Monato Februaro 2015 La fonto de tiu dokumento estas akirebla jene, kaj la ofteco-listo de radikoj jene.

Monato Februaro 2015

paul Gubbins ĉef'redaktor'o de monat'o

Sur'sojl'e de nov'a jar'o –kaj mi dezir'as al ĉiu leg'ant'o de monat'o bon'a'n kaj prosper'a'n jar'o'n 2015 –oni turn'as si'n al freŝ'a'j projekt'o'j , freŝ'a'j plan'o'j .
Sam'temp'e oni sen'bru'e for'bala'as la forges'it'a'j'n , apenaŭ aŭ nur du'on'e plen'um'it'a'j'n promes'o'j'n de la antaŭ'a jar'o .
Se ne turn'o'punkt'o , jen tamen moment'o por inventar'i , por bilanc'i , en la propr'a viv'o .
Kaj tio grav'as .
Ekzist'as tamen ali'a'j tia'j moment'o'j .
Du el ili mi spert'is en novembr'o .
Komenc'e de la monat'o mi far'iĝ'is 65- jar'aĝ'a , kaj fin'e de la monat'o mi dev'is konstat'i , ke mi viv'is pli long'e ol mi'a patr'o .
Ke mi ating'is pensi'ul'iĝ'o- aĝ'o'n (tradici'a'n kaj iam dev'ig'a'n , almenaŭ en briti'o , sed ne plu ), facil'e- mal'facil'e akcept'ebl'as .
Facil'e , ĉar intelekt'e mi sci'as , ke ne evit'ebl'as (depend'e evident'e de bon'a san'stat'o kaj ali'a'j , eĉ hazard'a'j , faktor'o'j )65- jar'iĝ'a jubile'o .
Ĉu pretekst'o por jubil'i , rest'as ali'a afer'o .
Sed mal'facil'e , ĉar sam'e intelekt'e mi ankoraŭ ne pret'as agnosk'i , ke mi viv'is tiom da jar'o'j , sent'ant'e mi'n foj'e dek'kelk'jar'ul'o kaj , spit'e al grinc'ant'a'j genu'o'j , demand'ant'e mi'n , kie'n ir'is la jar'o'j .
Kiel dir'it'e , moment'o por inventar'i .
Kaj konklud'i , ke , dank'e al ŝanĝ'o'j rilat'e pensi'ul'iĝ'o'aĝ'o'n , mi daŭr'e labor'os , almenaŭ dum la ven'ont'a jar'o .
Tiel , mi flustr'as al mi , mi spit'os almenaŭ mens'e , sed ne fizik'e , matematik'e , mal'jun'ec'o'n .
Pli raci'e : salajr'o pli valor'as ol ŝtat'a pensi'o .
Por mi , tamen , pli pens'ig'a rest'as la sci'o , ke mi pli aĝ'as , ol iam mi'a patr'o aĝ'is .
Li emerit'iĝ'is en 1984 tuj , laŭ tiam'a leĝ'ar'o , kiam li ating'is si'a'n 65an nask'iĝ'dat're'ven'o'n .
Nur 20 tag'o'j'n post'e , pro neŭr'on'o- debil'ig'a mal'san'o , kontraŭ kiu li dum jar'o'j kuraĝ'e sed van'e lukt'is , li mort'is .
Mi est'is knab'o –sol'infan'o –fort'e influ'at'a de si'a patr'o .
Ver'ŝajn'e ĉiu'j infan'o'j vol'e ne'vol'e tiel influ'iĝ'as , se ne de patr'o aŭ patr'in'o , tamen de la plen'kresk'ul'o'j , kiu'j apart'e grav'as dum la unu'a'j viv'o- jar'o'j .
Sed mi memor'as , kiel mi'a patr'o voĉ'leg'is rakont'o'j'n , en famili'a rond'o , aŭ ĉerp'is el si'a'j –almenaŭ al mi'a'j knab'a'j orel'o'j –profund'a'j kaj sen'lim'a'j spert'o'j , klar'ig'ant'e ekzempl'e , foj'foj'e kun desegn'aĵ'o'j , kiel funkci'as vapor'lokomotiv'o'j , tajd'o'j , la sun'sistem'o , kaj tiel plu .
En post'a'j jar'o'j ni diskut'is , ja pri'disput'is , politik'a'j'n , soci'a'j'n , kultur'a'j'n afer'o'j'n kaj , malgraŭ kelk'foj'a inter'konsent'o ne inter'konsent'i , ni rest'is bon'a'j amik'o'j .
Kaj nun , pro temp'o- pas'o , mi ating'is kaj super'is la aĝ'o'n , kiu'n ating'is li .
Apenaŭ ebl'as .
Tut'e ne'raci'e , tut'e ne'prav'ig'ebl'e , mi sent'as mi'n sol'a , ek'paŝ'ont'a laŭ voj'o , kiu'j'n neniam esplor'is mi'a patr'o , por pens'i pens'o'j'n kaj spert'i spert'o'j'n , kiu'j'n li ne pov'is .
Ĝis nun temp'o'n , paralel'a'n , mi kun'divid'is kun li : nun ne plu .
Tra'ir'ant'e tra la viv'o , mi ne plu vid'os antaŭ mi sur la voj'o la spur'o'j'n de li'a'j bot'o'j .
Strang'a , al mi ne'kon'at'a koncept'o .
Patr'o kaj fil'o , fil'o kaj patr'o .
.
.
Konstant'a tem'o en literatur'o .
La verk'ist'o Franz Kafka publik'ig'is „leter'o al la patr'o ”, en kiu li prov'is klar'ig'i si'a'n sin'ten'o'n –tim'o'n –pri la kolos'o- patr'o en si'a viv'o .
Ĉe mi ne tem'as pri tim'o : cert'e tamen pri am'o , respekt'o , dank'o , por hom'o , kiu for'pas'is antaŭ 30 jar'o'j .
Do salut'u la nov'a'n jar'o'n kun ĝoj'o , kun esper'o , kun promes'o'j kaj plan'o'j .
Sed dum 2015 ne neglekt'u la ali'a'j'n , pli privat'a'j'n moment'o'j'n , kiu'j permes'as introspekt'o'n , mem'analiz'o'n .
En bru'a , rapid'e ŝanĝ'iĝ'ant'a mond'o ili grav'as .


rumani'o

okaz'as „mirakl'o ”

en novembr'o , en plur'a'j eŭrop'a'j urb'o'j , vid'ebl'is long'a'j vic'o'j ekster ambasad'ej'o'j kaj konsul'ej'o'j de rumani'o .
La kial'o : ruman'o'j labor'ant'a'j ekzempl'e en briti'o , franci'o , germani'o kaj itali'o vol'is part'o'pren'i naci'a'n balot'o'n por elekt'i nov'a'n prezid'ant'o'n .
Ili atend'is oft'e hor'o'j'n , foj'foj'e sub pluv'o , kaj mult'a'j ne pov'is voĉ'don'i , ĉar jam ferm'iĝ'is la voĉ'don'ej'o'j .
En munken'o , germani'o , oni eĉ konsil'is , ke voĉ'don'ont'o'j ir'u al prag'o , ĉeĥi'o , ĉar tie ne tiom long'is la vic'o'j .
Okaz'is manifestaci'o'j kaj ekster'n kaj en- land'e , ekzempl'e en bukareŝt'o , kie per fejsbuk'o kun'iĝ'is hom'o'j kontraŭ la ne'ebl'o voĉ'don'i .
Post la unu'a voĉ'don'ad'o rest'is nur du kandidat'o'j : Victor pont'a , la ĉef'ministr'o kaj reprezent'ant'o de la social- demokrat'a parti'o , kaj Klaus social'social'io'han'n'is , kandidat'o de la liberal'a parti'o , en alianc'o kun krist'an- demokrat'o'j .
Venk'is en la unu'a voĉ'don'ad'o pont'a : en la du'a ŝajn'e nur mirakl'o konduk'us al venk'o por Iohannis .

korupt'o

tamen pont'a est'is kandidat'o de parti'o , inter kies membr'o'j trov'iĝ'is plur'a'j hom'o'j , eĉ parlament'an'o'j kaj iam'a'j ministr'o'j , akuz'it'a'j pro korupt'o .
Pont'a mem est'as akuz'it'a pro plagiat'o .
Ali'flank'e sub'ten'is li'n la ortodoks'a eklezi'o , ĉar li est'as „ruman'a ortodoks'ul'o ”.
Io'han'n'is , iam'a profesor'o pri fizik'o , est'is urb'estr'o de la urb'o Sibiu , fond'it'a kaj loĝ'at'a de saks'a loĝ'ant'ar'o .
Jam de'long'e 95 %de la loĝ'ant'ar'o ne est'as saks'a , sed ruman'a .
Io'han'n'is far'iĝ'is sukces'a kaj popular'a urb'estr'o , malgraŭ tio , ke li est'as ne ruman'a ortodoks'ul'o , sed evangeli'a saks'o .
Fin'e ja okaz'is la mirakl'o : elekt'it'a kiel nov'a prezid'ant'o est'as Iohannis .
Nun la ruman'o'j esper'as , ke mal'alt'iĝ'os sen'labor'ec'o kaj korupt'o .
Pli ol du'on'o de la popol'o indik'is en opini'o'sond'ad'o , ke la land'o nun ir'as en la ĝust'a direkt'o .

lenke Szász

korespond'ant'in'o de monat'o en rumani'o

svis'land'o

kultur'a mozaik'o

jen la unu'a el tri artikol'o'j , kiu fokus'iĝ'as pri svis'land'o .

la unu'a pakt'o lim'o

en 1291 ekzist'is nenia intenc'o fond'i ŝtat'o'n , sed nur promes'o okaz'e de atak'o pri reciprok'a help'o inter tri arb'ar'a'j region'o'j ĉirkaŭ la alp'a pas'ej'o Gotardo .
Post'e tiu grup'o kresk'is al ok , 13 , 22 , kaj fin'fin'e 23 ŝtat'et'o'j , aŭ kanton'o'j .
Do svis'land'o kresk'is iom en la sam'a manier'o kiel eŭrop'a uni'o en la last'a'j 60 jar'o'j .
La last'a modif'o de la ŝtat'a'j lim'o'j okaz'is en 1815 .
La last'a en'land'a milit'o okaz'is en 1848 .
Tra eŭrop'o , de belgi'o ĝis triest'o , kur'as lim'o inter latin'de'ven'a'j kaj ĝerman'de'ven'a'j kultur'o'j .
Ambaŭ'flank'e de tiu „kurten'o ”hom'o'j ali'manier'e re'ag'as al politik'a'j kaj soci'a'j problem'o'j .
La diferenc'o'j est'as ne nur lingv'a'j sed ankaŭ kultur'a'j –kaj profund'a'j .
Svis'land'o kuŝ'as sur tiu lim'o kaj dev'as ĉiu'tag'e maĉ'i , glut'i kaj digest'i tiu'j'n kultur'a'j'n diferenc'o'j'n .
Okaz'as , ke ĉe voĉ'don'o'j la divers'a'j land'o'part'o'j ali'manier'e decid'as .

