La Libr'o de la Spirit'o'j - Verk'is Allan Kardec



LA LIBR'O DE LA SPIRIT'O'J
BIBLIOTEK'O DE MODERN'A SPIRITUALISM'A FILOZOFI'O KAJ DE LA PSIK'A'J SCIENC'O'J
Spiritualism'a Filozofi'o
LA LIBR'O DE LA SPIRIT'O'J
en'hav'ant'a
La Princip'o'j'n de la Spirit'ism'a Doktrin'o
pri la sen'mort'ec'o de la anim'o, la natur'o de la Spirit'o'j kaj ties rilat'o'j kun la hom'o'j,la moral'a'j leĝ'o'j, la nun'temp'a viv'o, la est'ont'a viv'o kaj la est'ont'ec'o de la hom'ar'o, laŭ la instru'ad'o don'it'a de la Super'a'j Spirit'o'j per'e de plur'a'j medium'o'j,
kolekt'it'a'j'n kaj ord'ig'it'a'j'n
DE ALLANKARDEC
El'don'fak'o de
BRAZIL'A SPIRIT'ISM'A FEDERACI'O
Av. L-2 Norte, Q. 603 — Conjunto F
70830 — Braz'ili'o – DF — Brazil'o
kaj
20941 — Rio-de-ĴanejroRJ
Brazil'a el'don'o en Esperant'o
De la 4a ĝis la 6a ekzempler-mil'o
Kovr'il'o de CECCONI
El la franc'a lingv'o traduk'is Esperant'e'n:
L. C. PORT'O CARREIRO NET'O
84-AA; 002.3-0; 11/1989
Copyright by
FEDERAÇÃO ESPÍRITA BRASILEIRA
(Brazil'a Spirit'ism'a Federaci'o)
Av. L-2 NorteQ. 603 — Conjunto F
70830 — BrasíliaDFBrasil
Kompost'ad'o, fot'o'litografi'o kaj ofset-pres'o de
Pres'ej'o de la El'don'a Fak'o de FEB
Ru'a Souza Valent'e, 17
20941 — RioRJBrasil
C.G.C. no 33.644.857/0002-84
I.E. no 81.600.503
Impresso no Brasil
PRES'IT'A EN BRAZIL'O

EN'HAV'O
  1. PREZENT'O
  2. En'konduk'o
  3. I
  4. II
  5. III
  6. IV
  7. V
  8. VI
  9. VI'I
  10. VIII
  11. IX
  12. X
  13. XI
  14. XII
  15. XIII
  16. XIV
  17. XV
  18. XVI
  19. XVII
  20. Antaŭ'parol'o
  21. UNU'A PART'O
  22. ĈAPITR'O I - DI'O
  23. Di'o kaj la Sen'fin'o
  24. Pruv'o'j pri la ekzist'o de Di'o
  25. Atribut'o'j de Di'o
  26. Panteism'o
  27. ĈAPITR'O II - ĜENERAL'A'J ELEMENT'O'J DE LA UNIVERS'O
  28. Kon'ad'o de la princip'o de la ekzist'aĵ'o'j
  29. Spirit'o kaj materi'o
  30. Propr'ec'o'j de la materi'o
  31. Univers'a spac'o
  32. ĈAPITR'O III - LA KRE'AD'O
  33. Form'ad'o de la mond'o'j
  34. Form'ad'o de la viv'ant'a'j est'aĵ'o'j
  35. Loĝ'at'ig'o de la Ter'o. Adam'o
  36. Divers'ec'o de la hom'a'j ras'o'j
  37. Plur'ec'o de la mond'o'j
  38. Konsider'o'j kaj konsent'a'j asert'o'j en la Bibli'o pri la mond'kre'ad'o
  39. ĈAPITR'O IV
  40. Organ'a'j kaj ne'organ'a'j est'aĵ'o'j
  41. Viv'o kaj mort'o
  42. Intelekt'o kaj instinkt'o
  43. DU'A PART'O
  44. ĈAPITR'O I
  45. Origin'o kaj natur'o de la Spirit'o'j
  46. Primitiv'a normal'a mond'o
  47. Form'o kaj ĉie'est'ad'o de la Spirit'o'j
  48. Perispirit'o
  49. Divers'a'j ord'o'j da Spirit'o'j
  50. Spirit'a hierarki'o
  51. Tri'a ord'o – Ne'perfekt'a'j Spirit'o'j
  52. Du'a ord'o — Bon'a'j Spirit'o'j
  53. Unu'a ord'o — Pur'a'j Spirit'o'j
  54. Progres'ad'o de la Spirit'o'j
  55. Anĝel'o'j kaj demon'o'j
  56. ĈAPITR'O II
  57. Cel'o de la en'karn'iĝ'o
  58. Pri la anim'o
  59. Material'ism'o
  60. ĈAPITR'O III
  61. RE'VEN'O EL LA EN'KORP'A VIV'O AL LA SPIRIT'A VIV'O
  62. ĈAPITR'O IV
  63. Pri la re'en'karn'iĝ'o
  64. Just'ec'o de la en'karn'iĝ'o
  65. En'karn'iĝ'o en la divers'a'j mond'o'j
  66. Iom'post'iom'a trans'migr'ad'o
  67. Sort'o de la infan'o'j post la mort'o
  68. Seks'o de la Spirit'o'j
  69. Parenc'ec'o, genealogi'a de'ven'o
  70. Fizik'a'j kaj moral'a'j simil'aĵ'o'j
  71. De'nask'a'j ide'o'j
  72. ĈAPITR'O V
  73. KONSIDER'O'J PRI LA PLUR'EC'O DE LA EKZIST'AD'O'J
  74. ĈAPITR'O VI
  75. Vag'ant'a'j Spirit'o'j
  76. Provizor'a'j mond'o'j
  77. Percept'o'j, sensac'o'j kaj sufer'o'j de la Spirit'o'j

    Teori'a stud'o pri la sensac'o'j de la Spirit'o'j

  78. Elekt'o de la prov'o'j
  79. Trans'tomb'a'j inter'rilat'o'j
  80. Simpati'a'j kaj antipati'a'j rilat'o'j inter la Spirit'o'j. “Etern'a'j du'on'o'j”
  81. Memor'o pri la en'korp'a ekzist'ad'o
  82. Solen'o'j memor'e de la mort'int'o'j. Funebr'a'j ceremoni'o'j.
  83. ĈAPITR'O VI'I
  84. Unu'a'j faz'o'j de la re'ven'o
  85. Kun'iĝ'o de anim'o kun korp'o. Abort'o
  86. Moral'a'j kaj intelekt'a'j kapabl'o'j de la hom'o
  87. Influ'o de la organism'o
  88. Idiot'ec'o, frenez'ec'o
  89. Pri la infan'aĝ'o
  90. Sur'ter'a'j simpati'o'j kaj antipati'o'j
  91. Forges'o pri la pas'int'ec'o
  92. ĈAPITR'O VIII
  93. La dorm'o kaj la sonĝ'o'j
  94. Spirit'a'j vizit'o'j inter viv'ant'a'j person'o'j
  95. Kaŝ'it'a trans'iĝ'o de la pens'o
  96. Letargi'o, katalepsi'o, ŝajn'a'j mort'o'j
  97. Somnambul'ism'o
  98. Ekstaz'o
  99. Du'obl'a vid'ad'o
  100. Teori'a resum'o pri somnambul'ism'o, ekstaz'o kaj du'obl'a vid'ad'o
  101. ĈAPITR'O IX
  102. Penetr'ad'o de la Spirit'o'j en ni'a'n pens'o'n.
  103. Kaŝ'it'a influ'o de la Spirit'o'j sur ni'a'j'n pens'o'j'n kaj far'o'j'n
  104. Demon'posed'it'o'j
  105. Konvulsi'ul'o'j
  106. Si'n'don'em'o de la Spirit'o'j al iu'j hom'o'j
  107. Gard'ant'a'j anĝel'o'j. Protekt'ant'a'j, familiar'a'j aŭ simpati'ant'a'j Spirit'o'j
  108. Antaŭ'sent'o'j
  109. Influ'o de la Spirit'o'j sur la okaz'o'j'n de la viv'o
  110. Ag'ad'o de la Spirit'o'j ĉe la natur'a'j fenomen'o'j
  111. La Spirit'o'j dum la batal'o'j
  1. Kontrakt'o'j
  2. Kaŝ'it'a potenc'o. Talisman'o'j. Sorĉ'ist'o'j.
  3. Ben'o kaj mal'ben'o
  4. ĈAPITR'O X
  5. ĈAPITR'O XI
  6. La mineral'o'j kaj la veget'aĵ'o'j
  7. La best'o'j kaj la hom'o
  8. Metempsikoz'o
  9. TRI'A PART'O
  10. ĈAPITR'O I
  11. Karakter'o'j de la natur'a leĝ'o
  12. Origin'o kaj kon'ad'o de la natur'a leĝ'o
  13. Bon'o kaj mal'bon'o
  14. Divid'o de la natur'a leĝ'o
  15. ĈAPITR'O II
  16. Cel'o de la ador'ad'o
  17. Ekster'a ador'ad'o
  18. Kontempl'a viv'o
  19. La preĝ'o
  20. Politeism'o
  21. Ofer'o'j
  22. ĈAPITR'O III
  23. Neces'o de labor'o
  24. Lim'o de labor'o. Ripoz'o
  25. ĈAPITR'O IV
  26. Loĝ'ant'ar'o de la ter'glob'o
  27. Si'n'sekv'ad'o kaj perfekt'iĝ'o de la ras'o'j
  28. Mal'help'o'j al la re'produkt'ad'o
  29. Edz'ec'o kaj fraŭl'ec'o
  30. Poligami'o
  31. ĈAPITR'O V
  32. Instinkt'o de mem'konserv'ad'o
  33. Rimed'o'j por mem'konserv'ad'o
  34. Ĝu'ad'o de sur'ter'a'j riĉ'aĵ'o'j
  35. Neces'aĵ'o'j kaj super'flu'aĵ'o'j
  36. Mem'vol'a'j si'n'de'ten'o'j. Pent'abstin'o'j
  37. ĈAPITR'O VI
  38. Neces'a detru'ad'o kaj eksces'a detru'ad'o
  39. Detru'ant'a'j mal'feliĉ'eg'o'j
  40. Milit'o'j
  41. Hom'mort'ig'o
  42. Kruel'ec'o
  43. Duel'o
  44. Pun'o de mort'o
  45. ĈAPITR'O VI'I
  46. Neces'o de la societ'a viv'o
  47. Izol'viv'ad'o. Silent'promes'o
  48. Famili'o'lig'il'o'j
  49. ĈAPITR'O VIII
  50. Natur'a stat'o
  51. Ir'ad'o de la progres'o
  52. Degener'int'a'j popol'o'j
  53. Civilizaci'o
  54. Progres'o de la hom'a leĝ'ar'o
  55. Influ'o de Spirit'ism'o sur la progres'o'n
  56. ĈAPITR'O IX
  57. Natur'a egal'ec'o
  58. Mal'egal'ec'o de kapabl'o'j
  59. Soci'a'j mal'egal'ec'o'j
  60. Mal'egal'ec'o de riĉ'ec'o'j
  61. Prov'o'j de riĉ'ec'o kaj de mizer'o
  62. Egal'ec'o de rajt'o'j de vir'o kaj de vir'in'o
  63. Egal'ec'o antaŭ la tomb'o
  64. ĈAPITR'O X
  65. Natur'a liber'ec'o
  66. Sklav'ec'o
  67. Liber'ec'o de pens'ad'o
  68. Liber'ec'o de konscienc'o
  69. Liber'a vol'o
  70. Fatal'o
  71. Kon'ad'o de la est'ont'ec'o
  72. Teori'a resum'o pri la instig'il'o de la hom'a'j ag'o'j
  73. ĈAPITR'O XI
  74. Just'ec'o kaj natur'a'j rajt'o'j
  75. Rajt'o de propr'ec'o. Ŝtel'o
  76. Karitat'o kaj am'o al proksim'ul'o
  77. Patr'in'a am'o kaj fil'a am'o
  78. ĈAPITR'O XII
  79. Virt'o'j kaj mal'virt'o'j
  80. Pasi'o'j
  81. Ego'ism'o
  82. Karakteriz'aĵ'o'j de la virt'a hom'o
  83. Kon'ad'o de si mem
  84. KVAR'A PART'O
  85. ĈAPITR'O I
  86. Relativ'a'j feliĉ'o kaj mal'feliĉ'o
  87. Perd'o de am'at'a'j person'o'j
  88. El'rev'iĝ'o'j. Ne'dank'em'o. Romp'it'a'j kor'lig'iĝ'o'j
  89. Antipati'a'j kun'iĝ'o'j.
  90. Tim'o antaŭ la mort'o
  91. Naŭz'o pri la viv'o. Mem'mort'ig'o
  92. ĈAPITR'O II
  93. La neni'o. Est'ont'a viv'o
  94. Intuici'o pri la est'ont'a'j sufer'o'j kaj ĝu'o'j
  95. Part'o'pren'o de Di'o en la pun'o'j kaj rekompenc'o'j
  96. Ec'o de la est'ont'a'j sufer'o'j kaj ĝu'o'j
  97. Materi'a'j sufer'o'j
  98. Kulp'el'pag'o kaj pent'o
  99. Daŭr'o de la est'ont'a'j sufer'o'j
  100. Re'viv'iĝ'o de la karn'o
  101. Paradiz'o, infer'o kaj purgatori'o
  102. KONKLUD'O
  103. II
  104. III
  105. IV
  106. V
  107. VI
  108. VI'I
  109. VIII
  110. IX

PREZENT'O

ALLAN KARDEC est'is la pseŭdonim'o de Hippolyte Léon Denizard Rivail, nask'it'a en Lyon (Franc'land'o) la 3-an de Oktobr'o 1804, en kler'a famili'o. Ankoraŭ tre jun'a, li est'is al'tir'it'a de la scienc'o'j. La far'is si'a'j'n unu'a'grad'a'j'n stud'o'j'n ĉe la Lern'ej'o de Pestalozzi, en Yverdun (Svis'land'o); de tiu mond'kon'at'a eduk'ist'o li est'is unu el plej disting'iĝ'a'j lern'ant'o'j kaj de ties eduk'metod'o li est'is plej diligent'a propagand'ist'o; aĝ'ant'e nur dek-kvar jar'o'j'n, li lern'ig'ad'is al si'a'j koleg'o'j tio'n, kio'n li iom post iom ricev'ad'is de si'a'j instru'ant'o'j. La knab'o est'is eduk'it'a en protest'ant'ism'o, sed, pro intim'a'j sent'o'j, li baldaŭ ek'pens'is ia'n religi'a'n reform'o'n kaj serĉ'is, de tiam, ia'n rimed'o'n por unu'ig'i la kred'o'j'n; tia'n rimed'o'n li trov'is en Spirit'ism'o.

Li est'is membr'o de plur'a'j akademi'o'j, inter kiu'j la Reĝ'a Akademi'o de Arras. De 1835 ĝis 1840 li far'is, en si'a hejm'o, sen'pag'a'j'n kurs'o'j'n pri fizik'o, kemi'o, anatomi'o, astronomi'o k.a. Antaŭ ol si'n dediĉ'i al la stud'ad'o de la spirit'ism'a'j fenomen'o'j, Kardec labor'ad'is do sur plur'a'j kamp'o'j de la hom'a ag'ad'o kaj post'las'is pri tiu'j plej divers'a'j'n verk'o'j'n.

En 1855, kiam la manifest'iĝ'o'j de la Spirit'o'j komenc'is est'i stud'at'a'j, Kardec ili'n serioz'e ek'atent'is; li'a geni'o tie tuj ek'vid'is fakt'o'j'n, kiu'j ekstrem'e interes'us la hom'o'n, kaj la princip'o'n de nov'a'j natur'a'j leĝ'o'j, nom'e de la leĝ'o'j, laŭ kiu'j far'iĝ'as la rilat'o'j inter la vid'ebl'a kaj la ne'vid'ebl'a mond'o'j; li konstat'is, en la manifest'iĝ'ad'o de la ne'vid'ebl'a mond'o, unu el la natur'a'j fort'o'j, kies kon'ad'o solv'us mult'e da problem'o'j, pro si'a strang'ec'o konfuz'ant'a'j la hom'a'n spirit'o'n. El la “parol'ant'a'j tabl'o'j”, el laŭ'ŝajn'e sen'kaŭz'a'j frap'o'j, el la ne'klar'ig'ebl'a'j mov'o'j de objekt'o'j kaj el mult'a'j ali'a'j okaz'o'j tia'spec'a'j, Kardec, kiu, sam'temp'e stud'ad'is magnet'ism'o'n, kolekt'is element'o'j'n sufiĉ'a'j'n por verk'o: la 18-an de April'o 1857 ven'is en lum'o'n la unu'a el'don'o de “La Libr'o de la Spirit'o'j”, li'a unu'a verk'o pri la afer'o Spirit'ism'o. Ĝi'n sekv'is: “La Libr'o de la Medium'o'j”, Januar'o 1861; “La Evangeli'o laŭ Spirit'ism'o”, April'o 1864; “La Ĉiel'o kaj la Infer'o”, aŭ “La Just'ec'o de Di'o laŭ Spirit'ism'o”, Aŭgust'o 1865; “La Genez'o, la Mirakl'o'j kaj la Antaŭ'dir'o'j”, Januar'o 1868; k.a. La 1-an de Januar'o 1858 li fond'is “La Revu'e Spirit'e”; la 1-an de April'o de tiu sam'a jar'o li fond'is, en Pariz'o, la unu'a'n spirit'ism'a'n societ'o'n regul'e star'ig'it'a'n, sub la nom'o “Société Parisienne des études spirites”, kies ekskluziv'a cel'o est'is la stud'ad'o de ĉio ajn, kio pov'us help'i la progres'o'n de tiu ĵus nask'it'a scienc'o.

Neni'o'n li konklud'is sen long'a observ'ad'o; kaj de si'a zorg'a, skrupul'a observ'ad'o li dedukt'is la leĝ'o'j'n de la tiel nom'at'a'j spirit'ism'a'j fenomen'o'j. Li pruv'is, ke “super'natur'a'j” fakt'o'j neniel ekzist'as, ĉar, efektiv'e, ĉiu'j fenomen'o'j en'ten'iĝ'as en la Natur'o mem.

La 31-an de Mart'o 1869 la Spirit'o de Allan Kardec for'las'is si'a'n karcer'o'n. Dum si'a tut'a viv'o li ten'is standard'o'n kun la deviz'o: “labor'o, solidar'ec'o, toler'em'o”; kaj por Spirit'ism'o li star'ig'is la princip'o'n: “Ekster karitat'o ekzist'as neni'a sav'o”. Li ja kompren'is la natur'a'j'n leĝ'o'j'n: ni pen'u sekv'i li'a'j'n paŝ'o'sign'o'j'n.

“La Libr'o de la Spirit'o'j” sid'ig'is la baz'o'n de la tut'a grandioz'a konstru'aĵ'o, kaj tial la “Federação Espírita Brasileira”, dezir'ant'e dis'kon'ig'i tra la mond'o la verk'ar'o'n de la “kod'ig'int'o de Spirit'ism'o”, elekt'is ne nur ĉi tiu'n verk'o'n, sed ankaŭ, kompren'ebl'e, Esperant'o'n, por ties dis'kon'ig'o.

LA TRADUK'INT'O
Rio-de-Ĵanejro, la 31-an de Januar'o 1943. (*)

(*) Tiu ĉi traduk'o est'as far'it'a por konkurs'o, kies juĝ'ad'o postul'is long'a'n temp'o'n, ĉar la Eminent'a'j Juĝ'int'o'j, S-roj A. Caetano Coutinho kaj Carlos Domingues, pacienc'e kompar'is ĉiu'n fraz'o'n de la original'o kun ĉiu el la tri plej bon'a'j traduk'o'j al ili prezent'it'a'j; tial ĝi aper'as antaŭ la publik'o tri jar'o'j'n post tiu dat'o. La du ali'a'j traduk'o'j, juĝ'it'a'j ankaŭ bon'a'j kaj premi'it'a'j, est'is far'it'a'j de Iŝmael Gomes Braga, en Rio-de-Ĵanejro, kaj Victor Luís Cao, en Montevide'o, Urugvaj'o.

La El'don'ist'o'j

En'konduk'o

en la stud'ad'o'n de la Spirit'ism'a Doktrin'o

I

Por ke neni'a konfuz'o nask'iĝ'u el la mult'obl'a senc'o de ident'a'j termin'o'j, la klar'ec'o postul'as, ke nov'a'j afer'o'j est'u esprim'at'a'j per nov'a'j vort'o'j. La vort'o'j spirit'a, spiritualist'o, spiritualism'o, spiritualist'a, spiritualism'a hav'as preciz'e difin'it'a'n signif'o'n; atribu'i al ili nov'a'n signif'o'n, cel'ant'e ili'n aplik'i al la doktrin'o de la Spirit'o'j, est'us pli'ig'i la jam tiel mult'nombr'a'j'n kaŭz'o'j'n de dub'a'senc'ec'o. Efektiv'e, spiritualism'o est'as la mal'o de material'ism'o; kiu kred'as, ke li hav'as en si io'n krom materi'o, tiu est'as spiritualist'o; sed el tio ne sekv'as, ke li kred'as la ekzist'o'n de Spirit'o'j kaj ties komunik'ad'o'n kun la vid'ebl'a mond'o. Anstataŭ la vort'o'j SPIRIT'A kaj SPIRITUALISM'O , ni uz'as, por nom'i ĉi tiu'n kred'o'n, la vort'o'j'n spirit'ist'a, spirit'ist'o, spirit'ism'a kaj spirit'ism'o, kies form'o memor'ig'as ties origin'o'n kaj radik'senc'o'n; tio hav'as la util'o'n, ke ili est'as perfekt'e kompren'ebl'a'j; kaj, ali'flank'e, la vort'o spiritualism'o konserv'as si'a'n propr'a'n kaj ĝust'a'n signif'o'n.

Ni do dir'as, ke la spirit'ism'a doktrin'o, aŭ Spirit'ism'o, hav'as kiel princip'o'n la rilat'o'j'n inter la materi'a mond'o kaj la Spirit'o'j aŭ est'ul'o'j de la ne'vid'ebl'a mond'o. La adept'o'j de Spirit'ism'o est'as spirit'ist'o'j.

La Libr'o de la Spirit'o'j en'hav'as, special'e, la spirit'ism'a'n doktrin'o'n, kiu si'n lig'as al la ĝeneral'a spiritualism'a doktrin'o, kies unu el la er'o'j ĝi est'as. Jen la motiv'o, kial ni skrib'as sur la supr'a part'o de la unu'a paĝ'o la vort'o'j'n Spiritualism'a Filozofi'o.

II

Est'as ali'a vort'o, pri kiu ankaŭ grav'as, ke ni ni'n inter'kompren'u, ĉar ĝi est'as unu el la sub'ten'il'o'j de la tut'a moral'a doktrin'o kaj objekt'o de mult'e'nombr'a'j diskut'o'j, pro mank'o de ĝust'e fiks'it'a signif'o, nom'e la vort'o anim'o. La mal'akord'o de opini'o'j koncern'e la natur'o'n de la anim'o origin'as el la apart'a uz'o, kiu'n ĉiu far'as mem de tiu vort'o. Perfekt'a lingv'o, en kiu ĉiu ide'o est'us reprezent'at'a de ĝust'a vort'o, mal'ebl'ig'us mult'a'j'n diskut'o'j'n; posed'ant'e unu vort'o'n por ĉiu afer'o kaj objekt'o, ĉiu'j si'n inter'kompren'us.

Laŭ la opini'o de kelk'a'j hom'o'j, la anim'o est'as la princip'o de la organ'a materi'a viv'o; ĝi ne hav'as ekzist'ad'o'n propr'a'n kaj neni'iĝ'as sam'temp'e kiel la viv'o: do, pur'a material'ism'o. En ĉi tiu senc'o, kaj por kompar'o, ili dir'as, ke fend'it'a instrument'o, jam ne kapabl'a el'ig'i son'o'j'n, ne hav'as anim'o'n. Laŭ tiu opini'o, la anim'o est'as efik'o, ne kaŭz'o.

Ali'a'j kred'as, ke la anim'o est'as la princip'o de intelekt'o, la univers'a ag'ant'o, el kiu ĉiu est'ul'o sorb'as iom'a'n part'o'n.

Laŭ la pens'o de tiu'j, en la tut'a univers'o ekzist'as unu sol'a anim'o, dis'ĵet'ant'a er'o'j'n al la divers'a'j est'ul'o'j dot'it'a'j per intelekt'o, dum ties viv'o; ĉiu el tiu'j er'o'j, post mort'o, re'ven'as al la komun'a font'o, kie ĝi miks'iĝ'as kun la tut'o, sam'e kiel la river'o'j kaj river'et'o'j re'flu'as en la mar'o'n, el kiu ili font'is.

Ĉi tiu opini'o diferenc'as de la antaŭ'a per tio, ke, laŭ ĝi, est'as en ni io krom materi'o kaj ke io rest'as post mort'o; sed tio est'us, pli aŭ mal'pli, kvazaŭ ĉio for'fin'iĝ'us, ĉar, jam ne hav'ant'e individu'ec'o'n, ni ne plu konsci'us pri ni mem.

Laŭ tiu opini'o, la univers'a anim'o est'us Di'o kaj ĉiu viv'ant'o est'us part'o de la di'a Est'ul'o: ĉi tio est'as ia modif'it'a form'o de panteism'o.

Ali'a'j, fin'e, asert'as, ke la anim'o est'as io moral'a, mal'sam'a, sen'de'pend'a de la materi'o kaj konserv'ant'a si'a'n individu'ec'o'n post mort'o. Sen kontraŭ'dir'o, ĉi tiu est'as la plej ĝeneral'a signif'o, ĉar, kun unu aŭ ali'a nom'o, la ide'o pri tiu est'aĵ'o, post'viv'ant'a la korp'o'n, trov'iĝ'as en la stat'o de kred'o instinkt'a kaj ne'de'pend'a de ĉiu instru'ad'o, en ĉiu'j popol'o'j, kia ajn est'as la grad'o de ties civiliz'it'ec'o. Ĉi tiu doktrin'o, laŭ kiu la anim'o est'as kaŭz'o kaj ne efik'o, est'as tiu de la spiritualist'o'j.

Ne diskut'ant'e la merit'o'n de tiu'j opini'o'j kaj konsider'ant'e nur la lingv'a'n flank'o'n de la demand'o, ni dir'as, ke tiu'j tri signif'o'j de la vort'o anim'o form'as tri mal'sam'a'j'n ide'o'j'n, ĉiu el kiu'j postul'us apart'a'n vort'o'n. Ĝi est'as tri'senc'a vort'o, kiu'n ĉiu hom'o pov'as, ja prav'e, difin'i laŭ si'a vid'punkt'o; ne'perfekt'ec'o trov'iĝ'as en la idiom'o, kiu hav'as unu sol'a'n vort'o'n por tri ide'o'j. Por for'ig'i ĉi'a'n konfuz'o'n, oni dev'us lim'ig'i la signif'o'n de la vort'o anim'o je unu el tiu'j tri ide'o'j; la pur'e konvenci'a afer'o. Ŝajn'as al ni pli logik'e konsider'i tiu'n vort'o'n laŭ ĝi'a plej vulgar'a signif'o; pro tio, ni nom'as ANIM'O la ne'materi'a'n kaj individu'a'n est'ul'o'n, kiu loĝ'as en ni kaj kiu post'viv'as la korp'o'n. Eĉ se ĝi ne ekzist'us kaj est'us nur'a imag'aĵ'o, ni bezon'us ia'n vort'o'n por nom'i tiu'n est'ul'o'n.

Ĉe mank'o de apart'a vort'o por ĉiu el la du ali'a'j punkt'o'j, ni nom'as: Viv'o'princip'o la princip'o'n de la materi'a organ'a viv'o, kia ajn est'as ties origin'o, komun'a'n al ĉiu'j viv'ant'a'j est'aĵ'o'j, ek'de la veget'aĵ'o'j ĝis la hom'o. Ĉar pov'as est'i viv'o sen konsider'o al pens'o'kapabl'o, tial la viv'o'princip'o est'as io disting'iĝ'a kaj sen'de'pend'a. La vort'o viv'i'pov'o ne esprim'us sam'a'n ide'o'n. Unu'j opini'as, ke la viv'o'princip'o est'as propr'ec'o de la materi'o, efik'o okaz'ant'a tiam, kiam la materi'o trov'iĝ'as en iu'j difin'it'a'j cirkonstanc'o'j; ali'a'j — kaj tiu ĉi est'as la plej ĝeneral'a ide'o —, ke ĝi kuŝ'as en iu special'a, univers'e dis'sem'it'a fluid'aĵ'o, el kiu ĉiu est'ul'o sorb'as kaj asimil'as iom'a'n part'o'n dum si'a viv'o, sam'e kiel ni vid'as la inert'a'j'n korp'o'j'n en'sorb'i lum'o'n; ĝi est'us do la viv'o'fluid'aĵ'o, kiu, laŭ iu'j opini'o'j, est'us neni'u ali'a ol la elektr'a fluid'aĵ'o viv'ig'it'a, ankaŭ nom'at'a magnet'a fluid'aĵ'o, nerv'a fluid'aĵ'o k.a.

Kiel ajn la afer'o est'as, unu fakt'o ekzist'as, kiu ne pov'us est'i mal'akcept'it'a, ĉar ĝi rezult'as el observ'ad'o, nom'e, ke la organ'a'j est'ul'o'j hav'as en si ia'n fort'o'n, kiu nask'as la fenomen'o'n “viv'o”, dum tiu fort'o ekzist'as; ke la materi'a viv'o est'as komun'a al ĉiu'j organ'a'j est'aĵ'o'j, kaj ne de'pend'as de intelekt'o aŭ de pens'o; ke intelekt'o kaj pens'o est'as kapabl'o'j de cert'a'j organ'a'j spec'o'j; fin'e, ke el la organ'a'j spec'o'j, dot'it'a'j per intelekt'o kaj pens'o, unu posed'as special'a'n moral'a'n sent'o'n, kiu hav'ig'as al ĝi ne'diskut'ebl'a'n super'ec'o'n antaŭ la ceter'a'j: la hom'a spec'o. (1) Oni kompren'as, ke, kun pli ol unu signif'o, la vort'o anim'o mal'akord'as nek kun material'ism'o, nek kun panteism'o. Spiritualist'o mem pov'as tut'e bon'e kompren'i anim'o'n laŭ iu ajn el la du unu'a'j difin'o'j, sen ia mal'util'o por la individu'a ne'materi'a est'ul'o, al kiu li don'os ali'a'n nom'o'n. Tiu vort'o reprezent'as do nenia'n ekskluziv'a'n opini'o'n: ĝi est'as ia Prote'o, kiu'n ĉiu al'pren'as laŭ si'a plaĉ'o, kaj jen la font'o de tiom da diskut'o'j.

Oni ankaŭ for'ig'us konfuz'o'n, eĉ se est'us uz'at'a la vort'o anim'o en la tri nom'it'a'j okaz'o'j, per la al'met'o de iu kvalit'a vort'o, kiu preciz'e difin'us la vid'punkt'o'n, laŭ kiu ĝi est'as rigard'at'a, aŭ la uz'o'n, kiu'n oni far'as el ĝi. Tiu est'us do ĝeneral'a vort'o, kiu reprezent'us, sam'temp'e, la princip'o'n de la materi'a viv'o, de la intelekt'o kaj de la moral'o, kaj kies senc'o'j disting'iĝ'us inter si per atribut'o, kiel, ekzempl'e, la gas'o'j disting'iĝ'as unu'j de ali'a'j per la al'don'o de vort'o'j: hidrogen'o, oksigen'o, nitrogen'o k.a.

Oni pov'us do dir'i — kaj ebl'e est'us plej bon'e: la viv'o'anim'o, por esprim'i la princip'o'n de la materi'a viv'o; la intelekt'a anim'o, por esprim'i la intelekt'o-princip'o'n; kaj la spirit'a anim'o (2) , por esprim'i la princip'o'n de ni'a individu'ec'o post mort'o. Kiel oni vid'as, ĉio ĉi est'as nur'a demand'o pri vort'o'j, sed ja tre grav'a demand'o por inter'kompren'iĝ'ad'o. El ĉi tiu vid'punkt'o, la viv'o-anim'o est'as komun'a al ĉiu'j organ'hav'a'j est'aĵ'o'j: veget'aĵ'o'j, best'o'j kaj hom'o'j; la intelekt'a anim'o est'as propr'a al best'o'j kaj al hom'o'j; kaj la spirit'a anim'o aparten'as nur al la hom'o.

Ni kred'is neces'e insist'i pri ĉi tiu'j klar'ig'o'j, des pli, ĉar la spirit'ism'a doktrin'o si'n esenc'e baz'as sur la ekzist'o, en ni, de iu est'ul'o ne de'pend'ant'a de la materi'o kaj post'viv'ant'a la korp'o'n. Ĉar ni oft'e uz'ad'os, en ĉi tiu verk'o, la vort'o'n anim'o, tial est'is grav'e fiks'i la signif'o'n, kiu'n ni atribu'as al ĝi, por ke okaz'u neni'a mis'kompren'o.

Ni al'ven'as nun al la ĉef'a objekt'o de ĉi tiu prepar'a instru'ad'o.

(1) Ĝust'a'dir'e”spec'ar'o” aŭ”genr'o”. — La Trad .

En la franc'a original'o: “âme spirit'e”, t.e. tut'e rigor'senc'e “spirit'ism'a anim'o”;mi tamen prefer'is “spirit'a anim'o”,mi ne sci'as,ĉu prav'e. — La Trad .

(2)

III

Kiel ĉiu nov'a afer'o, la spirit'ism'a doktrin'o hav'as si'a'j'n adept'o'j'n kaj si'a'j'n kontraŭ'ul'o'j'n.

Ni prov'os respond'i kelk'a'j'n kontraŭ'dir'o'j'n de ĉi tiu'j last'a'j, ekzamen'ant'e la valor'o'n de la motiv'o'j, sur kiu'j ili si'n apog'as; tamen ni ne arog'as al ni esper'i konvink'i ĉiu'j'n, ĉar mult'a'j kred'as, ke la lum'o est'as far'it'a nur por ili. Ni turn'as ni'n al la person'o'j bon'vol'em'a'j, sen antaŭ'e pret'a'j aŭ, spit'e ĉio'n, ne'ŝanĝ'ebl'a'j ide'o'j, sed sincer'e dezir'ant'a'j instru'iĝ'i; al tiu'j ni pruv'os, ke la pli'mult'o de la kontraŭ'dir'aĵ'o'j, prezent'at'a'j kontraŭ la spirit'ism'a doktrin'o, origin'as de ne'komplet'a observ'ad'o kaj de tro rapid'a kaj sen'pri'pens'a juĝ'o.

Ni re'memor'ig'u unu'e, en mal'mult'a'j vort'o'j, la kresk'ant'a'n seri'o'n de la fenomen'o'j, el kiu'j rezult'is ĉi tiu doktrin'o.

La unu'a observ'at'a fakt'o est'is la mov'ad'o de plur'a'j objekt'o'j; ĝi est'is ordinar'e nom'at'a turn'iĝ'ant'a'j tabl'o'j aŭ danc'o de la tabl'o'j. Ŝajn'as, ke tiu fenomen'o est'is rimark'it'a unu'e en Amerik'o aŭ, pli bon'e, ke ĝi re'nov'iĝ'is en tiu region'o, ĉar la histori'o pruv'as, ke ĝi okaz'ad'is jam en la plej antikv'a temp'o; ĝi far'iĝ'is kun'e kun strang'a'j cirkonstanc'o'j, kia'j ekster'ordinar'a'j bru'et'o'j, frap'o'j sen ia kon'at'a evident'a kaŭz'o. De tie ĝi rapid'e dis'vast'iĝ'is tra Eŭrop'o kaj ali'a'j part'o'j de la mond'o. Komenc'e, ĝi est'is akcept'it'a kun grand'a ne'kred'em'o; sed la mult'ec'o de la eksperiment'o'j baldaŭ dis'fand'is la dub'o'j'n pri ties real'ec'o.

Se tiu fenomen'o lim'ig'us si'n al la mov'ad'o de materi'a'j objekt'o'j, ĝi pov'us do est'i klar'ig'it'a kiel efik'o de kaŭz'o pur'e fizik'a. Tro ne'sci'a'j ni ankoraŭ est'as, ke ni kon'us ĉi'a'j'n kaŝ'it'a'j'n natur'a'j'n ag'ant'o'j'n, kiel ankaŭ ĉiu'j'n propr'ec'o'j'n de tiu'j jam al ni familiar'a'j; ceter'e, la elektr'o ĉiu'tag'e kresk'ig'as la mult'e'nombr'a'j'n rimed'o'j'n, kiu'j'n ĝi hav'ig'as al la hom'o, kaj ŝajn'as destin'it'a hel'ig'i la scienc'o'n per nov'a lum'o. Ne est'us do ne'ebl'e, ke la elektr'o, modif'it'a de cert'a'j cirkonstanc'o'j, aŭ de ali'a ne'kon'at'a ag'ant'o, est'us la kaŭz'o de tiu mov'ad'o.

La kun'sid'o de mult'e da hom'o'j — kio pli'grand'ig'us la ag'pov'o'n — laŭ'ŝajn'e apog'is tiu'n teori'o'n, ĉar oni pov'us rigard'i tiu'n kolekt'o'n kiel mult'obl'a'n pil'o'n, kies potenc'o est'us rekt'e proporci'a al la nombr'o de ties element'o'j.

La rond'a mov'ad'o hav'is nenio'n ekster'ordinar'a'n, ĉar ĝi trov'iĝ'as en la Natur'o mem; ĉiu'j astr'o'j mov'as si'n rond'e; oni pov'us do si'n trov'i antaŭ mal'grand'mezur'a kopi'o de la ĝeneral'a mov'ad'o de l’ univers'o aŭ, pli ĝust'a'dir'e, ke ia ĝis tiam ne'kon'at'a faktor'o pov'is okaz'e nask'i ĉe la mal'grand'a'j objekt'o'j, en difin'it'a'j kondiĉ'o'j, ia'n energi'o'n simil'a'n al tiu, kiu puŝ'as la mond'o'j'n.

Sed tiu mov'ad'o ne ĉiam est'is rond'a; oft'e ĝi est'is intermit'a kaj tut'e ne'regul'a; la objekt'o est'is vigl'e sku'at'a, renvers'at'a, tren'at'a en ia ajn direkt'o kaj, kontraŭ ĉiu'j leĝ'o'j de la statik'o, lev'at'a de sur la plank'o kaj sen'apog'e ten'at'a en la aer'o. En tiu'j fakt'o'j est'is neni'o, kio ne pov'us est'i klar'ig'it'a per la influ'o de iu fizik'a ne'vid'ebl'a ag'ant'o. Ĉu ni ne vid'as, ke la elektr'o fal'ig'as konstru'aĵ'o'j'n, el'radik'ig'as arb'o'j'n, mal'proksim'e'n ĵet'as, al'tir'as aŭ re'puŝ'as la plej pez'a'j'n korp'o'j'n?

La strang'a'j bru'et'o'j kaj krak'o'j — se oni akcept'as, ke ili ne est'is unu el la ordinar'a'j efik'o'j de la dilat'o de la lign'o aŭ de ia ali'a hazard'a kaŭz'o — pov'us ja origin'i el la dens'iĝ'o de iu kaŝ'it'a fluid'aĵ'o: ĉu la elektr'o ne okaz'ig'as la plej fort'a'j'n bru'eg'o'j'n?

Ĝis tie ĉi, kiel oni vid'as, ĉio'n pov'us en'hav'i la kamp'o de la pur'e fiziologi'a'j kaj fizik'a'j fakt'o'j. Ne el'ir'ant'e el ĉi tiu klas'o da ide'o'j, oni tie hav'is tem'o'n por stud'ad'o serioz'a kaj ind'a je la atent'o de la scienc'ul'o'j. Kial tio ne okaz'is?

Ĉagren'as dir'i: tio ven'as de kaŭz'o'j, pruv'ant'a'j, inter mil'o'j da simil'a'j fakt'o'j, la frivol'ec'o'n de la hom'a spirit'o. La vulgar'ec'o de la objekt'o, ĉef'e uz'at'a ĉe la unu'a'j eksperiment'o'j, ebl'e kun'help'is por tiu indiferent'ec'o. Kia'n influ'o'n oft'e hav'is iu vort'o sur la plej grav'a'n afer'o'n! Ne konsider'ant'e, ke la mov'ad'o pov'us est'i komunik'at'a al iu ajn objekt'o, oni daŭr'ig'ad'is plu la eksperiment'o'j'n per la tabl'o'j, sen'dub'e pro tio, ĉar tiu ĉi mebl'o est'as la plej oportun'a, kaj ĉar oni pli natur'e sid'as ĉirkaŭ tabl'o ol ĉirkaŭ ali'a mebl'o. Nu, la super'a'j hom'o'j est'as kelk'a'foj'e tiel infan'ec'a'j, ke ne est'us ne'ebl'e, ke cert'a'j eminent'a'j spirit'o'j opini'is ne'dign'e okup'iĝ'i pri tio, kio'n oni inter'konsent'is nom'i la danc'o de la tabl'o'j. Est'as probabl'e, ke, se la fenomen'o, rimark'it'a de Galvan'i, est'us rimark'it'a de ne'kler'a'j hom'o'j kaj ricev'us burlesk'a'n nom'o'n, ĝi ankoraŭ mal'ŝat'ind'e kuŝ'us apud la magi'a verg'et'o. Efektiv'e, kiu scienc'ul'o ne opini'us, ke li mal'alt'iĝ'us de si'a piedestal'o, se li okup'iĝ'us pri la danc'o de la ran'o'j?

Tamen kelk'a'j person'o'j, tiel modest'a'j, ke ili konsent'is, ke la Natur'o ebl'e ankoraŭ ne el'dir'is si'a'n last'a'n vort'o'n pri la afer'o, dezir'is vid'i, por mal'ŝarĝ'o de la konscienc'o; sed okaz'is, ke la fenomen'o ne ĉiam respond'ad'is al ili'a esper'o; kaj,ĉar ĝi ne okaz'is konstant'e laŭ ili'a vol'o kaj en ili'a manier'o de eksperiment'ad'o, tial ili konklud'is mal'konfirm'e. Spit'e al ili'a juĝ'o'decid'o, la tabl'o'j ne ĉes'as turn'iĝ'ad'i, kaj ni pov'as dir'i kiel Galile'o: ili tamen si'n mov'as! Ni dir'os pli'e: “la fakt'o'j mult'iĝ'is en tia manier'o, ke ili hodiaŭ jam hav'as si'a'j'n rajt'o'j'n, kaj la tut'a demand'o tem'as nur pri tio, ke oni trov'u pri ili ia'n raci'a'n klar'ig'o'n.”

Ĉu oni pov'as io'n konklud'i kontraŭ'a'n al la real'ec'o de iu fenomen'o el tio, ke ĝi ne okaz'as en ĉiam sam'a manier'o, laŭ la vol'o kaj la postul'o'j de observ'ant'o? Ĉu la elektr'a'j kaj la kemi'a'j fenomen'o'j ne konform'iĝ'as al difin'it'a'j kondiĉ'o'j?

Ĉu do ni ili'n ne'u, ĉar ili ne far'iĝ'as ekster tiu'j kondiĉ'o'j? Ĉu est'as do io mir'ig'a, ke la mov'ad'o de la objekt'o'j, far'e de l’ hom'a fluid'aĵ'o, postul'as ankaŭ difin'it'a'j'n kondiĉ'o'j'n? kaj ke tiu fenomen'o ne okaz'as tiam, kiam la eksperiment'ant'o, el si'a vid'punkt'o, vol'as ĝi'n efektiv'ig'i laŭ si'a kapric'o aŭ sub'met'i ĝi'n al la leĝ'o'j de l’ kon'at'a'j fenomen'o'j, ne konsider'ant'e, ke, pri nov'a'j fakt'o'j, pov'as kaj dev'as ekzist'i nov'a'j leĝ'o'j? Nu, por ek'kon'i tiu'j'n leĝ'o'j'n, oni bezon'as stud'ad'i la kondiĉ'o'j'n, en kiu'j la fakt'o'j efektiv'iĝ'as, kaj tiu stud'ad'o ne pov'as est'i far'at'a ali'e, ol per zorg'a, persist'a, oft'e long'eg'a observ'ad'o.

Sed, kontraŭ'dir'as kelk'a'j person'o'j, oft'e kuŝ'as en tio evident'a fripon'aĵ'o. Ni unu'e demand'as, ĉu ili est'as cert'a'j pri fripon'aĵ'o'j; ĉu ili ne pren'is por fripon'aĵ'o'j efik'o'j'n, kiu'j'n ili ne kapabl'is klar'ig'i al si, tiel sam'e, kiel kamp'ul'o pren'is por lert'a iluzi'ist'o kler'a'n fizik'ist'o'n, kiu farad'is si'a'j'n eksperiment'o'j'n. Eĉ se oni konsent'as, ke ia iluzi'o ja kelk'a'foj'e okaz'is, ĉu tio est'us do motiv'o por ne'ad'o de la fakt'o? Ĉu ni ne'u la Fizik'o'n, ĉar kelk'a'j iluzi'ist'o'j si'n pretend'e titol'as fizik'ist'o'j?

Oni dev'as ĉiam konsider'i la karakter'o'n de l’ person'o'j kaj la interes'o'n, kiu'n ili hav'us, tromp'i. Ĉu tio est'us nur'a ŝerc'o?

Oni pov'as ja amuz'iĝ'i dum moment'o; sed long'e'daŭr'a ŝerc'o est'us tiel ted'a por la tromp'ant'o kiel por la tromp'at'o. Ceter'e, en tiu ŝerc'tromp'o, dis'vast'iĝ'ant'a de unu al la ali'a rand'o de la mond'o kaj praktik'at'a de plej serioz'a'j, dign'a'j kaj kler'a'j hom'o'j, est'us ja io tiel ekster'ordinar'a kiel la fenomen'o mem.

IV

Se la fenomen'o'j, pri kiu'j ni okup'as ni'n, lim'ig'us si'n al la mov'ad'o de objekt'o'j, ili rest'us, kiel ni dir'is, sur la kamp'o de la fizik'a'j scienc'o'j; sed tio ne okaz'is; est'is destin'it'e, ke ili konduk'u ni'n sur la voj'o'n de strang'a'j fakt'o'j. Per ni ne sci'as kies iniciat'o, oni kred'is, ke oni el'trov'is, ke la impuls'o don'at'a al la objekt'o'j ne est'is nur'a efik'o de ia mekanik'a, blind'a fort'o, sed ke, en tiu mov'ad'o, evident'iĝ'is la en'miks'iĝ'o de ia inteligent'a kaŭz'o.

De la moment'o, kiam ĉi tiu voj'o est'is mal'ferm'it'a, oni ek'hav'is tut'e nov'a'n kamp'o'n por observ'ad'o; lev'iĝ'is la vual'o, kiu kaŝ'is al ni mult'a'j'n mister'o'j'n. Ĉu, efektiv'e, ekzist'as ia inteligent'a potenc'o? Jen la demand'o. Se tia potenc'o ekzist'as, kio ĝi est'as, kia ĝi'a natur'o, kiu ĝi'a origin'o? Ĉu ĝi est'as super la hom'ar'o? Jen ali'a'j demand'o'j, de'ven'ant'a'j de la unu'a.

La unu'a'j inteligent'a'j manifest'aĵ'o'j okaz'is per'e de tabl'o'j, kiu'j si'n klin'ad'is kaj frap'ad'is cert'a'n nombr'o'n da foj'o'j per unu el si'a'j pied'o'j, kaj kiu'j tiel respond'ad'is jes aŭ ne, laŭ inter'konsent'o, al la far'it'a'j demand'o'j. Ĝis ĉi tiu punkt'o, neni'o nepr'e konvink'us la skeptik'ul'o'j'n, ĉar oni pov'us tie supoz'i ia'n efik'o'n de hazard'o. Post'e, oni ricev'is pli long'a'j'n respond'o'j'n, per la liter'o'j de la alfabet'o: la mebl'o far'is difin'it'a'n nombr'o'n da frap'o'j, rilat'a'n al la numer'o de ĉiu liter'o de la alfabet'o, kaj tiel est'is format'a'j vort'o'j kaj fraz'o'j, respond'ant'a'j al la far'it'a'j demand'o'j. La ĝust'ec'o de la respond'o'j kaj ili'a inter'rilat'ec'o kun la demand'o'j kaŭz'is mir'eg'o'n. Demand'it'e pri li'a natur'o, la mister'a est'ul'o, kiu tiel respond'ad'is, deklar'is, ke li est'as Spirit'o aŭ Geni'o; li el'dir'is si'a'n nom'o'n kaj don'is plur'a'j'n inform'o'j'n pri si'a person'o. Ĉi tiu cirkonstanc'o est'as tre grav'a. Neni'u ek'pens'is pri la Spirit'o'j por klar'ig'i la fenomen'o'n; ĉi tiu mem mal'kaŝ'is si'a'n kaŭz'o'n. Oft'e, en la ekzakt'a'j scienc'o'j, oni el'pens'as hipotez'o'j'n por ek'hav'i baz'o'n por si'a rezon'ad'o; sed tia ne est'as la nun'a okaz'o.

Tia proced'o por korespond'ad'o est'is long'e'daŭr'a kaj mal'oportun'a. La Spirit'o — kaj tio est'as ankaŭ not'ind'a fakt'o — indik'is ali'a'n rimed'o'n. Unu el tiu'j ne'vid'ebl'a'j est'ul'o'j konsil'is la al'met'o'n de krajon'o al korb'o aŭ ali'a objekt'o. Tiu korb'o, star'ant'a sur paper'foli'o, est'as ek'mov'at'a de tiu sam'a mister'a potenc'o, kiu balanc'as la tabl'o'j'n; sed, anstataŭ simpl'a regul'a mov'ad'o, la krajon'o far'as per si mem liter'o'j'n, kiu'j form'as vort'o'j'n, fraz'o'j'n kaj tut'a'j'n parol'ad'o'j'n de mult'e da paĝ'o'j, tem'ant'a'j'n pri la plej alt'a'j demand'o'j pri filozofi'o, moral'o, metafizik'o, psikologi'o ktp; kaj tiel rapid'e, kiel se oni skrib'us per la man'o.

Tiu konsil'o est'is don'it'a sam'temp'e en Amerik'o, en Franc'land'o kaj en plur'a'j ali'a'j land'o'j. Jen la vort'o'j, per kiu'j ĝi est'is don'it'a en Pariz'o, la 10-an de Juni'o 1853, al unu el la plej fervor'a'j adept'o'j de la doktrin'o, jam de long'e, ek'de 1849, si'n okup'int'a pri la al'vok'ad'o de la Spirit'o'j: “Al'port'u el la apud'a ĉambr'o korb'et'o'n; lig'u al ĝi krajon'o'n; met'u ĉi tiu'n sur la paper'o'n kaj, sur la rand'o'n de l’ korb'et'o, vi'a'j'n fingr'o'j'n”. Post kelk'a'j moment'o'j, la korb'o ek'mov'iĝ'is, kaj la krajon'o tre leg'ebl'e skrib'is jen'a'n fraz'o'n: “Mi absolut'e mal'permes'as al vi komunik'i al iu ajn, kio'n mi ĵus dir'is; la ven'ont'a'n foj'o'n, kiam mi skrib'os, mi skrib'os pli bon'e”.

Ĉar la objekt'o, al kiu oni adapt'as krajon'o'n, est'as nur'a il'o, tial ĝi'a natur'o kaj form'o tut'e ne grav'as; oni serĉ'is ĝi'a'n plej oportun'a'n pozici'o'n; fakt'e, mult'a'j hom'o'j uz'as por tio tabul'et'o'n.

La korb'et'o, aŭ la tabul'et'o, pov'as est'i ek'mov'at'a nur sub la influ'o de person'o'j, por tio dot'it'a'j per special'a kapabl'o kaj nom'at'a'j medium'o'j, tio est'as, rimed'o'j aŭ per'ant'o'j inter la Spirit'o'j kaj la hom'o'j. La kondiĉ'o'j, hav'ig'ant'a'j tia'n kapabl'o'n, de'pend'as de kaŭz'o'j sam'temp'e moral'a'j kaj fizik'a'j, ankoraŭ ne'perfekt'e kon'at'a'j; ĉar ekzist'as medium'o'j jun'a'j kaj mal'jun'a'j, vir'o'j aŭ vir'in'o'j, kun ĉi'a'j grad'o'j da intelekt'a dis'volv'iĝ'o. Ceter'e, tiu kapabl'o kresk'as per ekzerc'ad'o.

V

Post'e oni konstat'is, ke la korb'o, aŭ la tabul'et'o, est'is nur'a al'pend'aĵ'o de la man'o kaj ke la medium'o, pren'ant'e mem la krajon'o'n, skrib'is laŭ ne'vol'a, kvazaŭ febr'a impuls'o.

Per ĉi tiu rimed'o, la komunik'aĵ'o'j far'iĝ'is pli rapid'e, pli facil'e kaj pli komplet'e; ĉi tiu est'as la hodiaŭ plej ĝeneral'a proced'o, des pli, ĉar la nombr'o da person'o'j dot'it'a'j per tia kapabl'o est'as grand'eg'a kaj pli'iĝ'as ĉiu'tag'e. La spert'o, fin'e, kon'ig'is ali'a'j'n form'o'j'n de tiu kapabl'o, kaj oni ek'sci'is, ke la komunik'aĵ'o'j pov'as ankaŭ okaz'i per la parol'o, aŭd'ad'o, vid'ad'o, palp'ad'o k.a., kaj eĉ per rekt'a skrib'ad'o de la Spirit'o'j, tio est'as, sen ia help'o de la man'o de l’ medium'o, aŭ de krajon'o.

Post tiu konstat'o, rest'is esplor'i esenc'a'n punkt'o'n, nom'e la rol'o'n de la medium'o ĉe la respond'o'j kaj la part'o'n, kiu'n li tie pov'as pren'i mekanik'e kaj moral'e. Du ĉef'a'j cirkonstanc'o'j, kiu'j'n ne dev'us preter'las'i atent'em'a observ'ant'o, pov'as solv'i la demand'o'n. La unu'a est'as la manier'o, kiel la korb'o si'n mov'as sub la influ'o de l’ medium'o, ĉe la nur'a kontakt'o de li'a'j fingr'o'j kun ĝi'a rand'o; la ekzamen'o pruv'as la ne'ebl'ec'o'n de ia ajn direkt'ad'o. Tiu ne'ebl'ec'o est'as pli evident'a, kiam du aŭ tri person'o'j apog'as kun'e la man'o'j'n sur la korb'o; est'us neces'a ver'e ekster'ordinar'a akord'o de mov'o'j, kaj, krom tio, absolut'a ident'ec'o de pens'o'j, por ke tiu'j person'o'j pov'u don'i sam'a'n respond'o'n al la far'it'a demand'o. Ali'a fakt'o, ne mal'pli strang'a, kresk'ig'as la embaras'o'n, nom'e la radikal'a modif'o de skrib'karakter'o, laŭ la si'n manifest'ant'a Spirit'o; kaj ĉiu'foj'e, kiam iu Spirit'o re'ven'as, li'a skrib'karakter'o re'far'iĝ'as (3) . La medium'o dev'us do ekzerc'iĝ'i en la ŝanĝ'o de si'a skrib'karakter'o en dek'o'j da manier'o'j kaj, precip'e, bon'e memor'i tiu'n, kiu aparten'as al tiu aŭ tiu ali'a Sp irit'o.

La du'a cirkonstanc'o rezult'as de la natur'o mem de la respond'o'j: ili plej oft'e, precip'e tiam, kiam tem'as pri abstrakt'a'j aŭ scienc'a'j afer'o'j, star'as okul'frap'e super la kon'o'j kaj, kelk'a'foj'e, trans la intelekt'a'j lim'o'j de la medium'o; ceter'e, ĉi tiu ordinar'e hav'as nenia'n konsci'o'n pri tio, kio'n li skrib'as sub tiu influ'o. Tre oft'e li ja ne aŭd'as aŭ ne kompren'as la prezent'it'a'n demand'o'n, ĉar tiu ĉi pov'as est'i far'at'a en lingv'o fremd'a al li, aŭ eĉ mens'e, kaj la respond'o pov'as est'i don'at'a en tiu idiom'o mem. Fin'e, oft'e okaz'as, ke la korb'o skrib'as propr'a'mov'e, sen antaŭ'a demand'o, pri ia ajn kaj tut'e ne'atend'it'a afer'o.

Ĉe iu'j okaz'o'j, tiu'j respond'o'j est'as tiel saĝ'a'j, profund'a'j kaj traf'a'j; ili el'montr'as tiel alt'a'j'n, tiel super'bel'a'j'n pens'o'j'n, ke ili ne pov'as el'ven'i krom el iu super'a intelekt'o, stamp'o de la plej pur'a moral'ec'o; ali'a'j'n foj'o'j'n, ili est'as tiel sen'pri'pens'a'j, tiel frivol'a'j kaj ja tiel trivial'a'j, ke la raci'o rifuz'as kred'i, ke ili pov'as ven'i de tiu sam'a font'o. Tiu divers'ec'o de esprim'o'manier'o'j pov'as est'i klar'ig'it'a nur per la mal'sam'ec'o de la si'n manifest'ant'a'j intelekt'o'j. Ĉu tiu'j intelekt'o'j

(3) Prav'e aŭ mal'prav'e, sed pro oportun'ec'o, mi elekt'is la pronom'o'n li por la est'ul'o, ceter'e sen seks'a, nom'at'a Spirit'o, kiel oni ĝi'n uz'as por hom'o. — La Trad .

trov'iĝ'as en la hom'ar'o aŭ ekster la hom'ar'o? Jen la tem'a punkt'o, kies komplet'a klar'ig'o est'as trov'at'a en ĉi tiu verk'o, tia, kia ĝi'n don'is la Spirit'o'j mem.

Jen do evident'a'j efik'o'j, kiu'j okaz'as ekster la kutim'a rond'o de ni'a observ'ad'o; kiu'j far'iĝ'as ne mister'e, sed en hel'a tag'lum'o; kiu'j pov'as est'i konstat'at'a'j de ĉiu person'o; kiu'j ne est'as privilegi'o de unu sol'a individu'o, sed kiu'j'n mil'o'j da hom'o'j re'far'as laŭ'vol'e, ĉiu'tag'e. Tiu'j efik'o'j hav'as nepr'e ia'n kaŭz'o'n, kaj, ĉar ili montr'as la ag'o'n de iu intelekt'o kaj de iu vol'o, ili tial star'as ekster la pur'e fizik'a sfer'o.

Plur'a'j teori'o'j est'as el'pens'it'a'j pri ĉi tiu tem'o: ni ili'n baldaŭ ekzamen'os kaj vid'os, ĉu ili klar'ig'as ĉiu'j'n ĉi'rilat'a'j'n fakt'o'j'n. Ni dum'e konsent'u la ekzist'o'n de est'ul'o'j ali'a'j ol la hom'o'j, ĉar tia est'as la klar'ig'o don'at'a de la manifest'iĝ'ant'o'j; kaj ni vid'u, kio'n ili dir'as al ni.

VI

La est'ul'o'j, si'n komunik'ant'a'j kun ni, nom'as si'n mem, kiel ni jam dir'is, Spirit'o'j aŭ Geni'o'j, kaj deklar'is, ke ili — almenaŭ kelk'a'j — aparten'is al hom'o'j viv'int'a'j sur la Ter'o.

Ili form'as la spirit'a'n mond'o'n, kiel ni la korp'a'n dum ni'a sur'ter'a viv'o.

Por pli facil'e respond'i kelk'a'j'n kontraŭ'dir'o'j'n, ni resum'os ĉi tie, per mal'mult'a'j vort'o'j, la plej relief'a'j'n punkt'o'j'n de la doktrin'o, kiu'n ili instru'is al ni.

“Di'o est'as etern'a, ne'ŝanĝ'em'a, ne'materi'a, unik'a, ĉio'pov'a, super'eg'e just'a kaj bon'a.

“Li kre'is la univers'o'n, kiu ampleks'as ĉiu'j'n anim'it'a'j'n kaj ne'anim'it'a'j'n, materi'a'j'n kaj ne'materi'a'j'n est'aĵ'o'j'n.

“La materi'a'j est'aĵ'o'j konsist'ig'as la vid'ebl'a'n aŭ korp'a'n mond'o'n; kaj la ne'materi'a'j la ne'vid'ebl'a'n aŭ spirit'a'n, tio est'as la mond'o'n de la Spirit'o'j.

“La spirit'a mond'o est'as la mond'o normal'a, primitiv'a, etern'a, antaŭ'ekzist'ant'a kaj post'viv'ant'a ĉio'n.

“La korp'a mond'o est'as nur akcesor'a, kaj pov'us ĉes'i ekzist'i aŭ est'i neniam ekzist'int'a, sen ia modif'o de la esenc'o mem de la spirit'a mond'o.

“La Spirit'o'j por kelk'a temp'o port'as pere'em'a'n materi'a'n en'volv'aĵ'o'n, kies detru'o, ĉe la mort'o, re'liber'ig'as ili'n.

“El inter la divers'a'j spec'o'j de korp'a'j est'aĵ'o'j, Di'o destin'is la hom'a'n super'spec'o'n por la en'karn'iĝ'o de la Spirit'o'j ating'int'a'j iom'a'n evolu'o'grad'o'n; tio hav'ig'as al la hom'ar'o moral'a'n kaj intelekt'a'n pozici'o'n super ĉiu'j ceter'a'j spec'o'j.

“La anim'o est'as en'karn'iĝ'int'a Spirit'o, kies en'volv'aĵ'o est'as la korp'o.

“Est'as en la hom'o tri part'o'j: 1-a, la korp'o aŭ materi'a est'aĵ'o, analog'a je tiu de la best'o'j kaj anim'it'a de la sam'a viv'o'princip'o; 2-a, la anim'o aŭ ne'materi'a est'aĵ'o, Spirit'o en'karn'iĝ'int'a en la korp'o'n; 3-a, la lig'il'o, al'ten'ant'a la anim'o'n al la korp'o, la mez'a princip'o inter la materi'o kaj la Spirit'o.

“La hom'o hav'as do du natur'o'j'n: pro si'a korp'o, li est'as sam'natur'a kiel la best'o'j, kies instinkt'o'j'n li posed'as; pro si'a anim'o, li est'as sam'natur'a kiel la Spirit'o'j.

“La lig'il'o aŭ perispirit'o, kiu ten'as la Spirit'o'n ĉe la korp'o, est'as kvazaŭ'a du'on'materi'a en'volv'aĵ'o. La mort'o est'as la el'detru'o de la mal'pli delikat'a teg'il'o; la Spirit'o konserv'as la du'a'n, kiu est'as por li eter'a korp'o kaj kiu'n, en si'a ordinar'a stat'o, ni ne vid'as, sed kiu pov'as okaz'e far'iĝ'i vid'ebl'a, eĉ tuŝ'ebl'a, kiel ĉe la fenomen'o'j nom'at'a'j aper'aĵ'o'j.

“La Spirit'o ne est'as do ia abstrakt'a, ne'difin'it'a est'aĵ'o, kiu'n oni pov'us akcept'i nur per la pens'o, sed est'aĵ'o real'a, difin'it'a kaj, kelk'a'foj'e, percept'ebl'a per la vid'a, aŭd'a kaj palp'a sent'um'o'j.

“La Spirit'o'j aparten'as al divers'a'j klas'o'j kaj est'as egal'a'j nek pri pov'o, pri inteligent'ec'o, pri saĝ'o, nek pri moral'ec'o.

Tiu'j unu'a'klas'a'j est'as super'a'j Spirit'o'j, disting'iĝ'ant'a'j de la ceter'a'j pro si'a'j perfekt'ec'o, kon'o'j, proksim'ec'o al Di'o, pur'ec'o de sent'o'j kaj am'o al bon'o: ili est'as la anĝel'o'j aŭ pur'a'j Spirit'o'j. La ceter'a'j klas'o'j pli kaj pli mal'proksim'iĝ'as de tiu perfekt'ec'o; tiu'j, aparten'ant'a'j al la mal'super'a'j grad'o'j, est'as inklin'a'j al la pli'mult'o de ni'a'j pasi'o'j: mal'am'o, envi'o, ĵaluz'o, fier'o k.a.; ili plezur'as ĉe la mal'bon'o. Kelk'a'j Spirit'o'j est'as nek tre bon'a'j, nek tre mal'bon'a'j; ili est'as pli mal'ord'ig'em'a'j kaj turment'em'a'j ol malic'a'j, kaj tial ili'a'j disting'il'o'j est'as petol'ad'o kaj sen'logik'ec'o: ili est'as la amuz'iĝ'em'a'j aŭ frivol'a'j Spirit'o'j.

“La Spirit'o'j ne etern'e aparten'as al sam'a ord'o. Ĉiu'j progres'as, tra'pas'ant'e la divers'a'j'n grad'o'j'n de la spirit'a hierarki'o. Tiu progres'o far'iĝ'as per en'karn'iĝ'ad'o, kiu est'as ordon'at'a al unu'j kiel pun'o kaj al ali'a'j kiel misi'o. La materi'a viv'o est'as prov'o, kiu'n ili dev'as far'i mult'e da foj'o'j, ĝis ili ating'os la absolut'a'n perfekt'ec'o'n; ĝi est'as kvazaŭ'a fand'il'o aŭ rafin'ej'o, el kiu ili el'ir'as pli aŭ mal'pli pur'ig'it'a'j.

“For'las'int'e la korp'o'n, la anim'o re'ven'as al la mond'o de la Spirit'o'j, el kie ĝi el'ir'is, kaj, post pli aŭ mal'pli long'a temp'o, kiu'n ĝi tra'viv'as kiel vag'ant'a Spirit'o, ĝi re'komenc'as nov'a'n materi'a'n ekzist'ad'o'n. (*) “Ĉar la Spirit'o dev'as ricev'i mult'e da en'karn'iĝ'o'j, tial sekv'as, ke ni ĉiu'j hav'is jam mult'e da ekzist'ad'o'j kaj dev'os hav'i ankoraŭ ali'a'j'n, pli aŭ mal'pli perfekt'ig'it'a'j'n, ĉu sur la Ter'o, ĉu en ali'a'j mond'o'j.

“La en'karn'iĝ'o de la Spirit'o'j far'iĝ'as ĉiam en la hom'a'n gent'o'n; est'us erar'o kred'i, ke la anim'o aŭ Spirit'o pov'as en'karn'iĝ'i en la korp'o'n de best'o.

“La plur'a'j en'korp'a'j ekzist'ad'o'j de la Spirit'o ir'ig'as ĉi tiu'n ĉiam antaŭ'e'n, neniam post'e'n; sed la rapid'ec'o de l’ progres'o de'pend'as de ni'a'j klopod'o'j por la perfekt'ec'o.

“La kvalit'o'j de la anim'o est'as tiu'j de la en'karn'iĝ'int'a Spirit'o, tio est'as: virt'a hom'o est'as en'karn'iĝ'int'a bon'a Spirit'o; malic'a hom'o est'as en'karn'iĝ'int'a mal'pur'a Spirit'o.

“La anim'o jam hav'is si'a'n individu'ec'o'n antaŭ ol en'karn'iĝ'i kaj konserv'as ĝi'n post si'a dis'iĝ'o for de la korp'o.

“Ĉe si'a re'ven'o en la mond'o'n de la Spirit'o'j, la anim'o tie renkont'iĝ'as kun ĉiu'j, kiu'j'n ĝi kon'is sur la Ter'o, kaj ĉiu'j ĝi'a'j ekzist'ad'o'j bild'iĝ'as antaŭ ĝi per la re'memor'o pri la bon'o kaj mal'bon'o, kiu'j'n ĝi far'is.

“La en'karn'iĝ'int'a Spirit'o viv'as sub la influ'o de la materi'o; la hom'o, kiu venk'as tiu'n influ'o'n per alt'ig'o kaj pur'ig'o de si'a anim'o, proksim'iĝ'as al la bon'a'j Spirit'o'j, kun kiu'j li iam est'os. Sed, kiu, opini'ant'e pli grav'a la hom'a'n natur'o'n, las'as si'n reg'i de mal'nobl'a'j pasi'o'j kaj ig'as konsist'i ĉiu'j'n si'a'j'n ĝoj'o'j'n en la kontent'ig'o de trivial'a'j apetit'o'j, tiu al'iĝ'as al la mal'pur'a'j Spirit'o'j.

“La en'karn'iĝ'int'a'j Spirit'o'j loĝ'as la plur'a'j'n glob'o'j'n de la univers'o; tiu'j ne-en'karn'iĝ'int'a'j aŭ vag'ant'a'j okup'as neniu'n

(*) Inter ĉi tiu doktrin'o pri re'en'karn'iĝ'ad'o kaj tiu pri metempsikoz'o, kiel akcept'as iu'j sekt'o'j, est'as karakteriz'a diferenc'o, kiu est'os baldaŭ klar'ig'it'a en ĉi tiu verk'o.

difin'it'a'n, lim'ig'it'a'n region'o'n; ili est'as ĉie en la spac'o kaj ĉe ni'a flank'o, ili vid'as kaj tuŝ'as ni'n ĉiu'moment'e; ili est'as tut'a ne'vid'ebl'a hom'amas'o, si'n mov'ant'a ĉirkaŭ ni.

“La Spirit'o'j hav'as sur la moral'a, eĉ sur la fizik'a mond'o, sen'ĉes'a'n influ'o'n; ili ag'as sur la materi'o'n kaj la pens'o'n, kaj est'as unu el la potenc'o'j de la Natur'o, kaŭz'o efik'a de grand'a nombr'o da ĝis antaŭ ne'long'e ne klar'ig'it'a'j, aŭ apenaŭ klar'ig'it'a'j, fenomen'o'j, kiu'j'n nur Spirit'ism'o raci'e interpret'as.

“La rilat'o'j inter la Spirit'o'j kaj la hom'o'j est'as kontinu'a'j.

La bon'a'j Spirit'o'j admon'as ni'n al bon'o, kuraĝ'ig'as ni'n ĉe la prov'o'j de la viv'o kaj help'as ni'n el'ten'i ĉi tiu'j'n brav'e kaj rezignaci'e; la mal'bon'a'j pel'as ni'n en mal'bon'o'n: est'as por ili plezur'o vid'i ni'n fal'i kaj ident'iĝ'i kun ili.

“La komunik'iĝ'o'j de la Spirit'o'j kun la hom'o'j est'as kaŝ'it'a'j aŭ mal'kaŝ'a'j. La unu'a'j far'iĝ'as per la bon'a aŭ mal'bon'a influ'o, kiu'j'n ni preter'konsci'e ricev'as de la Spirit'o'j; en ĉi tiu okaz'o, ni'a sagac'ec'o dev'as disting'i bon'a'j'n de mal'bon'a'j inspir'o'j. La mal'kaŝ'a'j komunik'iĝ'o'j est'as tiu'j far'at'a'j per skrib'ad'o, per parol'o aŭ per ali'a'j material'a'j rimed'o'j, plej oft'e help'e de medium'o'j, kiu'j serv'as kiel il'o'j ĉe tiu'j manifest'iĝ'o'j.

“La Spirit'o'j si'n manifest'as propr'a'vol'e aŭ per el'vok'o.

Oni pov'as el'vok'i ĉi'a'j'n Spirit'o'j'n: tiu'j'n, kiu'j anim'is sen'fam'a'j'n hom'o'j'n, sam'e kiel tiu'j'n de plej kler'a'j person'o'j, kiu ajn est'is la epok'o, kiam ili viv'is; tiu'j'n de ni'a'j parenc'o'j, amik'o'j aŭ mal'amik'o'j, kaj de ili ricev'i, per skrib'it'a'j aŭ parol'a'j komunik'aĵ'o'j, konsil'o'j'n, inform'o'j'n pri ili'a trans'tomb'a situaci'o, ili'a'j'n pens'o'j'n pri ni, kaj ankaŭ la kon'ig'o'j'n, kiu'j'n est'as al ili permes'it'e far'i al ni.

“La Spirit'o'j'n al'tir'as ili'a simpati'o por la moral'a karakter'o de la rond'o ili'n vok'ant'a; la Super'a'j sent'as plezur'o'n en la serioz'a'j kun'sid'o'j, kie reg'as am'o al bon'o kaj sincer'a dezir'o por instru'iĝ'o kaj pli'bon'iĝ'o. Ili'a ĉe'est'ad'o for'pel'as la mal'super'a'j'n Spirit'o'j'n; ĉi tiu'j, kontraŭ'e, trov'as liber'a'n en'ir'o'n kaj ag'as sen ia embaras'o ĉe person'o'j frivol'a'j aŭ instig'at'a'j nur de sci'vol'o, kaj ĉie, kie reg'as mal'nobl'a'j instinkt'o'j. Anstataŭ bon'a'j konsil'o'j kaj util'a'j instru'o'j, ni nenio'n dev'as atend'i de ili krom bagatel'aĵ'o'j, mensog'o'j, trivial'a'j sprit'aĵ'o'j aŭ mistifik'o'j, ĉar, oft'e, ili al'pren'as respekt'ind'a'j'n nom'o'j'n, por pli bon'e konduk'i ni'n en erar'o'n.

“La disting'o inter la bon'a'j kaj la mal'bon'a'j Spirit'o'j est'as tre facil'a: la parol'o de la Super'a'j Spirit'o'j est'as ĉiam dign'a, nobl'a, stamp'it'a de plej alt'a moral'o kaj liber'a de ĉia trivial'a pasi'o; ili'a'j konsil'o'j spir'as plej pur'a'n saĝ'o'n kaj cel'as ĉiam ni'a'n perfekt'ig'o'n kaj la bon'o'n de la hom'ar'o.

“La parol'o de la mal'super'a'j Spirit'o'j est'as, kontraŭ'e, sen'konsekvenc'a, oft'e trivial'a, eĉ mal'delikat'a; kelk'a'foj'e ili dir'as io'n bon'a'n kaj ver'a'n, sed, plej oft'e, fals'aĵ'o'j'n kaj absurd'aĵ'o'j'n, pro malic'o aŭ ne'kler'ec'o; ili mok'tromp'as la kred'em'o'n kaj amuz'iĝ'as per la naiv'ec'o de si'a'j demand'ant'o'j, flat'ant'e ties vant'am'o'n, nutr'ant'e ties dezir'o'j'n per fals'a'j esper'o'j. Resum'e, la serioz'a'j komunik'aĵ'o'j, laŭ la tut'a signif'o de la vort'o, okaz'as nur en serioz'a'j rond'o'j, kie reg'as intim'a konsent'o pri pens'o'j kun cel'o al bon'o.

“La moral'o de l’ Super'a'j Spirit'o'j resum'e konsist'as, kiel tiu de la Krist'o, en la jen'a evangeli'a maksim'o: “Ĉi'o'n ajn do, kio'n vi dezir'as, ke la hom'o'j far'u al vi, vi ankaŭ far'u al ili” (4) ; tio est'as, far'i ĉiam bon'o'n, neniam mal'bon'o'n.

Ĉiu trov'as en ĉi tiu princip'o ĝeneral'a'n regul'o'n por kondut'o, ĉe si'a'j eĉ plej mal'grav'a'j ag'o'j.

“La Spirit'o'j instru'as al ni, ke ego'ism'o, mal'humil'ec'o, volupt'am'o est'as pasi'o'j, kiu'j proksim'ig'as ni'n al la best'a natur'o, far'ant'e ni'n sklav'o'j de la materi'o; ke hom'o, kiu, jam en ĉi tiu mond'o, si'n liber'ig'as de la materi'o, for'ĵet'ant'e de si la mond'um'a'j'n vant'aĵ'o'j'n kaj am'ant'e si'a'n proksim'ul'o'n, al'proksim'iĝ'as al la spirit'a natur'o; ke ĉiu el ni dev'as est'i util'a, laŭ la kapabl'o'j kaj rimed'o'j, kiu'j'n Di'o dispon'ig'is al ni por ni'n el'prov'i; ke la fort'a kaj mult'pov'a ŝuld'as apog'o'n kaj protekt'o'n al la mal'fort'a, ĉar tiu, kiu mis'uz'as si'a'n fort'o'n kaj potenc'o'n por sub'prem'i si'a'n simil'ul'o'n, atenc'as la leĝ'o'n de Di'o. Ili instru'as, fin'e, ke en la mond'o de la Spirit'o'j, kie neni'o pov'as est'i kaŝ'it'a, hipokrit'ul'o est'os sen'mask'ig'it'a kaj ĉiu'j li'a'j mal'nobl'aĵ'o'j est'os mal'kovr'it'a'j; ke la ne'evit'ebl'a kaj ĉiu'moment'a ĉe'est'o de tiu'j, kiu'j'n ni mal'util'is,

(4) Mate'o, ĉap. 7, par. 12: el “La Nov'a Testament'o de N.S. kaj S. Jesu'o Krist'o”, eld.1926, de la Brit'a kaj Ali'land'a Bibli'a Societ'o (Lon don'o). — La Aŭtor'o cit'as nur part'o'n de la paragraf'o. La tut'o est'as: “Ĉi'o'n ajn do, kio'n vi dezir'as, ke la hom'o'j far'u al vi, vi ankaŭ far'u al ili; ĉar ĉi tio est'as la leĝ'o kaj la profet'o'j”. — La Trad.

est'as unu el la pun'o'j al ni difin'it'a'j; ke de la super'ec'o aŭ mal'super'ec'o de la Spirit'o'j de'pend'as ĝu'o'j kaj sufer'o'j ne'kon'at'a'j de ni sur la Ter'o.

“Sed ili ankaŭ dir'as al ni, ke ne ekzist'as ne'ripar'ebl'a'j erar'o'j: ĉia erar'o pov'as est'i esting'it'a per kompens'a pun'o.

La hom'o trov'as por tio rimed'o'j'n en si'a'j plur'a'j ekzist'ad'o'j, kiu'j ebl'ig'as al li antaŭ'e'n'ir'i sur la voj'o de la progres'o, laŭ si'a dezir'o kaj pen'o'j, ĝis la perfekt'ec'o — li'a fin'a lim'ŝton'o.”

Jen la resum'o de la spirit'ism'a doktrin'o, laŭ instru'o de la Super'a'j Spirit'o'j. Ni vid'u nun la argument'o'j'n prezent'at'a'j'n kontraŭ ĝi.

VI'I

Por mult'a'j hom'o'j, la kontraŭ'star'o de la korporaci'o'j de scienc'ul'o'j est'as — se ne pruv'o — almenaŭ pez'a konjekt'o mal'favor'a al la koncern'at'a afer'o. Ni ne trov'iĝ'as inter tiu'j, kiu'j indign'e kri'as kontraŭ la scienc'ul'o'j, ĉar ni ne vol'as, ke oni dir'u, ke ni don'as al ili la huf'o'bat'o'n de la azen'o; mal'e, ni ili'n alt'e estim'as kaj sent'us grand'a'n honor'o'n sid'ant'e en ili'a rond'o; sed ili'a opini'o ne pov'us, en ĉi'a'j cirkonstanc'o'j, est'i ne'apelaci'ebl'a juĝ'o.

De la moment'o, kiam la scienc'ul'ar'o flank'e las'as la material'a'n observ'ad'o'n de la fakt'o'j, kiu'j'n tem'as klar'ig'i, la kamp'o est'as mal'ferm'it'a al konjekt'o'j; ĉiu al'port'as si'a'n sistem'et'o'n, kiu'n li nepr'e vol'as star'ig'i super la ceter'a'j kaj kiu'n li sub'ten'as obstin'e. Ĉu ni ne vid'as, ĉiu'tag'e, la plej mal'akord'ant'a'j'n opini'o'j'n altern'e plej vigl'e rekomend'at'a'j kaj for'ĵet'at'a'j, jen for'puŝ'at'a'j kiel absurd'a'j erar'o'j, jen proklam'at'a'j kiel ne'refut'ebl'a'j ver'aĵ'o'j? La fakt'o'j, jen la ver'a kriteri'o de ni'a'j juĝ'o'j, la ne're'bat'ebl'a argument'o; se fakt'o'j mank'as, dub'o est'as do la opini'o de saĝ'ul'o.

Pri tre kon'at'a'j afer'o'j la opini'o de la scienc'ul'o'j est'as, pro just'a motiv'o, fid'ind'a, ĉar ili ja sci'as pli mult'e kaj pli bon'e ol la vulgar'ul'ar'o; sed, koncern'e nov'a'j'n princip'o'j'n, ne'kon'at'a'j'n afer'o'j'n, ili'a vid'manier'o est'as ĉiam nur hipotez'a, ĉar ili ne est'as mal'pli influ'at'a'j de antaŭ'juĝ'o'j ol la ceter'a'j hom'o'j; mi ja dir'as, ke scienc'ul'o hav'as pli da antaŭ'juĝ'o'j ol iu ali'a hom'o, ĉar tut'e natur'a inklin'o ig'as li'n ĉio'n en'ferm'i en si'a fak'o; matematik'ist'o vid'as pruv'o'j'n nur en algebr'a demonstraci'o; kemi'ist'o ĉio'n atribu'as al la ag'ad'o de l’ element'o'j, ktp. Ĉiu hom'o, si'n dediĉ'ant'a al iu fak'o, lig'as al ĝi ĉiu'j'n si'a'j'n ide'o'j'n; ekster si'a kamp'o, li oft'e perd'as si'a'n ekvilibr'o'n, ĉar li vol'as ĉio'n trakt'i per sam'a prov'il'o: tio est'as rezultat'o de la hom'a mal'fort'ec'o. Volont'e kaj fid'plen'e mi konsult'us kemi'ist'o'n pri iu demand'o pri analiz'o, fizik'ist'o'n pri la pov'o de la elektr'o, mekanik'ist'o'n pri iu mov'a fort'o; sed ili permes'os al mi, sen ia ofend'o al la estim'o, kiu'n postul'as ili'a special'a sci'o, ke mi ne sam'e rigard'u ili'a'n ne'a'n opini'o'n pri Spirit'ism'o, opini'o'n, kiu valor'as ne pli ol tiu de arkitekt'o pri iu muzik'a demand'o.

La vulgar'a'j scienc'o'j kuŝ'as sur la propr'ec'o'j de la materi'o, kiu'n oni pov'as laŭ'vol'e eksperiment'i kaj manipul'i; la spirit'ism'a'j fenomen'o'j si'n baz'as sur la ag'ad'o de intelekt'a'j est'ul'o'j, posed'ant'a'j vol'o'n propr'a'n kaj ĉiu'moment'e montr'ant'a'j al ni, ke ili ne est'as sub'met'it'a'j al ni'a kapric'o.

La observ'o'j ne pov'as do est'i far'at'a'j en sam'a manier'o; ili postul'as special'a'j'n kondiĉ'o'j'n kaj ali'a'n de'ir'punkt'o'n; vol'i ili'n sub'ig'i al ni'a'j ordinar'a'j proced'o'j de esplor'ad'o est'as kre'i ne'ekzist'ant'a'j'n analogi'o'j'n. La ĝust'a'senc'a scienc'o est'as ne'kompetent'a, kiel scienc'o mem, pri la afer'o Spirit'ism'o: ĝi hav'as kun ĉi tiu nenio'n komun'a'n, kaj ĝi'a juĝ'o, ĉu favor'a aŭ kontraŭ'a, neniom pez'us. Spirit'ism'o est'as rezultat'o de person'a konvink'it'ec'o, kiu'n la kler'ul'o'j pov'as hav'i kiel tut'e simpl'a'j individu'o'j. Sed vol'i trans'don'i tiu'n demand'o'n al la scienc'o valor'us tiel sam'e,kiel komisi'i al kun'sid'ant'a'j fizik'ist'o'j aŭ astronom'o'j la decid'o'n pri la ekzist'o de la anim'o. Efektiv'e, Spirit'ism'o est'as en'ten'at'a en du koncept'o'j, nom'e: la ekzist'o de la anim'o kaj ties stat'o post la mort'o; nu, est'as super'mezur'e ne'logik'e pens'i, ke iu hom'o est'as nepr'e grand'a psikolog'o pro tio, ĉar li est'as alt'merit'a matematik'ist'o aŭ eminent'a anatomi'ist'o. Dis'sekc'ant'e la korp'o'n, la anatomi'ist'o serĉ'as la anim'o'n, kaj, ĉar li ne trov'as ĝi'n sub si'a sekc'il'o, kiel iu nerv'o, aŭ ĉar li ne vid'as ĝi'n el'vapor'iĝ'i, kiel iu gas'o, li tial konklud'as, ke ĝi ne ekzist'as, pro tio, ke li rigard'as el ekskluziv'e material'a vid'punkt'o: ĉu sekv'u de tio, ke li est'as prav'a, kontraŭ la universal'a opini'o? Tut'e ne. Oni vid'as do, ke Spirit'ism'o ne trov'iĝ'as en la sfer'o de kompetent'ec'o de la scienc'o.

Kiam la spirit'ism'a'j kred'o'j est'os vulgar'ig'it'a'j, kiam ili est'os ĝeneral'e akcept'it'a'j — en temp'o, kiu ne trov'iĝ'as tre mal'proksim'e, se ni rigard'as la rapid'ec'o'n, kun kiu ili dis'vast'iĝ'as —, okaz'os al ili tio sam'a, kio al ĉiu'j nov'a'j ide'o'j, komenc'e trov'int'a'j bar'o'j'n; la kler'ul'o'j kapitulac'os ĉe la evident'ec'o kaj ili'n re'kon'os sub la fort'o de la cirkonstanc'o'j.

Ĝis tiam, ne'ĝust'a'temp'e oni distr'us tiu'j'n hom'o'j'n de ili'a'j apart'a'j labor'o'j, por ili'n dev'ig'i trakt'i afer'o'j'n fremd'a'j'n al ili'a'j okup'o'j kaj program'o. Dum'e, tiu'j, kiu'j, sen antaŭ'a ĝis'fund'a stud'ad'o de la demand'o, si'n deklar'as kontraŭ ĝi kaj mok'as ĉiu'n, kiu opini'as mal'sam'e ol ili, forges'as, ke tio sam'a okaz'is al la pli'mult'o de la grand'a'j el'trov'o'j, kiu'j honor'ind'ig'as la hom'ar'o'n. Ili risk'as vid'i si'a'j'n nom'o'j'n plu'ig'i la list'o'n de la kler'a'j for'puŝ'ant'o'j de la nov'a'j ide'o'j kaj en'skrib'it'a'j ĉe tiu'j de la membr'o'j de la sci'o'plen'a akademi'o, kiu, en 1752, ricev'is per tondr'a rid'eg'ad'o la memuar'o'n de Frank'li'n pri la fulm'o'for'ig'il'o'j; efektiv'e, tiu'j sinjor'o'j ĝi'n opini'is ne'ind'a est'i met'it'a inter la komunik'aĵ'o'j'n al ili adres'at'a'j'n; aŭ ili est'us inter tiu'j akademi'an'o'j, kiu'j ig'is Franc'land'o'n perd'i la profit'o'n, kiu'n don'us al ĝi la iniciat'o de la vapor'navigaci'o, deklar'ant'e, ke la sistem'o de Fulton est'as ne'real'ig'ebl'a rev'o; kaj tamen tiu'j est'is demand'o'j, pri kiu'j ili est'is kompetent'a'j.

Se do tiu'j akademi'o'j, konsist'ant'a'j el la krem'o de la kler'ul'o'j en la mond'o, hav'is nenio'n krom sarkasm'o kaj mal'ŝat'o kontraŭ ide'o'j, kiu'j'n ili ne kompren'is, ide'o'j, kiu'j, post kelk'a'j jar'o'j, revoluci'ig'is la scienc'o'n, la mor'o'j'n kaj la industri'o'n, kial esper'i, ke afer'o fremd'a al ili'a'j kutim'a'j okup'o'j ricev'os pli da favor'o?

Tiu'j erar'o'j de kelk'a'j hom'o'j, kies memor'o'n tiu'j erar'o'j far'as ind'a je bedaŭr'o, ne pov'us ja sen'ig'i ili'n je la merit'o'j, kiu'j'n, pri ali'a'j afer'o'j, ni'a estim'o re'kon'as ĉe ili; sed, ĉu iu bezon'as ia'n oficial'a'n diplom'o'n, por hav'i natur'a'n saĝ'o'n, kaj ĉu, ekster la akademi'o'j, ekzist'as nur frenez'ul'o'j aŭ stult'ul'o'j?

Oni bon'vol'u ek'rigard'i, kiu'j est'as la adept'o'j de la spirit'ism'a doktrin'o; oni vid'u, ĉu inter ili est'as nur mal'kler'a'j hom'o'j kaj ĉu la grand'eg'a nombr'o da merit'a'j hom'o'j, si'n dediĉ'ant'a'j al ĝi, las'as, ke ĝi est'u mal'ŝat'e lok'it'a en la vic'o'n de la kred'o'j de naiv'a'j mal'jun'ul'in'o'j. La karakter'o kaj kler'ec'o de ĝi'a'j adept'o'j ind'as, ke oni dir'u: ĉar tia'j hom'o'j asert'as, tial en ĝi nepr'e est'as io real'a.

Ni ankoraŭ'foj'e dir'as: se la fakt'o'j, pri kiu'j ni okup'as ni'n, est'us nur'a mekanik'a mov'ad'o de la korp'o'j, la esplor'ad'o de la fizik'a kaŭz'o de tiu fenomen'o trov'iĝ'us do en la kamp'o mem de la scienc'o; sed, ĉar tem'as pri manifest'iĝ'o'j ekster la leĝ'o'j kon'at'a'j de la hom'ar'o, pri tio la material'a scienc'o est'as ne'kompetent'a, ĉar tiu fakt'o pov'as est'i klar'ig'it'a nek per algoritm'o'j, nek per la mekanik'a fort'o. Kiam si'n prezent'as tut'e nov'a fakt'o, ne aparten'ant'a al iu el la kon'at'a'j scienc'o'j, la scienc'ist'o, por ĝi'n stud'ad'i, dev'as flank'e las'i si'a'j'n kon'o'j'n kaj konfes'i, ke li hav'as en man'o'j demand'o'n tut'e nov'a'n, kiu ne pov'as est'i stud'at'a kun antaŭ'e pret'a ide'o.

La hom'o, kiu kred'as si'a'n prudent'o'n ne'erar'em'a, est'as tre proksim'a de erar'o; eĉ tiu'j, kiu'j hav'as plej fals'a'j'n ide'o'j'n, apog'as si'n sur si'a prudent'o, kaj ĝust'e pro tio ili for'puŝ'as ĉio'n, kio ŝajn'as al ili ne'ebl'a. Ĉiu'j, iam for'ĵet'int'a'j la mir'ind'a'j'n el'pens'aĵ'o'j'n, pro kiu'j hodiaŭ fier'as la hom'ar'o, serĉ'ad'is, por tio, help'o'n ĉe tiu juĝ'ist'o. Tiel okaz'as, ĉar tio, kio'n oni nom'as prudent'o, est'as oft'e neni'o ali'a ol mask'it'a fier'o; kaj kiu opini'as si'n ne'erar'em'a, tiu pav'as, kvazaŭ li est'us la egal'ul'o de Di'o. Ni do turn'as ni'n al la person'o'j, kiu'j, pli saĝ'a'j, ne dub'as pri tio, kio'n ili ankoraŭ ne vid'is, kaj kiu'j, juĝ'ant'e la est'ont'ec'o'n laŭ la pas'int'ec'o, ne kred'as, ke la hom'o jam al'ven'is al si'a apoge'o, nek ke la Natur'o jam turn'is al li la last'a'n paĝ'o'n de si'a libr'o.

VIII

Ni al'dir'u, ke la stud'ad'o de iu doktrin'o, kiel la spirit'ism'a, kiu konduk'as ni'n al kamp'o de tiel nov'a'j kaj tiel grand'a'j afer'o'j, pov'as est'i kun profit'o far'at'a nur de hom'o'j serioz'a'j, persist'em'a'j, sen antaŭ'juĝ'o'j kaj anim'it'a'j de firm'a kaj sincer'a vol'o al'ven'i al iu rezultat'o. Ni ne pov'as nom'i tia'j la hom'o'j'n, kiu'j juĝ'as aprior'e, vent'anim'e kaj ne ĉio'n vid'int'e; tiu'j'n, kiu'j stud'as sen ia metod'o, sen ia regul'ec'o, sen la nepr'e neces'a en'pens'iĝ'o; des mal'pli ni atribu'us tia'n kvalit'o'n al iu'j person'o'j, kiu'j, domaĝ'ant'e si'a'n reputaci'o'n de sprit'ul'o'j, plej klopod'as por trov'i ia'n burlesk'a'n flank'o'n ĉe la afer'o'j plej ver'a'j, aŭ, almenaŭ, konsider'at'a'j tia'j de hom'o'j, kies kler'ec'o, karakter'o kaj konvink'o'j rajt'as la respekt'o'n de ĉiu'j, kiu'j fier'as pro nobl'a'j sent'o'j. La person'o'j, kiu'j ne opini'as tiu'j'n fakt'o'j'n ind'a'j je ili'a atent'o, de'ten'u si'n de juĝ'o; neni'u ek'pens'as per'fort'i ili'a'j'n kred'o'j'n, sed, si'a'vic'e, ili bon'vol'u respekt'i la ali'ul'a'j'n.

Kio karakteriz'as serioz'a'n stud'ad'o'n, tio est'as la inter'lig'o observ'at'a en ĝi. Ĉu oni mir'u, ke oni ne ricev'as saĝ'a'n respond'o'n pri afer'o'j, ja grav'a'j, kiam ili est'as prezent'at'a'j sen'elekt'e kaj abrupt'e, mez'e de amas'o da sen'senc'a'j demand'o'j?

Ceter'e, iu demand'o est'as oft'e kompleks'a kaj, por est'i klar'ig'it'a, postul'as prepar'a'j'n aŭ al'don'a'j'n demand'o'j'n. Kiu dezir'as akir'i iu'n scienc'o'n, tiu dev'as far'i pri ĝi metod'a'n stud'ad'o'n, komenc'i de la komenc'o, kaj sekv'i la inter'rilat'o'n kaj la dis'volv'iĝ'o'n de la ide'o'j. Ĉu ek'sci'us pli mult'e iu, kiu si'n turn'us al kler'ul'o kun ia okaz'a demand'o rilat'a al scienc'o, ne kon'ant'e de ĉi tiu eĉ unu vort'o'n? Ĉu la kler'ul'o pov'us, eĉ kun plej grand'a volont'o, don'i ia'n kontent'ig'a'n respond'o'n? Tiu sen'inter'rilat'a respond'o est'us nepr'e ne'komplet'a kaj do preskaŭ ĉiam ne'kompren'ebl'a, aŭ pov'us ŝajn'i absurd'a kaj sen'senc'a. Ĝust'e tio sam'a okaz'as al ni'a'j rilat'o'j kun la Spirit'o'j.

Se iu dezir'as instru'iĝ'i en ili'a lern'ej'o, tiu dev'as ricev'i kurs'o'n sub ili'a gvid'ad'o; sed, sam'e kiel ĉe ni, li dev'as elekt'i si'a'j'n instru'ist'o'j'n kaj diligent'e labor'ad'i.

Ni jam dir'is, ke la Super'a'j Spirit'o'j ven'as nur al serioz'a'j kun'sid'o'j kaj precip'e al tiu'j, kie reg'as perfekt'a akord'o de pens'o'j kaj sent'o'j por la bon'o. Frivol'ec'o kaj vant'a'j demand'o'j mal'log'as ili'n, sam'e kiel, ĉe la hom'o'j, ili mal'log'as la saĝ'ul'o'j'n. La kamp'o est'as, tiam, mal'ferm'it'a al la amas'o de la mensog'em'a'j kaj mal'serioz'a'j spirit'o'j, ĉiam embusk'e atend'ant'a'j iu'n okaz'o'n por mok'ŝerc'i kaj rid'i ni'a'n naiv'ec'o'n. Kio, en tia'j kun'ven'o'j, far'iĝ'as al serioz'a demand'o? Ĝi ja ek'hav'as respond'o'n; sed, de kiu? Est'as tut'e sam'e, kiel se oni propon'us al ar'o da gaj'viv'ant'o'j jen'a'j'n demand'o'j'n: kio est'as anim'o? kio est'as mort'o? kaj ali'a'j'n tia'j'n afer'o'j'n. Se vi vol'as serioz'a'j'n respond'o'j'n, est'u mem serioz'a'j laŭ la tut'a signif'o de la vort'o kaj konform'iĝ'u al ĉiu'j neces'a'j kondiĉ'o'j; nur tiel vi hav'os grand'a'j'n rezultat'o'j'n; est'u, pli'e, labor'em'a'j kaj persist'a'j en vi'a'j stud'o'j, ali'e la Super'a'j Spirit'o'j vi'n for'las'as, kiel far'as instru'ist'o rilat'e si'a'j'n mal'diligent'a'j'n lern'ant'o'j'n.

IX

La mov'ad'o de la objekt'o'j est'as el'pruv'it'a fakt'o; rest'as nur sci'i, ĉu en tiu mov'ad'o ekzist'as, aŭ ne, inteligent'a manifest'ad'o kaj, se jes, kiu est'as la origin'o de tia manifest'ad'o.

Ni ne parol'as pri la inteligent'a mov'ad'o de iu'j objekt'o'j, nek pri la parol'a'j komunik'aĵ'o'j, nek, ankaŭ, pri tiu'j skrib'it'a'j de la medium'o mem; tia'j manifest'iĝ'o'j, evident'a'j al hom'o'j, kiu'j vid'is kaj fund'e esplor'is la afer'o'n, ne est'as, unu'a'vid'e, sufiĉ'e sen'de'pend'a'j de la vol'o, ke novic'a observ'ant'o est'us plen'e konvink'it'a. Ni parol'os do nur pri la skrib'aĵ'o ricev'it'a per iu ajn objekt'o proviz'it'a per krajon'o, ekzempl'e korb'o, tabul'et'o k.a. La manier'o, kiel la fingr'o'j de l’ medium'o si'n apog'as sur la objekt'o, kiel ni jam dir'is, est'as tia, ke oni sen'tim'e invit'us la plej rafin'it'a'n lert'ul'o'n, iel ajn influ'i la skrib'ad'o'n. Sed ni konsent'u, ke, per mir'eg'ig'a lert'ec'o, la medium'o pov'as tromp'i la plej akr'a'j'n okul'o'j'n; kiel oni klar'ig'us la respond'o'j'n, kiam tiu'j ĉi trov'iĝ'as ekster la ide'o'j kaj la kon'o'j de la medium'o? Oni bon'vol'u rimark'i, ke ili ne est'as unu'silab'a'j respond'o'j, sed, oft'e, ke ili okup'as mult'e da paĝ'o'j, skrib'at'a'j kun plej mir'ig'a rapid'ec'o, pri afer'o, ĉu difin'it'a, ĉu elekt'it'a de la Spirit'o mem. El sub la man'o de la medium'o plej fremd'a al literatur'o el'flu'as kelk'a'foj'e poezi'aĵ'o'j kun tia'j super'bel'ec'o kaj pur'ec'o, ke la plej bon'a'j poet'o'j ne rifuz'us sub'skrib'i ili'n. Kio ankoraŭ pli'ig'as la ekster'ordinar'ec'o'n de tiu'j fakt'o'j, tio est'as, ke ili okaz'as ĉie kaj ke la nombr'o da medium'o'j super'mezur'e kresk'as. Ĉu tiu'j fakt'o'j est'as real'a'j aŭ ne? Al ĉi tiu demand'o ni hav'as unu sol'a'n respond'o'n: vid'u kaj observ'u; okaz'o'j al vi ne mank'os; sed plej grav'e est'as, ke vi observ'ad'u oft'e, dum long'a temp'o kaj laŭ la postulat'a'j kondiĉ'o'j.

Kio'n respond'as la kontraŭ'ul'o'j ĉe la evident'ec'o? Vi est'as, ili dir'as, mok'e tromp'at'a'j de ĉarlatan'o'j aŭ implik'it'a'j en iluzi'o.

Unu'e, ni dir'os, ke ĉarlatan'ism'o ne trov'as lok'o'n tie, kie ne est'as ia interes'o; ĉarlatan'o'j ne labor'as sen'pag'e. Tio est'us do, maksimum'e, mistifik'o. Sed, pro kia strang'a koincid'o tiu'j tromp'ist'o'j akord'iĝ'us ĉie en la mond'o, por ag'i sam'manier'e, est'ig'i la sam'a'j'n efik'o'j'n kaj don'i, pri la sam'a'j demand'o'j, en divers'a'j idiom'o'j, respond'o'j'n ident'a'j'n, se ne laŭ'form'e, almenaŭ laŭ'senc'e? Kiel kaj cel'ant'e kio'n, grav'a'j, serioz'a'j, honor'ind'a'j, instru'it'a'j person'o'j risk'us si'a'n nom'o'n en tia'j artifik'aĵ'o'j? Kiel la infan'o'j pov'us hav'i la pacienc'o'n kaj la lert'ec'o'n neces'a'j'n al tiu'j fenomen'o'j? ĉar, efektiv'e, se la medium'o'j ne est'as pasiv'a'j il'o'j, ili dev'us do posed'i lert'ec'o'n kaj instru'it'ec'o'n, ne'akord'ig'ebl'a'j'n kun iu'j aĝ'o'j kaj social'a'j pozici'o'j.

Oni re'bat'e dir'as, ke, se la observ'ant'o'j ne est'as mok'at'a'j de fripon'o'j, ili est'as ja tromp'at'a'j de ia iluzi'o. Laŭ rigor'a rezon'ad'o, la kvalit'o de la atest'ant'o'j iom valor'as; nu, jen la ĝust'a temp'o por demand'i, ĉu la spirit'ism'a doktrin'o, nombr'ant'a hodiaŭ milion'o'j'n da adept'o'j, rekrut'ig'as ili'n nur inter ne'kler'ul'o'j? La fenomen'o'j, sur kiu'j ĝi star'as, est'as tiel ekster'ordinar'a'j, ke ili tut'e natur'e nask'as dub'o'n; sed, kio est'us ne'akcept'ebl'a, tio est'as la pretend'o de iu'j ne'kred'em'ul'o'j je monopol'o de la komun'a saĝ'o, tiel, ke, respekt'ant'e nek la dec'regul'o'j'n nek la moral'a'n valor'o'n de si'a'j kontraŭ'ul'o'j, ili sen'ceremoni'e al'nom'as stult'a'j ĉiu'j'n, kiu'j ne sam'opini'as kiel ili. Por saĝ'a'j person'o'j la opini'o de instru'it'a'j hom'o'j, kiu'j long'a'n temp'o'n vid'ad'is, stud'ad'is kaj medit'ad'is pri iu afer'o, est'os ĉiam, se ne pruv'o, almenaŭ favor'a supoz'o; ĉar, efektiv'e, tiu afer'o ind'is la atent'o'n de serioz'a'j hom'o'j, kiu'j hav'as nek interes'o'n dis'vast'ig'i erar'o'n, nek temp'o'n por bagatel'o'j.

