt'is esprim'i mal'kontent'o'n pro viv'kondiĉ'o'j , pro mank'o de liber'ec'o .
Est'is mal'facil'e akir'i pasport'o'n por vojaĝ'i ekster'land'e'n , kaj eĉ tiam precip'e nur en t.n. „social'ism'a'j'n ”Land'o'j'n .
Ne est'as dezir'ind'e re'ven'i al tia epok'o , sed tamen .
.
.
Kaj nun , post la prezid'ant'iĝ'o de Klaus Iohannis de rumani'o komenc'is de'nov'e esper'i pri bon'a'j ŝanĝ'o'j (eĉ se la last'a'n foj'o'n mort'is la esper'o ).
Lenke Szász
korespond'ant'in'o de monat'o en rumani'o
japani'o

plu'e dekstr'e'n

du tri'on'o'j'n de la seĝ'o'j en la japan'a ĉambr'o de deput'it'o'j gajn'is post elekt'o'j en decembr'o 2014 la reg'ist'ar'a liberal - demokrati'a parti'o (ldp )kun si'a koalici'a partner'o Komeito .
La elekt'o'j okaz'is , por ke la ĉef'ministr'o abe Sinzo demand'u la popol'o'n , ĉu ĝi sub'ten'as li'a'n ekonomi'a'n politik'o'n , precip'e jam far'it'a'n decid'o'n prokrast'i alt'ig'o'n de al'don'valor'a impost'o de 8 %al 10 %ĝis april'o 2017 .
Tamen , ĉar la reg'ist'ar'a'j parti'o'j jam dispon'is pri absolut'a majoritat'o en la parlament'o , ne neces'is elekt'o'j .
Sed tiel abe akir'is pli'a'j'n kvar jar'o'j'n da reg'ad'o , evit'ant'e diskut'o'n pri ne'favor'a'j aspekt'o'j de si'a politik'o de la last'a'j du jar'o'j .

ating'o'j

en tiu ĉi period'o li sukces'e dis'ig'is la naci'a'n opini'o'n .
Ekzempl'e li pli'ig'is la kvant'o'n de mon'o en la merkat'o kaj abund'e el'spez'is pro publik'a invest'ad'o .
Dum'e mal'alt'iĝ'is la valor'o de la naci'a valut'o .
Krom'e li en'konduk'is leĝ'ar'o'n por protekt'i ŝtat'a'j'n sekret'o'j'n kaj tiel lim'ig'is la popol'a'n rajt'o'n inform'iĝ'i pri sekur'ec'a'j kaj ali'a'j afer'o'j .
Ali'a'j tikl'aĵ'o'j akr'e diskut'at'a'j : efektiv'a ŝanĝ'o de la konstituci'o por agnosk'i la rajt'o'n pri komun'a mem'defend'ad'o nur per kabinet'a decid'o (kiu ebl'ig'us al japani'o milit'i kun'e kun uson'o ); plu'a depend'o de nukle'a energi'o kaj re'funkci'ig'o de nukle'a'j central'o'j , kontraŭ la vol'o de la pli'mult'o de la popol'o ; inter'ven'o'j en raport'o'j de amas'komunik'il'o'j kaj en'posten'ig'o de abe- sub'ten'ant'o kiel ĉef'o de la publik'a el'send'o - asoci'o .

balot'sistem'o

dank'e al ok fragment'a'j opozici'a'j parti'o'j kaj al unu'vic'a majoritat'a balot'sistem'o venk'is ldp , gajn'ant'e 76 %de la seĝ'o'j per 48 %de la voĉ'o'j .
Tamen nepr'as memor'i , ke nur 52 %de la balot'rajt'ig'it'o'j fakt'e voĉ'don'is .
Tio montr'as , ke la sub'ten'ant'o'j de ldp nombr'as nur ĉirkaŭ 25 %de la rajt'ig'it'o'j .
La venk'o ebl'ig'os al abe ek'marŝ'i por plen'um'i long'temp'e ne'solv'it'a'n projekt'o'n : de'nov'e hav'ig'i al la popol'o „ver'a'n kaj bel'a'n japani'o'n ”, laŭ li perd'it'a'n pro la mond'milit'a mal'venk'o , sekv'a okup'ad'o far'e de uson'o kaj post'milit'a ag'ad'o de mal'dekstr'ul'o'j .
Baldaŭ oni ek'diskut'os ŝanĝ'o'j'n rilat'e la konstituci'o'n al'trud'it'a'n , laŭ abe , de uson'o .
Jam ldp publik'e propon'is amend'o'n por lim'ig'i la pac'ism'o'n kaj baz'a'j'n hom'a'j'n rajt'o'j'n en'ten'at'a'j'n en la nun'a konstituci'o .
Isikawa Takasi
korespond'ant'o de monat'o en japani'o
inter'naci'a'j rilat'o'j

inter'trakt'o'j inter'romp'it'a'j

inter'romp'it'a'j est'as diskut'o'j en vien'o inter iran'o kaj la grup'o 5+1 (uson'o , briti'o , franci'o , rusi'o , ĉini'o + germani'o )pri la pri'disput'at'a iran'a nukle'a program'o .
Pli'a'j inter'parol'o'j okaz'os antaŭ la fin'o de juni'o 2015 .
Inter'temp'e plu valid'as provizor'a traktat'o , laŭ kiu iran'o pov'os ĉiu'monat'e uz'i 700 milion'o'j'n da uson'a'j dolar'o'j el si'a'j frost'ig'it'a'j kont'o'j .
Tamen laŭ okcident'a'j diplomat'o'j nepr'as sub'skrib'i politik'a'n traktat'o'n antaŭ la 1a de mart'o 2015 .
Traktat'o tia , laŭ la uson'a prezid'ant'o barack obama , pov'us ŝanĝ'i la rilat'o'j'n inter iran'o kaj la ceter'a mond'o .
Ĝi pov'us ankaŭ ebl'ig'i kun'labor'o'n kontraŭ la ĝihad'ist'a t.n. islam'a ŝtat'o en irak'o kaj siri'o .