region'o'j

nord'e de svis'land'o de ĝenev'o ĝis la zurik'a flug'haven'o etend'iĝ'as mont'ar'o kun la nom'o ĵuras'o .
Ĝi konsist'as el paralel'a'j harmoni'a'j fald'o'j ornam'it'a'j de mult'nombr'a'j abi'o'j .
De la mez'o de la land'o ĝis la sud'o laŭ horizontal'a lini'o ŝpruc'as la alp'o'j , pint'a'j rok'a'j mont'o'j , kiu'j kovr'as 60 %de la surfac'o de la land'o .
La plej alt'a svis'a punkt'o situ'as en la alp'o'j apud Zermatt kaj ating'as alt'ec'o'n de pli ol 4600 m .
Inter tiu'j du bar'il'o'j etend'iĝ'as la mez'a eben'aĵ'o , kiu fakt'e ne mult'e eben'as .
Tie situ'as la grand'a'j urb'o'j Lausanne [lozán] , bern'o , zurik'o .
Svis'land'o dev'as akcept'i gigant'a'n trafik'o'n de nord'o al sud'o kaj invers'e , de germani'o al itali'o , ĉu aŭt'e aŭ kamion'e , ĉu vagon'ar'e .
Sub la pas'ej'o Gotardo est'as fin'konstru'at'a nov'a fervoj'a tunel'o , kiu ek'funkci'os en 2016 .
Ĝi est'as la plej long'a en la mond'o kun 58 km .

politik'o

urb'o'j kaj vilaĝ'o'j form'as baz'a'n nivel'o'n .
Sekv'as kanton'a nivel'o : kanton'o'j est'as ŝtat'et'o'j .
La konfederaci'a nivel'o kun la feder'a urb'o bern'o iom simil'as al brusel'o por eŭrop'a uni'o .
Tiu ĉi struktur'o dat'iĝ'as de 1848 .
Est'as tendenc'o'j don'i pli da pov'o al bern'o , dum ali'a'j tendenc'o'j vol'as konserv'i pov'o'n ĉe la kanton'o'j por protekt'i la ec'o'j'n de ĉiu'j region'o'j .
Eduk'ad'o , ekzempl'e , rest'as grand'part'e en la man'o'j de la kanton'o'j .
Tio kaŭz'as problem'o'j'n .
Kiam famili'o trans'lok'iĝ'as al ali'a kanton'o , la infan'o'j trov'as , ke la stud'program'o ne sam'as .
Svis'o'j kutim'as voĉ'don'i kvar ĝis kvin foj'o'j'n jar'e .
En kelk'a'j kanton'o'j ne- svis'o'j rajt'as voĉ'don'i .
En kelk'a'j kanton'o'j ne- svis'o'j rajt'as est'i al'elekt'it'a'j al urb'a'j parlament'o'j .

kriteri'o'j

svis'land'o est'as mozaik'o laŭ tri mal'sam'a'j kriteri'o'j .
La plej kon'at'a kriteri'o est'as tiu pri lingv'o'j .
Ekzist'as tri lingv'a'j region'o'j : 70 %de la loĝ'ant'o'j , en alemani'o , parol'as unu el la german'de'ven'a'j dialekt'o'j kaj skrib'e uz'as la german'a'n ; 20 %, en romandi'o , parol'as la franc'a'n ; 10 %, en tiĉin'o , parol'as la ital'a'n .
En la plej grand'a kanton'o svis'a , nom'at'a grizon'o , aŭd'iĝ'as divers'a'j idiom'o'j nom'at'a'j „romanĉ'a lingv'o ”.
Est'as mal'facil'e sav'i tiu'j'n minoritat'a'j'n lingv'o'j'n kaj do la konfederaci'o kaj la kanton'o grizon'o dung'is lingv'ist'o'n kun la task'o kre'i unu'ec'ig'it'a'n plan'lingv'o'n , kies nom'o est'as „rumantsch Grischun ”.
Tiu nov'bak'it'a lingv'o est'as nur skrib'a lingv'o .
Pli'e , pro la abund'o de ne- svis'a'j loĝ'ant'o'j (23 %), aŭd'iĝ'as en svis'land'o dek'o'j da ali'a'j lingv'o'j al'ven'int'a'j pro en'migr'ad'o .
Du'a kriteri'o est'as religi'o .
Bazel'o , bern'o , zurik'o , ĝenev'o est'as protest'ant'a'j kanton'o'j .
Sankt gall'e'n , fri'burg'o , solo'turn'o est'as katolik'a'j .
Tri'a kriteri'o est'as la ec'o de ĉiu kanton'o : ĉu urb'a , ĉu kamp'ar'an'a .
Oni do pov'as kompren'i , ke svis'land'o est'as ar'o da inter'plekt'it'a'j region'o'j .
Ekzempl'e franc'lingv'a kanton'o pov'as sent'i lig'o'n al aleman'a kanton'o , se ambaŭ hav'as la sam'a'n religi'o'n .

industri'o

grav'as maŝin'industri'a produkt'aĵ'o , mikro'teknik'o , kemi'aĵ'o'j kaj kurac'il'o'j , horloĝ'o'j , nutr'aĵ'o'j kaj ĉokolad'o .
Mank'as naft'o kaj diamant'o'j : oni do instru'as al infan'o'j , ke la ĉef'a produkt'o est'as bon'e organiz'it'a'j kaj funkci'ant'a'j cerb'o'j .
Renom'a'j universitat'o'j kaj politeknik'a'j alt'lern'ej'o'j ekzist'as en Lausanne kaj zurik'o .
Ne la hom'o'j est'as plur'lingv'a'j , sed la land'o est'as plur'lingv'a .
Sam'e pri financ'o'j : ne la hom'o'j est'as riĉ'a'j , sed la land'o est'as riĉ'a , pli preciz'e la svis'a'j bank'o'j .
Grav'a faktor'o en la bon'fart'o de la svis'a ekonomi'o est'as , ke svis'land'o tra'viv'is la 20an jar'cent'o'n sen milit'o'j .
Do en 1945 ĝi pov'is tuj ek'labor'i kaj produkt'i , kiam ali'a'j eŭrop'a'j land'o'j dev'is unu'e re'konstru'i .
Help'as ankaŭ trankvil'a soci'a etos'o kun inter'parol'ad'o inter dung'ant'o'j kaj dung'at'o'j per'e de sindikat'o'j .
Pro tio mal'oft'as strik'o'j kaj strat'a'j manifestaci'o'j .
Reg'as bon'a labor'etos'o : svis'o'j labor'as semajn'e 42 hor'o'j'n .
Pli'a'j t .
N .
Trans'lim'labor'ist'o'j ven'as el la najbar'a'j franci'o , germani'o , aŭstri'o kaj itali'o .

unu'iĝ'int'a'j naci'o'j

en ĝenev'o , en dom'ar'o konstru'it'a por la lig'o de naci'o'j inter 1929 kaj 1933 , situ'as nun UN kun du'obl'e pli da kun'sid'o'j ol en novjork'o .
Fili'o'j de UN en ĝenev'o : hom'rajt'a konsili'o , en ĝenev'o vid'ebl'as akv'o'ŝpruc'o kaj la ŝip'et'o Henry Dunant , nom'it'a laŭ la fond'int'o de la ruĝ'a kruc'o .
Rifuĝ'int'o'j , san'o , labor'o , mete'ologi'o , tele'komunik'ad'o , intelekt'a propriet'o kaj mult'a'j ne'reg'ist'ar'a'j organiz'aĵ'o'j .

kultur'o

reprezent'at'a'j est'as divers'a'j kultur'o'j : ekzempl'e klasik'a danc'ad'o (premi'o de Lausanne ), kaj muzik'o (inter'naci'a konkurs'o pri muzik'lud'ad'o de ĝenev'o ).
Not'ind'as muze'o'j kia'j fond'aĵ'o Beyeler en Riehen , olimpi'a muze'o en Lausanne , kaj la centr'o Paul kle'e en bern'o .
Inter'e la svis'a'j eminent'ul'o'j menci'ind'as Leonhard Euler (1707- 1783 ), scienc'ist'o kaj mat'ik'ist'o ; johan'n Heinrich Pestalozzi (17461827 ), pedagog'o kaj verk'ist'o ; Henry Dunant (1828- 1910 ), la fond'int'o de ruĝ'a kruc'o ; albert'o Giacometti (1901- 1966 ), art'ist'o , skulpt'ist'o ; le Corbusier (1887- 1965 ), art'ist'o , arkitekt'o ; Hector Hodler (1887- 1920 ), la fond'int'o de UEA ; Edmond Privat (1889- 1962 ), sekretari'o de Gandhi , esperant'ist'a aktiv'ul'o ; Jean Ziegler (1934 ), soci'olog'o , politik'ist'o , verk'ist'o , filozof'o ; Roger Federer (1981 ), tenis'o'lud'ant'o .
Mireille gros'je'a'n

modern'a viv'o

ĉini'o

misi'ist'o , marŝ'ad'o kaj de'ten'ant'a man'o en oktobr'o 1937 la uson'a ĵurnal'ist'o Edgar Snow publik'ig'is si'a'n libr'o'n ruĝ'a stel'o super ĉini'o .
Snow rakont'as pri la monat'o'j , kiu'j'n li pas'ig'is kun la ĉin'a labor'ist'a- kamp'ar'an'a ruĝ'a arme'o en 1936 .
Li uz'as si'a'j'n intervju'o'j'n kun Maŭ Zedong kaj ali'a'j alt'rang'ul'o'j por prezent'i viv'ec'a'j'n pri'skrib'o'j'n de la long'a marŝ'ad'o kaj biografi'a'j'n rakont'o'j'n pri gvid'ant'o'j de ambaŭ flank'o'j de la konflikt'o'j .
Per tiu libr'o la okcident'a'j land'o'j ek'sci'is pri la ĉin'a'j komun'ist'o'j .
Sed tre mal'mult'a'j sci'as , ke antaŭ unu jar'o jam aper'is simil'a libr'o , la de'ten'ant'a man'o : kapt'it'ec'o por krist'o en ĉini'o , verk'it'a de la svis'de'ven'a brit'a misi'ist'o Rudolf Alfred Bosshardt .