X

El la kontraŭ'dir'o'j kelk'a'j est'as pli ver'simil'a'j, almenaŭ ŝajn'e, ĉar fond'at'a'j sur la observ'ad'o kaj prezent'at'a'j de respekt'ind'a'j person'o'j.

Unu el ili baz'iĝ'as sur la parol'o de iu'j Spirit'o'j, parol'o, kiu ne ŝajn'as ind'a je la nobl'ec'o, kiu'n, laŭ ĝeneral'a supoz'o, hav'as super'natur'a'j est'ul'o'j. Se oni bon'vol'os de'nov'e leg'i la supr'e prezent'it'a'n resum'o'n de l’ doktrin'o, oni tie rimark'os, ke la Spirit'o'j mem deklar'as, ke ili est'as egal'a'j nek pri sci'o, nek pri moral'a'j ec'o'j, kaj ke oni ne pren'u laŭ'liter'e ĉio'n, kio'n ili dir'as. La saĝ'a'j hom'o'j disting'u la bon'a'n de la mal'bon'a. Tiu'j, kiu'j el ĉi tio, konklud'as, ke ni hav'as afer'o'n nur kun malic'a'j Spirit'o'j, kies sol'a intenc'o est'as tromp'i ni'n, cert'e ne kon'as la komunik'aĵ'o'j'n far'at'a'j'n en kun'sid'o'j, kie'n ven'as nur Super'a'j Spirit'o'j; ali'e, tiu'j person'o'j ne tiel pens'us. Est'as bedaŭr'ind'e, ke la sort'o far'is al ili tia'n mal'bon'a'n serv'o'n, ke ĝi montr'is al ili nur la mal'nobl'a'n flank'o'n de la mond'o de la Spirit'o'j; ĉar ni ja ne vol'as supoz'i, ke ia simpati'a inklin'o al'tir'as al ili, prefer'e je la bon'a'j, la mal'bon'a'j'n, la mensog'a'j'n kaj tiu'j'n Spirit'o'j'n, kies parol'o est'as indign'ig'e trivial'a. Oni pov'us, maksimum'e, konklud'i, ke la solid'ec'o de l’ princip'o'j de tiu'j person'o'j ne est'as sufiĉ'e grand'a por for'pel'i mal'bon'o'n, kaj ke, trov'ant'e plezur'o'n en la kontent'ig'o de ili'a sci'em'o pri la afer'o, la mal'bon'a'j Spirit'o'j profit'as ili'a'n humor'o'n por en'ŝtel'iĝ'i en ties medi'o'n, kaj la bon'a'j do for'iĝ'as.

Juĝ'i laŭ tiu'j fakt'o'j la demand'o'n pri la Spirit'o'j est'us tiel ne'logik'e, kiel teks'i la karakter'o'n de iu popol'o laŭ tio, kio est'as dir'at'a aŭ far'at'a en kun'sid'o de sen'pri'pens'a'j aŭ de mal'bon'fam'a'j individu'o'j, kun kiu'j nek saĝ'a'j nek dign'a'j hom'o'j hav'as ia'j'n rilat'o'j'n. Tiu'j person'o'j trov'iĝ'as en la situaci'o de fremd'land'an'o, kiu, al'ven'int'e al grand'a ĉef'urb'o tra la plej mal'bel'a'n antaŭ'urb'o'n, taks'us ĉiu'j'n loĝ'ant'o'j'n laŭ la mor'o'j kaj parol'o de tiu mizer'a kvartal'o. En la mond'o de la Spirit'o'j est'as ankaŭ bon'a soci'o kaj mal'bon'a soci'o; tiu'j person'o'j bon'vol'u stud'i, kio okaz'as en la rond'o de l’ eminent'a'j Spirit'o'j, kaj ili konvink'iĝ'os, ke la ĉiel'a urb'o en'hav'as ankaŭ io'n krom la feĉ'o de si'a loĝ'ant'ar'o. Sed, ili demand'as, ĉu tiu'j elekt'it'a'j Spirit'o'j ven'as al ni'a medi'o? Al tio ni respond'as: ne rest'u en la antaŭ'urb'o; vid'u, observ'u kaj, post'e, vi juĝ'os; la fakt'o'j si'n propon'as al ĉiu ajn; escept'e, se al tiu'j person'o'j aplik'iĝ'as la jen'a'j vort'o'j de Jesu'o: “Vid'ant'e, ili ne rimark'as, kaj aŭd'ant'e, ili ne aŭd'as nek kompren'as”. (5) Modif'it'a form'o de tiu opini'o est'as, ke oni vid'as en la komunik'aĵ'o'j de la Spirit'o'j kaj en ĉiu'j material'a'j fakt'o'j, kiu'j'n ili kaŭz'as, nur la en'miks'iĝ'o'n de ia diabl'a potenc'o, nov'a Prote'o, kiu pren'us sur si'n ĉi'a'j'n form'o'j'n por ni'n pli bon'e tromp'i.

Tiu'n ni ne kred'as ind'a je serioz'a ekzamen'o, kaj tial ni ne perd'os temp'o'n ĝi'n atent'ant'e; ĝi'n refut'as ni'a'j ĵus'a'j parol'o'j.

Ni al'dir'as nur, ke, se est'us tiel, oni dev'us konfes'i, ke la diabl'o est'as ia'foj'e tre saĝ'a, tre prudent'a kaj, precip'e, tre moral'a, ali'e oni konsent'us la ekzist'o'n de bon'a'j diabl'o'j.

Efektiv'e, ĉu est'as kred'ebl'e, ke Di'o permes'as, ke nur la Spirit'o de mal'bon'o si'n manifest'u por pere'ig'i ni'n, kaj ne hav'ig'as al ni, kiel kontraŭ'pez'o'n, la konsil'o'j'n de la bon'a'j Spirit'o'j?

Se Li tio'n ne pov'as far'i, Li do est'as sen'pov'a; se Li pov'as kaj ne far'as, Li do ne est'as bon'a; ĉu la unu'a, ĉu la du'a el tiu'j supoz'o'j est'us blasfem'o. Oni rimark'u, ke konsent'i la komunik'ad'o'n de la mal'bon'a'j Spirit'o'j est'as jam re'kon'i la princip'o'n pri la manifest'o'j; nu, se ili okaz'as, ili pov'as far'iĝ'i

(5) Mate'o, ĉap. 13, par.

Testament'o”. — La Trad .

13, el sam'a eld.

de “Nov'a nur kun la permes'o de Di'o; kiel kred'i, sen mal'pi'ec'o, ke Li permes'as nur mal'bon'o'n, escept'int'e bon'o'n? Tia doktrin'o kontraŭ'as la plej element'a'j'n ek'kon'o'j'n pri la komun'a saĝ'o kaj pri la religi'o.

XI

Strang'a afer'o, iu'j dir'as, est'as tiu, ke oni parol'as nur pri Spirit'o'j de kon'at'a'j person'o'j, kaj oni demand'as si'n, kial ili sol'a'j aper'as. Tio est'as erar'o, de'ven'ant'a, kiel mult'a'j ali'a'j, de supr'aĵ'a observ'o. El la mem'vol'e ven'ant'a'j Spirit'o'j, est'as pli da ne'kon'at'a'j ol da fam'a'j, kaj tiu'j don'as al si ia'n ajn nom'o'n, oft'e alegori'a'n aŭ karakteriz'a'n. Rilat'e tiu'j'n, kiu'j'n oni el'vok'as, est'as tre natur'e, ke, krom iu parenc'o aŭ amik'o, oni si'n turn'as ankaŭ al si'a'j kon'at'o'j, prefer'e ol ne'kon'at'o'j; la nom'o'j de disting'iĝ'a'j person'o'j est'as pli frap'a'j, kaj tial ili tir'as al si la atent'o'n pli ol ali'a'j.

Oni opini'as strang'e ankaŭ, ke la Spirit'o'j de eminent'ul'o'j kontent'ig'as familiar'e ni'a'n pet'o'n al ili kaj atent'as kelk'a'foj'e afer'o'j'n banal'a'j'n kompar'e kun la demand'o'j, pri kiu'j ili si'n okup'ad'is dum si'a viv'o. Tio neniel mir'ig'as iu'n ajn sci'ant'a'n, ke la potenc'o aŭ la ŝat'at'ec'o, kiu'n tiu'j person'o'j ĝu'is en ĉi tiu mond'o, hav'ig'as al ili nenia'n super'ec'o'n en la spirit'a mond'o; la Spirit'o'j konfirm'as do jen'a'j'n vort'o'j'n el la Evangeli'o: “Mult'a'j unu'a'j est'os last'a'j, kaj last'a'j est'os unu'a'j” (6) , kio dev'us est'i kompren'at'a kiel alud'o al la pozici'o, kiu'n ĉiu el ni okup'os inter ili; tiel, iu hom'o, kiu est'is la unu'a sur la Ter'o, ebl'e est'os tie unu el la last'a'j; tiu, antaŭ kiu ni kurb'iĝ'is dum li'a viv'o, pov'as do si'n prezent'i, ĉe si'a manifest'iĝ'o, kiel plej humil'a meti'ist'o, ĉar, las'int'e la viv'o'n, li for'las'is si'a'n tut'a'n grand'ec'o'n; kaj la plej potenc'a monarĥ'o ebl'e tie star'as sub la plej mal'alt'rang'a el si'a'j soldat'o'j.

XII

Fakt'o pruv'it'a per observ'ad'o kaj konfirm'it'a de la Spirit'o'j mem est'as tio, ke la mal'super'a'j Spirit'o'j oft'e si'n pav'e prezent'as kun la plej kon'at'a'j kaj respekt'at'a'j nom'o'j. Kiu

(6) Mate'o, ĉap. 19, par. 30, el sam'a verk'o. — La Trad .

pov'as cert'ig'i al ni, ke tiu'j, asert'ant'a'j, ke ili est'is iam, ekzempl'e, Sokrat'o, Juli'o Cezar'o, Karl'o Grand'a, Fénelon, Napoleon'o, Washington k.a., anim'is efektiv'e la korp'o'j'n de tiu'j person'o'j? Ĉi tiu dub'o ŝancel'as kelk'a'j'n tre fervor'a'j'n adept'o'j'n de la spirit'ism'a doktrin'o; ili konsent'as la ven'o'n kaj la manifest'iĝ'o'n de la Spirit'o'j, sed ne sci'as, kiel ident'ig'i ĉi tiu'j'n. Tiu kontrol'o est'as ja tre mal'facil'a; sed, se ĝi ne est'as far'ebl'a tiel aŭtentik'e kiel per iu akt'o de viv'o'registr'iĝ'o, oni pov'as ĝi'n far'i per konjekt'o, laŭ plur'a'j sign'o'j.

Kiam si'n manifest'as al ni la Spirit'o de iu, kiu'n ni person'e kon'is, ekzempl'e de parenc'o aŭ amik'o, precip'e se li mort'is antaŭ ne'long'e, li'a parol'o ĝeneral'e akord'as kun li'a karakter'o, kiu'n ni iam kon'is; tio est'as ja memor'ig'a sign'o; sed dub'o jam preskaŭ ne est'as ebl'a, kiam la Spirit'o trakt'as privat'a'j'n afer'o'j'n kaj re'memor'ig'as famili'a'j'n okaz'o'j'n, kon'at'a'j'n nur de li'a dialog'ant'o. Iu fil'o cert'e ne erar'os pri la parol'o de si'a patr'o aŭ patr'in'o, nek la ge'patr'o'j pri tiu de si'a fil'o. Ĉe tiu'j intim'a'j re'memor'ig'o'j okaz'as ia'foj'e fakt'o'j, kiu'j, pro si'a mir'ind'ec'o, konvink'os la plej obstin'a'n ne'kred'em'ul'o'n.

La plej ne'sent'em'a skeptik'ul'o est'as oft'e terur'it'a de la ne'atend'it'a'j mal'kaŝ'o'j, kiu'j'n li aŭd'as.

Ali'a tre karakteriz'a cirkonstanc'o kun'help'as por la ident'ig'o. Ni dir'is, ke la skrib'karakter'o de la medium'o ĝeneral'e ŝanĝ'iĝ'as laŭ la ven'ant'a Spirit'o kaj ke tiu skrib'karakter'o est'as tut'e sam'a ĉiu'foj'e, kiam si'n prezent'as la sam'a Spirit'o; oni oft'e konstat'is, ke la skrib'karakter'o de la hom'o'j, antaŭ ne'long'e mort'int'a'j, tre simil'as tiu'n, kiu'n ili hav'is dum si'a viv'o; la sub'skrib'o'j est'as kelk'a'foj'e absolut'e fidel'a'j. Ver'e ni ne prezent'as ĉi tiu'n fakt'o'n kiel regul'o'n kaj precip'e kiel io'n konstant'a'n; ni ĝi'n cit'as nur kiel io'n ja not'ind'a'n.

Nur la Spirit'o'j, ating'int'a'j iu'n difin'it'a'n grad'o'n da pur'ec'o, est'as liber'ig'it'a'j de ĉia korp'a influ'o; sed, kiam ili ne trov'iĝ'as tut'e “sen'materi'iĝ'int'a'j” (kiel ili si'n esprim'as), ili konserv'as la pli'mult'o'n de la ide'o'j, de la inklin'o'j kaj eĉ de la mani'o'j, kiu'j'n ili hav'is sur la Ter'o, kaj tio est'as ankoraŭ unu rimed'o por ili'a re'kon'o; sed oni trov'as tiu'n rimed'o'n precip'e en mult'eg'o da detal'a'j fakt'o'j, kiu'j'n nur atent'a kaj sen'ĉes'a observ'ad'o pov'as mal'kaŝ'i. Prezent'as si'n verk'ist'o'j kaj diskut'as si'a'j'n propr'a'j'n verk'o'j'n aŭ doktrin'o'j'n, kiu'j'n ili part'e aprob'as aŭ kondamn'as; ali'a'j Spirit'o'j re'memor'as ne'sci'at'a'j'n aŭ mal'mult'e kon'at'a'j'n okaz'o'j'n de si'a viv'o aŭ de si'a mort'o; oni konstat'as ĉio'n, resum'e, kio est'as almenaŭ moral'a'j pruv'o'j pri ident'ec'o, la sol'a'j, kiu'j pov'as help'i ĉe abstrakt'a'j afer'o'j.

Se do, en kelk'a'j okaz'o'j, oni pov'as, ĝis cert'a grad'o, far'i la ident'ig'o'n de la el'vok'it'a spirit'o, motiv'o ne ekzist'as por tio, ke oni ne pov'as sam'e sukces'i ĉe ali'a'j okaz'o'j; se, rilat'e al person'o'j de long'e mort'int'a'j, oni ne dispon'as je la sam'a'j rimed'o'j por kontrol'o, rest'as ĉiam ili'a parol'manier'o kaj karakter'o; ĉar, cert'e, la Spirit'o de virt'a hom'o ne parol'as kiel tiu de iu malic'a aŭ diboĉ'em'a. Koncern'e la Spirit'o'j'n, kiu'j al'pren'as respekt'ind'a'j'n nom'o'j'n, ili'a parol'o kaj maksim'o'j ili'n tuj sen'vual'ig'as; kiu dir'us, ke li est'as ekzempl'e Fénelon kaj ofend'us, kvankam okaz'e, la komun'a'n saĝ'o'n kaj la moral'o'n, tiu mal'kovr'us tuj si'a'n fripon'aĵ'o'n. Se, kontraŭ'e, li'a'j pens'o'j est'as ĉiam pur'a'j, konsekvenc'a'j kaj konstant'e sur la alt'a nivel'o de l’ karakter'o de Fénelon, ne est'as do motiv'o por ia dub'o pri li'a ident'ec'o; ali'e, oni dev'us konsent'i, ke iu Spirit'o, predik'ant'a nur bon'o'n, pov'as konsci'e mensog'i, ceter'e sen ia profit'o. La spert'o instru'as al ni, ke la sam'grad'a'j kaj sam'karakter'a'j Spirit'o'j, nutr'ant'a'j sam'a'j'n sent'o'j'n, kolekt'iĝ'as en grup'o'j'n kaj famili'o'j'n; nu, la nombr'o da Spirit'o'j est'as ne'kalkul'ebl'a, kaj tro mal'alt'a'j ni est'as, ke ni ili'n ĉiu'j'n kon'us: la pli'mult'o el ili hav'as ja nom'o'j'n ne'kon'at'a'j'n de ni. Iu Spirit'o sam'kategori'a kiel Fénelon pov'as do ven'i anstataŭ li, oft'e komisi'it'e de li; tiu Spirit'o si'n prezent'as kun la nom'o de tiu, kiu li'n send'is, ĉar li ja pov'as anstataŭ'i si'a'n sam'rang'ul'o'n, kaj ĉar ni bezon'as ia'n nom'o'n por fiks'i ni'a'j'n ide'o'j'n; efektiv'e, ne grav'as, ĉu iu Spirit'o est'as aŭ ne tiu de Fénelon; se li dir'as al ni edif'a'j'n vort'o'j'n kaj parol'as al ni, kiel parol'us Fénelon, li est'as do bon'a Spirit'o; la nom'o, kun kiu li si'n prezent'as, est'as indiferent'a, kaj est'as oft'e neni'o ali'a ol rimed'o por la fiks'ad'o de ni'a'j ide'o'j. Io'n sam'a'n ni ne dir'as pri la intim'a'j el'vok'o'j; sed en ĉi tiu okaz'o, kiel ni dir'is, la ident'ec'o pov'as est'i kontrol'at'a per pli aŭ mal'pli evident'a'j pruv'o'j.

Est'as ver'e, ke la reciprok'a anstataŭ'o de la Spirit'o'j pov'as kaŭz'i mult'e da erar'o'j kaj oft'e da mistifik'o'j; tio est'as mal'facil'aĵ'o en la praktik'a spirit'ism'o; sed ni neniam dir'is, ke ĉi tiu scienc'o est'as facil'a afer'o, nek ke oni pov'as ĝi'n lern'i sen'pen'e, kvazaŭ lud'ant'e, sam'e kiel, ceter'e, oni tiel lern'as nenia'n ali'a'n scienc'o'n. Ni sen'lac'e ripet'ad'as, ke ĝi postul'as persist'a'n, kelk'a'foj'e tre long'a'n stud'ad'o'n; oni ne pov'as arbitr'e el'nask'i la fakt'o'j'n: oni dev'as atend'i, ĝis ili ven'os mem, kaj ili oft'e far'iĝ'as en mal'plej antaŭ'pens'it'a'j cirkonstanc'o'j.

En la okul'o'j de atent'em'a kaj pacienc'a esplor'ant'o, la fakt'o'j svarm'as, ĉar li konstat'as mil'o'j'n da karakteriz'a'j nuanc'o'j, kiu'j est'as por li lum'radi'o'j. Tio sam'a okaz'as al la vulgar'a'j scienc'o'j: supr'aĵ'e rigard'em'a hom'o vid'as en flor'o nur form'o'n elegant'a'n, sed kler'ul'o trov'as en ĝi trezor'o'j'n por si'a pens'o.

XIII

La supr'e far'it'a'j rimark'o'j ig'as ni'n dir'i kelk'a'j'n vort'o'j'n pri ali'a mal'facil'aĵ'o, nom'e la ne'akord'o de parol'o'j de la Spirit'o'j.

Ĉar la Spirit'o'j tre diferenc'as inter si per kon'o'j kaj moral'ec'o, est'as klar'e, ke iu demand'o pov'as est'i de ili trakt'at'a en rekt'e kontraŭ'a'j manier'o'j, laŭ la rang'o, kiu'n ili okup'as, sam'e kiel, se ĝi est'us sub'met'it'a altern'e al kler'ul'o, al mal'kler'ul'o kaj al trivial'a ŝerc'ul'o. Esenc'a punkt'o est'as, kiel ni dir'is, ke ni sci'u, al kiu ni ni'n turn'as.

Sed, oni al'dir'as, kiel Spirit'o'j re'kon'at'a'j kiel super'a'j ne ĉiam akord'as? Ni dir'os, unu'e, ke, krom la ĵus cit'it'a kaŭz'o, ankaŭ ali'a'j pov'as iel influ'i la respond'o'j'n, sen konsider'o, por moment'o, pri la rang'o de la Spirit'o'j: jen ĉef'a punkt'o, kies klar'ig'o'n liver'os al ni la stud'ad'o. Tial ni dir'as, ke tiu'j stud'o'j postul'as sen'ĉes'a'n atent'o'n, profund'a'n observ'ad'o'n kaj precip'e, kiel ĉiu'j ceter'a'j scienc'o'j, metod'o'n kaj persist'em'o'n. Oni bezon'as jar'o'j'n por far'iĝ'i mez'bon'a kurac'ist'o kaj tri kvar'on'o'j'n de si'a viv'o por est'i kler'ul'o; kaj oni vol'us en kelk'a'j hor'o'j sci'pov'i la scienc'o'n pri la sen'lim'o! Neni'u do iluzi'iĝ'u.

La stud'ad'o de Spirit'ism'o est'as grand'eg'a; ĝi tuŝ'as ĉi'a'j'n demand'o'j'n de la metafizik'o kaj de la social'a ord'o; ĝi est'as tut'a mond'o, mal'ferm'iĝ'ant'a antaŭ ni; ĉu oni do mir'u, ke oni bezon'as temp'o'n, mult'eg'e da temp'o, por akir'i tiu'j'n kon'o'j'n?

Tamen la ne'akord'o ne ĉiam est'as tiel real'a, kiel ĝi ŝajn'as. Ĉu ni ne vid'as ĉiu'tag'e, ke hom'o'j, praktik'ant'a'j komun'a'n scienc'o'n, mal'sam'e difin'as cert'a'n afer'o'n, ĉu uz'ant'e ali'a'j'n vort'o'j'n, ĉu rigard'ant'e la demand'o'n el divers'a'j vid'punkt'o'j, kvankam la fundament'a ide'o est'as unu sol'a?

Kiu pov'os, tiu kalkul'u la ĝis nun aper'int'a'j'n difin'o'j'n pri gramatik'o! Ni al'dir'u, ke la form'o de respond'o oft'e de'pend'as de la form'o de demand'o. Est'us do infan'a asert'o, ke ekzist'as mal'konsent'o tie, kie plej oft'e tem'as pri mal'sam'ec'o de vort'o'j.

La Super'a'j Spirit'o'j neniel atent'as la form'o'n mem; la fund'o de la pens'o est'as la sol'a, kio hav'as por ili valor'o'n.

Ni konsider'u ekzempl'e la difin'o'n pri anim'o. Ĉar tiu ĉi vort'o ne hav'as fiks'a'n signif'o'n, tial la Spirit'o'j pov'as, sam'e kiel ni, mal'akord'i pri si'a'j difin'manier'o'j; unu pov'as dir'i, ke ĝi est'as la princip'o de la viv'o; du'a, nom'i ĝi'n anim'fajr'er'o; tri'a, asert'i, ke ĝi est'as io intern'a; kvar'a, ke ĝi est'as io ekster'a, ktp.; kaj ĉiu'j est'as prav'a'j laŭ si'a'j respektiv'a'j vid'punkt'o'j.

Oni pov'us eĉ kred'i, ke kelk'a'j el ili est'as adept'o'j de material'ism'a'j teori'o'j, kio, tamen, ne est'as ver'a. Io sam'a okaz'as kun la difin'o'j de Di'o, nom'e, ke Li est'as la princip'o de ĉiu'j aĵ'o'j, la Kre'int'o de l’ univers'o, la super'eg'a intelekt'o, la sen'lim'o, la Grand'a Spirit'o ktp. ktp.; sed, unu'vort'e, Li est'as ĉiam la sam'a Di'o. Ni menci'u, fin'e, la klas'ig'o'n de la Spirit'o'j. Ĉar ili form'as sen'inter'romp'a'n seri'o'n, ek'de la mal'super'a ĝis la plej alt'a ŝtup'o, ili'a klas'ig'o est'as laŭ'vol'a; unu ebl'e ord'ig'as ili'n en tri klas'o'j'n, du'a en kvin, dek aŭ du'dek, laŭ si'a bon'trov'o, kaj pro tio neni'u erar'as. Ĉiu'j hom'a'j scienc'o'j prezent'as simil'a'j'n ekzempl'o'j'n; ĉiu kler'ul'o hav'as si'a'n propr'a'n sistem'o'n; la sistem'o'j ŝanĝ'iĝ'as, sed la scienc'o ne vari'as.

Oni stud'u botanik'o'n ĉu laŭ la sistem'o de Linneu, ĉu laŭ Jussieu, ĉu laŭ Tournefort — tut'e egal'e, oni sci'pov'os botanik'o'n. Ni do ne atribu'u al pur'e konvenci'a'j afer'o'j grav'ec'o'n pli grand'a'n, ol kiel ili ind'as, sed, kontraŭ'e, hav'u por ni tut'a'n valor'o'n tio, kio est'as ver'e serioz'a; oft'e pri'pens'ad'o ig'as ni'n ek'trov'i, en iu ŝajn'e absurd'a afer'o, ia'n analog'ec'o'n, ne percept'it'a'n ĉe la unu'a ekzamen'o.

XIV

Ni apenaŭ ekzamen'us la kontraŭ'dir'o'n, prezent'at'a'n de iu'j skeptik'ul'o'j pri la ortografi'a'j erar'o'j far'at'a'j de kelk'a'j spirit'o'j, se ĝi ne don'us al ni la okaz'o'n far'i esenc'a'n rimark'ig'o'n.

Est'as ver'o, ke la ortografi'o de la Spirit'o'j ne ĉiam est'as ne'riproĉ'ind'a; sed oni dev'as sufer'i grand'a'n mank'o'n de ali'a'j motiv'o'j, por far'i el tio afer'o'n por grav'a kritik'o, dir'ant'e, ke, se la Spirit'o'j sci'as ĉio'n, ili dev'as sci'i ortografi'o'n. Ni pov'us respond'i menci'ant'e la mult'e'nombr'a'j'n erar'o'j'n tia'spec'a'j'n, far'at'a'j'n de pli ol unu kler'ul'o sur la Ter'o, erar'o'j'n, kiu'j tut'e ne kompromit'as ili'a'j'n merit'o'j'n. Sed est'as en ĉi tiu fakt'o pli grav'a demand'o. Por la Spirit'o'j, ĉef'e por la Super'a'j Spirit'o'j, la ide'o est'as ĉio, la form'o neni'o est'as. Liber'ig'it'a'j el la materi'o, ili uz'as parol'o'n rapid'a'n kiel la pens'o, ĉar la pens'o mem flug'as ja sen'per'e al la cel'o; ili cert'e sent'as si'n embaras'it'a'j, kiam, por komunik'iĝ'i kun ni, ili dev'as uz'i la long'a'j'n, implik'a'j'n form'o'j'n de l’ hom'a lingv'o, kaj precip'e pro tio, ke la hom'a lingv'o est'as tro ne'sufiĉ'a kaj ne'perfekt'a, por preciz'e traduk'i ili'a'j'n ide'o'j'n. Tio'n ili mem dir'as; kaj est'as ja kurioz'e, vid'i la rimed'o'j'n, kiu'j'n ili oft'e uz'as por for'ig'i tiu'n mal'oportun'a'n bar'o'n. Okaz'us sam'e kun ni, se ni dev'us esprim'i ni'n en iu lingv'o kun pli long'a'j vort'o'j kaj fraz'o'j, kaj pli mal'riĉ'a je esprim'o'j ol tiu, kiu'n ni praktik'as.

Sam'e embaras'it'a est'as geni'ul'o, kiu sen'pacienc'iĝ'as pro la mal'rapid'ec'o de si'a plum'o, ĉiam kur'ant'a post li'a pens'o. Est'as do kompren'ebl'e, ke la Spirit'o'j mal'mult'e atent'as la infan'ec'a'n demand'o'n pri ortografi'o, precip'e tiam, kiam tem'as pri grav'a kaj serioz'a instru'o. Ĉu ne est'as ja mir'eg'ig'e, ke ili si'n esprim'as indiferent'e en ĉiu'j lingv'o'j kaj ke ili kompren'as ĉiu'j'n idiom'o'j'n? Oni do ne konklud'u, ke la konvenci'a korekt'ec'o de iu lingv'o est'as por ili fremd'a afer'o; ili ĝi'n observ'as tiam, kiam neces'e: ekzempl'e, oft'e poezi'aĵ'o dikt'it'a de ili risk'us sen'tim'e la kritik'o'n de la plej rigor'a pur'ist'o, malgraŭ la ne'kler'ec'o de la medium'o.

XV

Ekzist'as pli'e hom'o'j, kiu'j trov'as danĝer'o'j'n ĉie kaj en ĉio, kio'n ili ne kon'as; pro tio ili nepr'e tir'as mal'favor'a'n konsekvenc'o'n el la fakt'o, ke perd'is la saĝ'o'n kelk'a'j person'o'j si'n dediĉ'ant'a'j al ĉi tiu'j stud'o'j. Kia saĝ'a hom'o vid'us en tiu fakt'o grav'a'n kontraŭ'dir'o'n? Ĉu sam'e ne okaz'as al ĉiu'j intelekt'a'j okup'o'j, ag'ant'a'j sur mal'fort'a'n cerb'o'n? Ĉu est'as kon'at'a la nombr'o da frenez'ul'o'j kaj mani'ul'o'j, viktim'o'j de la stud'o'j matematik'a'j, medicin'a'j, muzik'a'j, filozofi'a'j k.a.?

Ĉu ni pro tio for'strek'u tiu'j'n stud'o'j'n? Kio'n ĉi tio el'montr'as?

Per la korp'a labor'ad'o oni kripl'ig'as al si brak'o'j'n kaj krur'o'j'n, il'o'j'n de material'a ag'ad'o; per la intelekt'a labor'ad'o oni difekt'as al si la cerb'o'n, il'o'n de la pens'ad'o. Sed, se la il'o romp'iĝ'as, sam'e ne far'iĝ'as al la spirit'o: ĉi tiu rest'as ĉiam sen'difekt'a; kaj, si'n mal'lig'int'e de la materi'o, li ne mal'pli plen'e ĝu'as ĉiu'j'n si'a'j'n kapabl'o'j'n. Analogi'e, kiel hom'o, li est'as martir'o de labor'o.

Ĉi'a'j grand'a'j zorg'o'j de la spirit'o pov'as kaŭz'i frenez'ec'o'n; la scienc'o'j, la art'o'j, la religi'o mem liver'as si'a'n kontribu'o'n.

La frenez'ec'o hav'as kiel ĉef'a'n kaŭz'o'n ia'n organ'a'n inklin'o'n de la cerb'o, inklin'o'n, kiu far'as ĉi tiu'n pli aŭ mal'pli tuŝ'ebl'a por cert'a'j impres'o'j. Se ja ekzist'as tia inklin'o, ĉi tiu pren'os form'o'n de ĉef'a zorg'o, kiu far'iĝ'os do prem'pens'o. Tiu prem'pens'o pov'as est'i tiu pri la Spirit'o'j, ĉe hom'o si'n dediĉ'ant'a al ties stud'ad'o, sam'e kiel ĝi pov'as est'i pri Di'o, la anĝel'o'j, la diabl'o, la riĉ'ec'o, la potenc'o, iu art'o, iu scienc'o, la patr'in'ec'o, iu politik'a aŭ soci'a sistem'o. Est'as probabl'e, ke religi'a frenez'ul'o est'us spirit'ism'a frenez'ul'o, se Spirit'ism'o est'us li'a ĉef'a absorb'a okup'o, sam'e kiel hom'o, frenez'iĝ'int'a pro Spirit'ism'o, perd'us pro ali'a kaŭz'o la prudent'o'n, laŭ la cirkonstanc'o'j.

Mi dir'as do, ke Spirit'ism'o ĝu'as nenia'n privilegi'o'n rilat'e al ĉi tiu demand'o; kaj mi kuraĝ'as eĉ dir'i: bon'e kompren'at'e, Spirit'ism'o est'as antaŭ'gard'il'o kontraŭ frenez'iĝ'o.

El la plej mult'e'nombr'a'j kaŭz'o'j de cerb'a super'ekscit'ec'o ni menci'u la el'rev'iĝ'o'j'n, la mal'feliĉ'aĵ'o'j'n, la kontraŭ'at'a'j'n kor'inklin'o'j'n, kiu'j est'as ankaŭ la plej ordinar'a'j kaŭz'o'j de mem'mort'ig'o'j. Nu, la ver'a spirit'ist'o rigard'as la ĉi'mond'a'j'n afer'o'j'n el tiel alt'a vid'punkt'o; tiu'j afer'o'j ŝajn'as al li tiel mal'grand'a'j kaj bagatel'a'j, kompar'e kun la li'n atend'ant'a est'ont'ec'o; la viv'o est'as por li tiel mal'long'a, tiel rapid'flug'a, ke la ĉagren'o'j est'as, en li'a'j okul'o'j, neni'o krom ne'agrabl'a'j okaz'aĵ'et'o'j de vojaĝ'o. Tio, kio port'us al ali'a person'o ver'a'n afekci'o'n, li'n apenaŭ tuŝ'as. Li, ceter'e, sci'as, ke la ĉagren'o'j est'as prov'o'j util'a'j al li'a progres'ad'o, se li ili'n sufer'as sen plend'o, ĉar li est'os iam rekompenc'it'a laŭ la kuraĝ'o, kun kiu li ili'n el'ten'is.

Li'a'j konvink'o'j nask'as do en li, rezignaci'o'n, kiu li'n ŝirm'as kontraŭ mal'esper'o kaj, sekv'e, kontraŭ konstant'a kaŭz'o de frenez'iĝ'o kaj mem'mort'ig'o. Li sci'as ankaŭ, el la komunik'aĵ'o'j de la Spirit'o'j, la sort'o'n de tiu'j, kiu'j mem'vol'e mal'pli'daŭr'ig'as si'a'n viv'o'n, kaj tiam tiu bild'o est'as sufiĉ'e efekt'a por ig'i li'n pri'pens'i; tial la nombr'o de la hom'o'j, kiu'j pro Spirit'ism'o est'as halt'ig'at'a'j sur tiu pere'ig'a dekliv'o, est'as ja grand'eg'a. Jen unu el la rezultat'o'j de ĉi tiu doktrin'o. La ne'kred'em'a'j rid'u tiom, kiom ili vol'as; mi dezir'as al ili la konsol'o'j'n, hav'ig'at'a'j'n de ĉi tiu doktrin'o al tiu'j, kiu'j klopod'as por esplor'i ĝi'a'j'n mister'a'j'n profund'aĵ'o'j'n.

En la nombr'o'n de la kaŭz'o'j de frenez'iĝ'o ni en'kalkul'u ankoraŭ la tim'eg'o'n; la tim'eg'o al la diabl'o jam difekt'is pli ol unu cerb'o'n. Ĉu oni kon'as la nombr'o'n da viktim'o'j, kiu'j'n el hom'o'j kun mal'fort'a imag'pov'o jam kaŭz'is la bild'o pri la infer'o, tiu bild'o, kiu'n oni pen'as aspekt'ig'i pli tim'eg'ig'a per terur'a'j detal'o'j? La diabl'o, oni dir'as, terur'as nur infan'o'j'n; li est'as ia brid'o por ili'a saĝ'iĝ'o, sam'e kiel la infan'manĝ'ant'o kaj la lup'kobold'o; sed, kiam ili ne plu tim'as tiu'n fantazi'a'n est'ul'o'n, ili far'iĝ'as pli mal'bon'a'j ol antaŭ'e; kaj jen, kiel rezult'o, ne'kalkul'ebl'a est'as la nombr'o da epilepsi'o'j, kaŭz'it'a'j de la difekt'o de delikat'a'j cerb'o'j. La religi'o est'us tre mal'fort'a, se, pro mank'o de tim'o, ĝi'a pov'o est'us kompromit'it'a; feliĉ'e, ne est'as tiel; ĝi hav'as ali'a'j'n rimed'o'j'n por ag'i ĉe la anim'o'j; Spirit'ism'o hav'ig'as al ĝi pli efik'a'j'n kaj pli serioz'a'j'n rimed'o'j'n, se ĝi sci'as uz'i ili'n; montr'ant'e la real'ec'o'n de la afer'o'j, tiu doktrin'o nul'ig'as la pere'ig'a'j'n efik'o'j'n de iu super'mezur'a tim'o.

XVI

Rest'as al ni ankoraŭ ekzamen'i du kontraŭ'dir'o'j'n, la sol'a'j'n, kiu'j ja merit'as tia'n nom'o'n, ĉar ili si'n baz'as sur raci'a'j teori'o'j. Ambaŭ konsent'as la real'ec'o'n de ĉiu'j materi'a'j kaj moral'a'j fenomen'o'j, sed mal'akcept'as la part'o'pren'o'n de la Spirit'o'j.

Laŭ la unu'a el tiu'j teori'o'j, ĉi'a'j manifest'aĵ'o'j, atribu'at'a'j al la Spirit'o'j, est'us neni'o ali'a ol magnet'ism'a'j efik'o'j; la medium'o'j est'us en stat'o, kiu'n oni pov'us nom'i ekscit'it'a somnambul'ism'o, fenomen'o, kiu'n pov'as atest'i ĉiu hom'o stud'ant'a magnet'ism'o'n. En tia stat'o, la intelekt'a'j kapabl'o'j hav'as ne'normal'a'n ampleks'o'n; la sfer'o de la intuici'a'j percept'o'j pli'vast'iĝ'as trans la lim'o'j'n de ni'a ordinar'a percept'o'kapabl'o.

Tiam, la medium'o ĉerp'us el si mem, dank’al si'a klar'vid'ec'o, ĉio'n, kio'n li dir'as, kaj ĉiu'j'n kon'o'j'n, kiu'j'n li trans'dir'as al ni, eĉ pri afer'o'j fremd'a'j al li en li'a kutim'a stat'o.

Ni tut'e ne mal'akcept'as la potenc'o'n de somnambul'ism'o, kies mir'eg'ind'aĵ'o'j'n ni vid'is kaj kies ĉiu'j'n faz'o'j'n ni stud'is dum pli ol tri'dek-kvin jar'o'j; ni konsent'as, ke, efektiv'e, mult'a'j spirit'ism'a'j manifest'iĝ'o'j pov'as est'i klar'ig'at'a'j en ĉi tiu manier'o; sed sen'inter'romp'a kaj atent'a observ'ad'o prezent'as mult'eg'o'n da fakt'o'j, kie la kun'help'o de la medium'o, ali'a ol tiu, kiu'n li hav'as kiel pasiv'a il'o, est'as absolut'e ne'ebl'a. Al tiu'j, kiu'j sam'e opini'as, ni dir'os tiel, kiel al la ali'a'j: “Vid'u kaj observ'u, ĉar vi cert'e ne ĉio'n vid'is”. Ni pli'e, kiel kontraŭ'parol'o'n, prezent'os al ili du konsider'o'j'n, tir'it'a'j'n el ili'a teori'o mem. El kie ven'is la spirit'ism'a doktrin'o? Ĉu ĝi est'as ia sistem'o, kiu'n imag'is kelk'a'j hom'o'j por klar'ig'i la fakt'o'j'n?

Tut'e ne. Kiu do ĝi'n mal'kaŝ'is? Ĝust'e tiu'j medium'o'j, kies mens'klar'ec'o'n vi laŭd'eg'as. Se do tiu mens'klar'ec'o est'as tia, kia vi ĝi'n supoz'as, kial ili atribu'us al Spirit'o'j tio'n, kio'n ili est'us el'ĉerp'int'a'j el si mem? Kiel ili don'us tia'j'n valor'eg'a'j'n, logik'a'j'n, super'bel'a'j'n instru'o'j'n, pri la natur'o de tiu'j ekster'hom'a'j intelekt'o'j? Unu el du jen'a'j hipotez'o'j: aŭ ili est'as klar'mens'a'j, aŭ ne; se ili est'as tia'j kaj se oni fid'as ili'a'n ver'em'o'n, oni ne pov'us, sen mem'kontraŭ'dir'o, akcept'i, ke ili mensog'as. Du'e, se ĉiu'j fenomen'o'j origin'us el la medium'o, ili est'us do egal'a'j ĉe la sam'a individu'o, kaj oni ne vid'us unu sam'a'n hom'o'n uz'i tut'e kontrast'a'j'n parol'o'j'n, nek laŭ'vic'e el'dir'i la plej inter'kontraŭ'a'j'n esprim'o'j'n. Tiu vari'ec'o de la manifest'iĝ'o'j, ricev'at'a'j per la medium'o, pruv'as la divers'ec'o'n de ties origin'o'j; se do oni ne pov'as trov'i tiu'j'n font'o'j'n ĉe la medium'o mem, est'as nepr'e neces'e ili'n serĉ'i ekster li.

Laŭ ali'a'j opini'o'j, la medium'o est'as ja la font'o de la manifest'iĝ'o'j; sed, anstataŭ el si mem, kiel vol'as la kre'int'o'j de la somnambul'ism'a teori'o, li rikolt'as ili'n el la ĉirkaŭ'a medi'o. La medium'o est'us do ia spegul'o, kie kopi'iĝ'us ĉiu'j ide'o'j, ĉiu'j pens'o'j kaj kon'o'j de la li'n ĉirkaŭ'ant'a'j person'o'j: li dir'us nenio'n, kio ne est'us kon'at'a almenaŭ de kelk'a'j kun'sid'ant'o'j. Oni ne pov'us ne'i — kaj tiu est'as ja princip'o de la doktrin'o — la influ'o'n de la ĉe'est'ant'o'j sur la karakter'o'n de l’ manifest'iĝ'o'j; sed tiu influ'o est'as tre mal'sam'a, ol kiel oni supoz'as; de tia supoz'o ĝis la konklud'o, ke la medium'o est'as nur'a eĥ'o de la pens'o'j de si'a'j kun'est'ant'o'j, la distanc'o est'as grand'eg'a, kiel ne'diskut'ebl'e pruv'as mil'o'j da fakt'o'j.

Tio est'as do grav'a erar'o, ankoraŭ'foj'e montr'ant'a la danĝer'o'n de tro fru'a'j konklud'o'j. Ne pov'ant'e ne'i la ekzist'o'n de iu fenomen'o, kies ver'ec'o'n la vulgar'a scienc'o ne kontrol'as, kaj ne vol'ant'e konsent'i la ĉe'est'o'n de Spirit'o'j, tiu'j person'o'j klar'ig'as tiu'n fenomen'o'n laŭ si'a propr'a manier'o. Ili'a teori'o est'us ver'ŝajn'a, se ĝi pov'us en'kalkul'i ĉiu'j'n fakt'o'j'n; sed tiel ne okaz'as. Kiam oni, ĝis evident'ec'o, pruv'as al ili, ke iu'j komunik'aĵ'o'j de la medium'o est'as tut'e fremd'a'j al la pens'o'j, al la kon'o'j, eĉ al la opini'o'j de ĉiu'j ĉe'est'ant'o'j; ke tiu'j komunik'aĵ'o'j est'as oft'e spontane'a'j kaj kontraŭ'as ĉi'a'j'n antaŭ'juĝ'o'j'n, — tiu'j person'o'j ne sen'kuraĝ'iĝ'as pro tia bagatel'o.

La dis'radi'ad'o, ili dir'as, etend'iĝ'as mult'e trans la rond'o'n, kiu ni'n sen'per'e ĉirkaŭ'as; la medium'o est'as la re'spegul'ej'o de la tut'a hom'ar'o, kaj tiel, se li ne ĉerp'as si'a'j'n inspir'o'j'n apud si mem, li ili'n serĉ'as mal'proksim'e, en la urb'o, en la land'o, en la tut'a ter'glob'o kaj eĉ en ali'a'j sfer'o'j.

Mi ne opini'as, ke tiu teori'o hav'ig'as klar'ig'o'n pli simpl'a'n kaj pli probabl'a'n, ol la spirit'ism'a teori'o, ĉar ĝi supoz'as ali'e mir'eg'ind'a'n kaŭz'o'n. La koncept'o pri est'ul'o'j, loĝ'ant'a'j la spac'o'n kaj, en konstant'a kontakt'o kun ni, komunik'ant'a'j al ni si'a'j'n pens'o'j'n, ne ofend'as la prudent'o'n pli grav'e, ol la supoz'o je tiu al'flu'ad'o de radi'o'j, kiu'j el ĉiu'j punkt'o'j de la univers'o ven'as kun'iĝ'i en la cerb'o'n de iu individu'o.

Ni ankoraŭ ripet'as — kaj ĉi tiu est'as esenc'a punkt'o, pri kiu ne est'as impertinent'e insist'i —, ke la somnambul'ism'a teori'o kaj tiu, kiu'n oni pov'us nom'i reflekt'a, est'as el'pens'it'a'j de la hom'o; ili est'as individu'a'j opini'o'j, kre'it'a'j por klar'ig'o de iu fakt'o; kontraŭ'e, la doktrin'o pri la Spirit'o'j ne est'as hom'a koncept'o; ĝi est'as dikt'it'a de la intelekt'ul'o'j mem si'n manifest'ant'a'j, tiam, kiam neni'u tio'n ek'pens'is kaj kiam la ĝeneral'a opini'o ĝi'n for'puŝ'ad'is; nu, ni demand'as, el kie la medium'o'j tir'is doktrin'o'n, ekzist'ant'a'n en la pens'o de neni'u person'o sur la Ter'o? Ni demand'as ankoraŭ, pro kia strang'a koincid'o mil'o'j da medium'o'j, loĝ'ant'a'j en ĉiu'j region'o'j de la ter'glob'o kaj si'n neniam vid'int'a'j, akord'iĝ'as por dir'i io'n sam'a'n? Se la medium'o, kiu la unu'a aper'is en Franc'land'o, est'is influ'it'a de opini'o'j jam akcept'it'a'j en Amerik'o, pro kia strang'aĵ'o li ir'is ĉerp'i tiu'j'n ide'o'j'n je ĉirkaŭ dek mil kilo'metr'o'j trans la mar'o'n, el popol'o fremd'a laŭ mor'o'j kaj lingv'o, anstataŭ ili'n pren'i ĉirkaŭ si?

Sed est'as ali'a cirkonstanc'o, pri kiu oni ankoraŭ ne pens'is, kiel oni dev'us. La unu'a'j manifest'iĝ'o'j, ne nur en Franc'land'o, sed ankaŭ en Amerik'o, ne okaz'is per skrib'ad'o nek per parol'o, sed per frap'o'j respond'a'j al la liter'o'j de la alfabet'o, kaj tiel ek'est'is vort'o'j kaj fraz'o'j. Ĝust'e per ĉi tiu rimed'o la si'n prezent'ant'a'j est'ul'o'j dir'is, ke ili est'as Spirit'o'j. Konsekvenc'e, se oni pov'us supoz'i la kun'help'o'n de la medium'o ĉe la parol'a'j aŭ skrib'it'a'j komunik'aĵ'o'j, tio'n supoz'i oni ne pov'us koncern'e la frap'o'j'n, kies signif'o ne pov'us est'i antaŭ'e kon'at'a.

Ni pov'us cit'i mult'e da fakt'o'j, el'montr'ant'a'j, ĉe la si'n manifest'ant'a est'ul'o, evident'a'n individu'ec'o'n kaj absolut'a'n sen'de'pend'ec'o'n de la vol'o. Ni do invit'as la ali'opini'an'o'j'n por pli detal'a observ'ad'o; se ili dezir'os stud'ad'i sen antaŭ'e pret'a juĝ'o kaj ne tir'i konklud'o'j'n, antaŭ ol ili vid'os ĉio'n, ili konfes'os la ne'sufiĉ'ec'o'n de si'a teori'o por klar'ig'i la kaŭz'o'n de ĉio. Ni lim'ig'os ni'n al du jen'a'j demand'o'j: Kial la est'ul'o si'n manifest'ant'a, kiu ajn li est'as, rifuz'as respond'i kelk'a'j'n demand'o'j'n pri perfekt'e kon'at'a'j afer'o'j, ekzempl'e, pri la nom'o aŭ la aĝ'o de la demand'ant'o, pri tio, kio'n li ten'as en la man'o, kio'n li far'is la antaŭ'tag'o'n, kio'n li intenc'as far'i morgaŭ, ktp.?

Se la medium'o est'as la spegul'o de la pens'o de l’ ĉe'est'ant'o'j, neni'o est'us do pli facil'a al li ol tia'j respond'o'j.

La kontraŭ'ul'o'j re'bat'as tiu'n argument'o'n, demand'ant'e si'a'vic'e, kial la Spirit'o'j, kiu'j dev'as sci'i ĉio'n, ne pov'as dir'i tiel simpl'a'j'n afer'o'j'n, laŭ la aksiom'o: Kiu river'o'n tra'naĝ'as, tiu river'et'o'n tra'vad'as; kaj ili konklud'as, ke tio ne est'as ag'o de Spirit'o'j. Se mal'kler'ul'o aŭ ŝerc'em'ul'o demand'us erudici'a'n akademi'o'n, ekzempl'e, kial est'as lum'tag'o je tag'mez'o, ĉu iu kred'as, ke tia'j kun'sid'ant'o'j don'us al si la pen'o'n serioz'e respond'i? Kaj, ĉu est'us logik'e konklud'i el ili'a silent'o, aŭ el la ironi'o'j, per kiu'j ili super'ŝut'us la demand'int'o'n, ke tiu'j hom'o'j est'as, sen ia escept'o, azen'o'j? Nu, ĝust'e pro tio, ke ili est'as super'a'j, la bon'a'j Spirit'o'j ne respond'as sen'valor'a'j'n, rid'ind'a'j'n demand'o'j'n kaj ne volont'as est'i el'demand'at'a'j, kvazaŭ juĝ'at'o'j en tribunal'o; tial ili aŭ silent'as aŭ konsil'as pli serioz'a'j'n afer'o'j'n.

Ni demand'as, fin'e, kial, ia'foj'e, la Spirit'o'j ven'as aŭ for'ir'as en iu difin'it'a moment'o, kaj, post tiu moment'o, nek preĝ'o'j nek pet'o'j ig'as ili'n re'ven'i? Se la medium'o ag'us nur per la mens'a impuls'o de la al'est'ant'o'j, est'as do evident'e, ke, en ĉi tiu okaz'o, la kun'ag'ad'o de ĉiu'j vol'o'j dev'us stimul'i li'a'n mens'klar'ec'o'n. Se do li ne ced'as al ties dezir'o, kiu est'as ceter'e pli'fort'ig'it'a de li'a vol'o mem, li do obe'as influ'o'n ali'a'n ol li'a'n propr'a'n kaj de li'a'j ĉirkaŭ'ant'o'j, influ'o'n, kiu tiel el'montr'as ja si'a'n sen'de'pend'ec'o'n kaj individu'ec'o'n.

XVII

Se la skeptik'ec'o koncern'e la spirit'ism'a'n doktrin'o'n ne rezult'as el sistem'a kontraŭ'star'o, en kiu ekzist'as ia interes'o, ĝi origin'as preskaŭ ĉiam el ne'komplet'a kon'o de la fakt'o'j; tio tamen ne mal'help'as, ke iu'j hom'o'j arog'as al si decid'i la demand'o'n, kvazaŭ ili ĝi'n perfekt'e kon'us. Oni pov'as est'i tre sagac'a, eĉ tre instru'it'a, kaj ne hav'i komun'a'n saĝ'o'n; nu, la unu'a sign'o de ne'perfekt'a juĝ'ad'o ĉe iu person'o est'as opini'i ne'erar'em'a si'a'n propr'a'n juĝ'o'n. Mult'a'j hom'o'j vid'as ĉe la spirit'ism'a'j manifest'iĝ'o'j nur kurioz'a'n afer'o'n; ni esper'as, ke, per la leg'ad'o de ĉi tiu libr'o, ili trov'os en tiu'j ekster'ordinar'a'j fenomen'o'j io'n ali'a'n ol simpl'a'n temp'o'pas'ig'il'o'n.

La spirit'ism'a scienc'o en'ten'as du part'o'j'n, nom'e: la unu'a'n, eksperiment'a'n, kiu pri'trakt'as la ĝeneral'a'j'n manifest'iĝ'o'j'n; la du'a'n, filozofi'a'n, kiu stud'as la inteligent'a'j'n manifest'iĝ'o'j'n. Tiu, kiu observ'as nur la unu'a'n, est'as kvazaŭ iu, kiu kon'us fizik'o'n nur per amuz'a'j eksperiment'o'j, ne esplor'int'e ĝis'fund'e tiu'n scienc'o'n. La ver'a spirit'ism'a doktrin'o trov'iĝ'as en la instru'ad'o don'at'a de la Spirit'o'j, kaj la kon'o'j, en'hav'at'a'j en tiu instru'ad'o, est'as tro grav'a'j, por est'i akir'it'a'j sen ia serioz'a, metod'a stud'ad'o, far'at'a en silent'o kaj sol'e'rest'ad'o; efektiv'e, nur tiel oni pov'as rimark'i grand'eg'a'n nombr'o'n da fakt'o'j kaj nuanc'o'j, kiu'j'n preter'vid'as supr'aĵ'a observ'ant'o, kaj kiu'j ebl'ig'as iu'n opini'o'n. Se ĉi tiu libr'o hav'us nenia'n ali'a'n rezultat'o'n, ol montr'i la serioz'a'n flank'o'n de la demand'o kaj instig'i stud'o'j'n sur ĉi tiu kamp'o, ĝi do jam mult'e far'us; kaj mi gratul'us mi'n, ke mi est'as elekt'it'a por far'ot'aĵ'o, pri kiu, ceter'e, mi pretend'as nenia'n person'a'n merit'o'n: la princip'o'j, en'ten'at'a'j en ĉi tiu verk'o, ne est'as kre'aĵ'o'j mi'a'j, sed, pli ĝust'e, ĝi'a tut'a merit'o aparten'as al la Spirit'o'j, kiu'j ĝi'n dikt'is. Mi esper'as, ke ĝi don'os ankoraŭ unu rezultat'o'n, nom'e gvid'i la lern'o'vol'a'j'n hom'o'j'n, montr'ant'e al ili, en ĉi tiu stud'ad'o, grand'a'n, super'a'n cel'o'n: la individu'a'n kaj la soci'a'n progres'ad'o'n, kaj indik'i al ili la voj'o'n, kiu'n ili ek'pren'u al tiu cel'o.

Ni fin'u per last'a konsider'o. Sond'ant'e la spac'o'n, kelk'a'j astronom'o'j el'trov'is, inter la dis'sem'it'a'j ĉiel'a'j korp'o'j, mal'plen'aĵ'o'j'n ŝajn'e ne konform'a'j'n al la leĝ'o'j de la tut'o; ili suspekt'is, ke tiu'j mal'plen'aĵ'o'j dev'as est'i okup'it'a'j de glob'o'j, kiu'j'n ili'a'j okul'o'j ne ating'is. Ali'flank'e, ili observ'is kelk'a'j'n efik'o'j'n, kies kaŭz'o est'is al ili ne'kon'at'a, kaj ili dir'is: tie dev'as trov'iĝ'i iu mond'o, ĉar tiu mal'plen'aĵ'o ne pov'as ekzist'i; tiu'j efik'o'j dev'as hav'i ia'n kaŭz'o'n. Juĝ'ant'e do la kaŭz'o'n laŭ ties efik'o, ili pov'is kalkul'i la element'o'j'n de tiu kaŭz'o, kaj post'e la fakt'o'j prav'ig'is ili'a'j'n antaŭ'vid'o'j'n. Ni aplik'u ĉi tiu'n rezon'ad'o'n al ali'a klas'o da ide'o'j.

Se oni observ'as la seri'o'n de la est'aĵ'o'j, oni konstat'as, ke ili form'as sen'inter'romp'a'n ĉen'o'n, ek'de la sen'viv'a materi'o ĝis la plej inteligent'a hom'o. Sed, inter la hom'o kaj Di'o — kiu est'as la “alf'a” kaj la “Omeg'a” de ĉiu'j aĵ'o'j (7) —, kia super'mezur'a mal'plen'aĵ'o! Ĉu est'as laŭ'raci'e supoz'i, ke ĉe la hom'o fin'iĝ'as la er'o'j de tiu ĉen'o, kaj ke li, sen mez'a'j grad'o'j, tra'paŝ'as la distanc'o'n inter si kaj la sen'lim'o? La prudent'o dir'as al ni, ke inter la hom'o kaj Di'o dev'as ekzist'i ali'a'j ĉen'er'o'j, sam'e kiel ĝi dir'is al la astronom'o'j, ke, inter la kon'at'a'j mond'o'j, dev'as trov'iĝ'i ali'a'j mond'o'j ne'kon'at'a'j. Kiu filozofi'o plen'ig'is tiu'n mank'o'n? Spirit'ism'o montr'as al ni, ke tiu spac'o est'as okup'it'a de la ĉiu'rang'a'j est'ul'o'j de la ne'vid'ebl'a mond'o; kaj tiu'j est'ul'o'j est'as neniu'j ali'a'j, ol la Spirit'o'j de la hom'o'j, ating'int'a'j la divers'a'j'n nivel'o'j'n sur la ŝtup'ar'o, kiu konduk'as al la perfekt'ec'o; tiel, ĉio est'as unu sol'a ĉen'o, ek'de la unu'a ĝis la last'a er'o. Vi, kiu'j ne'as la ekzist'o'n de la Spirit'o'j, plen'ig'u do la spac'o'n, kiu'n la Spirit'o'j okup'as; kaj vi, kiu'j mok'as ili'n, est'u tiel kuraĝ'a'j kaj rid'u je la verk'o'j kaj je la ĉio'pov'ec'o de Di'o!

Allan Kardec.

(7) Tio est'as, la “komenc'o” kaj la “fin'o”. — La Trad .

Antaŭ'parol'o

Fenomen'o'j, ne far'iĝ'ant'a'j laŭ la leĝ'o'j de la vulgar'a scienc'o, si'n ĉie manifest'as kaj montr'as, ke ili'a kaŭz'o est'as iu liber'a kaj inteligent'a vol'o.

La prudent'o dir'as, ke inteligent'a efik'o nepr'e hav'as kiel kaŭz'o'n inteligent'a'n pov'o'n, kaj la fakt'o'j pruv'as, ke tiu pov'o kapabl'as si'n komunik'i kun la hom'o'j per material'a'j sign'o'j.

Tiu pov'o, demand'it'e pri si'a natur'o, deklar'is, ke ĝi aparten'as al la mond'o de la spirit'a'j est'ul'o'j, for'las'int'a'j la hom'a'n korp'a'n en'volv'aĵ'o'n. Tiel est'is kon'ig'it'a la doktrin'o pri la Spirit'o'j.

La komunik'aĵ'o'j inter la spirit'a kaj la korp'a mond'o'j trov'iĝ'as en la natur'o mem kaj tut'e ne est'as super'natur'aĵ'o'j; tial ili'a'j'n post'e'sign'o'j'n ni trov'as ĉe ĉiu'j popol'o'j kaj en ĉiu'j temp'o'j; hodiaŭ ili est'as ĝeneral'a'j kaj evident'a'j al ni ĉiu'j.

La Spirit'o'j sci'ig'as, ke est'as al'ven'int'a la temp'o difin'it'a de la Providenc'o por universal'a manifest'ad'o kaj ke, kiel adjutant'o'j de Di'o kaj plen'um'ant'o'j de Li'a vol'o, ili hav'as la misi'o'n instru'i la hom'o'j'n kaj klar'vid'ig'i ties konscienc'o'j'n; tiel mal'ferm'iĝ'as nov'a epok'o por la re'bon'ig'o de la hom'ar'o.

Ĉi tiu libr'o est'as la kolekt'o de ili'a'j instru'o'j; ĝi est'as skrib'it'a laŭ la ordon'o kaj dikt'ad'o de la Super'a'j Spirit'o'j, por ke est'u star'ig'it'a'j la baz'o'j de raci'a filozofi'o, liber'a de la antaŭ'juĝ'o'j de ia sistem'ec'o; ĝi en'hav'as nenio'n ali'a'n ol la esprim'o'n de ili'a pens'o kaj nenio'n ne sub'met'it'a'n al ili'a ekzamen'o. Nur la metod'a ord'ig'o de la afer'o'j, la rimark'ig'o'j kaj la form'o de kelk'a'j part'o'j de la redakt'aĵ'o reprezent'as la labor'o'n de tiu, kiu ricev'is la misi'o'n publik'ig'i ĉi tiu'n libr'o'n.

El la Spirit'o'j, kun'help'int'a'j por la farad'o de ĉi tiu verk'o, plur'a'j viv'is dum divers'a'j temp'o'j sur la Ter'o, kie ili predik'ad'is kaj praktik'ad'is virt'o'n kaj saĝ'o'n; ali'a'j, laŭ si'a nom'o, aparten'is al neni'u person'o, kies memor'o'n la histori'o konserv'is; sed ili'a'n super'ec'o'n atest'as la pur'ec'o de ili'a doktrin'o kaj ili'a ident'ec'o kun tiu'j, kiu'j hav'is alt'e estim'at'a'j'n nom'o'j'n.

Jen la vort'o'j per kiu'j ili don'is, skrib'e kaj per'e de plur'a'j medium'o'j, la misi'o'n skrib'i ĉi tiu'n libr'o'n: “Okup'iĝ'u, kun zorg'o kaj persist'em'o, pri la labor'o, kiu'n vi entrepren'is kun ni'a help'o, ĉar tiu labor'o est'as ni'a. En ĝi'n ni met'is la fundament'o'j'n de la nov'a konstru'aĵ'o, kiu nun ek'star'as kaj kiu iam kolekt'os ĉiu'j'n hom'o'j'n en unu sam'a'n sent'o'n de am'o kaj karitat'o; sed, antaŭ ol dis'kon'ig'i ĝi'n, ni ĝi'n kun'e revizi'os, por ekzamen'i ĉiu'j'n ĝi'a'j'n detal'o'j'n.

“Ni est'os kun vi ĉiam, kiam vi pet'os, por help'i vi'n en vi'a labor'o, ĉar ĉi tiu misi'o est'as nur part'o de tiu, konfid'it'a al vi kaj jam al vi sci'ig'it'a de unu el ni.

“El la afer'o'j instru'it'a'j al vi kelk'a'j'n vi dev'os gard'i kun vi sol'a, ĝis nov'a ordon'o; ni sci'ig'os al vi la moment'o'n oportun'a'n por ties publik'ig'o; dum'e, medit'u pri ili, por est'i pret'a tiam, kiam ni dir'os al vi.

“Sur la front'o de la libr'o stamp'u la vin'ber'trunk'o'n, kiu'n ni desegn'is por vi (*) , ĉar ĝi est'as la emblem'o de la labor'o de l’ Kre'int'o; ĉiu'j material'a'j princip'o'j, plej kapabl'a'j reprezent'i korp'o'n kaj spirit'o'n, est'as tie kun'ig'it'a'j: la korp'o est'as la vin'ber'trunk'o, la spirit'o est'as la suk'o; la anim'o, aŭ la spirit'o, lig'it'a al la materi'o, est'as la grajn'o. La hom'o subtil'ig'as si'a'n spirit'o'n per labor'ad'o, kaj vi sci'as, ke nur per labor'ad'o de la korp'o la spirit'o akir'as sci'o'n.

“Ne mal'kuraĝ'ig'u vi'n kritik'o. Vi renkont'os obstin'eg'a'j'n kontraŭ'ul'o'j'n, precip'e en la rond'o de hom'o'j, kiu'j'n interes'as mal'pac'o'j. Vi renkont'os tia'j'n eĉ en la mond'o de la Spirit'o'j, ĉar tiu'j, ankoraŭ ne tut'e liber'ig'it'a'j el la materi'o, oft'e

(*) La supr'e stamp'it'a vin'ber'trunk'o est'as la faksimil'o de tiu desegn'it'a de la Spirit'o'j.

klopod'as por dis'sem'i dub'o'n, pro malic'o aŭ ne'kler'ec'o; sed ir'ad'u ĉiam, kred'u je Di'o kaj paŝ'u plu fid'plen'e: ni star'os apud vi, por vi'n sub'ten'i; kaj al'proksim'iĝ'as la temp'o, kiam la ver'o ĉie el'ŝpruc'os.

“La vant'em'o de iu'j hom'o'j, kiu'j flat'as al si ĉio'n sci'i kaj vol'as ĉio'n klar'ig'i laŭ si'a manier'o, nask'os ne'akord'a'j'n opini'o'j'n; sed tiu'j, kiu'j hav'os en la okul'o'j la grand'a'n princip'o'n de Jesu'o, kun'iĝ'os en la sam'a sent'o de am'o al bon'o kaj inter'plekt'iĝ'os per frat'a lig'il'o, kiu ampleks'os la tut'a'n mond'o'n: ili flank'e las'os la bagatel'a'j'n diskut'o'j'n pri vort'o'j, por okup'i si'n pri esenc'a'j afer'o'j; kaj la fund'o de l’ doktrin'o est'os ĉiam la sam'a por ĉiu'j, kiu'j ricev'os komunik'aĵ'o'j'n de la Super'a'j Spirit'o'j.

“Nur kun persist'em'o vi sukces'os rikolt'i la frukt'o'n de vi'a'j labor'o'j. La plezur'o, kiu'n vi ĝu'os vid'ant'e, ke la doktrin'o dis'etend'iĝ'as kaj est'as bon'e kompren'at'a, est'os al vi rekompenc'o, kies valor'o'n vi kon'os ebl'e pli ĝust'e en la est'ont'ec'o ol nun. Ne ĉagren'u vi'n do la dorn'o'j kaj ŝton'o'j, kiu'j'n la ne'kred'em'a'j kaj la mal'bon'a'j dis'ĵet'os sur vi'a'n voj'o'n; konserv'u vi'a'n fid'o'n: kun fid'o vi ven'os al la cel'o, kaj vi ĉiam ind'os help'o'n.

“Memor'u, ke la bon'a'j Spirit'o'j help'as nur tiu'j'n, kiu'j serv'as Di'o'n kun humil'ec'o kaj si'n'forges'em'o, kaj for'las'as iu'n ajn, kiu pen'as trov'i, sur la voj'o al la ĉiel'o, ia'n alt'ig'il'o'n por ter'a'j afer'o'j; tiu'j Spirit'o'j for'ir'as de apud la fier'a kaj la ambici'a. Fier'o kaj ambici'o est'os ĉiam bar'o inter la hom'o kaj Di'o; ili est'as vual'o, kaŝ'ant'a la ĉiel'a'j'n radi'o'j'n, kaj Di'o ne pov'as, per blind'ul'o, ig'i kompren'i lum'o'n.”

Skta Johano, la Evangeli'ist'o, Skta Aŭgusten'o, Skta Vincent'o de Paŭl'o, Skta Ludovik'o, La Spirit'o de Ver'o, Sokrat'o, Platon'o, Fénelon, Frank'li'n, Swedenborg k.a.

UNU'A PART'O

Primar'a'j kaŭz'o'j

ĈAPITR'O I - DI'O

1. Di'o kaj la Sen'fin'o. — 2. Pruv'o'j pri la ekzist'o de Di'o.— 3. Atribut'o'j de Di'o. — 4. Panteism'o.

Di'o kaj la Sen'fin'o

1. Kio est'as Di'o?

“Di'o est'as la super'eg'a intelekt'o, primar'a kaŭz'o de ĉiu'j est'aĵ'o'j.” (*)

2. Kio'n oni kompren'u kiel sen'fin'o'n?

“Tio'n, kio hav'as nek komenc'o'n nek fin'o'n: tio'n ne'kon'at'a'n; ĉio, kio est'as ne'kon'at'a, est'as sen'fin'a.”

3. Ĉu oni pov'us dir'i, ke Di'o est'as la sen'fin'o?

(*)

La tekst'o'part'o inter kramp'et'o'j, post la demand'o'j, est'as la respond'o'j mem, don'it'a'j de la Spirit'o'j. Diferenc'as per ali'a pres'liter'o la rimark'o'j kaj klar'ig'o'j, al'don'it'a'j de la aŭtor'o, kiam ĉi tiu'j pov'us est'i konfuz'it'a'j kun la respond'o'j.

Sed, kiam tiu'j komentari'o'j de la aŭtor'o form'as tut'a'j'n ĉapitr'o'j'n, ili est'as pres'it'a'j kiel ordinar'e, ĉar tiam mis'kompren'o ne est'as ebl'a.

“Ne'komplet'a difin'o. Mal'riĉ'ec'o de la lingv'o de la hom'o'j, ne'sufiĉ'a por difin'i afer'o'j'n super'a'j'n ol ili'a intelekt'o.”

Di'o est'as sen'fin'a laŭ Si'a perfekt'ec'o, sed sen'fin'o est'as abstrakt'aĵ'o; dir'i, ke Di'o est'as la sen'fin'o, est'as pren'i la atribut'o'n por la kaŭz'o mem kaj difin'i io'n ne'kon'at'a'n per io ankoraŭ mal'pli kon'at'a.

Pruv'o'j pri la ekzist'o de Di'o

4. Kie ni pov'as trov'i la pruv'o'n pri la ekzist'o de Di'o?

“En la aksiom'o, kiu'n vi uz'as en vi'a'j scienc'o'j: ne est'as efik'o sen ia kaŭz'o. Serĉ'u la kaŭz'o'n de ĉio, kio ne est'as hom'a far'o, kaj vi'a prudent'o respond'os al vi.”

Por kred'i je Di'o, sufiĉ'as ek'rigard'i la kre'aĵ'o'j'n. La univers'o ekzist'as, kaj hav'as do ia'n kaŭz'o'n. Dub'i pri la ekzist'o de Di'o est'us tiel sam'e, kiel ne'i, ke ĉiu efik'o hav'as ia'n kaŭz'o'n, kaj asert'i, ke la neni'o pov'is io'n nask'i.

5. Kia'n konsekvenc'o'n ni tir'u el la intuici'a sent'o, kiu'n ĉiu'j hom'o'j port'as, pri la ekzist'o de Di'o?

“Ke Di'o ja ekzist'as; ĉar, ali'e, kia est'us la origin'o de tia sent'o, se ĉi tiu est'us tut'e sen'baz'a? Ĝi est'as ankoraŭ konsekvenc'o de la princip'o, ke ne ekzist'as efik'o sen ia kaŭz'o.”

6. Ĉu la intim'a sent'o, kiu'n ni hav'as pri la ekzist'o de Di'o, ne est'us rezultat'o de eduk'ad'o kaj produkt'o de akir'it'a'j ide'o'j?

“Se est'us tiel, kial vi'a'j sovaĝ'ul'o'j hav'us tia'n sent'o'n?”

Se la sent'o pri la ekzist'o de ia super'eg'a est'ul'o est'us nur'a frukt'o de instru'ad'o, ĝi ne est'us universal'a kaj ekzist'us, kiel la scienc'a'j kon'o'j, nur ĉe la hom'o'j, ricev'int'a'j tiu'n instru'ad'o'n.DI'O 61 7. Ĉu pov'us est'i trov'it'a la primar'a kaŭz'o de la kre'ad'o de la aĵ'o'j ĉe la intim'a'j propr'ec'o'j de la materi'o?

“Kia est'us do la kaŭz'o de tiu'j propr'ec'o'j? Neces'as ĉiam ia primar'a kaŭz'o.”

Atribu'i la komenc'a'n form'ad'o'n de la aĵ'o'j al la intim'a'j propr'ec'o'j de la materi'o est'us pren'i la efik'o'n por la kaŭz'o, ĉar tiu'j propr'ec'o'j est'as ankaŭ efik'o, kiu nepr'e dev'as hav'i ia'n kaŭz'o'n.

8. Kio'n ni pens'u pri la opini'o, kiu atribu'as la unu'a'n form'ad'o'n al ia okaz'a kombin'o de la materi'o, ali'vort'e, al la hazard'o?

“Ali'a absurd'o! Kia saĝ'a hom'o pov'as rigard'i hazard'o'n kiel intelekt'a'n est'aĵ'o'n? Krom tio, kio est'as hazard'o? Neni'o.”

La harmoni'o, kontrol'ant'a la mekanism'o'n de la univers'o, evident'ig'as antaŭ'difin'it'a'j'n kombin'o'j'n kaj cel'o'j'n, kaj ĝust'e pro tio ĝi montr'as la ekzist'o'n de iu intelekt'a potenc'o. Atribu'i la komenc'a'n form'ad'o'n al hazard'o est'us sen'senc'aĵ'o, ĉar hazard'o est'as blind'a kaj ne pov'as nask'i la efik'o'j'n de intelekt'o.

Intelekt'a hazard'o jam ne est'us hazard'o.

9. Kie oni vid'as ĉe la primar'a kaŭz'o super'eg'a'n intelekt'o'n, super'a'n ol ĉiu'j intelekt'o'j?

“Vi hav'as proverb'o'n, kiu tekst'as: “laŭ la frukt'o oni arb'o'n ek'kon'as”. Nu! Rigard'u la frukt'o'n kaj serĉ'u ties arb'o'n. Ne'kred'em'o nask'iĝ'as el mal'humil'ec'o. Mal'humil'a hom'o akcept'as nenio'n super si, kaj pro tio li si'n nom'as fort'a spirit'o. Kompat'ind'a est'ul'o, kiu'n ek'blov'o de Di'o pov'as neni'ig'i!”

La pov'o de iu intelekt'o est'as juĝ'at'a laŭ ties far'o'j; ĉar neni'u hom'o pov'as ja kre'i tio'n, kio'n la Natur'o kre'as, tial la primar'a kaŭz'o de la kre'it'aĵ'ar'o pov'as est'i neni'o ali'a, ol ia intelekt'o super'a ol la hom'ar'o.

Kia'j ajn est'as la mir'ind'aĵ'o'j, far'at'a'j de la hom'a intelekt'o, tiu ĉi hav'as, si'a'vic'e, ia'n kaŭz'o'n; kaj ju pli grand'a'j la far'o'j de tiu intelekt'o, des pli grand'a dev'as est'i la primar'a kaŭz'o. Ĝust'e tiu super'eg'a intelekt'o est'as la primar'a kaŭz'o de ĉiu'j aĵ'o'j, kia ajn est'as la nom'o, kiu'n la hom'o don'as al ĝi.

Atribut'o'j de Di'o

10. Ĉu la hom'o pov'as kompren'i la intim'a'n natur'o'n de Di'o?

“Ne; tio est'as sent'o, kiu mank'as al la hom'o.”

11. Ĉu est'os iam don'it'e al la hom'o kompren'i la mister'o'n de Di'o?

“Kiam li'a spirit'o ne est'os plu nebul'ig'it'a de la materi'o kaj kiam, per si'a perfekt'ec'o, li est'os al'proksim'iĝ'int'a al Di'o, tiam la hom'o ĉi Tiu'n vid'os kaj kompren'os.”

La mal'grand'ec'o de la hom'a'j kapabl'o'j ne ebl'ig'as al la hom'o kompren'i la intim'a'n natur'o'n de Di'o. Dum la infan'ec'o de la hom'ar'o, la hom'o oft'e ne disting'as la Kre'int'o'n je la kre'it'o kaj rigard'as Li'n kiel est'ul'o'n kun sam'a'j ne'perfekt'aĵ'o'j; sed, laŭ'mezur'e kiel el'volv'iĝ'as la moral'a sent'o, la hom'a pens'o pli bon'e penetr'as la fund'o'n de la ekzist'aĵ'o'j, kaj la hom'o form'as al si pri Di'o ide'o'n pli ĝust'a'n kaj konform'a'n al la san'a prudent'o, kvankam ja ne'komplet'a est'as tiu ide'o.

12. Se ni ne pov'as kon'i la intim'a'n natur'o'n de ĉu ni kapabl'as almenaŭ prezent'i al ni kelk'a'j'n el perfekt'aĵ'o'j?

“Jes, kelk'a'j'n. Proporci'e kiel li liber'iĝ'as de la de l’ materi'o, la hom'o ili'n pli bon'e kompren'as, li du'on'vid'as per la pens'o.”

Di'o, Li'a'j jug'o ili'n 13. Kiam ni dir'as, ke Di'o est'as etern'a, sen'fin'a; ne'ŝanĝ'em'a, ne'materi'a, unik'a, ĉio'pov'a, super'eg'e just'a kaj bon'a, ĉu ni ne hav'as komplet'a'n ide'o'n pri Li'a'j atribut'o'j?

“El vi'a vid'punkt'o, jes, ĉar vi kred'as, ke vi ĉio'n ĉirkaŭ'kompren'as; sed sci'u, ke mult'e da afer'o'j star'as super la kompren'o de l’ plej inteligent'a hom'o, kaj por tiu'j vi'a lingv'o, lim'ig'it'a al vi'a'j ide'o'j kaj sent'o'j, ne hav'as taŭg'a'j'n esprim'o'j'n. La prudent'o dir'as al vi, efektiv'e, ke Di'o nepr'e posed'as tiu'j'n perfekt'aĵ'o'j'n en plej alt'a grad'o, ĉar, en la okaz'o, se mank'us al Li eĉ unu sol'a, aŭ se tiu ne est'us sen'lim'a, Li jam ne est'us super'a ol ĉio kaj, sekv'e, Li ne est'us Di'o. Por star'i super ĉiu'j ekzist'aĵ'o'j, Di'o ne pov'as sub'met'iĝ'i al ia ajn sort'o'vic'o, nek hav'i ia'n ajn el la ne'perfekt'aĵ'o'j, kiu'j'n koncept'as la hom'a imag'pov'o.”

Di'o est'as etern'a; se Li est'us iam komenc'iĝ'int'a, Li do est'us el'ven'int'a el la neni'o, aŭ est'us kre'it'a de iu antaŭ'a est'ul'o. Tiel, ni iom post iom paŝ'as al la sen'lim'o kaj al la etern'o.

Li est'as ne'ŝanĝ'em'a; se Li pov'us ricev'i ali'iĝ'o'j'n, la leĝ'o'j de la univers'o hav'us neniom da fiks'ec'o.

Li est'as ne'materi'a; tio est'as, li'a natur'o diferenc'as de ĉio, kio'n ni nom'as materi'o; ali'e Li ne est'us ne'ŝanĝ'em'a, ĉar Li dev'us spert'i la ali'iĝ'o'j'n de la materi'o.

Li est'as unik'a; se ekzist'us pli ol unu Di'o, est'us do pli ol unu pens'o kaj plur'a'j potenc'o'j en la aranĝ'o de l’ univers'o.

Li est'as ĉio'pov'a; ĉar Li est'as unik'a. Se Li ne hav'us la super'eg'a'n potenc'o'n, ekzist'us iu ali'a pli aŭ tiel pov'a kiel Li; Li ne est'us far'int'a ĉiu'j'n aĵ'o'j'n, kaj tiu'j, kiu'j'n Li ne est'us far'int'a, est'us verk'o de ali'a di'o.

Li est'as super'eg'e just'a kaj bon'a. La providenc'a saĝ'ec'o de la di'a'j leĝ'o'j el'montr'iĝ'as ĉe la plej mal'grand'a'j afer'o'j, kiel ĉe la plej grand'a'j; kaj tiu saĝ'ec'o ne las'as, ke ni dub'u pri la just'ec'o kaj bon'ec'o de Di'o.

Panteism'o

14. Ĉu Di'o est'as tut'e individu'a est'ul'o aŭ, laŭ la opini'o de kelk'a'j, ĉu Li est'as la rezult'ant'o de ĉiu'j fort'o'j kaj intelekt'o'j de la univers'o kun'ig'it'a'j?

“Se est'us tiel, Li ne est'us Di'o, ĉar Li est'us efik'o, ne kaŭz'o; Li ne pov'as est'i sam'temp'e ambaŭ.

“Di'o ekzist'as, vi tio'n ne pov'as pri'dub'i, kaj tio est'as esenc'a afer'o; kred'u mi'n, ne ir'u plu'e'n; ne en'profund'iĝ'u en labirint'o'n, el kiu vi ne pov'us el'tir'iĝ'i; tio ne far'us vi'n pli bon'a'j, sed ebl'e iom pli fier'a'j, ĉar vi pens'us io'n sci'i, dum, en efektiv'ec'o, vi sci'us nenio'n. Flank'e las'u do ĉiu'j'n tia'j'n sistem'o'j'n; mult'e da ali'a'j afer'o'j vi'n pli rekt'e koncern'as, komenc'ant'e de vi mem; stud'u vi'a'j'n propr'a'j'n ne'perfekt'aĵ'o'j'n, por ili'n for'sku'i de vi; tio est'us al vi pli util'a, ol dezir'i esplor'i tio'n, kio est'as mem ne'penetr'ebl'a.”

15. Kio'n pens'i pri la opini'o, laŭ kiu ĉiu'j korp'o'j en la Natur'o, ĉiu'j est'aĵ'o'j, ĉiu'j glob'o'j de la univers'o, est'as part'o'j de Di'o kaj konsist'ig'as, kun'e, Di'o'n mem; ali'vort'e, kio'n pens'i pri la panteism'a doktrin'o?

“Ne pov'ant'e far'iĝ'i Di'o, la hom'o vol'as almenaŭ est'i part'o de Di'o.”

16. Tiu'j, kiu'j praktik'as tiu'n doktrin'o'n, pretend'as trov'i en ĝi la demonstraci'o'n pri kelk'a'j el la atribut'o'j de Di'o. Ĉar la mond'o est'as sen'lim'a, Di'o est'as, ĝust'e pro tio, sen'lim'a; ĉar la perfekt'a mal'plen'aĵ'o aŭ neni'o ekzist'as en neni'u lok'o, Di'o est'as ĉie; ĉar Li est'as ĉie, tial Li hav'ig'as al ĉiu'j natur'a'j fenomen'o'j inteligent'a'n kaŭz'o'n pro tio, ke ĉio est'as ne'for'ig'ebl'e konsist'a part'o de Di'o.

Kio'n ni pov'as prezent'i kontraŭ tiu rezon'ad'o?

“La prudent'o'n; pri'pens'u matur'e, kaj ne est'os al vi mal'facil'e konstat'i la absurd'ec'o'n de tiu rezon'ad'o.”

Tiu doktrin'o far'as el Di'o materi'a'n est'ul'o'n, kiu, kvankam Li hav'as super'eg'a'n intelekt'o'n, est'us, en grand'a'j mezur'o'j, tio, kio ni est'as en mal'grand'a'j.

Nu, se est'us tiel, kaj ĉar la materi'o sen'ĉes'e ali'form'iĝ'as, Di'o est'us neniel star'em'a; Li pov'us spert'i ĉi'a'j'n sort'o'ŝanĝ'o'j'n kaj eĉ hav'i ĉi'a'j'n hom'a'j'n bezon'o'j'n; mank'us al Li la ne'ŝanĝ'em'o, unu el la esenc'a'j atribut'o'j de la Di'a Potenc'o. La propr'ec'o'j de la materi'o ne pov'as harmoni'i kun la ide'o pri Di'o, sen mal'alt'ig'o de Di'o en ni'a pens'o, kaj ĉi'a'j subtil'aĵ'o'j de sofism'o ne sukces'os solv'i la problem'o'n pri Li'a intim'a natur'o.

Ni ne sci'as ĉio'n, kio Li est'as, sed ni sci'as tio'n, kio Li ne pov'as ne est'i. Panteism'o est'as tut'e kontraŭ'a al la plej esenc'a'j kvalit'o'j de Di'o kaj ne disting'as inter kre'int'o kaj kre'it'o, ĝust'e tiel, kiel se oni vol'us, ke lert'e el'pens'it'a maŝin'o est'us ne'for'ig'ebl'a part'o de la mekanik'ist'o, kiu ĝi'n konstru'is.

La inteligent'ec'o de Di'o el'montr'iĝ'as en Li'a'j verk'o'j, sam'e kiel tiu de pentr'ist'o ĉe li'a'j bild'o'j; sed la verk'o'j de Di'o ne est'as Di'o mem, sam'e kiel bild'o ne est'as la pentr'ist'o, ĝi'n koncept'int'a kaj far'int'a.

ĈAPITR'O II - ĜENERAL'A'J ELEMENT'O'J DE LA UNIVERS'O

1. Kon'ad'o de la princip'o de la ekzist'aĵ'o'j. — 2. Spirit'o kaj materi'o. — 3. Propr'ec'o'j de la materi'o. — 4. Univers'a spac'o.

Kon'ad'o de la princip'o de la ekzist'aĵ'o'j

17. Ĉu est'as don'it'e al la hom'o kon'i la princip'o'n de la ekzist'aĵ'o'j?

“Ne; Di'o ne permes'as, ke ĉio est'u kon'ig'it'a al la hom'o sur la Ter'o.”

18. Ĉu la hom'o pov'os iam penetr'i la mister'o'n de la aĵ'o'j, kiu'j est'as kaŝ'it'a'j antaŭ li?

“La vual'o iom post iom lev'iĝ'as antaŭ li, laŭ tio, kiel li pur'iĝ'as; sed, por kompren'i iu'j'n afer'o'j'n, li bezon'as kapabl'o'j'n, kiu'j'n li ankoraŭ ne posed'as.”

19. Ĉu la hom'o ne pov'as, per la scienc'a'j esplor'o'j, penetr'i kelk'a'j'n sekret'o'j'n de la Natur'o?

“La scienc'o est'as don'it'a al li por li'a progres'o sur ĉiu'j kamp'o'j; sed li ne pov'as trans'paŝ'i la lim'o'j'n difin'it'a'j'n de Di'o.”

Ju pli profund'e est'as al la hom'o permes'it'e en'iĝ'i en tiu'j'n mister'o'j'n, des pli grand'a dev'as est'i li'a admir'o je la potenc'o kaj saĝ'ec'o de la Kre'int'o; sed, ĉu pro fier'o, ĉu pro mal'fort'ec'o, li'a intelekt'o mem li'n oft'e en'ret'ig'as en iluzi'o'n; li amas'ig'as sistem'o'j'n sur sistem'o'j'n, sed ĉiu pas'ant'a tag'o montr'as al li, kiom da erar'o'j li akcept'is kiel ver'aĵ'o'j'n, kaj kiom da ver'aĵ'o'j li for'puŝ'is kiel erar'o'j'n. Jen ali'a'j el'rev'iĝ'o'j por li'a mal'humil'ec'o.

20. Ĉu, krom la scienc'a'j esplor'o'j, est'as permes'it'e al la hom'o ankaŭ ricev'i pli alt'rang'a'j'n komunik'aĵ'o'j'n pri tio, kio'n li'a'j sent'um'o'j ne kapabl'as atest'i?

“Jes; kiam Di'o konsider'as tio'n util'a, Li pov'as mal'kovr'i al la hom'o tio'n, kio'n la scienc'o ne kon'ig'as.”

Ĝust'e per tia'j komunik'aĵ'o'j la hom'o ricev'as, inter difin'it'a'j lim'o'j, la ek'kon'o'n de si'a pas'int'ec'o kaj de si'a est'ont'a destin'o.

Spirit'o kaj materi'o

21. Ĉu la materi'o ekzist'as ek'de la tut'a etern'o, kiel Di'o, aŭ ĉu ĝi est'as iam kre'it'a de Li?

“Di'o sol'a sci'as tio'n. Tamen est'as io, kio'n la prudent'o cert'e montr'as al vi, nom'e, ke Di'o, model'o de am'o kaj karitat'o, neniam est'is sen'okup'a. Kiom ajn mal'proksim'a vi prezent'us al vi la komenc'iĝ'o'n de Li'a ag'ad'o, ĉu vi pov'as imag'i Li'n en ne'aktiv'ec'o eĉ unu sekund'o'n?”

22. Oni ordinar'e difin'as materi'o'n jen'e: ĉio, kio hav'as ampleks'o'n; ĉio, kio pov'as far'i efik'o'n sur ni'a'j sent'um'o'j; ĉio ne'penetr'ebl'a; ĉu tiu'j difin'o'j est'as ekzakt'a'j?

“El vi'a vid'punkt'o, jes, ĉar vi parol'as nur laŭ vi'a sci'o; sed la materi'o ekzist'as ankaŭ en stat'o'j ne'kon'at'a'j de vi; ĝi pov'as, ekzempl'e, est'i tiel eter'ec'a kaj subtil'a, ke ĝi neniel efik'as al la sent'um'o'j; kaj tamen ĝi est'as ja materi'o, kvankam tio'n vi ne rigard'as kiel materi'o'n.”

— Kiel vi pov'as difin'i materi'o'n?

“Materi'o est'as la lig'il'o katen'ant'a la spirit'o'n; ĝi est'as la il'o, li'n serv'ant'a, kaj sur kiu'n, sam'temp'e, li ag'as.”

El ĉi tiu vid'punkt'o, oni pov'as dir'i, ke la materi'o est'as la element'o, la per'il'o, per kiu kaj sur kiu'n la spirit'o ag'as.

23. Kio est'as spirit'o?

“La intelekt'a princip'o de la univers'o.”

— Kia est'as la intim'a natur'o de la spirit'o?

“Ne est'as facil'e analiz'i ĝi'n en vi'a lingv'o. Por vi, ĝi est'as neni'o, ĉar la spirit'o ne est'as io palp'ebl'a; sed por ni, ĝi est'as io. Ek'sci'u bon'e: la neni'o est'us la nul'o, kaj la nul'o ne ekzist'as.”

24. Ĉu spirit'o est'as sinonim'o de intelekt'o?

“Intelekt'o est'as esenc'a atribut'o de la spirit'o; sed ambaŭ konfuz'iĝ'as en komun'a princip'o, kaj tial ambaŭ est'as por vi kvazaŭ unu sol'a aĵ'o.”

25. Ĉu la spirit'o est'as sen'de'pend'a de la materi'o, aŭ ĉu li est'as nur'a propr'ec'o de la materi'o, sam'e kiel kolor'o'j rilat'e al la lum'o kaj son'o al la aer'o?

“Spirit'o kaj materi'o est'as mal'sam'a'j afer'o'j; sed la spirit'o dev'as kun'iĝ'i kun la materi'o, por ke ĉi tiu ek'hav'u intelekt'o'n.”

— Ĉu tiu kun'iĝ'o est'as ankaŭ neces'a, por ke la spirit'o pov'u si'n manifest'i? (Ni ĉi tie difin'as spirit'o'n kiel la princip'o'n de la intelekt'o, ne konsider'ant'e la individu'a'j'n est'ul'o'j'n tiel nom'at'a'j'n.) “Por vi'a kompren'o, ĝi est'as neces'a, ĉar vi ne hav'as tia'n fiziologi'a'n organiz'aĵ'o'n, ke vi percept'us spirit'o'n sen materi'o; vi'a'j sent'um'o'j ne est'as far'it'a'j por tio.”

26. Ĉu oni pov'as koncept'i spirit'o'n sen materi'o, kaj materi'o'n sen spirit'o?

“Sen'dub'e, per la pens'o.”

27. Ĉu do ekzist'as du ĝeneral'a'j element'o'j en la univers'o, nom'e: materi'o kaj spirit'o?

“Jes, kaj super ĉio Di'o, la Kre'int'o, la Patr'o de ĉiu'j est'aĵ'o'j. Tiu'j tri element'o'j est'as la princip'o de ĉio, kio est'as: ili form'as la univers'a'n tri'o'n. Sed, al la materi'a element'o est'as neces'e al'don'i la univers'a'n fluid'aĵ'o'n, kiu est'as la per'il'o inter la spirit'o kaj la ĝust'a'senc'a materi'o, ĉar tiu ĉi est'as tro mal'delikat'a, por ke la spirit'o efik'u sur ĝi'n. Kvankam, ĝis iom'a grad'o, oni pov'as en'klas'ig'i la univers'a'n fluid'aĵ'o'n en la materi'a'n element'o'n, tiu fluid'aĵ'o tamen disting'iĝ'as per apart'a'j propr'ec'o'j; se ĝi est'us ja materi'o, ne est'us motiv'o por tio, ke ankaŭ la spirit'o ne est'us materi'o. Ĝi star'as inter spirit'o kaj materi'o; per si'a'j ne'nombr'ebl'a'j kombin'o'j kun la materi'o, kaj, sub la ag'o de la spirit'o, ĝi kapabl'as nask'i la sen'fin'a'n plur'ec'o'n de la ekzist'aĵ'o'j, de kiu'j vi kon'as nur mal'grand'a'n part'o'n.

Kiel element'o, serv'ant'a al la spirit'o, la univers'a, primitiv'a aŭ element'a fluid'aĵ'o est'as la princip'o, sen kiu la materi'o ne nur trov'iĝ'us en konstant'a dis'divid'ad'o, sed ankaŭ neniam hav'us la propr'ec'o'j'n, kiu'j'n la pez'o'fort'o don'as al la korp'o'j.”

— Ĉu tiu fluid'aĵ'o est'us tiu, kiu'n ni nom'as elektr'o?

“Ni dir'is, ke ĝi pov'as spert'i sen'nombr'a'j'n kombin'o'j'n; tio, kio'n vi nom'as elektr'a fluid'aĵ'o, magnet'a fluid'aĵ'o, est'as modif'it'a'j form'o'j de la univers'a fluid'aĵ'o, kiu, ĝust'a'dir'e, est'as neni'o ali'a ol materi'o pli perfekt'a, pli subtil'a, kaj kiu pov'as est'i konsider'at'a sen'de'pend'a.”

28. Ĉar la spirit'o est'as mem io, ĉu ne est'us do pli preciz'e kaj pli kompren'ebl'e, se tiu'j du ĝeneral'a'j element'o'j est'us nom'at'a'j: inert'a materi'o kaj intelekt'a materi'o?

“Vort'o'j al ni ne'mult'e grav'as: la vort'ar'o de vi'a lingv'o koncern'as vi'n, por ke vi inter'kompren'iĝ'u. Vi'a'j diskut'o'j ek'est'as preskaŭ ĉiam de la mal'sam'a manier'o, en kiu vi kompren'as sam'a'j'n vort'o'j'n, ĉar vi'a lingv'o est'as tro ne'komplet'a por esprim'i afer'o'j'n, kiu'j ne tuŝ'as vi'a'j'n sent'um'o'j'n.”

Evident'a fakt'o super'star'as ĉiu'j'n hipotez'o'j'n: ni vid'as materi'o'n, kiu ne est'as intelekt'a, kaj intelekt'a'n princip'o'n sen'de'pend'a'n de materi'o. La origin'o kaj la kun'rilat'o de ĉi tiu'j du afer'o'j est'as de ni ne'kon'at'a'j. Ĉu ili hav'as aŭ ne iu'n komun'a'n origin'o'n kaj punkt'o'j'n de neces'a kontakt'o; ĉu la intelekt'o hav'as propr'a'n ekzist'o'n, ĉu ĝi est'as propr'ec'o aŭ nur'a efik'o; ĉu ĝi est'as, kiel opini'as kelk'a'j hom'o'j, el'flu'aĵ'o de Di'o — jen, kio'n ni ne'sci'as. Super ĉio ĉi, ni vid'as intelekt'o'n, kiu star'as super ĉiu'j ceter'a'j, kiu ili'n reg'as kaj kiu de ili disting'iĝ'as per esenc'a'j atribut'o'j. Tiu super'eg'a intelekt'o — jen, kio'n ni nom'as Di'o.

Propr'ec'o'j de la materi'o

29. Ĉu la pez'ec'o est'as esenc'a atribut'o de la materi'o?

“Jes, de la materi'o, kia vi ĝi'n kompren'as; sed, ne de la materi'o konsider'at'a kiel univers'a fluid'aĵ'o. La subtil'a, eter'ec'a materi'o, konsist'ig'ant'a tiu'n fluid'aĵ'o'n, est'as de vi rigard'at'a kiel sen'pez'a, kvankam ĝi est'as ja la princip'o de vi'a pez'a materi'o.”

Pez'ec'o est'as relativ'a propr'ec'o; la mond'o'j ne ekzist'as pez'o'j, sam'e nek mal'supr'o'j.

ekster la al'tir'o'sfer'o'j de kiel ekzist'as nek supr'o'j, 30. Ĉu la materi'o konsist'as el unu sol'a aŭ el plur'a'j element'o'j?

“El unu sol'a primitiv'a element'o. La korp'o'j, kiu'j'n vi rigard'as kiel simpl'a'j'n, ne est'as ĝust'a'dir'e element'o'j, sed ali'ig'it'a'j form'o'j de la primitiv'a materi'o.”

31. El kio origin'as la divers'a'j propr'ec'o'j de la materi'o?

“Ili est'as modif'o'j, kiu'j'n la element'a'j molekul'o'j ricev'as ĉe si'a kun'iĝ'o kaj en difin'it'a'j kondiĉ'o'j.”

32. Laŭ ĉi tiu leĝ'o, ĉu la gust'o'j, la arom'o'j, la kolor'o'j, la son'o, la venen'a'j aŭ san'ig'a'j kvalit'o'j de l’ korp'o'j est'as do nur'a'j modif'o'j de unu sol'a primitiv'a substanc'o?

“Jes, sen ia dub'o; ili ekzist'as nur pro la struktur'o de la organ'o'j difin'it'a'j por ili'n percept'i.”

Ĉi tiu princip'o est'as pruv'it'a per tio, ke ne ĉiu'j percept'as en sam'a manier'o la kvalit'o'j'n de la korp'o'j; io, kio plaĉ'as al ies gust'o, tut'e mal'plaĉ'as al ali'a; unu'j vid'as blu'a tio'n, kio'n ali'a'j vid'as ruĝ'a; tio, kio est'as venen'a kontraŭ iu'j, est'as sen'danĝer'a aŭ san'ig'a por ali'a'j.

33. Ĉu la sam'a element'a materi'o pov'as ricev'i ĉi'a'j'n modif'o'j'n kaj ek'hav'i ĉi'a'j'n propr'ec'o'j'n?

“Jes; kaj jen tio, kio'n vi dev'as kompren'i, kiam ni (*) dir'as, ke ĉio est'as en la tut'o.”

— Tiu teori'o, laŭ'ŝajn'e, prav'ig'as la person'o'j'n, kiu'j akcept'as en la materi'o nur du esenc'a'j'n propr'ec'o'j'n: la fort'o'n kaj la mov'ad'o'n, kaj kiu'j rigard'as ĉiu'j'n ceter'a'j'n propr'ec'o'j'n kiel du'a'rang'a'j'n efik'o'j'n, variant'a'j'n laŭ la intens'ec'o de la fort'o kaj la direkt'o de la mov'ad'o, ĉu ne?

“Ĉi tiu opini'o est'as ĝust'a. Est'as neces'e al'dir'i: ankaŭ laŭ la kun'aranĝ'o de la molekul'o'j, kiel vi vid'as ekzempl'e en mal'diafan'a korp'o, kiu pov'as far'iĝ'i tra'vid'ebl'a, kaj kontraŭ'e.”

34. Ĉu la molekul'o'j hav'as difin'it'a'n form'o'n?

“Sen'dub'e la molekul'o'j hav'as form'o'n, sed, kiu ĝi est'as, vi ne kapabl'as koncept'i.”

— Ĉu tiu form'o est'as konstant'a aŭ ŝanĝ'em'a?

“Konstant'a ĉe la primitiv'a'j element'a'j molekul'o'j, sed ŝanĝ'em'a ĉe la du'a'rang'a'j, kiu'j est'as nur'a'j kolekt'o'j de la unu'a'j; tio, kio'n vi nom'as molekul'o, star'as ankoraŭ tro mal'proksim'e de la element'a molekul'o.”

(*) Ĉi tiu princip'o klar'ig'as la fenomen'o'n, kon'at'a'n de ĉiu'j hipnot'ig'ist'o'j, nom'e: hav'ig'i, per la potenc'o de l’ vol'o, al iu ajn substanc'o, ekzempl'e al la akv'o, tre mal'sam'a'j'n propr'ec'o'j'n, iu'n difin'it'a'n gust'o'n, kaj eĉ la aktiv'a'j'n kvalit'o'j'n de ali'a'j substanc'o'j. Ĉar, efektiv'e, ekzist'as unu sol'a primitiv'a element'o kaj la propr'ec'o'j de l’ korp'o'j est'as neni'o ali'a ol rezult'o de la modif'o'j de tiu element'o, tial sekv'as, ke la mal'plej danĝer'a substanc'o hav'as tia'n sam'a'n princip'o'n, kia'n la plej mal'san'ig'a. Tiel, la akv'o, kiu konsist'as el unu volum'o da oksigen'o kaj du volum'o'j da hidrogen'o, far'iĝ'as detru'em'a, se ĝi'a kvant'o da oksigen'o est'as du'obl'ig'it'a. Simil'a ali'iĝ'o pov'as far'iĝ'i per la magnet'a ag'ad'o direkt'at'a de la vol'o.

Oksigen'o, hidrogen'o, nitrogen'o, karbon'o kaj ĉiu'j korp'o'j, kiu'j'n ni konsider'as simpl'a'j, est'as nur modif'aĵ'o'j de unu primitiv'a substanc'o. Pro ni'a nun'a ne'ebl'ec'o percept'i - ali'e ol per la pens'o - tiu'n primitiv'a'n materi'o'n, tiu'j korp'o'j, el ni'a vid'punkt'o, est'as ver'a'j element'o'j, kaj ni pov'as, sen ia mal'util'o, ili'n tia'j konsider'i, ĝis nov'a temp'o

.

Univers'a spac'o

35. Ĉu la univers'a spac'o est'as sen'lim'a aŭ lim'ig'it'a?

“Sen'lim'a. Supoz'u lim'o'n al ĝi: kio ekzist'us trans'e?

Tio konfuz'as vi'a'n prudent'o'n, mi ja sci'as, kaj tamen tiu sam'a prudent'o dir'as al vi, ke ali'e ne pov'us est'i. Io sam'a okaz'as kun la sen'fin'o ĉe ĉiu'j afer'o'j; ne sur vi'a mal'grand'a sfer'o vi kapabl'as kompren'i la sen'fin'o'n.”