centrifug'il'o'j

rest'as profund'a'j diferenc'o'j inter la star'punkt'o'j de iran'o kaj de la ali'a'j ses ŝtat'o'j .
Unu el la grav'a'j punkt'o'j est'as la nombr'o da centrifug'il'o'j , kiu'j'n iran'o est'ont'e rajt'os uz'i .
Ĉi- moment'e est'as instal'it'a'j 19 000 , el kiu'j 10 000 est'as ekspluat'at'a'j .
Uson'o postul'as redukt'o'n al 4500 centrifug'il'o'j .
Kontraŭ'e iran'o postul'as rapid'a'n for'ig'o'n de la inter'naci'a'j sankci'o'j .
Okcident'o insist'as pri iom'post'iom'a for'ig'o , por re'ten'i prem'il'o'n kontraŭ teheran'o .
Fin'e est'as pri'disput'at'a la daŭr'o de funkci'ad'o de la traktat'o .
Okcident'o postul'as ĝis 20 jar'o'j , iran'o nur ĝis kelk'a'j jar'o'j .
Ev'gen'i Georgiev
korespond'ant'o de monat'o en vien'o
orient'a azi'o

frid'o - kun'sid'o

frid'a kaj sen'rid'a : jen la etos'o dum la unu'a inter'parol'o inter la japan'a ĉef'ministr'o abe Shinzo kaj la ĉin'a prezid'ant'o Xi Jinping .
Rid'a kaj sen'rid'a : jen la etos'o dum la unu'a inter'parol'o inter la japan'a ĉef'ministr'o abe Shinzo kaj la ĉin'a prezid'ant'o Xi Jinping .
Kun'sid'is la du gvid'ant'o'j de la najbar'a'j land'o'j en Beijing en novembr'o 2014 .
Jen la unu'a vizit'o de abe en la ĉin'a ĉef'urb'o post du jar'o'j kiel japan'a ĉef'ministr'o .
La kun'sid'o tamen daŭr'is nur 25 minut'o'j'n .
Raport'it'e est'as , ke precip'e Xi ne respond'is la afabl'a'j'n vort'o'j'n de abe , kaj turn'is si'a'n rigard'o'n for de li .

sankt'ej'o

evit'i vizit'o'j'n kaj inter'parol'o'j'n fund'e en'radik'iĝ'is en la histori'o de la du land'o'j .
Tem'as ĉef'e pri teritori'a'j disput'o'j .
En decembr'o 2013 abe vizit'is la sankt'ej'o'n Yasukuni , kie oni apoteoz'as milit'o'mort'int'o'j'n kaj al'don'e milit'okr'i mul'o'j'n .
La vizit'o incit'is la koler'o'n de ĉini'o kaj korei'o .
La situaci'o rilat'e korei'o'n preskaŭ sam'as .
Ankaŭ ekzist'as disput'o pri teritori'o kaj pri la tiel nom'at'a'j konsol'vir'in'o'j dispon'ig'it'a'j al la japan'a arme'o .
La mal'varm'a inter'rilat'o mal'trankvil'ig'as uson'o'n , al kiu ambaŭ est'as grav'a'j koalici'a'j land'o'j .

konferenc'o

tial prezid'ant'o obama inter'ven'is en mart'o 2014 , okaz'e de pint'a konferenc'o pri nukle'a sekur'ec'o en hag'o , nederland'o .
Kun'sid'is obama , abe kaj la kore'a prezid'ant'o Park Geun- Hye .
Tiam la sin'ten'o de Park est'is flegm'a .
Abe salut'is ŝi'n en la kore'a , sed ŝi nek respond'is nek rid'et'is .
La tri najbar'a'j azi'a'j land'o'j , hav'ant'a'j inter'plekt'it'a'j'n ekonomi'a'j'n kaj kultur'a'j'n rilat'o'j'n , ne pov'as plu'ir'i sen inter'parol'o'j kaj vizit'o'j inter si'a'j gvid'ant'o'j : nur Xi kaj Park normal'e inter'rilat'as .
Por ili , tamen , montr'i mild'a'n sin'ten'o'n al abe de'nov'e fajr'ig'os naci'ism'a'n koler'o'n en la koncern'a'j land'o'j .
Baldaŭ'a pli'bon'iĝ'o de la diplomat'a'j rilat'o'j ne est'as atend'ebl'a .
Do anstataŭ fajr'o rest'os frost'o en orient'a azi'o .
Isikawa Takasi
korespond'ant'o de monat'o en japani'o

ĝihad'o kalaŝnikov'o'j kaj koran'o'j

almenaŭ 200 jun'a'j islam'an'o'j el albani'o , kosov'o kaj makedoni'o ir'is milit'i en siri'o .
Kelk'dek'o da ili jam est'as mort'ig'it'a'j .
La reg'ist'ar'o'j komenc'is interes'iĝ'i pri la milit'ist'o'j jam en 2013 .
Tiam est'is arest'it'a'j kelk'a'j ekstrem'ist'o'j .
En 2014 la parlament'o'j aprob'is leĝ'o'n , kiu mal'permes'is propagand'i kaj part'o'pren'i ĝihad'o'n en siri'o .
Plur'a'j ĝihad'ist'o'j re'ven'is al si'a patr'uj'o .
Alban'a re'ven'int'o raport'is , kiel li vetur'is al Instanbulo kaj tie pag'is 80 eŭr'o'j'n por bus'i al la land'lim'a urb'o re'han'li'a .
Tie , en region'o mal'sever'e kontrol'at'a , ebl'is sen'problem'e trans'pas'i la fal'int'a'j'n pik'drat'o'j'n .

spion'o'j

la ĝihad'ist'o'j cel'is la urb'o'n alepo , antaŭ ol ir'i al la front'o .
Tamen neces'is atend'i , ĉar la teror'ist'o'j , tim'ant'e spion'o'j'n , rigor'e kontrol'is la ident'ec'o'n , inkluziv'e de la pasport'o , de la volont'ul'o'j .
Sekv'is trejn'ad'o , konsist'ant'a el stud'ad'o de koran'o kaj uz'ad'o de kalaŝnikov'o'j .
Post'e la alban'o'j milit'is kun alkaid'o - grup'o , aŭ kun turk'a ekstrem'ism'a grup'o Murat Gezenler .
Ili nun milit'as kun'e kun trup'o'j de la tiel nom'at'a islam'a ŝtat'o de irak'o kaj siri'o (isis aŭ is ).
Bardhyl Selimi
korespond'ant'o de monat'o en albani'o
inter'naci'a'j rilat'o'j

mal'mult'e da progres'o

kun'ven'is antaŭ ne'long'e en nepal'o membr'o'j de la jam 30- jar'aĝ'a sud - azi'a asoci'o por region'a kun'labor'o .
La asoci'o cel'as kresk'i laŭ la model'o de eŭrop'a uni'o , sed malgraŭ mult'a'j promes'o'j testud'as la progres'o .
Mal'facil'e est'as kun'ig'i la man'o'j'n de la ĉef'ministr'o'j de barat'o kaj de pakistan'o .
Ali'a komplik'aĵ'o konsist'as en tio , ke ŝajn'e ankaŭ ĉini'o vol'as al'iĝ'i , tamen barat'o ne montr'as si'n entuziasm'a .
Nun la divers'a'j popol'o'j si'n demand'as , kio'n fakt'e far'as la asoci'o .
Navin Shrestha/pg

svis'land'o
urb'o kun fort'a stud'em'o jen la du'a el tri artikol'o'j , kiu'j fokus'iĝ'as pri svis'land'o .