sieĝ'o

la long'a marŝ'ad'o (oktobr'o 1934 - oktobr'o 1936 )est'is strategi'a mov'iĝ'o de la ĉin'a labor'ist'a- kamp'ar'an'a ruĝ'a arme'o (nun kon'at'a kiel la ĉin'a popol'a liber'ig'a arme'o )gvid'at'a de la komun'ist'a parti'o de ĉini'o por evit'i la sieĝ'o'n kaj persekut'o'n de la arme'o de kuomintang'o (naci'ist'a parti'o , tiam'a reg'ant'a parti'o ).
La labor'ist'a- kamp'ar'an'a ruĝ'a arme'o marŝ'is 12 500 kil'o'metr'o'j'n tra 11 provinc'o'j de la sud'o ĝis la nord'okcident'o .
Ili sukces'e eskap'is el la danĝer'o kaj star'ig'is si'a'n nov'a'n baz'lok'o'n .
En oktobr'o 1934 en Jiuzhou de Guizhouprovinco , sud'okcident'a ĉini'o , Rudolf Alfred Bosshardt renkont'iĝ'is kun la ses'a arme'grup'o de la ruĝ'a arme'o .
Komenc'e la arme'o kapt'is li'n kiel „imperi'ism'a'n spion'o'n ”, kaj post'e re'ten'is li'n kiel help'ant'o'n .
Li marŝ'is kun la arme'o 18 monat'o'j'n .

rev'o

bosshardt nask'iĝ'is en svis'a famili'o en manĉestr'o , angli'o , en 1897 .
Ek'de la aĝ'o de dek jar'o'j li aktiv'e dis'sem'is krist'an'ism'o'n .
En 1907 Bosshardt hazard'e aŭskult'is preleg'o'n de misi'ist'o pri vojaĝ'o en ĉini'o .
La preleg'o vek'is rev'o'n de Bosshardt pri ĉini'o .
Ŝanc'o ven'is , kiam li est'is 20jara .
Li rekomend'is si'n al la ĉin'a en'land'a misi'o (ĉem ).
Tiu'temp'e ĉini'o est'is en ĥaos'o , kaj misi'ist'o'j est'is send'at'a'j al for'a'j region'o'j en ĉini'o .
Tial tre mal'mult'a'j kandidat'is .
Ĉem tuj aprob'is li'a'n pet'o'n , kaj trejn'is li'n tri monat'o'j'n en london'o .
Dum la sekv'a'j du jar'o'j li lern'is ankaŭ medicin'o'n , kiu'n li post'e mult'e praktik'is en ĉini'o .
En oktobr'o 1922 Bosshardt ating'is ŝanhaj'o'n .
Tie li aĉet'is neces'aĵ'o'j'n kaj lern'is la ĉin'a'n lingv'o'n .
Li'a instru'ist'o don'is al li graci'a'n ĉin'a'n nom'o'n bo ful'i .
Bo est'as mal'long'ig'o de ĉin'a trans'skrib'o de Bosshardt , kaj la propr'a nom'o ful'i , kiu signif'as „si'n de'ten'i kaj re'ven'i al la dec'o ”, est'as cit'it'a en la libr'o la ana'lekt'o'j de konfuce'o .
De tiam la ĉin'a nom'o bo ful'i akompan'is li'n en ĉini'o .
Zhenyuan , mal'grand'a guberni'o en Guizhou .
Tie , hazard'a renkont'iĝ'o kun la ĉin'a komun'ist'a ruĝ'a arme'o en aŭtun'o 1934 ŝanĝ'is li'a'n viv'o'n .
En aŭgust'o 1934 bo kaj li'a edz'in'o gast'is ĉe Amolis Heyman , ali'a fremd'land'a misi'ist'o .
La ge'edz'o'j vol'is ating'i si'a'n hejm'o'n sed subit'e trov'is la voj'o'n barit'a .
Stel'ov bo pri'skrib'as en si'a libr'o la okaz'aĵ'o'n jen'e : „hom'o'j aper'is .
Ili sur'hav'is sam'a'j'n grand'a'j'n ĉap'o'j'n kun ruĝ'a stel'o .
Komenc'e ven'is al mi la ide'o , ke ni est'as kapt'it'a'j de bandit'o'j .
Tamen vid'int'e la nov'a'j'n slogan'o'j'n sur mur'o'j , mi ek'kompren'is , ke ili est'as komun'ist'o'j .
”Pro propagand'o de kuomintang'o , lok'an'o'j ne mult'e sci'is pri la ruĝ'a arme'o .
Ankaŭ bo nenio'n sci'is .
La ruĝ'a arme'o re'don'is al li li'a'j'n posed'aĵ'o'j'n , kaj konduk'is li'n al „juĝ'ist'o ”kaj li'a edz'in'o .
Bo klar'ig'is si'a'j'n religi'a'j'n dogm'o'j'n , tamen la „juĝ'ist'o ”ŝajn'e ne kompren'is .
Li'a edz'in'o , afabl'a kaj bon'e eduk'it'a , kun mal'long'a harar'o kaj en vir'a milit'uniform'o , pli'e interpret'is la „diabl'a'j'n parol'o'j'n ”de bo .
La „juĝ'ist'o ”fakt'e est'is Wu defeng , estr'o de la sekur'ec'a buro'o de la ses'a arme'grup'o .
Li'a edz'in'o Qi Yuande est'is sekretari'o de la komun'ist'a parti'o en la buro'o .

mal'sat'eg'o komand'ant'o

laŭ ordon'o de Ĉem Bosshardt ir'is al Zunyi , la du'e plej grand'a urb'o en Guizhou- provinc'o , kie situ'is mal'nov'a krist'an'a preĝ'ej'o .
En pli ol dek jar'o'j bo migr'is de lok'o al lok'o kaj spert'is milit'o'j'n kaj mal'sat'eg'o'n .
Li ankaŭ edz'iĝ'is al la svis'a misi'ist'in'o ros'e Piaget .
Fin'e li kaj li'a edz'in'o si'n instal'is en preĝ'ej'o en ankaŭ la misi'ist'o Heyman kaj li'a edz'in'o est'as kapt'it'a'j .
General'o Xiao ke , komand'ant'o de la ses'a arme'grup'o , menci'as en si'a libr'o : „dum la streĉ'a marŝ'ad'o , ni cert'e ne pov'is preter'las'i ne'ident'ig'it'a'j'n fremd'land'an'o'j'n .
Baldaŭ ni konstat'is ili'a'n status'o'n kaj liber'ig'is ili'a'j'n famili'an'o'j'n .
Tamen ni de'ten'is bo ful'i kaj Heyman .
”Klar'ig'as Xiao , kial la arme'o re'ten'is la misi'ist'o'j'n : „post pli ol 50 tag'o'j de milit'o kaj pro long'a marŝ'ad'o , ni hav'is mult'e da vund'it'o'j kaj mal'san'ul'o'j .
Ni sci'is , ke misi'ist'o'j kapabl'as akir'i medikament'o'j'n kaj mon'o'n ; tial ni promes'is liber'ig'i ili'n je la kondiĉ'o , ke ili liver'u al ni medikament'o'j'n kaj mon'o'n .
”Komenc'e bo tim'is la ruĝ'a'n arme'o'n .
Sed la tim'o iom post iom for'iĝ'is en „kun'labor'o ”kun la komun'ist'o'j .
Ekzempl'e , bo help'is traduk'i map'o'n , publik'ig'it'a'n en la franc'a lingv'o .
Li memor'is , ke tiel Xiao esper'is „evit'i aŭt'o'voj'o'n dum la mov'iĝ'o ”.

korife'o

en si'a libr'o bo pri'skrib'as ŝanĝ'iĝ'o'n de si'a sin'ten'o al ĉin'a'j komun'ist'o'j .
Li est'is jam liber'ig'it'a , kiam li verk'is la libr'o'n , do li ne bezon'is dir'i kompliment'o'n al la ruĝ'a arme'o .
Tamen li pri'skrib'as Xiao kiel energi'o'plen'a'n korife'o'n , kiu esper'as star'ig'i komun'ism'a'n reĝim'o'n en orient'a Guizhou .
Bo demand'is si'n , ĉu „bandit'o ”pov'as est'i tia , kia Xiao .
Li pli kaj pli kompren'is ver'a'j'n komun'ist'o'j'n .
Xiao konfes'is en si'a libr'o , ke antaŭ la kun'labor'o kun bo li ne hav'is bon'a'n impres'o'n pri misi'ist'o'j .
Li opini'is , ke ili ven'is al ĉini'o nur pro „kultur'a agres'o ”.
Tamen li'a opini'o ŝanĝ'iĝ'is : „bo help'is ni'n traduk'i la map'o'n , por ke ni bon'e batal'u kaj marŝ'u en Guizhou .
Mi neniam forges'os tiu'n , kiu help'as ni'n en mal'facil'a temp'o .
”Ir'int'e el Jiuzhou , la misi'ist'o'j komenc'is si'a'n long'a'n marŝ'ad'o'n kun la arme'o .
Ili spert'is nov'a'n viv- manier'o'n .
Preskaŭ ĉiu'tag'e ili manĝ'is nur unu foj'o'n , kaj neniu'n tag'o'n ili ripoz'is .

flag'o'j

bo detal'e pri'skrib'as sieĝ'o'j'n kaj sturm'o'j'n al'front'it'a'j'n de la ruĝ'a arme'o .
Propr'a'okul'e li vid'is la renkont'iĝ'o'n de la du'a kaj la ses'a arme'grup'o'j en Muhuang : „tiu'tag'e oni lud'is muzik'a'j'n instrument'o'j'n , kaj kolor'a'j flag'o'j flirt'is ĉie .
Ni renkont'iĝ'is kun la du'a arme'grup'o sub general'o he long .
Li'a'j soldat'o'j est'is en pli ĉifon'a'j vest'o'j , tamen la ruĝ'a'j flag'o'j est'is okul'frap'a'j .
”En Muhuang la gvid'ant'o'j de la ruĝ'a arme'o decid'is ir'i al la okcident'a hunan- provinc'o .
Por for'sku'i la mal'amik'o'n la arme'o far'is pli rapid'a'n marŝ'ad'o'n , kaj tio eg'e dolor'is la fremd'land'an'o'j'n .
Qi Yuande , ili'a pri'zorg'ant'o , konsil'is , ke ili rajd'u sur ĉeval'o'j .
Ili sci'is , ke nur komand'ant'o hav'as ĉeval'o'n .
Krom'e , dum marŝ'ad'o trov'i ĉeval'o'n est'is mal'facil'e .
Tamen tri tag'o'j'n post'e oni trov'is mul'o'n .
Bo kaj Heyman altern'e rajd'is por sekv'i la soldat'o'j'n .