Se ni supoz'us ia'n lim'o'n en la spac'o, kiel ajn mal'proksim'a la pens'o ĝi'n koncept'us, la prudent'o dir'us al ni, ke, trans tiu lim'o, io nepr'e ekzist'as; kaj tiel, ĉiam kaj ĉiam ankoraŭ la supoz'at'a lim'o plu'e ŝov'iĝ'as, ĉar, eĉ se ni trov'us la absolut'a'n mal'plen'aĵ'o'n, ĉi tiu est'us ankoraŭ spac'o.

36. Ĉu la absolut'a vaku'o ekzist'as ie en la univers'a spac'o?

“Ne, neni'o est'as mal'plen'a; kio'n vi kred'as mal'plen'aĵ'o, tio est'as okup'it'a de materi'o, kiu'n ne ating'as vi'a'j sent'um'o'j kaj vi'a'j aparat'o'j.”

ĈAPITR'O III - LA KRE'AD'O

1. Form'ad'o de la mond'o'j. - 2. Form'ad'o de la viv'ant'a'j est'aĵ'o'j. – 3. Loĝ'at'ig'o de la Ter'o. Adam'o. – 4.

Divers'ec'o de la hom'a'j ras'o'j. – 5. Plur'ec'o de la mond'o'j. – 6. Konsider'o'j kaj konsent'a'j asert'o'j en la Bibli'o pri la mond'kre'ad'o.

Form'ad'o de la mond'o'j

La univers'o en'ten'as la sen'fin'as nombr'o'n de la mond'o'j, kiu'j'n ni vid'as, kaj de la mond'o'j, kiu'j'n ni ne vid'as, ĉiu'j'n anim'it'a'j'n kaj ne'anim'it'a'j'n est'aĵ'o'j'n, ĉiu'j'n astr'o'j'n, si'n mov'ant'a'j'n en la spac'o, kaj ankaŭ la fluid'aĵ'o'j'n, kiu'j ĝi'n plen'ig'as.

37. Ĉu la univers'o est'as kre'it'a aŭ ekzist'as ek'de la tut'a etern'a temp'o, kiel Di'o?

“Sen ia dub'o ĝi ne pov'us ek'est'i mem, kaj, se ĝi ekzist'us ek'de la tut'a etern'a temp'o, kiel Di'o, ĝi do ne est'us far'it'aĵ'o de Di'o.”

La prudent'o dir'as al ni, ke la univers'o ne far'is si'n mem kaj ke, ĉar ĝi ne pov'as est'i ia hazard'aĵ'o, ĝi dev'as do est'i far'it'aĵ'o de Di'o.

38. Kiel Di'o kre'is la univers'o'n?

“Uz'ant'e ia'n esprim'o'n, mi dir'as: per Si'a vol'o. Neni'o hav'ig'as pli bon'a'n ide'o'n pri tiu ĉio'pov'a vol'o, ol jen'a'j bel'a'j vort'o'j de Genez'o: Di'o dir'is: Est'u lum'o; kaj far'iĝ'is lum'o.” (8) 39. Ĉu ni pov'as ek'kon'i la manier'o'n, kiel la mond'o'j est'as form'it'a'j?

“Ĉio, kio'n ni pov'as dir'i kaj kio'n vi sukces'os kompren'i, est'as, ke la mond'o'j ek'est'as el la pli'dens'iĝ'o de la materi'o dis'sem'it'a en la spac'o.”

40. Ĉu, kiel oni hodiaŭ pens'as, la komet'o'j est'as ia komenc'o de pli'dens'iĝ'o de la materi'o, mond'o'j en faz'o de form'iĝ'o?

“Jes, ĝust'e. Sed absurd'o est'as kred'i ili'a'n influ'o'n; mi vol'as dir'i, tiu'n influ'o'n, kiu'n oni vulgar'e atribu'as al ili; ĉar ĉiu'j ĉiel'a'j korp'o'j hav'as si'a'n apart'a'n influ'o'n sur iu'j fizik'a'j fenomen'o'j.”

41. Ĉu tut'e el'form'it'a mond'o pov'as mal'aper'i, kaj ĉu la materi'o, ĝi'n konsist'ig'ant'a, pov'as de'nom'e dis'split'iĝ'i en la spac'o?

“Jes. Di'o re'nov'ig'as la mond'o'j'n, sam'e kiel Li re'nov'ig'as la viv'a'j'n est'aĵ'o'j'n.”

42. Ĉu ni pov'as sci'i, kiom da temp'o daŭr'is la form'ad'o de la mond'o'j, ekzempl'e de la Ter'o?

“Ni tio'n ne pov'as dir'i, ĉar Di'o sol'a ĝi'n sci'as; kaj ja frenez'a est'us tiu, kiu prov'us ek'kon'i la nombr'o'n da jar'cent'o'j, kiu'n daŭr'is tiu form'ad'o.”

Form'ad'o de la viv'ant'a'j est'aĵ'o'j

43. Kiam la Ter'o komenc'is est'i loĝ'at'a?

“En la komenc'o ĉio est'as ĥaos'o; la element'o'j est'is inter'konfuz'it'a'j. Iom post iom, ĉiu aĵ'o ek'sid'is sur si'a lok'o kaj, tiam, aper'is la viv'ant'a'j est'aĵ'o'j, konform'a'j al la stat'o de la glob'o.”

44. El kie ven'is tiu'j viv'ant'a'j est'aĵ'o'j sur la Ter'o'n?

“Ili jam ekzist'ad'is tie en ĝerm'form'o kaj nur atend'is

(8) Genez'o, ĉap. I, par. 3, el “La Mal'nov'a Testament'o”, trad. de L. L. Zamenhof. – La Trad.

la moment'o'n favor'a'n al ili'a el'kov'iĝ'o. La organ'a'j princip'o'j kun'iĝ'is tuj, kiam ĉes'is la fort'o, kiu ten'is ili'n dis'ig'it'a'j, kaj est'ig'is la ĝerm'o'j'n de ĉiu'j viv'ant'a'j est'aĵ'o'j; la ĝerm'o'j konserv'is si'n en latent'a kaj inert'a stat'o, kiel la krizalid'o kaj la sem'o'j de la veget'aĵ'o'j, ĝis la moment'o favor'a al la el'volv'iĝ'o de ĉiu spec'o; tiam, la est'aĵ'o'j de ĉiu spec'o kun'iĝ'is kaj mult'obl'iĝ'is.”

45. Kie trov'iĝ'is la organ'a'j element'o'j antaŭ la form'ad'o de la ter'o?

“Ili trov'iĝ'is en kvazaŭ'a fluid'a stat'o, en la spac'o, mez'e inter la Spirit'o'j aŭ en ali'a'j planed'o'j, atend'ant'e la kre'ad'o'n de la Ter'o, por komenc'i nov'a'n ekzist'ad'o'n sur nov'a glob'o.”

La kemi'o montr'as al ni, ke la molekul'o'j de la ne'organik'a'j korp'o'j kun'iĝ'as por form'i kristal'o'j'n kun konstant'a regul'ec'o, laŭ ĉiu spec'o, tuj kiam ili trov'iĝ'as en la postulat'a'j kondiĉ'o'j. La mal'plej grand'a ali'iĝ'o de tiu'j kondiĉ'o'j sufiĉ'as por mal'help'i la kun'iĝ'o'n de la element'o'j aŭ, almenaŭ, la regul'a'n kun'aranĝ'o'n, kiu form'as la kristal'o'n. Kial ne okaz'us sam'e kun la organ'a'j element'o'j? Ni konserv'as dum jar'o'j plant'o'sem'o'j'n, kiu'j el'volv'iĝ'as nur en iu difin'it'a temperatur'o kaj en favor'a medi'o; oni vid'is grajn'o'j'n de tritik'o ĝerm'i post mult'a'j jar'cent'o'j. Ekzist'as do en tiu'j sem'o'j ia latent'a viv'o'princip'o, atend'ant'a nur la oportun'a'n okaz'o'n por si'a el'volv'iĝ'o. Ĉu tio, kio ĉiu'tag'e okaz'ad'as antaŭ ni'a'j okul'o'j, ne pov'us far'iĝ'i ek'de la origin'o de l’ ter'glob'o? Ĉu tia form'ad'o de la viv'a'j est'aĵ'o'j, el'ir'int'a'j el la ĥaos'o per la fort'o mem de la Natur'o, iel mal'pli'ig'us la grand'ec'o'n de Di'o? Kontraŭ'e: ĝi pli'konform'iĝ'as al la ide'o, kiu'n ni hav'as pri Li'a potenc'o, kiu ag'as sur sen'nombr'a'j'n mond'o'j'n laŭ etern'a'j leĝ'o'j. Tiu teori'o, en ver'ec'o, ne solv'as la demand'o'n pri la origin'o de la element'o'j de la viv'o; sed Di'o hav'as Si'a'j'n mister'o'j'n kaj difin'is lim'o'j'n al ni'a'j esplor'o'j.

46. Ĉu ankoraŭ hodiaŭ spontane'e nask'iĝ'as est'aĵ'o'j?

“Jes; sed la primitiv'a ĝerm'o jam ekzist'ad'is en latent'a stat'o. Ĉiu'tag'e vi atest'as tiu'n fenomen'o'n. Ĉu la hist'o'j de la hom'o kaj best'o'j ne en'hav'as ĝerm'o'j'n de grand'eg'a nombr'o da verm'o'j, atend'ant'a'j, por si'a el'kresk'o, nur la putr'a'n ferment'ad'o'n neces'a'n al ili'a ekzist'ad'o?

Ĝi est'as mal'grand'a mond'o, kiu dorm'ad'as kaj kiu ven'as en la viv'o'n.”

47. Ĉu la hom'a genr'o ankaŭ trov'iĝ'is inter la organ'a'j element'o'j en'ten'at'a'j en la ter'a glob'o?

“Jes, kaj ĝi ek'aper'is ĉe si'a moment'o; ĝust'e pro tio oni dir'as, ke la hom'o est'as form'it'a el ŝlim'o de la Ter'o.”

48. Ĉu ni pov'as sci'i la moment'o'n, kiam aper'is la hom'o kaj ali'a'j est'aĵ'o'j viv'ant'a'j sur la Ter'o?

“Ne; ĉiu'j vi'a'j kalkul'o'j est'as ĥimer'o'j.”

49. Se la ĝerm'o de la hom'a spec'ar'o trov'iĝ'is inter la organ'a'j element'o'j de la ter'glob'o, kial ne ek'est'as hodiaŭ, mem'vol'e, hom'o'j, kiel ĉe si'a origin'o?

“La princip'o de la ekzist'aĵ'o'j kuŝ'as en la sekret'o'j de Di'o; tamen, oni pov'as dir'i, ke la hom'o'j, tuj post si'a dis'vast'iĝ'o sur la Ter'o, en'sorb'is la element'o'j'n neces'a'j'n al ili'a form'ad'o, kaj trans'ig'as tiu'j'n element'o'j'n plu'e'n, laŭ la leĝ'o'j de re'produkt'ad'o. Io sam'a okaz'is al la ceter'a'j spec'o'j de viv'ant'a'j est'aĵ'o'j.”

Loĝ'at'ig'o de la Ter'o. Adam'o

50. Ĉu la hom'a genr'o de'ven'as de unu sol'a hom'o?

“Ne; tiu, kiu'n vi nom'as Adam'o, est'is nek la unu'a, nek la sol'a, kiu loĝ'at'ig'is la Ter'o'n.”

51. Ĉu ni pov'as sci'i, dum kiu epok'o viv'is Adam'o?

“Proksim'um'e dum tiu, kiu'n vi supoz'as: ĉirkaŭ kvar mil jar'o'j'n antaŭ la Krist'o.”

La hom'o, kiu'n la tradici'o nom'as Adam'o, est'is unu el tiu'j, post'viv'int'a'j, en iu region'o, kelk'a'j'n el la grand'a'j kataklism'o'j, kiu'j, dum plur'a'j epok'o'j, sku'eg'is la supr'aĵ'o'n de la ter'glob'o; tiu hom'o far'iĝ'is la trunk'o de unu el la ras'o'j nun viv'ant'a'j sur la Ter'o. La natur'a'j leĝ'o'j kontraŭ'as al tio, ke la progres'o'j de la hom'ar'o, konstat'it'a'j mult'e antaŭ la ven'o de la Krist'o, pov'is far'iĝ'i en kelk'a'j jar'cent'o'j, kiel dev'us okaz'i, se la hom'o est'us sur la ter'o nur de la temp'o de la tiel nom'at'a Adam'o. Kelk'a'j person'o'j, pli Adam'o'n mit'o aŭ alegori'o, reprezent'ant'a la la mond'o.

prav'e, unu'a'j'n konsider'as aĝ'o'j'n de

Divers'ec'o de la hom'a'j ras'o'j

52. El kio origin'as la fizik'a'j kaj moral'a'j diferenc'o'j, karakteriz'ant'a'j la hom'a'j'n ras'o'j'n sur la Ter'o?

“El la klimat'o, el la viv'manier'o kaj el la kutim'o'j.

Tio'n sam'a'n oni rimark'as ĉe du fil'o'j de l’ sam'a patr'in'o: se ili est'as eduk'it'a'j en mal'sam'a'j lok'o'j kaj manier'o'j, ili neniel inter'simil'as, el la moral'a vid'punkt'o.”

53. Ĉu la hom'o nask'iĝ'is en plur'a'j lok'o'j de la ter'glob'o?

“Jes, en plur'a'j lok'o'j kaj epok'o'j, kaj tiu est'as unu el la kaŭz'o'j de la divers'ec'o de la ras'o'j; post'e, dis'iĝ'int'e en mal'sam'a'j'n klimat'o'j'n kaj miks'iĝ'int'e kun ali'a'j ras'o'j la hom'o'j est'ig'is nov'a'j'n tip'o'j'n.”

- Ĉu tiu'j diferenc'o'j konsist'ig'as divers'a'j'n spec'o'j'n?

“Tut'e ne; ĉiu'j aparten'as al unu sol'a famili'o; ĉu la vari'o'j de iu frukt'o mal'ebl'ig'as ĝi'n aparten'i al unu sam'a spec'o?”

54. Ĉar la hom'o'j ne de'ven'as de unu sol'a, ĉu ili tial ne konsider'u si'n frat'o'j unu'j de la ali'a'j?

“Ĉiu'j hom'o'j est'as frat'o'j en la okul'o'j de Di'o, ĉar ĉiu'j est'as anim'it'a'j de spirit'o kaj ĉiu'j ir'as al sam'a cel'o.

Vi vol'as ek'pren'i la vort'o'j'n ĉiam laŭ'liter'e.”

Plur'ec'o de la mond'o'j

55. Ĉu ĉiu'j glob'o'j, cirkul'ant'a'j en la spac'o, est'as loĝ'at'a'j?

“Jes, kaj la sur'ter'a hom'o tut'e ne est'as, kiel oni kred'as, la unu'a per inteligent'ec'o, bon'ec'o kaj perfekt'ec'o.

Tamen mult'a'j hom'o'j taks'as si'n alt'e estim'ind'a'j kaj rev'e kred'as ĉi tiu'n planed'et'o'n la sol'a, kiu hav'as la privilegi'o'n posed'i raci'a'j'n est'ul'o'j'n. Fier'o kaj vant'am'o! Ili opini'as, ke Di'o kre'is la univers'o'n nur kaj sol'e por ili!”

Di'o loĝ'at'ig'is la mond'o'j'n per viv'a'j est'aĵ'o'j, kiu'j ĉiu'j kun'help'as al la plen'um'ad'o de Li'a'j providenc'a'j projekt'o'j.

Kred'i, ke la viv'a'j est'aĵ'o'j est'us lim'ig'it'a'j tie, kie ni loĝ'as en la univers'o, est'us dub'i pri la Di'a saĝ'ec'o, kiu nenio'n far'as sen'util'a'n. Di'o destin'is tiu'j'n mond'o'j'n al cel'o pli serioz'a ol simpl'a amuz'o por ni'a'j okul'o'j. Krom tio, neni'o prav'ig'as, ĉu pro la pozici'o, la ampleks'o aŭ la fizik'a struktur'o de la Ter'o, la supoz'o'n, ke nur la Ter'o hav'as la privilegi'o'n est'i loĝ'at'a, kun escept'o de mil'o'j da simil'a'j mond'o'j.

56. Ĉu la fizik'a struktur'o de la glob'o'j est'as la sam'a?

“Ne; ili neniom simil'as unu'j al la ali'a'j.”

57. Se la fizik'a struktur'o de la mond'o'j ne est'as la sam'a, ĉu do sekv'as, ke la est'aĵ'o'j, tie viv'ant'a'j, hav'as mal'sam'a'j'n fiziologi'a'j'n organiz'aĵ'o'j'n?

“Sen'dub'e, sam'e kiel vi'a'j fiŝ'o'j est'as far'it'a'j por viv'i en la akv'o, kaj la bird'o'j en la aer'o.”

58. Ĉu al la mond'o'j plej mal'proksim'a'j de la sun'o mank'as lum'o kaj varm'o, ĉar la sun'o si'n montr'as al ili kun aspekt'o de ne'grav'a stel'o?

“Ĉu vi do kred'as, ke ekzist'as nenia'j font'o'j de lum'o kaj varm'o krom la sun'o? Ĉu neniom valor'as la elektr'o, kiu, en iu'j mond'o'j, lud'as rol'o'n de vi ne'kon'at'a'n, mult'e pli grav'a'n ol sur la Ter'o? Ceter'e, ni ne dir'is, ke ĉiu'j est'aĵ'o'j hav'as tia'n sam'a'n organism'o'n, kiel vi, aŭ ke ili posed'as organ'o'j'n egal'a'j'n al la vi'a'j.”

La kondiĉ'o de ekzist'ad'o de la est'aĵ'o'j, loĝ'ant'a'j la plur'a'j'n mond'o'j'n, dev'as konform'iĝ'i al la medi'o, kie'n tiu'j est'aĵ'o'j est'as vok'at'a'j por viv'i. Se ni est'us neniam vid'int'a'j fiŝ'o'j'n, ni ne kompren'us, kiel iu est'aĵ'o pov'us viv'i en akv'o. Tio sam'a okaz'as al la ceter'a'j mond'o'j, sen'dub'e posed'ant'a'j element'o'j'n de ni ne'kon'at'a'j'n. Ĉu ni ne vid'as, sur la Ter'o, la long'a'j'n polus'a'j'n nokt'o'j'n, lum'ig'at'a'j'n de la elektr'o de la nord'a'j aŭror'o'j?

Ĉu ne est'us ja ebl'e, ke en iu'j mond'o'j la elektr'o abund'as pli ol sur la Ter'o, kaj ke ĝi tie hav'as ĝeneral'a'n ag'ad'o'n, kies efik'o'j'n ni ne kompren'as? Tiu'j mond'o'j pov'as do hav'i en si mem la font'o'j'n de lum'o kaj varm'o, neces'a'j'n al tie'a'j loĝ'ant'o'j.

Konsider'o'j kaj konsent'a'j asert'o'j en la Bibli'o pri la mond'kre'ad'o

59. La popol'o'j, laŭ si'a instru'it'ec'o, far'is al si tre mal'akord'a'j'n ide'o'j'n pri la mond'kre'ad'o. La prudent'o, apog'it'a sur la scienc'o, re'kon'is la ne'ver'ŝajn'ec'o'n de kelk'a'j teori'o'j; la teori'o, don'at'a de la Spirit'o'j, konfirm'as la opini'o'n, jam de long'e akcept'it'a'n de la plej kler'a'j hom'o'j.

La kontraŭ'dir'o, kiu'n oni pov'as prezent'i rilat'e tiu'n teori'o'n, est'as, ke tiu teori'o ne akord'as kun la tekst'o de l’ sankt'a'j libr'o'j; sed pli profund'a stud'ad'o port'as la konklud'o'n, ke tiu mal'akord'o est'as pli ŝajn'a ol real'a kaj rezult'as de la interpret'o de oft'e alegori'a esprim'o.

La demand'o, ĉu Adam'o est'is la unu'a hom'o kaj unik'a patr'o de la sur'ter'a hom'ar'o, ne est'as la sol'a, pri kiu la religi'a'j kred'o'j dev'is si'n modif'i. La turn'iĝ'ad'o de la Ter'o ŝajn'is, iam, tiel kontraŭ'a al la sankt'a tekst'o, ke en tiu asert'o oni trov'is pretekst'o'n por ĉi'a'j persekut'o'j; tamen la Ter'o turn'iĝ'as spit'e al la anatem'o'j; kaj neni'u hodiaŭ tio'n pov'us refut'i, sen mal'profit'o por si'a prudent'o mem.

La Bibli'o dir'as ankaŭ, ke la mond'o est'as kre'it'a en ses tag'o'j kaj ke tiu kre'ad'o dat'iĝ'as de kvar mil jar'o'j antaŭ la nask'iĝ'o de la Krist'o. Antaŭ tiu temp'o la Ter'o ne ekzist'is; ĝi est'as tir'it'a el la neni'o; la tekst'o est'as formal'a. Sed, jen, la pozitiv'a scienc'o, la ne'fleks'ebl'a scienc'o pruv'as la mal'o'n.

La form'ad'o de la ter'glob'o trov'iĝ'as stamp'it'a per ne'el'viŝ'ebl'a'j sign'o'j en la fosili'a'j tavol'ar'o'j, kaj est'as pruv'it'e, ke la ses tag'o'j de la mond'kre'ad'o est'as ses period'o'j, ĉiu el kiu'j ebl'e de cent'o'j da jar'mil'o'j. Tio ĉi ne est'as ia sistem'o, ia doktrin'o, ia izol'a opini'o, sed fakt'o tiel real'a kiel la mov'ad'o de la Ter'o, kiu'n la teologi'o ne pov'as ne akcept'i: evident'a pruv'o pri la erar'o, en kiu'n oni pov'as fal'i, se oni pren'as laŭ'liter'e la esprim'o'j'n de oft'e figur'a dir'manier'o. Ĉu ni do konklud'o, ke la Bibli'o erar'as? Ne, sed, kontraŭ'e, ke la hom'o'j ĝi'n erar'e interpret'is.

Sond'ant'e la arkiv'o'j'n de la Ter'o, la scienc'o konstat'is la ord'o'n, laŭ kiu la viv'ant'a'j est'aĵ'o'j aper'is sur la supr'aĵ'o de l’ planed'o; tiu ord'o akord'as kun la indik'it'a en la Genez'o, kun tiu diferenc'o, ke tiu aper'o, anstataŭ est'i mirakl'e el'ŝpruc'int'a el la man'o'j de Di'o en kelk'a'j hor'o'j, far'iĝ'is, ĉiam per Li'a vol'o, laŭ la leĝ'o pri la natur'a'j fort'o'j, en kelk'e da jar'milion'o'j. Ĉu, pro tio, Di'o est'as mal'pli grand'a kaj mal'pli pov'a?

Ĉu Li'a verk'o est'as mal'pli bel'a pro tio, ke ĝi ne hav'as la prestiĝ'o'n de l’ subit'ec'o? Cert'e, ne; oni far'us pri Di'o tre mizer'a'n ide'o'n, se oni ne re'kon'us Li'a'n ĉio'pov'ec'o'n super la etern'a'j leĝ'o'j, al kiu'j la mond'o'j obe'as. La scienc'o tut'e ne mal'alt'ig'as la Di'a'n verk'o'n, sed, mal'e, ĝi prezent'as al ni tiu'n verk'o'n kun aspekt'o pli grandioz'a kaj pli konform'a al tio, kio'n ni sci'as pri la potenc'o kaj majest'ec'o de Di'o, ĉar tiu verk'o est'as ja plen'um'it'a sen nul'ig'o de la natur'a'j leĝ'o'j.

Konsent'ant'e pri ĉi tiu part'o kun Mose'o, la scienc'o star'ig'is la hom'o'n sur la last'a'n lok'o'n en la ord'o de l’ kre'ad'o de la viv'ant'a'j est'aĵ'o'j; sed Mose'o dir'is, ke la universal'a diluv'o okaz'is en la jar'o 1650 a.K., kaj la geologi'o asert'as, ke tiu grand'a kataklism'o far'iĝ'is, antaŭ ol aper'is la hom'o, ĉar ne est'as ĝis hodiaŭ trov'it'a'j, sur la primitiv'a'j tavol'o'j, post'e'sign'o'j de hom'o kaj de sam'kategori'a'j best'o'j – laŭ la fizik'a vid'punkt'o; sed neni'o pruv'as, ke tio est'as ne'ebl'a; mult'a'j el'trov'o'j jam nask'is dub'o'j'n pri tiu scienc'a asert'o; pov'os di'o okaz'i, ke oni baldaŭ ek'hav'os la material'a'n cert'ec'o'n pri tiu antaŭ'ec'o de la hom'a ras'o kaj, tiam, oni konstat'os, ke, pri tiu, kiel pri ali'a'j tem'o'j, la bibli'a tekst'o est'as figur'o.

La demand'o kuŝ'as en tio, sci'i, ĉu la geologi'a kataklism'o est'as tiu sam'a tra'viv'it'a de No'a; nu, la temp'o neces'a al la form'ad'o de l’ fosili'a'j tavol'o'j ne al'las'as konfuz'o'n; kaj, kiam aper'os sign'o'j pri la ekzist'o de la hom'o antaŭ la grand'a katastrof'o, tiam est'os pruv'it'e, aŭ ke Adam'o ne est'is la unu'a hom'o, aŭ ke li'a kre'ad'o perd'iĝ'as en la nokt'o de l’ temp'o.

Kontraŭ la evident'ec'o, konjekt'o'j est'as ne'ebl'a'j; est'os do neces'e akcept'i la fakt'o'n, kiel est'as akcept'it'a'j la mov'ad'o de la Ter'o kaj la ses period'o'j de la mond'kre'ad'o.

La ekzist'o de la hom'o antaŭ la geologi'a diluv'o est'as ja ankoraŭ hipotez'a; sed ni vid'os tuj, ke ĝi ne est'as tiel hipotez'a kiel ĝi ŝajn'as. Se ni konsent'us, ke la hom'o aper'is, la unu'a'n foj'o'n sur la Ter'o, kvar mil jar'o'j'n antaŭ la Krist'o, kaj ke post 1650 jar'o'j la tut'a hom'a ras'o est'is detru'it'a, escept'e de unu sol'a famili'o, rezult'as do, ke la loĝ'at'ig'o de la Ter'o dat'iĝ'as nur de la temp'o de No'a, tio est'as, de 2350 jar'o'j antaŭ ni'a epok'o. Nu, kiam la hebre'o'j migr'is en Egipt'o'n, en la dek-ok'a jar'cent'o a.K., ili trov'is tiu'n land'o'n jam tre loĝ'at'a kaj kun tre progres'int'a civilizaci'o. La histori'o dir'as, ke en tiu temp'o Hind'uj'o kaj ali'a'j land'o'j est'is sam'e prosper'a'j; ĉi tie ni rezon'as sen konsider'o pri la kronologi'o de iu'j popol'o'j, dat'iĝ'ant'a de mult'e pli antaŭ'a epok'o. Oni dev'us do konsent'i, ke, de la du'dek-kvar'a ĝis la dek-ok'a jar'cent'o a.K. – aŭ dum la daŭr'o de 600 jar'o'j - , ne nur la id'ar'o de unu sol'a hom'o pov'is loĝ'at'ig'i ĉiu'j'n tiam kon'at'a'j'n grand'eg'a'j'n region'o'j'n – se oni supoz'as, ke la ceter'a'j est'is ankoraŭ sen'hom'a'j - , sed ankaŭ, ke, dum tiel mal'long'a inter'temp'o, la hom'a genr'o supr'e'n'ir'is de la absolut'a brut'ec'o de l’ primitiv'a stat'o ĝis la plej alt'a grad'o da intelekt'a el'volv'iĝ'o: tio kontraŭ'as ĉiu'j'n antrop'ologi'a'j'n leĝ'o'j'n.

La divers'ec'o de la ras'o'j konfirm'as ĉi tiu'n opini'o'n. La klimat'o kaj la kutim'o'j sen'dub'e modif'as la fizik'a'n karakter'o'n; sed oni sci'as, ĝis kie ĉi tiu'j kaŭz'o'j pov'as influ'i, kaj la fiziologi'a ekzamen'o pruv'as, ke ekzist'as inter iu'j ras'o'j struktur'a'j diferenc'o'j, pli profund'a'j, ol kia'j'n nask'us la klimat'o. La kun'miks'iĝ'o de ras'o'j produkt'as la mez'a'j'n tip'o'j'n; ĝi iom post iom for'viŝ'as, sed ne kre'as la ekstrem'a'j'n karakter'o'j'n; ĝi nask'as nur vari'o'j'n; nu, por kun'miks'iĝ'o de ras'o'j, est'us nepr'e neces'a'j mal'sam'a'j ras'o'j; sed, kiel klar'ig'i la ekzist'o'n de tiu'j ras'o'j, se oni don'as al ili origin'o'n komun'a'n kaj tiel proksim'a'n en la temp'o? Kiel konsent'i, ke, en kelk'a'j jar'cent'o'j, iu'j id'o'j de No'a ĝis tia grad'o ali'iĝ'is, ke ili est'ig'is, ekzempl'e, la etiopi'a'n ras'o'n? Tia metamorfoz'o ne est'as pli akcept'ebl'a ol la hipotez'o pri iu komun'a origin'o de lup'o kaj ŝaf'o, de elefant'o kaj afid'o, de bird'o kaj fiŝ'o. Ni re'dir'as: neni'o super'as la evident'ec'o'n de l’ fakt'o'j. Ĉio, kontraŭ'e, klar'iĝ'as, se oni akcept'as la ekzist'o'n de la hom'o antaŭ la epok'o, dum kiu oni ĝeneral'e kred'as, ke li viv'is, kaj la plur'ec'o'n de font'o'j de la ras'o'j; ke Adam'o, viv'int'a antaŭ ses mil jar'o'j, loĝ'at'ig'is nur ankoraŭ sen'hom'a'n region'o'n; ke la diluv'o, ĉe No'a, est'is part'a katastrof'o, kiu'n oni konfuz'as kun la geologi'a kataklism'o; kaj fin'e, se oni konsider'as la alegori'a'n form'o'n, karakteriz'a'n de la orient'a stil'o, trov'at'a'n en la sankt'a'j libr'o'j de ĉiu popol'o. Ne est'as do saĝ'e akuz'i frivol'e, kiel fals'a'j'n, doktrin'o'j'n, kiu pov'as, pli aŭ mal'pli fru'e, kiel tiom da ali'a'j, ankoraŭ dis'bat'i si'a'j'n kontraŭ'ant'o'j'n.

La religi'a'j doktrin'o'j, anstataŭ pere'i, glor'iĝ'as ir'ant'e ŝultr'o ĉe ŝultr'o kun la scienc'o: jen la sol'a rimed'o, kiu'n ili uz'u, por prezent'i al la skeptik'ul'o'j neniu'n vund'ebl'a'n flank'o'n.

ĈAPITR'O IV

LA VIV'O'PRINCIP'O

1. Organ'a'j kaj ne'organ'a'j est'aĵ'o'j. – 2. Viv'o kaj mort'o. – 3. Intelekt'o kaj instinkt'o.

Organ'a'j kaj ne'organ'a'j est'aĵ'o'j

La organ'a'j est'aĵ'o'j est'as tiu'j, en'hav'ant'a'j iu'n font'o'n de intim'a aktiv'ec'o, kiu don'as al ili la viv'o'n; ili nask'iĝ'as, kresk'as, si'n re'produkt'as per si mem kaj mort'as, est'as proviz'it'a'j per special'a'j organ'o'j por la plen'um'ad'o de la ag'o'j de la viv'o neces'a'j al ili'a konserv'ad'o. Tia'j est'as la hom'o'j, la best'o'j kaj la veget'aĵ'o'j. La ne'organ'a'j est'aĵ'o'j est'as ĉiu'j, kiu'j ne posed'as viv'o'fort'o'n nek propr'a'j'n mov'o'j'n, kaj kiu'j konsist'as el simpl'a dens'iĝ'o de la materi'o: tia'j est'as la mineral'o'j, inter ali'a'j la akv'o, la aer'o k. c.

60. Ĉu unu sam'a fort'o kun'ig'as la element'o'j'n de la materi'o en la organ'a'j kaj en la ne'organ'a'j korp'o'j?

“Jes; la leĝ'o pri al'tir'o est'as la sam'a por ĉiu'j.”

61. Ĉu est'as ia diferenc'o inter la materi'o de la organ'a'j kaj tiu de la ne'organ'a'j korp'o'j?

“La materi'o est'as ĉie la sam'a; sed en la organ'a'j korp'o'j ĝi trov'iĝ'as viv'ig'it'a.”

62. Kiu nom'e est'as la kaŭz'o de la viv'ig'o de l’ materi'o?

“Ties kun'iĝ'o kun la viv'o'princip'o.”

63. Ĉu la viv'o'princip'i'o kuŝ'as en ia apart'a ag'ant'o, aŭ ĉu ĝi est'as propr'ec'o de la organ'a materi'o; unu'vort'e, ĉu ĝi est'as efik'o aŭ kaŭz'o?

“Tiel efik'o, kiel kaŭz'o. La viv'o est'as efik'o de la influ'o de iu ag'ant'o sur la materi'o'n; tiu ag'ant'o, sen la materi'o, ne est'as viv'o, sam'e kiel la materi'o ne pov'as viv'i sen tiu ag'ant'o. Ĉi tiu don'as viv'o'n al ĉiu'j est'aĵ'o'j, kiu'j ĝi'n en'sorb'as kaj asimil'as.”

64. Ni jam vid'is, ke spirit'o kaj materi'o est'as du element'o'j, konsist'ig'ant'a'j la univers'o'n; ĉu la viv'o'princip'o est'as ia tri'a element'o?

“Jes, ĝi est'as sen'dub'e unu el la element'o'j neces'a'j al la struktur'o de la univers'o; sed ĝi si'a'vic'e origin'as de la univers'a materi'o, kiu por tio si'n modif'as; vi rigard'as ĝi'n kiel element'o'n, simil'a'n al oksigen'o kaj hidrogen'o – ceter'e, ne primitiv'a'j element'o'j, ĉar ĉiu'j ven'as el unu sam'a princip'o.”

– Ŝajn'as do, ke la viv'o'fort'o ne est'iĝ'as el tut'e ali'a primitiv'a ag'ant'o, sed el apart'a propr'ec'o de la univers'a materi'o, apart'a prop'ec'o, rezult'ant'a de cert'a'j modif'o'j; ĉu ne?

“Ĝi est'as la sekv'o de tio, kio'n ni dir'is.”

65. Ĉu la viv'o'princip'i'o trov'iĝ'as en iu el la de ni kon'at'a'j korp'o'j?

“Ĝi'a font'o est'a la univers'a fluid'aĵ'o; ĝi est'as tio, kio'n vi nom'as viv'ig'it'a magnet'a aŭ elektr'a fluid'aĵ'o. Ĝi est'as la per'il'o, la lig'il'o, inter spirit'o kaj materi'o.”

66. Ĉu la viv'o'princip'i'o est'as la sam'a en ĉiu'j organ'a'j est'aĵ'o'j?

“Jes, sed modif'it'a laŭ la spec'o'j. Ĝi est'as tio, kio don'as al ili mov'o'kapabl'o'n kaj ag'pov'o'n, kaj kio diferenc'ig'as ili'n de la inert'a materi'o; ĉar la mov'ad'o de la materi'o ne est'as viv'o; la materi'o ricev'as, ne komunik'as, mov'o'n.”

67. Ĉu la viv'o'fort'o est'as konstant'a atribut'o de la viv'o'ag'ant'o, aŭ ĉu ĝi el'volv'iĝ'as nur per la funkci'ad'o de l’ organ'o'j?LA VIV'O'PRINCIP'O 83 “Ĝi el'volv'iĝ'as nur kun la korp'o. Ĉu ni ne dir'is, ke tiu ag'ant'o sen la materi'o ne est'as viv'o? La kun'iĝ'o de la du aĵ'o'j est'as neces'a, por ke est'u viv'o.”

– Ĉu oni pov'as dir'i, ke la viv'o'fort'o est'as en latent'a stat'o, kiam la viv'o'ag'ant'o ne est'as lig'it'a al la korp'o?

“Jes, ĝust'e.”

La tut'o de la organ'o'j form'as ia'n mekanism'o'n, funkci'ant'a'n per la intim'a aktiv'ec'o aŭ viv'o'princip'o, kiu ekzist'as en ili.

La viv'o'princip'o est'as la mov'a fort'o de la organ'a'j korp'o'j. Sam'temp'e, kiam la viv'o'ag'ant'o mov'as la organ'o'j'n, la funkci'ad'o de ĉi tiu'j sub'ten'as kaj pli'fort'ig'as la ag'ad'o'n de la viv'o'ag'ant'o, proksim'um'e tiel, kiel frot'ad'o nask'as varm'o'n.

Viv'o kaj mort'o

68. Kiu est'a la kaŭz'o de la mort'o de l’ organ'a'j est'aĵ'o'j?

“La el'ĉerp'iĝ'o de la organ'o'j.”

– Ĉu ni pov'as kompar'i la mort'o'n al la ĉes'o de la mov'o de difekt'it'a maŝin'o?

“Jes; se la maŝin'o est'as mal'bon'e munt'it'a, ĝi'a risort'o romp'iĝ'as; se la korp'o est'as mal'san'a, la viv'o esting'iĝ'as.”

69. Kial iu lez'o ĉe la kor'o, prefer'e ol iu difekt'o en ali'a organ'o, kaŭz'as la mort'o'n?

“La kor'o est'as viv'o'maŝin'o, sed ĝi ne est'as la sol'a organ'o, kies difekt'o kaŭz'as mort'o'n; ĝi'n est'as nur unu el la esenc'a'j rad'o'j.”

70. Kio far'iĝ'as la materi'o kaj la viv'o'princip'o de la organ'a'j est'aĵ'o'j okaz'e de ties mort'o?

“La inert'a materi'o mal'kompon'iĝ'as kaj form'as ali'a'j'n korp'o'j'n; la viv'o'princip'o re'ven'as al la fluid'a mas'o.”

Ĉe la mort'o de l’ organ'a est'aĵ'o, la element'o'j, kiu'j ĝi'n konsist'ig'is, far'as inter si nov'a'j'n kombin'o'j'n por konstru'i ali'a'j'n est'aĵ'o'j'n; ĉi tiu'j el'pren'as el la univers'a font'o la princip'o'n de la viv'o kaj de la aktiv'ec'o, kiu'n ili sorb'as kaj asimil'as, kaj kiu'n ili re'don'as al tiu font'o, kiam ili ĉes'as viv'i.

La organ'o'j est'as kvazaŭ penetr'it'a'j per viv'o'fluid'aĵ'o; ĉi tiu hav'ig'as al ĉiu'j part'o'j de la organism'o ag'o'kapabl'o'n, kiu, en iu'j lez'o'j, re'kun'ig'as tiu'j'n part'o'j'n kaj re'star'ig'as moment'e ĉes'int'a'j'n funkci'o'j'n. Sed, kiam la element'o'j, nepr'e neces'a'j al la harmoni'a funkci'ad'o de la organ'o'j, est'as detru'it'a'j aŭ tre'eg'e difekt'it'a'j, la viv'o'fluid'aĵ'o ne kapabl'as komunik'i al ili la viv'o'mov'ad'o'n, kaj la est'aĵ'o mort'as.

La organ'o'j pli aŭ mal'pli intens'e re'ag'as unu'j kontraŭ la ali'a'j; de la koncert'o de l’ tut'o rezult'as ili'a ag'ad'o reciprok'a. Kiam ia ajn kaŭz'o romp'as tiu'n koncert'o'n, ili'a'j funkci'o'j halt'as, sam'e kiel la funkci'ad'o de maŝin'o, kies esenc'a'j pec'o'j est'as difekt'it'a'j. Tut'e sam'e, horloĝ'o konsum'iĝ'as de la uz'ad'o aŭ el'artik'iĝ'as de akcident'o: ĝi'a mov'a fort'o jam ne kapabl'as ĝi'n plu funkci'ig'i.

En elektr'a aparat'o ni hav'as pli ekzakt'a'n bild'o'n de la viv'o kaj de la mort'o. Tiu aparat'o gard'as elektr'o'n, kiel ĉiu'j korp'o'j el la Natur'o, en latent'a stat'o. La elektr'a'j fenomen'o'j si'n manifest'as nur tiam, kiam la fluid'aĵ'o est'as incit'it'a de ia special'a kaŭz'o; tiam, ni pov'us dir'i, ke la aparat'o kvazaŭ viv'as. Tuj kiam ĉes'as tiu kaŭz'o, la fenomen'o ĉes'as: la aparat'o re'pren'as si'a'n inert'ec'o'n. La organ'a'j korp'o'j est'us do kvazaŭ'a'j pil'o'j aŭ elektr'a'j aparat'o'j, kie la aktiv'ec'o de la fluid'aĵ'o est'ig'as la fenomen'o'n de la viv'o: la ĉes'o de tiu aktiv'ec'o al'port'as la mort'o'n.

La kvant'o da viv'o'fluid'aĵ'o ne est'as la sam'a en ĉiu'j organ'a'j est'aĵ'o'j; ĝi divers'as laŭ la spec'o'j kaj ne est'as konstant'a, tiel en unu individu'o, kiel en la individu'o'j de unu sam'a spec'o.

Kelk'a'j est'as, por tiel dir'i, satur'it'a'j de viv'o'fluid'aĵ'o, dum ali'a'j apenaŭ hav'as sufiĉ'a'n kvant'o'n; de tio rezult'as, ke iu'j hav'as pli aktiv'a'n, pli rezist'a'n kaj, ia'manier'e, super'abund'a'n viv'o'n.

La viv'o'fluid'aĵ'o el'ĉerp'iĝ'as; ĝi pov'as far'iĝ'i ne'sufiĉ'a por la konserv'ad'o de l’ viv'o, se ĝi ne est'os re'freŝ'ig'it'a per en'sorb'o kaj asimil'ad'o de substanc'o'j ĝi'n en'hav'ant'a'j.

La viv'o'fluid'aĵ'o trans'iĝ'as de unu en ali'a'n individu'o'n. Tiu, kiu hav'as pli mult'e, pov'as ĝi'n liver'i al iu, kiu hav'as mal'pli mult'e, kaj, ĉe iu'j okaz'o'j, re'anim'i baldaŭ esting'iĝ'ont'a'n viv'o'n.LA VIV'O'PRINCIP'O 85

Intelekt'o kaj instinkt'o

71. Ĉu la intelekt'o est'as atribut'o de la viv'o'princip'o?

“Ne, ĉar la veget'aĵ'o'j viv'as, sed ne pens'as: ili hav'as nur organ'a'n viv'o'n. Intelekt'o kaj materi'o est'as ne'de'pend'a'j unu de la du'a, ĉar iu korp'o pov'as viv'i sen intelekt'o; sed la intelekt'o pov'as si'n manifest'i nur per'e de la materi'a'j organ'o'j; est'as neces'a la kun'iĝ'o de la spirit'o, por ke la viv'ig'it'a materi'o ricev'u intelekt'o'n.”

La intelekt'o est'as special'a kapabl'o, propr'a al iu'j klas'o'j da organ'a'j est'aĵ'o'j; ĝi don'as al ĉi tiu'j, kun'e kun la pens'o, la vol'o'n ag'i, la konsci'o'n pri ili'a ekzist'ad'o kaj individu'ec'o, kaj la rimed'o'j'n, por ke ili star'ig'u rilat'o'j'n kun la ekster'a mond'o kaj pri'zorg'u si'a'j'n bezon'o'j'n.

Est'as do disting'ebl'a'j: 1-e, la sen'anim'a'j est'aĵ'o'j, konsist'ant'a'j sol'e el materi'o, sen viv'o'fort'o kaj intelekt'o, nom'e la mineral'o'j; 2-e, la viv'ig'it'a'j sen'pens'a'j est'aĵ'o'j, form'it'a'j el materi'o kaj dot'it'a'j per viv'o'fort'o, sed ne per intelekt'o; 3-e, la anim'it'a'j pens'o'kapabl'a'j est'aĵ'o'j, form'it'a'j el materi'o, dot'it'a'j per viv'o'fort'o kaj, krom tio, posed'ant'a'j la intelekt'o'princip'o'n, kiu hav'ig'as al ili la kapabl'o'n pens'i.

72. Kiu est'as la font'o de la intelekt'o?

“Ni jam dir'is: la univers'a intelekt'o.”

– Ĉu oni pov'us dir'i, ke ĉiu est'aĵ'o ĉerp'as iom'a'n kvant'o'n da intelekt'o el la univers'a font'o kaj ĝi'n asimil'as, sam'e kiel li ĉerp'as kaj asimil'as la princip'o'n de la materi'a viv'o?

“Tio est'as nur'a kompar'o, sed ne ĝust'a, ĉar intelekt'o est'as kapabl'o propr'a al ĉiu est'aĵ'o kaj est'as ĝi'a moral'a individu'ec'o. Ceter'e, vi jam sci'as, ke ekzist'as afer'o'j, kiu'j'n penetr'i ne est'as don'it'e al la hom'o, kaj ĉi tiu afer'o est'as unu el ili.”

73. Ĉu instinkt'o est'as ne'de'pend'a de intelekt'o?

“Ne ĝust'a'senc'e ne'de'pend'a, ĉar instinkt'o est'as kvazaŭ'a intelekt'o. Instinkt'o est'as sen'rezon'a intelekt'o; per ĝi la est'aĵ'o'j est'as instig'at'a'j pri'zorg'i si'a'j'n bezon'o'j'n.”

74. Ĉu oni pov'as difin'i ia'n lim'o'n inter instinkt'o kaj intelekt'o, tio est'as, indik'i, kie fin'iĝ'as unu kaj komenc'iĝ'as la du'a?

“Ne, ĉar ili oft'e si'n miks'as; sed oni pov'as tre bon'e disting'i la ag'o'j'n de instinkt'o je tiu'j de intelekt'o.”

75. Ĉu est'as ĝust'e asert'i, ke la instinkt'a'j kapabl'o'j mal'pli'iĝ'as, laŭ'mezur'e kiel la intelekt'a'j kresk'as?

“Ne; la instinkt'o ĉiam ekzist'as, sed la hom'o ĝi'n flank'e'n met'as. La instinkt'o pov'as konduk'i ankaŭ al bon'o; ĝi est'as tio, kio ni'n preskaŭ ĉiam gvid'as, kaj ia'foj'e pli sekur'e ol la prudent'o: ĝi neniam de'voj'iĝ'as.”

– Kial la prudent'o ne ĉiam est'as ne'erar'em'a gvid'ant'o?

“Ĝi est'us tia, se ĝi'n ne for'klin'us mal'bon'a eduk'ad'o, fier'o kaj ego'ism'o. La instinkt'o ne rezon'as; la prudent'o permes'as elekt'o'n kaj hav'ig'as al la hom'o liber'a'n vol'o'n.”

Instinkt'o est'as komenc'a intelekt'o, kiu diferenc'as de la ĝust'a'senc'a intelekt'o per tio, ke ĝi'a'j manifest'iĝ'o'j est'as preskaŭ ĉiam spontane'a'j, dum tiu'j de intelekt'o rezult'as de matur'iĝ'int'a decid'o.

La manifest'iĝ'o'j de la instinkt'o divers'as laŭ la spec'o'j kaj bezon'o'j. Ĉe la est'aĵ'o'j, kiu'j konsci'as kaj percept'as la ekster'a'j'n afer'o'j'n, instinkt'o kun'iĝ'as kun intelekt'o, tio est'as, al vol'o kaj liber'ec'o.

DU'A PART'O

La mond'o de la Spirit'o'j

ĈAPITR'O I

PRI LA SPIRIT'O'J

1. Origin'o kaj natur'o de la Spirit'o'j. - 2. Primitiv'a normal'a mond'o. - 3. Form'o kaj ĉie'est'ad'o de la Spirit'o'j. - 4. Perispirit'o. - 5. Divers'a'j ord'o'j da Spirit'o'j. - 6. Spirit'a hierarki'o. - 7. Progres'ad'o de la Spirit'o'j. - 8. Anĝel'o'j kaj demon'o'j.

Origin'o kaj natur'o de la Spirit'o'j

76. Kia'n difin'o'n oni pov'as don'i pri la Spirit'o'j? (1) “Oni pov'as dir'i, ke ili est'as la intelekt'a'j est'ul'o'j de la kre'it'aĵ'ar'o. Ili okup'as la univers'o'n ekster la materi'a mond'o.”

77. Ĉu la Spirit'o'j est'as kre'it'aĵ'o'j diferenc'a'j de Di'o, aŭ ĉu ili est'as el'iĝ'aĵ'o'j aŭ part'o'j de Di'o, kaj, pro tio, nom'at'a'j id'o'j de Di'o?

“Di'o mi'a! Ili est'as Li'a verk'o, ĝust'e tiel, kiel maŝin'o est'as fabrik'aĵ'o de la hom'o; tiu maŝin'o est'as produkt'o

(1) Ni uz'as tie ĉi la vort'o'n Spirit'o por difin'i individu'e la ekster'korp'a'j'n est'ul'o'j'n, ne la intelekt'a'n element'o'n de la univers'o.

de la hom'o, sed ĝi ne est'as la hom'o mem. Vi sci'as, ke, kiam iu far'as io'n bel'a'n. kaj util'a'n, tiu nom'as ĝi'n si'a id'o, si'a kre'aĵ'o. Nu! Tio sam'a okaz'as rilat'e al Di'o: ni est'as Li'a'j id'o'j, ĉar ni est'as Li'a verk'o.”

78. Ĉu la Spirit'o'j hav'is ia'n komenc'o'n aŭ ekzist'as, kiel Di'o, ek'de la tut'a etern'a temp'o?

“Se la Spirit'o'j ne est'us ricev'int'a'j ia'n komenc'o'n, ili do est'us egal'a'j al Di'o; ili est'as Li'a'j kre'aĵ'o'j kaj sub'ord'ig'it'a'j al Li'a val'o. Di'o ekzist'as ek'de la tut'a etern'o - tio est'as ne'ne'ig'ebl'a; sed, kiam kaj kiel Li kre'is ni'n, tio'n ni tut'e ne sci'as. Vi pov'as dir'i, ke ni ne hav'is komenc'o'n, se, tio'n dir'ant'e, vi dezir'as esprim'i, ke Di'o, ĉar etern'a, cert'e kre'ad'is sen'halt'e; sed, kiam kaj kiel ĉiu el ni est'is far'it'a, neni'u sci'as: ĝust'e tie kuŝ'as la mister'o.”

79. Ĉar ekzist'as du ĝeneral'a'j element'o'j en la univers'o, nom'e la intelekt'a kaj la materi'a, ĉu oni pov'us dir'i, ke la Spirit'o'j konsist'as el la intelekt'a element'o, sam'e kiel la inert'a'j korp'o'j konsist'as el la materi'a?

“Jes, evident'e; la Spirit'o'j est'as la individu'ig'o de la intelekt'a princip'o, kiel la korp'o'j est'as de la materi'a; la temp'o kaj la manier'o de tiu form'ad'o - jen, kio'n ni ne sci'as.”

80. Ĉu la kre'ad'o de la Spirit'o'j est'as kontinu'a aŭ okaz'is nur ĉe la origin'o de la temp'o?

“Ĝi est'as kontinu'a, tio est'as, Di'o neniam ĉes'is kre'ad'i.”

81. Ĉu la Spirit'o'j est'iĝ'as per si mem aŭ de'ven'as unu'j de la ali'a'j?

“Di'o kre'is ili'n, kiel ĉiu'j'n est'aĵ'o'j'n, per Si'a vol'o; sed, mi ripet'as, ili'a origin'o est'as mister'o.”

82. Ĉu est'as ĝust'e asert'i, ke la Spirit'o'j est'as ne'materi'a'j?

“Kiel difin'i io'n, kiam mank'as esprim'o'j por kompar'o kaj kiam oni posed'as ne'sufiĉ'a'n lingv'o'n? Ĉu iu de'nask'a blind'ul'o pov'as difin'i lum'o'n? Ne'materi'a ne est'as la ĝust'a vort'o; sen'korp'a est'us pli ĝust'a: ĉar vi dev'as ja kompren'i, ke, est'ant'e kre'aĵ'o, la Spirit'o dev'as est'i io ; ĝi est'as kvintesenc'a materi'o, sed sen io analog'a sur la Ter'o, kaj tiel eter'ec'a, ke ĝi ne tuŝ'as vi'a'j'n sent'um'o'j'n.”

Ni dir'as, ke la Spirit'o'j est'as ne'materi'a'j, ĉar ili'a esenc'o diferenc'as de ĉio, kio'n ni kon'as kun la nom'o materi'o. Popol'o el blind'ul'o'j hav'us nenia'j'n esprim'o'j'n por pri'skrib'i lum'o'n kaj ties efik'o'j'n. De'nask'a blind'ul'o kred'as, ke li hav'as ĉi'a'j'n percept'o'j'n per la orel'o, la odor'sent'o, la gust'o kaj la palp'ad'o; sed li ne kompren'as ide'o'j'n, kiu'j'n li ricev'us per la al li mank'ant'a sent'um'o. Tiel ankaŭ, pri la esenc'o de la trans'hom'a'j est'ul'o'j ni est'as ver'a'j blind'ul'o'j. Ni ne kapabl'as difin'i ili'n, krom per kompar'o'j, ĉiam ne'perfekt'a'j, aŭ per grand'a pen'o de ni'a imag'pov'o.

83. Ĉu la Spirit'o'j for'fin'iĝ'as? Oni kompren'as, ke la princip'o, el kiu ili ven'as, est'as etern'a; sed, kio'n ni dezir'as sci'i est'as tio, ĉu ili'a individu'ec'o hav'os fin'o'n; ĉu, post difin'it'a temp'o, pli aŭ mal'pli long'a, la element'o, ili'n konsist'ig'ant'a, dis'divid'iĝ'as kaj re'ven'as en la tut'o'n, kiel okaz'as kun la materi'a'j korp'o'j. Est'as mal'facil'e kompren'i, ke io, iam komenc'iĝ'int'a, iam ne fin'iĝ'os.

“Est'as mult'a'j afer'o'j, kiu'j'n vi ne kompren'as, ĉar vi'a intelekt'o est'as lim'it'a; sed tio ne est'as motiv'o, por ke vi ili'n ne akcept'u. Infan'o ne hav'as tia'n sam'a'n kompren'pov'o'n kiel li'a patr'o, kaj ne'kler'ul'o ne tia'n sam'a'n kiel kler'ul'o. Ni dir'as, ke la ekzist'ad'o de la Spirit'o'j ne fin'iĝ'as, kaj nun'moment'e nenio'n pli ni pov'as sci'ig'i.”

Primitiv'a normal'a mond'o

84. Ĉu la Spirit'o'j konsist'ig'as mond'o'n apart'a'n, ekster tiu, kiu'n ni vid'as?

“Jes, la mond'o'n de la Spirit'o'j aŭ de la sen'korp'a'j intelekt'o'j.”

85. Kiu nom'e el tiu'j du mond'o'j: la spirit'a kaj la korp'a, est'as la ĉef'a inter la ekzist'aĵ'o'j?

“La spirit'a mond'o, kiu antaŭ'ekzist'as kaj trans'viv'as ĉio'n.”

86. Ĉu la korp'a mond'o pov'us ĉes'i ekzist'i, aŭ est'i neniam ekzist'int'a, sen konsekvenc'a ali'iĝ'o de la esenc'o de la spirit'a mond'o?

“Jes, ili hav'as inter si nenia'n de'pend'ec'o'n, tamen ili'a kun'rilat'ec'o est'as konstant'a, ĉar ili sen'ĉes'e ag'as unu sur la du'a'n.”

87. Ĉu la Spirit'o'j okup'as ia'n difin'it'a'n kaj lim'ig'it'a'n region'o'n en la spac'o?

“La Spirit'o'j est'as ĉie; ili okup'as la sen'fin'a'n spac'o'n.

Ĉiu'moment'e vi hav'as ĉe vi kelk'a'j'n, kiu'j vi'n observ'as kaj influ'as sur vi'n, sen vi'a konsci'o. La Spirit'o'j est'as unu el la potenc'o'j de la Natur'o; ili est'as la il'o'j, kiu'j'n Di'o uz'as por plen'um'i Si'a'j'n providenc'a'j'n projekt'o'j'n; sed ne ĉiu'j Spirit'o'j ir'as ĉi'e'n, ĉar ekzist'as region'o'j ne'al'ir'ebl'a'j por tiu'j mal'pli progres'int'a'j.”

Form'o kaj ĉie'est'ad'o de la Spirit'o'j

88. Ĉu la Spirit'o'j hav'as difin'it'a'n, lim'ig'it'a'n kaj konstant'a'n form'o'n?

“En vi'a'j okul'o'j, ne; en la ni'a'j, jes; ili est'as, se vi vol'as tiel dir'i, ia flam'o, ia lum'aĵ'o aŭ ia eter'ec'a fajr'er'o.”

— Ĉu tia flam'o aŭ fajr'er'o hav'as kolor'o'n?

“Por vi ĝi vari'as ek'de la mal'hel'a kolor'o ĝis la ruben'a bril'o, laŭ tio, ĉu la Spirit'o est'as pli aŭ mal'pli pur'a.”

Ni ordinar'e reprezent'as la geni'o'j'n kun flam'o aŭ stel'o sur la frunt'o; ĝi est'as alegori'o, proksim'um'e reprezent'ant'a la eter'ec'a'n natur'o'n de la Spirit'o'j. Tiu'n emblem'o'n oni lok'as sur la supr'a'n part'o'n de la kap'o, ĉar tie sid'as la intelekt'o.

89. Ĉu la Spirit'o'j bezon'as iom da temp'o por tra'flug'i la spac'o'n?

“Jes; sed tiu temp'o est'as rapid'a kiel la pens'o.”

— Ĉu la pens'o ne est'as la trans'lok'iĝ'ant'a anim'o mem? “Kiam la pens'o est'as ie, la anim'o est'as ankaŭ tie, ĉar pens'ant'o est'as la anim'o. La pens'o est'as unu el ĝi'a'j atribut'o'j.”

90. Ĉu la Spirit'o, ir'ant'a de lok'o al lok'o, konsci'as pri la distanc'o tra'ir'at'a, pri la spac'o tra'flug'at'a; aŭ ĉu li si'n subit'e transport'as al la lok'o, kie'n li vol'as ir'i?

“Okaz'as ambaŭ afer'o'j; la Spirit'o pov'as ja, se li vol'as, kon'i la distanc'o'n, kiu'n li tra'ir'as, sed tiu distanc'o pov'as ankaŭ tut'e for'viŝ'iĝ'i; tio de'pend'as de li'a vol'o kaj ankaŭ de li'a pli aŭ mal'pli rafin'it'a natur'o.”

91. Ĉu la materi'o ne est'as bar'o kontraŭ la tra'pas'o de la Spirit'o'j?

“Ne; ili penetr'as ĉio'n; aer'o, ter'o, akv'o kaj eĉ fajr'o pov'as est'i, tut'e egal'e, tra'pasat'a'j de Spirit'o'j.”

92. Ĉu la Spirit'o'j est'as natur'e dot'it'a'j per la kapabl'o de ĉie'est'ad'o; ali'vort'e, ĉu iu sam'a Spirit'o pov'as si'n dis'divid'i aŭ trov'iĝ'i en plur'a'j lok'o'j sam'temp'e?

“La Spirit'o si'n ne dis'divid'as; sed ĉiu est'as centr'o dis'radi'ant'a en plur'a'j direkt'o'j, kaj tial ŝajn'as, ke li est'as sam'temp'e en plur'a'j lok'o'j. Vi vid'as la sun'o'n, kiu est'as unu sol'a, dis'radi'i ĉirkaŭ si'n kaj dis'ĵet'i lum'o'n tre mal'proksim'e'n; malgraŭ tio, ĝi ne dis'er'iĝ'as.”

– Ĉu ĉiu'j Spirit'o'j dis'radi'as sam'potenc'e?

“Ili tre diferenc'as inter si; tio de'pend'as de la grad'o da pur'ec'o de ĉiu Spirit'o.”

Ĉiu Spirit'o est'as unu'o ne'divid'ebl'a, tamen kapabl'ant'a dis'etend'i la pens'o'n en divers'a'j'n lok'o'j'n, sen ia dis'romp'o. Nur laŭ tiu ĉi senc'o oni kompren'u la kapabl'o'n de ĉie'est'ad'o, atribu'at'a'n al la Spirit'o'j. Tiel sam'e, fajr'er'o ĵet'as mal'proksim'e'n si'a'n lum'o'n kaj est'as vid'ebl'a el ĉiu'j punkt'o'j sur la horizont'o.

Tiel, ankaŭ, iu person'o, si'n ne de'lok'ant'e nek si'n dis'divid'ant'e, pov'as trans'send'i ordon'o'j'n, sign'o'j'n kaj mov'o'j'n al plur'a'j lok'o'j.

Perispirit'o

93. Ĉu la Spirit'o mem est'as ne'kovr'it'a aŭ, kiel opini'as iu'j hom'o'j, ĉu li est'as en'volv'it'a en ia substanc'o?

“En'volv'as la Spirit'o'n substanc'o, eter'ec'a por vi'a rigard'o, sed ankoraŭ tre mal'delikat'a por la ni'a; sufiĉ'e eter'ec'a tamen, por ke la Spirit'o pov'u alt'iĝ'i en la atmosfer'o kaj trans'ir'i de lok'o al lok'o.”

Kiel ĝerm'o de frukt'o est'as ĉirkaŭ'it'a de la perisperm'o, tiel ankaŭ la Spirit'o, ĝust'a'dir'it'e, est'as kovr'it'a de en'volv'aĵ'o, kiu'n, por kompar'o, oni pov'as nom'i perispirit'o.

94. El kie la Spirit'o ĉerp'as tiu'n du'on'materi'a'n en'volv'aĵ'o'n?

“El la univers'a fluid'aĵ'o, ĉirkaŭ'ant'a ĉiu'n glob'o'n.

Pro tio la perispirit'a en'volv'aĵ'o ne est'as la sam'a en ĉiu'j mond'o'j ; pas'ant'e de unu al ali'a mond'o, la Spirit'o ŝanĝ'as si'a'n en'volv'aĵ'o'n, sam'e kiel vi ŝanĝ'as vi'a'n vest'o'n.”

— Tial, kiam Spirit'o'j, loĝ'ant'a'j super'a'j'n mond'o'j'n, ven'as sur la Ter'o'n, ili sur'met'as pli mal'delikat'a'n perispirit'o'n?

“Ili bezon'as vest'i si'n per vi'a materi'o; tio'n ni jam dir'is.”

95. Ĉu la du'on'materi'a en'volv'aĵ'o de la Spirit'o pren'as difin'it'a'j'n form'o'j'n kaj est'as percept'ebl'a?

“Jes; form'o'n, laŭ la plaĉ'o de la Spirit'o; li pren'as form'o'n vid'ebl'a'n kaj eĉ palp'ebl'a'n, kaj tiel li kelk'a'foj'e aper'as al vi, ĉu en sonĝ'o'j, ĉu en mal'dorm'ec'o.”

Divers'a'j ord'o'j da Spirit'o'j

96. Ĉu la Spirit'o'j est'as ĉiu'j egal'a'j, aŭ ĉu ekzist'as en ili'a rond'o ia hierarki'o?

“Ili aparten'as al divers'a'j ord'o'j, laŭ la respektiv'e ating'it'a'j grad'o'j da perfekt'ec'o.”

97. Ĉu ekzist'as difin'it'a nombr'o da ord'o'j aŭ da perfekt'ec'o inter la Spirit'o'j?

“Tiu nombr'o est'as sen'lim'a, ĉar inter tiu'j est'as neni'a lim'lini'o, kvazaŭ ia bar'o; kaj tial oni laŭ'vol'e pli aŭ mal'pli mult'ig'i tiu'j'n ord'o'j'n; tamen, grad'o'j ord'o'j pov'as se oni konsider'as ili'a'j'n ĝeneral'a'j'n karakter'o'j'n, oni pov'as ili'n redukt'i al tri ĉef'a'j ord'o'j.

“Oni pov'as lok'i en la unu'a'n ord'o'n tiu'j'n, al'ven'int'a'j'n al la perfekt'ec'o: la Spirit'o'j'n pur'a'j'n; en la du'a'n tiu'j'n, trov'iĝ'ant'a'j'n en la mez'o de la ŝtup'ar'o : la dezir'o al bon'o est'as ili'a absorb'a zorg'o. Tiu'j last'grad'a'j ankoraŭ trov'iĝ'as ĉe la komenc'o de si'a supr'e'n'ir'ad'o : la ne'perfekt'a'j Spirit'o'j ; ĉi tiu'j'n karakteriz'as ne'kler'ec'o, inklin'o al mal'bon'o kaj ĉi'a'j mal'nobl'a'j pasi'o'j, kiu'j mal'rapid'ig'as ili'a'n progres'o'n.”

98. La du'a'ord'a'j Spirit'o'j nutr'as nur la dezir'o'n al bon'o; ĉu ili hav'as ankaŭ la kapabl'o'n ĝi'n praktik'i?

“Ili hav'as tiu'n kapabl'o'n laŭ la grad'o de si'a perfekt'ec'o: unu'j sci'pov'as la scienc'o'j'n, ali'a'j hav'as saĝ'o'n kaj bon'ec'o'n; sed ĉiu'j dev'as ankoraŭ el'port'i prov'o'j'n.”

99. Ĉu ĉiu'j tri'a'ord'a'j Spirit'o'j est'as esenc'e mal'bon'a'j?

“Ne, kelk'a'j far'as nek mal'bon'o'n nek bon'o'n; ali'a'j, kontraŭ'e, plezur'as per la mal'bon'o kaj ĝoj'as tiam, kiam ili hav'as okaz'o'n ĝi'n far'i. Krom tiu'j, est'as ankaŭ la frivol'a'j aŭ gaj'petol'em'a'j Spirit'o'j, pli mal'pac'ig'em'a'j ol mal'bon'a'j, pli inklin'a'j al ŝerc'o ol ĝust'a'dir'e al malic'o, plezur'ant'a'j tromp'i kaj kaŭz'i ne'grav'a'j'n ĉagren'o'j'n, pro kiu'j ili rid'as.”

Spirit'a hierarki'o

100. Antaŭ'komenc'a'j rimark'o'j. - La klas'ig'o de la Spirit'o'j si'n baz'as sur la grad'o da progres'o, ĉe kiu ili respektiv'e trov'iĝ'as, sur la akir'it'a'j kapabl'o'j kaj sur la ne'perfekt'aĵ'o'j, de kiu'j ili dev'as si'n liber'ig'i. Ĉi tiu klas'ig'o est'as tamen neniel absolut'a; ĉiu kategori'o prezent'as difin'it'a'n karakter'o'n nur tiam, kiam konsider'at'a rilat'e al la tut'o; de unu al ali'a grad'o la trans'ir'o est'as apenaŭ sent'ebl'a, kaj sur la lim'o'j la nuanc'o el'viŝ'iĝ'as, sam'e kiel okaz'as al la natur'a'j regn'o'j, al la ĉiel'ark'a'j kolor'o'j, aŭ, ankoraŭ, al la faz'o'j de la hom'a viv'o. Oni pov'as do star'ig'i pli aŭ mal'pli grand'a'n nombr'o'n da klas'o'j, laŭ la prism'o, tra kiu oni rigard'as la demand'o'n.

Okaz'as ĉi tie tio sam'a, kio al ĉiu'j sistem'o'j de scienc'a'j klas'ig'o'j : tiu'j sistem'o'j pov'as est'i pli aŭ mal'pli komplet'a'j, pli aŭ mal'pli raci'a'j aŭ oportun'a'j por la kompren'o; tamen, kia'j ajn ili est'as, ili ne modif'as la fund'o'n mem de la scienc'o. Demand'it'e pri ĉi tiu afer'o, la Spirit'o'j pov'is do ne'akord'i pri la nombr'o de la kategori'o'j ; sed tio est'as bagatel'aĵ'o. Kelk'a'j hom'o'j far'is el tiu ŝajn'a ne'akord'ec'o arm'il'o'n, ne pens'ant'e pri tio, ke la Spirit'o'j al'lig'as nenia'n grav'ec'o'n al pur'e konvenci'a'j afer'o'j. Por la Spirit'o'j pens'o est'as ĉio: ili las'as al ni form'o'n, elekt'o'n de vort'o'j, klas'ig'o'j'n, unu'vort'e, sistem'o'j'n.

Ni ankoraŭ far'u jen'a'n konsider'o'n, kiu'n oni neniam mal'atent'u: inter la Spirit'o'j, kiel inter la hom'o'j, est'as mult'e da ne'kler'a'j, kaj tial oni neniam est'us tro si'n'gard'a kontraŭ la inklin'o kred'i, ke ili ĉiu'j dev'as nepr'e sci'i ĉio'n, nur pro tio, ke ili est'as Spirit'o'j. Ĉia klas'ig'o postul'as metod'o'n, analiz'o'n kaj profund'a'n kon'ad'o'n de la demand'o.

Nu, en la mond'o de la Spirit'o'j, tiu'j posed'ant'a'j ne'vast'a'j'n kon'o'j'n est'as, kiel la ne'kler'ul'o'j de ni'a mond'o, ne'kapabl'a'j kompren'i ia'n sintez'o'n, formul'i ia'n sistem'o'n; ili ne kon'as, aŭ nur ne'perfekt'e kompren'as, ia'n ajn klas'ig'o'n; laŭ ili'a opini'o, ĉiu'j Spirit'o'j al ili super'a'j aparten'as al la unu'a ord'o, ĉar ili ne kapabl'as taks'i la nuanc'o'j'n de sci'o, kompetent'ec'o kaj moral'o, kiu'j disting'ig'as tiu'j'n super'a'j'n est'ul'o'j'n, sam'e kiel far'as ne'instru'it'a hom'o rilat'e la civiliz'it'a'j'n person'o'j'n. Eĉ la Spirit'o'j, kapabl'a'j tio'n far'i, pov'as ne'akord'i pri detal'o'j, precip'e tiam, kiam dis'divid'ad'o est'as neniel absolut'a. Linneu, Jussieu, Tournefort, ĉiu hav'is si'a'n apart'a'n metod'o'n, sed la botanik'o pro tio ne ŝanĝ'iĝ'is, ĉar ja ili ne el'pens'is la veget'aĵ'o'j'n, nek ties karakter'o'j'n, sed nur observ'ad'is analogi'o'j'n kaj laŭ ĉi tiu'j ili form'is grup'o'j'n aŭ klas'o'j'n. Ne ali'manier'e ni ag'is; ni el'pens'is nek la Spirit'o'j'n, nek ties karakter'o'j'n; ni vid'is kaj observ'is; ni juĝ'is ili'n laŭ ili'a'j vort'o'j kaj ag'o'j, kaj post'e ni klas'ig'is ili'n laŭ ili'a'j simil'ec'o'j, ni'n baz'ant'e sur la inform'o'j don'it'a'j de ili mem. La Spirit'o'j ordinar'e konsent'as tri ĉef'a'j'n kategori'o'j'n aŭ tri grand'a'j'n grup'o'j'n. En la last'a kategori'o, tiu plej mal'alt'a en la hierarki'o, trov'iĝ'as la ne'perfekt'a'j Spirit'o'j, karakteriz'it'a'j per la super'reg'o de la materi'o kaj per ili'a inklin'o al mal'bon'o. Tiu'j du'a'kategori'a'j karakteriz'as si'n per la reg'ad'o de la Spirit'o super la materi'o kaj per la dezir'o al bon'o: ili est'as la bon'a'j Spirit'o'j. La unu'a kategori'o, fin'e, en'kalkul'as la pur'a'j'n Spirit'o'j'n, tiu'j'n, kiu'j jam ating'is la super'eg'a'n grad'o'n da perfekt'ec'o.

Ĉi tiu klas'ig'o ŝajn'as al ni perfekt'e raci'a kaj prezent'as tre difin'it'a'j'n karakter'o'j'n; rest'is al ni nur relief'ig'i, per sufiĉ'a nombr'o da sub'kategori'o'j, la ĉef'a'j'n nuanc'o'j'n de la tut'o. Tio'n ni far'is kun la help'o de la Spirit'o'j, kies bon'vol'a'j instru'o'j neniam mank'is al ni.

Laŭ ĉi tiu klas'ig'o est'as facil'e difin'i la ord'o'n kaj la grad'o'n da super'ec'o aŭ mal'super'ec'o de la Spirit'o'j, kun kiu'j ni pov'as rilat'i, kaj, sekv'e, taks'i la grad'o'n da fid'o kaj estim'o, kiu'j'n ili ind'as de ni; ĝi est'as kvazaŭ la ŝlos'il'o de la spirit'ism'a scienc'o, ĉar, kon'ig'ant'e al ni la intelekt'a'j'n kaj moral'a'j'n mal'egal'aĵ'o'j'n de la Spirit'o'j, nur ĝi klar'ig'as la anomali'o'j'n ĉe la komunik'aĵ'o'j. Ni dev'as tamen rimark'ig'i, ke la Spirit'o'j ne ĉiam aparten'as al tiu aŭ tiu ali'a klas'o; ĉar ili'a'j progres'o'j far'iĝ'as nur iom post iom kaj oft'e en unu direkt'o pli ol en ali'a -, tial ili pov'as kun'ig'i en si la karakter'o'j'n de plur'a'j kategori'o'j, kio'n est'as facil'e konstat'i per ili'a'j ag'o'j kaj parol'o.

Tri'a ord'o – Ne'perfekt'a'j Spirit'o'j

101. ĜENERAL'A'J KARAKTER'O'J. — Reg'ad'o de la materi'o super la spirit'o; inklin'o al mal'bon'o; ne'kler'ec'o, fier'o, ego'ism'o kaj ĉi'a'j mal'nobl'a'j pasi'o'j de'ven'ant'a'j de tiu'j.

Ili hav'as intuici'o'n pri Di'o, sed Li'n ne kompren'as.

Ne ĉiu'j est'as esenc'e mal'bon'a'j; ĉe kelk'a'j ekzist'as prefer'e frivol'ec'o, sen'logik'ec'o kaj ruz'ec'o, ol ver'a malic'o.

Kelk'a'j far'as nek bon'o'n, nek mal'bon'o'n, sed ĝust'e pro tio, ke ili ne praktik'as bon'o'n, ili ja el'montr'as mal'super'ec'o'n.

Ali'a'j, kontraŭ'e, plezur'as ĉe mal'bon'o kaj ĝoj'as, kiam ili hav'as okaz'o'n ĝi'n far'i.

Ili pov'as al'ig'i la intelekt'o'n al malic'o aŭ al ruz'ec'o; sed, kia ajn est'as ili'a intelekt'a dis'volv'iĝ'o, ili hav'as ne alt'a'j'n ide'o'j'n kaj pli aŭ mal'pli abomen'ind'a'j'n sent'o'j'n.

Ili'a'j kon'o'j pri la afer'o'j de la spirit'a mond'o est'as tre mal'vast'a'j, kaj la mal'mult'o, kiu'n ili sci'as, miks'iĝ'as kun la ide'o'j kaj antaŭ'juĝ'o'j de la en'korp'a viv'o. Ili kapabl'as don'i al ni nur fals'a'j'n kaj ne'komplet'a'j'n ide'o'j'n; sed atent'a observ'ant'o oft'e trov'as en ili'a'j komunik'aĵ'o'j, kvankam ne'perfekt'a'j, konfirm'o'n pri la grand'a'j ver'aĵ'o'j, instru'at'a'j de la Super'a'j Spirit'o'j.

Ili'a karakter'o el'montr'iĝ'as per ili'a parol'o. Ĉiu Spirit'o, el'las'ant'a en si'a'j komunik'aĵ'o'j mal'bon'a'n pens'o'n, pov'as est'i klas'ig'it'a en la tri'a'n ord'o'n; sekv'e, ĉia mal'bon'a pens'o, inspir'at'a al ni, ven'as de iu Spirit'o de tiu ord'o.

Ili vid'as la feliĉ'o'n de la bon'ul'o'j, kaj tio est'as por ili sen'ĉes'a turment'o, ĉar ili sufer'as ĉi'a'j'n ĉagren'o'j'n, kiu'j'n envi'o kaj ĵaluz'o pov'as nask'i.

Ili konserv'as la memor'o'n kaj percept'o'n de la sufer'o'j de si'a en'korp'a viv'o, kaj tiu impres'o est'as oft'e pli pen'ig'a ol la real'a. Ili ver'e sufer'as, ne nur pro la mal'bon'o'j, kiu'j'n ili spert'is, sed ankaŭ pro tiu'j, kiu'j'n ili kaŭz'is al ali'a'j person'o'j; kaj, ĉar tiu sufer'ad'o est'as long'e'daŭr'a, ili tial kred'as ĝi'n sen'fin'a; Di'o, por pun'i ili'n, vol'as, ke ili tiel supoz'u.

Oni pov'as dis'divid'i ili'n en kvin ĉef'a'j'n klas'o'j'n.

102. Dek'a klas'o. — NE'PUR'A'J SPIRIT'O'J — Tiu'j est'as inklin'a'j al mal'bon'o kaj el tio far'as la objekt'o'n de si'a'j okup'o'j. Kiel Spirit'o'j, ili don'as perfid'a'j'n konsil'o'j'n, blov'as mal'pac'o'n kaj mal'fid'o'n, kaj sur'met'as ĉi'a'j'n mask'o'j'n por tromp'i. Ili al'kroĉ'iĝ'as al ĉiu'j karakter'o'j sufiĉ'e mal'fort'a'j por ced'i al ili'a'j sugest'o'j, cel'ant'e ties ruin'iĝ'o'n; ili ĝoj'as mal'rapid'ig'ant'e la progres'o'n de tiu'j mal'fort'ul'o'j, tio est'as, ig'ant'e tiu'j'n ĉi fal'i sub la tra'viv'at'a'j prov'o'j.

Est'as simpl'e ek'kon'i la ne'pur'a'j'n Spirit'o'j'n per la parol'o de ili'a'j komunik'aĵ'o'j; la trivial'ec'o kaj la mal'delikat'ec'o de la esprim'o'j, ĉe la Spirit'o'j kiel ĉe la hom'o'j, est'as ĉiam sign'o de moral'a, krom ankaŭ intelekt'a mal'super'ec'o. Ili'a'j komunik'aĵ'o'j el'montr'as la mal'nobl'ec'o'n de ili'a'j inklin'o'j, kaj, se ili intenc'as ni'n tromp'i, uz'ant'e saĝ'a'n parol'o'n, ili fin'e el'perfid'as ties origin'o'n, ĉar ili ne pov'as ten'ad'i la fars'o'n long'a'temp'e.

Iu'j popol'o'j far'is el ili malic'a'j'n di'o'j'n; ali'a'j ili'n nom'as demon'o'j, mal'bon'a'j geni'o'j kaj Spirit'o'j de mal'bon'o.

La viv'ant'a'j est'ul'o'j, kiu'j'n ili, kiam en'karn'iĝ'int'a'j, anim'as, est'as inklin'a'j al ĉi'a'j mal'virt'o'j, kiu'j nask'as la mal'ŝat'ind'a'j'n kaj mal'nobl'ig'a'j'n pasi'o'j'n: volupt'am'o'n, kruel'ec'o'n, fripon'ec'o'n, hipokrit'ec'o'n, avid'ec'o'n, hont'ind'a'n avar'ec'o'n. Tiu'j hom'o'j praktik'as mal'bon'o'n por simpl'a plezur'o, plej oft'e sen ia motiv'o, kaj, pro mal'am'o al bon'o, ili preskaŭ ĉiam elekt'as si'a'j'n viktim'o'j'n en la rond'o de honest'ul'o'j. Ili est'as mal'feliĉ'eg'o'j por la hom'ar'o, kia ajn ili'a soci'a pozici'o, kaj ili'a supr'aĵ'a lak'o el civiliz'it'ec'o ne ŝirm'as ili'n kontraŭ hont'o kaj mal'honor'o.

103. Naŭ'a klas'o. — FRIVOL'A'J SPIRIT'O'J — Tiu'j est'as ne'kler'a'j, ŝerc'tromp'em'a'j, ne'konsekvenc'a'j kaj mok'em'a'j. Ili en'miks'iĝ'as en ĉio'n, ĉio'n respond'as, tut'e ne atent'ant'e la ver'o'n. Ili plezur'as kaŭz'ant'e ne'grav'a'j'n ĉagren'o'j'n kaj ne'grand'a'j'n ĝoj'o'j'n, nask'ant'e ĉikan'o'j'n, ŝerc'e konduk'ant'e en erar'o'n per tromp'o'j kaj petol'aĵ'o'j.

Al ĉi tiu klas'o aparten'as la Spirit'o'j vulgar'e kon'at'a'j kiel gaj'petol'ul'o'j, gnom'o'j kaj kobold'o'j. Ili star'as sub la de'pend'o de la Super'a'j Spirit'o'j, kiu'j ili'n uz'as, kiel ni ni'a'j'n serv'ist'o'j'n.

En la komunik'iĝ'o'j kun la hom'o'j, ili'a parol'o est'as, ia'foj'e, sprit'a kaj ŝerc'a, sed preskaŭ ĉiam supr'aĵ'a; ili profit'as la mani'o'j'n kaj la rid'ind'a'n flank'o'n de la person'o'j, por tiu'j'n relief'ig'i mord'e kaj sarkasm'e. Se ili al'pren'as supoz'a'j'n nom'o'j'n, tio'n ili plej oft'e far'as pli por amuz'o ol pro malic'o.

104. Ok'a klas'o — PSEŬDO-KLER'A'J SPIRIT'O'J — Tiu'j hav'as vast'a'n sci'o'n, sed ili vant'e kred'as, ke ili sci'as pli, ol kiom real'e. Far'int'e kelk'a'j'n progres'o'j'n, el divers'a'j vid'punkt'o'j, ili ŝajn'ig'as, en si'a parol'o, ia'n serioz'ec'o'n, kiu pov'as tromp'i ni'n pri ili'a'j kapabl'o'j kaj kon'o'j; sed tio plej oft'e est'as neni'o krom re'bild'o de la antaŭ'juĝ'o'j kaj sistem'a'j ide'o'j de ili'a sur'ter'a viv'ad'o; ĝi est'as ia miks'aĵ'o el kelk'a'j ver'aĵ'o'j kun plej absurd'a'j erar'o'j, kie tra'vid'iĝ'as tro'mem'fid'o, fier'o, ĵaluz'o kaj obstin'ec'o, de kiu'j ili ankoraŭ ne pov'is si'n liber'ig'i.

105. Sep'a klas'o — NEŬTRAL'A'J SPIRIT'O'J — Tiu'j ne est'as sufiĉ'e bon'a'j por far'i bon'o'n, nek sufiĉ'e mal'bon'a'j por far'i mal'bon'o'n; ili klin'iĝ'as tiel al unu kiel al la du'a flank'o, kaj ne alt'iĝ'as super la vulgar'a'n kondiĉ'o'n de la hom'ar'o, ĉu moral'e, ĉu intelekt'e. Ili sent'as si'n al'lig'it'a'j al la afer'o'j de la mond'o, kies banal'a'j'n ĝoj'o'j'n ili re'sopir'as.

106. Ses'a klas'o — FRAP'ANT'A'J KAJ MAL'ORD'IG'EM'A'J SPIRIT'O'J — Ĉi tiu'j Spirit'o'j, ĝust'a'dir'e, ne form'as klas'o'n disting'iĝ'ant'a'n per person'a'j kvalit'o'j; ili pov'as aparten'i al iu ajn el la klas'o'j de la tri'a ord'o. Ili manifest'as si'a'n ĉe'est'o'n oft'e per sent'ebl'a'j kaj fizik'a'j efik'o'j, kia'j, ekzempl'e, frap'o'j, mov'ad'o kaj ne'normal'a de'lok'iĝ'o de solid'a'j korp'o'j, agit'ad'o de la aer'o ktp. Pli ol la ceter'a'j, ili montr'as al'lig'o'n al la materi'o, kaj ŝajn'as est'i la ag'ant'o'j de la ĉef'a'j ŝanĝ'o'j de la element'o'j de l’ ter'glob'o, per si'a efik'o sur la aer'o, la akv'o, la fajr'o, la mal'mol'a'j korp'o'j kaj la profund'aĵ'o'j de la Ter'o. Oni konstat'as, ke tiu'j fenomen'o'j ne de'ven'as de ia hazard'a kaj fizik'a kaŭz'o tiam, kiam tiu'j fakt'o'j hav'as intenc'a'n kaj inteligent'a'n karakter'o'n. Ĉiu'j Spirit'o'j kapabl'as okaz'ig'i tia'j'n fenomen'o'j'n, sed la Super'a'j Spirit'o'j ili'n ordinar'e komisi'as al la mal'super'a'j, pli taŭg'a'j por material'a'j ol por intelekt'a'j afer'o'j. Kiam la Super'a'j Spirit'o'j opini'as, ke tia'spec'a'j manifest'iĝ'o'j est'as util'a'j, ili uz'as tiu'j'n Spirit'o'j'n kiel si'a'j'n help'ant'o'j'n.

Du'a ord'o — Bon'a'j Spirit'o'j

107. ĜENERAL'A'J KARAKTER'O'J. — Reg'ad'o de la spirit'o super la materi'o, dezir'o al bon'o. Ili'a'j kvalit'o'j kaj ili'a kapabl'ec'o praktik'i bon'o'n rilat'as kun la ŝtup'o, kiu'n ili ating'is: unu'j posed'as sci'o'n, ali'a'j saĝ'o'n kaj bon'ec'o'n, kaj la plej progres'int'a'j hav'as kun'e la sci'o'n kaj la moral'a'j'n kvalit'o'j'n. Ĉat ili ankoraŭ ne tut'e sen'materi'iĝ'is, tial ili konserv'as pli aŭ mal'pli net'e, laŭ si'a rang'o, post'sign'o'j'n de la en'korp'a viv'o, el'montr'at'a'j'n ĉu per la parol'o, ĉu per la kutim'o'j, en kiu'j si'n trov'as eĉ kelk'a'j el ili'a'j mani'o'j; ali'e, ili est'us Spirit'o'j perfekt'a'j.

Ili kompren'as Di'o'n kaj la sen'fin'o'n, kaj jam ĝu'as la feliĉ'o'n de la bon'ul'o'j. Ili est'as feliĉ'a'j pro la bon'o, kiu'n ili far'as, kaj pro la mal'bon'o, kiu'n ili antaŭ'halt'ig'as. La am'o, ili'n kun'ig'ant'a, est'as por ili font'o de dolĉ'eg'a feliĉ'o, kiu'n ne ombr'as envi'o, konscienc'o'riproĉ'o'j aŭ iu el la mal'nobl'a'j pasi'o'j, turment'ant'a'j la ne'perfekt'a'j'n Spirit'o'j'n; tamen ili ĉiu'j ankoraŭ dev'as el'port'i prov'o'j'n, por ating'i la absolut'a'n perfekt'ec'o'n.

Kiel Spirit'o'j, ili inspir'as bon'a'j'n pens'o'j'n, de'turn'as la hom'o'j'n for de la mal'bon'o-voj'o, protekt'as, kiam sur la Ter'o, la hom'o'j'n, kiu'j ind'as ili'a'n protekt'o'n, kaj nul'ig'as la influ'o'n de la ne'perfekt'a'j Spirit'o'j sur la person'o'j'n, al kiu'j tia influ'o ne plaĉ'as.

La hom'o'j, en kiu'j'n ili est'as en'karn'iĝ'int'a'j, est'as bon'a'j kaj kor'favor'a'j kontraŭ si'a'j simil'ul'o'j; ili neniam en'las'as en si'a'n kor'o'n mal'am'o'n, re'sent'o'n, envi'o'n aŭ ĵaluz'o'n, kaj far'as bon'o'n pro am'o al bon'o.

Al ĉi tiu ord'o aparten'as la Spirit'o'j, nom'at'a'j de la vulgar'a'j kred'o'j bon'a'j geni'o'j, protekt'ant'a'j geni'o'j kaj Spirit'o'j de bon'o. Dum la temp'o'j de superstiĉ'o'j kaj ne'kler'ec'o, oni rigard'ad'is ili'n kiel bon'far'ant'a'j'n di'o'j'n.

Ni pov'as dis'divid'i ili'n laŭ kvar ĉef'a'j grup'o'j: 108. Kvin'a klas'o. — BON'FAR'EM'A'J SPIRIT'O'J — Ili'a super'star'a kvalit'o est'as bon'ec'o; ili volont'e komplez'as kaj protekt'as la hom'o'j'n, sed ili'a sci'o est'as ne'vast'a: ili'a progres'o far'iĝ'is pli en la moral'a ol en la intelekt'a direkt'o.

109. Kvar'a klas'o. — ERUDICI'A'J SPIRIT'O'J — Kio disting'as ili'n, tio est'as special'e la ampleks'o de ili'a'j kon'o'j.

Ili okup'iĝ'as mal'pli pri la moral'a'j ol pri la scienc'a'j demand'o'j, por kiu'j ili hav'as pli grand'a'n kapabl'ec'o'n; sed ili rigard'as la scienc'o'n nur el la vid'punkt'o de ĝi'a util'ec'o, ne en'ŝov'ant'e en ĝi'n la pasi'o'j'n, propr'a'j'n al la ne'perfekt'a'j Spirit'o'j.

110. Tri'a klas'o — KLER'A'J SPIRIT'O'J — Plej alt'a'j moral'a'j kvalit'o'j form'as ili'a'n disting'a'n karakter'o'n. Ili ne posed'as sen'lim'a'j'n kon'o'j'n, sed intelekt'a'n kapabl'ec'o'n tia'n, ke ili far'as ĝust'a'n juĝ'o'n pri hom'o'j kaj afer'o'j.

111. Du'a klas'o — SUPER'A'J SPIRIT'O'J — Tiu'j kun'ig'as kun sci'o saĝ'o'n kaj bon'ec'o'n. Ili'a parol'o el'spir'as nur kor'favor'o'n; ĝi est'as ĉiam dign'a, alt'a kaj, oft'e, super'bel'a; ĝi'a super'ec'o far'as ili'n, pli ol la ceter'a'j'n, kapabl'a'j don'i al ni tre ĝust'a'j'n kon'o'j'n pri la afer'o'j de l’ sen'korp'a mond'o, en la lim'o'j de tio, kio'n al la hom'o est'as don'it'e sci'i. Ili volont'e komunik'iĝ'as kun la hom'o'j, kiu'j sincer'e serĉ'as la ver'o'n kaj kies anim'o est'as sufiĉ'e liber'ig'it'a el la ter'a'j lig'il'o'j por kompren'i la ver'o'n; sed ili for'iĝ'as de tiu'j, instig'at'a'j nur de sci'vol'em'o, aŭ kiu'j, sub la influ'o de la materi'o, si'n de'turn'as de la praktik'ad'o de bon'o. Kiam, escept'e, ili en'karn'iĝ'as sur la Ter'o, tiam ili ven'as plen'um'i ia'n progres'o'misi'o'n, kaj prezent'as al ni la tip'o'n de perfekt'ec'o, kia'n la hom'ar'o pov'as aspir'i sur ĉi tiu planed'o.

Unu'a ord'o — Pur'a'j Spirit'o'j

112. ĜENERAL'A'J KARAKTER'O'J. — Neni'a influ'o de la materi'o sur la spirit'o'n. Intelekt'a super'ec'o, kun absolut'a moral'ec'o, kompar'e kun la Spirit'o'j de la ceter'a'j ord'o'j.

113. Unu'a klas'o — KLAS'O UNIK'A — Ili ir'is ĉiu'j'n ŝtup'o'j'n de la hierarki'o kaj sen'iĝ'is je ĉiu'j ne'pur'aĵ'o'j de la materi'o. Ating'int'e la perfekt'ec'o'n ebl'a'n al iu kre'it'o, ili jam ne dev'as spert'i prov'o'j'n kaj sufer'o'j'n. Ne dev'ant'e re'en'karn'iĝ'i en pere'em'a'j'n korp'o'j'n, ili viv'as la etern'a'n viv'o'n en la si'n'o de Di'o. Ili ĝu'as ne'difekt'ebl'a'n feliĉ'o'n, ĉar ili'n jam ne turment'as bezon'o'j kaj altern'aĵ'o'j de la material'a viv'o; sed tiu feliĉ'o ne est'as la ĝu'ad'o de ia monoton'a sen'far'ec'o, tra'viv'at'a ĉe etern'a rigard'ad'o. Ili est'as la komisi'it'o'j kaj adjutant'o'j de Di'o, kies ordon'o'j'n ili plen'um'as, por la ten'ad'o de la univers'a harmoni'o. Ili reĝ'as super ĉiu'j Spirit'o'j mal'super'a'j ol ili, help'as ties perfekt'iĝ'o'n kaj difin'as ili'a'j'n komisi'o'j'n. Sub'ten'i la hom'o'j'n ĉe ties dolor'o'j, admon'i ili'n al bon'o aŭ al pag'o de la erar'o'j, kiu'j mal'proksim'ig'as la hom'o'j'n for de la super'eg'a feliĉ'o — est'as por la pur'a'j Spirit'o'j dolĉ'eg'a okup'o. Ili est'as kon'at'a'j, ia'foj'e, kiel anĝel'o'j, ĉef'anĝel'o'j aŭ seraf'o'j.

La hom'o'j pov'as komunik'iĝ'i kun ili, sed tro'mem'fid'a est'us tiu, kiu vol'us ili'n ĉiam hav'i al si'a dispon'o.

Progres'ad'o de la Spirit'o'j

114. Ĉu la Spirit'o'j est'as bon'a'j aŭ mal'bon'a'j per si'a natur'o mem, aŭ ĉu ili mem pli'bon'iĝ'as?

“La Spirit'o'j per si mem pli'bon'iĝ'as, kaj tiel ili pas'as de mal'super'a ord'o al la sekv'ant'a super'a ord'o.”

115. Ĉu el la Spirit'o'j kelk'a'j est'as kre'it'a'j bon'a'j kaj ali'a'j, mal'bon'a'j?

“Di'o kre'is ĉiu'j'n Spirit'o'j'n simpl'a'j kaj sen'sci'a'j. Al ĉiu el ili Di'o don'is misi'o'n, por ke ĉiu Spirit'o si'n instru'u kaj iom post iom ating'u la perfekt'ec'o'n per kon'ad'o de ver'o, kaj por proksim'ig'i ĉiu'j'n al Li. La etern'a kaj sen'ŝanĝ'a feliĉ'o konsist'as en tiu perfekt'ec'o. La Spirit'o'j akir'as tiu'j'n kon'o'j'n tra'pas'ant'e la prov'o'j'n, kiu'j'n Di'o trud'as al ili; unu'j akcept'as tiu'j'n prov'o'j'n obe'em'e, kaj tiel ili pli rapid'e ven'as al la ekstrem'aĵ'o de si'a destin'o; sed ali'a'j tra'viv'as si'a'j'n prov'o'j'n nur murmur'ant'e, kaj tial, pro si'a kulp'o mem, ili rest'as mal'proksim'a'j de la perfekt'ec'o kaj de la promes'it'a feliĉ'o.”

— Laŭ tio, ŝajn'as, ke, ĉe si'a origin'o, la Spirit'o'j est'as kiel la infan'o'j, sen'sci'a'j kaj ne'spert'a'j, sed kiu'j, iom post iom, ek'hav'as la al ili mank'ant'a'j'n kon'o'j'n, tra la si'n'sekv'a'j faz'o'j de la viv'o; ĉu ne?

“Jes, la kompar'o est'as ĝust'a; ribel'em'a infan'o rest'as ne'kler'a kaj ne'perfekt'a; ĝi hav'ig'as al si pli aŭ mal'pli da profit'o laŭ si'a obe'em'o; sed la viv'o de la hom'o hav'as fin'o'n, kaj tiu de la Spirit'o'j daŭr'as plu ĝis la sen'fin'o.”

116. Ĉu est'as Spirit'o'j, kiu'j etern'e rest'os en la mal'super'a'j ord'o'j?

“Ne; ĉiu'j est'os fin'e perfekt'a'j; ili ŝanĝ'iĝ'as, sed tiu ŝanĝ'iĝ'o postul'as temp'o'n, ĉar, kiel ni jam dir'is, just'a kaj kompat'em'a patr'o ne pov'as etern'e ten'ad'i si'a'j'n fil'o'j'n en ekzil'ej'o. Ĉu vi vol'us do, ke Di'o, tiel grand'a, tiel bon'a, tiel just'a, est'u pli mal'bon'a ol la hom'o'j?”

117. Ĉu de'pend'as de la Spirit'o'j akcel'i si'a'j'n progres'o'j'n al la perfekt'ec'o?

“Cert'e; ili ating'as la perfekt'ec'o'n en pli aŭ mal'pli da temp'o, laŭ si'a dezir'o kaj sub'met'iĝ'o al la vol'o de Di'o.

Ĉu obe'em'a infan'o ne instru'iĝ'as pli rapid'e ol ribel'em'a?”

118. Ĉu la Spirit'o'j pov'as degener'i?

“Ne; laŭ'mezur'e kiel ili antaŭ'e'n'ir'as, ili kompren'as tio'n, kio ten'ad'is ili'n mal'proksim'a'j de la perfekt'ec'o. Kiam iu Spirit'o fin'as unu prov'o'n, li posed'as la sci'o'n, kiu'n li ĉerp'is el ĝi, kaj li tiu'n neniam forges'as. Ebl'e li rest'as sur la sam'a lok'o, sed li neniam retro'paŝ'as.”

119. Ĉu Di'o ne pov'us evit'ig'i al la Spirit'o'j la prov'o'j'n, kiu'j'n ili dev'as spert'i, por ating'i la unu'a'n ord'o'n?

“Se la Spirit'o'j est'us kre'it'a'j perfekt'a'j, ili do ne hav'us merit'o'n, por ĝu'i la bon'aĵ'o'j'n de tiu perfekt'ec'o. Kie est'us la merit'o sen klopod'o? Ceter'e, la mal'egal'ec'o, ekzist'ant'a inter ili, est'as neces'a al ili'a'j person'ec'o'j; kaj la misi'o, kiu'n ili plen'um'as ĉe tiu'j mal'sam'a'j grad'o'j, trov'iĝ'as en la projekt'o'j de la Providenc'o por la univers'a harmoni'o.”

Ĉar, en la soci'a viv'o, ĉiu'j hom'o'j pov'as ating'i la unu'a'j'n pozici'o'j'n, tial oni dev'us ankaŭ demand'i, kial la reg'ant'o de iu land'o ne far'as general'o'j'n el ĉiu'j si'a'j soldat'o'j; kial la sub'ord'a'j ofic'ist'o'j ne est'as mastr'o'j; kial ne est'as majstr'o'j ĉiu'j lern'ant'o'j. Nu, est'as jen'a diferenc'o inter la soci'a kaj la spirit'a viv'o: la unu'a est'as lim'ig'it'a kaj ne ĉiam temp'o'n, por ke iu tra'ir'u ĉiu'j'n rang'o'j'n; la du'a est'as kaj don'as al ĉiu la ebl'o'n supr'e'n'ir'i ĝis la super'eg'a rang'o.

103 hav'ig'as sen'lim'a 120. Ĉu ĉiu'j Spirit'o'j tra'pas'as la el'prov'o'n de mal'bon'o por ating'i bon'o'n?

“Ne la el'prov'o'n de mal'bon'o, sed tiu'n de ne'sci'o.”

121. Kial iu'j Spirit'o'j sekv'is la voj'o'n de bon'o kaj ali'a'j tiu'n de mal'bon'o?

“Ĉu ili ne hav'as liber'a'n vol'o'n? Di'o ne kre'is mal'bon'a'j'n Spirit'o'j'n; Li form'is ili'n simpl'a'j kaj sen'sci'a'j, tio est'as, kapabl'a'j tiel por bon'o, kiel por mal'bon'o; tiu'j, kiu'j est'as mal'bon'a'j, far'iĝ'as tia'j laŭ si'a vol'o mem.”

122. Kiel la Spirit'o'j, ĉe si'a komenc'o, tiam, kiam ili ne hav'as konsci'o'n pri si mem, pov'as liber'e elekt'i inter bon'o kaj mal'bon'o? Ĉu ekzist'as ĉe ili ia princip'o, ia inklin'o, ili'n pel'ant'a sur la unu'a'n aŭ sur la du'a'n el tiu'j voj'o'j?

“La liber'a vol'o el'volv'iĝ'as proporci'e kiel la Spirit'o ek'hav'as konsci'o'n pri si mem. Li'a liber'ec'o mal'aper'us, se por tia elekt'o li'n instig'us iu kaŭz'o ne'de'pend'a de li'a vol'o.

La kaŭz'o ne trov'iĝ'as en la Spirit'o mem, sed ekster li, tio est'as, en la influ'o'j, al kiu'j li ced'as per si'a liber'a vol'o. Jen la grand'a figur'o pri la fal'o de la hom'o kaj pri la origin'a pek'o; unu'j ced'is al la tent'o, ali'a'j ĝi'n kontraŭ'star'is.”

— El kie ven'as tiu'j influ'o'j sur la Spirit'o?

“El la ne'perfekt'a'j Spirit'o'j, kiu'j prov'as ek'posed'i li'n kaj li'n sub'ig'i, kaj kiu'j sent'as plezur'o'n li'n fal'ig'ant'e. Tiu'j'n oni ek'pens'is reprezent'i per la figur'o de Satan'o.”

— Ĉu tia'n influ'o'n ricev'as la Spirit'o nur ĉe si'a komenc'o?

“Tia influ'o akompan'as li'n dum li'a viv'o de Spirit'o, ĝis li ating'os tia'n potenc'o'n super si mem, ke la mal'bon'a'j rezign'as li'n persekut'i.”

123. Kial Di'o permes'is, ke la Spirit'o'j pov'u sekv'i la voj'o'n de mal'bon'o?

“Kiel tro kuraĝ'a'j vi est'as, ke vi pet'as de Di'o kontent'ig'o'n pri Li'a'j ag'o'j! Ĉu vi kapabl'as penetr'i Li'a'j'n intenc'o'j'n? Tamen al vi mem vi pov'as dir'i: la saĝ'ec'o de Di'o kuŝ'as en la elekt'o'liber'ec'o, kiu'n Li las'as al ĉiu Spirit'o, ĉar ĉiu hav'as la merit'o'n el si'a'j far'o'j.”