inter lag'o kaj ĵuras'o

neocomium est'as la latin'a nom'o de la urb'o Neuchâtel , urb'o kun lag'o kaj 33 000 loĝ'ant'o'j .
Situ'ant'a 425 m super la mar'nivel'o ĝi pli mal'grand'as ol la pli alt'a urb'o la Chaux- de- Fonds en ĵuras'o (1000 m ).
Tamen kun la ĉirkaŭ'a'j vilaĝ'o'j Neuchâtel en'hav'as la ĉef'a'n part'o'n de la kanton'a loĝ'ant'ar'o .
Ĝi est'as la ĉef'urb'o de la kanton'o Neuchâtel , kon'at'a oficial'e kiel la respublik'o kaj kanton'o de Neuchâtel .
Unu'e franc'a'j famili'o'j , post'e la reĝ'o de prus'uj'o reg'is en la region'o (1707- 1848 ).
En 1814 la kanton'o al'iĝ'is al la svis'a konfederaci'o .
En la mont'ar'a part'o viv'is ĉiam nur liber'a'j hom'o'j , kiu'j fin'fin'e ribel'is kontraŭ la ekster'land'a jug'o .
La kulmin'o est'is la jar'o 1848 , kiam eksplod'is revoluci'o kaj for'pel'iĝ'is la reprezent'ant'o de la prus'a reĝ'o .
Nun'temp'e ĉiam pli alt'e sur la ĵuras'a dekliv'o super Neuchâtel oni konstru'as nov'a'j'n kvartal'o'j'n , de kie ebl'as ĝu'i perspektiv'o'n sur la tegment'o'j de la urb'o .
De la flank'o'j de la mont'ar'o ĵuras'o oni pov'as ĉef'e en aŭtun'o admir'i grand'a'n part'o'n de la alp'o'j .
Mont'o Chasseral , la plej alt'a kanton'a pint'o , ating'as 1550 m .

kastel'o sur mont'et'o

vizit'ind'a'j est'as kastel'o kaj preĝ'ej'o .
La kastel'o est'as la sid'ej'o de la kanton'a reg'ist'ar'o kaj parlament'o .
La urb'o trans'ir'is al protest'ant'ism'o pro Guillaume Farel (1489- 1565 )kaj do la grand'a preĝ'ej'o collégiale apud la kastel'o est'as protest'ant'a .
En la urb'o vid'iĝ'as fontan'o'j kaj mal'nov'a'j dom'o'j en pied'ir - zon'o'j .
Du patrici'a'j famili'o'j , de Pury (la ĉef'a plac'o de la urb'o tiel nom'iĝ'as )kaj Dupeyrou (palac'o en franc'stil'a park'o star'as orient'e de la centr'o ), riĉ'iĝ'is per posed'aĵ'o'j en divers'a'j mond'o'part'o'j en la 18a kaj 19a jar'cent'o'j kaj bel'ig'is si'a'n urb'o'n .
Tamen la tradici'a , aristokrat'a kaj dekstr'em'a Neuchâtel ŝanĝ'iĝ'is kaj nun la urb'a reg'ist'ar'o est'as centr'a kaj iom verd'ul'a .

universitat'o kaj kultur'o

en Neuchâtel trov'iĝ'as universitat'o .
Dum jar'dek'o'j ĝi est'is la plej mal'grand'a en la tut'a eŭrop'o .
Tamen mult'a'j student'o'j elekt'as ĝi'n pro la tie'a favor'a stud'etos'o .
En 1975 la universitat'o kre'is institut'o'n pri mikro'teknik'o kaj en 1984 nask'iĝ'is svis'a centr'o pri elektron'ik'o kaj mikro'teknik'o .
En 2009 kre'iĝ'is lig'o inter ĝi kaj la politeknik'a alt'lern'ej'o de Lausanne .
La kanton'a muzik'lern'ej'o lig'iĝ'as al la muzik'a akademi'o de ĝenev'o .
Do observ'ebl'as em'o al kun'labor'o kaj kun'ig'ad'o de fort'o'j .
Krom'e la svis'a konfederaci'o klopod'as ne konserv'i ĉiu'j'n serv'o'j'n en la ĉef'urb'o bern'o .
Pro tio Neuchâtel ricev'is la feder'a'n ofic'ej'o'n pri statistik'o .
La urb'o propon'as ankaŭ teatr'o'j'n , inkl .
De mal'grand'a'j , avan'gard'a'j , divers'a'j'n muze'o'j'n (pri art'o'j kaj pri etn'ologi'o ), koncert'ej'o'n kaj restoraci'o'j'n .
Ebl'as promen'i tra apud'lag'a'j park'o'j .
Naĝ'ej'o , stadion'o „la Maladière ”, kaj sket'ej'o star'as je dispon'o de sport'em'ul'o'j .
La aŭtor'o Friedrich Dürrenmatt (19211990 )viv'is en Neuchâtel ; ankaŭ la hungar'de'ven'a art'ist'o Viktor vasarely (1906- 1997 ).
Ĉe la universitat'o profesor'is la esperant'ist'o Edmond Privat (1889- 1962 ).
En Neuchâtel nask'iĝ'is la psikolog'o Jean Piaget (1896- 1980 )kaj la nobel'premi'it'o pri medicin'o Daniel Bovet (19071992 ).
Mireille gros'je'a'n
korespond'ant'o de monat'o en svis'land'o
modern'a viv'o
sport'o

mal'mol'iĝ'as la mol'a voj'o

la esprim'o „fenomen'o Ŭimbeldona ”Est'as kon'at'a almenaŭ en japani'o por indik'i en'land'a'j'n sport'ist'o'j'n venk'it'a'j'n de ekster'land'a'j .
Ĝi rilat'as al la tenis'o'konkurs'o ĉiu'jar'e okaz'ant'a en Wimbledon [ŭimbeldn] , briti'o , unu el la plej prestiĝ'a'j tenis'ej'o'j en la mond'o .
Tamen ĝis venk'is ĉe Wimbledon en 2013 andy Murray [andi m ’ri] neniu brit'o tie sukces'is post la jar'o 1936 .
Do la „fenomen'o Ŭimbeldona ”Rilat'as al naci'land'an'o'j ne'kapabl'a'j venk'i en la propr'a patr'uj'o aŭ , pli ĝeneral'e , al indiĝen'a sport'o pli prosper'a ekster - ol en - land'e .
Du ekzempl'o'j si'n prezent'as en japani'o : ĵud'o kaj sumo'o .