fal'int'o'j

la „voj'o ”por la arme'o est'is apenaŭ ir'ebl'a .
Pad'o'j sur mont'o'j est'is kot'a'j kaj glit'a'j .
Pro fal'o'j , vest'o'j mal'sek'iĝ'is , sek'iĝ'is kaj de'nov'e mal'sek'iĝ'is .
Oni help'is fal'int'o'j'n re'star'iĝ'i , sed neniu ili'n mok'is .
Bo skrib'as : „mi vid'is , ke krom plekt'i pajl'a'j'n sandal'o'j'n aŭ flik'i vest'o'j'n la diligent'a'j soldat'o'j util'ig'as ĉiu'n ripoz- hor'o'n por lern'ad'o .
Ven'int'e ie'n por mal'long'temp'a ripoz'o la soldat'o'j tuj konstru'is t .
N .
Lenin- ĉambr'o'n –leg'ej'o'n provizor'e star'ig'it'a'n per plekt'it'a'j bambu'branĉ'o'j kaj pajl'o kiel plafon'o .
”Bo ankaŭ mir'is , ke eĉ plej baz'a'j soldat'o'j sci'as la „komplet'a'n teori'o- sistem'o'n ”.
Li demand'is soldat'o'n : „kiel vi disting'as inter kamp'ar'an'o'j kaj bien'ul'o'j ?
”Tiu respond'is : „per labor'o .
Oni dev'as viv'ten'i si'n per si'a propr'a labor'o .
Se ies ter'o est'as kultiv'at'a de ali'a'j , li est'as sub'prem'ant'o .

hazard'lud'o'j

bo rimark'is divers'a'j'n vesper'a'j'n amuz'aĵ'o'j'n –kant'ad'o'n , lukt'lud'ad'o'n , teatr'aĵ'o'j'n .
Hazard'lud'o'j est'is mal'permes'it'a'j , kaj opi'o'fum'ant'o'j nepr'e de'kutim'iĝ'u .
Sanitar'ist'o'j don'is al tiu'j medikament'o'n .
Post ĉirkaŭ du semajn'o'j ili for'sku'is la op'i- mani'o'n .
Bo kaj Heyman rest'is en la ruĝ'a arme'o jam unu jar'o'n .
En novembr'o 1935 Heyman ricev'is liber'ig'o- atest'il'o'n pro si'a mal'fort'a korp'o .
Bo rest'is plu en la arme'o .
Tiam li ne plu tim'is la hom'o'j'n kun ruĝ'a stel'o , tamen li est'is deprim'it'a pro sopir'o al si'a edz'in'o kaj liber'o .
La sekv'a'n jar'o'n tamen general'o Xiao al'port'is al bo bon'a'n nov'aĵ'o'n : la arme'o decid'is liber'ig'i li'n .
La liber'ig'a tag'o ŝajn'e est'is zorg'em'e elekt'it'a kaj prepar'it'a .
Bo klar'e memor'is , ke la dat'o est'as dimanĉ'o kaj pask'o .
La arme'o far'is escept'o'n por banked'e regal'i li'n antaŭ la for'ir'o .

manuskript'o

du tag'o'j'n post'e en Kunming li re'vid'is si'a'n edz'in'o'n ros'e Piaget .
En la sekv'a'j tri monat'o'j li dikt'e plen'um'is si'a'n libr'o'n la re'ten'ant'a man'o : kapt'it'ec'o por krist'o en ĉini'o , kaj send'is la manuskript'o'n al briti'o por el'don'o .
En oktobr'o li re'ven'is al briti'o kaj est'is invit'it'a preleg'i pri si'a'j spert'o'j en ĉini'o .
Li'a pri'skrib'o pri la komun'ist'a parti'o de ĉini'o est'as amik'a kaj objektiv'a .
En 1939 bo est'is de'nov'e send'it'a kiel misi'ist'o al Panxian en la provinc'o Guizhou , kaj tie li rest'is ĝis 1951 .
Pas'is ankoraŭ tri jar'dek'o'j , kaj la mal'jun'a general'o Xiao de'nov'e trov'is si'a'n amik'o'n bo .
Xiao tiel pri'skrib'as ili'a'n amik'ec'o'n : „ni hav'as mal'sam'a'j'n kred'o'j'n , tamen tio ne mal'help'as ni'a'n komunik'ad'o'n .
Mal'e , ni pov'as influ'i unu la ali'a'n kaj dis'volv'i ni'a'n amik'ec'o'n .
”En 1993 bo for'pas'is pro bronk'it'o en Pembury , briti'o , en la aĝ'o de 96 jar'o'j .

alic'e l iu

korespond'ant'in'o de monat'o en ĉini'o

modern'a viv'o

briti'o

kun'fand'iĝ'o

de okcident'o kaj orient'o

en oksford'o , angli'o , proksim'e al la urb'o'centr'o , trov'iĝ'as nov'a konstru'aĵ'o : la oksford'a centr'o pri islam'a'j stud'o'j .
Ĝis antaŭ ne'long'e ebl'is vid'i super konstru'ej'a'j bar'il'o'j nur minaret'o'n kaj moske'a'n kupol'o'n .
Last'a'temp'e tamen ebl'is vizit'i la ankoraŭ ne fin'konstru'it'a'n stud'centr'o'n .
Tem'as arkitektur'e pri miks'aĵ'o de la cent'jar'aĝ'a oksford'a kolegi'o- stil'o kun stil'o de la klasik'a period'o de islam'o .
Tiel kun'fand'iĝ'as la tradici'a kun nun'temp'a universitat'a viv'o tie , kie okcident'o orient'o'n renkont'as .

radik'o'j

la centr'o , fond'it'a en 1985 , est'as sen'depend'a instituci'o de la oksford'a universitat'o por stud'i islam'o'n kaj la islam'a'n mond'o'n .
La atlas- projekt'o , ekzempl'e , analiz'as la intelekt'a'j'n radik'o'j'n de la islam'a civilizaci'o kaj soci'a'j'n mov'ad'o'j'n en la islam'a mond'o .
Ali'a program'o koncentr'iĝ'as pri la viv'o de islam'an'o'j en briti'o .
Islam'o kresk'as en briti'o .
Statistik'o'j indik'as , ke inter 2001 kaj 2010 la nombr'o de la konvert'it'o'j kresk'is de 60 000 ĝis 100 000 .
Se daŭr'e kresk'os islam'o , jam antaŭ 2030 loĝ'os en briti'o pli da islam'an'o'j ol en kuvajt'o .
Tamen post la murd'o de brit'a soldat'o far'e de islam'a'j fanatik'ul'o'j sur london'a strat'o en 2013 , kaj pro event'o'j ali'lok'e en la mond'o , la brit'o'j ne taks'as islam'o'n pac'a religi'o .
Ebl'e la oksford'a centr'o help'os kompren'ig'i la mult'fac'et'a'j'n trajt'o'j'n kaj defi'o'j'n de islam'o .
Jens Spillner

scienc'o

suker'a diabet'o

nov'ig'a aplik'o je dispon'o de kurac'ist'o'j

kaj pacient'o'j

ekzist'as plur'a'j aplik'o'j por tabul'komput'il'o'j kaj port'ebl'a'j telefon'o'j koncern'e suker'a'n diabet'o'n (latin'e : diabetes mel'lit'us ).
Tem'as , kiel kon'at'e , pri dis'vast'iĝ'int'a kronik'a mal'san'o , en kiu la sang'o'suker'a nivel'o est'as eksces'e alt'a .
Hav'ebl'as dek'o'j da tia'j cifer'ec'a'j program'o'j : iu'j util'as por kre'i virtual'a'n tag'libr'o'n pri la propr'a nivel'o de glukoz'o , ali'a'j help'as la pacient'o'n nombr'i karbon'hidrat'o'j'n en'e de divers'a'j nutr'aĵ'o'j aŭ preskrib'as la neces'a'n kvant'o'n de insulin'o por injekt'i .
Ne mank'as aplik'o'j , kiu'j si'a'vic'e help'as mastr'um'i la et'a'j'n porci'ig'il'o'j'n de insulin'o .
Nu , la aplik'o , kiu'n ni nun prezent'as en ĉi tiu numer'o de monat'o , far'as absolut'e nenio'n tia'n .
Sed Sybilia , kre'it'a de la ital'a doktor'o andre'a Kleiner (vid'u intervju'o'n kun li en monat'o 2013/12 ), far'as afer'o'j'n , kiu'j'n neniu el la ceter'a'j aplik'o'j ankoraŭ far'as .
Ni vid'u ĉi- sub'e , pri kio tem'as preciz'e .

aplik'o komplet'a

sybilia , simpl'e kaj el nul'o , kvazaŭ modern'a „orakol'o ”(se analiz'i etim'ologi'e ties nom'o'n ), kre'as insulin- terapi'o'n por tiu'j , kiu'j neniam antaŭ'e util'ig'is tiu'n substanc'o'n .
Ne est'as tro'ig'o asert'i , ke ĝi reprezent'as komplet'a'n , kvankam migr'ant'a'n kaj miniatur'a'n , diabet'ologi'a'n centr'o'n .
Ĝi ebl'ig'as kalkul'i la kor'vaskul'a'n risk'o'n de pacient'o'j , ili'a'n korp'o'volumen'a'n indic'o'n (angl'e : body volum'e index ), la funkci'ad'o'n de ili'a'j ren'o'j , rekomend'ant'e kontrol'ad'o'n (se neces'e )de sang'prem'o kaj lipid'o'j .
Depend'e de ies klinik'a profil'o , la aplik'o propon'as la plej taŭg'a'n diet'o'n , la plej taŭg'a'n tip'o'n de gimnast'ik'o , la plej taŭg'a'j'n kurac'il'o'j'n (ne nur rekt'e lig'it'a'j'n al diabet'o , sed ankaŭ statin'o'j'n aŭ medikament'o'j'n , kiu'j prevent'as kun'glu'iĝ'o'n de trombocit'o'j ).

aplik'o skrupul'a

la aplik'o mal'kovr'as eĉ eventual'a'j'n erar'o'j'n rilat'e al antaŭ'e preskrib'it'a'j medikament'o'j : ekzempl'e ĝi rimark'ig'as la okaz'o'j'n , kiam t .
N .
Met'form'in'o est'as kontraŭ'indik'it'a .
Ĝi ankaŭ propon'as , kiam hav'ebl'e , terapi'o'j'n pli korekt'a'j'n por la pacient'o (ekzempl'e kiam statin'o ne est'as sufiĉ'e efik'a por ating'ig'i al oni la bezon'at'a'n nivel'o'n de kolesterol'emi'o kaj pov'as est'i anstataŭ'ig'at'a de ali'a ).

aplik'o fid'ind'a

la aplik'o util'ig'as algoritm'o'j'n , kiu'j sekv'as la gvid'lini'o'j'n de la prestiĝ'a am'er'ic'a'n diabetes association .
La uz'at'a'j algoritm'o'j est'as deriv'it'a'j plej'part'e de medicin'a'j tekst'o'j , kiel med'ic'al management of type 1 diabetes mel'lit'us , unu el la tut'mond'a'j fundament'o'j rilat'e al la kurac'ad'o de suker'a diabet'o unu'a'tip'a .

aplik'o universal'a

la „aŭgur'o'j ”de Sybilia direkt'iĝ'as al ĉiu'j : tiu ĉi aplik'o util'as al la kurac'ist'o , al la fak'ul'o kaj (kial ne ?
)al la pacient'o mem .
Kvankam ĝi en'hav'as kompleks'a'j'n funkci'o'j'n , ĝi sum'e est'as je dispon'o de kiu ajn (ĉiam rekomend'ind'a est'as , tamen , la super'rigard'o de medicin'ist'o ).