124. Ĉar ekzist'as Spirit'o'j, de la komenc'o paŝ'ant'a'j sur la voj'o de absolut'a bon'o, kaj ali'a'j sur tiu de absolut'a mal'bon'o, ĉu tial sen'dub'e ekzist'as mez'a'j grad'o'j inter tiu'j du ekstrem'o'j?

“Jes, cert'e, kaj tiu'j est'as la grand'a pli'mult'o.”

125. Ĉu la Spirit'o'j, sekv'int'a'j la voj'o'n de mal'bon'o, pov'os ating'i la sam'a'n grad'o'n da super'ec'o, kiel la ceter'a'j?

“Jes, sed la etern'a'j temp'o'j est'os pli long'a'j.”

Kiel etern'a'j'n temp'o'j'n ni kompren'u la ide'o'n, kiu'n la mal'super'a'j Spirit'o'j far'as pri la ĉiam'daŭr'ec'o de si'a'j sufer'o'j, ĉar ties fin'o'n ne est'as al ili don'it'e antaŭ'vid'i kaj tiu ide'o re'nov'iĝ'as ĉe ĉiu'j prov'o'j, ĉe kiu'j ili fal'as.

126. Ĉu la Spirit'o'j, ven'int'a'j al la super'eg'a grad'o, post kiam ili tra'pas'is la mal'bon'o'n, hav'as, en la okul'o'j de Di'o, mal'pli da merit'o ol la ceter'a'j?

“Di'o rigard'as la devi'int'o'j'n per sam'a'j okul'o'j kaj am'as ĉiu'j'n per sam'a kor'o. Tiu'j est'is nom'at'a'j mal'bon'a'j, ĉar ili fal'is: antaŭ ol fal'i, ili est'is nur simpl'a'j.”

127. Ĉu la Spirit'o'j est'as kre'at'a'j kun egal'a'j intelekt'a'j kapabl'o'j?

“Ili est'as kre'at'a'j egal'a'j, sed, ĉar ili ne sci'as, el kie ili ven'as, est'as neces'e, ke la liber'a vol'o ag'u. Ili progres'as pli aŭ mal'pli rapid'e, tiel pri intelekt'o, kiel pri moral'ec'o.”

La Spirit'o'j, de la komenc'o sekv'ant'a'j la voj'o'n de bon'o, ne est'as, pro tio, nepr'e perfekt'a'j; se ili ne hav'as mal'bon'a'j'n inklin'o'j'n, tio ne sekv'ig'as, ke ili ne bezon'as ricev'i spert'o'n kaj kon'o'j'n neces'a'j'n al la perfekt'ec'o. Ni pov'as kompar'i ili'n al infan'o'j, kiu'j, kia ajn est'as la bon'ec'o de ili'a'j natur'a'j instinkt'o'j, dev'as el'volv'iĝ'i, instru'iĝ'i, kaj ne ir'as abrupt'e de infan'ec'o al matur'ec'o; sed, sam'e kiel ekzist'as iu'j bon'a'j kaj ali'a'j mal'bon'a'j hom'o'j ek'de si'a infan'ec'o, tiel ankaŭ ekzist'as bon'a'j kaj mal'bon'a'j Spirit'o'j ek'de si'a komenc'o; sed est'as esenc'a diferenc'o, nom'e, ke infan'o hav'as tut'e form'it'a'j'n instinkt'o'j'n, kaj la Spirit'o, dum si'a form'ad'o, est'as nek bon'a, nek mal'bon'a; li hav'as ĉi'a'j'n inklin'o'j'n kaj elekt'as unu aŭ ali'a'n direkt'o'n, laŭ si'a liber'a vol'o.

Anĝel'o'j kaj demon'o'j

128. Ĉu la est'ul'o'j, kiu'j'n ni nom'as anĝel'o'j, ĉef'anĝel'o'j kaj seraf'o'j, form'as apart'a'n kategori'o'n, kun natur'o mal'sam'a ol tiu de la ceter'a'j Spirit'o'j?

“Ne; ili est'as pur'a'j Spirit'o'j: tiu'j plej alt'e star'ant'a'j en la hierarki'o, hav'ant'a'j ĉi'a'j'n perfekt'aĵ'o'j'n.”

La vort'o anĝel'o nask'as en ni ordinar'e la ide'o'n pri moral'a perfekt'ec'o; tamen ĝi oft'e est'as uz'at'a ankaŭ por difin'i ĉiu'j'n bon'a'j'n kaj mal'bon'a'j'n est'ul'o'j'n, viv'ant'a'j'n ekster la hom'ar'o. Oni dir'as ekzempl'e: la bon'a kaj la mal'bon'a anĝel'o, la anĝel'o de lum'o kaj la anĝel'o de mal'lum'o; en ĉi tiu okaz'o ĝi est'as sinonim'o de Spirit'o aŭ geni'o. Ĉi tie ni uz'as tiu'n vort'o'n laŭ ties bon'a senc'o.

129. Ĉu la anĝel'o'j tra'ir'is ĉiu'j'n grad'o'j'n de la hierarki'o?

“Jes; sed, kiel ni jam dir'is, iu'j akcept'is si'a'n misi'o'n ne murmur'ant'e kaj ven'is pli rapid'e al la perfekt'ec'o; ali'a'j uz'ad'is pli aŭ mal'pli long'a'n temp'o'n por ĝi'n ating'i.”

130. Se est'as erar'a la opini'o, akcept'ant'a, ke iu'j est'ul'o'j est'as kre'at'a'j perfekt'a'j kaj super'a'j ol ĉiu'j ceter'a'j, kiel ni klar'ig'u, ke ĝi trov'iĝ'as en la tradici'o de preskaŭ ĉiu'j popol'o'j?

“Sci'u, ke vi'a mond'o ne ekzist'as ek'de la tut'a etern'o, kaj ke, long'a'n temp'o'n antaŭ ol ĝi ekzist'is, mult'e da Spirit'o'j est'is jam ating'int'a'j la perfekt'ec'o'n; tial, la hom'o'j kred'is, ke tiu Spirit'o'j est'is ĉiam tia'j.”

131. Ĉu ekzist'as demon'o'j, laŭ la vulgar'a senc'o de tiu vort'o?

“Se ili ekzist'us, ili est'us kre'it'o'j de Di'o; nu, ĉu Di'o est'us bon'a kaj just'a, se Li kre'us est'ul'o'j'n, kiu'j est'u mal'feliĉ'a'j, etern'e inklin'a'j al mal'bon'o? Se ekzist'as demon'o'j, ili loĝ'as vi'a'n mal'super'a'n planed'o'n kaj ali'a'j'n simil'a'j'n; neniu'j ali'a'j ol la hipokrit'ul'o'j far'as el Di'o just'a mal'bon'a'n kaj venĝ'em'a'n Di'o'n, kaj pens'as, ke ili plaĉ'as al Li per la abomen'aĵ'o'j, kiu'j'n ili far'as en Li'a nom'o.”

Nur laŭ si'a hodiaŭ'a senc'o la vort'o demon'o'j kun'tren'as la ide'o'n de mal'bon'a'j Spirit'o'j, ĉar la grek'a vort'o daimon, de kiu tiu ven'is signif'as geni'o, intelekt'o, kaj est'is uz'at'a por sen'korp'a'j est'ul'o'j, indiferent'e ĉu bon'a'j aŭ mal'bon'a'j.

La vort'o “demon'o'j”, laŭ si'a vulgar'a senc'o, pens'ig'as pri esenc'e malic'a'j est'ul'o'j, kiu'j est'us, kiel ĉiu'j, kre'it'o'j de Di'o; nu, Di'o, super'eg'e just'a kaj bon'a, ne pov'us kre'i est'ul'o'j'n natur'e em'a'j'n al mal'bon'o kaj kondamn'it'a'j'n por etern'e. Se ili ne est'us kre'it'o'j de Di'o, aŭ ili do ekzist'us, kiel Li, ek'de la tut'a etern'a temp'o, aŭ ekzist'us plur'a'j reg'ant'a'j potenc'o'j.

La unu'a kondiĉ'o de iu ajn doktrin'o est'as ĝi'a logik'ec'o; nu, la doktrin'o pri la demon'o'j, en si'a absolut'a senc'o, est'as fals'a pro tiu esenc'a baz'o. Ke, laŭ si'a kred'o, la ne'progres'int'a'j popol'o'j, ne kon'ant'e la atribut'o'j'n de Di'o, konsent'as la ekzist'o'n de malic'a'j di'o'j kaj ankaŭ tiu'n de la demon'o'j, oni kompren'as; sed la hom'o, kiu konsider'as bon'ec'o'n la plej alt'a atribut'o de Di'o, est'as nepr'e ne'logik'a kaj si'n'kontraŭ'a, akcept'ant'e, ke Di'o kre'is est'ul'o'j'n, si'n dediĉ'ant'a'j'n al mal'bon'o kaj destin'it'a'j'n ĝi'n ĉiam farad'i, ĉar tio est'as ne'i la bon'ec'o'n de l’ Plej'supr'a. La adept'o'j de la kred'o je demon'o'j si'n apog'as sur la vort'o'j de la Krist'o; ne mi mal'akcept'us la aŭtoritat'ec'o'n de li'a instru'ad'o, kiu'n mi dezir'us vid'i pli en la kor'o, ol sur la lip'o'j de la hom'o'j; sed, ĉu ili est'as cert'a'j pri la senc'o, laŭ kiu Jesu'o uz'ad'is la vort'o'n demon'o? Ĉu oni sci'as, ke la alegori'a form'o est'is unu el la disting'ig'a'j ec'o'j de li'a parol'o? Ĉu ĉio'n, kio'n en'ten'as la Evangeli'o, oni pren'u laŭ'liter'e? Sufiĉ'as al ni, kiel pruv'o, jen'a pec'o: kaj “Tuj post la aflikt'o de tiu'j tag'o'j la sun'o mal'lum'iĝ'os, la lun'o ne don'os si'a'n lum'o'n, kaj la stel'o'j fal'os el la ĉiel'o, kaj la potenc'o'j de la ĉiel'o ŝancel'iĝ'os. Ver'e mi dir'as al vi: ĉi tiu generaci'o ne for'pas'os, ĝis ĉio tio plen'um'iĝ'os.” (9) Ĉu ni ne vid'is la form'o'n de la bibli'a tekst'o kontraŭ'dir'it'a de la scienc'o, koncern'e la mond'kre'ad'o'n kaj la mov'o'n de la Ter'o? Ĉu ne okaz'us io sam'a al cert'a'j metafor'o'j, uz'at'a'j de la Krist'o, kiu dev'is parol'i laŭ la temp'o kaj lok'o'j? La Krist'o ne pov'us konsci'e dir'i ne'ver'aĵ'o'n; sekv'e, se en li'a parol'o est'as esprim'o'j ŝajn'e ne'akord'a'j kun la raci'o, ni do ili'n aŭ ne kompren'as aŭ ne'ĝust'e interpret'as.

La hom'o'j ag'is rilat'e al la demon'o'j sam'e, kiel rilat'e al la anĝel'o'j; kiel la hom'o'j kred'is, ek'de la tut'a etern'o, je perfekt'a'j est'ul'o'j, tiel ankaŭ ili pren'is la mal'super'a'j'n Spirit'o'j'n por est'ul'o'j etern'e mal'bon'a'j. Kiel demon'o'j'n oni dev'as do kompren'i la ne'pur'a'j'n Spirit'o'j'n, el kiu'j mult'a'j valor'as ne pli ol tiu'j ĝust'a'dir'e tiel nom'at'a'j, tamen kun la diferenc'o, ke tia stat'o est'as por la ne'pur'a'j Spirit'o'j nur pas'em'a. Tiu'j ĉi est'as ne'perfekt'a'j Spirit'o'j, murmur'ant'a'j kontraŭ si'a'j prov'o'j kaj, pro tio, al ili sub'met'it'a'j por pli da temp'o; sed, si'a'vic'e, ili ating'os la cel'o'n, kiam ili tio'n dezir'os. Oni pov'us do akcept'i la vort'o'n demon'o laŭ ĉi tiu lim'ig'it'a senc'o; sed, kiel hodiaŭ kompren'at'a, ĝi pov'us konduk'i en erar'o'n, ĉar tiel oni kred'us la ekzist'o'n de est'ul'o'j kre'it'a'j special'e por mal'bon'o.

Satan'o est'as evident'e la person'ig'o de mal'bon'o sub alegori'a form'o, ĉar oni ne pov'as konsent'i mal'bon'a'n est'ul'o'n, kiu batal'us, potenc'o kontraŭ potenc'o, kontraŭ Di'o, kaj kies sol'a okup'o est'us spit'e mal'help'i al la Di'a'j decid'o'j. Ĉar li bezon'as figur'o'j'n kaj imag'o'j'n, kiu'j li'n impres'u, tial la hom'o imag'is al si sen'korp'a'j'n est'ul'o'j'n kun materi'a form'o kaj atribut'o'j, kiu'j prezent'us ties bon'a'j'n kaj mal'bon'a'j'n kvalit'o'j'n.

Tial, la antikv'ul'o'j, dezir'ant'e person'ig'i la temp'o'n, pentr'is ĝi'n kiel mal'jun'ul'o'n kun falĉ'il'o kaj sabl'o'horloĝ'o; ĝi'n reprezent'i kiel jun'ul'o'n, est'us sen'senc'aĵ'o; sam'e okaz'as kun la alegori'o'j de Riĉ'ec'o, Ver'o k.a. La modern'ul'o'j reprezent'is la anĝel'o'j'n, aŭ pur'a'j'n Spirit'o'j'n, kiel dis'radi'ant'a'j'n figur'o'j'n, kun blank'a'j flug'il'o'j, emblem'o de pur'ec'o; Satan'o'n kun korn'o'j, ung'eg'o'j kaj la atribut'o'j de la best'a natur'o, emblem'o'j de la

(9) Mate'o, ĉap. 24, par. 29 kaj 34. — La Trad.

mal'nobl'a'j pasi'o'j. La vulgar'ul'ar'o, kiu pren'as la afer'o'j'n laŭ'liter'e, vid'is en tiu'j emblem'o'j real'a'n individu'o'n, tiel sam'e, kiel oni iam vid'is Saturn'o'n en la alegori'o de la Temp'o.

ĈAPITR'O II

EN'KARN'IĜ'O DE LA SPIRIT'O'J

1. Cel'o de la en'karn'iĝ'o. - 2. Pri la anim'o - 3.Material'ism'o

Cel'o de la en'karn'iĝ'o

132. Kiu est'as la cel'o de en'karn'iĝ'o de la Spirit'o'j?

“Di'o ordon'as en'karn'iĝ'o'n al la Spirit'o'j, por la cel'o ig'i ili'n ating'i la perfekt'ec'o'n; por unu'j ĝi est'as pun'o, por ali'a'j misi'o. Sed, por tiu perfekt'ec'o, la Spirit'o'j dev'as el'port'i ĉi'a'j'n sort'o'vic'o'j'n de en'korp'a ekzist'ad'o: jen, kie est'as la kulp'el'pag'o. En'karn'iĝ'o hav'as ankaŭ du'a'n cel'o'n: ig'i la Spirit'o'n est'i en tia'j kondiĉ'o'j, ke li plen'um'u si'a'n part'o'n en la Di'a verk'o; por tiu plen'um'ad'o li ek'pren'as, sur ĉiu planed'o, vest'o'n kor'form'a'n al la esenc'a materi'o de tiu planed'o; kaj tiel, sam'temp'e kiam li kun'help'as por la ĝeneral'a verk'o, li mem perfekt'iĝ'as.”

La ag'ad'o de la korp'hav'a'j est'ul'o'j est'as neces'a al la ir'ad'o de l’univers'o; sed Di'o, per Si'a saĝ'ec'o, vol'is, ke en tiu ag'ad'o mem ili trov'u rimed'o'n por progres'i kaj al'proksim'iĝ'i al Li. Tiel, laŭ mir'eg'ind'a leĝ'o de Li'a Providenc'o, ĉiu'j afer'o'j form'as tut'a'n sen'inter'romp'a'n ĉen'o'n kaj est'as inter si solidar'a'j en la Natur'o.

133. Ĉu la Spirit'o'j, ek'de si'a komenc'o ir'ant'a'j la voj'o'n de bon'o, bezon'as en'karn'iĝ'o'n?

“Ĉiu'j est'as kre'at'a'j simpl'a'j kaj sen'sci'a'j; ili instru'iĝ'as dum la batal'o'j kaj ĉagren'o'j de la en'korp'a viv'o. Di'o, kiu est'as just'a, ne pov'us far'i kelk'a'j'n feliĉ'a'j, sen sufer'o'j kaj labor'ad'o, kaj, sekv'e, sen merit'o'j.”

— Kia'n profit'o'n do tir'as la Spirit'o el tio, ke li sekv'is la voj'o'n de bon'o, se tia kondut'o ne ŝpar'as al li la sufer'o'j'n de la en'korp'a viv'o?

“Li al'ven'os pli rapid'e al la supr'o; ceter'e, la sufer'o'j dum la viv'o est'as oft'e rezult'o'j de la ne'perfekt'aĵ'o'j de la Spirit'o; ju mal'pli da ne'perfekt'aĵ'o'j li hav'as, des mal'pli grand'a'j est'as li'a'j turment'o'j; tiu, kiu ne est'as envi'em'a, ĵaluz'a, avar'a aŭ ambici'a, ne el'port'as la sekv'o'j'n de tiu'j mal'virt'o'j.”

Pri la anim'o

134. Kio est'as anim'o?

“En'karn'iĝ'int'a Spirit'o.”

— Kio est'is la anim'o antaŭ ol kun'iĝ'i kun la korp'o?

“Spirit'o.”

— Ĉu anim'o'j kaj Spirit'o'j est'as do la sam'a unu?

“Jes, anim'o'j kaj Spirit'o'j est'as unu kaj sam'a afer'o.

Antaŭ ol lig'iĝ'i al korp'o, la anim'o est'as unu el la intelekt'a'j est'ul'o'j, kiu'j loĝ'as la ne'vid'ebl'a'n mond'o'n kaj kiu'j sur'met'as moment'a'n karn'a'n en'volv'aĵ'o'n por si'n pur'ig'i kaj si'n instru'i.”

135. Ĉu ekzist'as en la hom'o io ali'a, ol anim'o kaj korp'o?

“Ekzist'as la lig'il'o, kun'ig'ant'a anim'o'n kun korp'o.”

— Kia est'as tiu lig'il'o?

“Du'on'materi'a, tio est'as, mez'natur'a inter Spirit'o kaj korp'o. Tio est'as nepr'e neces'a, por ke ili pov'u si'n reciprok'e komunik'i. Ĝust'e per tiu lig'il'o la Spirit'o influ'as sur la materi'o'n, kaj kontraŭ'e.”

La hom'o konsist'as do el tri esenc'a'j part'o'j: 1-a: La korp'o, aŭ materi'a est'aĵ'o, best'o'j kaj anim'it'a de la sam'a viv'o'princip'o.

simil'a al tiu de la 2-a: La anim'o, en'karn'iĝ'int'a Spirit'o, kies loĝ'ej'o est'as la korp'o.

3-a: La mez'a princip'o, aŭ perispirit'o, du'on'materi'a substanc'o, serv'ant'a al la Spirit'o kiel unu'a en'volv'aĵ'o kaj lig'ant'a anim'o'n al korp'o. Tia'j est'as, en frukt'o, la ĝerm'o, la perisperm'o kaj la ŝel'o.

136. Ĉu la anim'o est'as sen'de'pend'a de la viv'o'princip'o?

“Korp'o est'as nur'a en'volv'aĵ'o; ni ne ĉes'os tio'n re'dir'ad'i.”

– Ĉu la korp'o pov'as ekzist'i sen la anim'o?

“Jes; tamen, tuj kiam la korp'o ĉes'as viv'i, la anim'o for'las'as ĝi'n. Antaŭ la nask'iĝ'o ankoraŭ ne est'as definitiv'a kun'iĝ'o de la anim'o kun la korp'o; sed, post kiam tiu kun'iĝ'o est'as far'it'a, la mort'o de la korp'o dis'ŝir'as la lig'il'o'j'n, kiu'j ĝi'n ten'as ĉe la anim'o, kaj ĉi tiu ĝi'n for'las'as.

La organ'a viv'o pov'as viv'ig'i sen'anim'a'n korp'o'n, sed la anim'o ne pov'as loĝ'i korp'o'n sen organ'a viv'o.”

— Kio est'us ni'a korp'o, se anim'o ne est'us lig'it'a al ĝi?

“Sen'intelekt'a amas'o da karn'o, ĉio, kio'n vi vol'as, ke ĝi est'u, sed neniel hom'o.”

137. Ĉu unu sol'a Spirit'o pov'as sam'temp'e en'karn'iĝ'i en du hom'o'j'n?

“Ne; la Spirit'o est'as ne'divid'ebl'a, kaj tial li ne pov'as anim'i sam'temp'e du hom'o'j'n”. (Vid'u, en la “Libr'o de la Medium'o'j”, la ĉapitr'o'n: Du'korp'ec'o kaj trans'figur'iĝ'o.) 138. Kia ni juĝ'u la opini'o'n de hom'o'j, kiu'j konsider'as la anim'o'n kiel la princip'o'n de la materi'a viv'o?

“Tio est'as demand'o pri vort'o'j; ni ne okup'iĝ'as pri tio: komenc'u kompren'ant'e vi'n reciprok'e.”

139. Iu'j Spirit'o'j, kaj, antaŭ ili, iu'j filozof'o'j, difin'is la anim'o'n: fajr'er'o, el'iĝ'int'a el la grand'a Tut'o; kial tia ne'akord'o?

“Est'as tie neni'a ne'akord'o; tio de'pend'as de la senc'o de vort'o'j. Kial vi ne hav'as unu vort'o'n por ĉiu ide'o?”

La vort'o anim'o est'as uz'at'a por tre mal'simil'a'j afer'o'j.

Kelk'a'j tiel nom'as la viv'o'princip'o'n, kaj, laŭ ĉi tiu signif'o, est'as ĝust'e dir'i, metafor'e, ke anim'o est'as ia fajr'er'o, el'iĝ'int'a el la grand'a Tut'o. Ĉi tiu'j last'a'j vort'o'j vid'ig'as la univers'a'n font'o'n de la viv'o'princip'o, el kiu ĉiu est'ul'o pren'as iu'n part'o'n kaj kiu re'ven'as al la fluid'mas'o post la mort'o.

Tia ide'o neniel for'puŝ'as tiu'n pri iu moral'a est'aĵ'o apart'a, ne'de'pend'a de la materi'o, konserv'ant'a si'a'n individu'ec'o'n. Ĝust'e tiu est'aĵ'o est'as ankaŭ nom'at'a anim'o, kaj, laŭ ĉi tiu signif'o, oni pov'as dir'i, ke anim'o est'as en'karn'iĝ'int'a Spirit'o. Don'ant'e pri la anim'o mal'sam'a'j'n difin'o'j'n, la Spirit'o'j parol'is laŭ la senc'o, kiu'n ili atribu'as al tiu vort'o, kaj laŭ la ter'a'j ide'o'j, de kiu'j ili est'is ankoraŭ influ'at'a'j. Tio est'as rezultat'o de la ne'sufiĉ'ec'o de la hom'a lingv'o, kiu ne posed'as unu vort'o'n por ĉiu ide'o; de tio ven'is grand'a nombr'o da erar'o'j kaj diskut'o'j: jen kial la Super'a'j Spirit'o'j dir'as, ke ni pen'u unu'e preciz'ig'i la signif'o'n de ni'a'j vort'o'j. (1) 140. Kio'n ni pens'u pri la teori'o, asert'ant'a, ke la anim'o est'as dis'divid'it'a en tiom da part'o'j, kiom da muskol'o'j, kaj ke tiel ĝi direkt'as ĉiu'n el la funkci'o'j de la korp'o?

“Tio ankoraŭ de'pend'as de la signif'o, laŭ kiu oni pren'as la vort'o'n anim'o ; se oni ĝi'n konsider'as kiel la viv'o'fluid'aĵ'o'n, tiu teori'o est'as ĝust'a; se kiel la en'karn'iĝ'int'a'n Spirit'o'n, oni erar'as. Ni dir'is, ke la Spirit'o est'as ne'divid'ebl'a; ĝi komunik'as mov'o'n al la organ'o'j per'e de la inter'a fluid'aĵ'o, tamen sen dis'er'iĝ'o.”

— Malgraŭ tio, kelk'a'j Spirit'o'j don'is tiu'n difin'o'n...

“La sen'instru'a'j Spirit'o'j pov'as pren'i la efik'o'n por la kaŭz'o.”

La anim'o ag'as per'e de la organ'o'j, kaj ĉi tiu'j funkci'as per la viv'o'fluid'aĵ'o, kiu si'n divid'as inter ili, pli abund'e ĉe tiu'j, kiu'j est'as la centr'o'j de mov'o'j. Sed tiu ĉi klar'ig'o ne pov'as konven'i al anim'o konsider'at'a kiel Spirit'o, kiu loĝ'as la korp'o'n dum la viv'o kaj kiu for'las'as la korp'o'n ĉe la mort'o.

(1) Vid'u, en la En'konduk'o, § 11, la klar'ig'o'n pri la vort'o anim'o.

141. Ĉu est'as io ver'a en la opini'o, ke la anim'o est'as ekster'a kaj ĉirkaŭ'as la korp'o'n?

“La anim'o ne est'as en'ten'at'a en la korp'o, kiel bird'o en kaĝ'o; ĝi dis'radi'as kaj si'n manifest'as ekster'e, kiel lum'o tra vitr'a glob'o, aŭ kiel son'o ĉirkaŭ son'a centr'o; nur laŭ ĉi tiu senc'o oni pov'as dir'i, ke la anim'o est'as ekster'a, sed, neniel, ia en'volv'aĵ'o de la korp'o. La anim'o posed'as du en'volv'aĵ'o'j'n, el kiu'j unu, subtil'a, mal'pez'a, kiu'n vi nom'as perispirit'o; la du'a, mal'delikat'a, materi'a, pez'a – la korp'o. La anim'o est'as la centr'o de tiu'j ĉi en'volv'aĵ'o'j, kiel ĝerm'o en la kern'o; tio'n ni jam dir'is.”

142. Kio'n pens'i pri tiu ali'a teori'o, laŭ kiu la anim'o ĉe la infan'o, iom post io'n komplet'iĝ'as en ĉiu faz'o de la viv'o?

“La Spirit'o est'as unu sol'a; ĝi est'as el'far'it'a tiel en la infan'o, kiel en la matur'a hom'o; kio el'volv'iĝ'as kaj far'iĝ'as komplet'a, tio est'as la organ'o'j aŭ il'o'j de la manifest'iĝ'o'j de la anim'o. Tio est'as ankaŭ pren'i la efik'o'n por la kaŭz'o.”

143. Kial ĉiu'j Spirit'o'j ne sam'e difin'as la anim'o'n?

“Ne ĉiu'j est'as sufiĉ'e instru'it'a'j pri ĉi tiu tem'o; kelk'a'j ankoraŭ tro mal'mult'e progres'is, ke ili kompren'us abstrakt'a'j'n afer'o'j'n; ili est'as, kiel vi'a'j infan'o'j; ali'a'j est'as pseŭdo-kler'ul'o'j, pedant'e parol'ant'a'j por impon'i al la simpl'ul'o'j: io simil'a okaz'as inter la hom'o'j. Krom tio, la kler'a'j Spirit'o'j mem pov'as esprim'i si'a'n pens'o'n per vort'o'j, kiu'j, kvankam mal'sam'a'j, hav'as esenc'e egal'a'n valor'o'n, precip'e tiam, kiam tem'as pri afer'o'j, kiu'j'n vi'a lingv'o ne pov'as klar'e reprezent'i; tiam, ili bezon'as uz'i figur'o'j'n kaj kompar'o'j'n, kiu'j'n vi ebl'e pren'as erar'e por la real'o.”

144. Kio'n ni kompren'u kiel anim'o'n de la mond'o?

“La univers'a'n princip'o'n de la viv'o kaj de la intelekt'o, kie nask'iĝ'as la individu'ec'o'j. Sed la hom'o'j, kiu'j uz'as tiu'j'n vort'o'j'n, oft'e ne si'n mem kompren'as. La vort'o anim'o est'as tiel elast'a, ke ĉiu pov'as ĝi'n interpret'i laŭ si'a bon'trov'o.

Oni jam ia'foj'e kred'is la Ter'o'n anim'hav'a; ni dev'as per tio kompren'i la ar'o'n de la si'n'don'a'j Spirit'o'j, kiu'j gvid'as vi'a'j'n ag'o'j'n sur la bon'a voj'o, kiam vi ili'n obe'as, kaj kiu'j est'as kvazaŭ vic'estr'o'j de Di'o ĉe vi'a planed'o.”

145. Mult'a'j antikv'a'j kaj modern'a'j filozof'o'j long'a'n temp'o'n diskut'ad'is pri la psikologi'a scienc'o: kial ili ne ating'is la ver'o'n?

“Tiu'j hom'o'j est'is la pionir'o'j de la etern'a spirit'ism'a doktrin'o; ili prepar'ad'is la voj'o'j'n. Ili est'is hom'o'j, kaj pov'is erar'i, ĉar ili pren'is si'a'j'n propr'a'j'n ide'o'j'n por la lum'o; sed ili'a'j erar'o'j mem util'as por el'star'ig'i la ver'o'n, ĉar tiu'j erar'o'j el'montr'as la por kaj la kontraŭ; ceter'e, inter tiu'j erar'o'j trov'iĝ'as grand'a'j ver'aĵ'o'j, kiu'j'n vi kompren'os per kompar'a stud'ad'o.”

146. Ĉu la anim'o okup'as ia'n difin'it'a'n, lim'ig'it'a'n lok'o'n en la korp'o?

“Ne, tamen ĝi est'as precip'e en la kap'o de l’grand'a'j geni'o'j, en tiu de ĉiu'j, kiu'j intens'e pens'ad'as; kaj en la kor'o de tiu'j, kiu'j fort'e sent'as kaj kies ag'o'j cel'as al la hom'ar'o.”

— Kio'n ni pens'u pri la opini'o de person'o'j, kiu'j lok'as la anim'o'n en ia'n viv'o'centr'o'n?

“Tio signif'as, ke la Spirit'o loĝ'as precip'e en tiu part'o de vi'a organism'o, ĉar al tiu part'o ven'as ĉi'a'j sent'o'j. La person'o'j, kiu'j lok'as ĝi'n en la punkt'o'n, de ili rigard'at'a'n kiel centr'o'n de la viv'o'fort'o, konfuz'as ĝi'n kun la viv'o'fluid'aĵ'o aŭ viv'o'princip'o.

Oni tamen pov'as dir'i, ke la sid'ej'o de la anim'o trov'iĝ'as precip'e en la organ'o'j, serv'ant'a'j por la intelekt'a'j kaj moral'a'j manifest'iĝ'o'j.”

Material'ism'o

147. Kial la anatomi'ist'o'j, la fiziologi'ist'o'j kaj ĝeneral'e, la hom'o'j, kiu'j en'profund'iĝ'as en la natur'a'j'n scienc'o'j'n, si'n preskaŭ ĉiam las'as tren'i en material'ism'o'n?

“Fiziologi'ist'o pri ĉio konklud'as el tio, kio'n li vid'as.

Fier'ec'o de la hom'o'j, kiu'j vant'e kred'as, ke ili ĉio'n sci'as, kaj kiu'j ne konsent'as, ke io kuŝ'as for de ili'a kompren'pov'o! Ili'a sci'o far'as ili'n tro'mem'fid'a'j; ili pens'as, ke la Natur'o hav'as nenia'j'n sekret'o'j'n por ili.”

148. Ĉu ne est'as ja bedaŭr'ind'e, ke material'ism'o est'as sekv'o de stud'o'j, kiu'j, kontraŭ'e, dev'us montr'i al la hom'o la super'ec'o'n de la Intelekt'o reg'ant'a la mond'o'n?

Ĉu oni de tio konklud'u, ke tiu'j stud'o'j est'as danĝer'a'j?

“Ne est'as ver'o, ke material'ism'o est'as sekv'o de tiu'j stud'o'j: tia fals'a konklud'o est'as tir'at'a de la hom'o, ĉar tiu ĉi pov'as mis'uz'i ĉio'n, eĉ la plej bon'a'j'n afer'o'j'n. Krom tio, la neni'o terur'as ili'n pli, ol kiel ili dezir'as kred'ig'i; tia'j fort'a'j spirit'o'j est'as pli fanfaron'a'j ol kuraĝ'a'j. Mult'a'j est'as material'ist'o'j, ĉar ili trov'as nenio'n, kio pov'us plen'ig'i la abism'o'n, mal'ferm'it'a'n antaŭ ili'a'j okul'o'j; propon'u al ili ankr'o'n por si'n'sav'o, kaj vi vid'os ili'n al ĝi plej avid'e al'kroĉ'iĝ'i.”

Pro strang'a erar'o de la intelekt'o, kelk'a'j person'o'j vid'as en la organ'a'j est'ul'o'j nur la ag'ad'o'n de la materi'o kaj al ĉi tiu atribu'as ĉi'a'j'n ni'a'j'n ag'o'j'n. Ili vid'as en la hom'a korp'o nenio'n ali'a'n ol ia'n elektr'a'n maŝin'o'n; ili stud'is la mekanism'o'n de la viv'o nur tra la funkci'ad'o de la organ'o'j; ili vid'is, ke ĝi oft'e esting'iĝ'as pro la nur'a romp'iĝ'o de iu faden'o, kaj nenio'n vid'is krom tiu faden'o; ili ekzamen'is, ĉu io ankoraŭ rest'as, kaj trov'ant'e nur materi'o'n – nun inert'a'n -, ne vid'ant'e ia'n anim'o'n for'flug'i kaj ne pov'ant'e ĝi'n palp'i, ili do konklud'is, ke ĉio kuŝ'is en la propr'ec'o'j de l’materi'o kaj, sekv'e, ke post la mort'o rest'as nur pens'o nul'a. Bedaŭr'ind'a konsekvenc'o, se tiel est'us; la hom'o hav'us fundament'o'n por pens'i ekskluziv'e pri si mem kaj por met'i super ĉio'n la kontent'ig'o'n de la materi'a'j ĝu'o'j; ĉiu'j soci'a'j lig'il'o'j dis'romp'iĝ'us, kaj pere'us fatal'e la plej sankt'a'j am'o'j. Feliĉ'e, tia'j ide'o'j tut'e ne est'as ĝeneral'a'j; oni pov'as eĉ dir'i, ke ili ampleks'as tre mal'grand'a'n rond'o'n kaj est'as nur individu'a'j opini'o'j, ĉar ili neni'e form'is ia'n doktrin'o'n. Soci'o fond'it'a sur tia'j baz'o'j en'hav'us en si mem la ĝerm'o'n de dis'solv'iĝ'o, kaj ĝi'a'j an'o'j baldaŭ si'n dis'buĉ'us reciprok'e, kiel sovaĝ'a'j best'o'j.

La hom'o hav'as instinkt'e la pens'o'n, ke por li ĉio ne for'fin'iĝ'as kun la viv'o; li sent'as tim'eg'o'n antaŭ la neni'o; van'e li pen'as star'i kontraŭ la pens'o pri si'a est'ont'ec'o: kiam al'ven'as la ekstrem'a moment'o, mal'mult'a'j est'as tiu'j, kiu'j ne demand'as si'n mem, kio ili far'iĝ'os, ĉar la ide'o las'i la viv'o'n sen're'ven'e est'as iel frakas'a.

Kiu, efektiv'e, pov'us rigard'i indiferent'e absolut'a'n, etern'a'n dis'iĝ'o'n je ĉio, kio'n li am'is? Kiu, sen ia terur'sent'o, pov'us vid'i mal'ferm'iĝ'i, antaŭ li'a'j okul'o'j, la sen'mezur'a'n abism'o'n de la neni'o, kie'n est'us en'tomb'ig'it'a'j por etern'e ĉi'a'j li'a'j kapabl'o'j, ĉiu'j li'a'j esper'o'j, kaj dir'i al si mem: Nu! Post mi, neni'o, neni'o krom la mal'plen'aĵ'o; ĉio sen'help'e el'fin'iĝ'as; post kelk'a'j tag'o'j mi'a person'o for'viŝ'iĝ'os de la memor'o de mi'a'j post'viv'ant'o'j; tre rapid'e mal'aper'os ĉia paŝ'o'sign'o de mi'a ir'ad'o sur la Ter'o; eĉ la bon'o, kiu'n mi dis'don'is, est'os forges'it'a de la sen'dank'ul'o'j, kiu'j'n mi help'is; kaj ekzist'os neni'o, por kompens'i mi'a'j'n pen'o'j'n, ekzist'as neni'a ali'a perspektiv'o ol jen'a: mi'a korp'o dent'skrap'at'a de verm'o'j!

Ĉu tiu ĉi bild'o ne est'as iel terur'a kaj glaci'a? La religi'o instru'as, ke tiel ne pov'as okaz'i kaj la prudent'o tio'n konfirm'as; sed tiu est'ont'a ekzist'ad'o – nebul'ec'a kaj ne'preciz'a – hav'as nenio'n, kio kontent'ig'us ni'a'n am'o'n al la cert'ec'o; jen, kio ĉe mult'a'j nask'as dub'o'n. Ni hav'as anim'o'n, sed kio est'as tiu anim'o? Ĉu ĝi hav'as ia'n form'o'n, ia'n ajn aspekt'o'n?

Ĉu ĝi est'as difin'it'a aŭ ne'difin'it'a est'aĵ'o? Iu'j dir'as, ke ĝi est'as blov'o de Di'o, ali'a'j fajr'er'o, ali'a'j part'o de la grand'a Tut'o, la princip'o de la viv'o kaj de la intelekt'o; sed, kia'n profit'o'n hav'ig'as al ni ĉio ĉi? Kio help'as ni'n, ke ni hav'as anim'o'n, se, post ĉi tiu viv'o, ĝi dis'fand'iĝ'as en la sen'lim'a spac'o, kiel la akv'o'gut'o'j de ocean'o? Ĉu la perd'o de l’ individu'ec'o ne egal'valor'as al la neni'o? Oni dir'as ankaŭ, ke ĝi est'as ne'materi'a; sed io ne'materi'a ne pov'as hav'i difin'it'a'j'n ampleks'o'j'n: por ni ĝi est'as neni'o. La religi'o instru'as, ke ni est'os feliĉ'a'j aŭ mal'feliĉ'a'j, laŭ la bon'o aŭ la mal'bon'o, kiu'n ni far'is; sed kia est'as tiu feliĉ'o, ni'n atend'ant'a en la si'n'o de Di'o? Ĉu ĝi est'as la beat'ec'o, la etern'a ador'ad'o, dum kiu ni hav'as nenia'n ali'a'n okup'o'n, ol el'dir'i laŭd'o'j'n al la Kre'int'o? Ĉu la flam'o'j de l’infer'o est'as real'aĵ'o aŭ figur'o?

La eklezi'o mem don'as al ĝi ĉi tiu'n last'a'n senc'o'n; en kio do konsist'as la sufer'o'j en la infer'o? Kie situaci'as tiu turment'ej'o? Unu'vort'e: kio'n oni far'as kaj vid'as en tiu mond'o, ni'n ĉiu'j'n atend'ant'a? Oni dir'as, ke neni'u el tie iam re'ven'is, por io'n sci'ig'i. Tio est'as erar'o; la misi'o de Spirit'ism'o est'as ĝust'e, klar'ig'i al ni tiu'n est'ont'ec'o'n, ebl'ig'i al ni, ĝis cert'a grad'o, ĝi'n tuŝ'i per la fingr'o kaj vid'i per la okul'o'j, jam ne per rezon'ad'o, sed per fakt'o'j.

Dank’al la komunik'aĵ'o'j de la Spirit'o'j, tiu est'ont'ec'o jam ne est'as ia supoz'o, ia probabl'aĵ'o, kiu'n ĉiu pov'as mem fantazi'i, kiu'n la poet'o'j bel'ig'as per si'a'j fikci'o'j aŭ ornam'as per tromp'a'j alegori'a'j imag'o'j; tiu est'ont'ec'o est'as evident'a real'aĵ'o, ĉar la trans'tomb'a'j est'ul'o'j mem ven'as al ni pri'skrib'i si'a'n situaci'o'n kaj dir'i, kio'n ili far'as; kaj tiel, ili ebl'ig'as al ni, se oni pov'as tiel dir'i, ĉe'est'i ĉiu'j'n okaz'et'o'j'n de ili'a nov'a viv'o kaj antaŭ'sci'i ni'a'n ne'evit'ebl'a'n sort'o'n, laŭ ni'a'j merit'o'j. Ĉu est'as en tio io kontraŭ'religi'a? Mal'e, ĉar la ne'kred'em'ul'o'j tie trov'as kred'o'n, kaj la tim'em'ul'o'j re'freŝ'ig'il'o'n por si'a fervor'o kaj fid'o. Spirit'ism'o est'as do la plej pov'a help'ant'o de la religi'o; kaj, se ĝi ekzist'as, tio'n permes'as Di'o, por ke ĝi re'vigl'ig'u ni'a'j'n esper'o'j'n ŝancel'iĝ'ant'a'j'n kaj re'konduk'u ni'n sur la voj'o'n de bon'o per la perspektiv'o de la est'ont'ec'o.

ĈAPITR'O III

RE'VEN'O EL LA EN'KORP'A VIV'O AL LA SPIRIT'A VIV'O

1. La anim'o post la mort'o; ĝi'a individu'ec'o. La etern'a viv'o. – 2. Dis'iĝ'o de la anim'o je la korp'o. – 3. Spirit'a konstern'it'ec'o.

La anim'o post la mort'o; ĝi'a individu'ec'o.

La etern'a viv'o.

149. Kio far'iĝ'as la anim'o ĉe la moment'o de la mort'o?

“Ĝi far'iĝ'as de'nov'e Spirit'o, tio est'as, ĝi re'ven'as al la mond'o de la Spirit'o'j, kiu'n ĝi iam provizor'e for'las'is.”

150. Ĉu la anim'o konserv'as si'a'n individu'ec'o'n post la mort'o?

“Jes, ĝi neniam perd'as si'a'n individu'ec'o'n. Kio do ĝi est'us, se ĝi ne konserv'us tiu'n propr'ec'o'n?”

— Kiel la anim'o pruv'as si'a'n individu'ec'o'n, se ĝi jam ne hav'as si'a'n materi'a'n korp'o'n?

“La anim'o konserv'as ankoraŭ fluid'aĵ'o'n, ĝi'a'n propr'aĵ'o'n, kiu'n ĝi pren'as el la atmosfer'o de si'a planed'o kaj kiu don'as al ĝi la aspekt'o'n de ĝi'a last'a en'karn'iĝ'o, nom'e la perispirit'o'n.”

— Ĉu la anim'o kun'port'as nenio'n el ĉi tiu mond'o?

“Neni'o'n pli ol la memor'o'n kaj la dezir'o'n trans'ir'i en pli bon'a'n mond'o'n. Tiu memor'o est'as plen'a de dolĉ'ec'o

RE'VEN'O EL LA EN'KORP'A VIV'O AL LA SPIRIT'A VIV'O

119 aŭ de amar'ec'o, laŭ tio, kiel la anim'o uz'is si'a'n viv'o'n; ju pli pur'a ĝi est'as, des pli bon'e ĝi kompren'as la vant'ec'o'n de tio, kio'n ĝi las'is sur la Ter'o.”

151. Kio'n ni pens'u pri la opini'o, laŭ kiu la anim'o, post la mort'o, re'ven'as al la univers'a tut'o?

“Ĉu la ar'o de la Spirit'o'j ne form'as unu tut'o'n? Ĉu tio ne est'as tut'a mond'o? Kiam vi trov'iĝ'as en kun'sid'ant'ar'o, vi est'as part'o de tiu kolekt'o kaj tamen vi ĉiam konserv'as vi'a'n individu'ec'o'n.”

152. Kia'n pruv'o'n ni pov'as ricev'i pri la individu'ec'o de la anim'o post la mort'o?

“Ĉu vi ne hav'as tiu'n pruv'o'n per la komunik'aĵ'o'j, kiu'j'n vi ricev'as? Se vi ne est'as blind'a'j, vi vid'os; se vi ne est'as surd'a'j, vi aŭd'os, ĉar tre oft'e parol'as al vi iu voĉ'o, kiu mal'kaŝ'as la ĉe'est'o'n de iu est'ul'o ĉe vi.”

La hom'o'j, kiu'j pens'as, ke ĉe la mort'o la anim'o re'ven'as al la univers'a tut'o, erar'as, se, tiel dir'ant'e, ili opini'as, ke, simil'a al akv'o'gut'o fal'ant'a en ocean'o'n, la anim'o perd'as si'a'n individu'ec'o'n; tamen ili'a opini'o est'as ĝust'a, se ili konsider'as la univers'a'n tut'o'n kiel la ar'o'n de la sen'korp'a'j est'ul'o'j, ĉar unu el la element'o'j de tiu ar'o est'as ĉiu anim'o aŭ Spirit'o.

Se la anim'o'j est'us kun'miks'it'a'j en la mas'o, ili hav'us do la kvalit'o'j'n de la tut'o, kaj neni'o ili'n disting'us unu'j'n de la ali'a'j; ili ne hav'us intelekt'o'n nek kvalit'o'j'n propr'a'j'n; tamen ni vid'as, kontraŭ'e, ke en ĉiu'j si'a'j komunik'aĵ'o'j ili el'montr'as konsci'o'n pri si'a mem'o kaj apart'a'n vol'o'n. La ne'kalkul'ebl'a divers'ec'o, kiu'n ili prezent'as el ĉiu'j vid'punkt'o'j, est'as ja la logik'a sekv'o de ili'a'j individu'ec'o'j. Se post la mort'o ekzist'us la tiel nom'at'a grand'a Tut'o, kiu en'sorb'us en si la individu'o'j'n, tiu Tut'o est'us do unu'form'a, kaj la komunik'aĵ'o'j, kiu'j'n ni ricev'us el la ne'vid'ebl'a mond'o, est'us sekv'e ident'a'j. Sed, ĉar si'n manifest'as al ni est'ul'o'j bon'a'j kaj mal'bon'a'j, kler'a'j kaj ne'instru'it'a'j, feliĉ'a'j kaj mal'feliĉ'a'j; kun ĉi'a'j karakter'o'j, tio est'as, gaj'a'j kaj mal'gaj'a'j, frivol'a'j kaj serioz'a'j, k.a.; tial, est'as evident'e, ke ili est'as mal'sam'a'j est'ul'o'j.

La individu'ec'o ankoraŭ pli'evident'iĝ'as tiam, kiam tiu'j est'ul'o'j pruv'as si'a'n ident'ec'o'n per ne'pri'diskut'ebl'a'j sign'o'j, per konfirm'ebl'a'j person'a'j detal'o'j rilat'a'j al ili'a sur'ter'a viv'o; tiu ident'ec'o ne pov'as est'i vid'ebl'e. La individu'ec'o de teori'e, kiel sankt'a dogm'o; kaj, se tiel dir'i, materi'a.

pri'dub'at'a, kiam ili aper'as al ni la anim'o est'is al ni instru'at'a Spirit'ism'o ĝi'n far'as mem'evident'a 153. Laŭ kiu senc'o dev'as est'i kompren'at'a la etern'a viv'o?

“La etern'a viv'o est'as tiu de la Spirit'o; tiu de la korp'o est'as ne'daŭr'a kaj pas'em'a. Kiam la korp'o mort'as, la anim'o re'ven'as en la etern'a'n viv'o'n.”

— Ĉu ne est'us pli ĝust'e nom'i etern'a viv'o la viv'o'n de la pur'a'j Spirit'o'j, de tiu'j, kiu'j, ating'int'e la perfekt'ec'o'n, jam ne dev'as el'port'i prov'o'j'n?

“Tiu est'as, prefer'e, la etern'a feliĉ'o; sed tio est'as nur'a demand'o pri vort'o'j; nom'u la afer'o'j'n tiel, kiel vi vol'os, kondiĉ'e, ke vi inter'kompren'iĝ'u.”

Dis'iĝ'o de la anim'o je la korp'o 154. Ĉu la dis'iĝ'o de la anim'o je la korp'o est'as dolor'a?

“Ne; oft'e la korp'o sufer'as pli mult'e dum la viv'o ol ĉe la moment'o de la mort'o; la anim'o neniel part'o'pren'as en tio. La sufer'o'j, kiu'j'n oni ia'foj'e el'port'as ĉe la moment'o de la mort'o, est'as ĝu'ad'o por la Spirit'o, kiu vid'as tiel ven'i la fin'o'n de si'a ekzil'o.”

Ĉe la natur'a mort'o, kiu okaz'as sekv'e de el'ĉerp'iĝ'o de la organ'o'j, kaŭz'at'a de mal'jun'ec'o, la hom'o preter'konsci'e for'las'as la viv'o'n; li est'as kvazaŭ lamp'o esting'iĝ'ant'a pro mank'o de ole'o.

155. Kiel far'iĝ'as la dis'iĝ'o de la anim'o je la korp'o?

“Kiam romp'iĝ'is la lig'il'o'j, ĝi'n ten'ant'a'j ĉe la korp'o, la anim'o for'liber'iĝ'as.”

— Ĉu la dis'iĝ'o okaz'as subit'e? Ĉu est'as ia klar'e difin'it'a lim'o inter viv'o kaj mort'o? “Ne; la anim'o mal'lig'iĝ'as iom post iom kaj ne liber'iĝ'as kvazaŭ en'kaĝ'ig'it'a bird'o, subit'e re'don'it'a al liber'ec'o.

Tiu'j du stat'o'j tuŝ'as unu ali'a'n kaj konfuz'iĝ'as; tiel, la Spirit'o iom post iom mal'implik'iĝ'as el si'a'j lig'il'o'j; ĉi tiu'j mal'streĉ'iĝ'as, ne, ĝust'a'dir'e, ŝir'iĝ'as.”

Dum la viv'o la Spirit'o est'as lig'it'a al la korp'o per si'a du'on'materi'a en'volv'aĵ'o – la perispirit'o; la mort'o est'as detru'o nur de la korp'o, kaj ne de tiu du'a en'volv'aĵ'o, kiu dis'iĝ'as de la korp'o, kiam tie ĉes'as la organ'a viv'o. La observ'ad'o pruv'as, ke, ĉe la moment'o de mort'o, la liber'iĝ'o de la perispirit'o ne est'as tuj komplet'a; ĝi okaz'as laŭ'grad'e kaj pli aŭ mal'pli rapid'e, laŭ la individu'o; ĉe kelk'a'j tiu liber'iĝ'o est'as tre rapid'a, kaj oni pov'as dir'i, ke la moment'o de la mort'o est'as ankaŭ tiu de la liber'iĝ'o, kun inter'temp'o de kelk'a'j hor'o'j; ĉe ali'a'j, precip'e ĉe tiu'j, kies viv'o est'is tre materi'ec'a kaj volupt'am'a, tiu el'las'o est'as tre mal'rapid'a kaj daŭr'as ia'foj'e tag'o'j'n, semajn'o'j'n kaj eĉ monat'o'j'n; tio tamen ne signif'as, ke en la korp'o ankoraŭ rest'as ia viv'o'fort'o, aŭ ke re'ven'o al la viv'o est'as ebl'a, sed nur'a'n inklin'o'n reciprok'a'n inter la korp'o kaj la Spirit'o; tiu inklin'o est'as ĉiam proporci'a al la grav'ec'o, kiu'n, dum la viv'o, la Spirit'o al'lig'is al la materi'o.

Est'as, en efektiv'ec'o, logik'e kompren'i, ke, ju pli la Spirit'o ident'iĝ'as kun la materi'o, des pli mal'facil'e li ĝi'n for'las'as; kaj ke la intelekt'a kaj moral'a aktiv'ec'o, la nobl'ec'o de la pens'o'j, est'ig'as ia'n komenc'o'n de liber'iĝ'o eĉ dum la viv'o de l’korp'o: kiam la mort'o al'ven'as, tiam la liber'iĝ'o okaz'as preskaŭ tuj.

Jen la rezultat'o de stud'o'j, far'it'a'j ĉe ĉiu'j individu'o'j, observ'it'a'j en la moment'o de ili'a mort'o.

Tiu'j observ'o'j ankoraŭ pruv'as, ke la lig'it'ec'o, en iu'j individu'o'j, inter anim'o kaj korp'o, est'as ia'foj'e tre pen'ig'a, ĉar la Spirit'o'j pov'as ek'sent'i tim'eg'o'n de mal'kompon'iĝ'o. Ĉi tiu okaz'o est'as escept'a kaj propr'a al iu'j manier'o'j viv'i kaj al iu'j manier'o'j mort'i; ĝi si'n prezent'as ĉe kelk'a'j mem'mort'ig'int'o'j.

156. Ĉu la definitiv'a dis'iĝ'o de la anim'o je la korp'o pov'as efektiv'iĝ'i antaŭ la absolut'a ĉes'o de la organ'a viv'o?

“Ĉe la agoni'o, la anim'o kelk'a'foj'e jam for'las'is la korp'o'n; al ĉi tiu rest'as nur la organ'a viv'o. La hom'o jam ne konsci'as pri si kaj tamen ankoraŭ rest'as al li viv'blov'et'o.

La korp'o est'as maŝin'o, kiu'n la kor'o funkci'ig'as; ĝi ekzist'as dum la kor'o cirkul'ig'as la sang'o'n en la vejn'o'j, kaj por tio ĝi ne bezon'as anim'o'n.”

157. Ĉu, en la moment'o de la mort'o, la anim'o hav'as ia'n aspir'o'n aŭ ekstaz'o'n, kiu ig'as ĝi'n du'on'vid'i la mond'o'n, kie'n ĝi est'as trans'ir'ont'a?

“Oft'e la anim'o sent'as, ke kvazaŭ ŝir'iĝ'as la lig'il'o'j, ĝi'n ten'ant'a'j ĉe la korp'o; ĝi tiam kiel ebl'e klopod'as por ili'n tut'e ŝir'i. Jam part'e liber'ig'it'e el la materi'o, ĝi vid'as la est'ont'ec'o'n, etend'iĝ'ant'a'n antaŭ ĝi, kaj anticip'e ĝu'as la stat'o'n de Spirit'o.”

158. Ĉu la ekzempl'o pri la raŭp'o, kiu unu'e tren'iĝ'as sur la ter'o, post'e si'n en'ferm'as en la krizalid'o'n en stat'o de ŝajn'a mort'o, post kiu ĝi re'nask'iĝ'as por bril'a ekzist'ad'o, pov'as hav'ig'i al ni ia'n ide'o'n pri la sur'ter'a viv'o, la tomb'o kaj, fin'e, ni'a nov'a ekzist'ad'o?

“En mal'grand'a'j mezur'o'j. La figur'o est'as bon'a; tamen ne pren'u ĝi'n laŭ'liter'e, kiel vi tiel oft'e far'as.”

159. Kia'n impres'o'n ricev'as la anim'o ĉe la moment'o, kiam ĝi konstat'as, ke ĝi est'as jam en la mond'o de la Spirit'o'j?

“Tio de'pend'as; se vi far'is mal'bon'o'n kun la dezir'o ĝi'n far'i, vi tuj, ĉe la unu'a moment'o, fort'e hont'as pro tio.

Por just'ul'o, est'as mal'sam'e: li'a anim'o sent'as si'n kvazaŭ sen'ig'it'a de grand'a pez'o, ĉar ĝi tim'as neniu'n rigard'o'n, kiu ĝi'n ekzamen'us.”

160. Ĉu la Spirit'o tuj renkont'as la person'o'j'n, kiu'j'n li kon'ad'is sur la Ter'o kaj kiu'j mort'is pli fru'e?

“Jes, laŭ la estim'o reciprok'a; oft'e ili ven'as li'n akcept'i ĉe li'a en'ir'o en la mond'o'n de la Spirit'o'j kaj li'n help'as de'met'i la materi'a'j'n vind'o'j'n; li ankaŭ renkont'as de'nov'e mult'a'j'n kon'at'o'j'n, kiu'j'n li jam de long'e ne vid'is dum si'a rest'ad'o sur la Ter'o; li vid'as tiu'j'n, kiu'j'n erar'vag'ad'as, kaj ir'as vizit'e al la frat'o'j ankoraŭ en'karn'iĝ'int'a'j.”

161. Ĉe la per'fort'a kaj akcident'a mort'o, tiam, kiam la organ'o'j ankoraŭ ne est'as mal'fort'iĝ'int'a'j pro la aĝ'o aŭ pro mal'san'o'j, ĉu la dis'iĝ'o de la anim'o kaj la ĉes'o de la viv'o est'as sam'temp'a'j?

“Ordinar'e tiel est'as; sed, ĉe ĉiu'j okaz'o'j, la temp'o inter la du okaz'o'j est'as tre mal'long'a.”

162. Ĉu post sen'kap'ig'o, ekzempl'e, la hom'o konserv'as, dum kelk'a'j moment'o'j, la konsci'o'n pri si?

“Oft'e li ĝi'n konserv'as kelk'a'j'n minut'o'j'n, ĝis la organ'a viv'o tut'e esting'iĝ'os. Sed ankaŭ, ali'a'j'n foj'o'j'n, li'a mal'trankvil'ec'o pri la mort'o ig'as li'n perd'i si'a'n konsci'o'n antaŭ la moment'o de la ekzekut'o.”

Tem'as ĉi tie pri la konsci'o , kiu'n la kondamn'it'o pov'as hav'i pri si mem kiel hom'o kaj per'e de si'a'j organ'o'j, ne kiel Spirit'o. Se li ne perd'is la konsci'o'n antaŭ la ekzekut'o, li tamen pov'as ĝi'n konserv'i dum mal'mult'a'j moment'o'j, kiu'j nepr'e for'pas'as, kiam ĉes'as la organ'a viv'o de la cerb'o; sed tio ne signif'as, ke la perispirit'o est'as tut'e liber'ig'it'a el la korp'o; kontraŭ'e, ĉe ĉiu'j okaz'o'j de per'fort'a mort'o, tio est'as, kiam la mort'o ne est'as sekv'o de la iom'post'iom'a esting'iĝ'o de la viv'o'fort'o'j, la lig'il'o'j, kun'ig'ant'a'j la korp'o'n kun la perispirit'o, est'as pli persist'a'j, kaj mal'pli rapid'a la komplet'a liber'iĝ'o.

Spirit'a konstern'it'ec'o 163. Ĉu la anim'o, for'las'int'e la korp'o'n, hav'as tuj'a'n konsci'o'n pri si mem?

“Tuj'a'n konsci'o'n ne ĝust'e; ĝi kelk'a'n temp'o'n rest'as en konstern'it'ec'o.”

164. Ĉu ĉiu'j Spirit'o'j sent'as, sam'grad'e kaj dum la sam'a temp'o, la konstern'it'ec'o'n, kiu sekv'as la dis'iĝ'o'n de la anim'o je la korp'o?

“Ne; tio de'pend'as de ili'a ord'o en la hierarki'o. La Spirit'o, kiu est'as jam pur'ig'it'a, preskaŭ tuj konstat'as si'a'n stat'o'n, ĉar li jam liber'iĝ'is el la jug'o de l’ materi'o dum si'a viv'o; kontrast'e kun tio, volupt'am'a hom'o, kies konscienc'o ne est'as pur'a, konserv'as dum mult'e pli da temp'o la impres'o'n pri la materi'o.”

165. Ĉu la kon'ad'o de Spirit'ism'o iel influ'as la pli aŭ mal'pli long'a'n daŭr'ad'o'n de la konstern'it'ec'o?

“Spirit'ism'o ĝi'n fort'e influ'as, ĉar la Spirit'o jam antaŭ'e kompren'is si'a'n situaci'o'n; sed la farad'o de bon'o kaj la bon'a konscienc'o tio'n mult'e pli fort'e influ'as.”

Ĉe la moment'o de la mort'o, ĉio est'as komenc'e konfuz'o: la anim'o bezon'as iom da temp'o por si'n orient'i; ĝi est'as kvazaŭ perpleks'a, en la stat'o de iu hom'o, kiu vek'iĝ'us de profund'a dorm'ad'o kaj pen'us al si klar'ig'i si'a'n situaci'o'n.

La klar'ec'o de la ide'o'j kaj la memor'o pri la pas'int'ec'o re'ven'as al ĝi laŭ tio, kiel mal'pli'iĝ'as la influ'o de la materi'o, kiu'n ĝi ĵus for'las'is, kaj kiel dis'blov'iĝ'as la kvazaŭ'a nebul'o, mal'klar'ig'ant'a ĝi'a'j'n pens'o'j'n.

La temp'o de konstern'it'ec'o, sekv'ant'a la mort'o'n, est'as tre divers'a: ĝi pov'as daŭr'i kelk'a'j'n hor'o'j'n, monat'o'j'n, eĉ mult'a'j'n jar'o'j'n. La Spirit'o'j, por kiu'j ĝi est'as mal'plej long'a, est'as tiu'j, jam en viv'o si'n ident'ig'int'a'j kun si'a est'ont'a stat'o, ĉar ili tuj kompren'as si'a'n situaci'o'n.

Tiu konstern'it'ec'o prezent'as apart'a'j'n cirkonstanc'o'j'n, laŭ la karakter'o de la individu'o'j kaj, precip'e, laŭ la spec'o de mort'o.

Ĉe la per'fort'a'j mort'o'j, per mem'mort'ig'o, ekzekut'o, akcident'o, apopleksi'o, vund'o'j k.a., la Spirit'o est'as surpriz'it'a, fort'e ek'mir'as, kaj ne kred'as la mort'o'n; tiu'n iluzi'o'n li ten'as persist'e; kvankam li vid'as la korp'o'n kaj sci'as, ke ĝi est'as li'a, li ne kompren'as, kial li est'as for de ĝi; li serĉ'as si'a'j'n kar'ul'o'j'n, parol'as al ili kaj ne kompren'as, kial ili ne atent'as li'n. Tiu iluzi'o daŭr'as ĝis la plen'a dis'iĝ'o de la perispirit'o.

Nur tiam, la Spirit'o re'kon'as si'n mem kaj ek'sci'as, ke li jam ne aparten'as al la rond'o de l’ sur'ter'a'j viv'ant'o'j. Tiu fenomen'o est'as facil'e klar'ig'ebl'a. Surpriz'e traf'it'e de la mort'o, la Spirit'o est'as konfuz'it'a pro la abrupt'a ŝanĝ'o, okaz'int'a en li; por li, mort'o est'as ankoraŭ sinonim'o de el'detru'o, de nul'ig'o, kaj, ĉar li pens'as, vid'as kaj aŭd'as, tial li kred'as, ke li ne est'as mort'int'a. Pli'grand'ig'as li'a'n iluzi'o'n tio, ke li vid'as si'n kun ia korp'o, kiu, laŭ la form'o, est'as simil'a al la antaŭ'a, sed kies eter'ec'a'n struktur'o'n li ankoraŭ ne hav'is temp'o'n por stud'i; li opini'as tiu'n korp'o'n solid'a kaj kompakt'a, kiel la unu'a; kaj, kiam oni atent'ig'as li'n al tio, li mir'as, ke li ne pov'as si'n palp'i. Tiu fenomen'o est'as analog'a al tiu, kiu okaz'as kun la ne'spert'a'j somnambul'o'j, kiu'j ne kred'as, ke ili est'as dorm'ant'a'j. Por tiu'j, la dorm'ad'o est'as sinonim'o de ĉes'o de funkci'ad'o de la kapabl'o'j; nu, ĉar ili vid'as kaj pens'as liber'e, tial ili kred'as, ke ili ne dorm'as. Iu'j spirit'o'j prezent'as ĉi tiu'n aspekt'o'n, eĉ tiam, kiam la mort'o ne ven'is abrupt'e; sed tiu apart'a okaz'o est'as pli oft'a ĉe tiu'j, kiu'j, kvankam mal'san'a'j, ankoraŭ ne pens'is pri mort'o. Oni tiam vid'as la kurioz'a'n spektakl'o'n, ke iu Spirit'o ĉe'est'as si'a'j'n propr'a'j'n funebr'a'j'n ceremoni'o'j'n, kiel se tiu'j ĉi koncern'us ali'a'n person'o'n, kaj pri tio li parol'as kvazaŭ pri afer'o, kiu li'n ne tuŝ'as, ĝis la moment'o, kiam li kompren'as la ver'o'n.

La konstern'it'ec'o, sekv'ant'a la mort'o'n, est'as neniel pen'ig'a por virt'a hom'o: por ĉi tiu ĝi est'as trankvil'a kaj tut'e simil'a al la impres'o post normal'a vek'iĝ'o. Sed por tiu, kies konscienc'o ne est'as pur'a, la konstern'it'ec'o est'as plen'a de angor'o kaj mal'trankvil'ec'o, kiu'j pli'iĝ'as laŭ'mezur'e, kiel li si'n re'kon'as.

Ĉe la okaz'o'j de kolektiv'a mort'o, est'as observ'at'e, ke ne ĉiu'j, sam'temp'e mort'int'a'j, ĉiam tuj vid'as unu'j la ali'a'j'n. En si'a konstern'it'ec'o, ĉiu ir'as iu'n direkt'o'n kaj atent'as nur tiu'j'n, kiu'j li'n apart'e interes'as.

ĈAPITR'O IV

PLUR'EC'O DE LA EKZIST'AD'O'J

1. Pri la re'en'karn'iĝ'o. – 2. Just'ec'o de la re'en'karn'iĝ'o.

– 3. En'karn'iĝ'o en divers'a'j mond'o'j. – 4. Iom'post'iom'a trans'migr'ad'o. – 5. Sort'o de la infan'o'j post la mort'o. – 6. Seks'o'j de la Spirit'o'j. – 7. Parenc'ec'o, genealogi'a de'ven'o. – 8. Fizik'a'j kaj moral'a'j simil'aĵ'o'j.

– 9. De'nask'a'j ide'o'j.

Pri la re'en'karn'iĝ'o

166. Kiel la anim'o, ankoraŭ ne ating'int'a la perfekt'ec'o'n dum la en'korp'a viv'o, pov'as komplet'ig'i si'a'n el'pur'iĝ'o'n?

“Per tio, ke ĝi si'n sub'met'as al la prov'o de nov'a ekzist'ad'o.”

— Kaj, kiel ĝi plen'um'as tiu'n nov'a'n ekzist'ad'o'n? Ĉu per si'a ali'iĝ'o, kiel Spirit'o?

“Per pli'pur'iĝ'o, la anim'o sen'dub'e tra'pas'as ia'n ali'iĝ'o'n, sed por tio ĝi bezon'as la prov'o'n de en'korp'a viv'o.”

— Ĉu la anim'o hav'as do plur'a'j'n en'korp'a'j'n ekzist'ad'o'j'n?

“Jes, ni ĉiu'j hav'as mult'e da ekzist'ad'o'j. La hom'o'j, asert'ant'a'j al vi io'n kontraŭ'a'n, vol'as ten'ad'i vi'n en ne'sci'ec'o, en kiu ili mem trov'iĝ'as: jen ili'a dezir'o.”

— Ŝajn'as, ke de tio rezult'as, ke la anim'o, for'las'int'e la korp'o'n, ek'pren'as ali'a'n; ali'vort'e, ke ĝi en'iĝ'as en nov'a'n korp'o'n; ĉu ni tiel kompren'u tiu'n princip'o'n?

“Evident'e.” 167. Kiu est'as la cel'o de la en'karn'iĝ'o?

“La kulp'el'aĉet'o, la grad'a pli'bon'iĝ'o de la hom'ar'o; sen tio, kie est'us just'ec'o?”

168. Ĉu la nombr'o de la en'korp'a'j ekzist'ad'o'j est'as lim'ig'it'a, aŭ ĉu la Spirit'o etern'e re'en'karn'iĝ'as?

“Kun ĉiu nov'a ekzist'ad'o la Spirit'o far'as unu paŝ'o'n antaŭ'e'n sur la voj'o de l’ progres'ad'o; sed, sen'iĝ'int'e je ĉi'a'j mal'pur'aĵ'o'j, li ne plu bezon'as la prov'o'j'n de en'korp'a viv'o.”

169. Ĉu la nombr'o de la en'karn'iĝ'o'j est'as la sam'a por ĉiu'j Spirit'o'j?

“Ne; Spirit'o, kiu rapid'e ir'as, ŝpar'as al si mult'e da prov'o'j. Tamen tiu'j si'n'sekv'a'j en'karn'iĝ'o'j est'as ĉiam tre mult'e'nombr'a'j, ĉar la progres'ad'o hav'as nenia'n lim'o'n.”

170. Kio far'iĝ'as la Spirit'o post si'a last'a en'karn'iĝ'o?

“Feliĉ'eg'a Spirit'o; li est'as Spirit'o pur'a.”

Just'ec'o de la en'karn'iĝ'o

171. Sur kio si'n baz'as la dogm'o de re'en'karn'iĝ'o?

“Sur la just'ec'o de Di'o kaj sur la revelaci'o, ĉar, kiel ni dir'is, bon'a patr'o ĉiam las'as al si'a'j id'o'j pord'o'n mal'ferm'it'a'n al la pent'o. Ĉu la prudent'o ne dir'as al vi, ke est'us ne'just'e rifuz'i por ĉiam la etern'a'n feliĉ'o'n al tiu'j, de kiu'j ne de'pend'is ili'a pli'bon'iĝ'o mem? Ĉu ĉiu'j hom'o'j ne est'as id'o'j de Di'o? Nur ĉe la ego'ist'o'j si'n trov'as la mal'just'ec'o, la ne'ced'em'a mal'am'o kaj la ne'pardon'ebl'a'j krim'o'j.”

Ĉiu'j spirit'o'j inklin'as al perfekt'ec'o, kaj Di'o liver'as al ili la rimed'o'j'n ĝi'n ating'i per la prov'o'j de la en'korp'a viv'o; per Si'a just'ec'o, Li don'as al ili la ebl'o'n far'i, en nov'a'j ekzist'ad'o'j, tio'n, kio'n ili ne pov'is far'i aŭ el'plen'um'i ĉe unu'a prov'o.

Ne harmoni'us kun la just'ec'o, nek kun la bon'ec'o de Di'o, for'puŝ'i por ĉiam tiu'j'n, kies pli'bon'iĝ'o ebl'e renkont'is bar'o'j'n, ne'de'pend'a'j'n de ili'a vol'o kaj de'ven'ant'a'j'n de la medi'o mem, en kiu ili trov'iĝ'as. Se la sort'o de la hom'o est'us ne'ŝanĝ'ebl'e fiks'it'a post la mort'o, Di'o do ne taks'us ĉies ag'o'j'n per sam'a pes'il'o kaj ne trakt'us ĉiu'j'n sen'parti'e.

La doktrin'o pri la re'en'karn'iĝ'o, tio est'as, tiu, laŭ kiu est'as konsent'at'a'j plur'a'j si'n'sekv'a'j ekzist'ad'o'j al la hom'o, est'as la sol'a konform'a al la ide'o, kiu'n ni far'as pri la just'ec'o de Di'o rilat'e al la hom'o'j star'ant'a'j sur mal'super'a moral'a nivel'o; la sol'a, kiu pov'as klar'ig'i al ni la est'ont'ec'o'n kaj firm'ig'i ni'a'j'n esper'o'j'n, ĉar ĝi hav'ig'as al ni la rimed'o'n por el'pag'o de ni'a'j erar'o'j per nov'a'j prov'o'j. Tio'n la prudent'o montr'as kaj la Spirit'o'j instru'as al ni.

La hom'o, konsci'ant'a pri si'a ne'super'ec'o, trov'as en la doktrin'o pri re'en'karn'iĝ'o konsol'ant'a'n esper'o'n. Se li kred'as la just'ec'o'n de Di'o, li do ne dev'as esper'i, ke Di'o don'os al li pozici'o'n egal'a'n al tiu de la hom'o'j, kiu'j far'is pli ol li; sed la ide'o, ke tiu ne'super'ec'o ne por ĉiam mal'ebl'ig'as al li ricev'i la super'eg'a'n bon'o'n, kiu'n li pov'os ricev'i per nov'a'j klopod'o'j, sub'ten'as li'n kaj re'vigl'ig'as li'a'n kuraĝ'o'n. Kiu, ĉe la fin'o de si'a voj'o, ne bedaŭr'as, ke li tro mal'fru'e akir'is spert'o'n, el kiu li jam ne pov'as profit'i? Tiu tro mal'fru'a spert'o ne est'as perd'it'a: li ĝi'n profit'os en nov'a viv'o.

En'karn'iĝ'o en la divers'a'j mond'o'j

mond'o'j, kiu'j'n ni dev'as si'n'sekv'e loĝ'i: est'as mult'e da loĝ'ej'o'j en la dom'o de ni'a Patr'o, kaj, sekv'e, mult'e da ŝtup'o'j en la hierarki'o de l’ perfekt'iĝ'o. Kelk'a'j sci'as tio'n, kaj pri tio konsci'as sur la Ter'o; sam'e al ali'a'j tut'e ne okaz'as.”

182. Ĉu ni pov'as ekzakt'e kon'i la fizik'a'n kaj moral'a'n stat'o'n de ali'a'j mond'o'j?

“Ni, Spirit'o'j, pov'as respond'i nur laŭ la ŝtup'o, kie vi trov'iĝ'as; tio est'as, ne bon'e est'as, ke tia'j'n afer'o'j'n ni mal'kaŝ'u al ĉiu'j, ĉar ne ĉiu'j est'as kapabl'a'j ili'n kompren'i kaj tiu mal'kaŝ'o mult'a'j'n konfuz'us.”PLUR'EC'O DE LA EKZIST'AD'O'J 131 Proporci'e kiel la Spirit'o pli'pur'iĝ'as, ankaŭ la korp'o, kiu li'n vest'as, al'proksim'iĝ'as al la spirit'a natur'o. La materi'o est'as mal'pli dens'a kaj jam ne pen'e tren'iĝ'as sur la ter'supr'aĵ'o; la fizik'a'j bezon'o'j est'as mal'pli krud'a'j, kaj la viv'a'j est'ul'o'j ne bezon'as si'n reciprok'e buĉ'ad'i por si'a nutr'ad'o. La Spirit'o est'as pli liber'a kaj hav'as, pri mal'proksim'a'j afer'o'j, percept'o'j'n de ni ne'kon'at'a'j'n; li vid'as per la korp'a'j okul'o'j tio'n, kio'n ni pov'as vid'i nur per la pens'o.

La pli'pur'iĝ'o de la Spirit'o'j port'as moral'a'n perfekt'iĝ'o'n al la hom'o'j, en kiu'j'n ili en'karn'iĝ'as. La best'a'j pasi'o'j mal'pli'fort'iĝ'as kaj ego'ism'o ced'as lok'o'n al frat'ec'a sent'o. Tial, en la mond'o'j super'a'j ol la Ter'o, milit'o'j ne okaz'as; mal'am'o'j kaj mal'konsent'o'j ne hav'as prav'o'n de ekzist'o, ĉar neni'u pens'as mal'util'i si'a'n simil'ul'o'n. Dank’ al intuici'o pri la est'ont'ec'o, al la trankvil'ec'o, kiu'n al ili ĝu'ig'as konscienc'o sen ia'j riproĉ'o'j, mort'o kaŭz'as al ili neniom da zorg'o: ili vid'as ĝi'n ven'i sen ia tim'o kaj ĝi'n rigard'as kiel simpl'a'n ali'iĝ'o'n.

Ŝajn'as, ke la daŭr'o de la viv'o, en la mond'o'j, est'as konform'a al la fizik'a kaj moral'a super'ec'o, kaj tio est'as ja laŭ'raci'a. Ju mal'pli materi'ec'a est'as la korp'o, des mal'pli facil'e ĝi ricev'as sort'o'ŝanĝ'o'j'n, kiu'j ĝi'n mal'ord'ig'as; ju pli pur'a est'as la Spirit'o, des mal'pli da pasi'o'j li'n konsum'as. Tio est'as ankoraŭ unu favor'o de la Providenc'o, kiu en tiu manier'o dezir'as mal'pli'ig'i la sufer'o'j'n de la Spirit'o.

183. Ĉu, trans'ir'int'e de unu al ali'a mond'o, la Spirit'o ek'viv'as nov'a'n infan'aĝ'o'n?

“La infan'aĝ'o est'as ĉie nepr'e neces'a trans'iĝ'o, sed neni'e ĝi est'as tiel stult'a, kiel ĉe vi.”

184. Ĉu la Spirit'o rajt'as elekt'i la mond'o'n, kiu'n li dev'as loĝ'i?

“Ne ĉiam; sed li pov'as tio'n pet'i kaj sukces'i, se li ĝi'n merit'as, ĉar la Spirit'o'j pov'as ven'i en mond'o'j'n nur konform'a'j'n al la grad'o de ties progres'o.”

— Se la Spirit'o pet'as nenio'n, kio difin'as la mond'o'n, kie li en'karn'iĝ'os?

“La grad'o de li'a progres'o.”

185. Ĉu la fizik'a kaj la moral'a stat'o'j de la viv'a'j est'ul'o'j est'as ĉiam la sam'a sur ĉiu glob'o?

“Ne, ankaŭ la mond'o'j est'as sub'met'it'a'j al la leĝ'o de progres'o. Ĉiu'j komenc'iĝ'is kiel la vi'a, en mal'super'a stat'o, kaj la Ter'o tra'pas'os simil'a'n ali'iĝ'o'n; ĝi est'os paradiz'o, kiam ĉiu'j hom'o'j est'os bon'a'j.”

Tiel, la hodiaŭ'a'j ras'o'j de la Ter'o iam mal'aper'os kaj est'os anstataŭ'at'a'j de ĉiam pli perfekt'a'j est'ul'o'j; tiu'j progres'int'a'j ras'o'j sekv'os la nun'a'n, sam'e kiel ĉi tiu ven'is post ali'a'j mal'pli alt'e star'ant'a'j.

186. Ĉu est'as mond'o'j, kie la Spirit'o, ĉes'ant'e loĝ'i materi'a'n korp'o'n, hav'as kiel en'volv'aĵ'o'n nur la perispirit'o'n?

“Jes; tiu en'volv'aĵ'o mem far'iĝ'as tiel eter'ec'a, ke, por vi, ĝi kvazaŭ ne ekzist'us; tiu est'as la stat'o de la pur'a'j Spirit'o'j.”

— De tio, laŭ'ŝajn'e, rezult'as, ke ekzist'as neni'a difin'it'a lim'o inter la stat'o ĉe la last'a'j en'karn'iĝ'o'j kaj tiu de pur'a Spirit'o. . .

“Jes, tia lim'o ne ekzist'as; la diferenc'o iom post iom for'viŝ'iĝ'as kaj far'iĝ'as ne'sent'ebl'a, kia est'as la trans'iĝ'o de nokt'o en lum'tag'o'n.”

187. Ĉu la substanc'o de la perispirit'o est'as la sam'a sur ĉiu'j glob'o'j?

“Ne; ĝi est'as pli aŭ mal'pli eter'ec'a. Pas'ant'e de unu al ali'a mond'o, la Spirit'o si'n teg'as per la materi'o propr'a al ĉiu el tiu'j mond'o'j, tiel rapid'e kiel fulm'o.”

188. Ĉu la pur'a'j Spirit'o'j loĝ'as special'a'j'n mond'o'j'n, aŭ ĉu ili trov'iĝ'as en la univers'a spac'o, ne dev'ant'e rest'ad'i sur difin'it'a'j glob'o'j?

“La pur'a'j Spirit'o'j loĝ'as cert'a'j'n mond'o'j'n, sed ili tie ne dev'as rest'ad'i, kiel la hom'o'j sur la Ter'o; ili pov'as, pli bon'e ol la ceter'a'j, est'i tie, kie ili vol'as.” (1)

(1) Laŭ la Spirit'o'j, el ĉiu'j glob'o'j, konsist'ig'ant'a'j ni'a'n planed'a'n sistem'o'n, la Ter'o est'as unu el tiu'j, kiu'j hav'as fizik'e mond'o'j, kiu'j'n ni dev'as si'n'sekv'e loĝ'i: est'as mult'e da loĝ'ej'o'j en la dom'o de ni'a Patr'o, kaj, sekv'e, mult'e da ŝtup'o'j en la hierarki'o de l’ perfekt'iĝ'o. Kelk'a'j sci'as tio'n, kaj pri tio konsci'as sur la Ter'o; sam'e al ali'a'j tut'e ne okaz'as.”

182. Ĉu ni pov'as ekzakt'e kon'i la fizik'a'n kaj moral'a'n stat'o'n de ali'a'j mond'o'j?

“Ni, Spirit'o'j, pov'as respond'i nur laŭ la ŝtup'o, kie vi trov'iĝ'as; tio est'as, ne bon'e est'as, ke tia'j'n afer'o'j'n ni mal'kaŝ'u al ĉiu'j, ĉar ne ĉiu'j est'as kapabl'a'j ili'n kompren'i kaj tiu mal'kaŝ'o mult'a'j'n konfuz'us.”PLUR'EC'O DE LA EKZIST'AD'O'J 131 Proporci'e kiel la Spirit'o pli'pur'iĝ'as, ankaŭ la korp'o, kiu li'n vest'as, al'proksim'iĝ'as al la spirit'a natur'o. La materi'o est'as mal'pli dens'a kaj jam ne pen'e tren'iĝ'as sur la ter'supr'aĵ'o; la fizik'a'j bezon'o'j est'as mal'pli krud'a'j, kaj la viv'a'j est'ul'o'j ne bezon'as si'n reciprok'e buĉ'ad'i por si'a nutr'ad'o. La Spirit'o est'as pli liber'a kaj hav'as, pri mal'proksim'a'j afer'o'j, percept'o'j'n de ni ne'kon'at'a'j'n; li vid'as per la korp'a'j okul'o'j tio'n, kio'n ni pov'as vid'i nur per la pens'o.

La pli'pur'iĝ'o de la Spirit'o'j port'as moral'a'n perfekt'iĝ'o'n al la hom'o'j, en kiu'j'n ili en'karn'iĝ'as. La best'a'j pasi'o'j mal'pli'fort'iĝ'as kaj ego'ism'o ced'as lok'o'n al frat'ec'a sent'o. Tial, en la mond'o'j super'a'j ol la Ter'o, milit'o'j ne okaz'as; mal'am'o'j kaj mal'konsent'o'j ne hav'as prav'o'n de ekzist'o, ĉar neni'u pens'as mal'util'i si'a'n simil'ul'o'n. Dank’ al intuici'o pri la est'ont'ec'o, al la trankvil'ec'o, kiu'n al ili ĝu'ig'as konscienc'o sen ia'j riproĉ'o'j, mort'o kaŭz'as al ili neniom da zorg'o: ili vid'as ĝi'n ven'i sen ia tim'o kaj ĝi'n rigard'as kiel simpl'a'n ali'iĝ'o'n.

Ŝajn'as, ke la daŭr'o de la viv'o, en la mond'o'j, est'as konform'a al la fizik'a kaj moral'a super'ec'o, kaj tio est'as ja laŭ'raci'a. Ju mal'pli materi'ec'a est'as la korp'o, des mal'pli facil'e ĝi ricev'as sort'o'ŝanĝ'o'j'n, kiu'j ĝi'n mal'ord'ig'as; ju pli pur'a est'as la Spirit'o, des mal'pli da pasi'o'j li'n konsum'as. Tio est'as ankoraŭ unu favor'o de la Providenc'o, kiu en tiu manier'o dezir'as mal'pli'ig'i la sufer'o'j'n de la Spirit'o.

183. Ĉu, trans'ir'int'e de unu al ali'a mond'o, la Spirit'o ek'viv'as nov'a'n infan'aĝ'o'n?

“La infan'aĝ'o est'as ĉie nepr'e neces'a trans'iĝ'o, sed neni'e ĝi est'as tiel stult'a, kiel ĉe vi.”

184. Ĉu la Spirit'o rajt'as elekt'i la mond'o'n, kiu'n li dev'as loĝ'i?

“Ne ĉiam; sed li pov'as tio'n pet'i kaj sukces'i, se li ĝi'n merit'as, ĉar la Spirit'o'j pov'as ven'i en mond'o'j'n nur konform'a'j'n al la grad'o de ties progres'o.”

— Se la Spirit'o pet'as nenio'n, kio difin'as la mond'o'n, kie li en'karn'iĝ'os?

“La grad'o de li'a progres'o.”

185. Ĉu la fizik'a kaj la moral'a stat'o'j de la viv'a'j est'ul'o'j est'as ĉiam la sam'a sur ĉiu glob'o?

“Ne, ankaŭ la mond'o'j est'as sub'met'it'a'j al la leĝ'o de progres'o. Ĉiu'j komenc'iĝ'is kiel la vi'a, en mal'super'a stat'o, kaj la Ter'o tra'pas'os simil'a'n ali'iĝ'o'n; ĝi est'os paradiz'o, kiam ĉiu'j hom'o'j est'os bon'a'j.”

Tiel, la hodiaŭ'a'j ras'o'j de la Ter'o iam mal'aper'os kaj est'os anstataŭ'at'a'j de ĉiam pli perfekt'a'j est'ul'o'j; tiu'j progres'int'a'j ras'o'j sekv'os la nun'a'n, sam'e kiel ĉi tiu ven'is post ali'a'j mal'pli alt'e star'ant'a'j.

186. Ĉu est'as mond'o'j, kie la Spirit'o, ĉes'ant'e loĝ'i materi'a'n korp'o'n, hav'as kiel en'volv'aĵ'o'n nur la perispirit'o'n?

“Jes; tiu en'volv'aĵ'o mem far'iĝ'as tiel eter'ec'a, ke, por vi, ĝi kvazaŭ ne ekzist'us; tiu est'as la stat'o de la pur'a'j Spirit'o'j.”

— De tio, laŭ'ŝajn'e, rezult'as, ke ekzist'as neni'a difin'it'a lim'o inter la stat'o ĉe la last'a'j en'karn'iĝ'o'j kaj tiu de pur'a Spirit'o. . .

“Jes, tia lim'o ne ekzist'as; la diferenc'o iom post iom for'viŝ'iĝ'as kaj far'iĝ'as ne'sent'ebl'a, kia est'as la trans'iĝ'o de nokt'o en lum'tag'o'n.”

187. Ĉu la substanc'o de la perispirit'o est'as la sam'a sur ĉiu'j glob'o'j?

“Ne; ĝi est'as pli aŭ mal'pli eter'ec'a. Pas'ant'e de unu al ali'a mond'o, la Spirit'o si'n teg'as per la materi'o propr'a al ĉiu el tiu'j mond'o'j, tiel rapid'e kiel fulm'o.”

188. Ĉu la pur'a'j Spirit'o'j loĝ'as special'a'j'n mond'o'j'n, aŭ ĉu ili trov'iĝ'as en la univers'a spac'o, ne dev'ant'e rest'ad'i sur difin'it'a'j glob'o'j?

“La pur'a'j Spirit'o'j loĝ'as cert'a'j'n mond'o'j'n, sed ili tie ne dev'as rest'ad'i, kiel la hom'o'j sur la Ter'o; ili pov'as, pli bon'e ol la ceter'a'j, est'i tie, kie ili vol'as.” (1)

(1) Laŭ la Spirit'o'j, el ĉiu'j glob'o'j, konsist'ig'ant'a'j ni'a'n planed'a'n sistem'o'n, la Ter'o est'as unu el tiu'j, kiu'j hav'as fizik'e kaj moral'e mal'pli progres'int'a'j'n loĝ'ant'o'j'n; Mars'o est'as mal'super'a ol ĝi kaj Jupiter'o tre super'a, el ĉiu'j vid'punkt'o'j. La

Sun'o ne est'as mond'o loĝ'at'a de korp'a'j est'aĵ'o'j, sed kun'ven'ej'o de Super'a'j Spirit'o'j, kiu'j el tie dis'radi'as, per la pens'o, al la ali'a'j mond'o'j, kiu'j'n ili reg'as per'e de mal'pli alt'e star'ant'a'j Spirit'o'j; kun tiu'j ĉi ili komunik'iĝ'as per la univers'a fluid'aĵ'o. Laŭ si'a fizik'a struktur'o, la sun'o est'us font'o de elektr'o; ŝajn'as, ke ĉiu'j ali'a'j sun'o'j trov'iĝ'as en ident'a'j kondiĉ'o'j.

La volumen'o'j kaj la distanc'o'j, en kiu'j tiu'j mond'o'j trov'iĝ'as for de la sun'o, hav'as nenia'n nepr'a'n rilat'o'n kun ili'a rang'o, ĉar, se est'us tiel, Venus'o est'us pli progres'int'a ol la Ter'o, kaj Saturn'o mal'pli ol Jupiter'o.

Mult'a'j Spirit'o'j, anim'int'a'j person'o'j'n kon'at'a'j'n sur la Ter'o, dir'is, ke ili re'en'karn'iĝ'is en Jupiter'o, unu el la mond'o'j plej proksim'a'j al la perfekt'ec'o, kaj mir'is, ke ili vid'is, sur tiu tiel alt'nivel'a planed'o, hom'o'j'n, kiu'j'n la ĝeneral'a opini'o, sur la Ter'o, ne lok'is sur la sam'a'n ŝtup'o'n. Tio hav'as nenio'n surpriz'a'n, se oni pri'pens'as, ke kelk'a'j Spirit'o'j, loĝ'ant'a'j Jupiter'o'n, ebl'e est'is send'it'a'j al la Ter'o por misi'o, kiu, el la soci'a vid'punkt'o, ne hav'ig'us al ili la unu'a'n rang'o'n; du'e, ke, inter si'a ekzist'ad'o sur la Ter'o kaj si'a nun'a en Jupiter'o, ebl'e ili hav'is ali'a'j'n, per kiu'j ili progres'is; tri'e, fin'e, ke en tiu mond'o, kiel en la ni'a, ekzist'as plur'a'j grad'o'j da dis'volv'iĝ'o, kaj ke inter tiu'j grad'o'j pov'as est'i tia distanc'o, kia, ĉe ni, inter sovaĝ'ul'o kaj civiliz'it'a hom'o. Ĉar iu Spirit'o loĝ'as Jupiter'o'n, de tio do ne sekv'as, ke li est'as sur la nivel'o de la plej alt'a'j est'ul'o'j de tiu mond'o, sam'e kiel oni ne star'as nepr'e sur la nivel'o de akademi'an'o nur pro tio, ke oni viv'as en Pariz'o.

La kondiĉ'o'j pri grand'aĝ'ec'o ankaŭ ne est'as ĉie la sam'a'j, kia'j sur la Ter'o, kaj la aĝ'o'j ankaŭ ne est'as kompar'ebl'a'j. La Spirit'o de iu person'o mort'int'a jam de mult'a'j jar'o'j dir'is, ke li est'as en'karn'iĝ'int'a, de ses monat'o'j, en mond'o, kies nom'o'n ni ne kon'as. Demand'it'e, kia'n aĝ'o'n li hav'as en tiu mond'o, li respond'is: “Mi ne pov'as kalkul'i ĝi'n, ĉar ni ne kalkul'as kiel vi; ceter'e, la viv'manier'o ne est'as la sam'a; oni ĉi tie el'volv'iĝ'as mult'e pli rapid'e; tamen, kvankam mi est'as tie jam de ses el vi'a'j monat'o'j, mi pov'as dir'i, ke, rilat'e la intelekt'o'n, mi hav'as tri'dek jar'o'j'n laŭ la kalkul'manier'o sur la Ter'o.”

Mult'a'j analog'a'j respond'o'j est'as don'it'a'j de ali'a'j Spirit'o'j, kaj tio est'as neniel ne'ver'ŝajn'a. Ĉu ni ne vid'as sur la Ter'o, ke tiom da best'o'j ricev'as en kelk'a'j monat'o'j si'a'n normal'a'n dis'volv'iĝ'o'n? Kial ne okaz'us sam'e al la hom'o en ali'a'j sfer'o'j?

Ni rimark'ig'u, pli'e, ke la el'volv'iĝ'o, kiu'n la sur'ter'a'j hom'o'j hav'as aĝ'ant'e tri'dek jar'o'j'n, ebl'e est'as nur ia infan'aĝ'o, kompar'e kun la kresk'o, kiu'n li dev'as ating'i. Est'as sign'o de fort'a miop'ec'o, pri ĉio pren'i ni'n por tip'o'j de la kre'it'aĵ'ar'o, kaj est'as sur tre mal'alt'a'n nivel'o'n lok'i Di'o'n, kred'i, ke, krom ni, neni'o ekzist'as, kio est'us ebl'a al Li

Iom'post'iom'a trans'migr'ad'o

189. Ĉu la Spirit'o ĝu'as plen'e si'a'j'n kapabl'o'j'n ek'de de la komenc'o de si'a form'ad'o?

“Ne, ĉar la Spirit'o, kiel la hom'o, hav'as si'a'n infan'aĝ'o'n.

Ĉe la komenc'o, la Spirit'o'j hav'as nur instinkt'a'n ekzist'ad'o'n, mal'fort'a'n konsci'o'n pri si kaj pri si'a'j ag'o'j; nur iom post iom la intelekt'o el'volv'iĝ'as.”

190. Kia est'as la stat'o de la anim'o ĉe si'a unu'a en'karn'iĝ'o?

“La stat'o de infan'aĝ'o dum la en'korp'a viv'o; la intelekt'o apenaŭ ek'burĝon'as: ĝi prov'as si'n en la viv'o.”

191. Ĉu la anim'o'j de ni'a'j sovaĝ'ul'o'j est'as anim'o'j ankoraŭ en infan'ec'o?

“Relativ'a infan'ec'o, sed ili est'as jam el'volv'iĝ'int'a'j anim'o'j; ili port'as pasi'o'j'n.”

— Ĉu do pasi'o'j est'as sign'o de evolu'o?

“De evolu'o, jes, sed ne de perfekt'ec'o; ili est'as sign'o de la aktiv'ec'o kaj konsci'o pri la mem'o; en la primitiv'a anim'o, intelekt'o kaj konsci'o est'as en ĝerm'o'stat'o.”

La viv'o de la Spirit'o, en si'a tut'a daŭr'o, tra'pas'as tia'j'n sam'a'j'n faz'o'j'n, kia'j'n ni vid'as en la en'korp'a viv'o; li iom post iom trans'ir'as de la embri'o'stat'o al la infan'ec'o, kaj de ĉi tiu li ven'as, per si'n'sekv'a'j faz'o'j, al la plen'aĝ'ec'o, kiu est'as la perfekt'ec'o; est'as tamen jen'a'j diferenc'o'j, nom'e, ke li ne kon'as mal'fort'iĝ'o'n nek kaduk'ec'o'n, kiel en la en'korp'a viv'o; ke li'a viv'o, kiu hav'is komenc'o'n, neniam fin'iĝ'as; ke li bezon'as grand'eg'a'n temp'o'n, laŭ ni'a kalkul'manier'o, por pas'i de la spirit'a infan'aĝ'o al plen'a el'kresk'o; kaj ke li'a progres'o ne far'iĝ'as en unu sol'a sfer'o, sed en plur'a'j mond'o'j.

La viv'o de la Spirit'o konsist'as do el vic'o da en'korp'a'j ekzist'ad'o'j, el kiu'j ĉiu est'as por li okaz'o por unu paŝ'o antaŭ'e'n, sam'e kiel ĉiu en'korp'a ekzist'ad'o konsist'as el vic'o da tag'o'j, en ĉiu el kiu'j la hom'o pli'ig'as si'a'n spert'o'n kaj instru'it'ec'o'n.

Sed, sam'e kiel en la viv'o de la hom'o kelk'a'j tag'o'j est'as sen'frukt'a'j, en tiu de la Spirit'o kelk'a'j en'korp'a'j ekzist'ad'o'j est'as sen'rezult'a'j, kiam li ne sci'as tir'i el ili profit'o'n.

192. Ĉu, ek'de ĉi tiu viv'o, per perfekt'a kondut'o, oni pov'as tuj trans'salt'i ĉiu'j'n ŝtup'o'j'n kaj far'iĝ'i pur'a Spirit'o, ne paŝ'ant'e sur la inter'a'j nivel'o'j?

“Ne, ĉar tio, kio'n la hom'o opini'as perfekt'a, est'as ankoraŭ mal'proksim'a de la perfekt'ec'o; ekzist'as kvalit'o'j, kiu'j'n li tut'e ne kon'as kaj kiu'j'n li neniel kompren'as. Li pov'as est'i tiel perfekt'a, kiel tio'n ebl'ig'as li'a ter'a natur'o, sed tio ne est'as la absolut'a perfekt'ec'o. Infan'o, kiel ajn fru'matur'a ĝi est'as, dev'as tra'viv'i jun'aĝ'o'n, antaŭ ol ven'i al matur'ec'o; tiel sam'e, mal'san'ul'o tra'pas'as la faz'o'n de re'san'iĝ'ad'o, antaŭ ol tut'e re'ricev'i la san'o'n. Krom tio, la Spirit'o dev'as antaŭ'e'n'paŝ'i pri sci'o kaj moral'ec'o; se li progres'is en unu sol'a direkt'o, li dev'as progres'i en la du'a, por ating'i la supr'o'n de la ŝtup'ar'o; sed, ju pli antaŭ'e'n la hom'o ir'as dum si'a nun'a viv'o, des mal'pli daŭr'a'j kaj pen'ig'a'j est'os li'a'j sekv'ant'a'j prov'o'j.”

— Ĉu la hom'o pov'as almenaŭ cert'ig'i al si, ek'de ĉi tiu viv'o, mal'pli amar'a'n est'ont'a'n ekzist'ad'o'n?

“Jes, sen'dub'e; li pov'as mal'pli'ig'i la long'ec'o'n kaj la mal'facil'aĵ'o'j'n de si'a voj'o. Nur la mal'diligent'a rest'ad'as ĉiam sur la sam'a lok'o.”

193. Ĉu iu hom'o pov'as, en si'a'j nov'a'j ekzist'ad'o'j, de'fal'i de si'a nun'a nivel'o?

“De si'a soci'a pozici'o, jes; de si'a spirit'a rang'o, ne.”

194. Ĉu la anim'o de virt'a hom'o pov'as, en nov'a en'karn'iĝ'o, don'i viv'o'n al la korp'o de mal'virt'ul'o?

“Ne, ĉar ĝi ne pov'as degener'i.”

— Ĉu la anim'o de malic'ul'o pov'os iam est'i tiu de nobl'a hom'o?

“Jes, se ĝi pent'is: en ĉi tiu okaz'o, tio est'as rekompenc'o.”

La ir'ad'o de la Spirit'o'j est'as ĉiam progres'a, neniam regres'a; ili iom post iom alt'iĝ'as en la hierarki'o kaj neniam de'fal'as de la ŝtup'o, kiu'n ili jam ating'is. En si'a'j plur'a'j en'korp'a'j ekzist'ad'o'j, ili pov'as ne kiel Spirit'o'j. Kaj tiel, la Ter'o pov'as post'e en'korp'iĝ'i kaj kontraŭ'e, ĉar la pozici'o'j kontraŭ'proporci'a'j al la grad'o est'is reĝ'o kaj Jesu'o est'is ĉarpent'ist'o.

mal'supr'e'n'ir'i kiel hom'o'j, sed anim'o de iu alt'potenc'ul'o de la en plej mal'alt'rang'a'n meti'ist'o'n, en la hom'a soci'o est'as oft'e de la moral'a'j sent'o'j. Herod'o 195. Ĉu la ebl'o, kiu'n oni hav'as, pli'bon'iĝ'i en ali'a ekzist'ad'o, ne pov'as ig'i iu'j'n person'o'j'n obstin'i sur la mal'bon'a voj'o, pro la konvink'o, ke ili pov'os ja si'n korekt'i est'ont'e?

“Kiu tiel pens'as, tiu kred'as nenio'n; la ek'pens'o mem pri ia etern'a pun'o li'n ankaŭ ne brid'as, ĉar li'a prudent'o re'puŝ'as tia'n pun'o'n, kaj tiu ek'pens'o konduk'as al absolut'a ne'kred'em'o. Se est'us pas'int'a'temp'e uz'at'a'j nur raci'a'j rimed'o'j, por direkt'i la hom'o'j'n, ne ekzist'us tiom da skeptik'ul'o'j. Ne'perfekt'a Spirit'o pov'as, efektiv'e, tiel pens'i, kiel vi dir'as, dum si'a en'korp'a viv'o; sed, liber'ig'it'e el la materi'o, li ek'pens'os ali'e, ĉar li baldaŭ konstat'os si'a'n erar'a'n kalkul'o'n: li do ven'os kun kontraŭ'a'j sent'o'j en nov'a'n ekzist'ad'o'n. Tiel plen'um'iĝ'as li'a progres'o, kaj jen kial est'as sur la Ter'o iu'j hom'o'j, pli progres'int'a'j ol ali'a'j; unu'j jam posed'as spert'o'n, kiu'n ali'a'j ne hav'as, sed ankaŭ ĉi tiu'j ĝi'n akir'os iom post iom. De ili de'pend'as pli'rapid'ig'i si'a'n progres'o'n aŭ ĝi'n sen'fin'e mal'fru'ig'i.”

La hom'o, trov'iĝ'ant'a en mal'bon'a pozici'o, dezir'as ĝi'n ŝanĝ'i kiel ebl'e plej rapid'e. Tiu, kiu est'as konvink'it'a, ke la sufer'o'j en ĉi tiu viv'o rezult'as de li'a'j ne'perfekt'aĵ'o'j, pen'os cert'ig'i al si nov'a'n mal'pli ĉagren'a'n viv'o'n; kaj ĉi tiu pens'o li'n de'klin'os de la voj'o de mal'bon'o pli rapid'e, ol la pens'o pri la etern'a fajr'o, kiu'n li ne kred'as.

196. Ĉar la Spirit'o'j ne pov'as perfekt'iĝ'i krom per la aflikt'o'j de la en'korp'a ekzist'ad'o, ĉu do sekv'as, ke la materi'a viv'o est'as ia el'pur'ig'ej'o aŭ fand'il'o, kiu'n la est'ul'o'j de la spirit'a mond'o dev'as tra'pas'i por ven'i al la perfekt'ec'o?