prezid'ant'o

ĵud'o est'as inter'naci'a lukt'o'sport'o kaj olimpik'a lud'o .
Ĝi popular'as en eŭrop'o , rusi'o kaj brazil'o .
En franci'o est'as registr'it'a'j ĉirkaŭ du'on'milion'o da adept'o'j , du'obl'e pli ol en japani'o .
Ankaŭ la rus'a prezid'ant'o , Vladimir Putin , est'as ĵud'o - am'ant'o .
Ek'de 2012 batal'art'o'j est'as dev'ig'a'j stud'objekt'o'j en japani'o .
Ĉiu'j lern'ant'o'j inter la aĝ'o'j de 12 kaj 15 jar'o'j praktik'as almenaŭ unu jar'o'n aŭ ĵud'o'n , Kendon (japan'a skerm'ad'o )aŭ sumo'o'n .
Pro relativ'e mal'alt'a kost'o ĉirkaŭ 70 %elekt'as ĵud'o'n , kiu tamen ne popular'as .

trejn'ad'o

evident'as du kial'o'j .
Origin'e ĵud'o signif'as „mol'a voj'o ”: tiel eĉ mal'grand'a lud'ant'o pov'as venk'i pli grand'a'n rival'o'n .
Tamen nun reg'as fort'o , anstataŭ lert'o , en ĵud'o , kiu far'iĝ'is ja mal'mol'a voj'o .
Inter 1983 kaj 2010 mort'is 114 ĵud'o - lud'ant'o'j en lern'ej'o'j aŭ klub'o'j : mank'as taŭg'a'j gvid'ant'o'j por cert'ig'i sekur'ec'o'n dum trejn'ad'o .
Por evit'i atak'o'j'n lukt'ant'o'j nur ŝancel'iĝ'as kiel danc'ant'a'j urs'o'j .
Matĉ'o'j interes'as nek lud'ant'o'j'n nek spekt'ant'o'j'n .
Du'a kial'o rilat'as al korupt'o en la japan'a ĵud'a mond'o .
Oft'e okaz'is skandal'o'j rilat'e al per'fort'o , seks - atak'o'j , mis'uz'o de subvenci'o'j ktp .
Apenaŭ komenc'iĝ'is reform'o'j en la mond'o de japan'a ĵud'o .
Pro tio la „fenomen'o Ŭimbeldona ”: ĵud'o pli furor'as ekster ol en japani'o .

lukt'ej'o

sam'e sumo'o , tradici'a lukt'o'lud'o kaj naci'a sport'o .
Simpl'as ĝi'a regul'o : perd'as tiu , kiu est'as el'ig'it'a el rond'form'a lukt'ej'o , aŭ kies kor'popart'o , escept'e de la pland'o , tuŝ'as la grund'o'n .
Ekzist'as ĉirkaŭ 700 profesi'a'j sumo'ist'o'j , de trejn'at'o'j ĝis tri grand'a'j ĉampion'o'j , el kiu'j ĉirkaŭ 40 est'as ne'japan'o'j .
Sed el ĉirkaŭ 42 alt'rang'a'j sumo'ist'o'j 16 est'as ali'land'an'o'j , inkluziv'e de 10 mongol'o'j .
Ŝajn'as , ke mongol'o'j konker'as la japan'a'n sumo'o'n .
En mongoli'o trov'iĝ'as lukt'o'lud'o simil'a al sumo'o , kaj mongol'a'j lukt'ant'o'j , precip'e nomad - de'ven'a'j , est'as tre fort'a'j .
Do la tri plej alt'rang'a'j grand'a'j ĉampion'o'j est'as mongol'o'j .
Tiel , rilat'e sumo'o'n , ebl'as parol'i mal'pli pri Ŭimbeldoniĝo de la sport'o sed pri mongol'iĝ'o .
Isikawa Takasi
korespond'ant'o de monat'o en japani'o
modern'a viv'o
hom'a'j rajt'o'j

kresk'as infan'o - komerc'ad'o

pli ol du miliard'o'j da hom'o'j ne est'as adekvat'e protekt'at'a'j de si'a land'a leĝ'ar'o kontraŭ hom'komerc'ad'o , laŭ raport'o de la un - ofic'ej'o pri narkot'aĵ'o'j kaj krim'ad'o (unodc ).
Krom'e mal'trankvil'ig'as la et'a kvant'o de krim'ul'o'j kondamn'it'a'j pro hom'komerc'ad'o .
La raport'o , prezent'it'a en vien'o , montr'as , ke unu el tri viktim'o'j de hom'komerc'ad'o est'as infan'o –pli'iĝ'o de 5 %kompar'e kun la period'o 2007- 2010 .
Knab'in'o'j konsist'ig'as du el ĉiu'j tri infan'a'j viktim'o'j kaj , kun'e kun vir'in'o'j , ili konsist'ig'as 70 %de ĉiu'j viktim'o'j .
Laŭ Jurij Fedotov , la direktor'o de unodc : „bedaŭr'ind'e la raport'o montr'as , ke en la mond'o ne est'as lok'o , kie infan'o'j , vir'in'o'j kaj vir'o'j trov'as si'n sekur'a'j kontraŭ hom'komerc'ad'o .
”Ceter'e la oficial'a'j don'it'aĵ'o'j , kiu'j'n komunik'is la land'a'j aŭtoritat'o'j , mal'kaŝ'as la fakt'o'n , ke ver'ŝajn'e la skal'o de modern'a sklav'ec'o est'as mult'e pli grand'a .

ekspluat'at'a'j

ekzist'as tra la mond'o region'a'j diferenc'o'j .
Viktim'o'j en eŭrop'o kaj centr'a azi'o est'as ĉef'e vir'in'o'j seks'e ekspluat'at'a'j , dum en orient'a azi'o kaj la pacifik'a region'o tem'as pri labor'o dev'ig'a .
La pli'mult'o de la flu'o'j de hom'komerc'ad'o est'as inter'region'a : pli ol ses el 10 viktim'o'j trans'ir'as almenaŭ unu ŝtat'a'n lim'o'n .
La raport'o emfaz'as la sen'pun'ec'o'n , kiu kiel antaŭ'e rest'as serioz'a problem'o : 40 %de la land'o'j registr'is mal'mult'a'j'n aŭ neniu'j'n kondamn'it'a'j'n krim'ul'o'j'n .
Laŭ Fedotov : „eĉ se la pli'mult'o de la land'o'j krim'ig'us hom'komerc'ad'o'n , rest'us mult'a'j hom'o'j en land'o'j , kiu'j ne plen'um'as inter'naci'a'j'n norm'o'j'n por cert'ig'i protekt'o'n .
”Li al'don'is : „tio est'as ŝanĝ'end'a .
Ĉiu land'o dev'as akcept'i la un - konvenci'o'n kontraŭ trans'lim'a krim'ec'o kaj dediĉ'i si'n al la plen'um'o de ĝi'a'j klaŭz'o'j .
”Ev'gen'i Georgiev
korespond'ant'o de monat'o en vien'o
modern'a viv'o
eduk'ad'o