aplik'o simpl'a

la aplik'o est'as ekip'it'a per inter'fac'o tiom simpl'a , ke ĝi kutim'e ne postul'as apart'a'n trejn'iĝ'o'n por pov'i est'i util'ig'at'a .
La uz'o de la aplik'o antaŭ'vid'as mal'mult'eg'a'j'n simpl'eg'a'j'n paŝ'o'j'n , al kiu'j ceter'e respond'as sam'nombr'a'j help'a'j prem'buton'o'j , kun la cel'o akompan'i (paŝ'o'n post paŝ'o )la pacient'o'n .
Se tio ankoraŭ ne sufiĉ'as , en'e de la aplik'o trov'iĝ'as lig'il'o al tre detal'a film'et'o (hav'ebl'a angl'a'lingv'e en inter'ret'o ĉe la adres'o http : //www .
Youtube .
Com/watch ?
V=fo89ev7eu0w ).

aplik'o sen'risk'a

sybilia est'as sekur'a kaj tut'e sen'a je risk'o'j , ne nur ĉar ĝi baz'iĝ'as sur inter'naci'a'j scienc'a'j gvid'lini'o'j , sed ankaŭ ĉar ĝi parad'as per long'a test'ad'o .
Aplik'o fulm'rapid'a mir'ind'a rapid'ec'o karakteriz'as tiu'n ĉi aplik'o'n .
Nov'a baz'a insulin- terapi'o pov'as est'i kre'it'a en'e de nur kvin sekund'o'j .
Por kre'i propr'a'n klinik'a'n profil'o'n , oni bezon'os mal'pli ol du'on'a'n minut'o'n .

aplik'o inter'naci'a

sybilia aper'is en itali'o , sed jam dis'vast'iĝ'as tra la tut'a mond'o .
Ĉi tiu aplik'o hav'ebl'as , por la moment'o , en du lingv'o'j : la ital'a kaj la angl'a .
Kun la help'o de iu volont'ul'a leg'ant'o , ne est'us utopi'e pri'pens'i est'ont'e ankaŭ esperant'lingv'a'n versi'o'n !

aplik'o mal'mult'e'kost'a

la aplik'o'n , nun el'ŝut'ebl'a'n al ajn'a apple- aparat'o (ip'hon'e , Ipad .
.
.
)post plur'jar'a pri'labor'ad'o kaj test'ad'o , oni pov'as aĉet'i en la cifer'ec'a vend'ej'o de apple kontraŭ la kost'o de apenaŭ 2 , 69 eŭr'o'j .
Neniu al'don'a kost'o (ekzempl'e post kelk'a'j monat'o'j aŭ jar'o'j )est'os postulat'a post ĝi'a aĉet'o .
Sybilia est'as util'a program'o , kiu ni'a'opini'e ne pov'as mank'i en la poŝ'telefon'o aŭ en la komput'il'o de kurac'ist'o'j aŭ de hom'o'j traf'it'a'j de suker'a diabet'o .
Ĉi- last'a'j , dank'e al teknologi'o , hav'as jam la ebl'o'n simpl'e , sekur'e kaj mal'mult'e'kost'e ten'i sub kontrol'o si'a'n san'problem'o'n .

robert'o pigr'o

est'as la redaktor'o de la rubrik'o scienc'o kaj oft'a kontribu'ant'o

scienc'o

matematik'o

prestiĝ'a medal'o al vir'in'o

el iran'o

la jun'a iran'a matematik'ist'in'o Marjam Mirzaĥani ricev'is en la pas'int'a aŭgust'o la plej prestiĝ'a'n inter'naci'a'n premi'o'n pri matematik'o , la tiel nom'at'a'n medal'o'n Fields [fildz] .
Kun'e kun ŝi , tri ali'a'j matematik'ist'o'j akir'is ĉi- jar'e la premi'o'n , kiu est'is al'juĝ'it'a en seul'o (ĉef'urb'o de sud'a korei'o )dum la inter'naci'a kongres'o de matematik'ist'o'j : tem'as pri mart'in'a Hairer el aŭstri'o , pri Manjul Bhargava el kanad'o (sed hind'de'ven'a )kaj pri Artur Ávila Cordeiro de mel'o , matematik'ist'o kun du'obl'a ŝtat'an'ec'o –brazil'a kaj franc'a .
Laŭ'regul'e , la premi'o est'as don'at'a ĉiu'n kvar'a'n jar'o'n al jun'a'j matematik'ist'o'j , kiu'j ankoraŭ ne ating'is la aĝ'lim'o'n de 40 jar'o'j .
Televid'a'j kanal'o'j la sukces'o de Marjam Mirzaĥani est'as pro mult'a'j motiv'o'j ekster'ordinar'a , kaj al'tir'is la atent'o'n de mult'a'j inter'naci'a'j ĵurnal'o'j kaj televid'a'j kanal'o'j .
Unu'e , ŝi est'as la sol'a vir'in'o , kiu ricev'is ĉi tiu'n medal'o'n en la long'a histori'o de la premi'o , komenc'iĝ'int'a en 1936 .
Du'e , ŝi est'as ĝis nun la sol'a person'o en la azi'a land'o iran'o , kiu ricev'is la prestiĝ'a'n premi'o'n .

inter'naci'a'j olimpi'a'j lud'o'j

marjam Mirzaĥani nask'iĝ'is en teheran'o en 1977 kaj viv'is en tiu urb'o ĝis la magistr'iĝ'o , kiu'n ŝi ating'is en la universitat'o de teknologi'o Ŝarif .
Ŝi disting'iĝ'is jam dum la jar'o'j de lern'ej'o pro si'a kompetent'ec'o , venk'ant'e kaj en 1994 kaj en 1995 la inter'naci'a'n olimpi'aĵ'o'n de matematik'o .
Post la magistr'iĝ'o , ŝi trans'lok'iĝ'is al Harvard por si'a doktor'iĝ'o .
Sekv'e , ŝi daŭr'ig'is si'a'n scienc'a'n esplor'ad'o'n en la matematik'a institut'o Clay kaj en la universitat'o de princ'et'o'n .

akademi'a rond'o

ŝi'a triumf'o hav'as sen'dub'e grand'a'n signif'o'n por iran'o kaj por la tie'a universitat'a rond'o , kiu en la last'a'j jar'o'j ating'is bon'a'j'n rezult'o'j'n ĉef'e en la scienc'a'j fak'o'j .
Tiel , la universitat'o de teknologi'o Ŝarif , en kiu Marjam Mirzaĥani magistr'iĝ'is , est'as hodiaŭ laŭ divers'a'j klasifik'o'j la plej bon'a universitat'o de mez'a orient'o kaj unu el la 30 plej bon'a'j en la tut'a azi'o .

genr'a diferenc'o

ĝeneral'e , 85 %el la iran'a plen'kresk'a loĝ'ant'ar'o est'as nun leg'o'pov'a'j , dum la region'a mez'um'o est'as 62 %.
Tiu rezult'o ating'as 97 %inter la iran'a'j ge'jun'ul'o'j inter la aĝ'o'j de 15 kaj 24 , sen genr'a diferenc'o (!
): fakt'e unu el la mult'a'j paradoks'o'j de la nun'temp'a islam'a respublik'o iran'o est'as ke , kvankam vir'in'o est'as kelk'foj'e diskriminaci'at'a en la land'o , hodiaŭ pli kaj pli da jun'ul'in'o'j stud'as kaj ating'as plej alt'a'j'n grad'o'j'n de instru'it'ec'o .

last'a'temp'a evolu'o

en septembr'o 2012 vir'in'o'j reprezent'is pli ol 60 el'cent'o'j'n de la student'ar'o de ĉiu'j universitat'o'j en iran'o .
Tamen , la cifer'o'j ne est'is ĉiam tiel promes'plen'a'j ; tiu alt'a nivel'o de ating'o en la alt'a eduk'ad'o est'as nur frukt'o de la last'a'temp'a evolu'o de la pas'int'a'j jar'dek'o'j .
Simon'e Zoppellaro

ekonomi'o

aŭstri'o - germani'o

mult'obl'a bank'a skandal'o :

bayernlb kaj hgaa

dek naŭ miliard'o'j da eŭr'o'j , mal'facil'e imag'ebl'a sum'o .
Tiom kost'as al la aŭstr'a ŝtat'o kaj la impost'pag'ant'o'j mult'obl'a bank'a skandal'o .
Per tiu sum'o oni pov'us konstru'i komplet'a'n urb'o'n por pli ol 100 000 loĝ'ant'o'j .
La hypo- afer'o est'as la plej grand'a kriminal- afer'o en aŭstri'o .
Kun negoc'ad'o fin'iĝ'is la proces'o kontraŭ Werner Schmidt , la eks'a estr'o la de german'a bank'o bayernlb .
La 71- jar'a eks- bank'ist'o est'is kondamn'it'a al kondiĉ'a mal'liber'ig'o de dek ok monat'o'j pro sub'aĉet'o de oficial'ul'o .
Krom'e , li pag'u mon'pun'o'n je 100 000 eŭr'o'j .
Tia'n pun'o'n la juĝ'ist'o Joachim Eckert antaŭ'vid'ig'is al Schmidt , kondiĉ'e ke li konfes'as la korupt'ad'o'n de Jörg Haider , la iam'a land'estr'o de karinti'o (la aŭstr'a federaci'a land'o Kärnten ).
Schmidt tiam konfes'is la sub'aĉet'o'n de Haider lig'e kun la aĉet'o de hypo group alp'e adri'a (hgaa ).
La tiam'a politik'ist'o postul'is 2 , 5 milion'o'j'n da eŭr'o'j por la karinti'a futbal'o , por konsent'i kun la vend'o de la hgaa al bayernlb .
Jen la kronik'o de la skandal'o : 1989 d- ro Jörg Haider [jerg Hajda] est'as land'estr'o de karinti'o ĝis 1991 .
1991 la karinti'a publik'a bank'o Kärntner landes- hypothekenbank iĝ'as akci'a kompani'o kun la nom'o hypo alp'e adri'a bank .
Ĝi eg'e ekspansi'as en la balkan'a'j ŝtat'o'j .
La ĉef'o de la bank'o est'as Wolfgang Kulterer .
1999 Haider iĝ'as la du'a'n foj'o'n land'estr'o de karinti'o .
2006 la nom'o iĝ'as hypo group alp'e adri'a ; financ'a'j perd'o'j pro deriv'aĵ'a'j spekul'ad'o'j .
2007 50 %de la bank'o vend'iĝ'as al la german'a bavar'a land'a bank'o bayernlb .
2008 Kulterer konfes'as , ke li fals'is la bilanc'o'n de la bank'o .
La aŭstr'a ŝtat'o dev'as pli'alt'ig'i la kapital'o'n de la bank'o je 800 milion'o'j da eŭr'o'j , en 2009 sekv'as 1 , 5 miliard'o'j .
2008- 10- 11 la land'estr'o Haider mort'as pro aŭt'o'akcident'o .
Li vetur'as kontraŭ beton'a palis'o .
La rapid'ec'o de la aŭt'o est'as 142 km hor'e , 72 km hor'e pli ol permes'it'e sur tiu strat'o .
En la sang'o de Haider est'as 1 , 8 %da alkohol'o .
Antaŭ la akcident'o Haider kverel'e disput'is kun si'a sam'seks'em'a amik'o .
2009 por evit'i ne'solvent'ec'o'n de la bank'o la aŭstr'a ŝtat'o trans'pren'as ĝi'n en'tut'e kontraŭ simbol'a prez'o de unu eŭr'o .
2011 unu'a'j proces'o'j kontraŭ la bank'a'j manaĝer'o'j .
2014 la bank'o iĝ'as bad bank („rub'a bank'o ”)kaj est'os iom post iom likvid'at'a .
La financ'a perd'o est'os sum'e 19 miliard'o'j da eŭr'o'j .
2014- 10- 27 verdikt'o en la proces'o kontraŭ la iam'a bayernlb- estr'o Werner Schmidt .
La mon'pun'o por Schmidt est'as 100 000 eŭr'o'j plus 18- monat'a karcer'o (kun kondiĉ'a liber'ig'o ).
Walter Klag