“Jes, ĝust'e tio. Ili pli'bon'iĝ'as en tiu'j prov'o'j, evit'ant'e mal'bon'o'n kaj far'ant'e bon'o'n. Sed nur post mult'o da si'n'sekv'a'j en'karn'iĝ'o'j aŭ pur'iĝ'o'j ili traf'as, en pli aŭ mal'pli long'a temp'o, laŭ si'a'j klopod'o'j, la cel'at'a'n punkt'o'n.”

– Kiu influ'as sur la ali'a: ĉu la korp'o sur la Spirit'o, por ĉi tiu'n pli'bon'ig'i, aŭ ĉu la Spirit'o sur la korp'o?

“La Spirit'o est'as ĉio; la korp'o est'as vest'o, kiu putr'as: jen la tut'a demand'o.”

En la suk'o de l’ vin'ber'o ni trov'as materi'a'n kompar'o'n inter la si'n'sekv'a'j grad'o'j de la pur'iĝ'ad'o de la anim'o. Tiu suk'o en'hav'as fluid'aĵ'o'n, nom'e alkohol'o'n; sed ĉi tiu est'as mal'fort'ig'it'a de grand'a nombr'o da fremd'a'j substanc'o'j, modif'ant'a'j ties esenc'o'n; la alkohol'o ating'as si'a'n absolut'a'n pur'ec'o'n nur post ripet'at'a'j distil'ad'o'j, ĉe ĉiu el kiu'j ĝi sen'iĝ'as je iu mal'pur'aĵ'o.

La distil'il'o est'as la korp'o, kie'n la anim'o dev'as en'ir'i por si'n pur'ig'i; la fremd'a'j substanc'o'j est'as kvazaŭ la perispirit'o, kiu ankaŭ si'n pur'ig'as, proporci'e kiel la Spirit'o al'proksim'iĝ'as al la perfekt'ec'o.

Sort'o de la infan'o'j post la mort'o

197. Ĉu la Spirit'o de infan'o, mort'int'a en tre mal'alt'a aĝ'o, pov'as est'i tiel progres'int'a, kiel tiu de matur'a hom'o?

“Ia'foj'e li est'as eĉ mult'e pli progres'int'a, ĉar li ebl'e viv'is mult'e pli kaj posed'as pli da spert'o, precip'e se li progres'is.”

— Ĉu do la Spirit'o de iu infan'o pov'as star'i sur ŝtup'o pli alt'a, ol tiu de ĝi'a patr'o mem?

“Tio est'as tre oft'a; ĉu vi tio'n ne vid'as tiom da foj'o'j sur la Ter'o?”

198. Ĉu la Spirit'o de infan'o, kiu mort'is tre mal'grand'aĝ'a kaj kiu ne pov'is far'i mal'bon'o'n, aparten'as al la super'a'j grad'o'j?

“Se la infan'o ne far'is mal'bon'o'n, ankaŭ bon'o'n ĝi ne far'is, kaj Di'o ne evit'ig'as al tiu Spirit'o la prov'o'j'n, kiu'j'n li dev'as el'port'i. Se li est'as pur'a, li tia est'as ne pro tio, ke li liber'iĝ'is el infan'a korp'o, sed pro tio, ke li est'is progres'int'a kiel Spirit'o mem.”

199. Kial la viv'o est'as tiel oft'e tranĉ'at'a dum infan'aĝ'o?

“La daŭr'o de la viv'o de infan'o pov'as est'i, por la Spirit'o en'karn'iĝ'int'a en ĝi'n, la komplet'ig'o de iu antaŭ'a ekzist'ad'o, inter'romp'it'a antaŭ si'a natur'a fin'o, kaj la mort'o de l’infan'o est'as, preskaŭ ĉiam, prov'o aŭ pun'o por ties ge'patr'o'j.”

— Kio far'iĝ'as al la Spirit'o de tro fru'e mort'int'a infan'o?

“Li re'komenc'as nov'a ekzist'ad'o'n.”

Se la hom'o hav'us unu sol'a'n ekzist'ad'o'n, kaj se, post ĉi tiu, li'a est'ont'a sort'o est'us por ĉiam fiks'it'a, kia'n strang'a'n merit'o'n hav'us la du'on'o de l’ hom'a gent'o, mort'ant'a ĉe infan'aĝ'o, por, sen ia pen'o, ĝu'i la etern'a'n feliĉ'o'n? Kun kia rajt'o tiu du'on'o est'us sen'dev'ig'it'a el'port'i la oft'e tiel akr'a'j'n kondiĉ'o'j'n, trud'at'a'j'n al la ali'a du'on'o? Tia aranĝ'o de la afer'o'j ne pov'us konform'iĝ'i al la just'ec'o de Di'o. Per la re'en'karn'iĝ'ad'o est'as egal'ec'o por ĉiu'j; la est'ont'ec'o aparten'as al ĉiu'j, sen ia escept'o aŭ favor'o al iu ajn; la tren'paŝ'a'j pov'as plend'i nur kontraŭ si mem. La hom'o dev'as ricev'i la merit'o'n de si'a'j ag'o'j, ĉar li por tiu'j respond'as.

Ceter'e, ne est'as raci'e konsider'i la infan'aĝ'o'n normal'a stat'o de sen'kulp'ec'o. Ĉu ni ne vid'as infan'o'j'n kun la plej fi'a'j instinkt'o'j, en aĝ'o, kiu'n la eduk'ad'o ankoraŭ ne pov'is influ'i?

Ĉu ni ne vid'as kelk'a'j'n, kiu'j ĉe si'a nask'iĝ'o, kvazaŭ kun'port'as hipokrit'ec'o'n, perfid'em'o'n, eĉ la instinkt'o'n de ŝtel'o kaj murd'o, spit'e al la bon'a'j ekzempl'o'j ili'n ĉirkaŭ'ant'a'j? La civil'a leĝ'o deklar'as ili'n sen'kulp'a'j pro si'a'j krim'o'j, ĉar ĝi re'kon'as, ke ili kondut'as sen'saĝ'e; kaj ĝi ja prav'as, ĉar, efektiv'e, infan'o'j kondut'as prefer'e laŭ si'a instinkt'o, ol laŭ antaŭ'decid'it'a intenc'o; sed, de kie pov'as de'ven'i tiu'j instinkt'o'j tiel mal'sam'a'j ĉe infan'o'j sam'aĝ'a'j, egal'e eduk'at'a'j kaj el'met'at'a'j al sam'a'j influ'o'j? De kie ven'as tia tro fru'a malic'o, se ne de la mal'super'ec'o de la Spirit'o, ĉar la eduk'ad'o ja neniel influ'is? Mal'virt'a'j infan'o'j est'as tia'j, ĉar ili'a'j Spirit'o'j est'as mal'mult'e progres'int'a'j; kaj tial, ili sufer'as la sekv'o'j'n, ne de si'a'j infan'a'j ag'o'j, sed de tiu'j far'it'a'j dum antaŭ'a'j ekzist'ad'o'j; tial, la leĝ'o est'as la sam'a por ĉiu'j kaj la just'ec'o de Di'o ĉiu'j'n ampleks'as.

Seks'o de la Spirit'o'j

200. Ĉu la Spirit'o'j hav'as seks'o'n?

“Ne tia'n, kiel vi kompren'as, ĉar seks'o de'pend'as de fiziologi'a konstru'o. Ekzist'as inter ili am'o kaj simpati'o, sed fond'it'a'j sur simil'ec'o de sent'o'j.”

201. Ĉu la Spirit'o, anim'int'a la korp'o'n de vir'o, pov'as, en nov'a ekzist'ad'o, anim'i tiu'n de vir'in'o, kaj kontraŭ'e?

“Jes; sam'a'j Spirit'o'j anim'as vir'o'j'n kaj vir'in'o'j'n.”

202. Ĉu, kiam la Spirit'o est'as nur Spirit'o, li prefer'as en'iĝ'i en korp'o'n de vir'o aŭ en tiu'n de vir'in'o?

“Tio mal'mult'e tuŝ'as la Spirit'o'n: ĝi de'pend'as de la prov'o'j, kiu'j'n li dev'as el'port'i.”

La Spirit'o'j en'karn'iĝ'as en vir'o'j'n aŭ vir'in'o'j'n pro tio, ke ili ne hav'as seks'o'n; ĉar ili dev'as progres'i en ĉiu'j direkt'o'j, tial ĉiu seks'o, ĉiu soci'a pozici'o hav'ig'as al ili prov'o'j'n kaj dev'o'j'n apart'a'j'n, kaj okaz'o'j'n akir'i spert'o'n. Tiu, kiu est'us ĉiam vir'o, sci'us nur tio'n, kio koncern'as vir'o'n.

Parenc'ec'o, genealogi'a de'ven'o

203. Ĉu la ge'patr'o'j trans'ig'as al si'a'j id'o'j iom de si'a anim'o aŭ ĉu ili don'as al tiu'j nur la materi'a'n viv'o'n, al kiu ali'a anim'o post'e al'met'os la moral'a'n viv'o'n?

“La ge'patr'o'j don'as al si'a'j id'o'j nur la materi'a'n viv'o'n, ĉar la anim'o est'as ne'divid'ebl'a. Stult'a patr'o pov'as nask'ig'i talent'a'j'n fil'o'j'n, kaj kontraŭ'e.”

204. Ĉar ni hav'as plur'a'j'n ekzist'ad'o'j'n, ĉu tial ni'a parenc'ar'o hav'as si'a'n origin'o'n trans la lim'o'j de ni'a hodiaŭ'a ekzist'ad'o?

“Ne pov'as est'i ali'e. La si'n'sekv'ad'o de la en'korp'a'j ekzist'ad'o'j est'ig'as, inter la Spirit'o'j, lig'il'o'j'n, kiu'j hav'as si'a'n origin'o'n en ili'a'j antaŭ'a'j ekzist'ad'o'j; de tio ek'est'as oft'e simpati'o'j inter vi kaj iu'j Spirit'o'j ŝajn'e fremd'a'j al vi.”

205. En la okul'o'j de kelk'a'j person'o'j, la doktrin'o pri la re'en'karn'iĝ'o ŝajn'as detru'i la famili'o'lig'il'o'j'n, ĉar tiu doktrin'o asert'as, ke tiu'j lig'il'o'j origin'as de temp'o antaŭ la nun'a ekzist'ad'o. . .

“Tiu doktrin'o pli'long'ig'as, ne romp'as, tiu'j'n lig'il'o'j'n.

Se la parenc'ec'o est'as ja fond'it'a sur antaŭ'a'j estim'o'j, la lig'il'o'j inter la an'o'j de unu sam'a famili'o est'as do nepr'e pli firm'a'j. Tiu doktrin'o pli'ig'as la dev'o'j'n pri frat'ec'o, ĉar en vi'a najbar'o aŭ en vi'a serv'ist'o ebl'e est'as Spirit'o, iam lig'it'a al vi per sam'a sang'o.”

— Tamen mal'grand'iĝ'as la grav'ec'o, kiu'n kelk'a'j hom'o'j atribu'as al si'a de'ven'o, ĉar ni pov'as hav'i, kiel patr'o'n, vir'o'n, kies Spirit'o iam aparten'is al tre mal'sam'a ras'o aŭ viv'is en tut'e mal'sam'a'j kondiĉ'o'j.

“Est'as ver'e, sed tia grav'ec'o hav'as kiel fundament'o'n la mal'humil'ec'o'n: kio'n la pli'mult'o opini'as honor'ind'a ĉe si'a'j pra'ul'o'j, tio est'as la titol'o'j, la pozici'o kaj la riĉ'ec'o.

Iu hont'us, ke li'a av'o est'is honest'a ŝu'ist'o; sed li fier'us, se li de'ven'us de diboĉ'a nobel'o. Tamen, kio'n ajn oni dir'as aŭ far'as, neni'u mal'help'os, ke la afer'o'j est'u tia'j, kia'j ili est'as, ĉar Di'o ne konform'ig'is la leĝ'o'j'n de la Natur'o al la vant'am'o de la hom'o'j.”

206. Ĉar ekzist'as neni'a de'ven'rilat'o inter la Spirit'o'j de la an'o'j de unu sam'a famili'o, ĉu la kult'o por la pra'patr'o'j est'as do rid'ind'a afer'o?

“Cert'e ne, ĉar est'as ĉiam agrabl'e aparten'i al famili'o, en kiu'n en'karn'iĝ'is alt'a'j Spirit'o'j. Kvankam la Spirit'o'j ne de'ven'as unu'j de ali'a'j, tamen ili nepr'e estim'as tiu'j'n, al ili al'ten'at'a'j'n per famili'o'lig'il'o'j; ili'n oft'e al'tir'as al iu famili'o simpati'o aŭ antaŭ'a'j lig'il'o'j; sed, est'u cert'a'j, la Spirit'o'j'n de vi'a'j pra'patr'o'j neniom honor'as la kult'o, kiu'n vi al ili far'as pro fier'o; ili'a'j merit'o'j fal'as sur vi'n nur tiam, kiam vi klopod'as por sekv'i la bon'a'j'n ekzempl'o'j'n, kiu'j'n ili don'is al vi; nur tiam vi'a memor'o pov'as est'i al ili ne nur plaĉ'a, sed ankaŭ util'a.”

Fizik'a'j kaj moral'a'j simil'aĵ'o'j

207. La ge'patr'o'j hered'ig'as al si'a'j id'o'j ia'n fizik'a'n simil'aĵ'o'n; ĉu ili hered'ig'as ankaŭ ia'n moral'a'n simil'aĵ'o'n? “Ne, ĉar ge'patr'o'j kaj id'o'j hav'as mal'sam'a'j'n anim'o'j'n aŭ Spirit'o'j'n. Korp'o de'ven'as de korp'o, sed Spirit'o ne de'ven'as de Spirit'o. Ĉe la sam'ras'an'o'j est'as sol'e sang'sam'ec'o.”

— El kio origin'as la moral'a'j simil'aĵ'o'j, kelk'a'foj'e ekzist'ant'a'j inter geo'patr'o'j kaj ties id'o'j?

“Tiu'j est'as reciprok'e simpati'ant'a'j Spirit'o'j, al'tir'at'a'j, unu'j al la ali'a'j, de la simil'ec'o de si'a'j inklin'o'j mem.”

208. Ĉu la Spirit'o'j de la ge'patr'o'j hav'as nenia'n influ'o'n sur tiu'j de ili'a'j id'o'j post ties nask'iĝ'o?

“Kontraŭ'e, tre grand'a'n. Kiel ni jam dir'is, la Spirit'o'j dev'as kun'help'i por la reciprok'a progres'ad'o. Nu! La Spirit'o'j de la ge'patr'o'j hav'as kiel misi'o'n dis'volv'i per eduk'ad'o la Spirit'o'j'n de ili'a'j id'o'j; tio est'as task'o por la ge'patr'o'j, kaj ĉi tiu'j est'os kulp'a'j, se ili ĝi'n ne plen'um'os.”

209. Kial de bon'a'j, virt'a'j ge'patr'o'j nask'iĝ'as malic'a'j id'o'j? Aŭ, ali'vort'e, kial la bon'a'j kvalit'o'j de la ge'patr'o'j ne ĉiam al'tir'as, pro simpati'o, bon'a'j'n Spirit'o'j'n, por ke ĉi tiu'j anim'u ili'a'j'n id'o'j'n?

“Mal'bon'a Spirit'o pov'as pet'i bon'a'j'n ge'patr'o'j'n, esperant'e, ke ili'a'j konsil'o'j li'n gvid'os sur pli bon'a voj'o, kaj Di'o li'n oft'e konfid'as al tia'j ge'patr'o'j.”

210. Ĉu la ge'patr'o'j pov'as, per si'a'j pens'o'j kaj preĝ'o'j, al'tir'i al korp'o de iu ven'ont'a id'o bon'a'n Spirit'o'n, anstataŭ mal'bon'a?

“Ne; sed ili pov'as pli'bon'ig'i la Spirit'o'n de si'a id'o, al ili konfid'it'a'n: tio est'as ili'a dev'o; mal'bon'a'j id'o'j est'as prov'o por si'a'j ge'patr'o'j.”

211. De kio ven'as la karakter'simil'ec'o, ia'foj'e ekzist'ant'a inter du frat'o'j, precip'e inter du'nask'it'o'j?

“Ili est'as reciprok'e simpati'ant'a'j Spirit'o'j, al'proksim'iĝ'int'a'j pro la simil'ec'o de sent'o'j kaj ĝoj'ant'a'j, ke ili est'as kun'e.”

212. Ĉu en la individu'o'j, kies korp'o'j est'as kun'lig'it'a'j kaj hav'as kelk'a'j'n komun'a'j'n organ'o'j'n, est'as du Spirit'o'j, aŭ ali'vort'e, du anim'o'j?

“Jes, sed tiel simil'a'j, ke ili preskaŭ ĉiam ŝajn'as al vi unu sol'a.”

213. Ĉar la Spirit'o'j en'karn'iĝ'as en du'nask'it'o'j'n pro simpati'o, de kio ven'as la mal'am'o kelk'a'foj'e konstat'at'a inter ili?

“Ne est'as regul'o, ke du'nask'it'o'j est'as ĉiam reciprok'e simpati'ant'a'j Spirit'o'j; mal'bon'a'j Spirit'o'j pov'as ankaŭ dezir'i kun'e batal'i sur la aren'o de la viv'o.”

214. Kio'n ni pens'u pri la oni'dir'o, ke infan'o'j si'n reciprok'e bat'as en la patr'in'a ventr'o?

“Figur'o! Por viv'e pentr'i, ke ili'a reciprok'a mal'am'o est'as en'radik'it'a en ili'a'j kor'o'j, oni atribu'is al tiu mal'am'o origin'o'n antaŭ'a'n je ili'a nask'iĝ'o. Vi ordinar'e ne sufiĉ'e atent'as al poezi'a'j metafor'o'j.”

215. Kiu est'as la kaŭz'o de la apart'a karakter'o, per kiu ĉiu popol'o disting'iĝ'as?

“La Spirit'o'j form'as ankaŭ famili'o'j'n pro la simil'ec'o de inklin'o'j, pli aŭ mal'pli nobl'a'j, laŭ ili'a progres'o. Popol'o est'as grand'e famili'o, en kiu kolekt'iĝ'as reciprok'e simpati'ant'a'j Spirit'o'j. La em'o, kiu'n hav'as la an'o'j de tiu'j famili'o'j, kun'iĝ'i, nask'as la simil'ec'o'n, trov'at'a'n ĉe la disting'a karakter'o de ĉiu popol'o. Ĉu vi pens'as, ke bon'a'j, nobl'a'j Spirit'o'j elekt'as por en'karn'iĝ'o kruel'a'n, fi'a'n popol'o'n? Ne; la Spirit'o'j simpati'as la kolektiv'o'j'n, kiel la individu'o'j'n; ili serĉ'as si'a'n konven'a'n medi'o'n.”

216. Ĉu la hom'o konserv'as, en si'a'j nov'a'j ekzist'ad'o'j, post'e'sign'o'j'n de la moral'a karakter'o de si'a'j antaŭ'a'j ekzist'ad'o'j?

“Jes, tio pov'as okaz'i; sed, progres'int'e, li ali'iĝ'as.

Ankaŭ li'a soci'a pozici'o pov'as jam ne est'i la sam'a; se el mastr'o li far'iĝ'as sklav'o, li'a'j gust'o'j est'as tut'e mal'sam'a'j, kaj vi li'n apenaŭ re'kon'as. Ĉar la Spirit'o est'as la sam'a en si'a'j plur'a'j en'karn'iĝ'o'j, li'a'j manifest'iĝ'o'j pov'as tial prezent'i inter si analog'aĵ'o'j'n, tamen modif'it'a'j'n de la kutim'o'j de li'a nov'a pozici'o, ĝis rimark'ind'a perfekt'iĝ'o tut'e ali'ig'os li'a'n karakter'o'n; ĉar, anstataŭ fier'a mal'bon'a, li pov'as est'i humil'a kaj bon'kor'a, se li pent'is.”

143 kaj 217. Ĉu la hom'o, en si'a'j plur'a'j en'karn'iĝ'o'j, konserv'as fizik'a'j'n post'sign'o'j'n de si'a'j antaŭ'a'j ekzist'ad'o'j?

“La korp'o el'detru'iĝ'as, kaj la nov'a hav'as nenio'n komun'a'n kun la antaŭ'a. Tamen la Spirit'o re'bild'iĝ'as en la korp'o; est'as ver'e, ke ĉi tiu est'as nur materi'o, sed, malgraŭ tio, ĝi est'as model'it'a laŭ la kapabl'o'j de la Spirit'o, kiu stamp'as sur la korp'o ia'n karakter'o'n, precip'e ĉe la fizionomi'o; oni tial ĝust'e konsider'as la okul'o'j'n la spegul'o de l’anim'o, tio est'as, ĉef'e la vizaĝ'o spegul'as la anim'o'n.

Tre'eg'e mal'bel'a hom'o hav'as ĉiam io'n, kio far'as li'n plaĉ'mien'a, se li en'ten'as bon'a'n, saĝ'a'n, mild'a'n Spirit'o'n; ali'flank'e, ekzist'as tre bel'a'j vizaĝ'o'j, pri kiu'j vi ek'hav'as nenia'n sent'o'n, aŭ kontraŭ kiu'j vi ek'sent'as eĉ abomen'o'n.

Vi ebl'e kred'as, ke nur bel'struktur'a'j korp'o'j est'as en'volv'aĵ'o'j de perfekt'a'j Spirit'o'j; sed rimark'u, ke vi ĉiu'tag'e renkont'as nobl'a'j'n hom'o'j'n sub monstr'a'j ekster'aĵ'o'j. Eĉ tiam, kiam ne ekzist'as fort'a simil'ec'o inter vizaĝ'a'j trajt'o'j, la egal'ec'o de gust'o'j kaj inklin'o'j pov'as do nask'i la tiel nom'at'a'n famili'o'mien'o'n.”

La korp'o, kiu vest'as la anim'o'n en nov'a en'karn'iĝ'o, nenia'n nepr'a'n analogi'o'n hav'as kun tiu, kiu'n la anim'o iam for'las'is, ĉar la anim'o ĝi'n pren'is ebl'e el ali'a trunk'o; est'us tial absurd'o konklud'i, ke en la si'n'sekv'ad'o de la ekzist'ad'o'j, est'us ia korp'a simil'ec'o, kiu est'us nur hazard'a. Tamen la kvalit'o'j de la Spirit'o oft'e modif'as la organ'o'j'n, al li serv'ant'a'j'n por li'a'j manifest'o'j, kaj stamp'as sur la vizaĝ'o, eĉ sur la gest'o'j, ia'n disting'il'o'n. Efektiv'e, sub la plej modest'a vest'o oni pov'as mal'kovr'i esprim'o'n de grand'ec'o kaj dign'o, dum, sub la mantel'o de potenc'a suveren'o, oni ia'foj'e vid'as esprim'o'n de mal'nobl'ec'o kaj mal'virt'o. Kelk'a'j person'o'j, de'ven'int'a'j de mal'alt'eg'a pozici'o, akir'as sen'pen'e la kutim'o'j'n kaj manier'o'j'n de la soci'o, kaj tial ŝajn'as, ke ili tie de'nov'e renkont'as si'a'n element'o'n; ali'a'j, malgraŭ si'a de'ven'o kaj eduk'ad'o, kvazaŭ sent'as si'n fremd'a'j kaj konfuz'it'a'j en tiu rond'o. Kiel klar'ig'i ĉi tiu'n fakt'o'n, ali'e ol tiel, ke ĝi est'as kopi'o de la antaŭ'a pozici'o de la Spirit'o?

De'nask'a'j ide'o'j

218. Ĉu la en'karn'iĝ'int'a Spirit'o ne konserv'as ia'n memor'o'n de si'a'j percept'o'j kaj kon'o'j el antaŭ'a'j ekzist'ad'o'j?

“Rest'as ĉe li nebul'ec'a memor'o, kiu hav'ig'as al li tio'n, kio'n oni nom'as de'nask'a'j ide'o'j.”

— Ĉu do la teori'o pri la de'nask'a'j ide'o'j ne est'as ia ĥimer'o?

“Ne; la kon'o'j, akir'it'a'j en ĉiu ekzist'ad'o, ne perd'iĝ'as; la Spirit'o, liber'ig'it'e el la materi'o, ili'n ĉiam memor'as.

En la karn'o li pov'as, provizor'e, ili'n part'e forges'i, sed li'a intuici'o pri ili help'as li'a'n progres'ad'o'n; se ne est'us tiel, li dev'us ĉiam de'nov'e re'komenc'i. En ĉiu nov'a ekzist'ad'o, la Spirit'o pren'as kiel de'ir'punkt'o'n tiu'n, kie li halt'is en si'a antaŭ'a ekzist'ad'o.”

— Dev'as do est'i grand'a inter'rilat'o inter du si'n'sekv'a'j ekzist'ad'o'j, ĉu ne?

“Ne ĉiam tiel grand'a, kiel vi pov'us kred'i, ĉar la pozici'o'j est'as ia'foj'e tre mal'sam'a'j, kaj la Spirit'o ebl'e progres'is dum la temp'o inter la du ekzist'ad'o'j.” (216) 219. Kiu est'as la origin'o de la ekster'ordinar'a'j kapabl'o'j de individu'o'j, kiu'j, sen antaŭ'a stud'ad'o, kvazaŭ hav'as ia'n intuici'o'n pri cert'a'j kon'o'j, kia'j la lingv'o'j, la kalkul'ad'o k. s.?

“Memor'o de la pas'int'ec'o; antaŭ'a progres'o de la anim'o, sed pri kiu la individu'o ne konsci'as. El kio, laŭ vi'a opini'o, ven'us tia'j kapabl'o'j? La korp'o ŝanĝ'iĝ'as, sed la Spirit'o est'as la sam'a, kvankam li ŝanĝ'as si'a'n vest'o'n.”

220. Kiam iu Spirit'o trans'lok'iĝ'as en ali'a'n korp'o'n, ĉu li pov'as perd'i iu'j'n intelekt'a'j'n kapabl'o'j'n, ekzempl'e: jam ne sent'i gust'o'n por la art'o'j?

“Jes, tiam, kiam li mal'nobl'ig'is aŭ mis'uz'is tiu'j'n kapabl'o'j'n. Krom tio, iu kapabl'o pov'as dorm'et'i dum unu ekzist'ad'o, pro tio ke la Spirit'o dezir'as dis'volv'i ali'a'n, sen ia rilat'o kun la unu'a; ĉi tiu rest'as do en latent'a stat'o, kaj est'ont'e re'aper'os.” 221. Ĉu, pro ia memor'o, la hom'o hav'as, eĉ kiel sovaĝ'ul'o, instinkt'a'n sent'o'n pri la ekzist'o de Di'o kaj la antaŭ'sent'o'n pri la est'ont'a viv'o?

“Jes, memor'o, kiu'n li konserv'is pri tio, kio'n li sci'is kiel Spirit'o, antaŭ ol en'karn'iĝ'i; sed fier'o oft'e sufok'as tia'n sent'o'n.”

— Ĉu ne de'ven'as de tiu sam'a memor'o cert'a'j kred'o'j rilat'a'j al la spirit'ism'a doktrin'o, kiu'j'n oni trov'as en ĉiu'j popol'o'j?

“Tiu doktrin'o est'as tiel mal'nov'a kiel la mond'o, kaj pro tio ĝi est'as ĉie trov'at'a; tio est'as pruv'o pri ĝi'a ver'ec'o.

Konserv'ant'e la intuici'o'n pri si'a spirit'a stat'o, la Spirit'o hav'as instinkt'a'n konsci'o'n pri la ekzist'o de la ne'vid'ebl'a mond'o; sed tiu konsci'o est'as oft'e difekt'it'a de antaŭ'juĝ'o'j, kaj mal'kler'ec'o tie'n en'miks'as superstiĉ'o'n.”

ĈAPITR'O V

KONSIDER'O'J PRI LA PLUR'EC'O DE LA EKZIST'AD'O'J

222. La dogm'o de la re'en'karn'iĝ'ad'o, dir'as kelk'a'j person'o'j, ne est'as nov'a; jam Pitagor'o ĝi'n akcept'is. Ni neniam dir'is, ke la spirit'ism'a doktrin'o est'as modern'a el'pens'aĵ'o; kiel leĝ'o de la Natur'o, Spirit'ism'o cert'e ekzist'as ek'de la origin'o de la temp'o, kaj ĉiam, en ĉi tiu libr'o, ni pen'ad'is el'montr'i, ke oni trov'as post'e'sign'o'j'n de tiu doktrin'o en la plej mal'proksim'a antikv'ec'o. Pitagor'o, kiel sci'at'e, ne est'is la aŭtor'o de la sistem'o pri la metempsikoz'o; li ĉi tiu'n ek'trov'is ĉe la hind'a'j filozof'o'j kaj en Egipt'uj'o, kie ĝi ekzist'ad'is jam de ne'memor'ebl'a dat'o. La ide'o pri la trans'migr'ad'o de la anim'o'j est'is do vulgar'a kred'o, akcept'at'a de la plej eminent'a'j hom'o'j. Kiel ĝi ven'is al ili? Ĉu per revelaci'o aŭ per intuici'o? Ni tio'n ne sci'as; sed, ne grav'e kiel, iu ide'o ne tra'pas'as la aĝ'o'j'n kaj ne sukces'as est'i adopt'at'a de eminent'a'j intelekt'ul'o'j, se ĝi ne hav'as serioz'a'n fundament'o'n. La mal'nov'ec'o de tiu doktrin'o est'as prefer'e pruv'o, ol motiv'o por kontraŭ'dir'o.

Tamen, kiel ankaŭ sci'at'e, ekzist'as inter la metempsikoz'o, akcept'at'a de la antikv'ul'o'j, kaj la hodiaŭ'a doktrin'o pri la re'en'karn'iĝ'ad'o grand'a diferenc'o, nom'e, ke la Spirit'o'j absolut'e mal'konsent'as la trans'migr'ad'o'n de hom'o al best'o'j, kaj reciprok'e.

Instru'ant'e la dogm'o'n de la plur'ec'o de l’en'korp'a'j ekzist'ad'o'j, la Spirit'o'j do re'freŝ'ig'as doktrin'o'n jam ekzist'ant'a'n dum la unu'a aĝ'o de la mond'o kaj konserv'at'a'n ĝis ni'a'j tag'o'j en la intim'a pens'o de mult'a'j hom'o'j; sed la Spirit'o'j ĝi'n prezent'as al ni de vid'punkt'o plu raci'a, pli konform'a al la grad'a'j leĝ'o'j de la Natur'o kaj pli akord'a kun la saĝ'ec'o de l’ Kre'int'o, sen la akcesor'aĵ'o'j de la superstiĉ'o. Not'ind'a cirkonstanc'o est'as tio, ke ne est'as legat'a nur en ĉi tiu libr'o tio, kio'n ili instru'ad'is en la last'e pas'int'a'j jar'o'j: antaŭ la publik'ig'o de ĉi tiu verk'o, nombr'a'j sam'spec'a'j komunik'aĵ'o'j est'is ricev'it'a'j en plur'a'j land'o'j, kaj ili post'e re'far'iĝ'ad'is en rimark'ind'a manier'o.

Est'us nun ebl'e la oportun'a okaz'o por ĉi tie ekzamen'i, kial ne ĉiu'j Spirit'o'j ŝajn'as inter'akord'i pri tiu ĉi punkt'o; ni post'e re'ven'os al ĝi.

Ni ekzamen'u la afer'o'n tra ali'a prism'o, apart'ig'ant'e ĉi'a'n en'miks'iĝ'o'n de Spirit'o'j. Ni flank'e'n met'u ĉi tiu'j'n por unu moment'o: ni supoz'u ke ĉi tiu teori'o ne ven'is al ni de ili, kaj ke pri Spirit'o'j neniam est'is ia ajn parol'o.

Ni lok'u ni'n provizor'e sur neŭtral'a kamp'o, tio est'as, ni konsent'u egal'a'n probabl'ec'o'n al la hipotez'o pri la plur'ec'o kaj al tiu pri la unu'ec'o de la en'korp'a'j ekzist'ad'o'j; kaj ni vid'u, al kiu flank'o ni'n klin'os la raci'o kaj ni'a interes'o mem.

Kelk'a'j person'o'j for'puŝ'as la ide'o'n pri la re'en'karn'iĝ'ad'o pro la sol'a motiv'o, ke ĝi ne konven'as al ili: ili dir'as, ke jam al ili sufiĉ'as unu ekzist'ad'o kaj ke ili ne dezir'us komenc'i ali'a'n simil'a'n; est'as eĉ hom'o'j, kiu'j'n la sol'a ek'pens'o, re'aper'i sur la Ter'o, rabi'ig'as de indign'eg'o.

Nur pri unu afer'o ni ili'n demand'as, nom'e: ĉu ili pens'as, ke Di'o aŭd'is ili'a'n opini'o'n kaj konsult'is ili'a'j'n gust'o'j'n, por star'ig'i la leĝ'o'j'n de la univers'o. Nu, unu est'as ver'a el la du jen'a'j hipotez'o'j: la re'en'karn'iĝ'ad'o aŭ ekzist'as, aŭ ne ekzist'as. Se ĝi ekzist'as, oni do ĝi'n van'e kontraŭ'batal'os; oni ja dev'as si'n sub'met'i al ĝi, kaj Di'o pet'os nenies permes'o'n por tiel ag'i. Ŝajn'as al ni, ke ni aŭd'as mal'san'ul'o'n dir'i: “hodiaŭ mi mult'e sufer'is, kaj mi ne vol'as morgaŭ sufer'i plu”. Kiom ajn grand'a est'as li'a mal'bon'a humor'o, li dev'as ne mal'pli sufer'i la morgaŭ'o'n kaj la sekv'ant'a'j'n tag'o'j'n, ĝis li tut'e re'san'iĝ'os. Se tiu'j person'o'j dev'as korp'e re'viv'i, ili nepr'e re'viv'os kaj re'en'karn'iĝ'os; ili van'e ribel'us, sam'e kiel knab'o, ne vol'ant'a ir'i al lern'ej'o, aŭ kondamn'it'o, en mal'liber'ej'o'n, dev'as sen'rimed'e obe'i. Tia'j kontraŭ'dir'o'j est'as tro naiv'a'j por ind'i serioz'a'n ekzamen'o'n. Ni tamen dir'os al tiu'j person'o'j, por ili'n trankvil'ig'i, ke la spirit'ism'a doktrin'o pri la re'en'karn'iĝ'ad'o ne est'as tiel terur'a kiel ŝajn'as, kaj ke, se ili ĝi'n profund'e stud'us, ili ĝi'n ne tiel tim'us; ili sci'us, ke la kondiĉ'o'j de tiu nov'a ekzist'ad'o de'pend'as nur de ili mem: tiu ekzist'ad'o est'os feliĉ'a aŭ mal'feliĉ'a, laŭ ili'a'j far'o'j en tiu ĉi mond'o; Kaj ke ili pov'as, en ĉi tiu viv'o, lev'iĝ'i tiel alt'e'n, ke ili ne bezon'as tim'i re'fal'i en la ŝlim'o'n.

Ni supoz'as, ke ni parol'as al person'o'j, kred'ant'a'j ia'n ajn est'ont'ec'o'n post la mort'o, kaj ne al tiu'j, prefer'ant'a'j la nenio'n kiel perspektiv'o'n, nek al tiu'j, asert'ant'a'j, ke la anim'o dis'solv'iĝ'os en la univers'a tut'aĵ'o, kiel la pluv'o'gut'o'j en ocean'o, kio est'as en'tut'e pli aŭ mal'pli la sam'a unu.

Se do vi kred'as ia'n ajn est'ont'ec'o'n, vi cert'e ne akcept'as, ke ĝi est'as la sam'a por ĉiu'j; ali'e, kia est'us la util'ec'o de la bon'o? Kial brid'i si'n mem? Kial ne kontent'ig'i ĉi'a'j'n pasi'o'j'n, ĉi'a'j'n dezir'o'j'n, eĉ kun mal'util'o por ali'a hom'o, se la fin'a rezultat'o est'us sam'a? Vi kred'as, ke tiu est'ont'ec'o est'os ja pli aŭ mal'pli feliĉ'a, laŭ tio, kio'n vi est'os far'int'a dum la viv'o; se tiel est'as, ĉu vi hav'as la dezir'o'n est'i en tiu est'ont'ec'o kiel ebl'e plej feliĉ'a, ĉar tiu feliĉ'o daŭr'os la etern'a'n temp'o'n? Ĉu vi flat'us al vi est'i unu el la plej perfekt'a'j hom'o'j, jam ekzist'int'a'j sur la Ter'o, kaj, pro tio, vi pretend'us tuj la etern'a'n feliĉ'o'n de la elekt'it'o'j? Ne.

Vi konsent'as, ke est'as hom'o'j pli bon'a'j ol vi, kun rajt'o je pli bon'a lok'o; kaj tiel pens'ant'e, vi ne rigard'as vi'n en la rond'o de la sen'dign'ul'o'j. Nu! lok'u vi'n per la pens'o, por unu moment'o, en tiu mez'a pozici'o, kiu'n vi rajt'as, ĉar vi tio'n ja konsent'as; kaj prezent'u al vi, ke iu dir'as al vi: Vi sufer'as, vi ne est'as tiel feliĉ'a, kiel vi pov'us est'i, dum ĉe vi ali'a'j hom'o'j ĝu'as perfekt'a'n, komplet'a'n feliĉ'o'n; ĉu vi vol'as inter'ŝanĝ'i vi'a'n pozici'o'n kontraŭ la ili'a? — Sen'dub'e, vi respond'os; kio'n mi far'u por tio? — Tre mal'mult'e: re'komenc'u tio'n, kio'n vi fuŝ'is, kaj klopod'u por ĝi'n pli bon'e far'i. — Ĉu vi hezit'us ĝi'n akcept'i, eĉ je la kost'o de mult'e da ekzist'ad'o'j plen'a'j de sufer'o'j? Ni far'u pli proz'a'n kompar'o'n. Se al hom'o, kiu, ne trov'iĝ'ant'e en ekstrem'a mizer'o, sufer'us tamen pro la tro'a ne'sufiĉ'ec'o de si'a'j viv'rimed'o'j, oni dir'us: Jen grand'eg'a riĉ'aĵ'o; vi pov'as ĝi'n profit'i, sed por tio vi dev'as pen'eg'e labor'i dum unu minut'o. Eĉ se li est'us la plej mal'diligent'a hom'o sur la Ter'o, li ne hezit'us dir'i: Mi labor'u unu minut'o'n, du minut'o'j'n, unu hor'o'n, tut'a'n tag'o'n, se tio est'as neces'a; kiom tio valor'as kompar'e kun la abund'ec'o ĝis la fin'o de mi'a viv'o? Nu, kio est'as la daŭr'o de en'korp'a viv'o rilat'e al la etern'a temp'o? Mal'pli ol unu minut'o, mal'pli ol unu sekund'o.

Ni jam aŭd'is jen'a'n rezon'ad'o'n: Di'o, kiu est'as super'eg'e bon'a, ne dev'as trud'i al la hom'o la re'komenc'o'n de vic'o da mizer'o'j kaj sufer'o'j. Ĉu oni opini'as, ke Li est'us pli bon'a kondamn'ant'e la hom'o'n al etern'a sufer'ad'o pro kelk'e da moment'o'j da erar'o, ol don'ant'e al la kre'it'o la rimed'o'j'n por kompens'o de erar'o'j? “Du fabrik'ist'o'j hav'is po unu labor'ist'o, kiu pov'is aspir'i al la pozici'o de asoci'int'o de si'a mastr'o; sed okaz'is, ke foj'e tiu'j du labor'ist'o'j tre mal'bon'e uz'is si'a'n tag'o'n kaj merit'is mal'dung'o'n. Unu el la fabrik'ist'o'j ja mal'dung'is si'a'n labor'ist'o'n, malgraŭ ĉiu'j ties pet'eg'o'j, kaj, ne ek'trov'int'e plu labor'o'n, la kompat'ind'a mort'is de mizer'o. La du'a fabrik'ist'o dir'is al la si'a: Vi perd'is unu tag'o'n kaj, kiel kompens'o'n, vi ŝuld'as al mi ali'a'n; vi fuŝ'is vi'a'n labor'o'n kaj vi ŝuld'as al mi la kompens'o'n de tiu mal'profit'o; mi permes'as al vi ĝi'n re'komenc'i; klopod'u por ĝi'n bon'e plen'um'i, kaj vi ĉiam pov'os aspir'i al la super'a pozici'o, kiu'n mi promes'is al vi.” Ĉu est'as neces'e demand'i, kiu el la du fabrik'ist'o'j est'is pli human'a?

Ĉu Di'o, kiu est'as la kompat'em'o mem, est'us mal'pli el'pet'ebl'a ol iu hom'o?

La pens'o, ke ni'a sort'o est'as por ĉiam fiks'it'a laŭ la rezultat'o de kelk'e da prov'jar'o'j, eĉ tiam, kiam ne de'pend'as de ni mem, ating'i la perfekt'ec'o'n sur la Ter'o, est'as ja frakas'a, dum la kontraŭ'a ide'o est'as tre'eg'e konsol'a: ĉi tiu las'as al ni la esper'o'n. Ne deklar'ant'e ni'n por aŭ kontraŭ la plur'ec'o de la ekzist'ad'o'j, ne akcept'ant'e unu hipotez'o'n pli'vol'e ol la du'a'n, ni dir'as, ke, se oni dev'us elekt'i, neni'u prefer'us sen'apelaci'a'n juĝ'o'n. Unu filozof'o asert'is, ke, se Di'o ne ekzist'us, est'us neces'e el'pens'i Li'n, por la feliĉ'o de la hom'a gent'o; io'n sam'a'n oni pov'as dir'i pri la plur'ec'o de l’ ekzist'ad'o'j. Sed, kiel ni jam dir'is, Di'o ne pet'as ni'a'n permes'o'n, nek konsult'as ni'a'j'n gust'o'j'n; kaj la re'en'karn'iĝ'ad'o est'as fakt'o aŭ ne. Ni vid'u, ĉe kiu flank'o trov'iĝ'as la probabl'ec'o'j, kaj ni observ'u la demand'o'n el ali'a vid'punkt'o, ankoraŭ sen ia konsider'o pri la instru'ad'o de la Spirit'o'j, kaj rigard'ant'e ĝi'n nur kiel filozofi'a'n stud'o'n.

Se la re'en'karn'iĝ'ad'o ne ekzist'as, est'as evident'e, ke la en'korp'a ekzist'ad'o est'as unu sol'a. Se ni'a nun'a en'korp'a ekzist'ad'o est'as la sol'a, la anim'o de ĉiu individu'o est'as do kre'it'a ĉe la moment'o mem de li'a nask'iĝ'o, escept'e se oni konsent'us, ke la anim'o antaŭ'ekzist'is; se tiel est'as ni pov'us demand'i, kio ĝi est'is antaŭ la nask'iĝ'o, kaj ĉu tiu stat'o ne est'is mem ia ekzist'o, kia ajn tiu ĉi est'is.

Krom la du jen'a'j ekzist'as neni'u hipotez'o: la anim'o aŭ ekzist'is antaŭ la korp'o, aŭ ne; se ĝi jam antaŭ'e ekzist'is, kiu nom'e est'is ĝi'a situaci'o? Ĉu ĝi konsci'is, aŭ ne, pri si?

Se ĝi ne konsci'is pri si, tio est'us tio sam'a, kiel se ĝi ne ekzist'us; se ĝi hav'is si'a'n individu'ec'o'n, ĉi tiu kresk'is aŭ ne progres'is; ĉiu'okaz'e, en kia grad'o la anim'o ven'is kun'iĝ'i kun la korp'o? Akcept'ant'e, laŭ la vulgar'a kred'o, ke la anim'o nask'iĝ'as kun la korp'o, aŭ — kio est'as sam'a — ke antaŭ si'a en'karn'iĝ'o ĝi posed'as nur negativ'a'j'n kapabl'o'j'n, ni propon'as jen'a'j'n demand'o'j'n: 1-a. Kial la anim'o el'montr'as kapabl'o'j'n tiel diferenc'a'j'n kaj ne'de'pend'a'j'n de la ide'o'j ricev'it'a'j per eduk'ad'o?

2-a. De kio de'ven'as la ekster'normal'a kapabl'o de iu'j infan'o'j por tiu aŭ tiu ali'a scienc'o, dum ali'a'j infan'o'j rest'as mal'super'a'j aŭ mez'bon'a'j si'a'n tut'a'n viv'o'n? 3-a. Kial iu'j hav'as de'nask'a'j'n aŭ intuici'a'j'n ide'o'j'n, ne ekzist'ant'a'j'n ĉe ali'a'j?

4-a. De kio ven'as, ĉe iu'j infan'o'j, tiu'j tro fru'a'j instinkt'o'j de virt'o'j aŭ mal'virt'o'j, tiu'j de'nask'a'j sent'o'j de dign'o aŭ mal'nobl'ec'o, kontrast'ant'a'j kun la medi'o, kie nask'iĝ'is tiu'j infan'o'j?

5-a. Kiel iu'j hom'o'j, sen ia rigard'o je ili'a eduk'it'ec'o, est'as pli progres'int'a'j ol ali'a'j?

6-a. Kial ekzist'as sovaĝ'a'j kaj civiliz'it'a'j hom'o'j?

Se vi adopt'as hotentot'a'n suĉ'infan'o'n, kaj se vi ĝi'n eduk'as en vi'a'j plej fam'a'j lice'o'j, ĉu vi iam far'os ĝi'n ia Laplac'e aŭ ia Newton?

Ni demand'as: kiu la filozofi'o, kiu la teozofi'o, kapabl'a solv'i tiu'j'n problem'o'j'n? La anim'o'j, ĉe si'a nask'iĝ'o, est'as aŭ egal'a'j, aŭ ne'egal'a'j: se ili est'as egal'a'j, kial ili prezent'as tiel mal'sam'a'j'n kapabl'o'j'n? Ĉu oni dir'us, ke tio de'pend'as de la organism'o? ĉi-okaz'e, tiu est'as la plej monstr'a kaj la plej mal'moral'a doktrin'o. La hom'o est'as neni'o ali'a ol maŝin'o, ol marionet'o de la materi'o; li jam ne respond'as pri si'a far'o'j; ĉio'n li pov'as atribu'i al si'a'j fizik'a'j ne'perfekt'aĵ'o'j. Se la anim'o'j est'as ne'egal'a'j, tio okaz'as, ĉar Di'o ili'n tia'j kre'is; sed, kial do tiu de'nask'a super'ec'o favor'don'it'a al kelk'a'j? Ĉu tia parti'ec'o konform'iĝ'as al la just'ec'o kaj am'o, kiu'n Li dediĉ'as egal'e al ĉiu'j Si'a'j kre'it'o'j?

Ni akcept'u, kontraŭ'e, si'n'sekv'ad'o'n de progres'a'j antaŭ'a'j ekzist'ad'o'j, kaj ĉio est'os klar'ig'it'a. La hom'o'j kun'port'as, ĉe si'a nask'iĝ'o, la intuici'o'n pri tio, kio'n ili akir'is; ili est'as plu aŭ mal'pli progres'int'a'j, laŭ la nombr'o de si'a'j ekzist'ad'o'j, laŭ tio, kiel ili trov'iĝ'as pli aŭ mal'pli proksim'a'j al si'a de'ir'punkt'o, sam'e kiel, en rond'o el divers'aĝ'a'j individu'o'j, ĉiu hav'as dis'volv'it'ec'o'n proporci'a'n al la nombr'o da viv'it'a'j jar'o'j; la si'n'sekv'a'j ekzist'ad'o'j est'as, rilat'e al la viv'o de la anim'o, tio, kio la jar'o'j est'as rilat'e al la korp'o.

Kolekt'u iu'tag'e mil individu'o'j'n, aĝ'ant'a'j'n ek'de unu ĝis ok'dek jar'o'j; imag'u, ke vual'o est'as ĵet'it'a sur ĉiu'j'n antaŭ'a'j'n jar'o'j'n kaj ke vi opini'as, ke ili ĉiu'j nask'iĝ'is en unu sam'a tag'o; vi kompren'ebl'e demand'os, kial iu'j est'as alt'a'j kaj ali'a'j mal'alt'a'j, iu'j jun'a'j kaj ali'a'j mal'jun'a'j, iu'j instru'it'a'j kaj ali'a'j mal'kler'a'j; sed, se la nub'o, kaŝ'ant'a al vi la pas'int'ec'o'n, aer'dis'iĝ'os; se vi ek'sci'os, ke ili'a'j viv'o'j est'is ĝis tiam pli aŭ mal'pli long'a'j, — ĉio est'os tuj klar'ig'it'a. Di'o, per Si'a just'ec'o, ne pov'us kre'i iu'j'n anim'o'j'n pli, kaj ali'a'j'n mal'pli perfekt'a'j; sed, laŭ la doktrin'o pri la plur'ec'o de l’ ekzist'ad'o'j, la mal'egal'ec'o, kiu'n ni konstat'as inter la anim'o'j, neniel kontraŭ'as la plej rigor'a'n just'ec'o'n: ni vid'as nur la nun'ec'o'n, sed ne la pas'int'ec'o'n.

Ĉu tiu ĉi rezon'ad'o kuŝ'as sur ia sistem'o, sur ia sen'baz'a supoz'o? Ne; ni ek'ir'as de ne'pri'diskut'ebl'a, evident'a fakt'o, nom'e, de la mal'egal'ec'o de la kapabl'o'j kaj de la intelekt'a kaj moral'a nivel'o; kaj ni konstat'as, ke tiu fakt'o est'as klar'ig'ebl'a per neni'u ajn en la vulgar'a'j teori'o'j; kontrast'e kun ĉi tiu'j, ili'a klar'ig'o est'as simpl'a, natur'a kaj logik'a per la ali'a teori'o. Ĉu est'as raci'e prefer'i la teori'o'j'n, kiu'j ne klar'ig'as la fakt'o'j'n, ol tiu'n, kiu don'as al ni pri tiu'j fakt'o'j logik'a'n klar'ig'o'n?

Koncern'e la ses'a'n demand'o'n, oni sen'dub'e dir'us, ke la hotentot'o est'as mal'super'ras'a; sed, ni demand'us, ĉu la hotentot'o est'as hom'o aŭ ne? Se li est'as hom'o, kial do Di'o rifuz'is al li kaj al li'a'j sam'ras'ul'o'j la privilegi'o'j'n, per kiu'j Li favor'is la blank'a'n ras'o'n? Se li ne est'as hom'o, kial oni do klopod'as, por li'n krist'an'ig'i? La spirit'ism'a doktrin'o ampleks'as pli vast'a'j'n horizont'o'j'n; por ĝi ne ekzist'as plur'a'j spec'o'j de hom'o'j: ekzist'as nur hom'o'j, kies spirit'o'j est'as pli aŭ mal'pli progres'int'a'j, sed pov'ant'a'j antaŭ'e'n'paŝ'i. Ĉu tio ne est'as pli konform'a al la just'ec'o de Di'o?

Ni ĵus ekzamen'is la anim'o'n en ĝi'a pas'int'ec'o kaj nun'ec'o; se ni ĝi'n konsider'os en ĝi'a est'ont'ec'o, ni trov'iĝ'os antaŭ sam'a'j mal'facil'aĵ'o'j.

1-e. Se ni'a nun'a ekzist'ad'o, konsider'at'a kiel la sol'a, dev'as decid'i pri ni'a sort'o, kiu'j est'os do, en la ven'ont'a viv'o, la respektiv'a'j pozici'o'j de sovaĝ'ul'o kaj de civiliz'it'a hom'o? Ĉu ili star'os sur la sam'a nivel'o, aŭ ĉu ili hav'os mal'sam'a'n kvant'o'n da etern'a feliĉ'o? 2-e. Ĉu la hom'o, klopod'ant'a si'a'n tut'a'n viv'o'n por si'n pli'bon'ig'i, ek'hav'os la sam'a'n pozici'o'n, kia'n tiu, kiu rest'is post la unu'a, ne pro si'a kulp'o mem, sed pro tio, ke mank'is al li temp'o kaj ebl'o si'n ankaŭ pli'bon'ig'i?

3-e. Ĉu la hom'o, far'ant'a mal'bon'o'n, ĉar li ne pov'is est'i konven'e instru'it'a, dev'os respond'i por iu situaci'o, kiu ne de'pend'is de li mem?

4-e. Oni klopod'as por instru'i, moral'ig'i, civiliz'i la hom'o'j'n; sed, se unu est'as instru'it'a, ali'flank'e milion'o'j mort'as ĉiu'tag'e, antaŭ ol la lum'o ating'is ili'n; kia est'os ili'a sort'o? Ĉu ili est'os trakt'at'a'j kiel sen'dign'ul'o'j? Se ne, kio'n do ili far'is por ind'i trov'iĝ'i ĉe la sam'a rang'o kun la ceter'a'j?

5-e. Kia est'as la sort'o de l’infan'o'j mort'ant'a'j antaŭ ol ili pov'is far'i bon'o'n aŭ mal'bon'o'n? Se ili est'os lok'it'a'j ĉe la elekt'it'o'j, kial do tia favor'o don'it'a al iu, nenio'n far'int'a por ĝi'n merit'i? Per kia privilegi'o est'os al ili ŝpar'at'a'j la ĉagren'o'j de la viv'o?

Ĉu ekzist'as iu doktrin'o, kapabl'a solv'i ĉi tiu'j'n problem'o'j'n? Konsent'u pri la si'n'sekv'a'j ekzist'ad'o'j, kaj ĉio est'os klar'ig'it'a konform'e al la just'ec'o de Di'o. Kio'n oni ne pov'is far'i dum unu ekzist'ad'o, tio'n oni far'os dum ali'a; tiel, neni'u evit'as la leĝ'o'n de progres'ad'o, ĉiu est'as rekompenc'at'a laŭ si'a real'a merit'o, kaj neni'u rest'as ekster'e de la super'eg'a feliĉ'o, al kiu li pov'as aspir'i, kia'j ajn la bar'o'j, kiu'j'n li renkont'is sur si'a voj'o.

Ĉi tiu'j demand'o'j pov'us est'i sen'fin'e mult'ig'it'a'j, tiel mult'e'nombr'a'j est'as la psikologi'a'j kaj moral'a'j problem'o'j, kiu'j trov'as solv'o'n nur en la doktrin'o pri la plur'ec'o de l’ ekzist'ad'o'j; ni lim'ig'as ni'n al la plej ĝeneral'a'j demand'o'j.

Kvankam tio est'as ver'a, ebl'e oni dir'us, tamen la doktrin'o pri la re'en'karn'iĝ'ad'o ne est'as akcept'it'a de la rom'a eklezi'o; tio est'us la renvers'o de la religi'o. Ne est'as ni'a cel'o pri'trakt'i nun ĉi tiu'n demand'o'n; sufiĉ'as al ni, ke ni ja pruv'is, ke la teori'o pri la re'en'karn'iĝ'ad'o est'as eminent'e moral'a kaj raci'a, kaj tio, kio est'as moral'a kaj raci'a, ne pov'as kontraŭ'i religi'o'n, kiu proklam'as Di'o'n kiel la plej alt'grad'a'n bon'ec'o'n kaj prudent'o'n. Kio far'iĝ'us la religi'o, se, kontraŭ la universal'a opini'o kaj la atest'o de la scienc'o, ĝi obstin'us kontraŭ la evident'ec'o kaj for'puŝ'us de si'a si'n'o iu'n, kiu ne kred'us la mov'ad'o'n de la sun'o kaj la ses tag'o'j'n de l’mond'kre'ad'o? Kia'n kredit'o'n ĝi merit'us, kia'n aŭtoritat'o'n hav'us ĉe la kultur'it'a'j popol'o'j iu religi'o fond'it'a sur evident'a'j erar'o'j, prezent'at'a'j kiel sankt'a'j dogm'o'j? Kiam la ver'o el'montr'iĝ'is, la eklezi'o saĝ'e akcept'is la evident'ec'o'n. Se est'as pruv'it'e, ke tiom da ekzist'ant'a'j afer'o'j est'us ne'ebl'a'j sen la re'en'karn'iĝ'ad'o; se kelk'a'j dogm'a'j demand'o'j ne pov'as est'i klar'ig'it'a'j ali'e ol per ĉi tiu rimed'o, urĝ'as do ĉi tiu'n akcept'i, kaj re'kon'i, ke est'as nur ŝajn'a la kontraŭ'ec'o inter ĉi tiu doktrin'o kaj tiu'j dogm'o'j. Post'e ni montr'os, ke la religi'o est'as ebl'e mal'pli mal'proksim'a de tiu doktrin'o, ol kiel oni pens'as; kaj ke pro tio la religi'o ne perd'us pli, ol kiom ĝi perd'is pro la konstat'o de l’ turn'iĝ'o de la Ter'o kaj de l’ geologi'a'j period'o'j, kiu'j, laŭ la unu'a ek'rigard'o, ŝajn'is kontraŭ'i la sankt'a'j'n tekst'o'j'n. Krom tio, la princip'o de la re'en'karn'iĝ'ad'o el'star'as el plur'a'j pec'o'j de la Sankt'a'j Skrib'o'j, kaj trov'iĝ'as tut'e klar'e en la Evangeli'o: “Kaj dum ili mal'supr'e'n'ir'is de la mont'o (post la trans'figur'iĝ'o), Jesu'o ordon'is al ili, dir'ant'e: Rakont'u al neni'u la vizi'o'n, ĝis la Fil'o de la hom'o re'lev'iĝ'os el la mort'int'o'j. Kaj li'a'j disĉipl'o'j demand'is li'n, dir'ant'e: Kial do dir'as la skrib'ist'o'j, ke Elij'a dev'as ven'i antaŭ'e? Kaj li respond'e dir'is: Ver'e Elij'a ven'as antaŭ'e, kaj re'star'ig'os ĉio'n; sed mi dir'as al vi, ke Elij'a jam ven'is, kaj oni ne kon'is li'n, sed far'is al li ĉio'n, kio'n ili vol'is. Tiel ankaŭ la Fil'o de la hom'o est'as sufer'ont'a sub ili. Tiam la disĉipl'o'j kompren'is, ke li parol'is al ili pri Johano, la Baptist'o.”

(Mate'o, ĉap. XVII, par 9 ĝis 13.) (10) Ĉar Johano, la Baptist'o, est'is Elij'a, tial la Spirit'o de Elij'a re'en'karn'iĝ'is en la korp'o'n de Johano, la Baptist'o.

(10) El la sam'a Esperant'o-trad.

De”Nov'a Testament'o”. – La Trad.

Ceter'e, kia ajn est'as la opini'o, kiu'n ĉiu hav'as pri la re'en'karn'iĝ'ad'o, ĉu oni ĝi'n akcept'as aŭ ne, oni ĝi'n dev'as nepr'e el'port'i en la okaz'o, se ĝi ekzist'as, spit'e al ĉia kontraŭ'a kred'o. La esenc'a punkt'o est'as, ke la instru'ad'o de la Spirit'o'j est'as eminent'e krist'an'a, ĉar ĝi apog'as si'n sur la sen'mort'ec'o de la anim'o, sur la est'ont'a'j sufer'o'j aŭ rekompenc'o'j, sur la just'ec'o de Di'o, sur la liber'a vol'o de la hom'o kaj sur la moral'o de la Krist'o; tiu instru'ad'o ne est'as do kontraŭ'religi'a.

Ni rezon'is, kiel ni dir'is, flank'e'n met'ant'e la instru'ad'o'n de la Spirit'o'j, instru'ad'o'n, kiu, por iu'j person'o'j, hav'as nenia'n aŭtoritat'o'n. Ni, kaj mult'a'j ali'a'j, adopt'is la opini'o'n pri la plur'ec'o de la ekzist'ad'o'j, ne sol'e pro tio, ke ĝi ven'is de la Spirit'o'j, sed ankaŭ pro tio, ke ĝi ŝajn'is al ni la plej logik'a kaj ke ĝi est'as la sol'a, kiu solv'as demand'o'j'n, ĝis nun ne'solv'it'a'j'n.

Eĉ se ĝi est'us ven'int'a de simpl'a mort'ul'o, mi ĝi'n est'us tut'e sam'e adopt'int'a, kaj por ĝi mi ne hezit'us rezign'i mi'a'j'n ide'o'j'n mem; de tiam, kiam est'as pruv'it'e, ke iu ide'o est'as fals'a, la dign'o pli perd'os ol profit'os, obstin'ant'e en la fals'a ide'o. Mi est'us ĝi'n for'puŝ'int'a, kvankam ĝi ven'us de la Spirit'o'j, se ĝi ŝajn'us al mi kontraŭ'a al la raci'o, sam'e kiel mi tiom da ali'a'j for'ĵet'is; ĉar mi sci'as, laŭ propr'a spert'o, ke ne dev'as est'i blind'e akcept'at'a ĉio, kio ven'as de la Spirit'o'j, kiel ankaŭ ne ĉio est'as akcept'at'a, kio ven'as de la hom'o'j. La unu'a merit'o de tiu opini'o, laŭ mi'a juĝ'o, est'as ĝi'a logik'ec'o; ali'a merit'o est'as, ke ĝi est'as konfirm'at'a de la fakt'o'j, ceter'e fakt'o'j pozitiv'a'j kaj, se oni pov'as tiel dir'i, materi'a'j, kiu'j'n atent'a kaj metod'a stud'ad'o pov'as montr'i al iu ajn, kiu pren'as sur si'n la task'o'n ili'n pacienc'e kaj persist'e observ'ad'i, kaj ĉe kiu'j neni'a dub'o est'as al'las'ebl'a. Kiam tiu'j fakt'o'j est'os tiel vulgar'ig'it'a'j kiel la form'ad'o kaj la mov'ad'o de la Ter'o, ĉiu'j nepr'e dev'os kapitulac'i antaŭ la evident'ec'o; kaj ties kontraŭ'ant'o'j tiam vid'os, ke est'is nul'a'j ĉiu'j ili'a'j argument'o'j.

Resum'e, ni do konfes'u, ke la doktrin'o pri la plur'ec'o de l’ ekzist'ad'o'j est'as la sol'a, kiu klar'ig'as tio'n, kio, sen ĝi, est'as ne'klar'ig'ebl'a; ke ĝi est'as tre'eg'e konsol'a kaj konform'a al la plej rigor'a just'ec'o, tabul'o de sav'o, kiu'n Di'o, per Si'a kompat'em'o, don'is al la hom'o.

La vort'o'j mem de Jesu'o al'las'as nenia'j'n dub'o'j'n pri tio.

Jen, kio est'as legat'a en la Evangeli'o laŭ Skta Johano, ĉap. 3, par. 3 ĝis 7: “3. Jesu'o respond'is kaj dir'is al li (Nikodem'o): Ver'e, ver'e mi dir'as al vi: Se hom'o ne est'as de'nov'e nask'it'a, li ne pov'as vid'i la regn'o'n de Di'o. (11) 4. Nikodem'o dir'is al li: Kiel pov'as hom'o nask'iĝ'i, kiam li est'as mal'jun'a? ĉu li pov'as en'ir'i de'nov'e en la ventr'o'n de si'a patr'in'o kaj nask'iĝ'i?

5. Jesu'o respond'is: Ver'e, ver'e mi dir'as al vi: Se hom'o ne est'as nask'it'a el akv'o kaj la Spirit'o, li ne pov'as en'ir'i en la regn'o'n de Di'o.

6. Tio, kio nask'iĝ'as el la karn'o, est'as karn'o; kaj tio, kio nask'iĝ'as de la Spirit'o, est'as spirit'o.

7. Ne mir'u, ke mi dir'is al vi: Vi dev'as est'i de'nov'e nask'it'a'j.” (Vid'u § 1010: Re'viv'iĝ'o de la karn'o. )

(11) Por la kursiv'o en ĉi tiu bibli'a tekst'o respond'as la aŭtor'o, tio est'as, A. Kardec. – La Trad.

ĈAPITR'O VI

LA SPIRIT'A VIV'O

1. Vag'ant'a'j Spirit'o'j. – 2. Provizor'a'j mond'o'j. – 3.

Percept'o'j, sensac'o'j kaj sufer'o'j de la Spirit'o'j. – 4. Teori'a stud'o pri la sensac'o'j de la Spirit'o'j. – 5. Elekt'o de la prov'o'j. – 6. Trans'tomb'a'j inter'rilat'o'j. – 7. Simpati'a'j kaj antipati'a'j rilat'o'j inter la Spirit'o'j. “Etern'a'j du'on'o'j”. – 8. Memor'o pri la en'korp'a ekzist'ad'o. – 9. Solen'o'j memor'e de la mort'int'o'j. Funebr'a'j ceremoni'o'j.

Vag'ant'a'j Spirit'o'j

223. Ĉu la anim'o re'en'karn'iĝ'as tuj post si'a dis'iĝ'o je la korp'o?

“Kelk'a'foj'e tuj, sed preskaŭ ĉiam post pli aŭ mal'pli long'a'j inter'temp'o'j. En la super'a'j mond'o'j la re'en'karn'iĝ'o est'as preskaŭ ĉiam sen'prokrast'a; ĉar en tiu'j mond'o'j la korp'a materi'o est'as mal'pli krud'a, tial la en'karn'iĝ'int'a Spirit'o ĝu'as preskaŭ ĉiu'j'n spirit'a'j'n kapabl'o'j'n, ili'a normal'a stat'o est'as kvazaŭ tiu de la klar'mens'a'j somnambul'o'j.”

224. Kio far'iĝ'as la anim'o dum la inter'temp'o de la en'karn'iĝ'o'j?

“La anim'o est'as tiam vag'ant'a Spirit'o, aspir'ant'a nov'a'n destin'o'n; ĝi atend'as.”

— Kiel long'a est'as la daŭr'o de tiu'j inter'temp'o'j?

“De kelk'a'j hor'o'j ĝis mil'o'j da jar'cent'o'j. Ceter'e, ĝust'a'dir'e, est'as neni'a difin'it'a lim'o por la temp'o de vag'ad'o; tiu temp'o pov'as long'e daŭr'ad'i, sed ĝi est'as neniam etern'a; pli aŭ mal'pli fru'e, la Spirit'o nepr'e trov'os neces'e re'komenc'i ekzist'ad'o'n, kiu util'os al la pur'ig'o de li'a'j antaŭ'a'j ekzist'ad'o'j.”

— Ĉu tiu daŭr'o de'pend'as nur de la vol'o de la Spirit'o, aŭ ĉu ĝi pov'as est'i al li ordon'at'a por pek'el'pag'o?

“Ĝi est'as decid'o de la liber'a vol'o; la Spirit'o'j tut'e klar'e sci'as, kio'n ili far'as; sed ekzist'as ankaŭ tia'j, por kiu'j la vag'ad'o est'as pun'o ordon'it'a de Di'o; ali'a'j pet'as, ke tiu inter'temp'o est'u pli'long'ig'it'a, por ke ili daŭr'ig'u stud'o'j'n, kiu'j nur en la spirit'o'stat'o pov'as est'i far'at'a'j kun profit'o.”

225. Ĉu la vag'ad'o est'as, per si mem, sign'o mal'super'ec'o de la Spirit'o'j?

“Ne, ĉar ekzist'as ĉiu'grad'a'j vag'ant'a'j Spirit'o'j.

en'karn'iĝ'o est'as pas'em'a stat'o, kiel ni jam dir'is; en normal'a stat'o, la Spirit'o hav'as nenia'n lig'it'ec'o'n kun materi'o.”

de La si'a la 226. Ĉu oni pov'as dir'i, ke ĉiu'j ne en'karn'iĝ'int'a'j Spirit'o'j trov'iĝ'as en vag'ad'o?

“Tiu'j dev'ant'a'j re'en'karn'iĝ'i, jes; sed la pur'a'j Spirit'o'j, ating'int'a'j la perfekt'ec'o'n, ne vag'ad'as: ili'a stat'o est'as definitiv'a.”

El la vid'punkt'o de la intim'a'j kvalit'o'j, la Spirit'o'j aparten'as al plur'a'j ord'o'j aŭ grad'o'j, kiu'j'n ili si'n'sekv'e tra'pas'as, laŭ tio, kiel ili pur'iĝ'as. Laŭ si'a stat'o, ili pov'as est'i: en'karn'iĝ'int'a'j, tio est'as, lig'it'a'j al iu korp'o; vag'ant'a'j, aŭ ne'lig'it'a'j al materi'a korp'o kaj atend'ant'a'j nov'a'n en'karn'iĝ'o'n por si'n pli'bon'ig'i; pur'a'j Spirit'o'j, tio est'as, perfekt'a'j, jam ne bezon'ant'a'j en'karn'iĝ'o'n.

227. Kiel si'n instru'as la vag'ant'a'j Spirit'o'j? Cert'e ne sam'e, kiel ni, ĉu ne? “Ili stud'as si'a'n pas'int'ec'o'n kaj serĉ'as rimed'o'j'n por alt'iĝ'i. Ili vid'as, observ'as tio'n, kio okaz'as en la tra'kur'at'a'j lok'o'j; ili aŭd'as la parol'ad'o'j'n de la kler'ul'o'j kaj la konsil'o'j'n de la Spirit'o'j super'a'j ol ili; kaj el tio ili rikolt'as ide'o'j'n, kiu'j'n ili ĝis tiam ne posed'is.”

228. Ĉu la Spirit'o'j pasi'o'j?

“La Super'a'j Spirit'o'j mal'nobl'a'j'n pasi'o'j'n kaj la mal'super'a'j konserv'as ankaŭ unu'a'ord'a'j.”

konserv'as kelk'a'j'n el la hom'a'j for'las'as kun si'a en'volv'aĵ'o la konserv'as nur bon'ec'o'n; sed tiu'j'n pasi'o'j'n; ali'e, ili est'us 229. Kial la Spirit'o'j, for'ir'ant'e de la Ter'o, tie ne for'las'as tiu'j'n fi'pasi'o'j'n, kvankam ili vid'as ties mal'util'o'j'n?

“Sur ĉi tiu mond'o ekzist'as tre'eg'e envi'em'a'j hom'o'j; ĉu vi pens'as, ke, tuj kiam ili ĝi'n las'as, ili perd'as tia'n mal'virt'o'n? Post ili'a for'ir'o de ĉi tie, precip'e tiu'j'n, kiu'j hav'is fort'a'j'n pasi'o'j'n, ankoraŭ ĉirkaŭ'as ia atmosfer'o, kiu plu'ig'as tiu'j'n pasi'o'j'n, ĉar la Spirit'o ne est'as tut'e liber'ig'it'a el la influ'o'j de la sur'ter'a viv'o; nur dum moment'o'j li du'on'vid'as la ver'o'n, kiu kvazaŭ indik'as al li la bon'a'n voj'o'n.”

230. Ĉu la Spirit'o progres'as en si'a vag'stat'o?

“Li pov'as mult'e pli'bon'iĝ'i, ĉiam laŭ si'a vol'o kaj dezir'o; sed nur en la en'korp'a ekzist'ad'o li praktik'as la nov'a'j'n akir'it'a'j'n ide'o'j'n.”

231. Ĉu la vag'ant'a'j Spirit'o'j est'as feliĉ'a'j aŭ mal'feliĉ'a'j?

“Pli aŭ mal'pli, laŭ ĉies merit'o'j. Ili sufer'as pro la pasi'o'j, kies gust'o'n ili konserv'as, aŭ est'as feliĉ'a'j laŭ tio, ĉi ili est'as pli aŭ mal'pli liber'ig'it'a'j el la materi'o. En si'a vag'stat'o, la Spirit'o du'on'vid'as, kio mank'as al li por la feliĉ'o; tiam, li serĉ'as la rimed'o'j'n por ĝi'n ating'i; sed ne ĉiam est'as al li permes'it'e re'en'karn'iĝ'i laŭ si'a dezir'o, kaj tio est'as do pun'o.”

232. Ĉu, en si'a vag'ad'o, la Spirit'o'j pov'as ir'i al ĉiu'j mond'o'j?

“Tio de'pend'as; kiam la Spirit'o for'las'as la korp'o'n, li, pro tio, ne tut'e mal'lig'iĝ'as de la materi'o; li ankoraŭ aparten'as al la mond'o, kie li viv'is, aŭ al sam'grad'a mond'o, escept'e se li progres'is dum si'a viv'o; tiu est'as la cel'o, al kiu li dev'as direkt'iĝ'i, ali'e li neniam perfekt'iĝ'us. Tamen li pov'as ir'i al iu'j super'a'j mond'o'j, sed tie li est'as kvazaŭ'a fremd'ul'o; oni pov'as dir'i, ke li ili'n apenaŭ du'on'vid'as, kaj ĝust'e tio nask'as ĉe li la dezir'o'n pli'bon'iĝ'i, por ind'i la feliĉ'o'n ĝu'at'a'n en tiu'j mond'o'j kaj la rajt'o'n ili'n est'ont'e loĝ'i.”

233. Ĉu la jam pur'ig'it'a'j Spirit'o'j ir'as al la mal'super'a'j mond'o'j?

“Ili tie'n ir'as oft'e, por kun'help'i ili'a'n progres'ad'o'n; ali'e, la mond'o'j est'us for'las'it'a'j al si mem, sen gvid'ant'o'j, kiu'j ili'n konduk'us.”

Provizor'a'j mond'o'j

234. Ĉu ekzist'as, kiel oni dir'is al ni, mond'o'j, serv'ant'a'j kiel staci'o'j kaj ripoz'ej'o'j al la vag'ant'a'j Spirit'o'j?

“Jes; ekzist'as mond'o'j special'e difin'it'a'j por la vag'ant'a'j est'ul'o'j kaj kiu'j'n ili pov'as ne'daŭr'e loĝ'i; ia'j bivak'o'j por ripoz'o dum tre long'a vag'ad'o, kiu est'as stat'o ĉiam iom pen'ig'a. Tiu'j est'as, inter la mond'o'j, mez'a'j pozici'o'j konform'a'j al la natur'o de la Spirit'o'j, kiu'j pov'as tie'n ir'i, kaj kiu'j tie ĝu'as pli aŭ mal'pli grand'a'n komfort'o'n.”

— Ĉu la Spirit'o'j, loĝ'ant'a'j tiu'j'n mond'o'j'n, pov'as ili'n for'las'i laŭ si'a bon'trov'o?

“Jes; la Spirit'o'j, trov'iĝ'ant'a'j en tiu'j mond'o'j, pov'as de tie for'ir'i al la lok'o, kie'n ili dev'as direkt'iĝ'i. Prezent'u al vi migr'ant'a'j'n bird'o'j'n, kiu'j ek'sid'as sur insul'o'n kaj kiu'j tie rest'ad'as, ĝis ili re'ricev'os fort'o'j'n por flug'i plu al si'a destin'o.”

235. Ĉu la Spirit'o'j progres'as dum si'a halt'ad'o en tiu'j provizor'a'j mond'o'j? “Cert'e; tiu'j, kiu'j tial kolekt'iĝ'as, cel'as instru'i si'n kaj pli facil'e ricev'i permes'o'n por en'ir'i en pli bon'a'j'n lok'o'j'n, kaj, ankaŭ, ating'i la sam'a'n pozici'o'n kiel la elekt'it'o'j.”

236. Ĉu la provizor'a'j mond'o'j est'as etern'e, kaj pro si'a tut'e apart'a natur'o, destin'it'a'j por la vag'ant'a'j Spirit'o?

“Ne; ili'a stat'o est'as nur ne'daŭr'a.”

— Kaj, ĉu ili est'as sam'temp'e loĝ'at'a'j de korp'a'j est'ul'o'j?

“Ne; ili'a supr'aĵ'o est'as sen'nask'a; ili'a'j loĝ'ant'o'j bezon'as nenio'n.”

— Ĉu tia sen'nask'ec'o est'as konstant'a kaj propr'a al ili'a apart'a natur'o?

“Ne; ĝi est'as nur trans'iĝ'a stat'o.”

— Tiu'j mond'o'j dev'as do hav'i nenia'j'n natur'a'j'n bel'aĵ'o'j'n, ĉu ne?

“La Natur'o est'as esprim'at'a per la bel'aĵ'o'j de l’ sen'lim'a spac'o, ne mal'pli mir'ind'a'j ol tiu'j, kiu'j'n vi nom'as natur'a'j bel'aĵ'o'j.”

— Ĉar la stat'o de tiu'j mond'o'j est'as provizor'a, ĉu tial ni'a Ter'o est'os iam unu el ili?

“Ĝi jam est'is tia.”

— En kiu epok'o?

“Dum si'a form'ad'o.”

Neni'o est'as sen'util'a en la Natur'o; ĉiu aĵ'o hav'as si'a'n cel'o'n, si'a'n destin'o'n; la mal'plen'aĵ'o ne ekzist'as, ĉio est'as okup'it'a, la viv'o est'as ĉie. Dum la long'eg'a vic'o da jar'cent'o'j, antaŭ'int'a'j la aper'o'n de la hom'o sur la Ter'o; dum tiu'j tren'iĝ'ant'a'j period'o'j de trans'iĝ'o, atest'at'a'j de la geologi'a'j tavol'o'j; eĉ antaŭ la ek'est'o de la unu'a'j organ'a'j est'aĵ'o'j, — sur ĉi tiu mas'o sen'form'a, en ĉi tiu ĥaos'o, kie la element'o'j konfuz'iĝ'is, est'is tamen viv'o; est'ul'o'j, ne hav'ant'a'j ni'a'j'n bezon'o'j'n kaj fizik'a'j'n sensac'o'j'n, tie trov'is rifuĝ'o'n. Di'o vol'is, ke, eĉ en tia ne'perfekt'a stat'o, la Ter'o util'u por io. Kiu do kuraĝ'us dir'i, ke, el tiom da mil'o'j da mond'o'j cirkul'ant'a'j en la sen'lim'a spac'o, unu sol'a, unu el plej mal'grand'a'j, perd'it'a en tia tumult'eg'o, hav'as la ekskluziv'a'n privilegi'o'n est'i loĝ'at'a? Kia est'us do la util'ec'o de la ceter'a'j? Ĉu Di'o ili'n ebl'e far'is por la sol'a cel'o plezur'ig'i la rigard'o'n de la hom'o'j? Absurd'a supoz'o, ne konform'a al la saĝ'o, kiu si'n manifest'as ĉe ĉiu'j Li'a'j verk'o'j, kaj ne'akcept'ebl'a konjekt'o, se oni eks'pens'as pri tiom da ali'a'j mond'o'j, ekzist'ant'a'j ekster la vid'pov'o de ni'a'j okul'o'j. Neni'u kontraŭ'dir'os, ke, en tiu ide'o pri mond'o'j ankoraŭ ne taŭg'a'j por la materi'a viv'o kaj, tamen, loĝ'at'a'j de viv'a'j est'aĵ'o'j konven'a'j al tia medi'o, est'as io grand'a kaj super'bel'a, en kio oni ebl'e trov'os la solv'o'n de pli ol unu problem'o.

Percept'o'j, sensac'o'j kaj sufer'o'j de la Spirit'o'j

237. Ĉu la anim'o, en la mond'o de la Spirit'o'j, hav'as ankoraŭ la percept'o'j'n, kiu'j'n ĝi hav'is en ĉi tiu viv'o?

“Jes, kaj ankaŭ ali'a'j'n, kiu'j'n ĝi ne hav'is, ĉar la korp'o est'is kvazaŭ'a vual'o, ili'n ombr'ant'a. La intelekt'o est'as atribut'o de la Spirit'o, sed tiu atribut'o pli liber'e manifest'iĝ'as tiam, kiam neni'o ĝi'n mal'help'as.”

238. Ĉu la Spirit'o'j hav'as sen'lim'a'j'n percept'o'j'n kaj kon'o'j'n, tio est'as, ĉu ili sci'as ĉio'n?

“Ju pli ili al'proksim'iĝ'as al la perfekt'ec'o, des pli ili sci'as; se ili est'as super'a'j, ili mult'e sci'as; la mal'super'a'j pli aŭ mal'pli bon'e sci'as io'n pri ĉiu'j afer'o'j.”

239. Ĉu la Spirit'o'j kon'as la princip'o'n de la ekzist'aĵ'o'j?

“Laŭ si'a rang'o kaj pur'ec'o; la mal'super'a'j Spirit'o'j ne sci'as pli ol la hom'o'j.”

240. Ĉu la Spirit'o'j kompren'as la daŭr'o'n de la temp'o, kiel ni?

“Ne, kaj ĝust'e tio far'as, ke vi ne ĉiam kompren'as ni'n, kiam tem'as pri difin'o de dat'o'j aŭ epok'o'j.”

La Spirit'o'j viv'as ekster la temp'o, kia ni ĝi'n kompren'as; por ili, daŭr'o kvazaŭ nul'iĝ'as; kaj la jar'cent'o'j, tiel long'a'j por ni, est'as por ili nur kvazaŭ moment'o'j perd'iĝ'ant'a'j en la etern'o, sam'e kiel la mal'egal'aĵ'o'j de grund'o kvazaŭ eben'iĝ'as kaj mal'aper'as antaŭ la okul'o'j de hom'o, kiu lev'iĝ'as en la spac'o.LA SPIRIT'A VIV'O 163 241. Ĉu la Spirit'o'j far'as pri la nun'ec'o ide'o'n pli preciz'a'n kaj ĝust'a'n ol ni?

“Proksim'um'e tiel, kiel iu, kiu vid'as klar'e, far'as pri la aĵ'o'j ide'o'n pli preciz'a'n ol blind'ul'o. La Spirit'o'j vid'as tio'n, kio'n vi ne vid'as; ili juĝ'as en mal'sam'a manier'o ol vi; sed, mi ankoraŭ'foj'e dir'as, tio de'pend'as de ili'a ord'o.”

242. Kiel la Spirit'o'j ek'kon'as si'a'n pas'int'ec'o'n? Ĉu tiu kon'o hav'as nenia'n lim'o'n por ili?

“La pas'int'ec'o, kiam ni ni'n okup'as pri ĝi, est'as nun'ec'o, ĝust'e tiel, kiel vi memor'as io'n, kio vi'n ĉagren'is dum vi'a ekzil'o. Est'as nur tiu diferenc'o, ke ni, jam ne hav'ant'e la materi'a'n vual'o'n, kiu nebul'ig'is ni'a'n intelekt'o'n, memor'as afer'o'j'n, kiu'j'n vi ne kapabl'as memor'i; sed ne ĉio'n la Spirit'o'j sci'as: en la unu'a vic'o est'as ili'a kre'ad'o.”

243. Ĉu la Spirit'o'j kon'as la est'ont'ec'o'n?

“Tio ankaŭ de'pend'as de ili'a perfekt'ec'o; ili oft'e ĝi'n apenaŭ du'on'vid'as, sed est'as ne ĉiam permes'it'e al ili ĝi'n mal'kaŝ'i ; kiam ili ĝi'n vid'as, ĝi ŝajn'as al ili kvazaŭ nun'a. La Spirit'o vid'as la est'ont'ec'o'n ĉiam pli klar'e, proporci'e kiel li alt'iĝ'as al Di'o. Post la mort'o, la anim'o vid'as kaj kapt'as, per sol'a rigard'o, si'a'j'n pas'int'a'j'n migr'ad'o'j'n, sed ĝi ne pov'as vid'i, kio'n Di'o al ĝi destin'as; por tio, ĝi dev'as si'n tut'e don'i al Li post mult'e da ekzist'ad'o'j.”

— Ĉu la Spirit'o'j, ating'int'a'j la perfekt'ec'o'n, hav'as plen'a'n kon'o'n pri la est'ont'ec'o?

“Plen'a'n ne est'as la ĝust'a vort'o, ĉar Di'o sol'a est'as la Super'eg'a Majstr'o, kaj neni'u ajn pov'as Li'n egal'i.”

244. Ĉu la Spirit'o'j vid'as Di'o'n?

“Nur la Super'a'j Spirit'o'j Li'n vid'as kaj kompren'as; la mal'super'a'j Li'n nur sent'as kaj konjekt'as.”

— Kiam mal'super'a Spirit'o dir'as, ke Di'o permes'as aŭ mal'permes'as al li io'n, kiel do li sci'as, ke tiu ordon'o ven'os de Di'o?

“Tiu Spirit'o ne vid'as Di'o'n, sed li sent'as la Di'a'n super'potenc'o'n; kiam io ne dev'as est'i far'it'a aŭ iu vort'o ne dev'as est'i dir'it'a, tiu Spirit'o ek'sent'as, kiel intuici'o'n, ne'vid'ebl'a'n avert'o'n, mal'permes'ant'a'n al li tio'n far'i. Ĉu vi mem ne hav'as antaŭ'sent'o'j'n, kiu'j est'as ja sekret'a'j avert'o'j, konsil'ant'a'j al vi far'i aŭ ne far'i tio'n aŭ tio'n ali'a'n? Io sam'a okaz'as al ni, kun tiu diferenc'o, ke ĝi est'as pli sent'ebl'a; vi ja kompren'as, ke, ĉar la esenc'o de la Spirit'o'j est'as pli subtil'a ol vi'a, tial ni pli bon'e pov'as ricev'i la Di'a'j'n avert'o'j'n.”

— Ĉu al la mal'super'a'j Spirit'o'j la ordon'o est'as don'at'a rekt'e de Di'o aŭ per'e de ali'a'j Spirit'o'j?

“Ĝi ne ven'as al ili rekt'e de Di'o mem; por komunik'iĝ'i kun Li, oni bezon'as special'a'n ind'o'n. Di'o trans'send'as al ili Si'a'j'n ordon'o'j'n per'e de Spirit'o'j, pli alt'e star'ant'a'j per instru'it'ec'o kaj perfekt'ec'o.”

245. Ĉu la vid'pov'o de la Spirit'o'j est'as lim'ig'it'a, kia tiu de la korp'a'j est'ul'o'j?

“Ne; la vid'pov'o kuŝ'as en ili mem.”

246. Ĉu la Spirit'o'j bezon'as lum'o'n por vid'i?

“Ili vid'as per si mem, ne bezon'ant'e ia'n ekster'a'n lum'o'n; por ili ne ekzist'as mal'lum'o, escept'e de tiu, en kiu ili ebl'e trov'iĝ'as por kulp'el'pag'o.”

247. Ĉu la Spirit'o'j dev'as trans'lok'iĝ'i por vid'i du mal'sam'a'j'n punkt'o'j'n? Ĉu, ekzempl'e, ili pov'as vid'i sam'temp'e lok'o'j'n en ambaŭ hemisfer'o'j de la ter'glob'o?

“Ĉar la Spirit'o trans'lok'iĝ'as kun la rapid'ec'o de la pens'o, tial oni pov'as dir'i, ke li vid'as ĉie sam'temp'e; li'a pens'o pov'as dis'radi'i kaj si'n direkt'i sam'temp'e al mult'a'j lok'o'j; sed tiu kapabl'o de'pend'as de li'a rang'o; ju mal'pli pur'a li est'as, des pli mal'grand'a est'as la traf'pov'o de li'a rigard'o; nur la Super'a'j Spirit'o'j kapabl'as unu tut'o'n ampleks'i.”

La vid'kapabl'o de la Spirit'o'j est'as propr'ec'o esenc'a de ili'a natur'o kaj ekzist'ant'a en ili'a mem'o, sam'e kiel lum'o en'ten'iĝ'as en ĉiu'j part'o'j de lum'a korp'o; ĝi est'as ia univers'a lum'ec'o, etend'iĝ'ant'a al ĉio, ampleks'ant'a sam'temp'e spac'o'n, temp'o'n kaj aĵ'o'j'n, kaj por kiu ne ekzist'as mal'lum'o nek materi'a'j bar'o'j. Oni ja kompren'as, ke tiel dev'as okaz'i; ĉar, ĉe la hom'o, vid'ad'o far'iĝ'as per funkci'ad'o de organ'o impres'it'a de lum'o, tial, kiam ĉi tiu mank'as, la hom'o trov'iĝ'as en mal'lum'o; ĉe la Spirit'o, ĉar la vid'kapabl'o est'as atribut'o propr'a al li, sen ia bezon'o de iu ekster'a faktor'o, tial vid'ad'o ne de'pend'as de lum'o. (Vid'u Ĉie'est'ad'o, § 92.) 248. Ĉu la Spirit'o vid'as la aĵ'o'j'n tiel disting'e kiel ni?

“Pli disting'e, ĉar li'a rigard'o penetr'as tio'n, kio'n la vi'a ne kapabl'as penetr'i; neni'o ĝi'n bar'as.”

249. Ĉu la Spirit'o percept'as la son'o'j'n?

“Jes, kaj eĉ son'o'j'n, ne'percept'ebl'a'j'n por vi'a'j obtuz'a'j orel'o'j.”

— Ĉu la aŭd'kapabl'o trov'iĝ'as, kiel la vid'kapabl'o, en li tut'a?

“Ĉiu'j percept'o'j est'as atribut'o'j de la Spirit'o kaj est'as ne'dis'ig'ebl'a'j part'o'j de li'a mem'o; kiam li'n teg'as materi'a korp'o, tiu'j percept'o'j ven'as al li nur per'e de la organ'o'j; sed, kiam li est'as liber'a, ili jam ne est'as lok'it'a'j en difin'it'a organ'o.”

250. Ĉar la percept'o'j est'as atribut'o'j de la Spirit'o, ĉu tiu ĉi pov'as evit'ig'i ili'n al si?

“La Spirit'o vid'as kaj aŭd'as, kio'n li vol'as. Tio est'as ĝeneral'a asert'o, kaj precip'e rilat'a al la Super'a'j Spirit'o'j, ĉar la ne'perfekt'a'j aŭd'as kaj vid'as, oft'e spit'e al si'a vol'o, tio'n, kio pov'as est'i util'a al ili'a pli'bon'iĝ'o.”

251. Ĉu la Spirit'o'j kapabl'as sent'i muzik'o'n?

“Ĉu vi parol'as pri la ter'a muzik'o? Kiom ĝi valor'as kompar'e kun la ĉiel'a muzik'o, kun tiu harmoni'o, pri kiu neni'o sur la Ter'o pov'as hav'ig'i al vi ia'n ide'o'n? Unu est'as rilat'e al la du'a, sam'e kiel kant'o de sovaĝ'ul'o rilat'e dolĉ'a'n melodi'o'n. Tamen la vulgar'a'j Spirit'o'j pov'as iom plezur'i aŭd'ant'e vi'a'n muzik'o'n, ĉar ili ankoraŭ ne est'as kapabl'a'j kompren'i ali'a'n pli bel'a'n. La muzik'o prezent'as al la Spirit'o'j super'mezur'a'n ĉarm'o'n, ĉar ili'a sent'em'o est'as tre alt'a; ni pov'as aŭd'i la ĉiel'a'n muzik'o'n, kiu est'as ĉio, kio'n la spirit'a imag'em'o pov'as koncept'i pri io plej bel'a kaj mild'a.”

252. Ĉu la Spirit'o'j'n tuŝ'as la bel'aĵ'o'j de la Natur'o?

“La natur'a'j bel'aĵ'o'j de la mond'o'j est'as tiel divers'a'j ke ni tut'e ne kapabl'as ili'n kon'i. Jes, tiu'j bel'aĵ'o'j tuŝ'as la Spirit'o'j'n, laŭ ties kapabl'o ili'n taks'i kaj kompren'i; por la Super'a'j Spirit'o'j ekzist'as tut'o'bel'aĵ'o'j, ĉe kiu'j, por tiel dir'i, mal'aper'as la detal'o'bel'aĵ'o'j.”

253. Ĉu la Spirit'o'j spert'as ni'a'j'n fizik'a'j'n bezon'o'j'n kaj sufer'o'j'n?

“La Spirit'o'j kon'as ili'n, ĉar ili jam tra'viv'is tiu'j'n bezon'o'j'n kaj sufer'o'j'n; sed ĉi tiu'j'n ili ne el'port'as materi'e kiel vi: ili est'as Spirit'o'j.”

254. Ĉu la Spirit'o'j spert'as lac'ec'o'n kaj bezon'o'n de ripoz'o?

“Ili ne pov'as spert'i lac'ec'o'n tia'n, kia vi ĝi'n kompren'as, kaj sekv'e ili ne bezon'as korp'a'n ripoz'o'n, ĉar ili ne hav'as organ'o'j'n, kies fort'o dev'us est'i re'star'ig'it'a; sed la Spirit'o ripoz'as laŭ tiu senc'o, ke li ne trov'iĝ'as en konstant'a aktiv'ec'o. La Spirit'o ne ag'as en material'a manier'o; li'a ag'o est'as tut'e intelekt'a kaj li'a ripoz'o nur moral'a: tio signif'as, ke ĉe kelk'a'j moment'o'j li'a pens'o ne est'as tiel aktiv'a nek si'n fiks'as sur ia difin'it'a objekt'o; tio est'as ver'a ripoz'o, kiu'n ceter'e oni ne pov'as kompar'i kun la korp'a. La kvazaŭ'a lac'ec'o, kiu'n la Spirit'o'j pov'as sent'i, rilat'as al ili'a mal'super'ec'o, ĉar ju pli alt'rang'a'j ili est'as, des mal'pli neces'a al ili est'as ripoz'o.”

255. Kiam iu Spirit'o dir'as, ke li sufer'as, kia est'as tiu sufer'o?

“Moral'a'j angor'o'j, kiu'j li'n turment'as pli akr'e, ol la fizik'a'j sufer'o'j.”

256. Kiel do oni klar'ig'u, ke iu'j Spirit'o'j plend'as pro varm'o aŭ mal'varm'o?

“Tio est'as memor'o pri tio, kio'n ili sufer'is dum si'a viv'o, memor'o ia'foj'e tiel pen'ig'a kiel la real'o; oft'e, ankaŭ, tio est'as ia kompar'o, per kiu, mank'e de pli bon'a'j vort'o'j, ili esprim'as si'a'n situaci'o'n. Kiam ili memor'as si'a'n korp'o'n, ili sent'as ia'n impres'o'n, sam'e kiel hom'o, de'met'int'e mantel'o'n, kred'as, kelk'a'n temp'o'n, ke li ĝi'n ankoraŭ sur'hav'as.”

Teori'a stud'o pri la sensac'o'j de la Spirit'o'j

257. La korp'o est'as la sid'ej'o de l’dolor'o; de ĉiu tiu ĝi est'as, se ne la primar'a, almenaŭ la sen'per'a kaŭz'o.

La anim'o hav'as percept'o'n pri tiu dolor'o: tiu percept'o est'as la efik'o. La memor'o, kiu'n la anim'o konserv'as pri ĝi, pov'as est'i tre pen'ig'a, sed ne pov'as ag'i fizik'e. Efektiv'e, varm'o kaj mal'varm'o ne pov'as difekt'i la hist'o'j'n de la anim'o; la anim'o pov'as nek frost'iĝ'i, nek brul'konsum'iĝ'i.

Ĉu ni ne vid'as ĉiu'tag'e, ke la memor'o aŭ la tim'o pri ia mal'san'o far'as tia'n efik'o'n, kia'n la real'o, kaj eĉ okaz'ig'as mort'o'n? Ĉiu sci'as, ke la person'o'j, el kiu'j est'as amput'it'a iu membr'o, sent'as dolor'o'j'n en tiu jam ne'ekzist'ant'a part'o de la korp'o. Cert'e, ne tiu membr'o est'as la sid'ej'o, eĉ ne la de'ir'punkt'o de la dolor'o: okaz'as nur'a impres'o, konserv'at'a de la cerb'o – neni'o pli. Oni pov'as do kred'i, ke io simil'a far'iĝ'as pri la sufer'o'j de la Spirit'o post la mort'o de l’ korp'o. Pli profund'a stud'ad'o pri la perispirit'o, kiu lud'as tiel grav'a'n rol'o'n en ĉiu'j spirit'ism'a'j fenomen'o'j, kia'j la vapor'ec'a'j aŭ la palp'ebl'a'j aper'aĵ'o'j; la stat'o de la spirit'o ĉe la moment'o de la mort'o; li'a tiel oft'a sent'o, ke li ankoraŭ viv'as; la tiel impres'a bild'o pri la mem'mort'ig'int'o'j, pri la ekzekut'it'o'j, pri tiu'j viv'int'a'j en la ŝlim'o de l’materi'a'j ĝu'o'j, kaj mult'a'j ali'a'j fakt'o'j – ĵet'is lum'o'n sur ĉi tiu'n demand'o'n kaj don'is okaz'o'n por klar'ig'o'j, kies resum'o est'as jen'a: La perispirit'o est'as lig'il'o, kun'ig'ant'a la Spirit'o'n kun la materi'o de l’ korp'o; ĝi est'as ĉerp'at'a el la ĉirkaŭ'a medi'o, el la univers'a fluid'aĵ'o, kaj hav'as komun'a'j'n propr'ec'o'j'n kun la elektr'o, kun la magnet'a fluid'aĵ'o kaj, ĝis iom'a grad'o, kun la inert'a materi'o. Oni pov'us dir'i, ke ĝi est'as la kvintesenc'o de la materi'o. Ĝi est'as la princip'o de la organ'a viv'o, sed ne de la intelekt'a viv'o: la intelekt'a viv'o kuŝ'as en la Spirit'o. Krom tio, ĝi est'as la sid'ej'o de la ekster'a'j sensac'o'j. En la korp'o, tiu'j sensac'o'j est'as lok'it'a'j en la organ'o'j, kiu'j serv'as al ili kiel kanal'o'j. Tuj kiam la korp'o est'as el'detru'it'a, la sensac'o'j si'n manifest'as ĉie. Jen, kial la Spirit'o ne dir'as, ke li sufer'as ĉe la kap'o aŭ ĉe la pied'o'j. Est'as grav'e ne konfuz'i la sensac'o'j'n de la perispirit'o, kiam ĉi tiu est'as liber'a, kun tiu'j de la korp'o: ĉi tiu'j'n last'a'j'n ni pov'as pren'i nur por kompar'o, neniam pro analogi'o. Liber'ig'it'e el la korp'o, la Spirit'o pov'as sufer'i, sed tia sufer'o ne est'as korp'a, nek, ankaŭ, ekskluziv'e moral'a, kia la konscienc'o'riproĉ'o, ĉar li ja plend'as pro varm'o aŭ mal'varm'o; la Spirit'o ne sufer'as pli dum vintr'o ol dum somer'o: ni jam vid'is ili'n tra'pas'i flam'o'j'n, sent'ant'e nenio'n pen'ig'a'n; ni do konklud'as, ke temperatur'o kaŭz'as al ili nenia'n impres'o'n. La dolor'o, kiu'n ili spert'as, ne est'as dolor'o ĝust'a'dir'e fizik'a, sed ia ne'difin'it'a intim'a sent'o, kiu'n la Spirit'o mem ne ĉiam pov'as kompren'i, ĝust'e pro tio, ke tia dolor'o hav'as neniu'n difin'it'a'n lok'o'n kaj ne est'as kaŭz'at'a de ekster'a'j faktor'o'j: ĝi est'as pli imag'a ol real'a; sed, eĉ tia, ĝi ja turment'as. Tamen ĝi kelk'a'foj'e est'as pli ol memor'o, kiel ni baldaŭ vid'os.

La spert'o dir'as al ni, ke ĉe la moment'o de la mort'o, la perispirit'o pli aŭ mal'pli rapid'e liber'iĝ'as de la korp'o; dum la unu'a'j moment'o'j, la Spirit'o ne pov'as klar'ig'i al si si'a'n situaci'o'n; li ne kred'as, ke li mort'is; li sent'as, ke li viv'as; li vid'as si'a'n korp'o'n, li sci'as, ke ĝi aparten'as al li, sed li ne kompren'as, kial li est'as for de ĝi; tia stat'o daŭr'as dum ekzist'as lig'it'ec'o inter la korp'o kaj la perispirit'o.

Unu mem'mort'ig'int'o iam dir'is al ni: Ne, mi ne est'as mort'int'a; kaj li dir'is plu: tamen mi sent'as, ke la verm'o'j dis'mord'as mi'n. Nu, cert'e la verm'o'j ne est'is dis'mord'ant'a'j li'a'n perispirit'o'n, kaj des mal'pli la Spirit'o'n: ili mord'ad'is nur li'a'n korp'o'n. Sed, ĉar la dis'iĝ'o de la korp'o je la perispirit'o ne est'is komplet'a, tial ekzist'is ia moral'a re'frap'o, trans'ig'ant'a al la Spirit'o tio'n, kio okaz'ad'is en la korp'o. Re'frap'o ankoraŭ ne est'as la ĝust'a vort'o, ĉar ĝi pov'as kred'ig'i tro material'a'n efik'o'n: la Spirit'o hav'is antaŭ si, prefer'e, la vizi'o'n pri tio, kio okaz'ad'is en la korp'o, al kiu li est'is ankoraŭ lig'it'a per la perispirit'o; kaj tiu'n iluzi'o'n li pren'is kiel real'aĵ'o'n. Li'a sent'o ne est'is ankaŭ memor'o, ĉar, dum si'a viv'o, li est'is neniam dis'mord'at'a de verm'o'j: ĝi est'is tiu'moment'a sensac'o.

Oni do vid'as la konklud'o'j'n, kiu'j'n oni pov'as tir'i el la fakt'o'j, kiam ĉi tiu'j est'as atent'e observ'at'a'j. Dum si'a viv'o, la korp'o ricev'as la ekster'a'j'n impres'o'j'n kaj ili'n trans'ig'as al la Spirit'o per'e de la perispirit'o, kiu est'as probabl'e, tio, kio'n oni nom'as nerv'a fluid'aĵ'o. La mort'int'a korp'o nenio'n sent'as, ĉar en ĝi jam ne est'as Spirit'o nek perispirit'o. La perispirit'o, liber'ig'it'e el la korp'o, ricev'as la sensac'o'n; sed, ĉar ĉi tiu ne ven'as per iu difin'it'a organ'o, tial ĝi dis'etend'iĝ'as en la tut'a'n perispirit'o'n. Nu, la perispirit'o est'as ja neni'o ali'a ol trans'ig'il'o, ĉar ja nur la Spirit'o konsci'as pri sensac'o'j; se pov'us do ekzist'i perispirit'o sen Spirit'o, ĝi ne sent'us pli ol la mort'int'a korp'o; tiel sam'e, se la Spirit'o ne hav'us perispirit'o'n, li'n tuŝ'us neni'a ajn pen'ig'a sensac'o: ĝust'e tio okaz'as al la tut'e el'pur'ig'it'a'j Spirit'o'j. Ni sci'as, ke, ju pli pur'a'j la Spirit'o far'iĝ'as, des pli eter'ec'a la esenc'o de la perispirit'o; el tio sekv'as, ke la influ'o de la materi'o mal'pli'iĝ'as, laŭ'mezur'e kiel la Spirit'o progres'as; ali'vort'e, laŭ tio, kiel li'a perispirit'o far'iĝ'as mal'pli krud'a.