„fiŝ'kapt'ad'o ”en afrik'a'j lern'ej'o'j

instru'ist'o'j en afrik'o aparten'as al la plej mal'feliĉ'a'j hom'o'j de la kontinent'o .
Ili labor'as oft'e dum tri aŭ kvar monat'o'j sen salajr'o .
Tio signif'as , ke mult'a'j instru'ist'o'j for'las'as la labor'o'n , dum ali'a'j prov'as migr'i al eŭrop'o trans mediterane'o'n sed sur'voj'e mort'as .
Oft'e unu instru'ist'o dev'as pri'zorg'i ĝis 40 lern'ant'o'j'n en unu klas'o .
La grand'ec'o de la klas'o'j kaj la ĝeneral'a mank'o de instru'ist'o'j mal'bon'e efik'as sur la kvalit'o'n de la instru'ad'o .
Lern'ej'o'j mem aĉ'as : tegment'o'j far'it'a'j el palm'foli'o'j ne escept'as .
Mal'help'as ankaŭ la sezon'o'j .
Dum la sek'a sezon'o , eĉ je la naŭ'a maten'e , ŝvit'as kaj la infan'o'j kaj la instru'ist'o'j .
Dum la mal'sek'a sezon'o , la klas'ĉambr'o'j far'iĝ'as lag'et'o'j , la benk'o'j pirog'o'j , la lern'ant'o'j fiŝ'o'j kaj la instru'ant'o'j fiŝ - kapt'ist'o'j .
Tia est'as la situaci'o en mult'a'j afrik'a'j lern'ej'o'j .
Woudji Kossi
korespond'ant'o de monat'o en senegal'o
modern'a viv'o
litovi'o

mon'o - mont'o

du litov'o'j , dom'as Jakubauskis kaj Vytautas Jakštas , decid'is konstru'i piramid'o'n en la naci'a muze'o de mon'o .
Ili uz'is litov'a'j'n cend'o - mon'er'o'j'n , kiu'j ek'de januar'o ne plu cirkul'as , ĉar tiam litovi'o ek'uz'is eŭr'o'j'n .
Konstru'i la piramid'o'n daŭr'is tri semajn'o'j'n .
Por ĝi'n real'ig'i la du student'o'j uz'is pli ol milion'o'n da mon'er'o'j , tiel ke la piramid'o ating'is la alt'ec'o'n de 1 , 13 m kaj pez'as ĉirkaŭ 830 kg .
Tamen la piramid'o ne rest'is en la muze'o .
La mon'er'o'j , kun valor'o de preskaŭ 2900 eŭr'o'j , est'as donac'it'a'j al la karitat'a fondus'o „help'o por infan'o'j de litovi'o ”.
Last
korespond'ant'o de monat'o en litovi'o
radi'o'staci'o'j

ond'o - tond'o

ĉes'as pro tro alt'a'j kost'o'j pli kaj pli da el'send'o'j sur la long'a'j kaj mez'long'a'j ond'o'j .
Ceter'e ekzist'as nun'temp'e ali'a'j manier'o'j el'send'i , kiel ret'radi'o kaj bit'radi'o per'anten'a (dab kaj la pli kaj pli uz'at'a Dab+ )kaj per'satelit'a .
Ĉes'is en januar'o en germani'o dlf , dlr , ndr info , Puls radi'o kaj wdr 2 .
La staci'o'j kapt'ebl'as tamen per'ret'e kaj per'satelit'e .
Tra la jar'o ĉes'os franc'e bleu en strasburg'o (kun program'o en la alzac'a lingv'o )kaj en nederland'o Npo radi'o 5 (nostalgi'a ), sam'e kapt'ebl'a'j per'ret'e kaj per'satelit'e .
En 2016 halt'os en germani'o dlf (mez'a'j ond'o'j )kaj en 2017 la irland'a Rté 1 , la ĉeĥ'a radi'o kaj BBC radi'o 4 .
Ankaŭ tiu'j staci'o'j per'ret'e kaj per'satelit'e kapt'ebl'os .
Je'a'n Pierre Vandendaele
korespond'ant'o de monat'o en belgi'o
slovaki'o

promes'o plen'um'it'a

plen'um'is promes'o'n antaŭ'balot'a'n la slovak'a ĉef'ministr'o Robert Fico .
Ek'de la mez'o de novembr'o 2014 rajt'as sen'pag'e vetur'i per region'a'j kaj long'distanc'a'j trajn'o'j infan'o'j ĝis - 15- jar'a'j , lern'ant'o'j kaj stud'ant'o'j ĝis - 26- jar'a'j , plus ricev'ant'o'j de social'a'j pensi'o'j , kaj ankaŭ pensi'ul'o'j ek'de la aĝ'o de 62 jar'o'j .
Antaŭ'e rajt'is sen'pag'e vetur'i nur infan'o'j ĝis ses - jar'aĝ'a'j kaj pensi'ul'o'j ek'de 70- jar'aĝ'a'j .
Opozici'a'j parti'o'j taks'as la ide'o'n nur'a popol'ism'o , neniel rezult'o de ekonomi'o flor'ant'a .
Fak'ul'o'j kalkul'as , ke jar'e vetur'os sen'pag'e ĉirkaŭ 2 , 5 milion'o'j da slovak'o'j .
Juli'us Hauser
korespond'ant'o de monat'o en slovaki'o
mamut'o'j

glaci'a'j mumi'o'j sorĉ'as aŭstri'o'n

fascin'a'j kiel dinosaŭr'o'j : est'as tiel pri'skrib'ebl'a'j la mamut'o'j , kiu'j ; viv'is ĝis antaŭ 3700 jar'o'j en la nord'a'j region'o'j de eŭrop'o , azi'o kaj amerik'o .
Apart'a ekspozici'o kun la titol'o „mamut'o'j , glaci'a'j mumi'o'j el siberi'o ”Okaz'as ĝis la komenc'o de mart'o 2015 en la natur'histori'a muze'o de vien'o .
En la ĉef'urb'o de aŭstri'o , –fos'ant'e nord'e de la „stefan - katedral'o ”, german'e Stefansdom , –oni trov'is en la jar'o 1443 femur'a'n ost'o'n : tiu , je unu metr'o long'a , aparten'is al mamut'o .
Tiam oni pens'is : ĉu rest'aĵ'o de gigant'o (german'e Riese )?
Kaj la ost'o est'is sekv'e ekspozici'at'a ĉe la „gigant'o'pord'eg'o ”(riesentor )de la menci'it'a katedral'o .