turism'o

slovaki'o

modern'a ban'lok'o

slovaki'o hav'as 1626 registr'it'a'j'n mineral'a'j'n termo'font'o'j'n .
La fam'o ven'as de kvin kurac'font'o'j , el kiu'j ŝpruc'iĝ'as kurac'akv'o kun temperatur'o de 37 , 7- 40 , 0 o c .
La plej varm'a font'o hav'as temperatur'o'n de 94 o c .
Pli'a kurac'a produkt'o est'as la sulfur'a mineral'ŝlim'o uz'at'a por tut'korp'a volv'iĝ'o .
En la ban'lok'o'j oni kurac'as mal'san'o'j'n de la mov'a aparat'o , stat'o'j'n post operaci'o'j kaj lez'o'j , kronik'a'n reŭmat'ism'o'n , civiliz'a'j'n kaj profesi'a'j'n mal'san'o'j'n , sed ankaŭ ginekologi'a'j'n kaj haŭt'a'j'n mal'san'o'j'n inkluziv'e de psoriaz'o .
La font'o'j'n kon'is ne nur ĝerman'a'j trib'o'j de kvad'o'j kaj markoman'o'j , sed ankaŭ romi'a'j legi'o'j .
La unu'a skrib'a menci'o pri kurac'font'o'j de'ven'as de 1247 .
Ili'a'j'n san'ig'a'j'n efik'o'j'n pri'skrib'is kurac'ist'o Georg Wernher en 1551 en la latin'lingv'a libr'o admir'ind'a'j akv'o'j de la hungar'a reĝ'land'o (latin'e : hypomnematio de admir'and'is Hungariæ aquis ).
La ban'kurac'ad'o en slovaki'o hav'as riĉ'a'n tradici'o'n .
Unu el la plej mal'nov'a'j kaj mult'e vizit'at'a'j ban'lok'o'j est'as Trenčianske Teplice [trenĉianske Teplice] (ĉirkaŭ 150 km nord'e de la slovak'a ĉef'urb'o bratislav'o ).
Ĝi situ'as je alt'ec'o de 272 m super la mar'nivel'o en la pitoresk'a ĉirkaŭ'aĵ'o de mont'ar'a masiv'o Strážovské [straĵovske] .
Tiu modern'a ban'urb'et'o kun pli ol 1000 lit'o'j propon'as tut'jar'e kompleks'a'n kurac'ad'o'n al preskaŭ 20 000 mal'san'ul'o'j el slovaki'o kaj ekster'land'o , ĉef'e el ĉeĥi'o , aŭstri'o , germani'o , hungari'o kaj rusi'o .
En Trenčianske Teplice est'as vari'a kurac'program'o por individu'o'j , grup'o'j kaj famili'o'j .
La ban'lok'o est'as ideal'a el'ir'punkt'o por ekskurs'o'j en la region'o .
Laŭ legend'o la kurac'font'o'j'n mal'kovr'is lam'a ŝaf'paŝt'ist'o , kiam li serĉ'is perd'it'a'n ŝaf'id'o'n .
Anstataŭ ŝaf'id'o li trov'is mal'grand'a'n lag'et'o'n kun varm'a akv'o , kiu el'ig'is fort'a'n sulfur'odor'o'n .
Li ban'is si'n en la lag'et'o kaj san'iĝ'is .
Tiu'n epizod'o'n prezent'as hodiaŭ ankaŭ la blazon'o de la urb'et'o Trenčianske Teplice , sur kiu est'as ŝaf'paŝt'ist'o , ŝaf'id'o kaj kurac'font'o .

evolu'o

la plej grand'a'n merit'o'n en la evolu'o de la ban'lok'o hav'as famili'o Ilésházy [ileŝhazi] , kiu konstru'ig'is ban'ej'o'j'n en la 16a jar'cent'o .
En 1835 la ban'lok'o'n aĉet'is grek'a aŭstr'o- hungar'a bien'ul'o , magnat'o kaj diplomat'o georgi'os sin'as , kiu re'konstru'is kaj modern'ig'is ĝi'n .
Li'a fil'o Šimon [ŝimon] konstru'ig'is nov'a'j'n hotel'o'j'n kaj pli'larĝ'ig'is la angl'a'n park'o'n .
Kaj li'a fil'in'o Ifigénia konstru'ig'is la turk'a'n ban'dom'o'n Hammam (esperant'e : publik'a ban'ej'o )en maŭr'a stil'o .
En la ban'lok'o okaz'as kultur'a'j aktiv'aĵ'o'j , inter kiu'j plej popular'a est'as la film'festival'o art film , kiu ek'de 1993 okaz'as ĉiu'jar'e en la du'a du'on'o de juni'o .
La film'o , kiu venk'as en la konkurs'o , gajn'as la or'a'n ŝlos'il'o'n , kaj la akt'or (in )o , ricev'int'a la ĉef'premi'o'n , post'las'as sign'o'n de si'a man'kav'o sur la pont'o de la glor'o antaŭ hotel'o „flor'a ”.
Ĝis nun si'a'j'n sign'o'j'n post'las'is stel'o'j de la kinematografi'o franc'o ner'o , Gina lol'lob'rigid'a , Geraldine Chaplin , Sophia Loren , Ornella mut'i kaj ali'a'j .