Sed, oni dir'os, tiel la agrabl'a'j, kiel la mal'agrabl'a'j sensac'o'j, est'as trans'ig'at'a'j de la perispirit'o al la Spirit'o; nu, se la pur'a Spirit'o est'as ne'ating'ebl'a por unu'j, li dev'as est'i ankaŭ ne'tuŝ'ebl'a por ali'a'j. Jes, cert'e, rilat'e al sensac'o'j, ven'ant'a'j nur de la influ'o de la materi'o, kiu'n ni kon'as; la son'o de ni'a'j muzik'instrument'o'j, la parfum'o de ni'a'j flor'o'j far'as ĉe la Spirit'o nenia'n impres'o'n, kaj tamen est'as en li intim'a'j, ne'dir'ebl'e ĉarm'a'j sensac'o'j, pri kiu'j ni pov'as far'i nenia'n ide'o'n, ĉar tiu'j'n sensac'o'j'n ni difin'us tiel bon'e, kiel de'nask'a'j blind'ul'o'j la lum'o'n; ni sci'as, ke tio far'iĝ'as, sed kiel? Ni sci'o tio'n ne traf'as.

Ni sci'as, ke en la Spirit'o ekzist'as percept'o, sensac'o, aŭd'ad'o kaj vid'ad'o; ke tiu'j kapabl'o'j est'as atribut'o'j de li'a tut'a mem'o, kaj ne, kiel en la hom'o, de part'o de la individu'o; sed, ni re'e demand'as, per kia per'il'o? Ni tio'n ne sci'as. La Spirit'o'j mem tio'n ne pov'us klar'ig'i al ni, ĉar ni'a lingv'o ne taŭg'as por esprim'i ide'o'j'n, kia'j'n ni ne hav'as; tiel sam'e, la lingv'o de sovaĝ'ul'o'j ne hav'as vort'o'j'n por reprezent'i ni'a'j'n art'o'j'n, ni'a'j'n scienc'o'j'n kaj ni'a'j'n filozofi'a'j'n doktrin'o'j'n.

Kiam ni dir'as, ke la Spirit'o'j'n ne tuŝ'as la impres'o'j de ni'a materi'o, ni parol'as pri la tre super'a'j Spirit'o'j, kies eter'ec'a en'volv'aĵ'o hav'as nenio'n analog'a'n sur la Ter'o.

Tio ne okaz'as kun tiu'j, kies perispirit'o est'as pli dens'a; ĉi tiu'j percept'as ni'a'j'n son'o'j'n kaj odor'o'j'n, sed ne per part'o de si'a mem'o, kiel tiam, kiam ili est'is en'karn'iĝ'int'a'j.

Oni pov'us dir'i, ke la molekul'a'j vibr'o'j est'as sent'at'a'j de ili'a tut'a mem'o; tial, la vibr'o'j ating'as la sensorium commune, kiu est'as la Spirit'o mem, kvankam ili tie al'pren'as nov'a'n form'o'n, kaj ebl'e ankaŭ far'as mal'sam'a'n impres'o'n; tio do modif'as ili'a'n percept'o'n. Ili aŭd'as la son'o'n de ni'a voĉ'o, kaj tamen ili ni'n kompren'as sen help'o de parol'o, per nur'a pens'o'trans'iĝ'o; kaj apog'as ni'a'n asert'o'n la fakt'o, ke tiu penetr'o est'as des pli facil'a, ju pli liber'ig'it'a el la materi'o trov'iĝ'as la Spirit'o.

Koncern'e la vid'pov'o'n de la Spirit'o'j, ĝi ne de'pend'as de ni'a lum'o. La vid'kapabl'o est'as esenc'a atribut'o de la anim'o: por ĉi tiu ne ekzist'as mal'lum'o; tamen tiu kapabl'o est'as pli ampleks'a kaj akr'a ĉe la pli'pur'ig'it'a'j anim'o'j. La anim'o, aŭ Spirit'o, en'hav'as do en si mem ĉiu'j'n percept'o'kapabl'o'j'n; dum la korp'a viv'o la percept'o'j est'as mal'help'at'a'j de la mal'delikat'a materi'o de ni'a'j organ'o'j; dum la ekster'korp'a viv'o tiu mal'help'o iom post iom neni'iĝ'as, proporci'e kiel la du'on'materi'a en'volv'aĵ'o mal'pli'dens'iĝ'as.

Tio en'volv'aĵ'o, el'ig'it'a el la medi'o, divers'as laŭ la natur'o de la mond'o'j. Trans'pas'ant'e de unu al ali'a mond'o, la Spirit'o'j ŝanĝ'as si'a en'volv'aĵ'o'n, sam'e kiel ni ŝanĝ'as ni'a'n vest'o'n pas'ant'e de vintr'o al somer'o, aŭ de l’ polus'o al la ekvator'o. Kiam ili ven'as vizit'e al ni, la pli alt'rang'a'j Spirit'o'j pren'as la ter'a'n perispirit'o'n, kaj tiam ili'a'j percept'o'j far'iĝ'as tiel, kiel ĉe ni'a'j vulgar'a'j Spirit'o'j; sed ili ĉiu'j, super'a'j aŭ mal'super'a'j, aŭd'as kaj sent'as nur tio'n, kio'n ili vol'as aŭd'i kaj sent'i. Kvankam la Spirit'o'j ne hav'as sens'organ'o'j'n, tamen ili pov'as laŭ'vol'e far'i si'a'j'n percept'o'j'n aktiv'a'j aŭ nul'a'j; la sol'a, kio'n ili est'as dev'ig'at'a'j aŭd'i, est'as la konsil'o'j de la bon'a'j Spirit'o'j. La vid'pov'o est'as ĉiam akr'a, sed ili pov'as reciprok'e far'iĝ'i ne'vid'ebl'a'j por ali'a'j. Laŭ si'a rang'o, ili pov'as si'n kaŝ'i de tiu'j, kiu'j est'as mal'super'a'j ol ili, sed neniam de si'a'j super'ul'o'j. Ĉe la unu'a'j moment'o'j, sekv'ant'a'j la mort'o'n, la vid'ad'o de la Spirit'o est'as ĉiam mal'klar'a kaj konfuz'a; ĝi klar'iĝ'as, laŭ'mezur'e kiel la Spirit'o si'n liber'ig'as, kaj pov'as ek'hav'i tia'n sam'a'n klar'ec'o'n, kia'n ĝi hav'is dum la viv'o, krom ankaŭ la penetr'ad'o en korp'o'j'n mal'diafan'a'j'n por ni. Koncern'e la traf'pov'o'n de la vid'ad'o tra la sen'lim'a spac'o, en la est'ont'ec'o'n kaj la pas'int'ec'o'n, tio de'pend'as de la pur'ec'o kaj rang'o de la Spirto.

Tiu teori'o, oni dir'os, est'as ne'mult'e trankvil'ig'a. Ni pens'is, ke, liber'ig'it'e el ni'a mal'delikat'a en'volv'aĵ'o – sid'ej'o de ni'a'j dolor'o'j –, ni'a'j sufer'o'j tuj for'fin'iĝ'us; sed, jen vi dir'as al ni, ke ni sufer'ad'os plu; ĉu en tiu aŭ en tiu ali'a manier'o, ni en'tut'e sufer'os. Ve! Jes, ni ebl'e ankoraŭ sufer'ad'os mult'e kaj long'a'n temp'o'n; sed ni pov'as ankaŭ ne plu sufer'i, eĉ de post la moment'o, kiam ni las'as la en'korp'a'n viv'o'n.

La sufer'o'j en ĉi tiu mond'o est'as kelk'a'foj'e ne'de'pend'a'j de ni, sed mult'a'j est'as rezultat'o'j de ni'a vol'o mem. Oni re'e'n paŝ'u al ili'a origin'o, kaj oni konstat'os, ke la pli'mult'o el ili de'ven'as de kaŭz'o'j, kiu'j'n oni pov'us evit'i. Kiom da sufer'o'j, kiom da mal'san'o'j la hom'o ricev'as el si'a'j eksces'o'j, el si'a ambici'o, unu'vort'e, el si'a'j mal'nobl'a'j pasi'o'j! La hom'o, kiu ĉiam sobr'e viv'us, kiu nenio'n tro'uz'us, kaj kiu est'us ĉiam simpl'a pri si'a'j gust'o'j kaj modest'a pri si'a'j dezir'o'j, evit'ig'us al si mult'a'j'n ĉagren'o'j'n. Tio sam'a okaz'as al la Spirit'o: li'a'j sufer'o'j est'as ĉiam rezultat'o de la manier'o, kiel li viv'is sur la Ter'o; cert'e, li jam ne sufer'os de podagr'o aŭ de reŭmat'ism'o, sed li spert'os ali'a'j'n sufer'o'j'n, ne pli mild'a'j'n ol tiu'j. Ni jam vid'is, ke li'a'j sufer'o'j est'as rezultat'o de la lig'it'ec'o, ankoraŭ ekzist'ant'a inter li kaj la materi'o; ke, ju pli liber'ig'it'a li est'as el la influ'o de la materi'o, aŭ ali'vort'e, ju pli mal'brut'ig'it'a, des mal'pli da pen'ig'a'j sensac'o'j li hav'as; nu, de'pend'as de li mem liber'ig'i si'n de tiu influ'o, tuj ek'de ĉi tiu viv'o; li hav'as liber'a'n vol'o'n, kaj do la pov'o'n far'i aŭ ne far'i; li brid'u si'a'j'n best'a'j'n pasi'o'j'n, li for'puŝ'u de si mal'am'o'n, ĵaluz'o'n kaj fier'o'n; li'n ne sklav'ig'u ego'ism'o; li pur'ig'o si'a'n anim'o'n per bon'a'j sent'o'j; li praktik'u bon'o'n; li ne atribu'u al la ĉi'mond'a'j afer'o'j grav'ec'o'n pli grand'a'n, ol kia'n ili ind'as; kaj, tiel far'ant'e, eĉ ankoraŭ en la korp'a teg'aĵ'o, li est'os jam pur'ig'it'a kaj liber'ig'it'a el la materi'o, kaj las'ant'e tiu'n teg'aĵ'o'n, li jam ne ricev'os ties influ'o'n. Se li tiel kondut'os, la sufer'o'j, kiu'j'n li iam tra'viv'is, post'las'os ĉe li nenia'n pen'ig'a'n memor'o'n; pri tiu'j rest'os ĉe li neni'a mal'agrabl'a impres'o, ĉar ili tuŝ'is nur la korp'o'n, ne la Spirit'o'n: li ĝoj'as, ke li vid'as si'n liber'a de ili, kaj la trankvil'ec'o de li'a konscienc'o li'n antaŭ'gard'os kontraŭ ĉia moral'a sufer'o.

Ni demand'is mil'o'j'n da Spirit'o'j'n , el ĉiu'j klas'o'j de la soci'o, el ĉiu'j soci'a'j pozici'o'j; ni stud'ad'is ili'n dum ĉiu'j faz'o'j de ili'a spirit'a viv'o, ek'de la moment'o, kiam ili for'las'is la korp'o'n; ni sekv'is ili'n, paŝ'o post paŝ'o, en tiu trans'tomb'a viv'o, por observ'i la ŝanĝ'o'j'n, okaz'ant'a'j'n ĉe ili, ĉe ili'a'j ide'o'j, ĉe ili'a'j sensac'o'j; kaj, en ĉi tiu rilat'o, ne la plej vulgar'a'j hom'o'j liver'is al ni mal'plej valor'a'j'n stud'o'tem'o'j'n.

Nu, ni ĉiam vid'is, ke la sufer'o'j est'as kun'rilat'a'j kun la kondut'o, kies sekv'o'j'n la Spirit'o'j el'port'as, kaj ke tiu nov'a ekzist'ad'o est'as font'o de ne'dir'ebl'a feliĉ'o por tiu'j, laŭ'ir'int'a'j la bon'a'n voj'o'n; de tio sekv'as, ke tiu'j, kiu'j sufer'as, tio'n mem vol'is, kaj ke, tiel en la ali'a mond'o, kiel en ĉi tiu, ili dev'as plend'i nur kaj sol'e kontraŭ si mem.

Elekt'o de la prov'o'j

258. Ĉu, en si'a vag'ad'o, antaŭ ol komenc'i nov'a'n en'korp'a'n ekzist'ad'o'n, la Spirit'o konsci'as kaj antaŭ'vid'as, kio al li okaz'os dum tiu ekzist'ad'o?LA SPIRIT'A VIV'O 173 “Li mem elekt'as la spec'o'n de prov'o'j, kiu'j'n li dezir'as spert'i, kaj ĝust'e en tio konsist'as la liber'a vol'o.”

— Ĉu ne Di'o trud'as do la ĉagren'o'j'n de la viv'o, kiel pun'o'n?

“Neni'o okaz'as sen la permes'o de Di'o, ĉar neni'u krom Li star'ig'is ĉiu'j'n leĝ'o'j'n, al kiu'j la univers'o obe'as.

Vi nun demand'os, kial Li star'ig'is unu leĝ'o'n prefer'e ol ali'a'n? Don'ant'e al la Spirit'o liber'ec'o'n pri elekt'o, Di'o ŝarĝ'as la Spirit'o'n per la tut'a respond'ec'o pri ag'o'j kaj sekv'o'j. Neni'o embaras'as ties est'ont'ec'o'n; al la Spirit'o est'as permes'at'e sekv'i la voj'o'n tiel de bon'o, kiel de mal'bon'o. Se li fal'as, rest'as tamen al li la konsol'o, ke ne ĉio est'as for'fin'it'a por li, ĉar Di'o, per Si'a bon'ec'o, las'as al li la liber'ec'o'n re'komenc'i tio'n, kio ne est'is laŭ'dev'e plen'um'it'a. Ceter'e, est'as neces'e disting'i tio'n, kio ven'as el la vol'o de Di'o, de tio, kio'n far'as la vol'o de la hom'o.

Se iu danĝer'o minac'as vi'n, ne vi, sed Di'o, ĝi'n kre'is; sed, vi pov'as ek'sent'i dezir'o'n el'met'i vi'n al tiu danĝer'o, ĉar vi tie vid'is rimed'o'n por progres'o, kaj Di'o tio'n permes'as.”

259. Se la Spirit'o rajt'as elekt'i la prov'o'j'n, kiu'j'n li dev'as tra'pas'i, ĉu do sekv'as, ke ĉi'a'j ĉagren'o'j, kiu'j'n ni tra'viv'as, est'as antaŭ'vid'it'a'j kaj elekt'it'a'j de ni mem?

“Ĉi'a'j ne est'as la ĝust'a'senc'a vort'o, ĉar oni ne pov'as dir'i, ke vi elekt'is aŭ antaŭ'vid'is eĉ la plej bagatel'a'j'n afer'o'j'n, ĉio'n, kio al vi okaz'as en la mond'o; vi elekt'is la spec'o'n de prov'o'j: la cirkonstanc'a'j okaz'et'o'j rezult'as de la pozici'o, kiu'n vi okup'as, kaj, oft'e, de vi'a'j ag'o'j mem. Se la Spirit'o vol'is nask'iĝ'i, ekzempl'e, ĉe malic'ul'o'j, li ja sci'is la danĝer'o'j'n, en kiu'j'n li est'os tren'at'a, sed li ne antaŭ'vid'is ĉiu'n el la ag'o'j, kiu'j'n li far'os; tiu'j ag'o'j est'as efik'o de li'a vol'o kaj de li'a liber'a decid'o. La Spirit'o sci'as, ke, elekt'ant'e tiu'n aŭ tiu'n ali'a'n voj'o'n, li hav'os antaŭ si tiu'n aŭ tiu'n ali'a'n spec'o'n de lukt'ad'o; li sci'as do la spec'o'n de sort'o'vic'o'j, en kiu'j li trov'iĝ'os, sed li ne'sci'as, ĉu okaz'os tio aŭ tio ali'a.

La detal'o'j ek'est'as el la cirkonstanc'o'j kaj el la potenc'o de la afer'o'j. Est'as antaŭ'vid'at'a'j nur la grav'a'j okaz'o'j, influ'ant'a'j la destin'o'n. Se vi ir'as kav'o'plen'a'n voj'o'n, vi sci'as, ke vi dev'as tre zorg'i, ĉar vi risk'as fal'i; sed vi ne sci'as, kie'n vi fal'os, nek, eĉ ir'ant'e tre si'n'gard'e, ĉu vi ne fal'os. Se, laŭ'ir'ant'e iu'n strat'o'n, tegol'o fal'os al vi sur la kap'o'n, ne kred'u, ke est'is “skrib'it'e”, kiel oni vulgar'e dir'as.”

260. Kiel iu Spirit'o pov'as dezir'i nask'iĝ'i ĉe fi'hom'o'j?

“Est'as neces'e, ke li est'u send'it'a al iu rond'o, kie li pov'os tra'pas'i la prov'o'n de li pet'it'a'n. Nu, dev'as do ekzist'i analog'ec'o inter tiu prov'o kaj tiu rond'o. Por kontraŭ'batal'i la instinkt'o'n de bandit'ism'o, oni dev'as trov'iĝ'i en kontakt'o kun rab'ist'o'j.”

— Se do ne ekzist'us sur la Ter'o hom'o'j de malic'a temperament'o, ĉu la Spirit'o ne trov'us tie la rimed'o'n neces'a'n por cert'a'j prov'o'j?

“Ĉu tio est'us motiv'o por plend'o? Tio okaz'as en la super'a'j mond'o'j, kie'n mal'bon'o ne est'as al'las'at'a kaj kie, tial, viv'as nur bon'a'j Spirit'o'j. Klopod'u, por ke la Ter'o trov'iĝ'u plej baldaŭ en tiu'j kondiĉ'o'j.”

261. Ĉu la Spirit'o, dum la prov'o'j, al kiu'j li dev'as si'n sub'met'i, por ating'i la perfekt'ec'o'n, dev'os spert'i ĉi'a'j'n tent'o'j'n? Ĉu li dev'as tra'viv'i ĉi'a'j'n cirkonstanc'o'j'n, kiu'j pov'os vek'i en li fier'o'n, ĵaluz'o'n, avar'ec'o'n, volupt'am'o'n k.a.?

“Cert'e ne; ĉar vi sci'as, ke iu'j laŭ'ir'as, ek'de si'a komenc'o, voj'o'n, kiu evit'ig'as al ili mult'a'j'n prov'o'j'n; sed tiu, las'ant'a si'n konduk'i sur mal'bon'a voj'o, risk'as ĉi'a'j'n danĝer'o'j'n propr'a'j'n al tiu voj'o. Iu Spirit'o pov'as, ekzempl'e, pet'i riĉ'ec'o'n, kaj tiu ĉi prov'o pov'as est'i don'it'a al li; tiam, laŭ si'a karakter'o, li pov'as far'iĝ'i avar'a aŭ mal'avar'a, ego'ist'a aŭ komplez'em'a, aŭ for'don'iĝ'i al ĉi'a'j volupt'aĵ'o'j; sed tio ne signif'as, ke li dev'as nepr'e tra'pas'i ĉiu'j'n tiu'j'n inklin'o'j'n.”

262. Kiel pov'as la Spirit'o, ĉe si'a komenc'o, simpl'a, sen'sci'a, sen'spert'a, elekt'i plen'konsci'e ia'n ekzist'ad'o'n, kaj kial li dev'as respond'i por tiu elekt'o?

“Mank'e de li'a spert'o, Di'o montr'as al la Spirit'o li'a'n voj'o'n, sam'e kiel vi far'as al infan'o, ek'de ties lul'il'o; sed Di'o iom post iom ig'as la Spirit'o'n far'i mem si'a elekt'o'n,LA SPIRIT'A VIV'O 175 laŭ'mezur'e kiel ties liber'a vol'o dis'volv'iĝ'as; kaj tiam, tiu Spirit'o oft'e de'klin'iĝ'as kaj ek'paŝ'as mal'bon'a'n voj'o'n, se li ne aŭd'as la konsil'o'j'n de la bon'a'j Spirit'o'j; jen, kio'n oni pov'us nom'i la fal'o de la hom'o.”

— Kiam la Spirit'o posed'as si'a'n liber'a'n vol'o'n, ĉu la elekt'o de la en'korp'a ekzist'ad'o de'pend'as ĉiam ekskluziv'e de li'a vol'o, aŭ ĉu tiu ekzist'ad'o pov'as est'i al li ordon'at'a de Di'o, por kulp'el'pag'o?

“Di'o sci'as atend'i; Li ne akcel'as kulp'el'pag'o'n; tamen Li pov'as ordon'i iu'n ekzist'ad'o'n al iu Spirit'o en la okaz'o, se ĉi tiu, pro si'a mal'super'ec'o aŭ mal'volont'o, ne est'as kapabl'a kompren'i, kio est'us al li plej util'a; Di'o ag'as ankaŭ tiel, kiam Li vid'as, ke tiu ekzist'ad'o pov'as util'i al la pur'ig'o kaj progres'o de la Spirit'o, kaj krom'e por pun'o.”

263. Ĉu la Spirit'o far'as si'a'n elekt'o'n tuj post la mort'o?

“Ne; mult'a'j, kiel ni jam dir'is, pens'as, ke ili'a'j sufer'o'j est'os etern'a'j: tio est'as pun'o.”

264. Kio gvid'as la Spirit'o'n pri la elekt'o de la prov'o'j, kiu'j'n li dev'as tra'viv'i?

“La Spirit'o elekt'as, laŭ la spec'o de si'a'j kulp'o'j, tiu'j'n prov'o'j'n, kiu'j pov'os est'i por li kulp'el'aĉet'o kaj per kiu'j li pov'os pli rapid'e antaŭ'e'n'ir'i. Iu'j pov'as do trud'i al si viv'o'n plen'a'n de mizer'o kaj neces'bezon'o'j, por prov'i el'port'i ili'n kuraĝ'e; ali'a'j prov'i si'n per la tent'o'j, kiu'j'n vek'as riĉ'ec'o kaj estr'ec'o, mult'e pli danĝer'a'j pro ili'a'j eventual'a'j tro'uz'o kaj mis'uz'o, kiel ankaŭ pro la fi'a'j pasi'o'j, kiu'j'n ili nask'as; ali'a'j, fin'e, vol'as si'n prov'i per la batal'o'j, kiu'j'n ili dev'os el'ten'i ĉe la kontakt'o kun la mal'virt'o.”

265. Se iu'j Spirit'o'j elekt'as, kiel prov'o'n, kontakt'o'n kun la mal'virt'o, ĉu ali'a'j ne far'as tiu'n elekt'o'n pro simpati'o kaj dezir'o viv'i en rond'o konform'a al ili'a'j gust'o'j, aŭ por pov'i si'n material'e for'don'i al materi'a'j inklin'o'j?

“Cert'e kelk'a'j tia'j ekzist'as, sed nur inter tiu'j, kies moral'o ankoraŭ mal'mult'e dis'volv'iĝ'is; la sufer'o ven'os propr'a'mov'e, kaj ili ĝi'n pli long'e el'port'os. Pli aŭ mal'pli fru'e, ili kompren'os, ke la plen'a sat'ig'o de la brut'a'j pasi'o'j hav'as por ili bedaŭr'ind'a'j'n rezultat'o'j'n, kiu'j'n ili sufer'ad'os dum temp'o, kiu ŝajn'os al ili etern'a; kaj Di'o pov'as las'i ili'n en tiu stat'o, ĝis ili kompren'os si'a'j'n erar'o'j'n kaj pet'os ĉi tiu'j'n el'aĉet'i per profit'a'j sufer'o'j.”

266. Ĉu ne ŝajn'as natur'e, ke est'u elekt'at'a'j la mal'plej pen'ig'a'j prov'o'j?

“Laŭ vi'a opini'o, jes; laŭ tiu de la Spirit'o, ne; kiam li est'as liber'a de la materi'o, la iluzi'o ĉes'as, kaj tiam li pens'as ali'e.”

La hom'o, sur la Ter'o, sub la influ'o de la korp'a'j ide'o'j, vid'as nur la pen'ig'a'n flank'o'n de la prov'o'j; tial, ŝajn'us al li tut'e natur'a la elekt'o de tiu'j, kiu'j, laŭ li'a vid'punkt'o, pov'as kun'iĝ'i kun la materi'a'j ĝu'o'j; sed, en la spirit'a viv'o, li kompar'as tiu'j'n pas'em'a'j'n kaj best'a'j'n ĝu'o'j'n kun la sen'ŝanĝ'a feliĉ'o, kiu'n li du'on'vid'as; kaj, ĉe tio, kiom valor'as por li kelk'a'j ne'daŭr'a'j sufer'o'j? La Spirit'o pov'as do elekt'i la plej sever'a'n prov'o'n kaj, sekv'e, la plej mal'facil'a'n ekzist'ad'o'n, esperant'e pli rapid'e ven'i al pli bon'a stat'o, sam'e kiel mal'san'ul'o elekt'as oft'e la plej mal'agrabl'a'n medikament'o'n, por pli rapid'e re'san'iĝ'i. Tiu, kiu vol'as al'lig'i si'a'n nom'o'n al la el'trov'o de ne'kon'at'a land'o, ne elekt'as voj'o'n tapiŝ'it'a'n per flor'o'j; tiu sci'as la danĝer'o'j'n, kiu'j'n li risk'os, sed ankaŭ la glor'o'n, kiu li'n atend'as, se li sukces'os.

La doktrin'o pri la liber'ec'o je elekt'o de ni'a'j ekzist'ad'o'j kaj prov'o'j jam ne ŝajn'as ekster'ordinar'a, se ni konsider'as, ke la Spirit'o'j, kiel sen'materi'a'j, rigard'as la afer'o'j'n en manier'o mal'sam'a ol ni. Ili vid'as la cel'o'n, afer'o'n por ili mult'e pli serioz'a'n, ol la ne'daŭr'a'j ĝu'o'j en ĉi tiu mond'o; post ĉiu ekzist'ad'o, ili vid'as la far'it'a'n paŝ'o'n kaj kompren'as, kiom ankoraŭ rest'as al ili marŝ'i, por ating'i tiu'n cel'o'n; jen, kial ili si'n volont'e sub'met'as al ĉi'a'j sort'o'vic'o'j de la en'korp'a viv'o kaj pet'as mem tiu'j'n, kiu'j pov'as ili'n pli rapid'e ir'ig'i. Ne est'as do mir'ig'e, ke la Spirit'o ne ĉiam prefer'as la plej glat'a'n ekzist'ad'o'n. En si'a ne'perfekt'a stat'o, li ne pov'as ĝu'i tiu'n sen'ĉagren'a'n viv'o'n; li ĝi'n du'on'vid'as, kaj, por ĝi'n rajt'i, li pen'as perfekt'iĝ'i.

Ĉu ni ceter'e ne vid'as ĉiu'tag'e ekzempl'o'j'n de simil'a'j elekt'o'j? Kio'n far'as la hom'o, kiu dum unu part'o de si'a viv'o sen'inter'romp'e, sen'ĉes'e labor'ad'as, por kolekt'i tio'n neces'a'n al si'a bon'stat'o, krom trud'i al si mem task'o'n, por pli bon'a est'ont'ec'o? Kio'n far'as milit'ist'o, plen'um'ant'a danĝer'a'n entrepren'o'n, vojaĝ'ant'o spit'ant'a grav'a'j'n danĝer'o'j'n por la interes'o de la scienc'o aŭ de si'a riĉ'ec'o, krom el'port'i volont'a'j'n prov'o'j'n, el kiu'j, se ili sukces'os, ven'os al ili honor'o kaj profit'o? Al kio la hom'o si'n ne sub'met'as kaj kio'n li ne risk'as pro si'a interes'o aŭ glor'o? Ĉu ĉi'a'j konkurs'o'j ne est'as ankaŭ prov'o'j, al kiu'j la hom'o si'n volont'e sub'met'as, cel'ant'e alt'iĝ'i en la elekt'it'a karier'o? Neni'u hav'ig'as al si alt'a'n soci'a'n pozici'o'n en la scienc'o'j, en la art'o'j aŭ en la industri'o ali'e, ol tra'pas'ant'e la vic'o'n de la mal'super'a'j pozici'o'j, kiu'j est'as ja prov'o'j. La hom'a viv'o est'as do kopi'aĵ'o de la spirit'a viv'o; tie ni re'trov'as, en mal'grand'a'j mezur'o'j, ĉiu'j'n sam'a'j'n okaz'et'o'j'n. Se do en la hom'a viv'o ni oft'e elekt'as la plej krud'a'j'n prov'o'j'n, kun la dezir'o ating'i pli alt'a'n cel'o'n, kial la Spirit'o, kiu pli mal'proksim'e vid'as kaj por kiu la en'korp'a viv'o neni'o ali'a est'as ol rapid'flug'a inter'okaz'aĵ'o, ne elekt'u labor'plen'a'n, lac'ig'a'n ekzist'ad'o'n, se ĝi li'n nepr'e konduk'os al la etern'a feliĉ'o?

Tiu'j, asert'ant'a'j, ke, se al la hom'o est'us don'it'e elekt'i si'a'n ekzist'ad'o'n, ĉiu'j est'us do princ'o'j aŭ milion'ul'o'j, est'as kiel miop'ul'o'j, vid'ant'a'j nur tio'n, kio'n ili tuŝ'as, aŭ kiel frand'em'a'j knab'o'j, kiu'j, demand'it'e pri la profesi'o, kiu'n ili prefer'as, respond'as: pasteĉ'ist'o aŭ konfit'ist'o.

Tiel sam'e, vojaĝ'ant'o, sur la fund'o de val'o mal'klar'ig'it'a de dens'a nebul'eg'o, ne vid'as la long'ec'o'n nek la ekstrem'aĵ'o'j'n de si'a voj'o; al'ven'int'e al la supr'o de l’ mont'o, li mezur'as per rigard'o la laŭ'ir'it'a'n voj'o'n kaj tiu'n, kiu'n li ankoraŭ paŝ'os; li vid'as si'a'n cel'o'n, la mal'facil'aĵ'o'j'n, kiu'j'n li dev'as ankoraŭ venk'i, kaj pov'as pli cert'e plan'i la rimed'o'j'n por tie'n al'ven'i.

La en'karn'iĝ'int'a Spirit'o est'as kompar'ebl'a kun la vojaĝ'ant'o ĉe la mal'supr'o de l’ mont'o; sen la ĝen'a'j ter'a'j lig'il'o'j, li super'rigard'as la ĉirkaŭ'aĵ'o'n, kiel la vojaĝ'ant'o sur la supr'o de la mont'o. Por la vojaĝ'ant'o, la cel'o est'as ripoz'o post lac'ec'o; por la Spirit'o, ĝi est'as la super'eg'a feliĉ'o post prov'o'j kaj aflikt'o'j.

Ĉiu'j Spirit'o'j dir'as, ke, en si'a vag'ad'o, ili esplor'as, stud'as, observ'as, por post'e far'i si'a'n elekt'o'n. Ĉu ni ne hav'as ankaŭ ekzempl'o'n pri ĉi tiu fakt'o dum la en'korp'a viv'o? Ĉu ni ne serĉ'as, oft'e dum jar'o'j, la karier'o'n, kiu'n ni post'e liber'e al'pren'as, ĉar ni ĝi'n konsider'is la plej taŭg'a por ni'a ir'ad'o?

Se unu ne prosper'as al ni, ni prov'as ali'a'n. Ĉiu karier'o, kiu'n ni al'pren'as, est'as faz'o, period'o de la viv'o. Ĉu ni ne uz'as ĉiu'n tag'o'n por projekt'i, kio'n ni far'os la tag'o'n sekv'ant'a'n?

Nu, kio est'as por la Spirit'o la en'korp'a'j ekzist'ad'o'j, krom faz'o'j, period'o'j, tag'o'j de li'a spirit'a viv'o, kiu est'as, kiel ni sci'as, li'a normal'a viv'o, ĉar la en'korp'a viv'o est'as nur provizor'a kaj pas'em'a?

267. Ĉu la Spirit'o pov'us far'i si'a'n elekt'o'n dum si'a en'korp'a viv'o?

“Li'a dezir'o pov'as influ'i li'a'n elekt'o'n; tio de'pend'as de li'a intenc'o; sed, kiel liber'a Spirit'o, li ia'foj'e vid'as la afer'o'j'n en tre mal'sam'a manier'o. Nur la Spirit'o far'as tiu'n elekt'o'n; sed, mi ripet'as, li pov'as far'i ĝi'n dum si'a materi'a viv'o, ĉar la Spirit'o ĉiam hav'as moment'o'j'n, kiam li est'as for de la influ'o de l’ materi'o, kie li loĝ'as.”

— Mult'a'j hom'o'j dezir'as alt'a'j'n pozici'o'j'n kaj riĉ'ec'o'n, sed cert'e ne kiel pun'o'n nek kiel prov'o'n, ĉu ne?

“Sen'dub'e; la materi'o tio'n dezir'as por si'a ĝu'ad'o, kaj la Spirit'o tio'n vol'as, por spert'i ties altern'aĵ'o'j'n.”

268. Ĉu la Spirit'o dev'as konstant'e tra'pas'i plur'a'j'n prov'o'j'n, ĝis la perfekt'a pur'ec'o?

“Jes; sed tiu'j prov'o'j ne est'as tia'j, kia'j vi ili'n kompren'as; vi nom'as prov'o'j la materi'a'j'n sufer'o'j'n; nu, ating'int'e cert'a'n stadi'o'n, kvankam li ankoraŭ ne est'as perfekt'a, la Spirit'o jam ne est'as dev'ig'it'a spert'i tia'j'n prov'o'j'n, sed li dev'as ankoraŭ plen'um'i dev'o'j'n, kiu'j help'as li'n perfekt'iĝ'i kaj kiu'j est'as por li neniel pen'ig'a'j; almenaŭ kun'help'i por la perfekt'iĝ'o de ali'a'j.”

269. Ĉu la Spirit'o pov'as erar'i pri la efik'ec'o de la prov'o, kiu'n li elekt'is?

“Li pov'as elekt'i prov'o'n super'a'n ol li'a'j fort'o'j, kaj li do fal'as; li pov'as ankaŭ elekt'i iu'n neniom frukt'o'don'a'n al li, ekzempl'e, se li elekt'as nenio'far'a'n, sen'util'a'n viv'o'n; sed, tiam, tuj kiam li re'ven'as al la spirit'a mond'o, li konstat'as, ke li nenio'n gajn'is, kaj pet'as, ke est'u al li permes'it'e kompens'i la for'perd'it'a'n temp'o'n.” 270. De kio de'pend'as la natur'a'j inklin'o'j de kelk'a'j person'o'j al iu karier'o kaj ili'a vol'o praktik'i iu'n profesi'o'n prefer'e ol ali'a'n?

“Ŝajn'as al mi, ke vi mem kapabl'as respond'i tiu'n demand'o'n. Ĉu tio ne est'as sekv'o de ĉio, kio'n ni jam dir'is rilat'e la elekt'o'n de la prov'o'j kaj la progres'o'n efektiv'ig'it'a'n en antaŭ'a ekzist'ad'o?”

271. Se la Spirit'o stud'as dum si'a vag'ad'o la divers'a'j'n kondiĉ'o'j'n, en kiu'j li pov'os progres'i, kiel li pens'as, ke li pov'as tio'n far'i, nask'iĝ'ant'e ekzempl'e ĉe iu kanibal'a popol'o?

“Ne la Super'a'j Spirit'o'j nask'iĝ'as ĉe kanibal'o'j, sed Spirit'o'j sam'kategori'a'j kiel kanibal'o'j aŭ mal'super'a'j ol ĉi tiu'j.”

Ne sci'as, ke ni'a'j kanibal'o'j ne trov'iĝ'as sur la plej mal'alt'a ŝtup'o de la hierarki'o, kaj ke ekzist'as mond'o'j, kie brut'ec'o kaj kruel'ec'o est'as ankoraŭ pli grand'a'j. La Spirit'o'j de tiu'j mond'o'j est'as do ankoraŭ mal'super'a'j ol tiu'j plej mal'alt'e star'ant'a'j en ni'a mond'o; tial, ven'i viv'i ĉe ni'a'j sovaĝ'ul'o'j est'as por tiu'j jam progres'o, sam'e kiel progres'o est'us por ni'a'j kanibal'o'j praktik'i ĉe ni profesi'o'n, kiu ili'n dev'ig'us flu'ig'i sang'o'n. Ke la Spirit'o'j de tiu'j mond'o'j ne cel'as pli alt'e'n, est'as klar'ig'ebl'e per tio, ke ili'a mal'super'ec'o ne ebl'ig'as al ili kompren'i pli grand'a'n progres'o'n. La Spirit'o pov'as nur iom post iom paŝ'i; li ne pov'as trans'ir'i per unu ek'salt'o la distanc'o'n inter barbar'ec'o kaj civilizaci'o; kaj per tio evident'iĝ'as la neces'o de re'en'karn'iĝ'ad'o, ja konform'a al la just'ec'o de Di'o. Ali'e, kia est'us la sort'o de tiu'j milion'o'j da hom'o'j, ĉiu'tag'e mort'ant'a'j sur la last'a vic'o de mal'alt'ec'o, se ne est'us al ili don'at'a'j la rimed'o'j, por ke ili ating'u pli alt'a'n nivel'o'n?

Kial Di'o rifuz'us al ili la favor'o'j'n, konsent'at'a'j'n al la ceter'a'j hom'o'j?

272. Ĉu Spirit'o'j, ven'int'a'j el iu mond'o mal'super'a ol la Ter'o aŭ el tre mal'mult'e evolu'int'a popol'o, kia'j la kanibal'o'j, pov'us nask'iĝ'i ĉe ni'a'j civiliz'it'a'j popol'o'j?

“Jes, kelk'a'j de'voj'iĝ'as, ĉar ili vol'as si'n lev'i tro alt'e'n; sed, tiam, ili sent'as si'n fremd'a'j ĉe vi, ĉar ili hav'as mor'o'j'n kaj instinkt'o'j'n, ne'akord'ant'a'j'n kun la vi'a'j.”

Tia'j individu'o'j prezent'as al ni la bedaŭr'ind'a'n spektakl'o'n de sovaĝ'ec'o ĉe la civilizaci'o; re'ven'i en la rond'o'n de l’ kanibal'o'j ne est'us por ili de'fal'o: ili far'us nenio'n ali'a'n, ol re'pren'i si'a'n lok'o'n, kaj ebl'e ili profit'us el tiu re'ven'o.

273. Ĉu la Spirit'o de iu hom'o, aparten'ant'a al civiliz'it'a ras'o, pov'us, por kulp'el'pag'o, re'en'karn'iĝ'i inter sovaĝ'ul'o'j?

“Jes, sed tio de'pend'as de la spec'o de pun'o; mastr'o, kiu est'is ne'human'a kontraŭ si'a'j sklav'o'j, pov'os, si'a'vic'e, far'iĝ'i sklav'o kaj sufer'i brut'aĵ'o'j'n tia'j'n, kia'j'n li iam sufer'ig'is. Tiu, kiu estr'is dum iu epok'o, pov'os, dum nov'a ekzist'ad'o, obe'i tiu'j'n sam'a'j'n hom'o'j'n, kiu'j humil'e klin'iĝ'is al li'a vol'o. Tio est'as pun'o, kiu'n Di'o pov'as dikt'i, se la hom'o mis'uz'is si'a'n potenc'o'n. Iu bon'a Spirit'o pov'as ankaŭ elekt'i ekzist'ad'o'n mult'influ'a'n ĉe tia'j popol'o'j, por instig'i ili'a'n progres'o'n; en ĉi tiu okaz'o, tio est'as misi'o.”

Trans'tomb'a'j inter'rilat'o'j

274. Ĉu la ord'o'j de la Spirit'o'j star'ig'as inter ĉi tiu'j ia'n hierarki'o'n, tio est'as, sub'ec'o'n kaj aŭtoritat'o'n?

“Jes, tre grand'a'n; la Spirit'o'j hav'as, unu'j super la ali'a'j, aŭtoritat'o'n konform'a'n al ili'a super'ec'o kaj kiu'n ili ekzerc'as per ne'kontraŭ'star'ebl'a moral'a potenc'o.”

— Ĉu la mal'super'a'j Spirit'o'j pov'as si'n mal'sub'met'i al la aŭtoritat'o de si'a'j super'ul'o'j?

“Mi dir'is: ne'kontraŭ'star'ebl'a.”

275. Ĉu la pov'o kaj la estim'o, kiu'j'n iu hom'o ĝu'is sur la Ter'o, hav'ig'as al li ia'n super'ec'o'n en la spirit'a mond'o?

“Ne; ĉar en la spirit'a mond'o la mal'grand'a'j est'os pli'alt'ig'it'a'j kaj la grand'a'j est'os humil'ig'it'a'j. Leg'u la Psalm'ar'o'n.”LA SPIRIT'A VIV'O 181 — Kiel ni kompren'u tiu'n pli'alt'ig'o'n kaj tiu'n humil'ig'o'n?

“Ĉu vi ne sci'as, ke la Spirit'o'j aparten'as al divers'a'j ord'o'j, laŭ si'a'j merit'o'j? Nu! La plej grand'a sur la Ter'o pov'as est'i unu el tiu'j, aparten'ant'a'j al la last'a klas'o en la spirit'a mond'o, dum li'a serv'ist'o mem pov'as est'i unu'a'klas'a. Ĉu vi kompren'as? Ĉu Jesu'o ne dir'is: “Kiu si'n pli'alt'ig'os, tiu est'os humil'ig'it'a; kaj kiu si'n humil'ig'os, tiu est'os pli'alt'ig'it'a”?” (12) 276. Ĉu tiu, kiu est'is potenc'a sur la Ter'o kaj kiu trov'iĝ'as en mal'alt'a pozici'o ĉe la Spirit'o'j, sent'as si'n pro tio humil'ig'it'a?

“Kelk'a'foj'e tre humil'ig'it'a, precip'e tiam, kiam li est'is fier'a kaj envi'em'a.”

277. Ĉu soldat'o, kiu, post batal'o, renkont'as si'a'n general'o'n en la spirit'a mond'o, ankoraŭ re'kon'as li'n kiel si'a'n super'ul'o'n?

“La titol'o neniom valor'as: la real'a super'ec'o est'as la sol'a grav'a.”

278. Ĉu la Spirit'o'j de la divers'a'j ord'o'j konfuz'iĝ'as unu'j kun la ali'a'j?

“Jes kaj ne: tio est'as, ili vid'as si'n reciprok'e, sed ili disting'as unu'j'n de ali'a'j. Ili al'proksim'iĝ'as aŭ mal'proksim'iĝ'as, laŭ la analog'ec'o aŭ antipati'o de la reciprok'a'j sent'o'j, sam'e kiel okaz'as ĉe vi. Tio est'as tut'a mond'o, kaj de ĝi la vi'a est'as nur pal'a bild'o. La sam'ord'a'j Spirit'o'j kolekt'iĝ'as pro ia al'tir'fort'o, kaj form'as grup'o'j'n aŭ famili'o'j'n el Spirit'o'j, kun'e'ten'at'a'j de simpati'o kaj komun'a'j cel'o'j: la bon'a'j, de la dezir'o far'i bon'o'n; la mal'bon'a'j, de la dezir'o far'i mal'bon'o'n, de la hont'o pro si'a'j kulp'o'j aŭ de la bezon'o trov'iĝ'i ĉe est'ul'o'j simil'a'j al ili.”

Tia est'as grand'a urb'o, kie la hom'o'j de ĉiu'j klas'o'j kaj pozici'o'j si'n reciprok'e vid'as kaj renkont'as, si'n

(12) Mate'o, ĉap. 23, par. 12 – La Trad .

ne inter'miks'ant'e; kie la soci'a'j rond'o'j ek'est'as el la gust'o'j; kie virt'o kaj mal'virt'o si'n inter'tuŝ'as, sed sen ia parol'o.

analog'ec'o de 279. Ĉu ĉiu'j Spirit'o'j pov'as ven'i unu'j al ali'a'j?

“La bon'a'j ir'as ĉi'e'n, kaj tio est'as neces'a, por ke ili pov'u hav'i influ'o'n super la mal'bon'a'j; sed la region'o'j, loĝ'at'a'j de la bon'a'j Spirit'o'j, est'as ferm'it'a'j por la ne'perfekt'a'j, por ke ĉi tiu'j ne al'port'u tie'n la konfuz'o'n, kiu'n kaŭz'us la mal'nobl'a'j pasi'o'j.”

280. Kia'j est'as la rilat'o'j inter la bon'a'j kaj la mal'bon'a'j Spirit'o'j?

“La bon'a'j klopod'as por kontraŭ'batal'i la fi'a'j'n inklin'o'j'n de la mal'bon'a'j, cel'ant'e kun'help'i por ties pli'alt'ig'o; tio est'as misi'o.”

281. Kial la mal'super'a'j Spirit'o'j plezur'as tir'ant'e ni'n en mal'bon'o'n?

“Pro envi'o, ke ili ne ind'is lok'o'n ĉe la bon'a'j. Est'as ili'a dezir'o kiel ebl'e mal'help'i la ankoraŭ ne'spert'a'j'n Spirit'o'j'n, ating'i la plej alt'a'n bon'o'n; ili vol'as, ke ali'a'j sufer'u tio'n, kio'n ili sufer'as. Ĉu io sam'e ne okaz'as ĉe vi?”

282. Kiel la Spirit'o'j si'n reciprok'e komunik'as?

“Ili vid'as kaj kompren'as si'n reciprok'e; parol'o est'as material'a: ĝi est'as bild'o de la Spirit'o. La univers'a fluid'aĵ'o est'ig'as inter ili konstant'a'n komunik'o'n; ĝi est'as la trans'ig'il'o de la pens'o, tia, kia la aer'o rilat'e la son'o'n; ia spec'o de univers'a telegraf'o, inter'lig'ant'a ĉiu'j'n mond'o'j'n kaj ebl'ig'ant'a al la Spirit'o'j si'n reciprok'e korespond'i el unu al ali'a mond'o.”

283. Ĉu la Spirit'o'j pov'as reciprok'e kaŝ'i si'a'j'n pens'o'j'n? Ĉu ili pov'as evit'i unu'j la ali'a'j'n?

“Ne; por ili ĉio est'as nud'a, precip'e tiam, kiam ili est'as perfekt'a'j. Ili pov'as si'n reciprok'e mal'proksim'ig'i, sed ili ĉiam vid'as unu'j la ali'a'j'n. Tamen tio ne est'as absolut'a regul'o, ĉar iu'j Spirit'o'j pov'as ja far'iĝ'i ne'vid'ebl'a'j por ali'a'j, se ili opini'as tio'n util'a.”LA SPIRIT'A VIV'O 183 284. Kiel la Spirit'o'j, jam ne hav'ant'e korp'o'n, pov'as cert'ig'i si'a'n ident'ec'o'n kaj disting'iĝ'i de la ceter'a'j spirit'a'j est'ul'o'j, ili'n ĉirkaŭ'ant'a'j?

“Ili cert'ig'as si'a'n ident'ec'o'n per la perispirit'o, kiu far'as ili'n est'ul'o'j diferenc'a'j unu'j de ali'a'j, kiel la korp'o'j disting'ig'as la hom'o'j'n.”

285. Ĉu la Spirit'o si'n reciprok'e re'kon'as pro tio, ke ili kun'viv'is sur la Ter'o? Ĉu fil'o re'kon'as si'a'n patr'o'n, ĉu amik'o si'a'n amik'o'n?

“Jes, kaj tiel en si'n'sekv'a'j generaci'o'j.”

— Kiel la hom'o'j, si'n reciprok'e kon'int'a'j sur la Ter'o, re'kon'as unu'j la ali'a'j'n en la spirit'a mond'o?

“Ni vid'as ni'a'n pas'int'a'n viv'o'n, kaj en ĝi ni leg'as kvazaŭ en libr'o; vid'ant'e la pas'int'ec'o'n de ni'a'j amik'o'j kaj mal'amik'o'j, ni vid'as ili'a'n trans'ir'o'n de viv'o al mort'o.”

286. Kiam la anim'o for'las'as si'a'n mort'em'a'n rest'aĵ'o'n, ĉu ĝi vid'as tuj si'a'j'n parenc'o'j'n kaj amik'o'j'n, kiu'j ir'is pli fru'e ol ĝi en la spirit'a'n mond'o'n?

“Ne ĉiam tuj; ĉar, kiel ni jam dir'is, ĝi bezon'as iom da temp'o por cert'iĝ'i pri si'a stat'o kaj por for'sku'i la materi'a'n vual'o'n.”

287. Kiel la anim'o est'as akcept'at'a ĉe si'a re'ven'o al la mond'o de la Spirit'o'j?

“La anim'o de just'ul'o, kiel am'at'a frat'o, de long'e atend'at'a; tiu de mal'bon'ul'o, kiel mal'ŝat'at'a individu'o.”

288. Kia'n sent'o'n ek'hav'as la mal'pur'a'j Spirit'o'j, vid'ant'e al'ven'i ali'a'n mal'bon'a'n Spirit'o'n?

“Ili ĝoj'as, ke ili vid'as simil'ul'o'n, kiu, kiel ili, ne ĝu'as la sen'fin'a'n feliĉ'o'n, tiel sam'e, kiel ĉe vi fripon'o est'as akcept'at'a de si'a'j egal'ul'o'j.”

289. Ĉu ni'a'j parenc'o'j kaj amik'o'j ven'as kelk'a'foj'e renkont'e al ni, kiam ni las'as la Ter'o'n?

“Jes, ili ir'as renkont'e al la anim'o, de ili am'at'a; ili ĝi'n salut'as, kvazaŭ ĝi re'ven'us el vojaĝ'o, se ĝi si'n sav'is de la danĝer'o'j de si'a voj'o, kaj help'as ĝi'n mal'implik'iĝ'i de la korp'a'j lig'il'o'j. Est'as komplez'o al la bon'a'j Spirit'o'j, tio, ke Spirit'o'j, kiu'j ili'n estim'is, ven'as ili'n akcept'i; la ne'pur'a, kontraŭ'e, rest'as en sol'ec'o aŭ est'as ĉirkaŭ'it'a nur de ali'a'j sam'grad'a'j: tio est'as pun'o.”

290 Ĉu parenc'o'j kaj amik'o'j rest'as ĉiam kun'e post si'a mort'o?

“Tio de'pend'as de ili'a rang'o kaj de la voj'o, kiu'n ili sekv'as por si'a progres'o. Se unu el ili trov'iĝ'as pli antaŭ'e kaj ir'as pli rapid'e ol la ali'a, ili ne pov'os do rest'ad'i kun'e; ili pov'os kelk'a'foj'e si'n reciprok'e vid'i, sed ili est'os por ĉiam kun'e nur tiam, kiam ili pov'os ir'i flank'o ĉe flank'o, aŭ kiam ili est'os ating'int'a'j egal'a'n stadi'o'n. Ceter'e, la ne'ebl'o vid'i parenc'o'j'n kaj amik'o'j'n est'as ia'foj'e pun'o.”

Simpati'a'j kaj antipati'a'j rilat'o'j inter la Spirit'o'j. “Etern'a'j du'on'o'j”

291. Ĉu, krom la ĝeneral'a simpati'o pro simil'ec'o, la Spirit'o'j port'as reciprok'e ali'a'j'n apart'a'j'n inklin'o'j'n?

“Jes, kiel ĉe la hom'o'j; sed la inklin'o, inter'lig'ant'a la Spirit'o'j'n, est'as pli fort'a, kiam la korp'o for'est'as, ĉar tiam la Spirit'o'j jam ne trov'iĝ'as sub la potenc'o de la pasi'o'j.”

292. Ĉu la Spirit'o'j port'as reciprok'a'n mal'am'o'n?

“Mal'am'o est'as nur inter ne'pur'a'j Spirit'o'j, kaj ĝust'e tiu'j blov'as inter la hom'o'j'n mal'amik'ec'o'n kaj dis'iĝ'o'j'n.”

293. Ĉu du hom'o'j, iam'a'j mal'amik'o'j sur la Ter'o, konserv'as re'sent'o'j'n en la spirit'a mond'o?

“Ne; ili kompren'as, ke ili'a reciprok'a mal'am'o est'is stult'a, kaj infan'ec'a ties motiv'o. Nur la ne'perfekt'a'j Spirit'o'j konserv'as ia'n re'sent'o'n, dum ili si'n ne pur'ig'as.

Se ili'n dis'ig'is nur material'a interes'o, eĉ se ili est'as mal'mult'e liber'ig'it'a'j el la materi'o, ili ne ek'pens'os plu pri tio. Se ne ekzist'as la antipati'o inter ili kaj se est'os mal'aper'int'a la motiv'o de l’ mal'pac'o, ili pov'as plezur'e re'star'ig'i si'a'j'n inter'rilat'o'j'n.”

Tiel sam'e du lern'ant'o'j, ating'int'e la aĝ'o'n de prudent'o, re'kon'as la bagatel'ec'o'n de la demand'o'j, pro kiu'j ili mal'pac'is dum si'a infan'ec'o kaj ne plu nutr'as reciprok'a'n mal'bon'a'n sent'o'n. 294. Ĉu la memor'o pri la mal'bon'a'j ag'o'j, kiu'j'n du hom'o'j far'is unu kontraŭ la du'a, est'as mal'help'o al ili'a reciprok'a simpati'o?

“Jes; ĝi ig'as ili'n si'n de'turn'i unu de la du'a.”

295. Kia'n sent'o'n hav'as, post la mort'o, tiu'j, al kiu'j ni mal'util'is sur la Ter'o?

“Kiam bon'a'j, ili pardon'as, laŭ vi'a pent'o. Kiam mal'bon'a'j, ili pov'as konserv'i re'sent'o'n kaj, ia'foj'e, persekut'i vi'n eĉ dum ali'a ekzist'ad'o. Di'o pov'as permes'i tio'n, kiel pun'o'n.”

296. Ĉu la individu'a kor'inklin'o de la Spirit'o'j est'as ali'iĝ'em'a?

“Ne, ĉar pri tio ili ne pov'as erar'i; ili jam ne hav'as la mask'o'n, post kiu hipokrit'ec'o si'n kaŝ'as, kaj tial la kor'inklin'o de la pur'a'j Spirit'o'j est'as ne'vari'em'a. La am'o, ili'n kun'ig'ant'a, est'as por ili font'o de super'eg'a feliĉ'o.”

297. Ĉu la kor'inklin'o, kiu'n du hom'o'j dediĉ'is unu al la ali'a sur la Ter'o, ĉiam daŭr'as plu en la mond'o de la Spirit'o'j?

“Sen'dub'e, kiam fond'it'a sur ver'a simpati'o; sed, se la fizik'a'j kaŭz'o'j hav'as en tiu inklin'o pli grand'a'n part'o'n ol la simpati'o, tiam tiu inklin'o mal'aper'as kun si'a kaŭz'o.

La al'lig'it'ec'o inter Spirit'o'j est'as pli solid'a kaj daŭr'a ol sur la Ter'o, ĉar ĝi ne trov'iĝ'as sub la kapric'o de materi'a'j interes'o'j kaj de mem'am'o.”

298. Ĉu la anim'o'j, dev'ant'a'j kun'iĝ'i unu kun la du'a, est'as, ek'de si'a origin'o, antaŭ'destin'it'a'j por kun'iĝ'o?

Ĉu ĉiu el ni hav'as, ie en la univers'o, si'a'n du'on'o'n, kun kiu ĉiu est'as iam fatal'e kun'iĝ'ont'a?

“Ne; neni'a apart'a kaj fatal'a kun'iĝ'o est'as inter du anim'o'j. Kun'iĝ'o ekzist'as inter ĉiu'j Spirit'o'j, sed mal'sam'grad'a, laŭ la respektiv'a'j rang'o'j, tio est'as, laŭ ili'a'j grad'o'j da perfekt'iĝ'o; ju pli perfekt'a'j, des pli fort'e kun'ig'it'a'j.

El mal'konkord'o nask'iĝ'as ĉi'a'j dolor'o'j de la hom'ar'o, kaj el konkord'o rezult'as plen'a feliĉ'o.”

299. Laŭ kiu senc'o dev'as est'i konsider'at'a la vort'o du'on'o, kiu'n iu'j Spirit'o'j uz'as, por nom'i la si'n reciprok'e simpati'ant'a'j'n Spirit'o'j'n?

“Tiu esprim'o est'as ne'ĝust'a; se unu Spirit'o est'us la du'on'o de ali'a, tiam, kiam ili ne est'us kun'e, ĉiu el ili est'us ne'komplet'a.”

300. Ĉu du Spirit'o'j perfekt'e simpati'ant'a'j unu la du'a'n, kiam kun'iĝ'int'a'j, rest'os tiel por etern'e, aŭ ĉu ili pov'os dis'iĝ'i, por kun'iĝ'i kun ali'a'j Spirit'o'j?

“Ĉiu'j Spirit'o'j est'as kun'ig'it'a'j unu'j kun la ali'a'j; mi parol'as pri tiu'j, kiu'j jam ating'is la perfekt'ec'o'n. En la mal'super'a'j sfer'o'j, kiam iu Spirit'o pli'alt'iĝ'as, li ne plu sent'as simpati'o'n por tiu'j, kiu'j'n li for'las'is.”

301. Ĉu du, si'n reciprok'e simpati'ant'a'j Spirit'o'j est'as la al'plen'ig'aĵ'o unu de la du'a, aŭ ĉu tiu simpati'o est'as nur'a rezultat'o de perfekt'a ident'ec'o?

“La simpati'o, al'tir'ant'a iu'n Spirit'o'n al ali'a, rezult'as de perfekt'a akord'ec'o de inklin'o'j kaj instinkt'o'j; se unu dev'us komplet'ig'i la du'a'n, li do perd'us si'a'n individu'ec'o'n.”

302. Ĉu la ident'ec'o, neces'a al perfekt'a simpati'o, konsist'as nur en simil'ec'o de pens'o'j kaj sent'o'j, aŭ ankaŭ en egal'ec'o de la akir'it'a'j kon'o'j?

“En egal'ec'o de nivel'o'j en la hierarki'o.”

303. Ĉu la Spirit'o'j, hodiaŭ si'n ne reciprok'e simpati'ant'a'j, pov'os iam simpati'i unu la du'a'n?

“Jes; ĉiu'j si'n reciprok'e simpati'os. Spirit'o, hodiaŭ trov'iĝ'ant'a en mal'super'a sfer'o, ven'os, per si'a perfekt'iĝ'o, en la sfer'o'n, kie loĝ'as ali'a'n. Ili'a renkont'iĝ'o okaz'os pli fru'e, se la pli evolu'int'a Spirit'o, ne'volont'e el'port'ant'e si'a'j'n prov'o'j'n, rest'os en la sam'a stat'o.”

— Ĉu du si'n reciprok'e simpati'ant'a'j Spirit'o'j pov'as ne plu simpati'i unu la du'a'n?

“Cert'e, se unu el ili est'as mal'diligent'a.”LA SPIRIT'A VIV'O 187 La teori'o pri la “etern'a'j du'on'o'j” est'as figur'o pri la kun'iĝ'o de du si'n reciprok'e simpati'ant'a'j Spirit'o'j; tio est'as esprim'o, uz'at'a eĉ en la vulgar'a parol'o, kaj tial ni ĝi'n ne pren'u laŭ'liter'e; cert'e, la Spirit'o'j, ĝi'n uz'ant'a'j, ne aparten'as al alt'a ord'o; la sfer'o de ties ide'o'j est'as, tut'e cert'e, mal'vast'a, kaj ili esprim'as si'a'n pens'o'n per vort'o'j, kiu'j'n ili uz'ad'is dum si'a en'korp'a viv'o. Dev'as do est'i flank'e'n met'it'a la ide'o, ke du Spirit'o'j est'as kre'it'a'j unu por la du'a kaj ke ili iam nepr'e kun'iĝ'os por la tut'a etern'a temp'o, post pli aŭ mal'pli daŭr'a dis'ec'o.

Memor'o pri la en'korp'a ekzist'ad'o

304. Ĉu la Spirit'o memor'as si'a'n en'korp'a'n ekzist'ad'o'n?

“Jes, tio est'as, viv'int'e plur'a'j'n foj'o'j'n kiel hom'o, li memor'as, kio li est'is, kaj mi asert'as al vi, ke li ia'foj'e rid'as kaj bedaŭr'as si'n mem.”

Tut'e sam'e, kiel matur'a hom'o rid'as si'a'j'n jun'ul'a'j'n frenez'aĵ'o'j'n aŭ si'a'j'n infan'jar'a'j'n sen'valor'aĵ'o'j'n.

305. Ĉu la memor'o pri la en'korp'a ekzist'ad'o si'n prezent'as al la Spirit'o komplet'e kaj subit'e post la mort'o?

“Ne; ĝi ven'as iom post iom, kiel io si'n el'ŝov'ant'a el nebul'eg'o, kaj proporci'e kiel li streĉ'as si'a'n atent'o'n al ĝi.”

306. Ĉu la Spirit'o memor'as detal'e ĉiu'j'n okaz'o'j'n de si'a viv'o; ĉu li ĝi'n tut'a'n ĉirkaŭ'pren'as per retrospektiv'a rigard'o?

“Li memor'as la afer'o'j'n laŭ la sekv'o'j, kiu'j'n ili al'port'is al li'a spirit'o'stat'o; sed vi kompren'as, ke al kelk'a'j fakt'o'j li don'as neniom da valor'o, kaj tiu'j'n memor'i li tut'e ne ek'pens'as.”

— Sed, ĉu li pov'us ili'n memor'i, se li vol'us?

“Li pov'as, sen ia mank'o, memor'i ĉi'a'j'n detal'o'j'n kaj mal'grav'aĵ'o'j'n, tiel de la okaz'o'j kiel de la pens'o'j; sed, kiam tio est'as neniel util'a, li tio'n ne far'as.”

— Ĉu li vid'as la cel'o'n de la sur'ter'a viv'ad'o rilat'e la est'ont'a'n viv'o'n?

“Cert'e li tiu'n cel'o'n vid'as kaj kompren'as pli bon'e, ol tiam, kiam li trov'iĝ'is en karn'o; li kompren'as la neces'o'n de l’pur'iĝ'o por la ating'o de la supr'o; kaj li sci'as, ke en ĉiu ekzist'ad'o li sen'iĝ'as je kelk'a'j mal'pur'aĵ'o'j.”

307. Kiel la pas'int'a viv'o de iu Spirit'o est'as stamp'it'a sur li'a memor'o? Ĉu tio far'iĝ'as per pen'ad'o de li'a imag'pov'o aŭ kiel bild'o antaŭ li'a'j okul'o'j?

“Ambaŭ afer'o'j okaz'as; ĉiu'j fakt'o'j, kies memor'o interes'as li'n, kvazaŭ ĉe'est'as; la ceter'a'j trov'iĝ'as en pli aŭ mal'pli dens'a nebul'o ĉe li'a pens'o, aŭ est'as tut'e forges'it'a'j. Ju pli liber'ig'it'a el la materi'o, des mal'pli grav'a'j la Spirit'o konsider'as la material'a'j'n afer'o'j'n. Vi oft'e el'vok'as vag'ant'a'n Spirit'o'n, kiu ĵus for'las'is la Ter'o'n kaj kiu tamen ne memor'as la nom'o'j'n de la hom'o'j, kiu'j'n li am'is, nek mult'a'j'n ali'a'j'n apart'a'j'n afer'o'j'n, kiu'j ŝajn'as al vi grav'a'j: tiel okaz'as pro tio, ke ili hav'as por li mal'mult'a'n valor'o'n kaj, tial, ili fal'as en forges'o'n. Tio, kio'n li bon'e memor'as, est'as la ĉef'a'j fakt'o'j, kontribu'int'a'j por li'a pli'alt'iĝ'o.”

308. Ĉu la Spirit'o memor'as ĉiu'j'n ekzist'ad'o'j'n, kiu'j antaŭ'ir'is tiu'n ĵus fin'it'a'n?

“Li'a tut'a pas'int'ec'o stern'iĝ'as antaŭ li, kiel antaŭ vojaĝ'ant'o li'a'j marŝ'a'j distanc'o'j; sed, kiel ni dir'is, la Spirit'o ne tut'e memor'as ĉiu'j'n si'a'j'n ag'o'j'n; li ili'n memor'as laŭ ties influ'o sur li'a nun'a stat'o. Koncern'e li'a'j'n unu'a'j'n ekzist'ad'o'j'n, – kiu'j pov'as est'i konsider'at'a'j la infan'aĝ'o de la Spirit'o – tiu'j perd'iĝ'as en la spac'o, mal'aper'as en la forges'o'nokt'o.”

309. Kia la Spirit'o opini'as la korp'o'n, kiu'n li ĵus for'las'is?

“Sen'valor'a vest'o, kiu li'n ĝen'is, kaj li ĝoj'as vid'ant'e si'n sen tia ŝarĝ'o.”

— Kia'n sent'o'n li hav'as, vid'ant'e si'a'n korp'o'n putr'ant'a?

“Tio preskaŭ ĉiam est'as al li indiferent'a: ĝi est'as io, tut'e ne'grav'a al li.”LA SPIRIT'A VIV'O 189 310. Ĉu, post kelk'a temp'o, la Spirit'o re'kon'as la ost'o'j'n aŭ iu'n ali'a'n objekt'o'n, iam aparten'int'a'n al li?

“Kelk'a'foj'e; tio de'pend'as de la pli aŭ mal'pli alt'a vid'punkt'o, el kiu li observ'as la sur'ter'a'j'n afer'o'j'n.”

311. Ĉu la respekt'o, kiu'n ni hav'as por la materi'a'j aĵ'o'j aparten'int'a'j al la Spirit'o, al'tir'as li'a'n atent'o'n al tiu'j objekt'o'j kaj li'n plezur'ig'as?

“Ĉiam plaĉ'as al la Spirit'o, ke oni memor'as li'n; li'a'j iam'a'j objekt'o'j, kiu'j'n vi konserv'as, re'ven'ig'as li'n al vi'a memor'o; tamen ne tiu'j objekt'o'j, sed la pens'o, al'tir'as li'n al vi.”

312. Ĉu la Spirit'o'j konserv'as memor'o'n pri si'a'j sufer'o'j en si'a last'a ekzist'ad'o?

“Oft'e, kaj tiu memor'o ig'as ili'n pli bon'e taks'i la valor'o'n de l’feliĉ'o, kiu'n ili pov'as ĝu'i kiel Spirit'o'j.”

313. Ĉu hom'o, kiu est'is feliĉ'a sur la Ter'o, bedaŭr'as, for'ir'ant'e de tie, ke li perd'is la plezur'o'j'n, kiu'j'n li ĝu'ad'is?

“Nur la mal'super'a'j Spirit'o'j bedaŭr'as la perd'o'n de plezur'o'j, kiu'j respond'as al la ne'pur'ec'o de ili'a natur'o kaj kiu'j'n ili nun pag'as per sufer'o'j. Por la Super'a'j Spirit'o'j, la etern'a feliĉ'o est'as mil'obl'e prefer'ind'a, ol la moment'a'j plezur'o'j sur la Ter'o.”

Tiel ankaŭ, infan'a'j'n jar'o'j'n.

matur'a hom'o mal'ŝat'as tio'n, kio ĉarm'is li'a'j'n 314. Ĉu hom'o, kiu komenc'is grand'a'j'n labor'o'j'n por util'a cel'o kaj ili'n vid'as inter'romp'it'a'j de la mort'o, bedaŭr'as, en la trans'tomb'a mond'o, ke li las'is ili'n ne'komplet'a'j?

“Ne, car li vid'as, ke ali'a'j est'as destin'it'a'j por fin'i tiu'j'n labor'o'j'n. Anstataŭ bedaŭr'i, li klopod'as por admon'i ali'a'j'n nobl'a'sent'a'j'n Spirit'o'j'n ili'n plu'ig'i. Li'a cel'o, sur la Ter'o, est'is la bon'o de la hom'ar'o: nu, tiu cel'o plu'as en la spirit'a mond'o.”

315. Ĉu tiu, kiu post'las'is art'a'j'n aŭ literatur'a'j'n verk'o'j'n, konserv'as al tiu'j la sam'a'n am'o'n, kia'n li hav'as al ili dum si'a viv'o?

“Li rigard'as tiu'n el ali'a vid'punkt'o kaj laŭ si'a rang'o; ia'foj'e li mal'aprob'as tio'n, kio'n li plej admir'is.”

316. Ĉu la Spirit'o ankoraŭ interes'iĝ'as pri la labor'o'j, far'at'a'j sur la Ter'o por la progres'ad'o de la art'o'j kaj de la scienc'o'j?

“Tio de'pend'as de li'a rang'o aŭ de la misi'o, kiu'n li est'as plen'um'ont'a. Tio, kio ŝajn'as al vi mir'ind'a, ia'foj'e tre mal'mult'e valor'as por iu'j Siritoj; ĉi tiu'j ĝi'n rigard'as tiel, kiel kler'ul'o taks'as verk'o'n de sen'spert'ul'o. Li ekzamen'as tio'n, kio el'montr'as nobl'ec'o'n kaj progres'o'j'n de la en'karn'iĝ'int'a'j Spirit'o'j.”

317. Ĉu la Spirit'o'j konserv'as, post la mort'o am'o'n al si'a patr'o'land'o?

“La sam'a princip'o ĉi tie valor'as: por la Super'a'j Spirit'o'j, patr'o'land'o est'as la univers'o; sur la Ter'o, ili'a patr'o'land'o est'as tie, kie ili trov'as pli da simpati'a'j person'o'j.”

La situaci'o de la Spirit'o'j kaj ili'a manier'o taks'i la afer'o'j'n divers'as sen'fin'e, laŭ la grad'o da moral'a kaj intelekt'a el'volv'iĝ'o. Ordinar'e, la super'klas'a'j Spirit'o'j ne'daŭr'e halt'as sur la Ter'o; ĉio, kio tie okaz'as, est'as tiel bagatel'a, kompar'e kun la grandioz'a'j afer'o'j en la sen'lim'a spac'o; ĉio, kio'n la hom'o'j juĝ'as plej grav'a, est'as por tiu'j Spirit'o'j tiel infan'ec'a, ke ili trov'as en ni'a mond'o mal'mult'a'j'n al'log'aĵ'o'j'n, escept'e, se ili est'as ĉi tie'n vok'it'a'j por help'i la progres'ad'o'n de la hom'ar'o. La mez'klas'a'j Spirit'o'j oft'e rest'ad'as ĉe ni pli da temp'o, kvankam ili konsider'as la afer'o'j'n el vid'punkt'o pli alt'a ol tiam, kiam ili est'is en'karn'iĝ'int'a'j. La vulgar'a'j Spirit'o'j, se tiel dir'i, trov'as ĉi tie si'a'n hejm'o'n, kaj est'as la pli'mult'o de l’ loĝ'ant'ar'o de la ne'vid'ebl'a mond'o; ili hav'as proksim'um'e, la sam'a'j'n ide'o'j'n, la sam'a'j'n gust'o'j'n, la sam'a'j'n inklin'o'j'n, kiu'j'n ili hav'is en la korp'a en'volv'aĵ'o; ili en'miks'iĝ'as en ni'a'j'n kun'ven'o'j'n, en ni'a'j'n negoc'o'j'n kaj amuz'o'j'n, kaj en tiu'j ili pli aŭ mal'pli aktiv'e part'o'pren'as, laŭ si'a karakter'o.

Ne pov'ant'e kontent'ig'i si'a'j'n pasi'o'j'n, ili ĝu'ig'as kaj instig'as la hom'o'j'n, si'n don'ant'a'j'n al tiu'j pasi'o'j. El tia'j Spirit'o'j est'as kelk'a'j pli serioz'a'j, kiu'j vid'as kaj observ'as la afer'o'j'n de ni'a mond'o, por instru'i si'n kaj perfekt'iĝ'i.LA SPIRIT'A VIV'O 191 318. Ĉu la ide'o'j de la Spirit'o'j si'n modif'as en la spirit'a mond'o?

“Jes, la ide'o'j si'n fort'e modif'as, proporci'e kiel la Spirit'o est'as mal'pli lig'it'a al la materi'o. Li pov'as, ĉe kelk'a'j okaz'o'j, long'e konserv'ad'i si'a'j'n ide'o'j'n, sed la influ'o de la materi'o iom post iom mal'pli'iĝ'as por si'n pli'bon'ig'i.”

319. Se la Spirit'o jam viv'is la spirit'a'n viv'o'n, antaŭ ol en'karn'iĝ'i, kial do li'a mir'o de li'a re'ven'o en la spirit'a'n mond'o'n?

“Tio est'as unu'a'moment'a efik'o kaj mal'klar'ec'o, sekv'ant'a la vek'iĝ'o'n; post'e li plen'e re'konsci'iĝ'as, laŭ'grad'e, kiel re'ven'as al li la memor'o pri la pas'int'ec'o kaj kiel esting'iĝ'as la impres'o pri la sur'ter'a viv'o.” (163 kaj sekv'ant'a'j.)

Solen'o'j memor'e de la mort'int'o'j. Funebr'a'j ceremoni'o'j.

320. Ĉu la Spirit'o'j'n tuŝ'as la memor'o de tiu'j, kiu'j'n ili am'is sur la Ter'o?

“Mult'e pli, ol kiel vi pens'as; tiu memor'o pli'grand'ig'as ili'a'n feliĉ'o'n, se ili est'as jam feliĉ'a'j; se ili est'as mal'feliĉ'a'j, ĝi est'as sen'pez'ig'il'o.”

321. Ĉu la tag'o de la Mort'int'o'j hav'as por la Spirit'o'j ia'n pli solen'a'n karakter'o'n? Ĉu la Spirit'o'j si'n pret'ig'as por vizit'i la person'o'j'n, ven'ant'a'j'n preĝ'i ĉe ili'a'j mort'rest'aĵ'o'j?

“La spirit'o'j respond'as la al'vok'o'n de vi'a pens'o, en tiu tag'o, kiel en la ceter'a'j tag'o'j.”

— Ĉu en tiu tag'o ili ven'as renkont'e al ni ĉe si'a'j tomb'o'j?

“Ili al'kur'as tie'n pli mult'nombr'e en tiu tag'o, ĉar pli da person'o'j ili'n vok'as; sed ĉiu ven'as pro si'a'j amik'o'j, ne pro la amas'o de la indiferent'ul'o'j.”

— Sub kiu form'o ili si'n prezent'as en tiu lok'o, kaj kiel ni ili'n vid'us, en la okaz'o, se ili pov'us far'iĝ'i vid'ebl'a'j?

“Sub la form'o, en kiu ili est'is kon'at'a'j en si'a viv'o.”

322. Ĉu la forges'it'a'j Spirit'o'j, tiu'j, kies tomb'o'j'n neni'u vizit'as, ankaŭ ĉe'est'as malgraŭ tio, kaj sent'as bedaŭr'o'n vid'ant'e, ke neni'u amik'o ili'n memor'as?

“Kia'n valor'o'n la Ter'o hav'as por ili? Nur per la kor'o ili pov'as est'i al'tir'at'a'j. Se am'o ili'n ne al'vok'as al la Ter'o, ili jam hav'as nenio'n, kio lig'us ili'n al ĝi; ili hav'as ĉe si la tut'a'n univers'o'n.”

323. Ĉu vizit'o al li'a tomb'o plezur'ig'as la Spirit'o'n pli ol hejm'a preĝ'o?

“Vizit'o al tomb'o est'as manier'o montr'i, ke oni pens'as pri la for'est'ant'a Spirit'o: ĝi est'as bild'o. Mi jam dir'is al vi: nur preĝ'o sankt'ig'as la ag'o'n memor'i; ne grav'as lok'o, se preĝ'as kor'o.”

324. Ĉu la Spirit'o'j de la hom'o'j, al kiu'j est'as star'ig'it'a'j statu'o'j aŭ monument'o'j, ĉe'est'as tiu'j'n solen'o'j'n kaj ĉi tiu'j'n plezur'e vid'as?

“Mult'a'j ĉe'est'as, kiam ili pov'as; sed ili'n tuŝ'as mal'pli tiu'j honor'o'j ol la memor'o.”

325. Kiel klar'ig'i la dezir'o'n de kelk'a'j person'o'j, ke ili est'u en'tomb'ig'it'a'j en difin'it'a'n lok'o'n, prefer'e ol en ali'a'n? Ĉu ili pli volont'e ven'us al tiu lok'o post si'a mort'o?

Kaj, ĉu tiu grav'ec'o, lig'it'a al material'a aĵ'o est'us sign'o de mal'super'ec'o de la Spirit'o?

“Al'lig'it'ec'o de la Spirit'o al iu'j lok'o'j: moral'a mal'super'ec'o. Al super'a hom'o ne grav'as unu lok'o sur la Ter'o pli ol ali'a. Ĉu li ne sci'as, ke li'a anim'o iam kun'iĝ'os kun si'a'j am'at'o'j, eĉ se li'a'j ost'o'j kuŝ'as mal'proksim'e de ties ost'o'j?”

— Ĉu la kolekt'o, en unu sam'a lok'o, de la mort'rest'aĵ'o'j de ĉiu'j an'o'j de unu famili'o dev'as est'i konsider'at'a io vant'a?

“Ne; ĝi est'as pi'a kutim'o kaj atest'o pri simpati'o al la person'o'j, kiu'j'n oni am'is; kvankam tiu kun'ig'o mal'mult'e grav'as al la Spirit'o'j, ĝi est'as tamen util'a al la hom'o'j: la memor'o'j est'as pli intim'e kolekt'it'a'j.”

326. Ĉu la anim'o, re'ven'int'a al la spirit'a viv'o, est'as tuŝ'at'a de la honor'o'j al ĝi'a'j mort'rest'aĵ'o'j?LA SPIRIT'A VIV'O 193 “Ating'int'e cert'a'n stadi'o'n, la Spirit'o jam ne port'as la sur'ter'a'j'n vant'aĵ'o'j'n kaj kompren'as la bagatel'ec'o'n de ĉiu'j tiu'j afer'o'j; sed, sci'u, mult'a'j Spirit'o'j, en la moment'o'j sekv'ant'a'j la materi'a'n mort'o'n, ek'hav'as grand'a'n plezur'o'n el la honor'o'j al ili far'at'a'j, aŭ tre ĉagren'iĝ'as pro la for'las'o de ili'a'j en'volv'aĵ'o'j, ĉar ili ankoraŭ ten'as kelk'a'j'n el la ĉi'mond'a'j konvenci'o'j.”

327. Ĉu la Spirit'o al'est'as al si'a'j funebr'a'j ceremoni'o'j?

“Tio oft'e okaz'as, sed kelk'a'foj'e li ne kompren'as, kio far'iĝ'as, se li ankoraŭ trov'iĝ'as konfuz'it'a.”

— Ĉu li'n flat'as la kolekt'iĝ'o de ĉe'est'ant'o'j ĉe li'a'j funebr'a'j ceremoni'o'j?

“Pli aŭ mal'pli, laŭ la sent'o, kiu al'ven'ig'as tiu'j'n person'o'j'n.”

328. Ĉu la Spirit'o de hom'o ĵus mort'int'a ĉe'est'as la kun'ven'o'j'n de si'a'j hered'ant'o'j?

“Preskaŭ ĉiam; Di'o tiel vol'as, por li'a instru'o kaj por la pun'o de la kulp'ul'o'j. Tiam li taks'as la valor'o'n de ili'a'j cert'ig'o'j pri estim'o; ĉiu'j sent'o'j est'as mal'kaŝ'it'a'j antaŭ li, kaj li'a el'rev'iĝ'o, ĉe la sen'hont'a avid'eg'em'o de tiu'j, kiu'j inter si dis'tranĉ'as li'a'j'n hav'aĵ'o'j'n, klar'ig'as al li la sent'o'j'n de li'a'j hered'ant'o'j; sed, ties vic'o ankaŭ ven'os.”

329. Ĉu la instinkt'a respekt'o, kiu'n la hom'o, en ĉiu'j temp'o'j kaj ĉe ĉiu'j popol'o'j, hav'as por la mort'int'o'j, rezult'as de li'a intuici'o pri la est'ont'a viv'o?

“Ĝi est'as natur'a sekv'o de tiu intuici'o; sen ĉi tiu, la respekt'o por la mort'int'o'j est'us neniel prav'ig'ebl'a.”

ĈAPITR'O VI'I

RE'VEN'O AL LA EN'KORP'A VIV'O

1. Unu'a'j faz'o'j de la re'ven'o. – 2. Kun'iĝ'o de anim'o kun korp'o. – Abort'o. – 3. Moral'a'j kaj intelekt'a'j kapabl'o'j de la hom'o. – 4. Influ'o de la organism'o. – Idiot'ec'o, frenez'ec'o. – 6. Pri la infan'aĝ'o. – 7. Sur'ter'a'j simpati'o'j kaj antipati'o'j. – 8. Forges'o pri la pas'int'ec'o.

Unu'a'j faz'o'j de la re'ven'o

330. Ĉu la Spirit'o'j kon'as la epok'o'n, kiam ili de'nov'e en'karn'iĝ'os?

“Ili ĝi'n antaŭ'sent'as, sam'e kiel blind'ul'o sent'as la fajr'o'n, al kiu li al'proksim'iĝ'as. Ili sci'as, ke ili dev'as re'pren'i iu'n korp'o'n, sam'e kiel vi sci'as, ke vi iu'n tag'o'n mort'os, sed ili ne sci'as, kiam tio okaz'os.” (166) — Ĉu do re'en'karn'iĝ'o est'as io neces'a al la spirit'a viv'o, kiel mort'o al la korp'a?

“Cert'e, tiel est'as.”

331. Ĉu ĉiu'j Spirit'o'j pens'as pri si'a re'en'karn'iĝ'o?

“Kelk'a'j pri tio tut'e ne pens'as, eĉ ĝi'n ne kompren'as; tio de'pend'as de ili'a grad'o da progres'o. Por kelk'a'j, la ne'cert'ec'o pri si'a est'ont'ec'o est'as pun'o.”

332. Ĉu la Spirit'o pov'as pli- aŭ mal'pli'fru'ig'i la moment'o'n de si'a re'en'karn'iĝ'o?

“Li pov'as ĝi'n pli'fru'ig'i, vok'ant'e ĝi'n per si'a dezir'o; li pov'as ankaŭ ĝi'n mal'pli'fru'ig'i, se li mal'kuraĝ'as ĉe la prov'o, ĉar ankaŭ en la rond'o de la Spirit'o'j est'as kelk'a'j tim'em'a'j kaj indiferent'a'j; sed tio'n li ne far'as sen'pun'e: li sufer'os, kiel iu, kiu mal'kuraĝ'as antaŭ medikament'o, kiu pov'os li'n re'san'ig'i.”

333. Se iu Spirit'o opini'us si'n sufiĉ'e feliĉ'a en mez'a pozici'o ĉe la vag'ant'a'j Spirit'o'j kaj ne ambici'us supr'e'n'ir'i, ĉu li tiam pov'us sen'fin'e daŭr'ig'i tiu'n stat'o'n?

“Ne sen'fin'e: progres'o est'as bezon'o, kiu'n la Spirit'o pli aŭ mal'pli fru'e sent'os; ĉiu'j dev'as evolu'i: jen ĉies destin'o.”

334. Ĉu la kun'iĝ'o de anim'o kun iu korp'o est'as antaŭ'difin'it'a, aŭ ĉu nur en la last'a moment'o tiu elekt'o est'as far'at'a?

“La Spirit'o est'as ĉiam antaŭ'e asign'it'a. Elekt'int'e la prov'o'n, kiu'n li vol'as spert'i, li pet'as en'karn'iĝ'o'n; nu, Di'o, ĉio'n sci'ant'a kaj vid'ant'a, jam antaŭ'e sci'is kaj vid'is, ke tiu aŭ tiu ali'a anim'o kun'iĝ'os kun tiu aŭ tiu ali'a korp'o.”

335. Ĉu la Spirit'o rajt'as elekt'i la korp'o'n, al kiu li al'lig'iĝ'os, aŭ nur la spec'o'n de l’ viv'o, kiu util'os al li kiel prov'o?

“Li pov'as ankaŭ elekt'i la korp'o'n, ĉar la kondiĉ'o'j de tiu korp'o pov'as est'i prov'o'j, kun'help'ant'a'j por li'a progres'o, se li venk'os la renkont'ot'a'j'n bar'o'j'n; sed tiu elekt'o ne ĉiam de'pend'as de li mem; tamen li pov'as pet'i.”

— Ĉu la Spirit'o pov'us, ĉe la last'a moment'o, rifuz'i lig'iĝ'i al la korp'o, kiu'n li elekt'is?

“Se li tio'n decid'us, li sufer'us mult'e pli ol tiu, kiu est'us pen'int'a far'i nenia'n prov'o'n.”

336. Ĉu pov'us okaz'i, ke neni'u Spirit'o vol'as en'karn'iĝ'i en nask'iĝ'ont'a'n infan'o'n?

“Di'o pri'zorg'us tio'n. Dev'ant'e nask'iĝ'i viv'i'pov'a, la infan'o nepr'e ricev'os anim'o'n; neni'u est'as kre'it'a sen ia intenc'o.”

337. Ĉu la lig'iĝ'o de Spirit'o al difin'it'a korp'o pov'as est'i dikt'it'a de Di'o?

“Jes, sam'e kiel la prov'o'j precip'e tiam, kiam la Spirit'o ankoraŭ ne kapabl'as al plen'konsci'a elekt'o. La Spirit'o pov'as, por pek'el'pag'o, est'i trud'pel'it'a lig'iĝ'i al la korp'o de infan'o kiu, pro si'a de'ven'o kaj est'ont'a pozici'o en la mond'o, eventual'e est'os por li pun'il'o.”

338. Se okaz'e plur'a'j Spirit'o'j si'n prezent'us por ek'pren'i sam'a'n korp'o'n, kio decid'us, kiu el ili la prefer'ind'a?

“La sam'a korp'o pov'as est'i pet'at'a de plur'a'j Spirit'o'j; tiam, nur Di'o decid'as, kiu el ili est'as la plej kapabl'a plen'um'i la misi'o'n, por kiu la infan'o est'as destin'it'a; sed, kiel mi jam dir'is, la Spirit'o est'as elekt'it'a antaŭ la moment'o, kiam li dev'as lig'iĝ'i al la korp'o.”

339. Ĉu, ĉe la moment'o de si'a en'karn'iĝ'o, la Spirit'o est'as konstern'it'a, kiel ĉe si'a el'karn'iĝ'o?

“Li'a konstern'o, ĉe la en'karn'iĝ'o, est'as mult'e pli grand'a kaj, precip'e, pli daŭr'a. Per mort'o, la Spirit'o si'n tir'as de sklav'ec'o; per nask'iĝ'o, li re'ven'as en ĝi'n.”

340. Ĉu la Spirit'o rigard'as kiel solen'a'n la moment'o'n de si'a en'karn'iĝ'o? Ĉu li plen'um'as ĉi tiu'n ag'o'n, kiel afer'o'n serioz'a'n kaj grav'a'n por li?

“Li tiam trov'iĝ'as kiel hom'o, en'ir'ant'a en ŝip'o'n por danĝer'a vojaĝ'o kaj ne sci'ant'a, ĉu li renkont'os la mort'o'n en la ond'o'j, kiu'j'n li al'front'os.”

Vojaĝ'ant'o, en'ŝip'iĝ'ant'e, sci'as la danĝer'o'j'n, kiu'j'n li risk'as, sed li ne sci'as, ĉu la ŝip'o dron'os; io sam'a okaz'as kun la Spirit'o: li kon'as la spec'o'n de sufer'o'j, al kiu'j li si'n sub'met'as, sed li ne sci'as ĉu li fal'os.

Kiel la mort'o de la korp'o est'as ia re'nask'iĝ'o por la Spirit'o, tiel ankaŭ la re'en'karn'iĝ'o est'as por li kvazaŭ'a mort'o aŭ, pli bon'e, ekzil'o kaj mal'liber'ig'o. Li las'as la spirit'a'n mond'o'n por la korp'a mond'o, kiel la hom'o las'as la korp'a'n mond'o'n por la spirit'a. La Spirit'o sci'as, ke li ja en'karn'iĝ'os, kiel la hom'o sci'as, ke li nepr'e mort'os; sed ambaŭ ek'kon'as tiu'j'n fakt'o'j'n nur ĉe la last'a moment'o, kiam son'as la difin'it'a hor'o. Tiam, ĉe tiu kriz'a moment'o, konstern'o ek'posed'as la Spirit'o'n, kiel okaz'as al agoni'ant'a hom'o, kaj tiu konstern'o daŭr'as ĝis la il'o de li'a nov'a ekzist'ad'o est'os tut'e el'form'it'a.

La al'proksim'iĝ'o de re'en'karn'iĝ'o est'as ia spec'o de agoni'o por la Spirit'o.RE'VEN'O AL LA EN'KORP'A VIV'O 341. Ĉu la ne'cert'ec'o, en kiu la Spirit'o trov'iĝ'as la eventual'a rezultat'o de la prov'o'j, kiu'j'n li far'os en nov'a ekzist'ad'o, kaŭz'as al li mal'trankvil'o'n antaŭ en'karn'iĝ'o?

“Tre grand'a'n mal'trankvil'o'n, ĉar tiu'j prov'o'j ig'os mal'fru'i aŭ progres'i, laŭ la manier'o, kiel li ili'n plen'um'os.”

197 pri si'a la li'n 342. Ĉu, en la moment'o de en'karn'iĝ'o, la Spirit'o est'as akompan'at'a de ali'a'j amik'a'j Spirit'o'j, kiu'j ĉe'est'as li'a'n for'ir'o'n el la Spirit'a mond'o, sam'e kiel ili ven'as li'n akcept'i, kiam li tie'n re'ven'as?

“Tio de'pend'as de la sfer'o, kie la Spirit'o loĝ'as. Se li est'as en sfer'o, kie reg'as am'o, la Spirit'o'j li'n am'ant'a'j akompan'as li'n ĝis la last'a moment'o, kuraĝ'ig'as kaj eĉ oft'e sekv'as li'n dum li'a en'korp'a viv'o.”

343. Ĉu la amik'a'j Spirit'o'j, ni'n viv'o, est'as tiu'j, kiu'j'n ni oft'e en manifest'as al ni estim'o'n kaj kiu'j ne'kon'at'a'j mien'o'j?

“Jes, oft'e; ili vizit'as vi'n, kiel vi ig'it'o'j'n.”

sekv'ant'a'j en ĉi tiu sonĝ'o vid'as, kiu'j si'n prezent'as kun vizit'as la en'karcer

Kun'iĝ'o de anim'o kun korp'o. Abort'o

344. Ĉe kiu moment'o la anim'o kun'iĝ'as kun la korp'o?

“Tiu kun'iĝ'o ek'est'as en la sam'a moment'o de la embri'ig'o, sed ĝi est'as komplet'a nur ĉe nask'iĝ'o. Tuj de post la embri'ig'o, la Spirit'o elekt'it'a por loĝ'i iu'n korp'o'n, si'n ten'as ĉe tiu ĉi per fluid'ec'a lig'il'o, kiu ĉiam pli streĉ'iĝ'as ĝis la moment'o, kiam la infan'o ven'as en lum'o'n; la kri'o, kiu'n tiam la ĵus'nask'it'o el'las'as, anonc'as, ke tiu aparten'as al la rond'o de l’ viv'ant'o'j kaj de l’ serv'ant'o'j de Di'o.”

345. Ĉu la lig'it'ec'o de Spirit'o al korp'o est'as definitiv'a, de post la moment'o de la embri'ig'o? Ĉu dum tiu unu'a faz'o la Spirit'o pov'us rezign'i la korp'o'n al li asign'it'a'n?

“La lig'it'ec'o est'as definitiv'a laŭ tio, ke ali'a Spirit'o ne pov'as anstataŭ'i tiu'n asign'it'a'n al tiu korp'o; sed, ĉar la lig'il'o'j de tiu kun'ec'o est'as ankoraŭ tre mal'fort'a'j, tial ili facil'e ŝir'iĝ'as kaj eĉ pov'as ŝir'iĝ'i pro la vol'o de la Spirit'o, se ĉi tiu ŝanĝ'as si'a'n decid'o'n front'e al la elekt'it'a'j prov'o'j; sed, tiam, la infan'o ne viv'os.”

346. Kio'n far'as la Spirit'o, se la elekt'it'a korp'o mort'as antaŭ ol ven'i en lum'o'n?

“Li elekt'as ali'a'n korp'o'n.”

— Kiu est'as la util'ec'o de tiu'j tro fru'a'j mort'o'j?

“Ili preskaŭ ĉiam hav'as kiel kaŭz'o'n la ne'perfekt'aĵ'o'j'n de la materi'o.”

347. Kiel util'a pov'as est'i al la Spirit'o en'karn'iĝ'o en korp'o'n, kiu mort'as mal'mult'a'j'n tag'o'j'n post si'a nask'iĝ'o?

“La est'ul'o ne konsci'as pri la daŭr'o de si'a ekzist'ad'o, kaj tial la mort'o apenaŭ valor'as; preskaŭ ĉiam, kiel ni dir'is, tio est'as prov'o por la ge'patr'o'j.”

348. Ĉu la Spirit'o antaŭ'sci'as, ke la elekt'it'a korp'o ne hav'as probabl'ec'o'n viv'i?

“Kelk'a'foj'e li sci'as; sed, se li ĝi'n elekt'is pro tiu sol'a motiv'o, tio signif'as, ke li mal'kuraĝ'as antaŭ la prov'o.”

349. Kiam al la Spirit'o pro ia motiv'o mal'prosper'as iu en'karn'iĝ'o, ĉu tiu ĉi est'as tuj anstataŭ'it'a de ali'a ekzist'ad'o?

“Ne ĉiam tuj; la Spirit'o dev'as hav'i la temp'o'n neces'a'n al nov'a elekt'o, escept'e se est'is antaŭ'e decid'it'e, ke li dev'os tuj re'en'karn'iĝ'i.”

350. Ĉu pov'as okaz'i, ke, si'n definitiv'e lig'int'e al iu infan'korp'o, kaj jam ne pov'ant'e romp'i si'a'n promes'o'n, la Spirit'o pent'as si'a'n elekt'o'n?

“Ĉu vi vol'as demand'i, ĉu, kiel hom'o, li plend'as pro si'a viv'o? Ĉu li dezir'us, ke ĝi est'u ali'a? jes; ĉu li bedaŭr'as si'a'n elekt'o'n? ne; li ne sci'as, ke li far'is tia'n elekt'o'n.

La Spirit'o, en iu korp'o, ne pov'as pent'i elekt'o'n, kiu'n li ne konsci'as; sed li pov'as trov'i la ŝarĝ'o'n tro pez'a; kaj, se li ĝi'n kred'as super li'a'j fort'o'j, jen li si'n mort'ig'as.”

351. Ĉu, dum la temp'o de post embri'ig'o ĝis nask'iĝ'o, la Spirit'o plen'e posed'as ĉiu'j'n si'a'j'n kapabl'o'j'n?RE'VEN'O AL LA EN'KORP'A VIV'O 199 “Pli aŭ mal'pli, laŭ la temp'o da graved'ec'o, ĉar tiam li ankoraŭ ne est'as en'karn'iĝ'int'a, sed nur al'lig'it'a. Konfuz'o komenc'as posed'i la Spirit'o'n jam de post la moment'o de la embri'ig'o; tio avert'as al li, ke al'ven'is la hor'o komenc'i nov'a'n ekzist'ad'o'n. Tiu konfuz'o ĉiam pli'iĝ'as ĝis la nask'iĝ'o: dum tiu inter'temp'o, li'a stat'o est'as simil'a al tiu de en'karn'iĝ'int'a Spirit'o dum la dorm'ad'o de l’ korp'o.

Proporci'e kiel la hor'o de nask'iĝ'o al'proksim'iĝ'as, li'a'j ide'o'j kaj li'a memor'o pri la pas'int'ec'o iom post iom for'viŝ'iĝ'as; kiel hom'o, li jam tut'e ne konsci'as pri si'a pas'int'ec'o, sed tiu memor'o iom post iom re'ven'as, kiam li est'as de'nov'e en la spirit'a mond'o.”

352. Ĉu, en la moment'o de l’ nask'iĝ'o, la Spirit'o tuj re'ek'hav'as plen'e si'a'j'n kapabl'o'j'n?

“Ne; la kapabl'o'j dis'volv'iĝ'as laŭ'grad'e, kun la organ'o'j. Ĝi est'as por li nov'a ekzist'ad'o, kaj li bezon'as lern'i uz'i si'a'j'n il'o'j'n: li'a'j ide'o'j re'ven'as al li iom post iom, kiel okaz'as al hom'o, kiu, el'iĝ'int'e el dorm'ad'o, trov'iĝ'as en pozici'o mal'sam'a ol tiu, en kiu li kuŝ'iĝ'is la antaŭ'a'n nokt'o'n.”

353. Pro tio, ke la lig'it'ec'o de Spirit'o al korp'o est'as komplet'a kaj definitiv'a nur post nask'iĝ'o, ĉu do ni konsider'u fet'o'n anim'hav'a est'aĵ'o?

“La Spirit'o, ĝi'n dev'ant'a anim'i, trov'iĝ'as ekster ĝi; sekv'e, ĝust'a'dir'e, fet'o ne hav'as anim'o'n, ĉar en'karn'iĝ'o est'as ankoraŭ far'ot'a; tamen la Spirit'o jam est'as lig'it'a al la est'aĵ'o, kiu'n li dev'as okup'i.”

354. Kiel klar'ig'i la viv'o'n en uter'o?

“Ĝi est'as, kia la viv'o de veget'aĵ'o. La id'o viv'as tiam best'a'n viv'o'n. La hom'o hav'as en si la best'a'n kaj la veget'a'n viv'o'n, kiu'j'n li komplet'ig'as per la spirit'a.”

355. Ĉu, kiel asert'as la scienc'o, est'as infan'o'j, kiu'j jam en la patr'in'a ventr'o, ne est'as viv'i'pov'a'j? Se est'as tiel, por kiu cel'o tio okaz'as?

“Tio oft'e far'iĝ'as; Di'o ĝi'n permes'as, kiel prov'o'n, ne nur por la ge'patr'o'j, sed ankaŭ por la Spirit'o, difin'it'a por tiu en'karn'iĝ'o.”

356. Ĉu el mort'nask'it'a'j infan'o'j, kelk'a'j ebl'e ne est'is difin'it'a'j por en'karn'iĝ'o de Spirit'o'j?

“Jes, est'as kelk'a'j, por kiu'j neni'u Spirit'o est'is difin'it'a: por tiu'j, neni'o dev'us el'real'iĝ'i. Nur pro la ge'patr'o'j do tiu infan'o ven'is al la mond'o.”

— Ĉu tia est'aĵ'o pov'as nask'iĝ'i post laŭ'regul'a temp'o?

“Jes, kelk'a'foj'e, sed ĝi ne pov'as viv'i.”

— Ĉu ĉiu infan'o, post'viv'ant'a si'a'n nask'iĝ'o'n, hav'as nepr'e en si en'karn'iĝ'int'a'n Spirit'o'n?

“Kio ĝi est'us sen Spirit'o? Ĝi ne est'us hom'o.”

357. Kia'j est'as por la Spirit'o la sekv'o'j de abort'o?

“Ĝi est'as nul'a ekzist'ad'o, kiu'n li dev'as re'komenc'i.”

358. Ĉu mem'vol'a abort'o est'as krim'o, kiel ajn long'a la temp'o, pas'int'a de post la embri'ig'o?

“Mal'obe'o je la leĝ'o de Di'o est'as ĉiam krim'o. La patr'in'o, aŭ iu ali'a person'o, far'os ĉiam krim'o'n sen'ig'ant'e je viv'o id'o'n antaŭ ties nask'iĝ'o, ĉar tio mal'ebl'ig'as al iu anim'o spert'i la prov'o'j'n, kies il'o est'us la korp'o de la nask'iĝ'ont'o.”

359. Ĉu, en la okaz'o, se la viv'o de patr'in'o est'us en danĝer'o pro la nask'iĝ'o de si'a id'o, est'as krim'o pere'ig'i ĉi tiu'n por sav'i ŝi'n?

“Est'as prefer'ind'e pere'ig'i la ankoraŭ ne ekzist'ant'a'n est'aĵ'o'n, ol tiu'n jam viv'ant'a'n.”

360. Ĉu est'as prav'ig'ebl'e, ke oni konsider'as fet'o'n tiel atent'ind'a kiel la korp'o'n de infan'o, post'viv'int'a si'a'n nask'iĝ'o'n?

“Vid'u en ĉio ĉi la vol'o'n kaj far'o'n de Di'o; ne trakt'u mal'serioz'e afer'o'j'n, kiu'j'n vi dev'as respekt'i. Kial ne respekt'i la kre'aĵ'o'j'n, kelk'a'foj'e ne'komplet'a'j'n laŭ la vol'o mem de Di'o? Tio est'as part'o de Li'a'j projekt'o'j, kiu'j'n neni'u rajt'as pri'juĝ'i.”

Moral'a'j kaj intelekt'a'j kapabl'o'j de la hom'o

361. De kio ven'as la moral'a'j kapabl'o'j de la hom'o, nobl'a'j aŭ mal'nobl'a'j?RE'VEN'O AL LA EN'KORP'A VIV'O 201 “Tiu'j est'as la kapabl'o'j de la Spirit'o, en li'n en'karn'iĝ'int'a; ju pli pur'a est'as la Spirit'o, des pli inklin'a al bon'o est'as la hom'o.”

— Ĉu, laŭ'ŝajn'e, el tio rezult'as, ke en virt'a hom'o est'as bon'a Spirit'o, kaj en mal'virt'a hom'o est'as mal'bon'a Spirit'o?

“Jes; sed dir'u, prefer'e, ne'perfekt'a Spirit'o, por ke oni ne pens'u, ke ekzist'as etern'e mal'bon'a'j Spirit'o'j, kiu'j'n vi nom'as demon'o'j.”

362. Kiu est'as la karakter'o de la individu'o'j, en kiu'j'n en'karn'iĝ'as gaj'petol'em'a'j kaj frivol'a'j Spirit'o'j?

“Tiu'j hom'o'j est'as sen'pri'pens'a'j, ruz'a'j kaj, ia'foj'e, malic'a'j.”