donac'it'a elefant'o

pas'is jar'cent'o'j ĝis la loĝ'ant'o'j de vien'o vid'is unu'a'foj'e en si'a urb'o elefant'o'n , kiu est'is nom'it'a Soliman .
Tiu nask'iĝ'is ĉirkaŭ la jar'o 1540 en hindi'o , est'is donac'it'a al aŭstri'o kaj mort'is en 1553 –unu semajn'o'n antaŭ krist'nask'o –en vien'o .
Ekzist'as tiu'rilat'a artikol'o en Vikipedio (serĉ'u per „soliman (elefant'o )”).

gen'a'j scienc'ist'o'j

mamut'o'j , nun jam mal'aper'int'a'j , aparten'as al la famili'o de la tiel nom'at'a'j elefant'ed'o'j (latin'lingv'e elephantidae ).
Ekzist'is proksim'um'e dek speci'o'j .
Ili'a'j alt'ec'o kaj mas'o est'is tre simil'a'j al tiu'j de la hodiaŭ'a'j afrik'a'j elefant'o'j .
Ankoraŭ ne sukces'is gen'a'j scienc'ist'o'j re'viv'ig'i mamut'o'j'n : la dna- ĉen'o dis'fal'is al mult'a'j mal'long'a'j pec'o'j kaj est'as mal'facil'e ili'n kun'ig'i .

dent'o'j kaj skelet'o'j

ĝis la 2a de mart'o 2015 la natur'histori'a muze'o (mal'long'e nhm )en vien'o montr'as al la publik'o ses'dek objekt'o'j'n : tem'as pri dent'o'j , skelet'o'j , mumi'o'j de mamut'o'j .
30 objekt'o'j ven'as el sankt - peterburg'o (rus'land'o ), dum 15 el vien'o mem .
La objekt'o'j est'as du'on'e original'a'j , du'on'e kopi'o'j .

siberi'a river'o

antaŭ 45 000 jar'o'j viv'is la in'a mamut'id'o krom'a , kies kadavr'o'n oni mal'kovr'is en 2008 en la nord'a jakuti'o .
La nom'o alud'as al la siberi'a river'o krom'a , kiu flu'as tie apud'e .
La korp'o de krom'a est'is fiks'it'a en la ĉiam'frost'a grund'o .
Kelk'a'j supr'a'j part'o'j mank'as : ver'ŝajn'e manĝ'is ili'n korv'o'j kaj vulp'o'j .
La ceter'a part'o de la korp'o rest'as ĝis nun profund'e frost'ig'it'a kaj admir'ebl'as en vitrin'o je - 22 celsi'a'j grad'o'j .
Kiam krom'a mort'is , ŝi aĝ'is nur du monat'o'j'n .
En ŝi'a'j naz'a kav'o , faŭk'o kaj traĥe'o oni trov'is ŝlim'o'n .
Ver'ŝajn'e ŝi sufok'iĝ'is pro ŝlim'a lavang'o .
En ŝi'a stomak'o oni trov'is digest'it'a'j'n plant'o'j'n kaj iom'et'e da patr'in'a lakt'o , do ni kompren'as , ke krom'a est'is bon'ord'e nutr'it'a .

fal'int'a mamut'o

antaŭ 40 000 jar'o'j viv'is la vir'a mamut'id'o Dima , kies korp'o est'as ĝis nun komplet'e konserv'it'a .
Dima mal'san'is , kiam li mort'is en la aĝ'o de du'on'a , maksimum'e unu , jar'o .
La mumi'o en'hav'as ĉiu'j'n intern'a'j'n organ'o'j'n ; krom'e konserv'iĝ'is ĝi'a'j orel'o'j , rostr'o , penis'o kaj part'o de la fel'o .
La long'ec'o est'is 90 cm , la mas'o 110 kg .
Mult'a'j parazit'o'j kaj vund'o mal'fort'ig'is la best'o'n .
En ĝi'a'j intest'o'j oni trov'is ne mult'e da manĝ'aĵ'o .
Ver'ŝajn'e Dima fal'is en tru'o'n kaj ne pov'is si'n liber'ig'i .

ĉiam'frost'a grund'o

en la ĉiam'frost'a grund'o de la nord'a siberi'o cert'e kuŝ'as mult'a'j mil'o'j da frost'ig'it'a'j mamut'o'j .
Ĉiu'jar'e oni trov'as kelk'a'j'n .
Est'as permes'it'e liber'e vend'i la ebur'o'n de mamut'o'j , sed ne tiu'n de elefant'o'j : tial elefant'a ebur'o est'as oft'e vend'it'a kiel mamut'a .
Por pli'a'j inform'o'j , oni vizit'u la ret'ej'o'n de la muze'o : www .
Nhm- Wien .
Ac .
At/presse .
La ekspozici'o est'as mal'ferm'it'a ĉiu'tag'e krom mard'e , inter la 9a maten'e kaj la 6a kaj du'on'o post'tag'mez'e ; merkred'e ĝis la 9a vesper'e .
La en'ir'o kost'as 10 eŭr'o'j'n , sed student'o'j ĝu'as 50- procent'a'n rabat'o'n .
Oni uz'u la metro'lini'o'j'n u2 kaj u3 ĝis la staci'o Volkstheater .
Walter Klag
korespond'ant'o de monat'o en vien'o
scienc'o
libr'o'j

cifer'ec'a el'don'o

kompren'ig'as nur on'o'n la leg'ad'o de libr'o'j en paper'a versi'o , anstataŭ en elektron'ik'a , help'as la leg'ant'o'j'n en'ir'i pli bon'e en ili'a'j'n intrig'o'j'n .
Jen la konklud'o de freŝ'a ĉi- rilat'a esplor'ad'o far'e de la norveg'a universitat'o de Stavanger .

foli'um'ad'o

la efektiv'a –ali'vort'e man'e plen'um'at'a –foli'um'ad'o de la paĝ'o'j ebl'ig'as pli facil'e al hom'o'j en'mem'iĝ'i en rol'o'j , en'cerb'ig'i inform'o'j'n , kompren'i detal'o'j'n de la tekst'o kaj , ĝeneral'e , „viv'i ”La rakont'it'a'j'n histori'o'j'n ; ĉio ĉi ne sam'nivel'e okaz'as , kiam oni dediĉ'as si'n al la leg'ad'o de cifer'ec'a'j verk'o'j .

kronologi'a ord'o

pli specif'e , person'o'j , kiu'j uz'as tabul'komput'il'o'j'n kaj ali'a'j'n elektron'ik'a'j'n il'o'j'n , em'as memor'i mal'pli bon'e la kronologi'a'n ord'o'n de la pri'skrib'it'a'j fakt'o'j : tio'n konvink'it'e asert'as la nord - eŭrop'a'j esplor'ist'o'j .