juli'us Hauser

est'as korespond'ant'o de monat'o en slovaki'o

novel'o

komunik'aĵ'o de ikar'o el'tond'aĵ'o el la last'a raport'o pri la planed'o ikar'o en mi'a antaŭ'a raport'o mi prov'is pri'skrib'i la aspekt'o'n kaj fizik'a'j'n karakteriz'o'j'n de la ikar'an'o'j (t .
E .
La plej inteligent'a'j loĝ'ant'o'j de ĉi tiu planed'o ).
Bedaŭr'ind'e mi tim'as , ke mi tiam mal'sukces'is prezent'i koher'a'n imag'o'n pri tiu'j est'aĵ'o'j , ĉar ili est'as tiom mal'simil'a'j al iu ajn , kiu'n ni kon'as sur ni'a ter'o .
Ekzempl'e , ni ne pov'is konstat'i , kie trov'iĝ'as ili'a'j vid'organ'o'j aŭ aŭd'organ'o'j , nek la cerb'o , kvankam est'as evident'e , ke ili ja vid'as , aŭd'as kaj pens'as .
La unu'nur'a kompar'o , kiu'n ni kapabl'as far'i , est'as ebl'e kun la diafan'a'j est'aĵ'o'j observ'at'a'j en la lum'fask'o de la reflektor'o de la sub'mar'a mini'vetur'il'o de Jacques Cousteau kaj ali'a'j , kiu'j esplor'as la plej profund'a'j'n abism'o'j'n de ni'a'j ocean'o'j .
Tamen , la ikar'an'o'j est'as nek mar'loĝ'ant'o'j , nek amfibi'a'j .
Pli'e , ili aspekt'as iom pli fortik'a'j ol tiu'j loĝ'ant'o'j de la mar'a'j profund'ej'o'j , malgraŭ la fakt'o , ke mal'kiel la hom'a fizik'o , ili'a'j korp'o'j aspekt'as tiom gracil'a'j , ke oni hav'is la impres'o'n , ke la plej mal'fort'a vent'o for'blov'us ili'n .
Ili memor'ig'as ni'n pri ter'a'j plant'o'j aŭ delikat'a'j arb'o'j , kiel ni'a tremol'o aŭ la flor'ant'a sambuk'o .
Kelk'a'j el ni'a team'o trov'as ili'n bel'a'j , sed por kelk'a'j ili ŝajn'as strang'e tim'ig'a'j pro si'a ali'mond'a aspekt'o .
Tamen , ni hav'as neniu'n motiv'o'n por supoz'i , ke li est'as mal'amik'a'j aŭ danĝer'a'j .
Tut'e kontraŭ'e , ĝis nun ili montr'is neniu'n sign'o'n de mal'amik'ec'o , kvankam ili ne far'is al ni bon'ven'ig'a'j'n gest'o'j'n kaj propon'is al ni neniu'n help'o'n .
Ni'a plej grand'a problem'o est'is la mal'facil'aĵ'o iel komunik'i kun ili .
Feliĉ'e , ni'a kun'ul'o , la filolog'o Neuwirth , kiu jam pas'ig'is pli ol jar'o'n inter la ikar'an'o'j , trov'is provizor'a'n solv'o'n .
Li decid'is , ke ili'a lingv'o est'as tut'e ne'lern'ebl'a por ter'an'o'j .
(post'e , ni klar'ig'os , kial .
)do li hav'is la aŭdac'a'n ide'o'n instru'i al unu apart'e kapabl'a ikar'a individu'o il'o'n , la inter'naci'a'n lingv'o'n , kiu'n ni uz'as inter ni'a plur'lingv'a ŝip'an'ar'o .
La planed'an'o , kiu'n li elekt'is por tio , est'as (laŭ ni'a ter'a termin'ar'o )iu fak'ul'o pri lingv'ist'ik'o , kiu'n ni nom'u u , pro la fakt'o ke li'a ver'a nom'o est'as ne'prononc'ebl'a .
La task'o de Neuwirth ŝajn'as ne'efektiv'ig'ebl'a , ĉar la parol'organ'o'j de la ikar'an'o'j ne permes'as , ke ili el'ig'u la son'o'j'n de iu ter'a lingv'o .
Pro tio , u kaj Norwirth inter'konsent'is , ke ĉiu fonem'o de il'o est'u anstataŭ'ig'it'a per tut'e ali'a ikar'a fonem'o , por kre'i spec'o'n de kod'o , kiu'n nur ili ambaŭ pov'is kompren'i .
Pli'e , ĉar la gramatik'o , sintaks'o kaj vort'ord'o de la ikar'a lingv'o mal'simil'as ni'a'j'n eŭrop'a'j'n konvenci'o'j'n , la original'a il'o dev'is est'i komplet'e trans'form'it'a , por efektiv'e kre'i nov'a'n lingv'o'n , sed kun du variant'o'j –unu prononc'ebl'a por u , kaj la ali'a por Neuwirth .
Eĉ tiu'j ŝanĝ'o'j , tamen , ne tut'e venk'is la mal'facil'aĵ'o'n de inter'komunik'ad'o .
La ikar'a lingv'o ne klar'e disting'as inter nominativ'o kaj akuzativ'o , subjekt'o kaj predikat'o , verb'o'j transitiv'a'j kaj ne'transitiv'a'j .
Ĉiu'j el la last'a'j (kvankam „verb'o ”ne est'as taŭg'a termin'o en ĉi tiu kun'tekst'o )est'as ergativ'a'j .
Ikar'an'o'j ankaŭ ne re'kon'as disting'o'n inter substantiv'o , verb'o aŭ adjektiv'o .
Ili pens'as laŭ gestalt- koncept'o'j , t .
E .
Laŭ tut'aĵ'o'j , ne detal'o'j , pri kiu'j ili apenaŭ interes'iĝ'as .
Ni menci'is , ke la ikar'a lingv'o est'as ne'lern'ebl'a .
La kial'o font'as el la histori'o de la planed'o .
Antaŭ long'e (kiom long'e ni ne konstat'is ), ĉiu grup'o kaj naci'o parol'is si'a'n propr'a'n , kaj tut'e apart'a'n lingv'o'n .
En'tut'e tem'is pri pli ol dek tri idiom'o'j , ĉiu'j aparten'ant'a'j al mal'sam'a'j lingv'a'j famili'o'j .
Por unu'ig'i la planed'an'o'j'n oni decid'is kre'i unu'nur'a'n lingv'o'n konsist'ant'a'n el la tut'a gam'o da idiom'o'j , inkluziv'ig'ant'e la gramatik'o'n , vort'ar'o'n kaj sintaks'o'n de ĉiu'j el la original'a'j etn'a'j lingv'o'j .
Ni ter'an'o'j neniam pov'us en'kap'ig'i tiel kompleks'a'n lingv'a'n sistem'o'n .
Tamen , se la ikar'a lingv'o ŝajn'as bizar'a , eĉ pli strang'a est'as la fiziologi'o de la ikar'an'o'j .
Ili ne posed'as seks'o'n , do est'as nek vir'a'j nek in'a'j .
Konsekvenc'e , ili re'produkt'iĝ'as ne per seks'um'ad'o sed per klon'ad'o .
Do , est'as neniu person'a rilat'o , kor'inklin'o aŭ sent'o de aparten'o inter la generaci'o'j .
Neniu hav'as ge'patr'o'j'n , do ne ekzist'as „patr'in'a ”aŭ „patr'a ”sentiment'o .
La vort'o „amik'o ”ne ekzist'as en la ikar'a lingv'o .
Plej proksim'a'j traduk'o'j est'as „tiu , kiu loĝ'as apud mi ”, kaj „tiu , kun kiu mi foj'e manĝ'as ”.
Pro tio , koncept'o'j kiel „am'o ”, „kompat'o ”, „sentiment'o ”est'as ne'imag'ebl'a'j inter la ikar'an'o'j , kaj sekv'e ili ne kre'as literatur'o'n , poezi'o'n , aŭ muzik'o'n .
Ili ŝajn'as est'i tut'e ne'emoci'a'j , kaj en si'a abund'a „liber'temp'o ”(ĉar ili ne labor'as en ni'a senc'o de la vort'o )ili okup'as si'n per matematik'o –ne nur pri nov'a'j problem'o'j kaj teorem'o'j , sed eĉ per invent'o de nov'a'j matematik'a'j sistem'o'j .
Pro tio , ke ili ne est'as seks'a'j est'aĵ'o'j , ili kompren'ebl'e spert'as nek la plezur'o'j'n nek la problem'o'j'n de am'o , seks'um'ad'o , partner'ec'o aŭ intim'o .
Ili ne ĵaluz'as , nek envi'as .
La mis'kompren'o'j , kiu'j oft'e aper'as en ter'a'j famili'o'j kaj inter ge'edz'o'j aŭ am'ant'o'j , ne tuŝ'as ili'n .
Ili'a'j korp'o'j ne kon'as la efik'o'j'n de vir'a testosteron'o aŭ de adrenalin'o , do ili ne milit'as , kverel'as , aŭ ekscit'iĝ'as .
Ŝajn'e neniam okaz'is milit'o sur la planed'o .
Ili'a soci'o ne pov'us est'i pli simpl'a , kaj est'as , en pozitiv'a senc'o , anarki'a .
La ikar'an'o'j kon'as nek reg'ist'ar'o'n , nek polic'o'n .
Ili ne bezon'as io'n ajn , kio simil'as mon'o'n , bank'o'j'n aŭ ekonomi'o'n .
Neniu el ili posed'as propriet'aĵ'o'n , do ne okaz'as ŝtel'ad'o , uzur'o aŭ krim'o .
Tamen , tio neniel signif'as , ke ikar'o est'as paradiz'o , almenaŭ laŭ la kriteri'o'j de ni ter'an'o'j .
Pri tio , ni'a ne'kred'ant'a ŝip'estr'o (kiu , tamen , de'ven'as de hind'a famili'o )ŝerc'is : „ebl'e ne paradiz'o , sed ĝi tro simil'as la tradici'a'n imag'o'n de la krist'an'a ĉiel'o –neniu pek'o , sed neniu plezur'o !
”.
Ikar'an'o'j neniam praktik'is agrikultur'o'n , kaj kiam Neuwirth prov'is plant'i kaj kultiv'i kelk'a'j'n legom'o'j'n , la planed'an'o'j fort'e kontraŭ'is kaj mal'help'is li'a'j'n klopod'o'j'n .
U asert'is , ke li'a popol'o nenio'n far'as , kio pov'us difekt'i , vund'i aŭ trans'form'i la teren'o'n aŭ la natur'o'n per plug'ad'o , fos'ad'o aŭ tond'ad'o , ag'o'j kiu'j „cikatr'ig'us ”la korp'o'n de la ter'o .
Evident'e ili paŝ'as mal'pez'e sur la supr'aĵ'o de la ter'o , perturb'ant'e nenio'n , kiel la pra'loĝ'ant'o'j de la amerik'a kontinent'o antaŭ la al'ven'o de la blank'ul'o'j .
Ili eĉ ne konstru'as dom'o'j'n , simpl'e ŝirm'ant'e si'n , kiam la veter'o mal'mild'as , en la kavern'o'j , kiu'j abund'as sur ikar'o .
Tiu'j kavern'o'j est'as varm'a'j kaj komfort'a'j , natur'e garn'it'a'j per musk'simil'a kresk'aĵ'o sur la vand'o'j kaj la plank'o , do bon'e izol'it'a'j .
La ikar'an'o'j nutr'as si'n per frukt'o'j kaj nuks'o'j , kiu'j fal'as konstant'e , en ĉiu sezon'o , de la arb'o'j kaj arbust'o'j .
Ili ne pluk'as , de'ŝir'as aŭ tond'as ili'n .
Simil'e , ili ne mort'ig'as aŭ manĝ'as la faŭn'o'n de la planed'o .
Nenio , kio simil'as ni'a'j'n ter'a'j'n fiŝ'o'j'n , trov'iĝ'as sur ikar'o , kaj mank'as bird'o'j , mam'ul'o'j , ramp'ul'o'j kaj marsupi'ul'o'j (ventr'o'poŝ'ul'o'j ).
Fakt'e , la faŭn'o est'as mal'abund'a kaj mal'vari'a .
Pro tio , ke la ikar'an'o'j est'as ne agrikultur'ist'o'j sed kolekt'ant'o'j , ili'a planed'o ne pov'as sub'ten'i grand'a'n loĝ'ant'ar'o'n , do nur kiam mort'as iu el ili , est'as klon'at'a unu nov'a individu'o , tiel konserv'ant'e stabil'a la nombr'o'n de planed'an'o'j .
Tiu , kiu est'as la antaŭ'ul'o –ne tem'as pri patr'o aŭ gener'int'o –de klon'o post'e ne zorg'as aŭ interes'iĝ'as pri ĝi , kaj sent'as neniu'n „famili'a'n ”rilat'o'n kun ĝi .
Tiu'j ikar'a'j klon'o'j ek'est'as jam kun la memor'o kaj kon'o'j (krom la plej last'a'j )de la tuj'a antaŭ'ul'o .
Eĉ la komplik'a'n ikar'a'n lingv'o'n ili hered'as .
Ni ne sukces'is mal'kovr'i , ĉu la loĝ'ant'o'j de ĉi tiu planed'o dev'as dorm'i , aŭ kapabl'as sonĝ'i , kvankam ili kelk'foj'e ripoz'as en si'a'j kavern'o'j .
La pli'mult'o'n de la temp'o ili pas'ig'as kolekt'ant'e la fal'int'a'j'n frukt'o'j'n kaj la kresk'aĵ'o'j'n fal'ig'it'a'j'n de vent'o'j kaj ŝtorm'o'j .
La ikar'an'o'j ne hav'as religi'o'n , kaj tiu koncept'o est'as al ili tut'e fremd'a .
Mal'kiel kelk'a'j ter'an'a'j religi'ul'o'j , ili ne tim'as la mort'o'n , kaj kiam iu el ili for'pas'as , neniu funebr'as .
Laŭ ni'a pens'manier'o , ili'a viv'o ŝajn'as pac'a kaj trankvil'a , sed monoton'a kaj ted'a .
Ili neniam spert'as ekstaz'o'n , ekscit'o'n aŭ stimul'o'n (ebl'e part'e pro tio , ke ili est'as sen'seks'a'j ).
Tamen , pov'as est'i , ke la mal'est'o de per'fort'o , agres'o aŭ intenc'a detru'o de la medi'o iom kompens'as tiu'n mank'o'n .
Kiam ven'is la temp'o de ni'a re'ven'o al ni'a hejm'a planed'o , ni kun'iĝ'is kun grup'o da ikar'an'o'j apud ni'a kosm'o'ŝip'o .
Nom'e de ni'a team'o kaj per'e de la interpret'ist'o u , Neuwirth adiaŭ'is la planed'an'o'j'n , dezir'ant'e al ili –kaj precip'e al u , ĉe kiu li tiom long'e viv'is kaj kun'labor'is - „ĉio'n bon'a'n !
”La re'ag'o de u surpriz'is ni'n .
Li simpl'e dir'is „ir'u !
”, kaj tuj for'las'is la lanĉ'ej'o'n .
Ni post'e rimark'ig'is al Neuwirth , ke la mal'varm'a sin'ten'o de li'a ikar'a amik'o ŝajn'as strang'a .
„tut'e ne ”, respond'is Neuwirth .
„la ikar'an'o'j ne hav'as amik'o'j'n .
Ili re'kon'as nek amik'o'j'n , nek mal'amik'o'j'n .
”Do , jen ni'a'j konklud'o'j : kvankam la ikar'an'o'j est'as liber'a'j de mult'a'j el la problem'o'j , mal'ĝoj'o'j kaj sufer'o'j , kiu'j'n ni , pro ni'a hom'a kondiĉ'o , dev'as spert'i , mi person'e , kaj la an'o'j de ni'a team'o , prefer'us loĝ'i sur ni'a kruel'a kaj tragik'a planed'o kaj sufer'i ĝi'a'j'n mal'bon'aĵ'o'j'n ol pas'ig'i la sen'emoci'a'n kaj apati'a'n viv'o'n de la ikar'an'o'j .
Ŝajn'as , ke preciz'e pro la ekzist'o de mal'ĝoj'o , pez'o kaj pen'ig'o ni ter'an'o'j pov'as ankaŭ kon'i ĝoj'o'n , ekstaz'o'n kaj feliĉ'o'n .
Bedaŭr'ind'e , sur la ter'o , est'as preciz'e pro la ekzist'o de la mal'riĉ'ec'o de mult'a'j mizer'ul'o'j , ke ekzist'as la vast'a riĉ'ec'o de mal'mult'a'j privilegi'ul'o'j ; kaj est'as ĝust'e la ĉe'est'o de kruel'ec'o , kiu ebl'ig'as kaj el'vok'as la kompat'o'n –kiu , laŭ la poet'o Kálmán Kalocsay , est'as la plej sankt'a kaj plej nobl'a el la hom'a'j sent'o'j .
Garvan Makaj ’
rigard'o al la intern'a