363. Ĉu la Spirit'o'j hav'as pasi'o'j'n ali'a'j'n ol la hom'a'j'n?

“Ne, ali'e ili tio'n komunik'us al vi.”

364. Ĉu la hom'o ricev'as de sam'a Spirit'o si'a'j'n moral'a'j'n kaj intelekt'a'j'n kapabl'o'j'n?

“Cert'e, tiu est'as la sam'a Spirit'o, kiu hav'ig'as al la hom'o tiu'j'n kapabl'o'j'n, laŭ si'a rang'o. La hom'o ne en'hav'as du Spirit'o'j'n.”

365. Kial tre inteligent'a'j hom'o'j – kio atest'as, ke en ili est'as Super'a'j Spirit'o'j – est'as ia'foj'e, sam'temp'e, tre'eg'e mal'virt'a'j?

“Tio vid'ig'as, ke la en'karn'iĝ'int'a Spirit'o ne est'as sufiĉ'e pur'a, kaj ke la hom'o ced'as al la influ'o de ali'a'j pli ne'perfekt'a'j Spirit'o'j. La Spirit'o supr'e'n'marŝ'as per grad'et'a'j paŝ'o'j, sed li'a progres'o ne efektiv'iĝ'as sam'temp'e en ĉiu'j direkt'o'j; dum iu faz'o li pov'as antaŭ'e'n'ir'i pri sci'o; dum ali'a, pri moral'o.”

366. Kio'n ni pens'u pri la opini'o, laŭ kiu la intelekt'a'j kaj moral'a'j kvalit'o'j de la hom'o est'as rezultat'o de plur'a'j Spirit'o'j en li'n en'karn'iĝ'int'a'j, el kiu'j ĉiu'j hav'as iu'n special'a'n kapabl'o'n?

“Pri'pens'ant'e, oni ja re'kon'as, ke tio est'as absurd'o.

La Spirit'o iam hav'os ĉi'a'j'n kapabl'o'j'n; por pov'i progres'i, li dev'as hav'i unu sol'a'n vol'o'n; se la hom'o est'us kun'miks'aĵ'o el Spirit'o'j, unu sol'a vol'o ja ne ekzist'us; ne est'us en li individu'ec'o, ĉar, en la moment'o de l’ mort'o, ĉiu'j tiu'j Spirit'o'j dis'pel'iĝ'us, kvazaŭ band'o da bird'o'j, for'flug'ant'a'j el kaĝ'o. La hom'o oft'e plend'as pro tio, ke li ne kompren'as iu'j'n afer'o'j'n, kaj tamen est'as kurioz'e vid'i, kiel li mult'ig'as la mal'facil'aĵ'o'j'n, kvankam li hav'as sub la man'o klar'ig'o'n tiel simpl'a'n, kiel natur'a'n. Akcept'i tiu'n opini'o'n est'us pren'i efik'o'n por kaŭz'o kaj pens'i rilat'e al hom'o tio'n, kio'n la idol'an'o'j pens'ad'is rilat'e al Di'o. La idol'an'o'j kred'is je tiom da di'o'j, kiom da fenomen'o'j ili observ'ad'is en la univers'o; sed, eĉ en ili'a medi'o, la saĝ'a'j vid'is en tiu'j fenomen'o'j nur efik'o'j'n kaŭz'at'a'j'n de unu sol'a Di'o.”

La fizik'a kaj la moral'a mond'o'j prezent'as al ni, en ĉi tiu rilat'o, mult'e'nombr'a'j'n punkt'o'j'n por kompar'o. Oni kred'is la plur'ec'o'n de la materi'o, dum oni observ'ad'is nur supr'aĵ'e la fenomen'o'j'n; hodiaŭ oni kompren'as, ke tiu'j tiel divers'a'spec'a'j fenomen'o'j pov'as ja est'i nur'a'j modif'o'j de unu sol'a element'a materi'o. La plur'a'j kapabl'o'j est'as manifest'iĝ'o'j de unu sam'a kaŭz'o, nom'e la anim'o aŭ la en'karn'iĝ'int'a Spirit'o, kaj ne de plur'a'j anim'o'j; tiel sam'e, la son'o'j de orgen'o est'as rezultat'o de l’ sam'a aer'o, kaj ne de tiom da spec'o'j de aer'o, kiom da el'ig'it'a'j son'o'j. El tia sistem'o rezult'us, ke, kiam iu hom'o perd'as aŭ akir'as iu'j'n kapabl'o'j'n, iu'j'n inklin'o'j'n, ĉi tiu fakt'o est'us kaŭz'it'a de la ven'o aŭ for'ir'o de la Spirit'o'j, hav'ant'a'j tiu'j'n kvalit'o'j'n; tio far'us el hom'o est'aĵ'o'n kompleks'a'n, sen individu'ec'o kaj do sen pri'respond'ec'o...

Ceter'e, kontraŭ'as tiu'n teori'o'n la mult'e'nombr'a'j manifest'iĝ'o'j, per kiu'j la Spirit'o'j pruv'as al ni si'a'n person'ec'o'n kaj ident'ec'o'n.

Influ'o de la organism'o

367. Ĉu la Spirit'o, lig'iĝ'int'e al korp'o, ident'iĝ'as kun la materi'o?

“La materi'o est'as nur'a en'volv'aĵ'o de la Spirit'o, kiel vest'o rilat'e la korp'o'n. La Spirit'o, lig'iĝ'int'e al korp'o, konserv'as la atribut'o'j'n de si'a spirit'a natur'o.”

368. Ĉu la kapabl'o'j de la Spirit'o si'n manifest'as tut'e liber'e de post li'a lig'iĝ'o al korp'o?RE'VEN'O AL LA EN'KORP'A VIV'O 203 “La manifest'iĝ'o de li'a'j kapabl'o'j de'pend'as de la al li serv'ant'a'j organ'o'j; ili est'as ĉiam mal'fort'ig'it'a'j de la krud'ec'o de l’ materi'o.”

— Ĉu la materi'a en'volv'aĵ'o est'as do mal'help'o je la liber'a manifest'iĝ'o de la kapabl'o'j de la Spirit'o, sam'e kiel mal'diafan'a vitr'o mal'help'as la liber'a'n dis'radi'ad'o'n de lum'o?

“Jes; kiel tre mal'diafan'a vitr'o.”

Ni pov'as ankoraŭ kompar'i la influ'o'n de la krud'a materi'o de la korp'o sur la Spirit'o'n kun tiu de ŝlim'a akv'o, kiu embaras'as la mov'o'j'n de korp'o, naĝ'ant'a en ĝi.

369. Ĉu la liber'a manifest'iĝ'o de la anim'kapabl'o'j de'pend'as de la ampleks'o de la organ'o'j?

“La organ'o'j est'as il'o'j, per kiu'j la anim'o praktik'as si'a'j'n kapabl'o'j'n; tiu praktik'ad'o de'pend'as de la ampleks'o kaj de la perfekt'ec'o de tiu'j organ'o'j, sam'e kiel la plen'um'o de iu labor'o de'pend'as de la taŭg'ec'o de la koncern'a il'o.”

370. Ĉu oni pov'as dedukt'i de la influ'o de l’ organ'o'j, ke ekzist'as ia rilat'o inter la ampleks'o de la cerb'a'j organ'o'j kaj tiu de la intelekt'a'j kaj moral'a'j kapabl'o'j?

“Ne konfuz'u efik'o'n kun ties kaŭz'o. La Spirit'o hav'as ĉiam la kapabl'o'j'n, kiu'j est'as propr'a'j al li; nu, ne la organ'o'j est'ig'as tiu'j'n kapabl'o'j'n, sed, kontraŭ'e, la kapabl'o'j nepr'ig'as la el'volv'iĝ'o'n de la organ'o'j.”

— Ĉu la mal'sam'ec'o de kapabl'o'j de la hom'o'j de'pend'as do nur de la nivel'o de la Spirit'o?

“Nur – ne est'as la ĝust'a vort'o; la kapabl'o'j de la Spirit'o, kiu pov'as est'i pli aŭ mal'pli alt'rang'a, est'as la princip'o de tiu mal'sam'ec'o; sed oni dev'as ankaŭ al'kalkul'i la influ'o'n de la materi'o, kiu pli aŭ mal'pli mal'facil'ig'as al la Spirit'o la praktik'ad'o'n de si'a'j kapabl'o'j.”

La Spirit'o, ĉe si'a en'karn'iĝ'o, kun'port'as iu'j'n natur'a'j'n inklin'o'j'n; sed, se ni akcept'as por ĉiu el ili respond'a'n organ'o'n en la cerb'o, la ampleks'o de tiu'j organ'o'j est'us efik'o, ne kaŭz'o. Se la kapabl'o'j hav'us origin'o'n ĉe la organ'o'j, la hom'o est'us do ia maŝin'o, sen liber'a vol'o kaj respond'ec'o pri si'a'j ag'o'j. Est'us neces'e konsent'i, ke la plej grand'a'j geni'o'j, kler'ul'o'j, poet'o'j, art'ist'o'j, est'as geni'o'j nur pro tio, ke la hazard'o hav'ig'is al ili special'a'j'n organ'o'j'n; el tio sekv'as, ke, sen tiu'j organ'o'j, ili ne est'us geni'o'j kaj ke, kontraŭ'e, la last'a stult'ul'o pov'us est'i ia Newton, ia Vergili'o aŭ ia Rafael'o, en la okaz'o, se li hav'us tia'j'n organ'o'j'n. Tia'j supoz'o'j est'as ankoraŭ pli absurd'a'j, kiam aplik'it'a'j al la moral'a'j kvalit'o'j.

Tiel, laŭ tia sistem'o, se Vincent'o de Paŭl'o est'us dot'it'a de la Natur'o per tiu aŭ tiu ali'a organ'o, li est'us krim'ul'o; kaj al la plej grand'a krim'ul'o mank'us nur tiu organ'o, por ke li est'u ia Vincent'o de Paŭl'o. Se oni, kontraŭ'e, konsent'as, ke la special'a'j organ'o'j – se tiu'j okaz'e ekzist'as – rezult'as kaj el'volv'iĝ'as per la praktik'ad'o de la kapabl'o, kiel la muskol'o'j per ekzerc'ad'o, ĉio do est'as raci'e klar'a. Ni pren'u ekzempl'o'n, tiel ver'a'n, ke ĝi est'as jam banal'a. Per iu'j fizik'a'j sign'o'j oni ek'kon'as drink'em'a'n hom'o'n; ĉu li est'as drink'em'a pro tiu'j sign'o'j, aŭ ĉu tiu'j sign'o'j el'montr'iĝ'as pro la drink'em'o? Oni pov'as sekv'e asert'i, ke la organ'o'j ricev'as la stamp'il'o'n de la kapabl'o'j.

Idiot'ec'o, frenez'ec'o

371. Ĉu la opini'o de hom'o'j, kiu'j pens'as, ke la anim'o'j de frenez'ul'o'j kaj idiot'o'j est'as mal'super'a'j, hav'as ia'n baz'o'n?

“Ne; frenez'ul'o'j kaj idiot'o'j hav'as hom'a'n anim'o'n, kiu est'as oft'e pli inteligent'a, ol kiel vi supoz'as, kaj kiu sufer'as pro la ne'taŭg'ec'o de la rimed'o'j, je kiu'j ĝi dispon'as por si'a komunik'ad'o, sam'e kiel mut'ul'o sufer'as pro tio, ke li ne kapabl'as parol'i.”

372. Kiu est'as la cel'o de la Providenc'o, kre'ant'e kompat'ind'a'j'n est'ul'o'j'n, kia'j la frenez'ul'o'j kaj idiot'o'j?

“La Spirit'o'j, loĝ'ant'a'j korp'o'j'n de idiot'o'j est'as Spirit'o'j pag'ant'a'j pro si'a'j kulp'o'j. Tiu'j Spirit'o'j sufer'as pro la ĝen'at'ec'o, en kiu ili est'as ten'at'a'j, kaj pro la ne'ebl'ec'o esprim'i si'a'j'n sent'o'j'n per ne'taŭg'a'j aŭ difekt'it'a'j organ'o'j.”RE'VEN'O AL LA EN'KORP'A VIV'O 205 — Ĉu do ne est'as ver'e, ke la organ'o'j ne influ'as sur la kapabl'o'j'n?

“Ni neniam dir'is, ke tia influ'o ne ekzist'as; kontraŭ'e, la organ'o'j hav'as tre grand'a'n influ'o'n sur la manifest'ad'o'n de l’ kapabl'o'j; sed ili ne hav'ig'as la kapabl'o'j'n: jen la diferenc'o. Lert'a muzik'ist'o per ne'taŭg'a instrument'o ne pov'as bon'e lud'i, sed el tio ne sekv'as, ke li ne est'as bon'a muzik'ist'o.”

Est'as neces'e disting'i la normal'a'n stat'o'n je la patologi'a stat'o. En la normal'a stat'o, la moral'a'j kvalit'o'j venk'as la bar'o'n, kontraŭ'star'at'a'n de la materi'o; sed, ĉe kelk'a'j okaz'o'j la materi'o prezent'as tia'n kontraŭ'star'o'n, ke la manifest'iĝ'o'j de la anim'o est'as ĝen'at'a'j aŭ kripl'ig'it'a'j, kiel ĉe idiot'ec'o kaj frenez'ec'o; tiu'j est'as patologi'a'j afer'o'j, kaj en ĉi tiu okaz'o, ĉar la anim'o ne ĝu'as si'a'n plen'a'n ag'liber'ec'o'n, tial la hom'a leĝ'o mem ne konsider'as la individu'o'n respond'a por sial ag'o'j.

373. Kiu pov'as est'i la merit'o de ekzist'ad'o, por est'ul'o'j, kiu'j, kiel la idiot'o'j kaj frenez'ul'o'j, ne pov'as progres'i pro tio, ke ili est'as ne'kapabl'a'j far'i bon'o'n aŭ mal'bon'o'n?

“Tia stat'o est'as pek'el'pag'o, al'trud'it'a al ili pro la mis'uz'o, kiu'n ili far'is el iu'j kapabl'o'j; ĝi est'as halt'o'temp'o.”

— Ĉu la korp'o de idiot'o pov'as do en'hav'i Spirit'o'n, kiu ebl'e anim'is, en antaŭ'a ekzist'ad'o, geni'ul'o'n?

“Jes; geni'o est'as ia'foj'e mal'feliĉ'eg'o, kiam mis'uz'at'a.”

La moral'a super'ec'o ne ĉiam est'as proporci'a al la intelekt'a, kaj plej eminent'a'j geni'ul'o'j ebl'e dev'as pag'i mult'a'j'n kulp'o'j'n; el tio oft'e ven'as ekzist'ad'o mal'super'a ol tiu, kiu'n ili jam viv'is, kaj tia ekzist'ad'o est'as por ili font'o de sufer'o'j.

La mal'help'o'j, kiu'j'n la Spirit'o renkont'as, kontraŭ li'a'j manifest'iĝ'o'j, est'as kiel katen'o'j, paraliz'ant'a'j la mov'o'j'n de fortik'a vir'o. Oni pov'as dir'i, ke frenez'ul'o kaj idiot'o est'as kripl'a'j je la cerb'o, kiel lam'ul'o je la krur'o'j kaj blind'ul'o je la okul'o'j.

374. Ĉu idiot'o, en si'a stat'o kiel Spirit'o, konsci'as si'a'n mens'a'n stat'o'n?

“Jes, oft'e; li kompren'as, ke la mal'help'o'j, rigid'ig'ant'a'j li'a'n mens'o'n, est'as prov'o kaj pun'o.”

375. Kiu est'as la situaci'o de la Spirit'o dum frenez'ec'o?

“En si'a liber'a stat'o, la Spirit'o ricev'as rekt'e ĉi'a'j'n impres'o'j'n kaj ankaŭ rekt'e ag'as sur la materi'o'n; sed, kiam en'karn'iĝ'int'a, li trov'iĝ'as en tut'e mal'sam'a'j kondiĉ'o'j kaj est'as dev'ig'it'a tio'n far'i per special'a'j organ'o'j. Se ĉiu'j aŭ kelk'a'j el la tia'cel'a'j organ'o'j est'as difekt'it'a'j, li'a ag'ad'o kaj li'a sent'em'o, kiom tiu'j de'pend'as de la organ'o'j, est'as do inter'romp'it'a'j. Se li perd'as si'a'j'n okul'o'j'n, li blind'iĝ'as; se li perd'as la aŭd'organ'o'n, li surd'iĝ'as, ktp. Prezent'u al vi nun, ke la organ'o, direkt'ant'a la efik'o'j'n de intelekt'o kaj de vol'o, est'as part'e aŭ tut'e difekt'it'a aŭ modif'it'a: vi facil'e kompren'os, ke la Spirit'o, ne hav'ant'e sub si'a dispon'o ali'a'j'n il'o'j'n, ol ne'komplet'a'j'n aŭ kripl'a'j'n organ'o'j'n, viv'as en konfuz'o, kiu'n li intim'e sent'as kaj plen'e konsci'as, sed kiu'n li ne kapabl'as for'ig'i.”

— Ĉu do ne la Spirit'o, sed la korp'o, est'as difekt'it'a?

“Jes; sed oni ne mal'atent'u la fakt'o'n, ke, se la Spirit'o ag'as sur la materi'o'n, ĉi tiu, ĝis cert'a grad'o, re'ag'as sur li'n, kaj ke la Spirit'o pov'as moment'e est'i impres'it'a de la difekt'o de la organ'o'j, kiu'j'n li uz'as por si'a manifest'iĝ'o kaj ricev'o de impres'o'j. Pov'as okaz'i, ke, kun la kresk'o de la temp'o, kiam frenez'ec'o long'e daŭr'as, la ripet'ad'o de l’ sam'a'j ag'o'j fin'e hav'as sur la Spirit'o'n influ'o'n, el kiu li liber'iĝ'os nur post plen'a for'ig'o de ĉia materi'a impres'o.”

376. Kiel klar'ig'i, ke frenez'ec'o ia'foj'e al'tren'as hom'o'n al mem'mort'ig'o?

“La Spirit'o sufer'as pro si'a ĝen'at'ec'o kaj pro la ne'kapabl'o si'n liber'e manifest'i, kaj tial li serĉ'as en la mort'o la rimed'o'n romp'i si'a'j'n katen'o'j'n.”

377. Ĉu la Spirit'o de frenez'ul'o sent'as, post la mort'o, la efik'o'n de l’ difekt'o de si'a'j kapabl'o'j?

“Li pov'as tio'n sent'i dum iom da temp'o, ĝis li est'os tut'e for de la materi'o, sam'e kiel iu, ĉe si'a vek'iĝ'o, sent'as,RE'VEN'O AL LA EN'KORP'A VIV'O 207 ankoraŭ kelk'a'n temp'o'n, la konfuz'o'n, en kiu'n la dorm'ad'o li'n dron'ig'is.”

378. Kiel la difekt'o de la cerb'o pov'as re'efik'i sur la Spirit'o'n post la mort'o?

“Tio est'as memor'o; ia prem'sonĝ'o sub'ig'as la Spirit'o'n, kaj, ĉar tiu ĉi ne kompren'is ĉio'n, kio far'iĝ'is dum li'a frenez'ec'o, tial la re'star'ig'o de li'a'j ide'o'j ĉiam postul'as iom da temp'o; pro tio, ju pli daŭr'a est'is frenez'ec'o dum la viv'o, des pli long'a est'as ankaŭ tiu konstern'o, tiu ĝen'at'ec'o post la mort'o. Kvankam jam for de la korp'o, la Spirit'o tamen ankoraŭ sent'as kelk'a'temp'e la impres'o'n de si'a'j lig'il'o'j.”

Pri la infan'aĝ'o

379. Ĉu la Spirit'o, anim'ant'a korp'o'n de infan'o, est'as tiel el'volv'iĝ'int'a, kiel tiu de matur'a hom'o?

“Li pov'as est'i ankoraŭ pli, se li star'as sur pli alt'a nivel'o; nur la ne'perfekt'ec'o de la organ'o'j mal'help'as li'a'n manifest'iĝ'o'n. Li ag'as laŭ la il'o, per kiu li pov'as io'n far'i.”

380. Sen konsider'o pri la mal'help'o'j, kiu'j'n la ne'perfekt'ec'o de la organ'o'j star'ig'as kontraŭ li'a liber'a manifest'iĝ'o, ĉu la Spirit'o de infan'et'o pens'as kiel infan'o aŭ kiel matur'a hom'o?

“Dum infan'aĝ'o, est'as natur'e, ke la organ'o'j de la intelekt'o, ĉar ne dis'volv'iĝ'int'a'j, ne pov'as hav'ig'i al la Spirit'o la tut'a'n intuici'o'n de plen'aĝ'ul'o; efektiv'e, la intelekt'o de infan'o est'as tre mal'grand'a, ĝis la jar'o'j matur'ig'as ĝi'a'n prudent'o'n. La konstern'o, sekv'ant'a en'karn'iĝ'o'n, ne ĉes'as subit'e ĉe nask'iĝ'o: ĝi mal'aper'as nur iom post iom kon la el'volv'iĝ'o de la organ'o'j.”

Sub'ten'as ĉi tiu'n respond'o'n jen'a observ'at'a fakt'o: la sonĝ'o'j de infan'o ne hav'as la karakter'o'n de tiu'j de plen'aĝ'ul'o; la objekt'o de ĝi'a'j sonĝ'o'j est'as preskaŭ ĉiam infan'ec'a, kio est'as sign'o de la spec'o de zorg'o'j de ĝi'a Spirit'o.

381. Kiam infan'o mort'as, ĉu ties Spirit'o re'ricev'as tuj si'a'n antaŭ'a'n vigl'ec'o'n?

“Tiel dev'as est'i, ĉar li est'as tiam liber'ig'it'a el la karn'a en'volv'aĵ'o; tamen li re'ek'hav'as si'a'n antaŭ'a'n mens'klar'ec'o'n nur tiam, kiam tiu dis'iĝ'o est'as el'far'it'a, tio est'as, tiam, kiam jam ekzist'as neni'a lig'it'ec'o inter Spirit'o kaj korp'o.”

382. Ĉu la en'karn'iĝ'int'a Spirit'o sufer'as, dum infan'aĝ'o, pro la embaras'o al li kaŭz'at'a de l’ ne'perfekt'ec'o de la organ'o'j?

“Ne; tiu stat'o est'as neces'a; ĝi est'as natur'a kaj konform'a al la projekt'o'j de la Providenc'o; ĝi est'as ripoz'o'period'o por la Spirit'o.”

383. Por kio serv'as al la Spirit'o tra'pas'i infan'aĝ'o'n?

“Ĉar la Spirit'o en'karn'iĝ'as cel'ant'e perfekt'iĝ'i, en tiu period'o li est'as plej influ'ebl'a de la impres'o'j, kiu'j'n li ricev'as kaj kiu'j pov'as help'i li'a'n progres'o'n kun'e kun la person'o'j, al kiu'j est'as komisi'it'a la eduk'ad'o de la infan'o.”

384. Kial la unu'a'j kri'o'j de ĵus'nask'it'o esprim'as dolor'o'n?

“Por vek'i la interes'o'n de ĝi'a patr'in'o kaj la zorg'o'j'n, kiu'j'n ĝi bezon'as. Ĉu vi ne opini'as, ke, se ĝi'a'j kri'o'j esprim'us nur ĝoj'o'n, tiam, kiam ĝi ankoraŭ ne kapabl'as parol'i, oni do ne tre atent'us ĝi'a'j'n bezon'o'j'n? Admir'u, en ĉio la saĝ'ec'o'n de l’ Providenc'o.”

385. De kio ven'as la ŝanĝ'o de karakter'o en iu'j aĝ'o'j, precip'e ĉe la fin'o de matur'iĝ'o? Ĉu tio est'as ia ali'iĝ'o de la Spirit'o?

“Okaz'as, ke la Spirit'o re'pren'as si'a'n natur'o'n kaj si'n montr'as tia, kia li est'is.

“Vi ne kon'as la sekret'o'n, kiu'n la infan'o'j kaŝ'as en si'a sen'malic'ec'o; vi ne sci'as, kio ili est'as, kio ili est'is, kio ili est'os; kaj tamen vi sent'as por ili am'o'n kaj kor'inklin'o'n, kiel se ili est'us part'o de vi mem, en tia grad'o, ke am'o de patr'in'o al si'a'j id'o'j est'as konsider'at'a la plej grand'a am'o, kiu'n iu est'ul'o pov'as port'i por ali'a est'ul'o. De kio ven'as tiu dolĉ'a si'n'don'em'o, tiu mild'a kor'inklin'o, kiu'j'n eĉ fremd'a'j person'o'j sent'as por infan'o'j?

Ĉu vi sci'as? Ne; mi do tio'n klar'ig'os al vi.

“Infan'o'j est'as kre'it'o'j, kiu'j'n Di'o ir'ig'as al nov'a'j ekzist'ad'o'j; kaj, por ke ili ne akuz'u Li'n pro tro'a sever'ec'o, Li tial hav'ig'as al ili ĉiu'j'n aspekt'o'j'n de sen'kulp'ec'o. La mal'bon'far'o'j de eĉ malic'a infan'o trov'as sen'kulp'ig'o'n en la ne'konsci'o de ĝi'a'j ag'o'j. Tiu simpl'anim'ec'o ne est'as real'a super'ec'o rilat'e la antaŭ'a'n stat'o'n de la infan'o; ne: ĝi est'as la bild'o de tio, kio ili dev'us est'i, kaj, se ili tia'j ne est'as, sur ili'n sol'a'j'n fal'os la koncern'a pun'o.

“Sed, ne nur pro ili Di'o hav'ig'is al infan'o'j tia'n mien'o'n; ankaŭ, kaj precip'e, pro la ge'patr'o'j, kies am'o est'as neces'a al la mal'fort'ec'o de la id'o'j; tiu am'o tre'eg'e mal'pli'iĝ'us ĉe ne'obe'em'a kaj mal'afabl'a karakter'o; sed, opini'ant'e, ke ili est'as bon'a'j kaj mild'a'j, la ge'patr'o'j dediĉ'as al ili si'a'n tut'a'n kor'o'n kaj ili'n super'ŝut'as per plej delikat'a'j zorg'o'j. Sed, kiam la id'o'j jam ne bezon'as tia'j'n protekt'o'n kaj help'o'n, al ili mal'avar'e don'at'a'j'n dum dek'kvin aŭ du'dek jar'o'j, tiam ili'a real'a, individu'a karakter'o plen'e kaj nud'e re'aper'as: ĝi rest'as ankoraŭ bon'a, se ĝi est'is esenc'e bon'a, sed ĝi ĉiam el'montr'as nuanc'o'j'n, kaŝ'it'a'j'n dum la fru'a infan'aĝ'o.

“Kiel vi vid'as, Di'o konduk'as ĉio'n sur la plej bon'a voj'o; kaj, kiam oni hav'as pur'a'n kor'o'n, la klar'ig'o de ĉi tiu'j afer'o'j est'as facil'e koncept'ebl'a.

“Efektiv'e, pri'pens'u, ke la Spirit'o de infan'o, nask'iĝ'int'a sur la Ter'o, ebl'e ven'is de mond'o, kie li ek'hav'is kutim'o'j'n tut'e mal'sam'a'j'n ol la vi'a'j; kiel vi vol'us, ke trov'iĝ'u en vi'a rond'o tiu nov'a est'ul'o, kun'port'ant'a pasi'o'j'n tiel mal'sam'a'j'n ol la vi'a'j, hav'ant'a inklin'o'j'n kaj gust'o'j'n tut'e kontraŭ'a'j'n al la vi'a'j? Kiel vi vol'us, ke li en'iĝ'u en vi'a'j'n vic'o'j'n, krom per la rimed'o'j dispon'ig'it'a'j de Di'o, tio est'as, tra la kribr'il'o de la infan'ec'o? En ĉi tiu faz'o kun'miks'iĝ'as ĉiu'j pens'o'j, karakter'o'j kaj vari'o'j de est'ul'o'j nask'it'a'j en tiu mult'eg'o da mond'o'j, en kiu'j la kre'it'o'j evolu'as. Vi mem, mort'int'e, trov'iĝ'as en kvazaŭ'a infan'aĝ'o, mez'e de nov'a'j frat'o'j; kaj en vi'a nov'a ekster'ter'a ekzist'ad'o, vi ne'sci'as la mor'o'j'n, kutim'o'j'n kaj rilat'o'j'n en tiu por vi nov'a mond'o; mal'facil'e vi parol'os lingv'o'n, al kiu vi ne est'as al'kutim'iĝ'int'a'j, lingv'o'n, kiu est'as pli viv'a, ol kia est'as hodiaŭ vi'a pens'o. (319) “Infan'aĝ'o hav'as ankoraŭ ali'a'n util'ec'o'n: la Spirit'o'j en'ir'as la en'korp'a'n viv'o'n nur por si'n perfekt'ig'i, por si'n pli'bon'ig'i; la mal'fort'ec'o de la plej fru'a infan'aĝ'o far'as ili'n fleks'ebl'a'j, inklin'a'j akcept'i la konsil'o'j'n de la spert'ul'o'j kaj de tiu'j, kiu'j dev'as ili'n progres'ig'i; tiam, oni pov'as reform'i ili'a'j'n karakter'o'j'n kaj brid'i ili'a'j'n mal'bon'a'j'n inklin'o'j'n: jen la dev'o, kiu'n Di'o konfid'is al la ge'patr'o'j, plej sankt'a misi'o, por kiu ĉi tiu'j dev'os iam respond'i.

“Sekv'e, infan'aĝ'o est'as ne nur util'a, neces'a, ne'for'ig'ebl'a, sed ankaŭ natur'a sekv'o de la leĝ'o'j, kiu'j'n Di'o kre'is kaj laŭ kiu'j ir'as la univers'o.”

Sur'ter'a'j simpati'o'j kaj antipati'o'j

386. Ĉu du hom'o'j, kiu'j si'n reciprok'e kon'is kaj am'is, pov'as de'nov'e renkont'iĝ'i en ali'a en'korp'a ekzist'ad'o kaj re'kon'i unu la du'a'n?

“Re'kon'i unu la du'a'n, ne; sed si'n reciprok'e al'tir'i, jes; mult'a'j intim'a'j amik'rilat'o'j, fond'it'a'j sur sincer'a kor'inklin'o, hav'as ne ali'a'n kaŭz'o'n. Du hom'o'j reciprok'e al'proksim'iĝ'as pro ŝajn'e hazard'a'j cirkonstanc'o'j, sed, ver'e, pro la al'tir'o de du Spirit'o'j, serĉ'ant'a'j unu la du'a'n en la hom'amas'o.”

— Ĉu est'us por ili pli agrabl'e, se ili si'n reciprok'e re'kon'us?

“Ne ĉiam; la memor'o pri la pas'int'a'j ekzist'ad'o'j kun'port'us mal'util'o'n mult'e pli grav'a'n, ol kiel vi supoz'as.

Post la mort'o ili sen reciprok'e re'kon'os kaj sci'os la temp'o'n, kiu'n ili pas'ig'is kun'e.” (392) 387. Ĉu simpati'o hav'as ĉiam kiel komenc'o'n ia'n antaŭ'a'n kon'at'ec'o'n?RE'VEN'O AL LA EN'KORP'A VIV'O 211 “Ne; du Spirit'o'j, konven'ant'a'j unu al la du'a, si'n reciprok'e serĉ'as kvazaŭ instinkt'e, eĉ se ili ne inter'kon'at'aĝ'is kiel hom'o'j.”

388. Ĉu ni'a'j ŝajn'e hazard'a'j renkont'o'j kun iu'j person'o'j ne est'as ankaŭ efik'o de ia spec'o de simpati'o'rilat'o'j?

“Est'as inter la pens'o'hav'a'j est'ul'o'j lig'il'o'j, kiu'j'n vi ankoraŭ ne'kon'as. Magnet'ism'o est'as la pilot'o de tiu scienc'o, kiu'n post'e vi pli bon'e kompren'os.”

389. El kio nask'iĝ'as la instinkt'a abomen'o, kiu'n oni ek'sent'as, ĉe la unu'a rigard'o, kontraŭ iu'j hom'o'j?

“Antipati'o'j inter Spirit'o'j, kiu'j si'n reciprok'e diven'as kaj re'kon'as, ne parol'ant'e unu al la du'a.”

390. Ĉu la instinkt'a antipati'o est'as ĉiam sign'o de mal'bon'a natur'o?

“Du Spirit'o'j ne est'as nepr'e mal'bon'a'j nur pro tio, ke ili ne simpati'as unu la du'a'n; antipati'o pov'as de'ven'i de ne'simil'ec'o de pens'o'j; sed laŭ'grad'e, kiel la Spirit'o'j alt'iĝ'as, tiu'j diferenc'o'j esting'iĝ'as kaj antipati'o mal'aper'as.”

391. Ĉu antipati'o inter du person'o'j burĝon'as unu'e en tiu, kies Spirit'o est'as la pli mal'bon'a, aŭ la pli bon'a?

“Ĉe ambaŭ, sed kaŭz'o'j kaj efik'o'j est'as mal'sam'a'j.

Mal'bon'a Spirit'o antipati'as ĉiu'n, kiu pov'as li'n juĝ'i kaj sen'mask'ig'i; vid'ant'e iu'n, je la unu'a foj'o, li tuj ek'sent'as, ke tiu person'o li'n mal'ŝat'os; li'a for'puŝ'o far'iĝ'as mal'am'o, ĵaluz'o, kaj suflor'as al li la dezir'o'n far'i al tiu person'o mal'bon'o'n. La bon'a Spirit'o sent'as naŭz'o'n kontraŭ la mal'bon'a, ĉar li sci'as, ke ĉi tiu li'n ne kompren'os kaj ke ili ne hav'as komun'a'j'n sent'o'j'n; sed, fort'a pro si'a super'ec'o, li ne port'as mal'am'o'n nek ĵaluz'o'n kontraŭ la mal'bon'a: ĉi tiu'n li nur evit'as kaj bedaŭr'as.”

Forges'o pri la pas'int'ec'o

392. Kial la en'karn'iĝ'int'a Spirit'o perd'as memor'o'n pri si'a pas'int'ec'o?

“La hom'o ne pov'as nek dev'as ĉio'n sci'i; Di'o, per Si'a saĝ'ec'o, tiel vol'as. Sen la vual'o, kaŝ'ant'a al li iu'j'n afer'o'j'n, la hom'o est'us kvazaŭ blind'ig'it'a, kiel iu, kiu subit'e trans'pas'us de mal'lum'o en lum'o'n. Per la forges'o de si'a pas'int'ec'o, li pli bon'e konserv'as si'a'n mem'o'n.”

393. Kial la hom'o, dev'as respond'i por far'o'j, kaj kiel li pov'as el'aĉet'i kulp'o'j'n, kiu'j'n li ne memor'as? Kiel profit'i si'a'n spert'o'n, akir'it'a'n dum ekzist'ad'o'j fal'int'a'j en forges'o'n? Est'us kompren'ebl'e, ke la sufer'o'j est'us por li lecion'o, se li memor'us ties kaŭz'o'j'n; sed, ĉar tia memor'o ne ekzist'as, tial ĉiu ekzist'ad'o est'as kvazaŭ la unu'a kaj, ankaŭ, tial, li ĉiam de'nov'e komenc'as viv'i. Kiel konform'ig'i tio'n al la just'ec'o de Di'o?

“En ĉiu nov'a ekzist'ad'o la hom'o posed'as pli da inteligent'ec'o kaj pli klar'e pov'as disting'i bon'o'n de mal'bon'o.

Kiu est'us li'a merit'o en la okaz'o, se li memor'us si'a'n tut'a'n pas'int'ec'o'n? Kiam la Spirit'o re'ven'as al si'a primitiv'a viv'o (la spirit'a viv'o), li'a tut'a pas'int'a viv'o dis'volv'iĝ'as antaŭ li: li vid'as la erar'o'j'n, kiu'j'n li farad'is kaj kiu'j est'as la kaŭz'o de li'a sufer'ad'o, kaj tio'n, kio'n li pov'us est'i far'int'a por ili'n evit'i: li kompren'as la just'ec'o'n de si'a pozici'o kaj serĉ'as, tiam, ekzist'ad'o'n, en kiu li pov'os pli'bon'ig'i tiu'n fin'it'a'n. Li pen'as ricev'i sufer'o'j'n simil'a'j'n al tiu'j, kiu'j'n li jam spert'is, aŭ la lukt'o'j'n, kiu'j'n li opini'as plej taŭg'a'j por li'a progres'ad'o, kaj pet'as la Super'a'j'n Spirit'o'j'n, ke ili help'u li'n ĉe li'a nov'a task'o; ĉar li sci'as, ke la Spirit'o, elekt'it'a kiel li'a gvid'ant'o dum tiu nov'a ekzist'ad'o, pen'os ig'i li'n kompens'i si'a'j'n erar'o'j'n, inspir'ant'e al li ia'n intuici'o'n pri tiu'j erar'o'j. Pro tiu intuici'o mem vi instinkt'e rezist'as kontraŭ krim'a pens'o aŭ dezir'o, vi'n oft'e subit'e atak'ant'a; plej oft'e vi atribu'as tiu'n rezist'o'n al la princip'o'j, kiu'j'n vi ricev'is de vi'a'j ge'patr'o'j; tamen ver'e ĝi est'as voĉ'o de vi'a konscienc'o, voĉ'o, kiu est'as memor'o pri vi'a pas'int'ec'o, voĉ'o avert'ant'a vi'n, ke vi ne fal'u de'nov'e, ke vi ne re'far'u sam'a'j'n erar'o'j'n. Se la Spirit'o, paŝ'ant'a en tiu nov'a ekzist'ad'o, kuraĝ'e el'port'as kaj super'as si'a'j'n prov'o'j'n, li pli'nobl'iĝ'as kaj est'as promoci'it'a en la hierarki'o de la Spirit'o'j, kiam li re'ven'as en ili'a'n rond'o'n.”RE'VEN'O AL LA EN'KORP'A VIV'O 213 Se, dum la en'korp'a viv'o, ni ja ne tut'e klar'e memor'as, kio ni est'is, kaj la bon'o'n aŭ mal'bon'o'n, kiu'j'n ni far'is dum antaŭ'a'j ekzist'ad'o'j, pri ĉio ni hav'as almenaŭ ia'n intuici'o'n.

Ni'a'j instinkt'a'j inklin'o'j est'as memor'o pri la pas'int'ec'o; kontraŭ tiu'j inklin'o'j ni'a konscienc'o, kiu est'as ni'a dezir'o ne plu far'i sam'a'j'n erar'o'j'n, admon'as ni'n rezist'i.

394. Ĉu, en la mond'o'j progres'int'a'j pli ol la ni'a, en tiu'j, kie la Spirit'o'j'n ne turment'as fizik'a'j bezon'o'j aŭ mal'san'o'j, kia'j la ni'a'j, la hom'o'j kompren'as, ke ili est'as pri feliĉ'a'j ol ni? Feliĉ'o, ĝeneral'e dir'at'e , est'as relativ'a; ni ĝi'n sent'as, kompar'ant'e ĝi'n kun mal'pli feliĉ'a stat'o.

Ĉar kelk'a'j el tiu'j mond'o'j, kvankam pli bon'a'j ol ni'a, ne est'as ja perfekt'a'j, tial ili'a'j loĝ'ant'o'j nepr'e hav'as motiv'o'j'n por ĉagren'o'j propr'a'j al tiu medi'o. Ĉe ni, riĉ'ul'o'n ne mal'trankvil'ig'as material'a'j bezon'o'j, kiel mal'riĉ'ul'o'n; tamen li est'as ja turment'at'a de zorg'o'j, kiu'j mal'dolĉ'ig'as al li la viv'o'n. Nu, mi demand'as, ĉu, en si'a pozici'o, la loĝ'ant'o'j en tiu'j mond'o'j ne opini'as si'n tiel mal'feliĉ'a'j kiel ni, kaj ĉu ili ne lament'as pro si'a sort'o, ĉar, efektiv'e, ili ne memor'as ia'n pli mal'alt'a'n ekzist'ad'o'n por far'i kompar'o'n?

“Al tio est'as neces'e don'i du mal'sam'a'j'n respond'o'j'n.

El tiu'j mond'o'j, pri kiu'j vi parol'as, est'as kelk'a'j, kies loĝ'ant'o'j tre klar'e kaj preciz'e memor'as si'a'j'n pas'int'a'j'n ekzist'ad'o'j'n; vi kompren'as, ke tiu'j est'ul'o'j pov'as kaj sci'as taks'i la feliĉ'o'n, kiu'n Di'o permes'as al ili ĝu'i; sed est'as ali'a'j mond'o'j, kies loĝ'ant'o'j, star'ant'a'j, kiel vi dir'as, en kondiĉ'o'j pli bon'a'j ol vi'a'j, ne hav'as mal'pli da ĉagren'o'j, eĉ ne mal'pli da mal'feliĉ'aĵ'o'j; tiu'j ne taks'as si'a'n feliĉ'o'n, ĉar ili ne memor'as ankoraŭ pli mal'feliĉ'a'n stat'o'n. Tamen, se ili ĝi'n ne tas'as kiel hom'o'j, ili ĝi'n taks'as kiel Spirit'o'j.”

Ĉu tiu forges'o pri la pas'int'a'j ekzist'ad'o'j, precip'e tiam, kiam ili est'is pen'ig'a'j, ne est'as io providenc'a, en kio el'montr'iĝ'as la Di'a saĝ'ec'o? Nur en la super'a'j mond'o'j, kie la memor'o pri la mal'feliĉ'a'j ekzist'ad'o'j est'as nur mal'bel'a sonĝ'o, ili est'as re'vok'at'a'j. Ĉu, en la mal'super'a'j mond'o'j, la unu'a'j mal'feliĉ'aĵ'o'j ne est'us pli'akr'ig'it'a'j per la memor'o pri ĉiu'j, kiu'j'n ni jam el'port'is? Ni do konklud'u, ke ĉio, kio'n Di'o far'is, est'as bon'e far'it'a, kaj ke ne koncern'as ni'n kritik'i Li'a'j'n far'it'aĵ'o'j'n nek dir'i la manier'o'n, en kiu Li dev'us direkt'i la univers'o'n.

La memor'o pri ni'a'j antaŭ'a'j individu'ec'o'j kun'port'us tre grav'a'j'n mal'util'o'j'n; ĝi pov'us, ĉe iu'j okaz'o'j, ni'n tre'eg'e humil'ig'i; ĉe ali'a'j, flam'ig'i ni'a'n fier'o'n kaj, tial, brid'i ni'a'n liber'a'n vol'o'n. Di'o don'is al ni, por ni'a perfekt'iĝ'o, tio'n ĝust'e neces'a'n kaj sufiĉ'a'n, nom'e la voĉ'o'n de l’ konscienc'o kaj ni'a'j'n instinkt'a'j'n inklin'o'j'n; Li for'pren'is de ni nur tio'n, kio pov'us ni'n mal'util'i. Ni ankoraŭ al'dir'u, ke, se ni memor'us ni'a'j'n antaŭ'a'j'n far'o'j'n, ni do ankaŭ memor'us tiu'j'n de ali'ul'o, kaj ke tiu ek'kon'o pov'us plej mal'agrabl'e efik'i sur la soci'a'j inter'rilat'o'j; ĉar ni'a pas'int'ec'o ne ĉiam hav'ig'as al ni motiv'o'j'n por glor'o, tial ni oft'e dev'as ĝoj'i, ke vual'o est'as stern'it'a sur ĝi. Tio akord'as perfekt'e kun la doktrin'o de la Spirit'o'j pri la mond'o'j super'a'j ol ni'a. En tiu'j mond'o'j, kie reg'as nur bon'o, la memor'o pri la pas'int'ec'o est'as neniom dolor'a, kaj tial ili'a'j loĝ'ant'o'j memor'as si'a'j'n antaŭ'a'j'n ekzist'ad'o'j'n, kiel ni memor'as tio'n, kio'n ni far'is hieraŭ. Ili'a viv'o en la mal'super'a'j mond'o'j, kiel ni dir'is, est'as por ili neni'o pli ol mal'bel'a sonĝ'o.

395. Ĉu ni pov'as ek'hav'i iu'j'n inform'o'j'n pri ni'a'j antaŭ'a'j ekzist'ad'o'j?

“Ne ĉiam. Tamen kelk'a'j hom'o'j sci'as, kio ili est'is kaj kio'n ili far'is; se est'us al ili permes'it'e tio'n dir'i, ili kon'ig'us kurioz'a'j'n afer'o'j'n pri si'a pas'int'ec'o.”

396. Kelk'a'j person'o'j kred'as, ke ili ne'preciz'e memor'as ia'n ne'kon'at'a'n pas'int'a'n temp'o'n, kiu si'n prezent'as al ili kiel for'pas'ant'a sonĝ'o'bild'o, kiu'n oni van'e pen'as kapt'i. Ĉu tiu ide'o ne est'as nur'a iluzi'o?

“Ia'foj'e ĝi est'as real'a, sed preskaŭ ĉiam iluzi'o, kontraŭ kiu oni dev'as si'n gard'i, ĉar ĝi pov'as est'i efik'o de super'ekscit'it'a imag'pov'o.”

397. Ĉu, en la en'korp'a'j ekzist'ad'o'j pli alt'a'j ol la ni'a, la memor'o pri antaŭ'a'j ekzist'ad'o'j est'as pli ĝust'a?

“Jes; ju mal'pli materi'ec'a est'as la korp'o, des pli bon'e oni memor'as. La memor'o pri la pas'int'ec'o est'as pli klar'a ĉe la loĝ'ant'o'j de super'ord'a'j mond'o'j.”RE'VEN'O AL LA EN'KORP'A VIV'O 215 398. Ĉar la instinkt'a'j inklin'o'j de la hom'o est'as memor'o pri li'a pas'int'a temp'o, ĉu tial sekv'as, ke, stud'ant'e tiu'j'n inklin'o'j'n, li pov'as ek'kon'i la erar'o'j'n, kiu'j'n li far'is?

“Sen'dub'e, ĝis cert'a grad'o; sed est'as neces'e al'kalkul'i la eventual'a'n pli'bon'iĝ'o'n de la Spirit'o kaj la decid'o'j'n, kiu'j'n li pren'is dum si'a vag'ad'o en la spac'o; la nun'a ekzist'ad'o pov'as est'i mult'e pli bon'a ol la antaŭ'a.”

— Kaj, ĉu ĝi pov'as est'i pli mal'bon'a? Tio est'as, ĉu la hom'o pov'as, en iu ekzist'ad'o, far'i erar'o'j'n, kiu'j'n li ne far'is dum si'a antaŭ'a ekzist'ad'o?

“Tio de'pend'as de la nivel'o de li'a Spirit'o; se ĉi tiu ne kapabl'as venk'i la prov'o'n, li do pov'as est'i konduk'at'a al nov'a'j erar'o'j, kiu'j rezult'as el la elekt'it'a pozici'o; sed, en'tut'e, tiu'j erar'o'j el'montr'as prefer'e halt'o'stat'o'n ol post'e'n'paŝ'o'n, ĉar la Spirit'o pov'as antaŭ'e'n'marŝ'i aŭ halt'i, neniam invers'ir'i.”

399. Ĉar la sort'o'vic'o'j de la en'korp'a viv'o est'as sam'temp'e el'aĉet'o de la pas'int'a'j erar'o'j kaj prov'o'j por la est'ont'ec'o, ĉu tial sekv'as, ke, el la spec'o de tiu'j sort'o'vic'o'j, oni pov'as dedukt'i la spec'o'n de la antaŭ'a ekzist'ad'o?

“Tre oft'e, ĉar ĉiu est'as pun'at'a laŭ si'a pek'o; tamen ne pren'u tio'n kiel absolut'a'n regul'o'n; la instinkt'a'j inklin'o'j est'as pli cert'a sign'o, ĉar la prov'o'j, kiu'j'n la Spirit'o spert'as, rilat'as tiel kun la est'ont'ec'o, kiel kun la pas'int'ec'o.”

Ating'int'e la lim'temp'o'n difin'it'a'n de la Providenc'o por li'a vag'a viv'o, la Spirit'o elekt'as mem la prov'o'j'n, al kiu'j li vol'as si'n sub'met'i, por pli'rapid'ig'i si'a'n progres'o'n; tio est'as, li elekt'as la spec'o'n de ekzist'ad'o, kiu'n li opini'as plej taŭg'a por tiu cel'o; tiu'j prov'o'j ĉiam rilat'as kun la erar'o'j, kiu'j'n li dev'as kompens'i. Se li venk'as, li alt'iĝ'as; se li fal'as, li dev'as re'komenc'i.

La Spirit'o ĉiam mastr'as si'a'n liber'a'n vol'o'n; dank’al tiu liber'ec'o, li, en si'a spirit'a stat'o, elekt'as la prov'o'j'n de si'a en'korp'a viv'o, kaj, en hom'a korp'o, li pren'as si'a'j'n decid'o'j'n, por bon'o aŭ por mal'bon'o. Rifuz'i al la hom'o la liber'a'n vol'o'n est'us redukt'i li'n al maŝin'o.

De kiam li re'en'ir'as la en'korp'a'n viv'o'n, la Spirit'o perd'as provizor'e memor'o'n pri si'a'j antaŭ'a'j ekzist'ad'o'j, kiel se ia vual'o ili'n kaŝ'us; tamen li ia'foj'e ili'n ne'preciz'e konsci'as, kaj, ĉe iu'j cirkonstanc'o'j, ili pov'as ja est'i mal'kaŝ'it'a'j al li; sed tio okaz'as nur laŭ la vol'o de Super'a'j Spirit'o'j, kiu'j tio'n far'as propr'a'mov'e, por util'a cel'o, kaj neniam por kontent'ig'o de vant'a sci'vol'em'o.

La est'ont'a'j ekzist'ad'o'j pov'as en neni'a ajn okaz'o est'i kon'ig'it'a'j pro tio, ke ili de'pend'as de la manier'o, kiel est'as plen'um'at'a la nun'a ekzist'ad'o, kaj de la post'a elekt'o de la Spirit'o.

La forges'o pri la far'it'a'j erar'o'j ne est'as mal'help'o al la pli'bon'ig'o de la Spirit'o, ĉar, kvankam ĉi tiu ili'n ne ĝust'e memor'as, tamen la fakt'o, ke li, en si'a temp'o de vag'ad'o, kon'is tiu'j'n erar'o'j'n, kaj li'a decid'it'a dezir'o ili'n el'pag'i, li'n intuici'e gvid'as kaj inspir'as al li la pens'o'n, kontraŭ'star'i la mal'bon'o'n; tiu pens'o est'as la voĉ'o de li'a konscienc'o, kaj por tio li est'as help'at'a de si'n'don'a'j Spirit'o, se li obe'as ties bon'a'j'n inspir'o'j'n.

Kvankam la hom'o ne detal'e kon'as si'a'j'n ag'o'j'n dum si'a'j antaŭ'a'j ekzist'ad'o'j, li tamen ĉiam pov'as sci'i, pri kia spec'o de erar'o'j li kulp'as kaj kiu est'is ties ĉef'a karakter'o. Li nur stud'u si'n mem, kaj li pov'as ek'sci'i, kio li est'is, ne laŭ tio, kio li est'as, sed laŭ si'a'j inklin'o'j.

La sort'o'vic'o'j de la en'korp'a viv'o est'as sam'temp'e pun'o pro la pas'int'a'j erar'o'j kaj prov'o'j por la est'ont'ec'o. Ili ni'n pli'pur'ig'as kaj alt'ig'as, se ni ili'n nur el'port'as kun rezignaci'o kaj sen murmur'o.

La spec'o de la sort'o'ŝanĝ'o'j kaj prov'o'j, kiu'j'n ni spert'as, pov'as ankaŭ klar'ig'i al ni, kio ni est'is kaj kio'n ni far'is, sam'e kiel, sur la Ter'o, ni taks'as la kulp'ec'o'n de krim'ul'o laŭ la pun'o, kiu'n la leĝ'o dikt'as al li. Tiel, fier'ul'o ricev'os, kiel humil'ig'a'n pun'o'n, subaltern'a'n ekzist'ad'o'n; avar'ul'o kaj riĉ'ul'o, mis'uz'int'a si'a'j'n hav'aĵ'o'j'n, est'os pun'it'a'j per mizer'o; tiu, kiu est'is ne'human'a kontraŭ si'a'j simil'ul'o'j, per kruel'aĵ'o'j; tiran'o, per sklav'ec'o; mal'bon'a fil'o, per sen'dank'ec'o de si'a'j id'o'j; mal'diligent'ul'o, per pez'a labor'ad'o, ktp.

ĈAPITR'O VIII

LIBER'IĜ'O DE LA ANIM'O

1. La dorm'o kaj la sonĝ'o'j. – 2. Spirit'a'j vizit'o'j inter viv'ant'a'j person'o'j. – 3. Kaŝ'it'a trans'iĝ'o de la pens'o.

– 4. Letargi'o, katalepsi'o; ŝajn'a'j mort'o'j – 5.

Somnambul'ism'o – 6. Ekstaz'o. – 7. Du'obl'a vid'ad'o.

– 8. Teori'a resum'o pri somnambul'ism'o, ekstaz'o kaj du'obl'a vid'ad'o.

La dorm'o kaj la sonĝ'o'j

400. Ĉu en'karn'iĝ'int'a Spirit'o rest'ad'as volont'e en si'a korp'a en'volv'aĵ'o?

“Tio est'as kiel demand'i, ĉu mal'liber'ul'o volont'e rest'ad'as en karcer'o. En'karn'iĝ'int'a Spirit'o sen'ĉes'e sopir'as je liber'ec'o, kaj, ju pli mal'delikat'a est'as li'a en'volv'aĵ'o, des pli fort'e li dezir'as ĝi'n for'las'i.”

401. Ĉu la anim'o ripoz'as dum dorm'o, kiel la korp'o?

“Ne; la Spirit'o neniam est'as ne'aktiv'a. Dum dorm'o mal'streĉ'iĝ'as la lig'il'o'j, li'n ten'ant'a'j ĉe la korp'o, kaj, ĉar tiu ĉi, en tiu'j moment'o'j, ne bezon'as la anim'o'n, tial la Spirit'o tra'flug'as la spac'o'n kaj pli rekt'e kontakt'as kun ali'a'j Spirit'o'j.”

402. Kiel ni pov'as konstat'i la liber'ec'o'n de la Spirit'o dum dorm'o?

“Per la sonĝ'o'j. Kred'u, ke, kiam la korp'o ripoz'as, la Spirit'o hav'as pli da kapabl'o'j, ol dum mal'dorm'o; li memor'as si'a'n pas'int'ec'o'n kaj, ia'foj'e, antaŭ'vid'as si'a'n est'ont'ec'o'n; li ek'hav'as pli grand'a'n pov'o'n kaj kapabl'as komunik'iĝ'i kun ali'a'j Spirit'o'j, tiel en ĉi tiu, kiel en ali'a mond'o. Vi dir'as kelk'a'foj'e: mi hav'is strang'a'n sonĝ'o'n, terur'a'n sonĝ'o'n, sed sen ia ver'ŝajn'o; vi erar'as: tia sonĝ'o est'as oft'e memor'o pri lok'o'j kaj aĵ'o'j, kiu'j'n vi jam vid'is aŭ iam vid'os. Ĉar la korp'o est'as mal'vigl'ig'it'a, tial la Spirit'o pen'as ŝir'i la lig'il'o'j'n kaj komenc'as esplor'ad'o'n de la pas'int'a kaj de la est'ont'a temp'o.

“Kompat'ind'a'j hom'o'j, vi, kiu'j tiom mal'mult'e kon'as la plej ordinar'a'j'n fenomen'o'j'n de la viv'o! Vi opini'as vi'n instru'it'a'j, dum la plej vulgar'a'j afer'o'j vi'n embaras'as!

Vi ankoraŭ ne sci'as respond'i jen'a'j'n tiel simpl'a'j'n demand'o'j'n, kiu'j'n al vi prezent'as infan'o'j: kio'n ni far'as, dorm'ant'e?

Kio est'as sonĝ'o'j?

“La dorm'o part'e liber'ig'as la anim'o'n el la korp'o: kiam oni dorm'as, oni trov'iĝ'as, dum kelk'a'j moment'o'j, en stat'o, en kiu oni daŭr'e rest'ad'as post mort'o. La Spirit'o'j, kiu'j, ĉe la mort'o, tuj liber'iĝ'as de la materi'o, hav'is, dum la viv'o, saĝ'a'j'n sonĝ'o'j'n; dum dorm'ad'o, ili ir'as renkont'e al est'ul'o'j super'a'j ol ili, kaj kun tiu'j ili vojaĝ'as, inter'parol'as kaj si'n instru'as; ili eĉ kun'help'as por verk'o'j, kiu'j'n, post mort'o, ili trov'as jam fin'it'a'j.

Ankaŭ tio dev'as instru'i vi'n ne tim'i la mort'o'n, ĉar vi mort'as ĉiu'tag'e, kiel asert'is sankt'a vir'o.

“Tio valid'as rilat'e la alt'rang'a'j'n Spirit'o'j'n; la grand'a pli'mult'o de la Spirit'o'j en'karn'iĝ'int'a'j sur la Ter'o, tiu'j, kiu'j, ĉe la moment'o de l’ mort'o, rest'as long'a'j'n hor'o'j'n konstern'it'a'j kaj sen'konsil'a'j – pri kio ili mem oft'e parol'as al vi –, tiu'j, dum dorm'o, ir'as al mond'o'j pli mal'alt'a'j ol la Ter'o, al kiu'j mal'nov'a'j amik'o'j ili'n vok'as, aŭ al plezur'o'j pli mal'nobl'a'j ol tiu'j, kiu'j'n ili ĉi tie trov'as; ili ir'as sorb'i doktrin'o'j'n pli trivial'a'j'n, pli abomen'a'j'n, pli mal'util'a'j'n, ol tiu'j praktik'at'a'j de ili ĉe vi. La origin'o de simpati'o inter la ter'loĝ'ant'o'j kuŝ'as ĝust'e sur tiu fakt'o, ke, vek'iĝ'ant'e, oni si'n sent'as al'lig'it'a per la kor'o al tiu'j,LIBER'IĜ'O DE LA ANIM'O 219 kun kiu'j oni ĵus pas'ig'is ok aŭ naŭ hor'o'j'n da feliĉ'o aŭ plezur'o. Kio ankaŭ klar'ig'as ne'for'ig'ebl'a'j'n antipati'o'j'n inter la hom'o'j est'as tio, ke ni intim'e sci'as, ke la antipati'at'a'j person'o'j hav'as konscienc'o'n ali'a'n ol la ni'a, ĉar ni kon'as tiu'j'n person'o'j'n, eĉ se neniam antaŭ'e ni ili'n vid'is per ni'a'j okul'o'j mem. Tio ankoraŭ klar'ig'as ni'a'n indiferent'ec'o'n, ĉar al iu ne interes'as nov'a'j amik'o'j, kiam li sci'as, ke ali'a'j hom'o'j li'n am'as kaj al li si'n don'as. Resum'e, dorm'o hav'as sur la viv'o'n influ'o'n pli grand'a'n, ol vi supoz'as.

“Per dorm'o la en'karn'iĝ'int'a'j Spirit'o'j ĉiam kontakt'as kun la spirit'a mond'o; ĝust'e pro tio la Super'a'j Spirit'o'j konsent'as, sen tro grand'a mal'volont'o, en'karn'iĝ'i sur la Ter'o. Di'o vol'is, ke, dum si'a kontakt'o kun la mal'virt'o, ili pov'u ir'i re'freŝ'iĝ'i ĉe la font'o de bon'o, por ke ili, kiu'j ĉi tie'n ven'as por instru'i si'a'j'n frat'o'j'n, ankaŭ ne for'fal'u.

Dorm'o est'as la pord'o, kiu'n Di'o mal'ferm'is al ili'a'j ĉiel'a'j amik'o'j; ĝi est'as la sen'lac'ig'a amuz'o post labor'o, dum ili atend'as la grand'a'n fin'a'n el'liber'iĝ'o'n, kiu ili'n re'konduk'os al ĉies ver'a patr'uj'o.

“Sonĝ'o est'as la memor'o pri tio, kio'n vi'a Spirit'o vid'is dum dorm'o; sed, rimark'u, ke vi ne ĉiam sonĝ'as, ĉar vi ne ĉiam memor'as, kio'n vi vid'is, aŭ ĉio'n, kio'n vi vid'is. Tiu memor'o ne trov'iĝ'as en vi'a anim'o tut'e plen'e; ĝi est'as oft'e nur memor'o pri la konfuz'iĝ'o de la anim'o ĉe si'a for'flug'o aŭ re'ven'o, trans'iĝ'o, al kiu al'iĝ'as la memor'o pri tio, kio'n vi far'is aŭ kio vi'a'n Spirit'o'n okup'as en mal'dorm'ec'o; se ne est'us tiel, kiel vi klar'ig'us la absurd'a'j'n sonĝ'o'n, kiu'j'n ĉiu'j hav'as, tiel la plej kler'a'j, kiel la plej simpl'a'j hom'o'j? La mal'bon'a'j Spirit'o'j profit'as ankaŭ la sonĝ'o'j'n, por turment'i la mal'fort'a'j'n kaj mal'kuraĝ'a'j'n anim'o'j'n.

“Ceter'e, vi baldaŭ vid'os el'volv'iĝ'i ali'a'n ankoraŭ ne'kon'at'a'n spec'o'n de sonĝ'o'j; ĝi est'as tiel mal'nov'a kiel tiu de vi jam kon'at'a. La sonĝ'o de Johanino, tiu de Jakob'o, tiu'j de la jud'a'j profet'o'j kaj de kelk'a'j hind'a'j diven'ist'o'j est'as memor'o de la anim'o tut'e liber'a de la korp'o, memor'o pri tiu du'a viv'o, pri kiu mi antaŭ ne'long'e parol'is al vi.

“Pen'u zorg'e disting'i tiu'j'n du spec'o'j'n de sonĝ'o'j inter tiu'j, kiu'j'n vi memor'as; sen tio, vi fal'us en ne'konsekvenc'o'j'n kaj erar'o'j'n, kiu'j pere'ig'us vi'a'n fid'o'n.”

La sonĝ'o'j est'as rezultat'o de l’ liber'iĝ'o de la anim'o, kiu far'iĝ'as mal'pli de'pend'a pro la inter'romp'o de la aktiv'a kaj soci'a viv'o. De tio ek'est'as ia mal'preciz'a klar'vid'ec'o, kiu ampleks'as la lok'o'j'n plej mal'proksim'a'j'n aŭ neniam antaŭ'e vid'it'a'j'n, kaj ia'foj'e ali'a'j'n mond'o'j'n. De tio, ankaŭ, la memor'o, kiu pentr'as en la cerb'o la fakt'o'j'n, okaz'int'a'j'n dum la nun'a aŭ la antaŭ'a'j ekzist'ad'o'j; la strang'a'j bild'o'j de tio, kio far'iĝ'as aŭ far'iĝ'is en ne'kon'at'a'j mond'o'j, kun'miks'it'a'j kun afer'o'j de la nun'a mond'o, konsist'ig'as tia'j'n strang'a'j'n, konfuz'a'j'n tut'aĵ'o'j'n, kiu'j, laŭ'ŝajn'e, hav'as nenia'n senc'o'n kaj inter'lig'it'ec'o'n.

La mal'logik'ec'o de la sonĝ'o'j est'as klar'ig'at'a ankaŭ per la mank'ant'a'j punkt'o'j, est'ig'it'a'j de ne'komplet'a memor'ad'o pri tio, kio'n ni vid'is dum dorm'o. Io sam'a okaz'us al rakont'o, el kiu oni sen'elekt'e for'tranĉ'us fraz'o'j'n aŭ part'o'j'n de fraz'o'j; se kun'ig'it'a'j, la rest'int'a'j fragment'o'j hav'us nenia'n logik'a'n signif'o'n.

403. Kial oni ne ĉiam memor'as si'a'j'n sonĝ'o'j'n?

“En tio, kio'n vi nom'as sonĝ'o, est'as ripoz'o nur por la korp'o, ĉar la Spirit'o si'n sen'ĉes'e mov'as. Dum dorm'o de la korp'o, la Spirit'o re'ricev'as iom de si'a liber'ec'o kaj komunik'iĝ'as kun si'a'j kar'ul'o'j, tiel en ĉi tiu, kiel en ali'a'j mond'o'j; sed la korp'o est'as pez'a, krud'a materi'o, kaj tial ĝi mal'facil'e konserv'as la ricev'it'a'j'n impres'o'j'n, ĉar la Spirit'o ne percept'is ĉi tiu'j'n per organ'o'j de la korp'o.”

404. Kio'n ni pens'u pri la signif'o atribu'at'a al sonĝ'o'j?

“La sonĝ'o'j ne est'as tiel ver'a'j, kiel pretend'as la “antaŭ'dir'ist'o'j de la sort'o”, ĉar est'as absurd'o kred'i, ke sonĝ'o pri iu afer'o antaŭ'sci'ig'as tiu'n aŭ tiu'n ali'a'n okaz'o'n; ili est'as ver'a'j koncern'e tio'n, ke ili prezent'as al la Spirit'o real'a'j'n bild'o'j'n, kiu'j tamen oft'e ne rilat'as kun la okaz'o'j de la en'korp'a viv'o. Ia'foj'e, kiel ni dir'is, sonĝ'o est'as memor'o, kaj pov'as ankaŭ est'i ia antaŭ'sent'o de la est'ont'ec'o, kiam Di'o tio'n permes'as, aŭ, ankoraŭ, vid'o de tio, kio far'ig'as, ĉe tiu moment'o, en ali'a lok'o, kie'n la anim'o trans'flug'is. Ĉu vi ne hav'as mult'e'nombr'a'j'n ekzempl'o'j'n pri la aper'ad'o, en sonĝ'o, de person'o'j, kiu'j ven'as sci'ig'i al parenc'o'j aŭ amik'o'j, kio okaz'as al ili, aper'ant'o'j?

Kio ali'a est'as tiu'j aper'aĵ'o'j, ol la anim'o'j aŭ Spirit'o'j de tiu'j person'o'j, komunik'iĝ'ant'a'j kun la vi'a? Kiam vi est'as cert'a'j, ke ja efektiv'iĝ'is tio, kio'n vi vid'is en sonĝ'o, ĉu tio ne pruv'as, ke vi'a imag'em'o neniom influ'is sur tiu'n fakt'o'n, precip'e en la okaz'o, se ĉi tiu ne okup'is vi'a'n pens'o'n en mal'dorm'o?”

405. Ni vid'as en sonĝ'o mult'a'j'n afer'o'j'n, kiu'j ŝajn'as antaŭ'sent'o'j kaj kiu'j tamen ne plen'um'iĝ'as; kial tio?

“Ili pov'as efektiv'iĝ'i por la Spirit'o, kvankam ne por la korp'o; tio est'as, la Spirit'o vid'as tio'n, kio'n li dezir'as, ĉar li ir'as al ĝi. Oni ne forges'u, ke dum dorm'o la anim'o trov'iĝ'as pli aŭ mal'pli sub influ'o de la materi'o, kaj ke, sekv'e, ĝi neniam tut'e liber'iĝ'as de la ter'a'j ide'o'j; el tio rezult'as, ke la absorb'a'j zorg'o'j de la hom'o en mal'dorm'o pov'as hav'ig'i al la vid'aĵ'o la ŝajn'o'n de tio, kio'n oni dezir'as aŭ tim'as; jen tio, kio'n oni ver'e pov'as nom'i efik'o de la imag'em'o. Kiam oni est'as tre okup'it'a de iu ide'o, oni rilat'ig'as al ĝi ĉio'n, kio'n oni vid'as.”

406. Kiam ni vid'as, en sonĝ'o, viv'ant'a'j'n hom'o'j'n, ja de ni kon'at'a'j'n, far'i ag'o'j'n, pri kiu'j ili eĉ ne pens'as, ĉu tio ne est'as efik'o de pur'a imag'em'o?

“Pri kiu'j ili eĉ ne pens'as – kio'n vi sci'as pri tio?

Ili'a'j Spirit'o'j pov'as vizit'i la vi'a'n, kiel vi la ili'a'j'n kaj vi ne ĉiam sci'as, pri kio ili pens'as. Ceter'e, vi oft'e atribu'as al person'o'j, kiu'j'n vi kon'as, kaj laŭ vi'a'j dezir'o'j, tio'n, kio far'iĝ'is aŭ far'iĝ'as dum ali'a'j ekzist'ad'o'j.”

407. Ĉu est'as neces'a plen'a dorm'o, por ke la Spirit'o liber'iĝ'u?

“Ne; la Spirit'o re'ricev'as si'a'n liber'ec'o'n tuj, kiam la sent'um'o'j mal'vigl'iĝ'as; li profit'as, por liber'iĝ'i, ĉiu'j'n ripoz'a'j'n moment'o'j'n, kiu'j'n la korp'o las'as al li. Tuj, kiam la viv'o'fort'o'j mal'vigl'iĝ'as, la Spirit'o el'katen'iĝ'as, kaj est'as des pli liber'a, ju pli mal'vigl'a la korp'o.

Ankaŭ du'on'dorm'o, aŭ nur'a mal'vigl'ec'o oft'e prezent'as al la Spirit'o tia'j'n bild'o'j'n, kia'j'n la sonĝ'o.

de la sent'um'o'j, 408. Ia'foj'e ŝajn'as, ke ni aŭd'as, en ni mem, disting'e prononc'at'a'j'n vort'o'j'n, sen ia ajn ia ajn rilat'o kun tio, kio ni'n okup'as; kiu est'as ties kaŭz'o?

“Jes, kaj vi aŭd'as eĉ tut'a'j'n fraz'o'j'n, precip'e tiam, kiam la sent'um'o'j ek'mal'vigl'iĝ'as. Tio est'as kelk'a'foj'e mal'fort'a eĥ'o de iu Spirit'o, dezir'ant'a komunik'iĝ'i kun vi.”

409. En stat'o, kiu ankoraŭ ne est'as du'on'dorm'o, kun ferm'it'a'j okul'o'j, ni oft'e vid'as klar'e bild'o'j'n, figur'o'j'n, kies plej mal'grand'a'j'n detal'o'j'n ni pov'as rimark'i; ĉu tio est'as vizi'o aŭ imag'aĵ'o?

“Ĉar tiam la korp'o est'as iom mal'vigl'a, tial la Spirit'o pen'as romp'i si'a'j'n katen'o'j'n: li trans'flug'as kaj vid'as; se la dorm'o est'us komplet'a, tio est'us sonĝ'o.”

410. Dum dorm'o, aŭ du'on'dorm'o, nask'iĝ'as ĉe ni ide'o'j, kiu'j ŝajn'as al ni tre bon'a'j, sed kiu'j, malgraŭ la pen'o'j, kiu'j'n ni far'as, por ili'n re'memor'i, tut'e for'viŝ'iĝ'as: el kio ven'as tiu'j ide'o'j?

“Ili rezult'as el la liber'ec'o de la Spirit'o, kiu, ĉe tiu moment'o, pli perfekt'e ĝu'as si'a'j'n kapabl'o'j'n. Oft'e, ankaŭ, ili est'as konsil'o'j, kiu'j'n ali'a'j Spirit'o'j don'as al vi.”

— Por kio do util'as tiu'j ide'o'j kaj konsil'o'j, se ni'a memor'o ili'n perd'as kaj se ni ne pov'as profit'i el ili?

“Ili ia'foj'e aparten'as pli al la spirit'a mond'o, ol al la korp'a; sed preskaŭ ĉiam, se la korp'o ili'n forges'as, la Spirit'o ili'n memor'as, kaj la ide'o re'ven'as en la oportun'a moment'o, kiel subit'a inspir'o.”

411. Ĉu en'karn'iĝ'int'a Spirit'o, dum la moment'o'j, kiam li est'as for de la materi'o kaj ag'as kiel Spirit'o, sci'as la hor'o'n de si'a mort'o?LIBER'IĜ'O DE LA ANIM'O 223 “Li oft'e ĝi'n antaŭ'sent'as; ali'foj'e li ĝi'n klar'e konsci'as, kaj tiu konsci'o hav'ig'as al li, dum mal'dorm'o, la intuici'o'n pri tiu hor'o; tiel est'as klar'ig'it'a la fakt'o, ke iu'j person'o'j kelk'a'foj'e antaŭ'vid'as tre preciz'e si'a'n mort'o'n.”

412. Ĉu la aktiv'ec'o de la Spirit'o, dum ripoz'o aŭ dorm'o, pov'as lac'ig'i la korp'o'n?

“Jes, ĉar la Spirit'o est'as lig'it'a al la korp'o, sam'e kiel ne'liber'a balon'o al si'a fost'o; nu, sam'e kiel la sku'o'j de la balon'o mal'firm'ig'as la fost'o'n, tiel la aktiv'ec'o de la Spirit'o re'ag'as sur la korp'o'n kaj pov'as ĉi tiu'n lac'ig'i.”

Spirit'a'j vizit'o'j inter viv'ant'a'j person'o'j

413. El la princip'o pri la liber'iĝ'o de la anim'o dum dorm'o, ŝajn'as rezult'i, ke ni hav'as du'obl'a'n sam'temp'a'n ekzist'ad'o'n, nom'e: la korp'a'n, kiu'n ni viv'as por ekster'a'j inter'rilat'o'j, kaj la anim'a'n, por intern'a'j inter'rilat'o'j; ĉu tio est'as ĝust'a?

“Kiam la anim'o est'as liber'a, la viv'o de la korp'o ced'as al la viv'o de la anim'o; sed ili ne est'as, ĝust'a'dir'e, du ekzist'ad'o'j: ili est'as, prefer'e, du faz'o'j de sam'a ekzist'ad'o, ĉar la hom'o ne viv'as du'obl'e.”

414. Ĉu du person'o'j, si'n reciprok'e kon'ant'a'j, pov'as vizit'i unu la du'a'n dum dorm'o?

“Jes; kaj mult'a'j ali'a'j, kiu'j kred'as, ke ili si'n reciprok'e ne kon'as, ankaŭ kun'ven'as kaj inter'parol'as. Vi pov'as, sen'konsci'e, hav'i amik'o'j'n en ali'a land'o. La fakt'o, ke vi ir'as, dum dorm'o, al amik'o'j, parenc'o'j, kon'at'o'j, person'o'j, kiu'j pov'as util'i al vi, est'as tiel oft'a, ke vi mem tio'n far'as ĉiu'nokt'e.”

415. Kiu pov'as est'i la util'ec'o de tiu'j nokt'a'j vizit'o'j, se oni ili'n ne memor'as?

“Ordinar'e, kiam vi vek'iĝ'as, rest'as en vi ia intuici'o, kaj tiu est'as oft'e la origin'o de iu'j ide'o'j ven'ant'a'j per si mem, sen ia ŝajn'a kaŭz'o, sed, fakt'e, ne ali'a'j ol tiu'j, kiu'j'n vi ĉerp'as ĉe tiu'j kun'ven'o'j.”

416. Ĉu la hom'o pov'as, per si'a vol'o, nepr'e okaz'ig'i spirit'a'j'n vizit'o'j'n? Ĉu li pov'as, ekzempl'e, dir'i, ĉe en'lit'iĝ'o: ĉi tiu'n nokt'o'n mi vol'as spirit'e renkont'iĝ'i kun tia'ul'o, li'n al'parol'i kaj dir'i al li tio'n aŭ tio'n ali'a'n?

“Jen, kio okaz'as. Kiam hom'o ek'dorm'as, li'a Spirit'o vek'iĝ'as; sed, kio'n la hom'o decid'is, tio'n la Spirit'o est'as oft'e tre mal'inklin'a far'i, ĉar la viv'o de la hom'o mal'mult'e interes'as la Spirit'o'n liber'ig'it'a'n el la materi'o. Tio koncern'as la tre alt'karakter'a'j'n hom'o'j'n, ĉar la ceter'a'j pas'ig'as tre mal'sam'e si'a'n spirit'a'n ekzist'ad'o'n: ĉi tiu'j si'n for'don'as al si'a'j pasi'o'j aŭ daŭr'e viv'as en ne'aktiv'ec'o.

Pov'as do okaz'i, ke, laŭ la cel'o, kiu'n ĉiu propon'as al si, la Spirit'o ir'os al la person'o'j, kiu'j'n li dezir'as al'parol'i; sed el la fakt'o, ke li, dum mal'dorm'o, tio'n dezir'as, ne sekv'as, ke li tio'n far'os.”

417. Ĉu kelk'a nombr'o da en'karn'iĝ'int'a'j Spirit'o'j pov'as tiel kolekt'iĝ'i kaj est'ig'i rond'o'j'n?

“Sen ia dub'o; la lig'il'o'j de amik'ec'o, ĉu nov'a'j aŭ mal'nov'a'j, oft'e tiel kolekt'as plur'a'j'n Spirit'o'j'n, kiu'j ĝoj'as, ke ili est'as kun'e.”

Kiel mal'nov'a'j est'u rigard'at'a'j la lig'il'o'j de amik'ec'o far'it'a'j dum antaŭ'a'j ekzist'ad'o'j. Ni kun'port'as, ĉe vek'iĝ'o, ia'n intuici'o'n pri la ide'o'j, el'pren'it'a'j el tiu'j kaŝ'it'a'j inter'parol'ad'o'j, sed ni ne sci'as ties font'o'n.

418. Ĉu iu person'o, kiu kred'us, ke unu el li'a'j amik'o'j mort'is, en la okaz'o, se tiu ankoraŭ viv'as, pov'us li'n spirit'e renkont'i kaj, tiel, ek'sci'i, ke li ja viv'as? Ĉu, tiam, tiu person'o pov'us, vek'iĝ'ant'e, hav'i intuici'o'n pri tio?

“Kiel Spirit'o, tiu person'o pov'as cert'e vid'i si'a'n amik'o'n kaj ek'kon'i ties stat'o'n; se al tiu person'o ne est'as al'trud'it'e, kiel prov'o'n, kred'i la mort'o'n de si'a amik'o, li ek'sent'os ties ekzist'ad'o'n, sam'e kiel li pov'os antaŭ'sent'i ties mort'o'n.”LIBER'IĜ'O DE LA ANIM'O 225

Kaŝ'it'a trans'iĝ'o de la pens'o

419. Kiel klar'ig'i, ke unu sam'a ide'o – iu el'pens'o, ekzempl'e – ek'est'as sam'temp'e en plur'a'j lok'o'j?

“Ni jam dir'is, ke dum dorm'o la Spirit'o'j inter'komunik'iĝ'as; nu, kiam la hom'o vek'iĝ'as, la Spirit'o memor'as, kio'n li lern'is, kaj tial la hom'o kred'as, ke li tio'n el'pens'is.

Tial, plur'a'j person'o'j pov'as io'n sam'temp'e el'pens'i. Kiam vi dir'as, ke iu ide'o ŝveb'as en la aer'o, vi uz'as figur'o'n pli ĝust'a'n, ol kiel vi kred'as; ĉiu sen'konsci'e kun'help'as por dis'vast'ig'i tiu'n ide'o'n.”

En ĉi tiu manier'o, ni'a Spirit'o oft'e mal'kaŝ'as al ali'a'j Spirit'o'j, sen ni'a konsci'o mem, tio'n, kio ni'n absorb'e okup'is dum mal'dorm'o.

420. Ĉu la Spirit'o'j pov'as inter'komunik'iĝ'i, kiam la korp'o tut'e mal'dorm'as?

“La Spirit'o ne est'as en'ten'at'a en la korp'o, kvazaŭ en ferm'it'a uj'o; li dis'radi'as tut'e ĉirkaŭ si'n; tial, li pov'as komunik'iĝ'i kun ali'a'j Spirit'o'j, eĉ, kvankam pli mal'facil'e, en mal'dorm'o.”

421. Kiel du hom'o'j, tut'e mal'dorm'ant'a'j, ia'foj'e ek'hav'as subit'e sam'a'n pens'o'n?

“Ili est'as si'n reciprok'e simpati'ant'a'j Spirit'o'j, kiu'j si'n inter'komunik'as kaj vid'as la pens'o'n unu de la du'a, eĉ tiam, kiam la korp'o'j ne dorm'as.”

Inter Spirit'o'j, renkont'ant'a'j unu ali'a'n, ek'est'as komunik'ad'o de pens'o'j, kiu far'as, ke du hom'o'j si'n reciprok'e vid'u kaj kompren'u, sen ia bezon'o de ekster'a'j lingv'o'sign'o'j. Oni pov'us dir'i, ke ili al'parol'as unu ali'a'n per la lingv'o de la Spirit'o'j.

Letargi'o, katalepsi'o, ŝajn'a'j mort'o'j

422. La letargi'ul'o'j kaj katalepsi'ul'o'j ordinar'e vid'as kaj aŭd'as tio'n, kio okaz'as ĉirkaŭ ili, sed ili ne kapabl'as manifest'i tiu'j'n percept'o'j'n; ĉu ili vid'as kaj aŭd'as per la okul'o'j kaj orel'o'j de la korp'o?

“Ne, tio'n ili percept'as per si'a Spirit'o. La Spirit'o konsci'as si'n mem, sed li ne pov'as komunik'iĝ'i.”

— Kial li ne pov'as komunik'iĝ'i?

“Tial, ke la stat'o de la korp'o tio'n mal'ebl'ig'as. Tiu ne'normal'a stat'o de la organ'o'j hav'ig'as al vi la pruv'o'n, ke ekzist'as en la hom'o io krom korp'o, ĉar tiu ĉi ĉes'as funkci'i, kaj la Spirit'o ag'as.”

423. Ĉu, dum letargi'o, la Spirit'o pov'as tiel for'iĝ'i de la korp'o, ke ĉi tiu ŝajn'as mort'int'a, kaj post'e re'ven'i en la korp'o'n?

“Dum letargi'o la korp'o ne est'as mort'int'a, ĉar daŭr'as plu kelk'a'j el ĝi'a'j funkci'o'j; la viv'o'fort'o trov'iĝ'as en latent'a stat'o, kiel en krizalid'o, sed ĝi ne est'as neni'ig'it'a; nu, la Spirit'o est'as al'lig'it'a al la korp'o dum ĉi tiu viv'as; kiam la lig'il'o'j est'as romp'it'a'j pro la real'a mort'o kaj pro la dis'er'iĝ'o de la organ'o'j, dis'iĝ'o est'as komplet'a kaj la Spirit'o ne plu re'ven'as al la korp'o. Kiam iu person'o, kun ekster'a'j sign'o'j de mort'o, re'ven'as al viv'o, tio signif'as, ke la mort'o ne est'is komplet'a.”

424. Ĉu oni pov'as, per ĝust'a'temp'a zorg'o, re'fortik'ig'i baldaŭ romp'iĝ'ont'a'j'n lig'il'o'j'n kaj re'don'i al la viv'o iu'n person'o'n, kiu, mank'e de help'o, efektiv'e mort'us?

“Jes, sen'dub'e, kaj vi ĉiu'tag'e hav'as pruv'o'n pri tio.

La magnet'ism'o est'as oft'e, ĉe tiu'j okaz'o'j, potenc'a rimed'o, ĉar ĝi hav'ig'as al la korp'o la viv'o'fluid'aĵ'o'n, mank'ant'a'n al ĉi tiu kaj tiam ne'sufiĉ'a'n, por plu'ig'i la funkci'ad'o'n de la organ'o'j.”

Letargi'o kaj katalepsi'o hav'as komun'a'n princip'o'n, kiu est'as la moment'a perd'o de la sent'o- kaj mov'o-kapabl'o'j pro ia fiziologi'a, ankoraŭ ne klar'ig'it'a kaŭz'o; sed ili diferenc'as unu de la du'a per tio, ke, ĉe letargi'o, la inter'romp'o de la viv'o'fort'o'j est'as ĝeneral'a kaj hav'ig'as al la korp'o ĉiu'j'n ekster'a'j'n sign'o'j'n de mort'o; ĉe katalepsi'o, tiu inter'romp'o est'as lok'a: ĝi pov'as ating'i pli aŭ mal'pli grand'a'n part'o'n de la korp'o, sed la intelekt'o daŭr'e kapabl'as si'n liber'e manifest'i: tial, ne ebl'e est'as konfuz'i katalepsi'o'n kun mort'o.

Letargi'o est'as ĉiam natur'a; katalepsi'o est'as ia'foj'e spontane'a, sed ĝi pov'as est'i art'e'far'it'a kaj for'ig'it'a per magnet'ism'a influ'o.

Somnambul'ism'o

425. Ĉu somnambul'ism'o hav'as ia'n rilat'o'n kun la sonĝ'o'j? Kiel oni pov'as ĝi'n klar'ig'i?

Gi est'as stat'o, en kiu la anim'o est'as pli sen'de'pend'a ol dum sonĝ'o; la anim'kapabl'o'j est'as tiam pli akr'a'j; la anim'o hav'as percept'o'j'n, kia'j'n ĝi ne hav'as dum sonĝ'o, kiu est'as stat'o de ne'perfekt'a somnambul'ism'o.

“Dum somnambul'ism'o la Spirit'o si'n tut'a'n posed'as; trov'iĝ'ant'e en ia spec'o de katalepsi'o, la materi'a'j organ'o'j ne plu ricev'as la ekster'a'j'n impres'o'j'n. Tiu stat'o si'n manifest'as precip'e dum dorm'o, kiam la Spirit'o pov'as provizor'e for'las'i la korp'o'n, kiu est'as tut'e al'las'it'a al ripoz'o nepr'e neces'a al la materi'o. Somnambul'ism'o okaz'as tiam, kiam la Spirit'o, absorb'e okup'it'a de iu afer'o, komenc'as ia'n ajn ag'o'n, kiu postul'as help'o'n de la korp'o; tiam li uz'as la korp'o'n, sam'e kiel li uz'as tabl'o'n aŭ ia'n ali'a'n materi'a'n objekt'o'n por si'a'j fizik'a'j manifest'iĝ'o'j, aŭ vi'a'n man'o'n por si'a'j skrib'a'j komunik'aĵ'o'j. En la sonĝ'o'j, pri kiu'j oni konsci'as, la organ'o'j, inkluziv'e de tiu'j de la memor'o, vek'iĝ'ant'e, ricev'as ne'perfekt'e la impres'o'j'n, al'port'at'a'j'n de la ekster'a'j objekt'o'j aŭ kaŭz'o'j; tiu'j'n impres'o'j'n ili komunik'as al la Spirit'o, kiu, tiam en ripoz'o, ek'hav'as sensaci'o'j'n nur konfuz'a'j'n, ne'konsekvenc'a'j'n, sen ia laŭ'ŝajn'a kaŭz'o, ĉar tiu'j sensac'o'j est'as miks'it'a'j kun ne'preciz'a'j memor'o'j ne nur el ĉi tiu, sed ankaŭ el antaŭ'a'j ekzist'ad'o'j. Est'as tial facil'e kompren'i, kial la somnambul'o'j nenio'n memor'as el tiu stat'o, kaj ankaŭ la sonĝ'o'j, kies memor'o'n oni konserv'as, est'as plej oft'e sen'senc'a'j. Mi dir'as plej oft'e, ĉar la sonĝ'o'j est'as ebl'e sekv'o de preciz'a memor'o pri fakt'o'j, okaz'int'a'j dum iu antaŭ'a ekzist'ad'o, kaj eĉ, kelk'a'foj'e, ia intuici'o pri la est'ont'ec'o.”

426. Ĉu la tiel nom'at'a magnet'a somnambul'ism'o hav'as ia'n rilat'o'n kun la natur'a somnambul'ism'o?

“Ĝi est'as tio sam'a, kiel la du'a, kun tiu diferenc'o, ke ĝi est'as ne'natur'a.”

427. Kia est'as la faktor'o, nom'at'a magnet'a fluid'aĵ'o?

“Viv'o'fluid'aĵ'o, viv'ig'it'a elektr'o, kiu'j est'as modif'it'a'j form'o'j de l’ univers'a fluid'aĵ'o.”

428. Kiu est'as la kaŭz'o de la klar'vid'ec'o?

“Tio'n ni jam dir'is: la anim'o vid'as.”

somnambul'ism'a 429. Kiel somnambul'o pov'as vid'i tra mal'diafan'a'j korp'o'j?

“Ekzist'as mal'diafan'a'j korp'o'j nur por vi'a'j mal'delikat'a'j organ'o'j; ĉu ni jam ne dir'is, ke la materi'o ne est'as bar'o por la Spirit'o, ĉar li ĝi'n sen'embaras'e tra'pas'as?

Somnambul'o oft'e dir'as al vi, ke li vid'as per la frunt'o, per genu'o ktp., ĉar vi, tut'e en'met'it'a'j en la materi'o'n, vi ne kompren'as, kiel li pov'as vid'i sen la help'o de organ'o'j; li mem, pro vi'a dezir'o, kred'as, ke li bezon'as tiu'j'n organ'o'j'n, sed, se vi las'us li'n liber'a, li konstat'us, ke li vid'as per ĉiu'j part'o'j de si'a korp'o; aŭ, pli bon'e dir'it'e, li vid'as sen'de'pend'e de la korp'o.”

430. Ĉar la klar'vid'ec'o de somnambul'o est'as tiu de li'a anim'o aŭ Spirit'o, kial do li ne vid'as ĉio'n kaj kial li tiel oft'e erar'as?

“Unu'e, al la ne'perfekt'a'j Spirit'o'j ne est'as ebl'e ĉio'n vid'i kaj ĉio'n sci'i; vi ja sci'as, ke ili ankoraŭ port'as vi'a'j'n erar'o'j'n kaj antaŭ'juĝ'o'j'n; krom tio, kiam lig'it'a'j al la materi'o, ili ne ĝu'as ĉiu'j'n si'a'j'n spirit'o'kapabl'o'j'n. Di'o don'is al la hom'o la klar'vid'ec'o'n por util'a kaj serioz'a cel'o, kaj ne, por ke ĝi mal'kaŝ'u al li tio'n, kio'n li ne dev'as sci'i; jen, kial la somnambul'o'j ne pov'as ĉio'n dir'i.”

431. Kiu est'as la font'o de la de'nask'a'j ide'o'j de somnambul'o, kaj kiel li pov'as preciz'e parol'i pri afer'o'j, kiu'j'n li ne sci'as en mal'dorm'o, kaj eĉ pri afer'o'j, star'ant'a'j super li'a intelekt'a kapabl'o?LIBER'IĜ'O DE LA ANIM'O 229 “Pov'as okaz'i, ke somnambul'o posed'as pli da kon'o'j, ol kiel vi kred'as; kio far'iĝ'as est'as tio, ke tiu'j kon'o'j ne si'n manifest'as, ĉar li'a en'volv'aĵ'o est'as tro dik'a, ke li pov'u ili'n memor'i. Sed, en'tut'e, kio est'as somnambul'o?

Kiel ni, Spirit'o, kiu en'karn'iĝ'is en la materi'o'n, por plen'um'i si'a'n misi'o'n, kaj kiu'n tiu stat'o vek'as el la letargi'o, en kiu li viv'as. Ni jam oft'e dir'is al vi, ke ni re'viv'ad'as plur'a'j'n foj'o'j'n: la re'en'karn'iĝ'o ig'as li'n material'e perd'i tio'n, kio'n li lern'is dum antaŭ'a ekzist'ad'o; trov'iĝ'ant'e en stat'o, kiu'n vi nom'as kriz'o , li memor'as tio'n, kio'n li sci'as, sed ne ĉiam tut'e; li sci'as, sed li ne pov'us dir'i, de kie li sci'as, nek kiel li posed'as tiu'j'n kon'o'j'n. Kiam la kriz'o for'pas'is, tiu'j memor'o'j tut'e el'viŝ'iĝ'as, kaj li re'ven'as en mal'lum'o'n.”

La spert'o montr'as, ke la somnambul'o'j ricev'as ankaŭ komunik'aĵ'o'j'n el ali'a'j Spirit'o'j, kiu'j inspir'as al ili tio'n, kio'n tiu'j hom'o'j dev'as dir'i; tial la Spirit'o'j help'as ili'a'j'n ne'sufiĉ'a'j'n kapabl'o'j'n; tio est'as vid'at'a precip'e ĉe la medicin'a'j recept'o'j: la Spirit'o de la somnambul'o vid'as la mal'san'o'n kaj ali'a indik'as al li la kurac'il'o'n. Tiu du'obl'a ag'o est'as ia'foj'e evident'a kaj el'montr'iĝ'as, krom tio, per jen'a'j tre oft'a'j esprim'o'j: oni ordon'as al mi, ke mi dir'u, aŭ oni mal'permes'as al mi tio'n dir'i, k.a. Ĉe tiu ĉi last'a okaz'o, est'as ĉiam danĝer'e insist'i ĉe li, ke li far'u ne'permes'it'a'n mal'kaŝ'o'n, ĉar tiam oni mal'ferm'as pord'o'n al frivol'a'j Spirit'o'j, kiu'j pri ĉio parol'as sen ia skrupul'o kaj sen ia atent'o al ver'o.

432. Kiel oni klar'ig'u la trans'vid'ad'o'n ĉe iu'j somnambul'o'j?

“Ĉu la anim'o ne trans'lok'iĝ'as dum dorm'o? Tio sam'a okaz'as dum somnambul'ism'o.”

433. Ĉu la ampleks'o, pli aŭ mal'pli grand'a, de la somnambul'ism'a klar'vid'ec'o de'pend'as de la fiziologi'a struktur'o de la korp'o aŭ de la natur'o de la en'karn'iĝ'int'a Spirit'o?

“De ambaŭ; laŭ la fiziologi'a organiz'aĵ'o, la Spirit'o pli aŭ mal'pli facil'e liber'iĝ'as de la materi'o.”

434. Ĉu la kapabl'o'j, kiu'j'n somnambul'o hav'as, est'as tia'j, kia'j la kapabl'o'j de la Spirit'o post mort'o?

“Ĝis cert'a grad'o, ĉar oni dev'as al'kalkul'i la influ'o'n de la materi'o, al kiu la Spirit'o est'as lig'it'a.”

435. Ĉu somnambul'o pov'as vid'i la ceter'a'j'n Spirit'o'j'n?

“La pli'mult'o de la somnambul'o'j tre bon'e vid'as la Spirit'o'j'n; tio de'pend'as de la grad'o kaj de la spec'o de ili'a klar'vid'ec'o; sed ili kelk'a'foj'e ne tuj re'kon'as la Spirit'o'j'n kaj pren'as ĉi tiu'j'n por korp'a'j est'ul'o'j; tio okaz'as precip'e al tiu'j, neniom kon'ant'a'j Spirit'ism'o'n: ĉar ili ankoraŭ ne kompren'as la esenc'o'n de la Spirit'o'j, tial ili fort'e mir'as pro tiu fakt'o kaj kred'as, ke ili vid'as viv'ant'a'j'n hom'o'j'n.”

La sam'a'n iluzi'o'n spert'as, ĉe la moment'o de mort'o, tiu'j, kiu'j kred'as, ke ili ankoraŭ viv'as. Neni'o ĉirkaŭ ili ŝajn'as, en ili'a'j okul'o'j, ŝanĝ'it'a; la Spirit'o'j kvazaŭ hav'as korp'o'j'n egal'a'j'n al la ni'a'j; kaj si'a'n propr'a'n korp'o'n ili pren'as por efektiv'a korp'o.

436. Ĉu somnambul'o, vid'ant'a mal'proksim'e'n, vid'as el la lok'o, kie star'as li'a korp'o, aŭ el tiu, kie trov'iĝ'as li'a anim'o?

“Kial tiu demand'o, se tiu, kiu vid'as, est'as ja la anim'o, kaj ne la korp'o?”

437. Ĉar ne la korp'o, sed la anim'o, trans'lok'iĝ'as, kiel do pov'as somnambul'o spert'i, en si'a korp'o, sensac'o'j'n pri varm'o aŭ mal'varm'o, reg'ant'a en la lok'o, kie trov'iĝ'as la anim'o kaj kiu est'as ia'foj'e tre mal'proksim'a de la korp'o?

“La anim'o ne tut'e for'las'is la korp'o'n; ĝi rest'as ĉiam al'ten'at'a al la korp'o per si'a lig'il'o; ĝust'e ĉi tiu est'as la trans'ig'il'o de ĝi'a'j sensac'o'j. Kiam du person'o'j si'n reciprok'e korespond'as el unu urb'o al ali'a per'e de la elektr'a energi'o, la lig'il'o inter ties pens'o'j est'as la elektr'o; per ĉi tiu ili si'n reciprok'e komunik'as sam'e bon'e, kiel se ili est'us unu ĉe la du'a.”LIBER'IĜ'O DE LA ANIM'O 231 438. Ĉu la uz'ad'o, kiu'n somnambul'o far'as el si'a kapabl'o, influ'as la stat'o'n de li'a Spirit'o post mort'o?

“Ĝi fort'e influ'as, sam'e kiel la uz'ad'o, bon'a aŭ mal'bon'a, de ĉiu'j kapabl'o'j, per kiu'j Di'o dot'is la hom'o'n.”

Ekstaz'o

439. Kia diferenc'o est'as inter ekstaz'o kaj somnambul'ism'o?

“Ekstaz'o est'as pli perfekt'a somnambul'ism'o; la anim'o de ekstaz'ul'o est'as ankoraŭ pli sen'de'pend'a, ol tiu de somnambul'o.”

440. Ĉu la Spirit'o de ekstaz'ul'o en'ir'as real'e en super'a'j'n mond'o'j'n?

“Jes; li vid'as tiu'j'n mond'o'j'n kaj kompren'as la feliĉ'o'n de ili'a'j loĝ'ant'o'j; jen, kial li dezir'us tie rest'i, sed est'as mond'o'j ne'al'ir'ebl'a'j por la ne'sufiĉ'e pur'ig'it'a'j Spirit'o'j.”

441. Kiam ekstaz'ul'o esprim'as la dezir'o'n for'las'i la Ter'o'n, ĉu li parol'as sincer'e? Ĉu li'n ne re'ten'as la instinkt'o de mem'konserv'ad'o?

“Tio de'pend'as de la grad'o da perfekt'iĝ'o de la Spirit'o; se li vid'as, ke li'a est'ont'a pozici'o est'os pli bon'a ol la nun'a, li do pen'as romp'i la katen'o'j'n, kiu'j li'n al'kroĉ'as al la Ter'o.”

442. Se ekstaz'ul'o est'us las'it'a al si mem, ĉu li'a anim'o pov'us definitiv'e mal'lig'iĝ'i de la korp'o?

“Jes, li pov'us mort'i; kaj tial oni dev'as li'n re'vok'i per ĉi'a'j rimed'o'j, kapabl'a'j li'n re'ten'i sur la Ter'o, precip'e ig'ant'e li'n kompren'i, ke, se li romp'us si'a'j'n katen'o'j'n, li far'us si'a'n plej bon'a'n paŝ'o'n, por ne rest'i tie, kie li kred'as, ke li est'us feliĉ'a.”

443. Est'as afer'o'j, kiu'j'n ekstaz'ul'o kred'as, ke li vid'as, kaj kiu'j est'as evident'e kre'aĵ'o'j de imag'em'o, impres'it'a de la ter'a'j kred'o'j kaj antaŭ'juĝ'o'j. Ĉu do ne ĉio, kio'n li vid'as, est'as real'a?

“Por li, ĉio, kio'n li vid'as, est'as real'a; sed, ĉar li'a Spirit'o est'as ĉiam sub influ'o de la ter'a'j ide'o'j, li tio'n ebl'e vid'as en si'a propr'a manier'o, aŭ, pli'bon'e dir'it'e, li esprim'as si'n per lingv'o konform'a al li'a'j antaŭ'juĝ'o'j kaj al ide'o'j, en kiu'j li est'as eduk'it'a, aŭ, ankaŭ, al vi'a'j ide'o'j, por ke li est'u bon'e kompren'at'a. Precip'e el ĉi tiu vid'punkt'o li pov'as erar'i.”

444. Kiom da fid'o ind'as la mal'kaŝ'o'j de ekstaz'ul'o?

“Ekstaz'ul'o pov'as tre oft'e erar'i, precip'e tiam, kiam li vol'as penetr'i tio'n, kio dev'as est'i ten'at'a kiel mister'o en la okul'o'j de la hom'o; ĉar tiam li si'n tut'e for'don'as al si'a'j propr'a'j ide'o'j, aŭ li est'as sub la kapric'o de mistifik'ant'a'j Spirit'o'j, kiu'j profit'as el li'a entuziasm'o, por li'n sorĉ'i.”

445. Kia'j'n konsekvenc'o'j'n oni pov'as tir'i el la fenomen'o'j de somnambul'ism'o kaj de ekstaz'o? Ĉu ili ne est'us ia en'sekret'ig'o en la est'ont'a'n viv'o'n?

“Aŭ, pli bon'e dir'it'e, la pas'int'a kaj la est'ont'a viv'o, kiu'j'n la hom'o du'on'vid'as. Li stud'u tiu'j'n fenomen'o'j'n, kaj tie li trov'os la solv'o'n de pli ol unu mister'o, kiu'n li'a prudent'o van'e prov'as penetr'i.”

446. Ĉu la fenomen'o'j de somnambul'ism'o kaj de ekstaz'o pov'as al'konform'iĝ'i al material'ism'o?

“Tiu, kiu ili'n stud'as bon'afid'e kaj sen antaŭ'e pret'a decid'o, ne pov'as est'i material'ist'o, nek ateist'o.”

Du'obl'a vid'ad'o

447. Ĉu la fenomen'o nom'at'a du'obl'a vid'ad'o, aŭ du'a vid'ad'o, iel rilat'as kun sonĝ'o kaj somnambul'ism'o?

“Ĉio ĉi est'as ne pli ol unu sol'a afer'o; ĉe tio, kio'n vi nom'as du'obl'a vid'ad'o, la Spirit'o trov'iĝ'as ankoraŭ pli liber'a, kvankam la korp'o ne dorm'as. La du'a vid'ad'o est'as la vid'ad'o de la anim'o.”

448. Ĉu du'obl'a vid'ad'o est'as konstant'a?

“La kapabl'o, jes; la praktik'ad'o, ne. En la mond'o'j mal'pli materi'a'j ol la vi'a, la Spirit'o'j pli facil'e mal'lig'iĝ'as de la materi'o kaj inter'komunik'iĝ'as nur per la pens'o, tamen ne flank'e'n met'ant'e la parol'o'n; tial, du'obl'a vid'ad'o est'as, ĉe la pli'mult'o el ili, sen'inter'romp'a kapabl'o. Ili'a normal'a stat'o pov'as est'i kompar'at'a kun tiu de vi'a'j klar'mens'a'j somnambul'o'j, kaj tial ili si'n manifest'as pli facil'e ol tiu'j, okup'ant'a'j pli mal'delikat'a'j'n korp'o'j'n.”