trans'verŝ'o

hav'ant'e en'man'e paper - versi'o'j'n de libr'o'j , oni ja percept'as la pli'iĝ'o'n de la paĝ - nombr'o unu'flank'e kaj ĝi'a'n paralel'a'n mal'pli'iĝ'o'n ali'flank'e : ĉi tiu „trans'verŝ'o ”, kiu'n oni ne konkret'e konstat'as ĉe cifer'ec'a'j el'don'o'j , help'as la laŭ'grad'a'n kaj ĝust'a'n en'memor'ig'o'n de la intrig'o (ali'okaz'e , laŭ'ŝajn'e , nur part'e en'cerb'ig'ebl'a ).

projekt'o

tiu iom kurioz'a (sed sen'dub'e interes'a kaj diskut'ig'a )esplor'a projekt'o rilat'is sep'dek'o'n da universitat'a'j student'o'j , divid'it'a'j de la fak'ul'o'j en du mal'sam'a'j'n leg'a'j'n grup'o'j'n .
Robert'o pigr'o
redaktor'o de la rubrik'o scienc'o kaj oft'a verk'ant'o
kub'o

la jar'o de nov'a'j vakcin'o'j

kub'o esper'as hav'i en 2015 prevent'a'n vakcin'o'n kontraŭ ĥoler'o kaj pneŭmokok'o , kaj al'don'a vakcin'o (ĉi- last'a , laŭ'dir'e , pli efik'a ol interferon'o )est'as el'pret'ig'at'a kontraŭ la b- tip'a hepat'it'o .
Ĉiu el la menci'it'a'j est'as kre'it'a de la entrepren'a grup'o biocubafarma .
La kontraŭ'ĥoler'a vakcin'o , nun ankoraŭ klinik'e test'at'a , est'os registr'it'a ĉi- jar'e kaj , post tio , komenc'iĝ'os ĝi'a grand'skal'a uz'ad'o .
Ĝi pov'os eventual'e est'i dispon'ig'it'a ankaŭ al la mond'a organiz'aĵ'o pri san'o .
La kontraŭ'pneŭmokok'a vakcin'o efik'os kontraŭ ĝis sep mal'sam'a'j tip'o'j , kaj ver'ŝajn'e en 2015 oni komenc'os ĝi'n inokul'i al infan'o'j aĝ'a'j inter unu kaj kvin jar'o'j'n .

„pork'a febr'o ”

kub'o krom'e prezent'is nov'a'n vakcin'o'n kontraŭ la tiel nom'at'a „pork'a febr'o ”dum la pas'int'decembr'a kongres'o , kies titol'o est'is biotecnología Habana 2014 .
La vakcin'o est'is kre'it'a de la fak'o pri best'a bio'teknik'o de la lok'a centr'o pri genetik'a inĝenieri'o kaj bio'teknik'o .
Oni esper'as fin'i ĉi- jar'e la faz'o'n de ĝi'a klinik'a test'ad'o , dis'vast'ig'i ĝi'a'n uz'ad'o'n kaj sam'temp'e el'labor'i plan'o'n , kies cel'o est'os la neni'ig'o de la mal'san'o en la tut'a centr'amerik'a land'o .
Albert'o García fum'er'o
korespond'ant'o de monat'o en kub'o
bio'etik'o

mort'o'turism'o en eŭrop'o kresk'as

la rajt'o mort'i est'as de long'a temp'o diskut'o'tem'o en la tut'a mond'o .
Antaŭ fort'eg'a hom'sufer'o sen'el'ir'a , kontraŭ kiu la medicin'o ne pov'as mult'o'n propon'i , al'ven'as la moment'o , kiam ek'aper'as ide'o'j pri la tiel nom'at'a'j „eŭtanazi'o ”Kaj „help'o al mem'mort'ig'o ”.
Kaj ĉi tiu'j ide'o'j kun'tren'as tut'a'n seri'o'n da konsider'o'j scienc'a'j , religi'a'j , filozofi'a'j , moral'a'j (per unu adjektiv'o : bio'etik'a'j ).

konscienc'o

en iu'j land'o'j oni laŭ'leĝ'e mal'permes'as tiu'j'n ag'o'j'n sever'e .
En ali'a'j ŝajn'e oni kompat'em'e permes'as , ke sufer'ant'o'j (ĉu konsci'e , ĉu ne'konsci'e )ricev'u mort'o'n sen'dolor'a'n , asist'e de medicin'ist'o'j .
En svis'land'o la leĝ'o'j ne klar'e star'ig'as regul'o'j'n tiu'rilat'e , kaj ekzist'as struktur'o'j (jam mal'kovr'at'a'j ankaŭ de fremd'ul'o'j ), kie ebl'as prezent'i pet'o'n pri help'ad'o de mem'mort'ig'o .
En uson'o grand'a pli'mult'o de la kurac'ist'o'j rifuz'as favor'i ies mort'o'n , inkluziv'e de la okaz'o'j pri eŭtanazi'o , pro motiv'o'j de konscienc'o .

svis'land'o

statistik'o'j last'a'temp'e publik'ig'it'a'j de la revu'o Journal of Medical ethics klar'e montr'as , ke en la last'a'j jar'o'j la tiel nom'at'a „mort'o'turism'o ”Du'obl'iĝ'is en svis'land'o , precip'e en la kanton'o zurik'o .
Ali'vort'e , pli kaj pli da hom'o'j vetur'as al tiu centr'eŭrop'a land'o kun la unu'sol'a cel'o fin'i ind'a'manier'e la propr'a'n viv'o'n .
Inter 2008 kaj 2012 pli ol 600 ekster'land'an'o'j ating'is tial svis'land'o'n .
Ili'a aĝ'o vari'is inter 23 (!
)kaj 97 jar'o'j (mez'um'e 69 ).
Pli mult'a'j el ili est'is vir'in'o'j (58 procent'o'j ).
Plej oft'a'j diagnoz'o'j pri'is neŭr'ologi'a'j'n mal'san'o'j'n , kancer'o'n kaj reŭmat'ologi'a'j'n mis'fart'o'j'n .
La „turist'o'j ”, ĉi- okaz'e tut'e ne interes'it'a'j pri la natur'a'j aŭ art'a'j al'log'aĵ'o'j de la lok'o , ven'is el pli ol 30 land'o'j , plej mult'nombr'e el germani'o kaj briti'o .
Paulo Sérgio Viana
korespond'ant'o de monat'o en brazil'o
hobi'o
ĉini'o