rusi'o de'ekster'e

kalle Kniivilä est'as finn'de'ven'a sved'a ĵurnal'ist'o , bril'e posed'ant'a la rus'a'n lingv'o'n kaj mult'e verk'int'a pri kaj el rusi'o dum la last'a'j 25 jar'o'j .
Aŭtun'e de 2013 li far'is nov'a'n vojaĝ'o'n tra rusi'o , vizit'ant'e moskv'o'n kaj ankaŭ grand'a'j'n kaj mal'grand'a'j'n rus'a'j'n urb'o'j'n por trov'i la respond'o'n al la demand'o : kial pli'mult'o de la hom'o'j part'o'pren'ant'a'j balot'o'j'n (do , ĉirkaŭ tri'on'o de la tut'a loĝ'ant'ar'o )ĉiam de'nov'e sub'ten'as per si'a'j voĉ'o'j sinjor'o'n Putin , kiu de la unu'a vid'o (mi dir'u , ankaŭ de la du'a kaj la tri'a !
)ne aspekt'as ideal'a prezid'ant'o kaj far'as sufiĉ'e mult'e da mis'o'j .
Kiu do est'as la real'a hom'a baz'o , dank'e al kiu tiu person'o , kiu oft'e neglekt'as hom'a'j'n rajt'o'j'n kaj objektiv'e redukt'as civit'an'a'j'n liber'o'j'n , jam 15 jar'o'j'n okup'as en la land'o la plej alt'a'j'n posten'o'j'n ?

ĵurnal'ist'o- observ'ant'o

kniivilä part'o'pren'is , kiel ĵurnal'ist'o'observ'ant'o , la balot'o'j'n de la ĉef'urb'estr'o en moskv'o , li parol'is kun plur'a'j hom'o'j de divers'a'j profesi'o'j : eks'a'j inĝenier'o'j , kiu'j dev'as okup'iĝ'i pri io ali'a , fabrik'a'j labor'ist'o'j , kiu'j ĉu perd'is , ĉu konserv'is si'a'j'n posten'o'j'n , bus'ŝofor'o'j , fleg'ist'in'o'j –bunt'a vic'o de simpl'a'j hom'o'j , kiu'j tra'viv'is mal'facil'a'n period'o'n de la viv'o en la 1990aj , spert'is fal'o'j'n kaj sukces'o'j'n kaj nun plej'part'e ating'is cert'a'n stabil'ec'o'n de la viv'o .
Est'as ne nur rus'o'j , sed ankaŭ reprezent'ant'o'j de ali'a'j etn'o'j –tatar'o'j , ĉuvaŝ'o'j .
Ili oft'e bon'e sci'as , ke ne ĉio glat'as en la land'o –polic'o kruel'as , korupt'ad'o grand'as , ĉef'a'j televid'kanal'o'j plen'as je ŝtat'a propagand'o –sed tiu'j'n hom'o'j'n tia'j afer'o'j ne mult'e tuŝ'as , ĉar politik'o'n ili streb'as evit'i , en televid'o interes'iĝ'as pri film'o'j kaj seri'ar'o'j , kaj vol'as konserv'i almenaŭ tio'n , kio'n ili ja hav'as .
Por unu generaci'o unu ter'trem'o sufiĉ'as .
Tial ĝust'e el la vic'o'j de la provinc'an'o'j , fin'fin'e akir'int'a'j stabil'ec'o'n , ven'as plej'mult'e da voĉ'o'j por Putin , kies epok'o signif'as stabil'ec'o'n .
Pri la nov'a generaci'o , kiu ne spert'is la revoluci'a'j'n kaj ekonomi'a'j'n ŝtorm'o'j'n de la 1990- aj , ankoraŭ ne klar'as –ĝi ne rapid'as rivel'i si'a'j'n streb'o'j'n .

klar'ig'o'j traf'a'j , sed .
.
.

kiel ĵurnal'ist'a verk'o , la libr'o de Kalle Kniivilä est'us sen'riproĉ'a , se li ne prov'us far'i kelk'a'j'n propr'a'j'n klar'ig'o'j'n al la pri'skrib'at'a'j afer'o'j .
Oft'e tiu'j klar'ig'o'j pri antaŭ'ne'long'a'j histori'a'j event'o'j est'as tre traf'a'j (kiel , ekzempl'e , emfaz'o de tiu observ'o , ke la politik'o de Putin est'as daŭr'ig'o de la politik'o de Jelcin k .
S .
), sed sam'temp'e li far'as tri baz'a'j'n metod'ologi'a'j'n erar'o'j'n , kiu'j iom sen'valor'ig'as la tut'o'n .
Tio est'as , unu'e , blind'a sekv'o al la libr'o de Jegor Gajdar („fal'o de imperi'o .
.
.
”)en klar'ig'o de la kaŭz'o'j de la ruin'iĝ'o de soveti'o .
Gajdar , kiel fanatik'a nov'liberal'ul'o (kvankam eks'komun'ist'o !
)ĉef'e emfaz'as cert'a'j'n intern'a'j'n ekonomi'a'j'n kaŭz'o'j'n , kaj li'a cel'o est'is si'n indulg'i pri absolut'e mal'sukces'a'j ekonomi'a'j reform'o'j , kiu'j ĉio'n detru'is , sed nenio'n kre'is –anstataŭ „ŝok'a terapi'o ”okaz'is ŝok'o sen terapi'o (ke pov'is est'i mal'e , pruv'as la ekzempl'o de plur'a'j land'o'j , de ĉini'o ĝis sloveni'o ).
Du'e , sekv'ant'e Gajdar- on , ni'a aŭtor'o far'as la du'a'n princip'a'n erar'o'n , sen kiu nenio en la nun'a rusi'o bon'e kompren'ebl'as .
Ja ne est'as , kiel li asert'as , iu „konspir'teori'o ”pri tio , ke soveti'o ruin'iĝ'is pro uson'a influ'o : ekzist'is real'a milit'o (bon'e , ke nur mal'varm'a !
), kiu'n soveti'o tut'e klar'e mal'gajn'is .
Kaj en la post'soveti'a rusi'o en la komun'a konsci'o grav'eg'a'n rol'o'n lud'as la soci'a psikologi'o de mal'venk'int'a popol'o .
Tio'n nepr'e neces'is konsider'i ankaŭ analiz'ant'e la relativ'e grand'a'n sub'ten'o'n al Putin .
Kaj , tri'e , parol'ant'e pri la opozici'ul'o'j (eĉ „radikal'a'j ”), la aŭtor'o apenaŭ montr'as , kiel ili'a'j pozitiv'a'j program'o'j diferenc'as de tiu de Putin .
Ebl'e pro tio , ke grand'a'j diferenc'o'j tie ne ekzist'as –kaj Proĥorov , kaj Navalnij , kaj plej'part'o de la ceter'a'j est'as laŭ si'a'j ekonomi'a'j ide'o'j eĉ pli konsekvenc'a'j nov'liberal'ul'o'j ol Putin mem (kiu , pro de'sub'a'j protest'o'j , dev'is las'i iu'j'n social'a'j'n garanti'o'j'n kaj program'o'j'n , kio'n la aŭtor'o ja honest'e menci'as )–se iu el ili ricev'us potenc'o'n , la ekonomi'a situaci'o de la mal'fort'a'j tavol'o'j de la popol'o pov'us nur mal'bon'iĝ'i .
Mi kaj mult'a'j mi'a'j amik'o'j , kiu'j dum jar'o'j kontraŭ'star'as al Putin , dum neniu veter'o voĉ'don'os por Navalnij aŭ Proĥorov .
Do la popol'o (tiu part'o , kiu dum'e voĉ'don'as )oft'e prefer'as la kutim'a'n mal'bon'o'n al la minac'ant'a de Navalnij kaj la ceter'a'j mal'pli'bon'iĝ'o !

rekomend'ind'a

ĉiu'okaz'e , la libr'o est'as eg'e interes'a , kaj unu'a'vic'e rekomend'ind'as por leg'ad'o al esperant'ist'o'j el rusi'o –por ili plej grav'e est'as , kiel ili'a kutim'a viv'o aspekt'as de'ekster'e .
Almenaŭ la fraz'o „moskv'o est'as urb'o de kontrast'o'j ”, per kiu Kalle Kniivilä komenc'as la ĉapitr'o'n pri moskv'o , valor'as mult'o'n .
.
.
(not'o : fam'eg'a fraz'o el popular'a soveti'a komedi'o , kiu parodi'is la komenc'o'n de ĵurnal'ism'a'j kliŝ'a'j raport'o'j pri kiu ajn ekster'soveti'a urb'o .
)ankaŭ ali'land'a'j hom'o'j , kiu'j interes'iĝ'as pri la land'o , ek'sci'os mult'a'j'n viv'a'j'n detal'o'j'n , kiu'j'n oni kutim'e neglekt'as , sed kiu'j konsist'ig'as real'ec'a'n bild'o'n de normal'a ekzist'ad'o de simpl'a'j hom'o'j .
Nikola'o Gudskov ________________________________________________________