majstr'o de la tradici'a ceramik'o

gan Zhiyou loĝ'as en la vilaĝ'o fu li , la provinc'o Zaozhuang (orient'a ĉini'o ).
Ordinar'a kamp'ar'an'o , li fam'iĝ'is pro si'a hobi'o .
Kaj unesk'o don'is al li honor'a'n titol'o'n „popol'a meti'art'ist'o ”.
Gan Zhiyou est'as 63jara kaj de'nask'iĝ'e loĝ'as en si'a vilaĝ'o fu li .
Tie ĉio est'as ordinar'a : dom'o'j , kamp'o'j , mont'et'o'j , arb'o'j .
.
.
Kaj la vilaĝ'an'o'j trankvil'e okup'iĝ'as pri agrikultur'o jar'o'n post jar'o .
Nur la nom'o de la vilaĝ'o fu li est'as ekster'ordinar'a .
Ĝi est'as mal'long'ig'it'a el fu Xi Gu li .
Laŭ'legend'e fu Xi est'is unu el la kvin pra'temp'a'j imperi'estr'o'j de ĉini'o .
Li iam loĝ'is ĉi tie kaj instru'is ceramik'farad'o'n al la popol'an'o'j .
La nom'o de la vilaĝ'o pruv'as tio'n .

liber'a temp'o

la kamp'ar'an'o'j de tiu vilaĝ'o far'as tradici'e ceramik'aĵ'o'j'n dum la liber'a temp'o .
Neniu el ili sci'as , kiam ek'est'is la farad'o de ceramik'aĵ'o'j .
Ankoraŭ en si'a infan'aĝ'o oni rimark'as , ke ĉiu famili'o en la vilaĝ'o posed'as forn'o'n por ceramik'aĵ'o'j –grand'a'n aŭ et'a'n .
En la grand'a oni bak'as ceramik'aĵ'o'j'n por la ĉiu'tag'a viv'o , ekzempl'e kruĉ'o'j'n , flor - kaj ter - pot'o'j'n .
Kaj en la et'a oni bak'as ceramik'aĵ'o'j'n por si'a hobi'o .
Ĉi- last'a'j'n oni kre'as en la form'o de bird'o'j , best'o'j , hom'o'j k.a. la famili'o de Gan Zhiyou hav'is du ceramik'aĵ'forn'o'j'n –grand'a'n kaj et'a'n .
Ek'de la infan'aĝ'o Gan jam hav'is grand'a'n em'o'n far'i la ceramik'aĵ'o'j'n kaj bak'i ili'n en la et'a forn'o .
Li oft'e modl'is el argil'o divers'a'j'n objekt'o'j'n .
Li dir'as , ke tiu'temp'e la nokt'o'j est'is tre bel'a'j pro la ruĝ'ig'it'a ĉiel'o sekv'e de la forn'a'j re'bril'o'j .
Tamen post'e , en la ses'dek'a'j jar'o'j de la pas'int'a jar'cent'o , dum la katastrof'a temp'o de la „kultur'a revoluci'o ”1 , oni ruin'ig'is la forn'o'j'n por ceramik'aĵ'o'j kaj detru'is la tradici'a'j'n muld'il'o'j'n .
La respond'o de la reg'potenc'o est'is tre simpl'a : „ili ĉiu'j est'as rest'aĵ'o'j de la feŭd'ism'o !
”Kun grand'a indign'o Gan dir'as : „tio ja est'is la ‘donaco ’de la ‘kultura revoluci'o ’!
”Post'e li serĉ'is kaj trov'is muld'il'o'j'n , kiu'j est'is kaŝ'it'a'j de iu'j vilaĝ'an'o'j dum la katastrof'a temp'o .
Li re'star'ig'is forn'o'n per la mon'o , ŝpar'it'a por la ge'edz'iĝ'o de li'a frat'o .
Tiu bak'uj'o de'nov'e ek'funkci'is , sed est'is sol'a en la vilaĝ'o .

trov'aĵ'o'j el la neolitik'o

en 1993 en la vilaĝ'o oni mal'kovr'is spur'o'j'n de la pra'temp'a neolitik'a kultur'o da fen - Kou , trov'is rest'aĵ'o'j'n de forn'o'j por ceramik'aĵ'o'j kaj pec'o'j'n de muld'il'o'j .
Scienc'e oni konstat'is , ke ili ek'est'is antaŭ 5600 jar'o'j .
Tio fam'ig'is Gan kaj li'a'n vilaĝ'o'n .
Est'is daŭr'ig'it'a la tradici'a kultur'o de antaŭ 5600 jar'o'j !
Tiam Gan subit'e ek'kompren'is , ke la afer'o jam ne est'as tiel simpl'a kiel hobi'o .
Ĝi est'as lig'it'a kun la kultur'a tradici'o de la ĉin'a naci'o !
Li sent'is , ke li dev'as sav'i la hered'aĵ'o'n de la naci'a kultur'o .
Kun grand'a dezir'o li serĉ'is kaj trov'is tradici'a'j'n muld'il'o'j'n kaj stud'is la metod'o'j'n de la pra'temp'a ceramik'o .
Fin'fin'e li posed'is 39 muld'il'o'j'n , el kiu'j la plej mal'nov'a aĝ'is 1425 jar'o'j'n kaj est'is el la epok'o de sud'a'j kaj nord'a'j dinasti'o'j en ĉini'o .
Per la muld'il'o'j kaj help'e de tradici'a'j metod'o'j li far'is pli ol 600 ceramik'aĵ'o'j'n !
Nun li'a'j ceramik'aĵ'o'j trov'iĝ'as jam en 21 land'o'j kaj region'o'j de la mond'o kaj iu'j est'as konserv'at'a'j de muze'o'j (ekzempl'e , de la bel'art'a muze'o de ĉini'o , art'a institut'o de ĉini'o , muze'o de lud'il'o'j en japani'o ktp ).
Fak'ul'o'j el ĉini'o kaj ekster'land'o opini'as , ke la ceramik'aĵ'o'j el fu li est'as viv'ant'a'j histori'a'j objekt'o'j de pra'temp'a ceramik'o kaj esprim'as la hom'a'n naiv'ec'o'n per absurd'a'j figur'o'j .
Ceramik'aĵ'o star'ant'a matur'aĝ'a leon'o gajn'is la kupr'a'n pokal'o'n de la ministr'ej'o pri kultur'o de ĉini'o en la unu'a ekspozici'o pri original'a teknik'o de la ĉin'a popol'art'o .
Oni dir'as , ke Gan Zhiyou per si'a hobi'o far'is sensaci'o'n , ĉar li sav'is la pra'temp'a'n ceramik'a'n tradici'o'n de la ĉini'o !
Pro tio unesk'o don'is al li la honor'a'n titol'o'n „popol'a meti'art'ist'o ”.
Do est'as ver'o , ke oni pov'as fam'iĝ'i , praktik'ant'e ankaŭ ordinar'a'n hobi'o'n !
Hoikso