449. Ĉu du'obl'a vid'ad'o el'volv'iĝ'as per si mem aŭ per la vol'o de tiu, kiu ĝi'n posed'as?

“Plej oft'e ĝi est'as spontane'a, sed oft'e ankaŭ la vol'o mult'e help'as. Pren'u, kiel ekzempl'o'n, tiu'j'n, kiu'j'n vi nom'as “antaŭ'dir'ist'o'j de la sort'o”, el kiu'j kelk'a'j posed'as tiu'n kapabl'o'n; vi konstat'os, ke neni'o ali'a ol la vol'o help'as ili'n ĝu'i tiu'n du'a'n vid'ad'o'n kaj tio'n, kio'n vi nom'as vizi'o.”

450. Ĉu du'obl'a vid'ad'o pov'as kresk'i per ekzerc'ad'o?

“Jes; labor'o al'port'as ĉiam progres'o'n; kaj la vual'o, kaŝ'ant'a la mister'o'j'n, aer'dis'iĝ'as.”

— Ĉu tiu kapabl'o de'pend'as de la fiziologi'a struktur'o?

“Cert'e, la individu'a struktur'o lud'as si'a'n rol'o'n ĉe du'obl'a vid'ad'o; est'as organism'o'j tut'e ne taŭg'a'j por ĝi.”

451. El kio ven'as la fakt'o, ke du'obl'a vid'ad'o ŝajn'as ia hered'aĵ'o en iu'j famili'o'j?

“Simil'ec'o de fiziologi'a konstru'o, kiu trans'iĝ'as tiel sam'e, kiel ali'a'j fizik'a'j kvalit'o'j; post'e, kresk'o de la kapabl'o per ia spec'o de eduk'ad'o, kiu ankaŭ trans'iĝ'as de unu al ali'a famili'an'o.

452. Ĉu est'as ver'e, ke iu'j cirkonstanc'o'j kaŭz'as la du'obl'a'n vid'ad'o'n?

“Mal'san'ec'o, al'proksim'iĝ'o de iu danĝer'o, grand'a afekci'o, pov'as ĝi'n kaŭz'i. La korp'o trov'iĝ'as ia'foj'e en apart'a stat'o, kiu ebl'ig'as al la Spirit'o vid'i, kio'n vi ne pov'as vid'i per la korp'a'j okul'o'j.”

La temp'o'j de kriz'o kaj de mal'feliĉ'eg'o'j, la grand'a'j afekci'o'j, resum'e ĉi'a'j kaŭz'o'j de moral'a super'ekscit'ad'o, ia'foj'e nask'as du'obl'a'n vid'ad'o'n. Ŝajn'as, ke, ĉe la danĝer'o, la Providenc'o hav'ig'as al ni la rimed'o'n por ĝi'n de'turn'i. Ĉiu'j sekt'o'j kaj ĉiu'j persekut'at'a'j parti'o'j prezent'as al ni pri tio grand'nombr'a'j'n ekzempl'o'j'n.

453. Ĉu la person'o'j dot'it'a'j per du'obl'a vid'ad'o ĉiam konsci'as pri ĝi?

“Ne ĉiam; ili ĝi'n opini'as tut'e natur'a afer'o, kaj mult'a'j kred'as, ke, se ĉiu'j hom'o'j si'n bon'e observ'us, al ĉiu sam'e okaz'us.”

454. Ĉu oni pov'us atribu'i al ia spec'o de du'obl'a vid'ad'o la sagac'ec'o'n de iu'j person'o'j, kiu'j, hav'ant'e nenio'n ekster'ordinar'a'n, juĝ'as la afer'o'j'n pli preciz'e ol ali'a'j?

“Tio far'as la anim'o, kiu dis'radi'as pli liber'e kaj pli bon'e juĝ'as tiam, ol sub la vual'o de la materi'o.”

— Ĉu tiu kapabl'o pov'as, ĉe iu'j okaz'o'j, hav'ig'i antaŭ'sci'o'n de fakt'o'j?

“Jes; ĝi hav'ig'as ankaŭ antaŭ'sent'o'j'n, ĉar tiu kapabl'o hav'as mult'a'j'n grad'o'j'n: iu individu'o pov'as hav'i ĉiu'j'n grad'o'j'n, aŭ nur kelk'a'j'n.”

Teori'a resum'o pri somnambul'ism'o, ekstaz'o kaj du'obl'a vid'ad'o

455. La fenomen'o'j de la natur'a somnambul'ism'o ek'est'as propr'a'mov'e kaj de'pend'as de neni'a kon'at'a ekster'a kaŭz'o; sed, ĉe iu'j person'o'j, dot'it'a'j per tut'e apart'a fiziologi'a struktur'o, tiu'j fenomen'o'j pov'as ne'natur'e okaz'i per la ag'o de la magnet'ism'a faktor'o.

La stat'o, kon'at'a kiel magnet'ism'a somnambul'ism'o, diferenc'as de la natur'a somnambul'ism'o nur per tio, ke unu est'as ne'natur'a kaj la du'a est'as spontane'a.

Natur'a somnambul'ism'o est'as tre kon'at'a fakt'o, kiu'n neni'u jam pov'as pri'dub'i, malgraŭ la mir'eg'ig'a flank'o de ĝi'a'j fenomen'o'j. Kio'n do pli ekster'ordinar'a'n aŭ pli ne'raci'a'n hav'as la magnet'ism'a somnambul'ism'o, pro tio, ke, kiel tiom da ali'a'j afer'o'j, ĝi est'as art'e'far'it'a? La ĉarlatan'o'j, oni dir'as, ĝi'n ekspluat'as; tiu est'as ankoraŭ unu motiv'o, por ke oni ĝi'n ne las'u en ili'a'j man'o'j. Kiam la scienc'o ĝi'n al'propr'ig'os al si, la ĉarlatan'o'j hav'os mult'e mal'pli da fid'ind'ec'o ĉe la vulgar'ul'ar'o. Dum'e, ĉar la somnambul'ism'o, ĉu natur'a aŭ ne'natur'a, est'as fakt'o, kaj, ĉar kontraŭ fakt'o'j valor'as nenia'j ajn argument'o'j, tial ĝi antaŭ'e'n'paŝ'as, spit'e al la mal'volont'o de iu'j, eĉ en la scienc'o mem, kie'n ĝi penetr'as tra mult'eg'o da pord'et'o'j, anstataŭ tie'n en'ir'i tra la ĉef'a pord'o; kiam ĝi tie ag'os per si'a tut'a pov'o, oni nepr'e dev'os re'kon'i ĝi'a'n civit'a'n rajt'o'n.

Por Spirit'ism'o, somnambul'ism'o est'as pli ol fiziologi'a fenomen'o: ĝi est'as lum'o, ĵet'it'a sur la psikologi'o'n. Ĝust'e per somnambul'ism'o oni pov'as stud'i la anim'o'n, ĉar en tiu fenomen'o la anim'o montr'iĝ'as sen ia vual'o; nu unu el la fenomen'o'j, karakteriz'ant'a'j la anim'o'n, est'as klar'vid'ec'o, ne'de'pend'a de la vid'organ'o'j. Tiu'j, kiu'j kontraŭ'dir'as tiu'n fakt'o'n, si'n baz'as sur tio, ke somnambul'o ne ĉiam vid'as tiel, kaj laŭ la vol'o de la eksperiment'ant'o, kiel per la okul'o'j. Ĉu est'as ja mir'ig'e, ke, se la rimed'o'j est'as mal'sam'a'j, la efik'o'j ne est'as sam'a'j? Ĉu est'us raci'e postul'i ident'a'j'n efik'o'j'n tiam, kiam la il'o jam ne ekzist'as? La anim'o hav'as si'a'j'n propr'ec'o'j'n, kiel la okul'o'j hav'as la si'a'j'n; oni dev'as do taks'i tiu'j'n propr'ec'o'j'n laŭ ili mem, kaj ne laŭ ia analogi'o.

La kaŭz'o de la klar'vid'ec'o de magnet'ism'a somnambul'o kaj de natur'a somnambul'o est'as ident'e la sam'a: ĝi est'as atribut'o de la anim'o, kapabl'o, kiu est'as esenc'e propr'a al ĉiu'j part'o'j de tiu sen'korp'a est'aĵ'o viv'ant'a en ni, kaj kiu ne hav'as ali'a'j'n lim'o'j'n, ol tiu'j'n asign'it'a'j'n al la anim'o mem. Somnambul'o vid'as ĉie, kie'n li'a anim'o pov'as trans'lok'iĝ'i, kiel ajn grand'a la distanc'o.

Ĉe la trans'vid'ad'o, la somnambul'o ne vid'as la aĵ'o'j'n el la punkt'o, kie trov'iĝ'as li'a korp'o, kvazaŭ per ia teleskop'o.

Li ili'n vid'as tut'e apud'e, tiel, kiel se li star'us sur la lok'o, kie ili trov'iĝ'as, ĉar, en efektiv'ec'o, li'a anim'o tie est'as; tial, li'a korp'o est'as kvazaŭ nul'ig'it'a kaj ŝajn'as sen'sent'a, ĝis la moment'o, kiam la anim'o ĝi'n re'posed'as. Tiu part'a mal'lig'iĝ'o de la anim'o je la korp'o est'as ne'normal'a stat'o, kiu pov'as pli aŭ mal'pli, sed ne sen'fin'e, daŭr'i; ĝi est'as la kaŭz'o, kial la korp'o sent'as si'n lac'a post kelk'a temp'o, precip'e, se la anim'o si'n don'as al intens'a labor'o.

Ĉar la vid'pov'o de la anim'o aŭ Spirit'o ne est'as lim'ig'it'a kaj hav'as nenia'n difin'it'a'n sid'ej'o'n, tial oni klar'ig'as, kial la somnambul'o'j ne pov'as asign'i al tiu kapabl'o iu'n special'a'n organ'o'n; ili vid'as pro tio, ke ili vid'as, ne sci'ant'e kial, nek kiel, ĉar, kiel Spirit'o'j, ili'a vid'ad'o hav'as neniu'n difin'it'a'n fokus'o'n. Se ili parol'as pri si'a'j korp'o'j ŝajn'as al ili, ke tiu fokus'o trov'iĝ'as en la centr'o'j, kie la viv'aktiv'ec'o est'as plej grand'a, precip'e en la cerb'o, en la epigastr'a region'o aŭ en la organ'o, kiu, laŭ ili'a opini'o, est'as la punkt'o, kie la Spirit'o plej persist'e al'ten'iĝ'as al la korp'o.

La potenc'o de la somnambul'ism'a klar'vid'ec'o ne est'as sen'lim'a. La Spirit'o, eĉ tiam, kiam tut'e liber'a, hav'as lim'ig'it'a'j'n kapabl'o'j'n kaj kon'o'j'n, laŭ si'a grad'o da perfekt'iĝ'o; kaj mal'pli vast'a'j tiu'j est'as, kiam li est'as lig'it'a al la materi'o, kies influ'o'n li spert'as. Jen, kial la somnambul'ism'a klar'vid'ec'o ne est'as universal'a nek ne'erar'em'a.

Des mal'pli oni pov'as kalkul'i je ĝi'a ne'erar'em'o, ju pli de'turn'it'a ĝi est'as de la cel'o, kiu'n la natur'o propon'is al si, kaj ju pli oni far'as el ĝi objekt'o'n de sci'vol'em'o kaj de eksperiment'o'j.

En la liber'a stat'o, kiu'n li ĝu'as, la Spirit'o de somnambul'o pli facil'e komunik'iĝ'as kun ali'a'j en'karn'iĝ'int'a'j aŭ ne-en'karn'iĝ'int'a'j Spirit'o'j; tiu inter'komunik'ad'o far'iĝ'as per kontakt'o de la fluid'aĵ'o'j, konsist'ig'ant'a'j la perispirit'o'j'n kaj serv'ant'a'j por la trans'send'ad'o de la pens'o, kiel la elektr'a drat'o. Somnambul'o ne bezon'as do, ke la pens'o si'n manifest'u per parol'o: li ĝi'n sent'as kaj diven'as; tio far'as somnambul'o'n tre'eg'e impres'em'a kaj inklin'a al la influ'o'j de la li'n ĉirkaŭ'ant'a moral'a atmosfer'o. Ankaŭ pro tio, grand'a amas'o da ĉe'est'ant'o'j kaj, precip'e, da pli aŭ mal'pli mal'volont'a'j vid'em'ul'o'j, esenc'e mal'util'as la dis'volv'iĝ'o'n de la kapabl'o'j de somnambul'o; en tia medi'o, efektiv'e, tiu'j kapabl'o'j kvazaŭ si'n re'fald'as sur si'n mem; ili si'n plen'e dis'fald'as nur en intim'a kaj simpati'a rond'o. La ĉe'est'o de mal'volont'a'j aŭ antipati'a'j person'o'j far'as sur la somnambul'o'n sam'a'n efik'o'n, kia'n la kontakt'o de man'o kun sensitiv'o.

Somnambul'o vid'as sam'temp'e si'a'n propr'a'n Spirit'o'n kaj si'a'n korp'o'n: ili est'as, se tiel dir'i, du est'ul'o'j, reprezent'ant'a'j li'a'n du'obl'a'n ekzist'ad'o'n – la spirit'a'n kaj la korp'a'n; sed tiu'j du est'ul'o'j konfuz'iĝ'as per la lig'il'o'j, ili'n kun'ig'ant'a'j. Ne ĉiam la somnambul'o kompren'as tia'n situaci'o'n, kaj tiu du'ec'o oft'e ig'as li'n parol'i pri si mem, kiel se li parol'us pri iu fremd'a person'o; tio okaz'as, ĉar jen la korp'a est'ul'o parol'as al la spirit'a, jen ĉi tiu al la unu'a.

La Spirit'o ricev'as nov'a'n proviz'o'n da kon'o'j kaj da spert'o dum ĉiu el si'a'j en'korp'a'j ekzist'ad'o'j. Li ili'n part'e forges'as dum li est'as en tre mal'delikat'a materi'o; sed, kiel Spirit'o, li ili'n memor'as. Tial, iu'j somnambul'o'j el'montr'as kon'o'j'n super'a'j'n al ili'a instru'it'ec'o kaj eĉ al ili'a'j ŝajn'a'j intelekt'a'j kapabl'o'j. La intelekt'a kaj scienc'a mal'super'ec'o de somnambul'o, dum mal'dorm'o, neniel do ig'as supoz'i la kon'o'j'n, kiu'j'n li pov'as montr'i dum mens'klar'ec'o. Laŭ la cirkonstanc'o'j kaj la cel'o ating'ot'a, li pov'as ĉerp'i tiu'j'n kon'o'j'n el si'a ekzist'ad'o mem, el si'a klar'vid'ec'o de la ĉe'est'ant'a'j aĵ'o'j aŭ el la konsil'o'j, kiu'j'n li ricev'as de ali'a'j Spirit'o'j; sed, ĉar li'a Spirit'o mem pov'as est'i pli aŭ mal'pli evolu'int'a, tial li pov'as far'i pli aŭ mal'pli ĝust'a'j'n asert'o'j'n.

Per la fenomen'o'j de somnambul'ism'o, tiel de la natur'a, kiel de la magnet'ism'a, la Providenc'o don'as al ni la ne'refut'ebl'a'n pruv'o'n pri la ekzist'ad'o kaj sen'de'pend'ec'o de la anim'o, kaj ig'as ni'n ĉe'est'i la super'bel'a'n spektakl'o'n de ties liber'iĝ'o; Li tiel mal'ferm'as antaŭ ni la libr'o'n de ni'a destin'o. Kiam somnambul'o pri'skrib'as tio'n, kio okaz'as mal'proksim'e de li, est'as evident'e, ke li ja vid'as, sed tut'e ne per la okul'o'j de la korp'o; li vid'as si'n mem en tiu lok'o kaj sent'as si'n tie'n trans'lok'it'a; tie est'as do io li'a, kaj, ĉar tio ne pov'as est'i li'a korp'o, ĝi dev'as est'i li'a anim'o aŭ Spirit'o. Dum la hom'o implik'iĝ'as en la subtil'aĵ'o'j de abstrakt'a kaj ne'kompren'ebl'a metafizik'o, avid'e serĉ'ant'e la kaŭz'o'n de ni'a moral'a ekzist'ad'o, Di'o ĉiu'tag'e propon'as al ni, antaŭ ni'a'j okul'o'j kaj sub ni'a'j man'o'j, la plej simpl'a'j'n kaj evident'a'j'n rimed'o'j'n por stud'ad'o de la eksperiment'a psikologi'o.

Ekstaz'o est'as la stat'o, en kiu la ne'de'pend'ec'o de la korp'o kaj de la anim'o si'n plej klar'e manifest'as, kaj kiu far'iĝ'as kvazaŭ palp'ebl'a.

Dum sonĝ'o kaj dum somnambul'ism'o, la anim'o tra'vag'as la ter'a'j'n mond'o'j'n; dum ekstaz'o, ĝi penetr'as ne'kon'at'a'n mond'o'n, tiu'n de la eter'ec'a'j Spirit'o'j, kun kiu'j ĝi komunik'iĝ'as, tamen ne trans'pas'ant'e difin'it'a'j'n lim'o'j'n ĉar, ali'e, ĝi romp'us la lig'il'o'j'n, kiu'j ĝi'n ten'as ĉe la korp'o.

Ia blind'ig'a, strang'a bril'eg'o ĝi'n ĉirkaŭ'as; harmoni'o'j, ne kon'at'a'j sur la Ter'o, ĝi'n rav'as; ne'dir'ebl'e agrabl'a stat'o ĝi'n penetr'as; ĝi anticip'e ĝu'as la ĉiel'a'n feliĉ'o'n, kaj oni pov'as dir'i, ke ĝi met'as pied'o'n sur la sojl'o'n de la etern'ec'o.

En la ekstaz'o'stat'o la neni'iĝ'o de la korp'o est'as preskaŭ komplet'a; rest'as al ĝi, por tiel dir'i, nur la organ'a viv'o, kaj oni sent'as, ke la anim'o est'as al ĝi al'lig'it'a per neni'o krom simpl'a faden'o, kiu'n la plej mal'grand'a pen'o romp'us sen're'ven'e.

En tiu stat'o, ĉiu'j ter'a'j pens'o'j mal'aper'as, por ced'i lok'o'n al tiu el'pur'ig'it'a sent'o, kiu est'as la esenc'o mem de ni'a ne'materi'a est'aĵ'o. Tut'e for'don'it'e al tiu rav'eg'a rigard'ad'o, ekstaz'ul'o konsider'as la viv'o'n nur kiel moment'a'n halt'o'n; por li, bon'aĵ'o'j kaj mal'bon'aĵ'o'j, la sur'ter'a'j mal'delikat'a'j ĝoj'o'j kaj vant'aĵ'o'j est'as nur bagatel'a'j okaz'et'o'j de vojaĝ'o, kies fin'o'n li plezur'e vid'as.

Far'iĝ'as al ekstaz'ul'o'j tut'e sam'e, kiel al somnambul'o'j: ili'a mens'klar'ec'o pov'as est'i pli aŭ mal'pli perfekt'a, kaj ili'a'j Spirit'o'j mem, laŭ si'a'j nivel'o'j, est'as ankaŭ pli aŭ mal'pli kapabl'a'j kon'i kaj kompren'i la afer'o'j'n. Ia'foj'e est'as en ili prefer'e ekzalt'it'ec'o ol ver'a mens'klar'ec'o, aŭ, plu ĝust'e dir'it'e, la ekzalt'it'ec'o mal'util'as la mens'klar'ec'o'n; tial ili'a'j kon'ig'o'j est'as oft'e miks'aĵ'o'j el ver'aĵ'o'j kaj erar'o'j, el super'bel'a'j kaj absurd'a'j, eĉ rid'ind'a'j, afer'o'j. Mal'super'a'j Spirit'o'j oft'e profit'as el tiu ekzalt'it'ec'o – kiu est'as ĉiam kaŭz'o de mal'fort'iĝ'o, kiam oni ne sci'as ĝi'n sub'ig'i –, por super'fort'i ekstaz'ul'o'n; kaj por tio ili si'n vest'as per ŝajn'o'j, kiu'j li'n daŭr'e ten'ad'os kun ide'o'j kaj antaŭ'juĝ'o'j, kiu'j'n li nutr'as en si'a mal'dorm'o'stat'o. Tio est'as rif'o, sed ĝi ne ĉiam star'as; koncern'as ni'n juĝ'i la demand'o'n mal'varm'e kaj taks'i la mal'kaŝ'o'j'n de ekstaz'ul'o'j per la pes'il'o de l’ prudent'o.

La liber'iĝ'o de la anim'o ia'foj'e okaz'as dum mal'dorm'o kaj nask'as la tiel nom'at'a'n du'obl'a'n vid'ad'o'n, kiu hav'ig'as al hom'o'j per ĝi dot'it'a'j la kapabl'o'n vid'i, aŭd'i kaj sent'i trans la lim'o'j de ni'a'j sent'um'o'j. Tiu'j hom'o'j percept'as for'est'ant'a'j'n aĵ'o'j'n ie ajn, kie'n la anim'o etend'as si'a'n ag'o'pov'o'n; ili vid'as, se oni pov'as tiel dir'i, per si'a ordinar'a sent'um'o kaj kvazaŭ per okul'iluzi'o.

Ĉe la moment'o, kiam okaz'as la fenomen'o de du'obl'a vid'ad'o, la fiziologi'a stat'o est'as ali'ig'it'a; la okul'o'j hav'as ia'n ne'preciz'a'n rigard'o'n: la ekstaz'ul'o rigard'as, tamen ne vid'ant'e; li'a tut'a mien'o reflekt'as ia'n ekzalt'it'ec'o'n. Oni konstat'as, ke la vid'organ'o'j ne part'o'pren'as en la fakt'o, pro tio, ke li ne ĉes'as vid'i, kvankam li'a'j okul'o'j est'as daŭr'e ferm'it'a'j.

Tiu kapabl'o ŝajn'as al ĝi'a'j posed'ant'o'j tiel natur'a kiel la ordinar'a vid'pov'o; ĝi est'as, laŭ ili'a opini'o, atribut'o de la propr'a mem'o kaj ŝajn'as al ili neniel ekster'ordinar'a afer'o. Forges'o plej oft'e sekv'as tiu'n pas'em'a'n klar'vid'ec'o'n, kies memor'o, ĉiam pli ne'preciz'a, fin'e mal'aper'as, kiel tiu pri sonĝ'o.

La potenc'o de la du'obl'a vid'ad'o vari'as ek'de konfuz'a sensaci'o ĝis klar'a, preciz'a percept'o de ĉe'est'ant'a'j kaj for'est'ant'a'j afer'o'j. En si'a mal'plej el'volv'iĝ'int'a stat'o, tiu kapabl'o hav'ig'as al iu'j individu'o'j takt'o'n, sagac'ec'o'n, ia'n cert'ec'o'n pri si'a'j ag'o'j, kiu'n oni pov'us nom'i la ĝust'ec'o de la moral'a ek'rigard'o; pli el'volv'iĝ'int'a, ĝi vigl'ig'as la antaŭ'sent'o'j'n; kaj ankoraŭ pli el'volv'iĝ'int'a, ĝi montr'as la pas'int'a'j'n aŭ la baldaŭ'a'j'n okaz'o'j'n.

Natur'a kaj ne'natur'a somnambul'ism'o, ekstaz'o kaj du'obl'a vid'ad'o est'as neni'o ali'a, ol vari'o'j aŭ modif'it'a'j form'o'j de unu sol'a kaŭz'o; tiu'j fenomen'o'j, sam'e kiel la sonĝ'o'j, trov'iĝ'as en la Natur'o, kaj tial ili ekzist'is de post la origin'o de la temp'o; la histori'o sci'ig'as al ni, ke ili est'is kon'at'a'j kaj eĉ ekspluat'at'a'j ek'de la plej antikv'a'j temp'o'j; kaj en tiu'j fenomen'o'j est'as trov'at'a la klar'ig'o de grand'a nombr'o de fakt'o'j, kiu'j'n la antaŭ'juĝ'o'j ig'is konsider'i super'natur'a'j.

ĈAPITR'O IX

AG'AD'O DE LA SPIRIT'O'J EN LA KORP'A MOND'O

1. Penetr'ad'o de la Spirit'o'j en ni'a'n pens'o'n. – 2. Kaŝ'it'a influ'o de la Spirit'o'j sur ni'a'j'n pens'o'j'n kaj far'o'j'n.

– 3. Demon'posed'it'o'j. – 4. Konvulsi'ul'o'j – 5. Si'n'don'em'o de la Spirit'o'j al iu'j hom'o'j. – 6. Gard'ant'a'j anĝel'o'j.

Protekt'ant'a'j, familiar'a'j aŭ simpati'ant'a'j Spirit'o'j. – 7. Antaŭ'sent'o'j. – 8. Influ'o de la Spirit'o'j sur la okaz'o'j'n de la viv'o. – 9. Ag'ad'o de la Spirit'o'j ĉe la natur'a'j fenomen'o'j. – 10. La Spirit'o'j dum la batal'o'j. – 11. Kontrakt'o'j – 12. Kaŝ'it'a potenc'o.

Talisman'o'j. Sorĉ'ist'o'j. – 13. Ben'o kaj mal'ben'o.

Penetr'ad'o de la Spirit'o'j en ni'a'n pens'o'n.

456. Ĉu la Spirit'o'j vid'as ĉio'n, kio'n ni far'as?

“Jes, ili pov'as, ĉar vi est'as konstant'e ĉirkaŭ'it'a'j de ili; sed ĉiu vid'as nur la afer'o'j'n, kiu'j'n li apart'e atent'as; pri la afer'o'j al ili indiferent'a'j ili si'n tut'e ne okup'as.”

457. Ĉu la Spirit'o'j pov'as kon'i ni'a'j'n plej sekret'a'j'n pens'o'j'n?

“Oft'e ili kon'as eĉ tio'n, kio'n vi dezir'us kaŝ'i de vi mem; nek far'o'j, nek pens'o'j pov'as est'i kaŝ'it'a'j antaŭ ili.”

— Se est'as tiel, ŝajn'as pli facil'e kaŝ'i io'n al viv'ant'a person'o, ol al tiu sam'a person'o post ties mort'o, ĉu ne?

“Cert'e; kaj kiam vi kred'as, ke vi est'as kaŝ'it'a'j, vi tiam hav'as oft'e ĉe vi amas'o'n da Spirit'o'j, vi'n observ'ant'a'j.”

458. Kio'n pens'as pri ni la Spirit'o'j, ni'n ĉirkaŭ'ant'a'j kaj observ'ant'a'j?

“Tio de'pend'as. La petol'em'a'j Spirit'o'j rid'as je la ĉagren'et'o'j, kiu'j'n ili sufer'ig'as al vi, kaj mok'as vi'a'j'n moment'o'j'n da sen'pacienc'o; la serioz'a'j Spirit'o'j bedaŭr'as vi'a'j'n mal'sukces'o'j'n kaj klopod'as por help'i vi'n.”

Kaŝ'it'a influ'o de la Spirit'o'j sur ni'a'j'n pens'o'j'n kaj far'o'j'n

459. Ĉu la Spirit'o'j influ'as sur ni'a'j'n pens'o'j'n kaj far'o'j'n?

“En ĉi tiu rilat'o ili'a influ'o est'as pli grand'a, ol kiel vi supoz'as, ĉar vi est'as direkt'at'a'j ĝust'e de la Spirit'o'j.”

460. Ĉu ni hav'as do pens'o'j'n propr'a'j'n kaj pens'o'j'n inspir'at'a'j'n?

“Vi'a anim'o est'as est'as pens'ant'a Spirit'o; vi ja sci'as, ke mult'a'j pens'o'j, oft'e tre kontraŭ'ant'a'j unu'j ali'a'j'n, ven'as al vi sam'temp'e pri la sam'a afer'o; nu, unu'j nask'iĝ'as en vi mem, ali'a'j est'as en'blov'at'a'j de ni; tio est'ig'as ĉe vi ne'cert'ec'o'n, ĉar vi trov'iĝ'as antaŭ du si'n reciprok'e kontraŭ'ant'a'j ide'o'j.”

461. Kiel disting'i la pens'o'j'n propr'a'j'n je tiu'j inspir'at'a'j?

“Kiam iu pens'o est'as inspir'at'a, ĝi est'as kvazaŭ voĉ'o vi'n al'parol'ant'a. La pens'o'j propr'a'j est'as, ordinar'e, tiu'j ven'ant'a'j ĉe la unu'a moment'o. Ceter'e, por vi tiu disting'o ne est'as tre interes'a, kaj oft'e est'as eĉ util'e ne pov'i ĝi'n far'i: tiel, la hom'o ag'as pli liber'e; se li pren'as la bon'a'n voj'o'n, li tio'n far'as pli volont'e; se la mal'bon'a'n voj'o'n, pli grand'a est'os do li'a respond'ec'o.”

462. Ĉu la intelekt'ul'o'j kaj geni'ul'o'j ĉerp'as si'a'j'n ide'o'j'n ĉiam el si'a propr'a mem'o?

“Ia'foj'e la ide'o'j ven'as de la propr'a Spirit'o; sed oft'e ili est'as inspir'at'a'j de ali'a'j Spirit'o'j, kiu'j opini'as tiu'j'n hom'o'j'n kapabl'a'j kompren'i kaj ind'a'j dis'kon'ig'i tiu'j'n ide'o'j'n. Kiam tiu'j person'o'j ne trov'as ide'o'j'n ĉe si mem, ili pet'as pri inspir'o; tio est'as ne'konsci'a el'vok'o.”

Se est'us iel util'a al ni la kapabl'o klar'e disting'i ni'a'j'n pens'o'j'n propr'a'j'n je tiu'j inspir'at'a'j, Di'o est'us don'int'a al ni rimed'o'j'n por tiu disting'o, sam'e kiel Li tiu'j'n don'is, por ke ni disting'u lum'tag'o'n je nokt'o. Se io est'as mal'preciz'a, tia ĝi est'as por ni'a profit'o.

463. Oni ia'foj'e dir'as, ke la unu'a ek'mov'o est'as ĉiam bon'a; ĉu tio est'as ĝust'a?

“Ĝi pov'as est'i bon'a aŭ mal'bon'a, laŭ la natur'o de la en'karn'iĝ'int'a Spirit'o. Ĝi est'as ĉiam bon'a tiam, kiam la koncern'at'a person'o aŭd'as la bon'a'j'n inspir'o'j'n.”

464. Kiel disting'i, ĉu iu'n pens'o'n inspir'as al ni bon'a aŭ mal'bon'a Spirit'o?

“Stud'u la afer'o'n; la bon'a'j Spirit'o'j konsil'as nur la bon'o'n; koncern'as vi'n la disting'o.”

465. Por kia cel'o la ne'perfekt'a'j Spirit'o'j en'puŝ'as ni'n en mal'bon'o'n?

“Por ig'i vi'n sufer'i, kiel ili.”

— Ĉu tio mal'pli'ig'as ili'a'n sufer'o'j'n?

“Ne; sed ili tiel ag'as pro envi'o, ke ili vid'as pli feliĉ'a'j'n est'ul'o'j'n.”

— Kia'j'n sufer'o'j'n ili vol'as, ke ni tra'viv'u?

“Tia'j'n, konform'a'j'n al situaci'o mal'super'a kaj mal'proksim'a de Di'o.”

466. Kial Di'o permes'as, ke Spirit'o'j ven'as instig'i ni'n al mal'bon'o?

“La ne'perfekt'a'j Spirit'o'j est'as il'o'j, destin'it'a'j el'prov'i fid'o'n kaj konstant'ec'o'n de la hom'o'j en la farad'o de bon'o.

Kiel Spirit'o, vi dev'as progres'i pri la sen'lim'o'scienc'o, kaj ĝust'e tial vi tra'pas'as la prov'o'j'n de mal'bon'o, por ating'i bon'o'n. Ni'a misi'o est'as met'i vi'n sur la bon'a'n voj'o'n; kaj mal'bon'a'j influ'o'j ag'as sur vi'n nur tiam, kiam vi ili'n al'tir'as per la dezir'o al mal'bon'o, ĉar la mal'super'a'j Spirit'o'j ven'as kun'help'i vi'n por mal'bon'o, kiam vi vol'as ĉi tiu'n far'i; ili pov'as kun'ag'i kun vi por tiu cel'o nur tiam, kiam vi dezir'as mal'bon'o'n. Se vi est'as inklin'a al murd'o, nu! vi hav'as tut'a'n nub'o'n da Spirit'o'j, nutr'ant'a'j tiu'n pens'o'n ĉe vi; sed vi hav'as ĉe vi ankaŭ ali'a'j'n, kiu'j plej pen'as en'blov'i bon'a'j'n inspir'o'j'n; tio re'est'ig'as la egal'pez'o'n kaj las'as vi'n sol'a'n decid'i.”

Tiel Di'o las'as al ni'a konscienc'o la elekt'o'n de la voj'o, kiu'n konven'as al ni sekv'i, kaj la liber'ec'o'n ced'i al tiu aŭ tiu ali'a el la si'n inter'kontraŭ'a'j influ'o'j, ag'ant'a'j sur ni'n.

467. Ĉu ni pov'as evit'i la influ'o'n de la Spirit'o'j, instig'ant'a'j ni'n al mal'bon'o?

“Jes, ĉar tiu'j si'n al'lig'as nur al hom'o'j, ili'n al'vok'ant'a'j per si'a'j dezir'o'j aŭ al'tir'ant'a'j per si'a'j pens'o'j.”

468. Ĉu la Spirit'o'j, kies influ'o est'as for'puŝ'at'a de mi'a vol'o, rezign'as si'a'j'n prov'o'j'n?

“Kio'n vi vol'as, ke ili far'u? Se neni'o est'as far'ebl'a, ili do ced'as si'a'n lok'o'n; sed ili spion'as la oportun'a'n moment'o'n, kiel kat'o pacienc'e spion'as mus'o'n.”

469. Per kia rimed'o ni pov'as nul'ig'i la influ'o'n de la mal'bon'a'j Spirit'o'j?

“Far'ant'e bon'o'n kaj met'ant'e vi'a'n tut'a'n fid'o'n sur Di'o'n, vi for'pel'as la influ'o'n de la mal'super'a'j Spirit'o'j kaj el'detru'as la potenc'o'n, kiu'n ili intenc'as super vi. Gard'u vi'n, ke vi ne atent'u la sugest'o'j'n de la Spirit'o'j, inspir'ant'a'j al vi mal'bon'a'j'n pens'o'j'n, en'blov'ant'a'j mal'pac'o'n en vi'a'n rond'o'n kaj flam'ig'ant'a'j en vi ĉi'a'j'n mal'nobl'a'j'n pasi'o'j'n.

Mal'fid'u precip'e tiu'j'n, kiu'j ekscit'as vi'a'n fier'o'n, ĉar tiu'j ek'pren'as vi'n je vi'a mal'fort'a flank'o. Jen, kial Jesu'o instru'is al vi: Sinjor'o! ne konduk'u ni'n en tent'o'n, sed liber'ig'u ni'n de la mal'bon'o.”

470. Ĉu la Spirit'o'j, kiu'j pen'as ig'i ni'n pek'i kaj kiu'j, tiel, prov'as ni'a'n firm'ec'o'n pri la farad'o de bon'o, ricev'is ja misi'o'n tio'n far'i? Kaj, se tio est'as misi'o, kiu'n ili plen'um'as, ĉu ili respond'as por tia ag'o?

“Neni'u Spirit'o ricev'as la misi'o'n far'i mal'bon'o'n; kiam li ĝi'n far'as, tiel li ag'as propr'a'vol'e, kaj, sekv'e, li sufer'as la sekv'o'j'n el si'a ag'o. Di'o pov'as permes'i al iu Spirit'o tia'n kondut'o'n, por vi'n el'prov'i, sed Li tio'n ne ordon'as al tiu Spirit'o; vi'a'n liber'a'n vol'o'n koncern'as for'puŝ'i li'n.”

471. Kiam ni spert'as sent'o'n de kor'prem'at'ec'o, de ne'difin'ebl'a mal'trankvil'eg'o aŭ de intim'a ĝoj'o sen ia kon'at'a kaŭz'o, ĉu ĝi ven'as nur de iu okaz'a humor'o?

“Ĝi est'as, efektiv'e, ĉiam efik'o de la komunik'aĵ'o'j, kiu'j'n vi sen'konsci'e ricev'as de la Spirit'o'j, aŭ kiu'j'n vi inter'ŝanĝ'is kun ili dum vi'a dorm'o.”

472. Ĉu la Spirit'o'j, dezir'ant'a'j ig'i ni'n pek'i, nur profit'as la cirkonstanc'o'j'n, en kiu'j ni trov'iĝ'as, aŭ ĉu ili pov'as nask'i tiu'j'n cirkonstanc'o'j'n?

“Ili profit'as la cirkonstanc'o'j'n, sed ili, oft'e, ankaŭ est'ig'as la okaz'o'j'n, en'pel'ant'e vi'n, sen vi'a konsci'o, en la objekt'o'n de vi'a dezir'o. Ekzempl'e: iu hom'o trov'as sur si'a voj'o kelk'a'n mon'sum'o'n; ne kred'u, ke ĉi tiu'n al'port'is la Spirit'o'j al tiu lok'o; sed ili pov'as ven'ig'i al la hom'o la pens'o'n ir'i en tiu direkt'o kaj, tiam, ili en'blov'as la dezir'o'n ek'posed'i la trov'it'aĵ'o'n, dum ali'a'j Spirit'o'j inspir'as al li la pens'o'n re'don'i tiu'n sum'o'n al ties laŭ'rajt'a posed'ant'o.

Sam'e okaz'as al ĉiu'j ceter'a'j tent'o'j.”

Demon'posed'it'o'j

473. Ĉu iu Spirit'o pov'as moment'e vest'i si'n per la en'volv'aĵ'o de viv'ant'a hom'o, tio est'as, en'ŝtel'iĝ'i en anim'it'a'n korp'o'n kaj ag'i anstataŭ kaj en la lok'o de la Spirit'o en'karn'iĝ'int'a en tiu'n korp'o'n?

“Spirit'o ne en'ir'as en korp'o'n, kiel oni en'ir'as en dom'o'n; li si'n ident'ig'as kun en'karn'iĝ'int'a Spirit'o, hav'ant'a sam'a'j'n bon'a'j'n kaj mal'bon'a'j'n kvalit'o'j'n, kiel li, por ke ili ag'ad'u kun'e; sed ne ali'a, ol la en'karn'iĝ'int'a Spirit'o mem, ag'as sur la materi'o'n, kiu li'n vest'as. Spirit'o ne pov'as anstataŭ'i iu'n en'karn'iĝ'int'a'n, ĉar Spirit'o kaj korp'o est'as kun'lig'it'a'j ĝis la temp'o difin'it'a por fin'iĝ'o de la materi'a ekzist'ad'o.”

474. Se ne est'as, ĝust'a'dir'e, posed'o, tio est'as, kun'loĝ'ad'o de du Spirit'o'j en sam'a korp'o, ĉu la anim'o pov'as trov'iĝ'i sub la de'pend'ec'o de ali'a Spirit'o, tiel, ke ĝi est'as sub'ig'it'a aŭ obsed'it'a ĝis tia grad'o, ke ĝi'a vol'o est'as iom paraliz'it'a?

“Jes, kaj tiu'j est'as la ver'a'j posed'it'o'j – aŭ “demon'posed'it'o'j”, kiel oni vulgar'e ili'n nom'as: sed sci'u, ke tiu super'potenc'o neniam okaz'as sen konsent'o de tiu, kiu ĝi'n ricev'as, ĉu pro mal'fort'ec'o, ĉu pro dezir'o. Est'as oft'e pren'at'a'j por posed'it'o'j epilepsi'ul'o'j aŭ frenez'ul'o'j, bezon'ant'a'j prefer'e kurac'il'o'j'n ol ekzorc'iz'o'j'n.”

La vort'o posed'it'o , laŭ si'a vulgar'a senc'o, kondiĉ'as la ekzist'o'n de la demon'o, tio est'as, de kategori'o de fi'a'j est'ul'o'j, kaj la kun'loĝ'ad'o'n de unu el tiu'j est'ul'o'j kun la anim'o en ies korp'o. Sed, ĉar, laŭ ĉi tiu senc'o, ne ekzist'as demon'o'j, kaj ĉar du Spirit'o'j ne pov'as sam'temp'e okup'i sam'a'n korp'o'n, tial ne ekzist'as la tiel nom'at'a'j “demon'posed'it'o'j”. Kiel posed'it'o'j'n oni do kompren'u sol'e individu'o'j'n, kies anim'o'j trov'iĝ'as sub la absolut'a super'potenc'o de ne'perfekt'a'j Spirit'o'j.

475. Ĉu oni pov'as mem for'pel'i la mal'bon'a'j'n Spirit'o'j'n kaj si'n liber'ig'i de ties super'reg'ad'o?

“Oni pov'as ĉiam for'sku'i jug'o'n, kiam oni vol'as tio'n nepr'e far'i.”

476. Ĉu ne pov'as okaz'i, ke la en'sorĉ'it'ec'o, kaŭz'it'a de mal'bon'a Spirit'o, est'as tia, ke la sub'ig'it'a person'o ĝi'n tut'e ne ek'rimark'as? Ĉu tiam iu tri'a person'o pov'us ĉes'ig'i tiu'n sub'ec'o'n, kaj, en ĉi tiu okaz'o, kia'j'n kondiĉ'o'j'n tiu inter'help'ant'o dev'us plen'um'i?

“Se tiu tri'a person'o est'as virt'a hom'o, li'a vol'o pov'as est'i help'o, ĉar ĝi vok'as la bon'a'j'n Spirit'o'j'n por kun'labor'o; ju pli virt'a iu est'as, des pli grand'a'n pov'o'n tiu hav'as super la ne'perfekt'a'j Spirit'o'j por ili'n for'pel'i, kaj super la bon'a'j por ili'n al'tir'i. Tamen tiu person'o est'us sen'potenc'a, se la sub'ig'it'o ne volont'e akcept'us tiu'n help'o'n; kelk'a'j hom'o'j plezur'as en de'pend'ec'o, kiu flat'as ili'a'j'n gust'o'j'n kaj dezir'o'j'n. Ĉiu'okaz'e, kiu ne hav'as sen'makul'a'n kor'o'n, tiu neniom influ'as sur tiu situaci'o; la bon'a'j Spirit'o'j li'n mal'ŝat'as, kaj la mal'bon'a'j li'n ne tim'as.”

477. Ĉu la formul'o'j de ekzorc'iz'o iel efik'as sur la mal'bon'a'j'n Spirit'o'j'n? “Ne; kiam tiu'j Spirit'o'j vid'as iu'n person'o'n pren'i serioz'e la afer'o'n, ili rid'as li'n kaj obstin'as.”

478. Ekzist'as hom'o'j anim'at'a'j de bon'a'j intenc'o'j, tamen, malgraŭ tio, sub'ig'it'a'j de mal'super'a'j Spirit'o'j; kio'n plej bon'a'n tiu'j hom'o'j dev'us far'i, por for'pel'i la obsed'ant'a'j'n Spirit'o'j'n?

“Lac'ig'i ili'a'n pacienc'o'n, tut'e ne atent'i ili'a'j'n inspir'o'j'n, ig'i ili'n kompren'i, ke ili perd'as si'a'n temp'o'n; kiam ili vid'os, ke est'as ne'ebl'e io'n far'i, ili for'ir'os.”

479. Ĉu la preĝ'o est'as efik'a rimed'o, por sav'i iu'n de obsed'ad'o de mal'bon'a'j Spirit'o'j?

“La preĝ'o est'as potenc'a help'o por ĉio; sed kred'u, ke ne sufiĉ'as murmur'ad'o de kelk'a'j vort'o'j por la kontent'ig'o de dezir'o. Di'o help'as tiu'j'n, kiu'j ag'ad'as, ne tiu'j'n, kiu'j lim'ig'as si'n pet'i. Nepr'a kondiĉ'o est'as do, ke la obsed'it'o far'u mem ĉio'n neces'a'n, por sark'i el si la kaŭz'o'n, kiu al'tir'as la mal'bon'a'j'n Spirit'o'j'n.”

480. Kio'n ni pens'u pri la el'pel'o de la demon'o'j, pri kiu parol'as la Evangeli'o?

“Tio de'pend'as de la interpret'o. Se vi nom'as demon'o mal'bon'a'n Spirit'o'n, kiu sub'jug'ig'as iu'n individu'o'n, kiam la influ'o de tiu spirit'o est'os nul'ig'it'a, tiam demon'o est'os do ver'e el'pel'it'a. Se vi atribu'as mal'san'o'n al demon'o, kiam vi re'star'ig'os la san'o'n, tiam vi dir'os, ke vi el'pel'is demon'o'n. Iu afer'o pov'as est'i ver'a aŭ fals'a, laŭ la signif'o, kiu'n vi atribu'as al la vort'o'j. La plej grand'a'j ver'aĵ'o'j pov'as ŝajn'i absurd'a'j, kiam oni rigard'as nur la form'o'n kaj kiam oni pren'as alegori'o'n por la real'o. Ĉi tio'n kompren'u bon'e kaj konserv'u en vi'a memor'o: ĝi hav'as ĝeneral'a'n aplik'ad'o'n.”

Konvulsi'ul'o'j

481. Ĉu la Spirit'o'j lud'as ia'n rol'o'n en la fenomen'o'j, far'iĝ'ant'a'j al la tiel nom'at'a'j konvulsi'ul'o?

“Jes, tre grav'a'n rol'o'n, kiel ankaŭ magnet'ism'o, kiu est'as la ĉef'a font'o de tiu'j fenomen'o'j; sed la ĉarlatan'o'j oft'e ekspluat'is kaj tro'grand'ig'is tiu'j'n efik'o'j'n, kaj tial ĉi tiu'j far'iĝ'is mok'at'aĵ'o.”

— Kia'j, ordinar'e, est'as la Spirit'o'j, kun'ag'ant'a'j ĉe tiu'j fenomen'o'j?

“Mal'alt'klas'a'j; ĉu vi kred'as, ke Super'a'j Spirit'o'j far'as al si amuz'o'n per tia'j afer'o'j?”

482. Kiel la ne'normal'a stat'o de konvulsi'ul'o'j kaj de neŭr'oz'ul'o'j pov'as subit'e dis'etend'iĝ'i ĉe tut'a loĝ'ant'ar'o?

“Efik'o de reciprok'a simpati'o; ĉe iu'j okaz'o'j, la moral'a'j inklin'o'j si'n tre facil'e komunik'as reciprok'e; al vi ne est'as fremd'a'j la magnet'ism'a'j efik'o'j, ke vi tio'n ne kompren'us, kaj la part'o, kiu'n iu'j Spirit'o'j dev'as pren'i en tiu'j fenomen'o'j, pro la simpati'o al la person'o'j, okaz'ig'ant'a'j tiu'j'n fakt'o'j'n.”

El la strang'a'j kapabl'o'j, kiu'j'n oni rimark'as ĉe konvulsi'ul'o'j, oni facil'e re'kon'as kelk'a'j'n, pri kiu'j somnambul'ism'o kaj magnet'ism'o prezent'as al ni mult'e'nombr'a'j'n ekzempl'o'j'n: inter ali'a'j trov'iĝ'as la fizik'a ne'sent'em'o, la kon'o de ali'ul'a'j pens'o'j , la trans'send'o de dolor'o'j pro simpati'o k.a. Oni do ne pov'as pri'dub'i, ke tiu'j neŭr'oz'ul'o'j trov'iĝ'as en ia mal'dorm'a somnambul'ism'o, nask'it'a de reciprok'a influ'ad'o. Tiu'j person'o'j est'as sam'temp'e, kaj ne'konsci'e, magnet'iz'it'o'j kaj magnet'iz'ant'o'j.

483. Kiu est'as la kaŭz'o de la fiziologi'a ne'sent'em'o, kiu'n oni konstat'as ĉe iu'j konvulsi'ul'o'j, aŭ ĉe ali'a'j individu'o'j sub'met'at'a'j al la plej kruel'a'j turment'eg'o'j?

“Ĉe kelk'a'j ĝi est'as eks'luz'iv'e magnet'ism'a efik'o, ag'ant'a, sam'e kiel iu'j substanc'o'j, sur la nerv'a'n sistem'o'n.

Ĉe ali'a'j, la ekzalt'it'ec'o de la pens'o mal'akr'ig'as la sent'em'o'n, ĉar ŝajn'as, ke la viv'o for'las'is la korp'o'n kaj koncentr'iĝ'as en la Spirit'o. Ĉu vi ne sci'as, ke, kiam la Spirit'o est'as profund'e okup'it'a de iu afer'o, la korp'o nenio'n sent'as, nenio'n vid'as, nenio'n aŭd'as?”

dum La fanatik'a ekzalt'it'ec'o kaj la tortur'o'j, ekzempl'o'n pri la entuziasm'o trankvil'ec'o oft'e kaj prezent'as, sang'mal'varm'ec'o, kiu'j ne pov'us triumf'i super akr'a dolor'o, se oni ne konsent'us, ke la sent'em'o est'as nul'ig'it'a de ia anestez'a efik'o.

Est'as sci'at'e, ke, en la ard'o de batal'o, oni oft'e ne rimark'as grav'a'n vund'o'n, dum, en ordinar'a'j cirkonstanc'o'j, simpl'a grat'vund'et'o ek'trem'ig'us.

Sed, ĉar tiu'j fenomen'o'j de'pend'as de fizik'a kaŭz'o kaj de la ag'o de iu'j Spirit'o'j, tial oni pov'us demand'i, kiel, ĉe iu'j okaz'o'j, tiu'j fenomen'o'j ĉes'is pro la en'miks'iĝ'o de aŭtoritat'ul'o'j. Ties klar'ig'o est'as simpl'a. La ag'ad'o de la Spirit'o'j est'as ĉi tie akcesor'a; ili far'as nenio'n ali'a'n, ol profit'i de natur'a humor'o. La aŭtoritat'ul'o'j nul'ig'is ne tiu'n humor'o'n, sed la kaŭz'o'n, kiu ĝi'n ten'ad'is kaj ekzalt'ad'is; ili ĝi'n trans'ig'is de aktiv'a en latent'a'n stat'o'n, kaj ili ĝust'e decid'is, ĉar de tio rezult'ad'is eksces'o'j kaj skandal'o'j. Ceter'e, oni sci'as, ke tiu en'miks'iĝ'o est'as sen'potenc'a tiam, kiam la ag'ad'o de la Spirit'o'j est'as rekt'a kaj propr'a'mov'a.

Si'n'don'em'o de la Spirit'o'j al iu'j hom'o'j

484. Ĉu la Spirit'o'j al'lig'iĝ'as prefer'e al iu'j person'o'j?

“La bon'a'j Spirit'o'j simpati'as kun la hom'o'j virt'a'j, aŭ pli'bon'ig'ebl'a'j; la mal'super'a'j inklin'iĝ'as al la mal'virt'a'j aŭ tiu'j, kiu'j pov'os far'iĝ'i tia'j; de tiu simpati'o nask'iĝ'as ili'a al'lig'it'ec'o, sekv'o de simil'ec'o inter sent'o'j.”

485. Ĉu la al'lig'it'ec'o de la Spirit'o'j al iu'j person'o'j est'as nur kaj sol'e moral'a?

“La ver'a al'lig'it'ec'o hav'as nenia'n karn'a'n karakter'o'n; sed, kiam iu Spirit'o al'kroĉ'iĝ'as al iu person'o, tio'n li far'as ne ĉiam pro am'o, ĉar kun tiu al'lig'it'ec'o pov'as miks'iĝ'i memor'o pri la hom'a'j pasi'o'j.”

486. Ĉu la Spirit'o'j interes'iĝ'as pri ni'a'j mal'feliĉ'aĵ'o'j kaj prosper'o? Ĉu tiu'j, kiu'j ni'n am'as, sent'as ĉagren'o'n pro la mal'bon'aĵ'o'j, ni'n vund'ant'a'j dum ni'a viv'o?

“La bon'a'j Spirit'o'j far'as ĉi'a'n bon'o'n, kiu est'as ebl'a al ili, kaj ĝoj'as pri vi'a'j ĝoj'o'j. Ili ĉagren'iĝ'as pro vi'a'j sufer'o'j, kiam vi tiu'j'n ne rezignaci'e el'ten'as, ĉar, tiam, la sufer'o'j est'as por vi sen'rezult'a'j; en ĉi tiu okaz'o, vi est'as kiel mal'san'ul'o, for'ĵet'ant'a la mal'dolĉ'a'n medikament'o'n, kiu pov'us li'n re'san'ig'i.”

487. Kia'j est'as ni'a'j sufer'o'j, plej aflikt'ant'a'j la Spirit'o'j'n: ĉu la fizik'a'j aŭ la moral'a'j?

“Vi'a ego'ism'o kaj la mal'mol'ec'o de vi'a kor'o: de tio de'ven'as ĉio. La Spirit'o'j rid'as la sufer'o'j'n pro imag'o, nask'iĝ'ant'a'j'n el fier'o kaj ambici'o, kaj ĝoj'as pro tiu'j, kiu'j hav'as kiel efik'o'n la mal'long'ig'o'n de vi'a prov'o'temp'o.”

Ĉar ili sci'as, ke la en'korp'a viv'o est'as pas'em'a kaj ke la ĉagren'o'j, ĝi'n akompan'ant'a'j, est'as rimed'o'j, kiu'j'n hav'as la hom'o por ating'i pli bon'a'n stat'o'n, tial la Spirit'o'j pli aflikt'iĝ'as pro la moral'a'j kaŭz'o'j, ni'n ten'ant'a'j mal'proksim'e de tiu stat'o, ol pro ni'a'j fizik'a'j sufer'o'j, kiu'j est'as nur moment'a'j.

La Spirit'o'j konsider'as ne tre grav'a'j la sufer'o'j'n, kiu'j tuŝ'as nur ni'a'j'n mond'a'j'n ide'o'j'n, sam'e kiel ni koncern'e la bagatel'a'j'n ĉagren'o'j'n de ni'a infan'aĝ'o.

La Spirit'o, kiu vid'as en la ĉagren'o'j de la viv'o rimed'o'n por ni'a progres'o, konsider'as tiu'j'n la moment'a kriz'o, kiu sav'os la mal'san'ul'o'n. Li part'o'pren'as en ni'a'j sufer'o'j, kiel ni en tiu'j de ni'a'j amik'o'j; sed, ĉar li vid'as la afer'o'j'n el pli alt'a vid'punkt'o, li ili'n taks'as en manier'o mal'sam'a ol ni; la bon'a'j Spirit'o'j re'lev'as ni'a'n kuraĝ'o'n pro interes'o pri ni'a est'ont'ec'o, sed la mal'bon'a'j ni'n ekscit'as ĝis mal'esper'o, cel'ant'e kompromit'i ni'a'n ven'ont'a'n situaci'o'n.

488. Ĉu ni'a'j parenc'o'j kaj amik'o'j , ni'n antaŭ'int'a'j en la trans'tomb'a viv'o, simpati'as kun ni pli, ol la Spirit'o'j fremd'a'j al ni?

“Sen'dub'e, kaj ili oft'e protekt'as vi'n kiel Spirit'o'j, laŭ si'a pov'o.”

—Kaj, ĉu ili'n tuŝ'as la am'o, kiu'n ni port'as plu por li?

“Ĝi ili'n profund'e tuŝ'as, sed, ali'flank'e, ili forges'as tiu'j'n, kiu'j ili'n forges'as.”

Gard'ant'a'j anĝel'o'j. Protekt'ant'a'j, familiar'a'j aŭ simpati'ant'a'j Spirit'o'j

489. Ĉu est'as Spirit'o'j, si'n dediĉ'ant'a'j apart'e al ĉiu individu'o por li'n protekt'i? “Jes, la spirit'a frat'o ; li est'as tiu, kiu'n vi nom'as la bon'a Spirit'o aŭ la bon'a geni'o.”

490. Kio'n oni dev'as kompren'i anĝel'o'n?

“Alt'rang'a'n protekt'ant'a'n Spirit'o'n.”

kiel gard'ant'a'n 491. Kiu est'as la misi'o de la protekt'ant'a Spirit'o?

“Tiu sam'a, kia tiu de patr'o por si'a'j fil'o'j: konduk'i si'a'n protekt'at'o'n sur la bon'a voj'o, help'i li'n per si'a'j konsil'o'j, li'n konsol'i ĉe li'a'j ĉagren'o'j, sub'ten'i li'a'n kuraĝ'o'n ĉe la sufer'o'j de la viv'o.”

492. Ĉu la protekt'ant'a Spirit'o si'n don'as al la person'o de post ties nask'iĝ'o?

“De post ties nask'iĝ'o ĝis ties mort'o, kaj, oft'e, post ties mort'o, la protekt'ant'o li'n sekv'as dum la spirit'a viv'o kaj eĉ dum plur'a'j en'korp'a'j ekzist'ad'o'j, ĉar tiu'j ĉi est'as nur tre mal'daŭr'a'j faz'o'j kompar'e kun la viv'o de la Spirit'o.”

493. Ĉu la misi'o de la protekt'ant'a Spirit'o est'as mem'vol'a aŭ dev'ig'a?

“Tia Spirit'o est'as dev'ig'it'a pri'zorg'i vi'n, ĉar li ja akcept'is tiu'n task'o'n, sed li elekt'as laŭ'vol'e la est'ul'o'j'n, kun kiu'j li simpati'as. Por unu'j, ĝi est'as plezur'o; por ali'a'j, misi'o aŭ dev'o.”

— Ĉar li si'n lig'as al iu person'o, ĉu tiu Spirit'o rezign'as tial protekt'i ali'a'j'n individu'o'j'n?

“Ne, sed tiu'j'n li protekt'as en mal'pli si'n'don'a manier'o.”

494. Ĉu la protekt'ant'a Spirit'o est'as fatal'e lig'it'a al la est'ul'o, konfid'it'a al li'a gard'o?

“Okaz'as oft'e, ke iu'j Spirit'o'j las'as tiu'n pozici'o'n, por plen'um'i plur'a'j'n misi'o'j'n, sed tiam ali'a'j ili'n anstataŭ'as.”

495. Ĉu la protekt'ant'a Spirit'o ia'foj'e ne for'las'as si'a'n zorg'at'o'n, kiam ĉi tiu ribel'as kontraŭ li'a'j konsil'o'j?

“Li for'iĝ'as, kiam li vid'as, ke li'a'j konsil'o'j est'as van'a'j, kaj kiam li konstat'as, ke li'a zorg'at'o pli volont'e ricev'as la influ'o'n de mal'super'a'j Spirit'o'j; si'a'n zorg'at'o'n li neniam for'las'as, kaj ĉiam al li parol'as, sed la hom'o ŝtop'as al si la orel'o'j'n. La protekt'ant'o re'ven'as tuj, kiam al'vok'it'a.

“Jen doktrin'o, kiu, pro si'a'j ĉarm'o kaj dolĉ'ec'o, dev'us konvert'i la plej ne'kred'em'a'j'n hom'o'j'n: la doktrin'o pri la gard'ant'a'j anĝel'o'j. Pens'i, ke vi hav'as ĉiam ĉe vi est'ul'o'j'n super'a'j'n ol vi, ĉiam pret'a'j'n vi'n konsil'i, vi'n kuraĝ'ig'i help'i vi'n sur'grimp'i la krut'a'n mont'o'n de bon'o; sci'i, ke ili est'as amik'o'j pli cert'a'j kaj si'n'don'a'j, ol la plej intim'a'j amik'o'j, kiu'j'n vi pov'us ek'hav'i sur la Ter'o; ĉu ĝi ne est'as tre konsol'ant'a ide'o? Tiu'j est'ul'o'j trov'iĝ'as tie laŭ ordon'o de Di'o, kiu ili'n star'ig'is ĉe vi; pro am'o al Li ili tie rest'ad'as kaj plen'um'as si'a'n bel'a'n, kvankam pen'ig'a'n, misi'o'n. Kie ajn vi est'as, tie est'as ja vi'a gard'ant'a anĝel'o ĉe vi: en karcer'o'j, en hospital'o'j, en diboĉ'ej'o'j, en vi'a sol'ec'o, neni'o dis'ig'as vi'n je tiu amik'o, kiu'n vi ne pov'as vid'i, sed el kiu vi'a anim'o ricev'as la plej dolĉ'a'n admon'o'j'n kaj aŭd'as saĝ'a'j'n konsil'o'j'n.

“Ha, se vi pli bon'e kon'us tiu'n ver'aĵ'o'n! Kiel oft'e ĝi vi'n help'us ĉe vi'a'j kriz'a'j moment'o'j; kiom da foj'o'j ĝi vi'n for'sav'us de mal'bon'a'j Spirit'o'j! Sed, en la grand'a tag'o, tiu bon'anĝel'o al mult'a'j el vi dir'os: “Ĉu mi ne dir'is al vi tio'n? Sed vi ĝi'n ne far'is; ĉu mi ne montr'is al vi la abism'o'n? Sed vi vi'n ĵet'is en ĝi'n; ĉu mi ne ig'is vi'a'n konscienc'o'n aŭd'i la voĉ'o'n de ver'o? kaj, ĉu vi ne obe'is la konsil'o'j'n de mensog'o?” Ha! Demand'u vi'a'j'n gard'anĝel'o'j'n; star'ig'u inter vi kaj ili tiu'n dolĉ'a'n intim'ec'o'n, reg'ant'a'n inter bon'a'j amik'o'j. Ne ek'pens'u kaŝ'i de ili io'n ajn, ĉar ili vid'as per la okul'o'j de Di'o, kaj vi ne pov'as ili'n tromp'i.

Pens'u pri la est'ont'ec'o; pen'u antaŭ'e'n'ir'i dum ĉi tiu viv'o, kaj vi'a'j sufer'o'j est'os mal'pli daŭr'a'j, vi'a'j ekzist'ad'o'j est'os pli feliĉ'a'j. Nu, frat'o'j, kuraĝ'o'n! For'ĵet'u, unu foj'o'n por ĉiam, la antaŭ'juĝ'o'j'n kaj la kaŝ'it'a'j'n pens'o'j'n; ek'paŝ'u sur la nov'a voj'o, etend'iĝ'ant'a antaŭ vi; ir'ad'u, ir'ad'u! vi hav'as gvid'ant'o'j'n, sekv'u ili'n; la cel'o'n vi ne pov'os mal'traf'i, ĉar tiu cel'o est'as Di'o mem.

“Al tiu'j, kiu'j kred'us ne'ebl'e, ke ver'e alt'rang'a'j Spirit'o'j al'trud'us al si tiel pen'ig'a'n kaj ĉiu'moment'a'n task'o'n, ni dir'os, ke ni influ'as vi'a'j'n anim'o'j'n, eĉ se mult'a'j'n milion'o'j'n da mejl'o'j ni star'as for de vi; por ni, la spac'o est'as kiel neni'o, kaj, kvankam ni loĝ'as ali'a'n mond'o'n, tamen ni'a'j Spirit'o'j konserv'as lig'it'ec'o'n kun la vi'a. Ni ĝu'as kvalit'o'j'n, kia'j'n vi ne pov'as kompren'i; sed est'u cert'a'j, ke Di'o ne trud'is al ni task'o'n super'a'n al ni'a'j fort'o'j, kaj ne for'las'is vi'n, sur la Ter'o, sol'a'j, sen amik'o'j kaj protekt'o.

Ĉiu gard'anĝel'o hav'as si'a'n protekt'at'o'n, kiu'n li pri'zorg'as, kiel patr'o si'a'n infan'o'n: li est'as feliĉ'a, vid'ant'e si'a'n id'o'n sur la bon'a voj'o, kaj mal'ĝoj'as, kiam li'a'j konsil'o'j ne est'as ĝust'e kompren'at'a'j.

“Ne tim'u lac'ig'i ni'n per vi'a'j demand'o'j: kontraŭ'e, pen'u est'i ĉiam en rilat'o kun ni; tiel vi est'os pli fort'a'j kaj pli feliĉ'a'j. Ĝust'e tiu'j komunik'aĵ'o'j de ĉiu hom'o kun si'a familiar'a Spirit'o far'as ĉiu'j'n hom'o'j'n medium'o'j, medium'o'j hodiaŭ ne'kon'at'a'j, sed kiu'j iam si'n evident'e montr'os kaj dis'ir'os, kiel sen'lim'a ocean'o, por sub'prem'i ne'kred'em'o'n kaj ne'kler'ec'o'n. Hom'o'j, vi kiu'j est'as instru'it'a'j, instru'u; vi, talent'ul'o'j, eduk'u vi'a'j'n frat'o'j'n. Ĉu vi sci'as, kiu'n verk'o'n vi tiel far'as? tiu'n de la Krist'o, tiu'n, kiu'n Di'o ordon'as al vi. Por kio ali'a Li dot'is vi'n per intelekt'o kaj sci'o, krom por tio, ke vi ili'n dis'don'u al vi'a'j frat'o'j, por ke ĉi tiu'j antaŭ'e'n'paŝ'u sur la voj'o al la etern'a feliĉ'eg'o?

Skta Ludovik'o, Skta Aŭgusten'o.”

La doktrin'o pri la gard'ant'a'j anĝel'o'j, pri'zorg'ant'a'j si'a'j'n protekt'at'o'j'n malgraŭ la distanc'o inter la mond'o'j, est'as neniel ne'ver'ŝajn'a; kontraŭ'e, ĝi est'as grand'a kaj super'bel'a. Ĉu vi ne vid'as, sur la Ter'o, patr'o'n gvid'i si'a'n fil'o'n, kvankam for de li, kaj li'n help'i per si'a'j konsil'o'j, per'e de korespond'ad'o?

Kio do strang'a est'us, ke Spirit'o'j pov'as gvid'i la hom'o'j'n, kiu'j'n ili ek'pren'is sub si'a'n protekt'o'n, de unu al ali'a mond'o, se, por ili, la inter'mond'a'j distanc'o'j est'as mal'pli grand'a'j ol, sur la Ter'o, tiu'j inter'kontinent'a'j? Ĉu ili, ceter'e, ne dispon'as je la univers'a fluid'aĵ'o, inter'lig'ant'a la mond'o'j'n kaj far'ant'a ĉi tiu'j'n solidar'a'j, grand'a transport'il'o de la pens'o'j, kiel, ĉe ni, la aer'o transport'as la son'o'n?

496. Ĉu la Spirit'o, kiu for'las'as si'a'n zorg'at'o'n kaj kiu do ne plu far'as al li bon'o'n, pov'as li'n mal'util'i?

“La bon'a'j Spirit'o'j neniam mal'util'as; tio'n far'i ili las'as al si'a'j anstataŭ'ant'o'j; tiam vi kulp'ig'as la sort'o'n pro la mal'feliĉ'aĵ'o'j, vi'n frakas'ant'a'j, kaj tamen vi mem est'as la sol'a kulp'a.”

497. Ĉu la protekt'ant'a Spirit'o pov'as las'i si'a'n zorg'at'o'n sub la arbitr'o de Spirit'o, kiu pov'us tiu'n mal'util'i?

“La mal'bon'a'j Spirit'o'j kun'lig'iĝ'as, por nul'ig'i la ag'ad'o'n de la bon'a'j; sed, se la zorg'at'o vol'as, li ĉiel kun'help'as si'a'n bon'a'n Spirit'o'n. La bon'a Spirit'o ebl'e trov'as ali'lok'e iu'n bon'vol'ul'o'n, kiu bezon'as help'o'n, kaj tiam li profit'as tiu'n bon'vol'o'n, dum li atend'as la moment'o'n re'ven'i al si'a protekt'at'o.”

498. Ĉu la fakt'o, ke protekt'ant'a Spirit'o las'as si'a'n zorg'at'o'n erar'i en la viv'o, signif'as, ke li ne pov'as kontraŭ'star'i la malic'a'j'n Spirit'o'j'n?

“Ne tio'n, ke li ne pov'as, sed ke li ne vol'as; li sci'as, ke li'a zorg'at'o el'ven'os el tiu'j prov'o'j pli perfekt'a kaj pli instru'it'a; li ne ĉes'ig'as si'a'j'n konsil'o'j'n per bon'a'j pens'o'j, kiu'j'n li inspir'as, sed kiu'j, bedaŭr'ind'e, ne ĉiam est'as aŭd'at'a'j. Nur la mal'fort'ec'o, la sen'zorg'ec'o kaj la fier'o de la hom'o hav'ig'as fort'o'n al la mal'bon'a'j Spirit'o'j; la potenc'o de ĉi tiu'j super vi origin'as nur de vi'a ne'rezist'o.”

499. Ĉu la protekt'ant'a Spirit'o star'as ĉiam ĉe si'a zorg'at'o? Ĉu en neni'u moment'o la zorg'at'o, kvankam ne for'las'it'a de si'a protekt'ant'o, est'as for de ties rigard'o?

“Est'as moment'o'j, kiam la protekt'ant'a Spirit'o ne bezon'as star'i ĉe si'a zorg'at'o.”

500. Ĉu est'os iu moment'o, kiam la Spirit'o jam ne bezon'as si'a'n gard'anĝel'o'n?

“Jes: kiam li ating'os tia'n grad'o'n, ke li pov'as konduk'i si'n mem, sam'e kiel al lern'ant'o ankaŭ ven'as temp'o, kiam li jam ne bezon'as instru'ist'o'n; sed tio ne okaz'as sur vi'a Ter'o.”

501. Kial la influ'o de la Spirit'o'j sur ni'a'n ekzist'ad'o'n est'as kaŝ'it'a, kaj kial, protekt'ant'e ni'n, ili tio'n ne far'as en klar'e percept'ebl'a manier'o? “Se vi kalkul'us je ili'a apog'o, vi ne ag'us per propr'a ek'mov'o, kaj vi'a Spirit'o ne progres'us. La Spirit'o bezon'as spert'o'n por antaŭ'e'n'ir'i , kaj, oft'e, est'as neces'e, ke li ek'hav'u tiu'n spert'o'n per si'a propr'a pen'ad'o; est'as neces'e, ke li ekzerc'u si'a'j'n fort'o'j'n, ĉar, ali'e, li est'us kiel infan'o, kiu'n oni neniam las'us ir'i sol'a. La ag'ad'o de la Spirit'o'j, dezir'ant'a'j al vi bon'o'n, est'as ĉiam tia, ke ĝi las'as al vi liber'a'n vol'o'n; ĉar, se vi ne respond'us por vi'a kondut'o, vi do ne antaŭ'e'n'paŝ'us sur la voj'o, kiu dev'as konduk'i vi'n al Di'o. Ne vid'ant'e iu'n, kiu li'n sub'ten'us, la hom'o konfid'as si'a'n ir'ad'o'n al si'a'j fort'o'j mem; tamen li'a gvid'ant'o pri'zorg'as li'n kaj de temp'o al temp'o atent'ig'as li'n al danĝer'o.”

502. Ĉu la protekt'ant'a Spirit'o, sukces'int'a konduk'i si'a'n zorg'at'o'n sur la bon'a voj'o, ricev'as el tio ia'n profit'o'n?

“Tio est'as merit'o, kiu est'as al li kredit'it'a, ne nur por li'a progres'o mem, sed ankaŭ por li'a feliĉ'o. Li est'as feliĉ'a vid'ant'e, ke sukces'o kron'as li'a'j'n pri'zorg'o'j'n; li triumf'as, kiel guvern'ist'o triumf'as pro la progres'o'j de si'a eduk'at'o.”

— Kaj, ĉu li est'as pri'respond'a, kiam tio ne prosper'as al li?

“Ne, ĉar li far'is tio'n, kio de li de'pend'is.”

503. Ĉu la protekt'ant'a Spirit'o, vid'ant'e si'a'n zorg'at'o'n sur la mal'bon'a voj'o, spit'e al si'a'j admon'o'j, ĉagren'iĝ'as pro tio; kaj ĉu tio ne nub'ig'as li'a'n feliĉ'o'n?

“Li ĉagren'iĝ'as pro la erar'o'j de si'a zorg'at'o kaj li'n bedaŭr'as; sed li'a ĉagren'o ne simil'as la kor'prem'at'ec'o'n de iu patr'o sur la Ter'o, ĉar li sci'as, ke tiu'j fal'et'o'j est'as ripar'ebl'a'j kaj ke tio, kio ne est'as far'it'a hodiaŭ, est'os far'it'a morgaŭ.”

504. Ĉu ni pov'as ĉiam sci'i la nom'o'n de ni'a protekt'ant'a Spirit'o aŭ gard'anĝel'o?

“Kiel vi vol'as sci'i nom'o'j'n, ne ekzist'ant'a'j'n por vi?

Ĉu vi do pens'as, ke ekzist'as nur Spirit'o'j kon'at'a'j de vi?”

— Kiel do li'n al'vok'i, se oni li'n ne kon'as?

“Nom'u li'n, kiel ajn vi vol'as: elekt'u nom'o'n de Super'a Spirit'o, por kiu vi port'as simpati'o'n aŭ plej alt'a'n respekt'o'n; vi'a protekt'ant'a Spirit'o al'kur'os al vi, ĉar ĉiu'j bon'a'j Spirit'o'j est'as frat'o'j kaj si'n reciprok'e help'as.”

505. Ĉu la protekt'ant'a'j Spirit'o'j, kiu'j si'n prezent'as kun kon'at'a'j nom'o'j, est'as ja ĉiam la Spirit'o'j, kiu'j est'is tiel nom'at'a'j?

“Ne, sed Spirit'o'j, ĝu'ant'a'j ili'a'j'n simpati'o'j'n kaj, oft'e, ven'ant'a'j laŭ ili'a ordon'o. Ĉar vi bezon'as iu'n nom'o'n, tial ili al'pren'as iu'n, kiu ind'as vi'a'n fid'o'n. Kiam vi ne pov'as mem plen'um'i iu'n misi'o'n, vi kutim'e ir'ig'as person'o'n, kiu ag'as en vi'a nom'o.”

506. Kiam ni est'os en la spirit'a viv'o, ĉu ni re'kon'os ni'a'n protekt'ant'a'n Spirit'o'n?

“Jes, ĉar oft'e vi li'n kon'is, antaŭ ol en'karn'iĝ'i.”

507. Ĉu ĉiu'j protekt'ant'a'j Spirit'o'j aparten'as al la klas'o de la Super'a'j Spirit'o'j? Ĉu kelk'a'j el ili pov'as est'i mez'klas'a'j? Ĉu, ekzempl'e, patr'o pov'as far'iĝ'i la protekt'ant'a Spirit'o de si'a fil'o?

“Jes, sed protekt'o kondiĉ'as cert'a'n grad'o'n da super'ec'o, kaj pli'a'n pov'o'n aŭ virt'o'n donac'it'a'n de Di'o.

Patr'o, kiu protekt'as si'a'n fil'o'n, pov'as est'i mem help'at'a de pli alt'rang'a Spirit'o.”

508. Ĉu la Spirit'o'j, for'ir'int'a'j de ĉi tiu mond'o en favor'a'j kondiĉ'o'j, pov'as ĉiam protekt'i tiu'j'n, kiu'j'n ili am'as kaj kiu'j ili'n post'viv'as?

“La pov'o de tiu'j Spirit'o'j est'as ne tre alt'a; ili'a pozici'o ne ĉiam hav'ig'as al ili tut'a'n liber'ec'o'n de ag'ad'o.”

509. Ĉu la hom'o'j, ankoraŭ en stat'o sovaĝ'a aŭ de moral'a mal'super'ec'o, hav'as ankaŭ si'a'j'n protekt'ant'a'j'n Spirit'o'j'n? Kaj en ĉi tiu okaz'o, ĉu tiu'j protekt'ant'o'j est'as tiel alt'rang'a'j, kiel tiu'j de la tre progres'int'a'j hom'o'j?

“Ĉiu hom'o hav'as ĉe si Spirit'o'n, kiu li'n pri'zorg'as; sed la misi'o'j rilat'as kun si'a cel'o. Al infan'o, komenc'ant'a lern'i leg'ad'o'n, vi ne don'as profesor'o'n pri filozofi'o. La grad'o da progres'o de la familiar'a Spirit'o est'as konform'a al tiu de la protekt'at'a Spirit'o. Sam'e kiel vi'n pri'zorg'as iu Super'a Spirit'o, tiel vi pov'as, vi'a'vic'e, est'i la protekt'ant'o de ali'a mal'super'a al vi; kaj la progres'o'j, kiu'j'n vi li'n help'os far'i, util'os por vi'a pli'alt'iĝ'o. Di'o postul'as de Spirit'o nenio'n pli, ol tio'n rilat'a'n al ties natur'o kaj nivel'o.”

510. Kiam patr'o, Spirit'o pri'zorg'ant'a si'a'n id'o'n, en'karn'iĝ'as, ĉu li ĉi tiu'n pri'zorg'os plu?

“Tio est'as pli mal'facil'a; sed, ĉe moment'o de liber'ec'o, li pet'as Spirit'o'n, kun kiu li simpati'as, ke tiu li'n help'u ĉe tiu misi'o. Ceter'e, la Spirit'o'j akcept'as nur misi'o'j'n, kiu'j'n ili pov'as tut'e el'plen'um'i.”

“La en'karn'iĝ'int'a Spirit'o, precip'e en la mond'o'j, kie la ekzist'ad'o est'as materi'ec'a, est'as tro katen'it'a al la korp'o, por pov'i si'n tut'e dediĉ'i, tio est'as, person'e pri'zorg'i ali'a'n; tial, tiu'j ne sufiĉ'e alt'rang'a'j est'as, si'a'vic'e, help'at'a'j de Spirit'o'j al ili super'a'j, tiel ke, se unu, pro ia motiv'o, tio'n ne far'as, li est'as anstataŭ'at'a de ali'a.”

511. Ĉu, krom la protekt'ant'o, ne est'as ankaŭ iu mal'bon'a Spirit'o lig'it'a al ĉiu hom'o, por li'n en'puŝ'i en mal'bon'o'n kaj hav'ig'i al li okaz'o'n hezit'i inter la farad'o de bon'o kaj tiu de mal'bon'o?

“Lig'it'a ne est'as la ĝust'a vort'o. Est'as ja ver'e, ke la mal'bon'a'j Spirit'o'j pen'as de'turn'i ni'n de la bon'a voj'o, ĉiam, kiam ili trov'as oportun'a'n okaz'o'n; sed, kiam unu el tiu'j si'n al'lig'as al iu hom'o, li tio'n far'as propr'a'mov'e, ĉar li esper'as est'i aŭd'at'a; ek'flagr'as, tiam, inter bon'o kaj mal'bon'o, batal'o, en kiu venk'as tiu, al kiu la hom'o ced'as.”

512. Ĉu ni pov'as hav'i plur'a'j'n protekt'ant'a'j'n Spirit'o'j'n?

“Ĉiu hom'o hav'as ĉe si pli aŭ mal'pli alt'rang'a'j'n Spirit'o'j'n, kiu'j kun li simpati'as, li'n am'as kaj por li interes'iĝ'as, kiel ankaŭ ali'a'j'n, kiu'j li'n kun'help'as en la farad'o de mal'bon'o.”

513. Ĉu la simpati'ant'a'j Spirit'o'j ag'as por misi'o?

“Ia'foj'e ili plen'um'as provizor'a'n misi'o'n, sed plej oft'e ili est'as al'tir'at'a'j de simil'ec'o de pens'o'j kaj sent'o'j, tiel por bon'o, kiel por mal'bon'o.”

— Ĉu de tio, laŭ'ŝajn'e, rezult'as, ke la simpati'ant'a'j Spirit'o'j pov'as est'i bon'a'j aŭ mal'bon'a'j?

“Jes; la hom'o, kia ajn est'as li'a karakter'o, ĉiam trov'as Spirit'o'j'n, kiu'j kun li simpati'as.”

514. Ĉu la familiar'a'j Spirit'o'j est'as tiu'j sam'a'j, kiu'j'n ni nom'as simpati'ant'a'j kaj protekt'ant'a'j Spirit'o'j?

“Est'as mult'e da nuanc'o'j en la protekt'o kaj en la simpati'o; nom'u ili'n kiel vi vol'as. La familiar'a Spirit'o est'as, pli ĝust'a'dir'e, la hejm'a amik'o.”

El la supr'a far'it'a'j klar'ig'o'j kaj el la observ'o'j pri la natur'o de la Spirit'o'j, si'n al'lig'ant'a'j al la hom'o, oni pov'as tir'i jen'a'j'n konklud'o'j'n: La protekt'ant'a Spirit'o, gard'ant'a anĝel'o aŭ bon'a geni'o est'as Spirit'o, hav'ant'a kiel misi'o'n akompan'ad'i la hom'o'n dum ties viv'o kaj help'i ties progres'ad'o'n; li aparten'as al rang'o ĉiam super'a al tiu de la protekt'at'o.

La familiar'a'j Spirit'o'j al'iĝ'as al iu'j person'o'j per pli aŭ mal'pli daŭr'a'j lig'il'o'j, cel'ant'e est'i util'a'j al ili, en la lim'o'j de si'a pov'o, ceter'e oft'e ne'grand'a; ili est'as bon'a'j, sed ia'foj'e ne'mult'e progres'int'a'j kaj eĉ iom frivol'a'j; ili volont'e okup'iĝ'as pri la detal'o'j de la intim'a viv'o kaj ag'as nur laŭ ordon'o aŭ permes'o de la protekt'ant'a'j Spirit'o'j.

La simpati'ant'a'j Spirit'o'j est'as tiu'j, kiu'j'n ni al'tir'as per ni'a'j apart'a'j inklin'o'j kaj per ia simil'ec'o de gust'o'j kaj sent'o'j, tiel por bon'o, kiel por mal'bon'o. La daŭr'o de ili'a'j rilat'o'j kun ni preskaŭ ĉiam de'pend'as de la cirkonstanc'o'j.

La mal'bon'a geni'o est'as ne'perfekt'a aŭ malic'a Spirit'o, kiu si'n al'kroĉ'as al la hom'o por de'turn'i ĉi tiu'n de la bon'o, sed kiu ag'as propr'a'vol'e, kaj ne por misi'o. Li'a al'lig'it'ec'o est'as kun'rilat'a kun la pli aŭ mal'pli grand'a facil'ec'o, kiu'n li trov'as ĉe la individu'o. Ĉi tiu ĉiam liber'e decid'as mem li'n aŭd'i aŭ for'puŝ'i.

515. Kio'n ni pens'u pri person'o'j, kiu'j laŭ'ŝajn'e al'lig'iĝ'as al iu'j hom'o'j, por ili'n fatal'e en'puŝ'i en perd'o'n, aŭ por ili'n gvid'i sur la voj'o de bon'o?

“Iu'j person'o'j ja influ'as ali'a'j'n per kvazaŭ'a sorĉ'o, kiu ŝajn'as ne'kontraŭ'ebl'a. Kiam tio okaz'as en la direkt'o de mal'bon'o, ĝi est'as far'o da mal'bon'a'j Spirit'o'j, kiu'j uz'as la serv'o'n de en'karn'iĝ'int'a'j, ankaŭ mal'bon'a'j, Spirit'o'j, por pli bon'a sub'jug'ig'o. Di'o permes'as tio'n por vi'a el'prov'o.”

516. Ĉu ni'a bon'a kaj ni'a mal'bon'a en'karn'iĝ'i, por ni'n akompan'i dum la viv'o, manier'o?

“Tio okaz'as kelk'a'foj'e; sed pli oft'e ili tiu task'o ali'a'j'n en'karn'iĝ'int'a'j'n Spirit'o'j'n, simpati'as.”

geni'o'j pov'us en pli rekt'a komisi'as por kun kiu'j ili 517. Ĉu est'as Spirit'o'j, si'n al'lig'ant'a'j al tut'a famili'o por ĝi'n protekt'i?

“Iu'j Spirit'o'j al'lig'iĝ'as al la an'o'j de sam'a famili'o, komun'e viv'ant'a'j kaj kun'ig'it'a'j per am'o; sed ne kred'u, ke Spirit'o'j protekt'us la fier'ec'o'n de la ras'o'j.”

518. Ĉar al la individu'o'j la Spirit'o'j est'as al'tir'at'a'j pro si'a simpati'o, ĉu al kolekt'o'j da individu'o'j ili est'as ankaŭ al'tir'at'a'j pro apart'a'j kaŭz'o'j?

“La Spirit'o'j ir'as prefer'e tie'n, kie est'as ali'a'j al ili simil'a'j; tie ili trov'iĝ'as pli komfort'e kaj est'as pli cert'a'j, ke ili est'as aŭd'at'a'j. La hom'o al'tir'as al si la Spirit'o'j'n laŭ si'a'j inklin'o'j, ĉu li est'as sol'a aŭ li form'as kolektiv'o'n, kiel soci'o, urb'o aŭ popol'o. Est'as do soci'o'j, urb'o'j kaj popol'o'j, pri'zorg'at'a'j de pli aŭ mal'pli alt'rang'a'j Spirit'o'j, laŭ la karakter'o kaj la pasi'o'j, tie super'reg'ant'a'j. La ne'perfekt'a'j Spirit'o'j for'ir'as de tiu'j, kiu'j ili'n kontraŭ'star'as; el tio rezult'as, ke la moral'a pli'perfekt'iĝ'o de la kolektiv'o'j, kiel tiu de la individu'o'j, em'as for'pel'i la mal'bon'a'j'n kaj al'tir'i la bon'a'j'n Spirit'o'j'n; ĉi tiu'j inspir'as kaj nutr'as ĉe la amas'o'j la sent'o'n de bon'o, sam'e kiel ali'a'j pov'as tie'n en'blov'i trivial'a'j'n pasi'o'j'n.”

519. Ĉu la amas'o'j da individu'o'j, kia'j soci'o'j, urb'o'j kaj naci'o'j, hav'as si'a'j'n apart'a'j'n protekt'ant'a'j'n Spirit'o'j'n?

“Jes, ĉar tiu'j amas'o'j est'as kolektiv'o'j, ir'ant'a'j al komun'a cel'o kaj do bezon'ant'a'j super'a'n direkt'ad'o'n.”

520. Ĉu la protekt'ant'a'j Spirit'o'j de la kolektiv'o'j est'as pli alt'rang'a'j ol tiu'j, kiu'j lig'iĝ'as al la individu'o'j?

“Ĉio est'as konform'a al la progres'o'stadi'o, tiel de la kolektiv'o'j kiel de la individu'o'j.”

521. Ĉu kelk'a'j Spirit'o'j pov'as kun'help'i por la progres'ad'o de la art'o'j, protekt'ant'e la hom'o'j'n, kiu'j okup'iĝ'as pri ĉi tiu'j?

“Ekzist'as apart'a'j protekt'ant'a'j Spirit'o'j, kiu'j help'as tiu'j'n, kiu'j ili'n el'vok'as, se ili opini'as tiu'j'n person'o'j'n ind'a'j je ili'a favor'o; sed, kio'n vi vol'as, ke ili far'u al hom'o'j, hav'ant'a'j pri si fals'a'n opini'o'n? Ili ne ig'as la blind'ul'o'j'n vid'i, nek la surd'ul'o'j'n aŭd'i.”

La antikv'ul'o'j far'is el tiu'j Spirit'o'j apart'a'j'n di'o'j'n; la Muz'o'j est'is neni'o ali'a ol alegori'a person'ig'o de la protekt'ant'a'j Spirit'o'j de scienc'o'j kaj art'o'j, kaj la protekt'ant'a'j'n Spirit'o'j'n de la famili'o ili nom'is “lares” (13) aŭ hejm'a'j di'o'j.

En la modern'a'j soci'o'j, la art'o'j, industri'o'j, urb'o'j kaj land'o'j hav'as si'a'j'n patron'o'j'n, kiu'j est'as ja Super'a'j Spirit'o'j, sed kun ali'a'j nom'o'j.

Ĉar ĉiu hom'o hav'as si'a'j'n simpati'ant'a'j'n Spirit'o'j'n, tial rezult'as, ke, en la kolektiv'o'j, la pli'mult'o de tia'j Spirit'o'j rilat'as kun la pli'mult'o de la individu'o'j; ke la fremd'a'j Spirit'o'j est'as tie'n al'tir'at'a'j de la ident'ec'o de gust'o'j kaj de pens'o'j; unu'vort'e, ke tiu'j kolekt'o'j kiel ankaŭ la individu'o'j, est'as pli aŭ mal'pli bon'e ĉirkaŭ'it'a'j, help'at'a'j kaj influ'at'a'j, laŭ la pens'o'j de la amas'o.

Ĉe la popol'o'j, la faktor'o'j, al'tir'ant'a'j la Spirit'o'j'n, est'as la mor'o'j, la kutim'o'j, la super'reg'ant'a karakter'o, precip'e la leĝ'o'j, ĉar la karakter'o de iu naci'o trov'iĝ'as en ties leĝ'o'j.

La hom'o'j, kiu'j sur'tron'ig'as just'ec'o'n en si'a medi'o, kontraŭ'batal'as la influ'o'n de la mal'bon'a'j Spirit'o'j. Ĉie, kie la leĝ'o'j ordon'as mal'just'aĵ'o'j'n, kontraŭ'a'j'n al human'ec'o, la bon'a'j Spirit'o'j est'as mal'pli mult'a'j; kaj la mal'bon'a'j, tie'n al'kur'ant'a'j, nutr'as ĉe la popol'o ties propr'a'j'n ide'o'j'n kaj paraliz'as la bon'a'j'n influ'o'j'n, perd'it'a'j'n en la amas'o, kiel spik'o izol'it'a mez'e de rubus'uj'o'j. Per stud'ad'o de la mor'o'j de la popol'o'j aŭ de iu ajn kolekt'o da hom'o'j, est'as do facil'e far'i al si ide'o'n pri la kaŝ'it'a loĝ'ant'ar'o, en'miks'iĝ'ant'a en ties pens'o'j'n kaj ag'o'j'n.

(13) En la latin'a kaj portugal'a lingv'o'j, “hejm'o” est'as lar, pl. lares – La Trad.

Antaŭ'sent'o'j

522. Ĉu antaŭ'sent'o est'as ĉiam avert'o de la protekt'ant'a Spirit'o?

“Antaŭ'sent'o est'as intim'a kaj kaŝ'it'a konsil'o de iu Spirit'o, vi'n estim'ant'a. Ĝi trov'iĝ'as ankaŭ en la intuici'o de la elekt'o, kiu'n ĉiu far'is; ĝi est'as voĉ'o de instinkt'o.

Antaŭ ol en'karn'iĝ'i, la Spirit'o ek'kon'as la ĉef'a'j'n faz'o'j'n de si'a ekzist'ad'o, tio est'as, la spec'o'n de prov'o'j, kiu'j'n li pren'as sur si'n; kiam ĉi tiu'j hav'as el'star'a'n karakter'o'n, la Spirit'o konserv'as pri ili ia'n kvazaŭ'a'n impres'o'n en si'a konscienc'o; kaj tiu impres'o, kiu est'as la voĉ'o de instinkt'o, vek'iĝ'ant'e ĉe la al'proksim'iĝ'o de l’ moment'o, far'iĝ'as antaŭ'sent'o.”

523. La antaŭ'sent'o kaj la voĉ'o de instinkt'o hav'as en si ĉiam io'n ne'preciz'a'n: kio'n ni far'u ĉe la ne'cert'ec'o?

“Kiam vi trov'iĝ'as ĉe sen'decid'ec'o, al'vok'u vi'a'n bon'a'n Spirit'o'n, aŭ pet'u Di'o'n, Sinjor'o'n de ni ĉiu'j, ke Li send'u al vi unu el Si'a'j kurier'o'j, unu el ni.”

524. Ĉu la avert'o'j de la protekt'ant'a'j Spirit'o'j cel'as nur ni'a'n moral'a'n kondut'o'n aŭ ankaŭ tiu'n, kiu'n ni dev'as hav'i en ni'a privat'a viv'o?

“Ĉi'o'n; ili pen'as ig'i vi'n viv'i kiel ebl'e plej bon'e; sed oft'e vi ŝtop'as al vi la orel'o'j'n kontraŭ la bon'a'j konsil'o'j, kaj vi est'as mal'feliĉ'a'j pro vi'a kulp'o mem.”

La protekt'ant'a'j Spirit'o'j help'as ni'n per si'a'j konsil'o'j, per la voĉ'o de la konscienc'o, kiu'n ili instig'as parol'i en ni; sed, ĉar ni ne ĉiam al'lig'as al tiu voĉ'o la neces'a'n grav'ec'o'n, tial ili don'as al ni pli rekt'a'j'n konsil'o'j'n, per'e de ni'a'j sam'rond'an'o'j. Ĉiu person'o ekzamen'u la mult'a'j'n feliĉ'a'j'n aŭ mal'feliĉ'a'j'n cirkonstanc'o'j'n de si'a viv'o: li vid'os, ke, ĉe mult'a'j okaz'o'j, li ricev'is konsil'o'j'n, el kiu'j li ne ĉiam profit'is, kaj ke li est'us evit'int'a mult'e da ĉagren'et'o'j, se li sekv'us tiu'j'n konsil'o'j'n.

Influ'o de la Spirit'o'j sur la okaz'o'j'n de la viv'o

525. Ĉu la Spirit'o'j hav'as ia'n influ'o'n sur la okaz'o'j'n de la viv'o?

“Cert'e, ĉar ili vi'n konsil'as.”

— Ĉu tiu influ'o est'as plen'um'at'a en ali'a manier'o ol per la pens'o'j, kiu'j'n ili inspir'as al ni, tio est'as, ĉu ili hav'as ia'n rekt'a'n ag'ad'o'n ĉe la efektiv'ig'o de la afer'o'j?

“Jes, sed ili neniam ag'as ekster la natur'a'j leĝ'o'j.”

Ni erar'e prezent'as al ni, ke la ag'ad'o de la Spirit'o'j si'n manifest'as nur per ekster'ordinar'a'j fenomen'o'j; ni vol'us, ke ili ven'u al ni kun mirakl'o'j, kaj ni ili'n reprezent'as ĉiam, kvazaŭ ili hav'us magi'a'n verg'et'o'n en la man'o. Sed tiel ne okaz'as; jen kial ili'a ag'ad'o ŝajn'as al ni kaŝ'it'a kaj kial tio, kio far'iĝ'as per ili'a help'o, ŝajn'as al ni tut'e natur'a. Ekzempl'e, ili pov'as okaz'ig'i renkont'iĝ'o'n de du hom'o'j, kiu'j ŝajn'e renkont'is unu la ali'a'n pro nur'a hazard'o; inspir'i al iu person'o la ide'o'n pas'i tra difin'it'a lok'o; atent'ig'i li'n al iu punkt'o, se tiu rigard'o hav'ig'os tio'n, kio'n ili dezir'as, ktp.; resum'e, ili'a inter'help'o far'iĝ'as en tia manier'o, ke la hom'o, kred'ant'e obe'i nur si'a'n ek'mov'o'n mem, ĉiam ten'ad'as si'a'n liber'a'n vol'o'n.

526. Ĉar la Spirit'o'j kapabl'as ag'i sur la materi'o'n, ĉu ili pov'as nask'i difin'it'a'j'n efik'o'j'n por la real'ig'o de iu okaz'aĵ'o? Ekzempl'e: iu hom'o dev'as mort'i; li supr'e'n'ir'as ŝtup'et'ar'o'n, ĉi tiu romp'iĝ'as kaj la hom'o mort'as; ĉu la ŝtup'et'ar'o romp'iĝ'is per influ'o de la Spirtoj, por ke est'u plen'um'it'a la destin'o de tiu hom'o?

“Est'as ja ver'e, ke la Spirit'o'j ag'as sur la materi'o'n, sed nur por plen'um'i la natur'a'j'n leĝ'o'j'n, ne por ĉi tiu'j'n nul'ig'i per la okaz'ig'o, en difin'it'a moment'o, de fakt'o ne'atend'it'a kaj kontraŭ'a al tiu'j leĝ'o'j. Rilat'e vi'a'n ekzempl'o'n, la ŝtup'et'ar'o romp'iĝ'is, ĉar ĝi est'is verm'o'konsum'it'a aŭ ne est'is sufiĉ'e fortik'a, por el'port'i la pez'o'n de la hom'o; se tiu hom'o est'is destin'it'a mort'i pro tiu kaŭz'o, la Spirit'o'j pov'us inspir'i al li la pens'o'n supr'e'n'ir'i la ŝtup'et'ar'o'n, kiu, sub li'a pez'o, romp'iĝ'os; tiam, la mort'o est'os tut'e natur'a efik'o, kaj neni'a mirakl'o est'as neces'a por tiu cel'o.”

527. Ni ek'pren'u ali'a'n ekzempl'o'n, kie la natur'a stat'o de la materi'o neniel part'o'pren'as. Iu hom'o dev'as mort'i de fulm'o'bat'o; li rifuĝ'as sub arb'o'n, fulm'o krak'as kaj li'n mort'ig'as. Ĉu la Spirit'o'j ebl'e el'vok'is la fulm'o'n kaj ĉi tiu'n direkt'is sur la hom'o'n?

“Tio est'as la sam'a afer'o. La fulm'o fal'is sur tiu'n arb'o'n kaj ĉe tiu moment'o, ĉar tiel dev'us okaz'i laŭ la natur'a'j leĝ'o'j, ne pro tio, ke la hom'o star'is sub la arb'o; sed al la hom'o est'is inspir'at'a la ide'o rifuĝ'i sub la arb'o'n, kiu'n la fulm'o frap'os; la arb'o est'us nepr'e frap'it'a de la fulm'o, sen'de'pend'e de tio, ĉu la hom'o est'us, aŭ ne, sub ĝi.”

528. Mal'bon'e intenc'ant'a hom'o direkt'as ĵet'aĵ'o'n kontraŭ iu'n person'o'n, sed la ĵet'aĵ'o ĉi tiu'n ne traf'as.

Ĉu bon'far'em'a Spirit'o pov'us est'i de'turn'int'a la objekt'o'n?

“Se la person'o ne dev'as est'i vund'it'a, bon'far'em'a Spirit'o inspir'os al li la pens'o'n si'n de'turn'i, aŭ pov'os ankaŭ konfuz'i li'a'n mal'amik'o'n, tiel, ke ĉi tiu ne ĝust'e cel'u; ĉar, de post la moment'o, kiam ĝi ek'mov'iĝ'is, la ĵet'aĵ'o nepr'e sekv'os si'a'n direkt'o'n.”

529. Kio'n ni pens'u pri la sorĉ'it'a'j kugl'o'j, pri kiu'j iu'j legend'o'j parol'as kaj kiu'j fatal'e traf'as si'a'n cel'o'n?

“Tio est'as nur'a imag'aĵ'o; la hom'o am'as la mir'eg'ind'aĵ'o'j'n kaj si'n ne kontent'ig'as kun tiu'j de la Natur'o.”

— Ĉu la Spirit'o'j, direkt'ant'a'j la okaz'o'j'n de la viv'o, pov'as est'i mal'help'at'a'j de ali'a'j, dezir'ant'a'j la kontraŭ'o'n?

“Kio'n Di'o vol'as, tio nepr'e okaz'as; se est'as iu mal'fru'o aŭ mal'help'o, tiu far'iĝ'as laŭ Li'a vol'o.”

530. Ĉu la frivol'a'j aŭ mok'em'a'j Spirit'o'j ne pov'as star'ig'i tiu'j'n ne'grav'a'j'n mal'help'o'j'n, kiu'j kontraŭ'as ni'a'j'n intenc'o'j'n kaj embaras'as ni'a'j'n antaŭ'vid'o'j'n; unu'vort'e, ĉu est'as ili la aŭtor'o'j de la vulgar'e tiel nom'at'a'j ĉikan'et'o'j de la hom'a viv'o?

“Ili plezur'as pro tia'j turment'et'o'j, kiu'j est'as por vi el'prov'o'j, per kiu'j vi'a pacienc'o ekzerc'iĝ'as; sed ili rezign'as, konstat'ant'e si'a'n mal'sukces'o'n. Tamen ne est'us just'e nek ĝust'e far'i ili'n respond'a'j por ĉi'a'j bar'o'j, kiu'j'n vi renkont'as; tiu'j'n oft'e star'ig'as precip'e vi'a ne'si'n'gard'em'o; se vi'a teler'ar'o romp'iĝ'as, tio est'as prefer'e mal'lert'ec'o, ol de ia influ'o de Spirit'o'j.”

rezultat'o de vi'a — Ĉu la Spirit'o'j, el'vok'ant'a'j ĉikan'o'j'n, ag'as instig'it'e de person'a mal'favor'em'o, aŭ ĉu ili atak'as la unu'a'n hom'o'n antaŭ ili, sen ia difin'it'a motiv'o, nur pro malic'em'o?

“Okaz'as ambaŭ fakt'o'j; ia'foj'e ili est'as mal'amik'o'j, kiu'j'n vi far'is dum ĉi tiu aŭ ali'a viv'o kaj kiu'j vi'n persekut'as; ali'a'j'n foj'o'j'n, ne est'as motiv'o por tia kondut'o.”

531. Ĉu la mal'favor'em'o de la hom'o'j, kiu'j far'is al ni mal'bon'o'n en ĉi tiu mond'o, esting'iĝ'as kun ties en'korp'a viv'o?

“Ili oft'e re'kon'as si'a'n mal'just'ec'o'n kaj la mal'bon'o'n, kiu'n ili far'as; sed, ankaŭ oft'e, ili vi'n persekut'as per si'a mal'amik'ec'o, se Di'o tio'n permes'as, por vi'n plu el'prov'ad'i.”

— Ĉu oni pov'as met'i fin'o'n al tiu stat'o, kaj per kia rimed'o?

“Jes, oni pov'as preĝ'i por ili; far'i al ili bon'o'n re'pag'e de mal'bon'o; ili fin'e kompren'os si'a'j'n erar'o'j'n. Ceter'e, se oni sci'as star'i super ili'a'j intrig'o'j, ili rezign'as, vid'ant'e, ke ili neniom sukces'as.”

La spert'o pruv'as, ke iu'j Spirit'o'j daŭr'ig'as plu si'a'n venĝ'o'n en sekv'ant'a ekzist'ad'o, kaj ke oni tiel el'pag'as, pli aŭ mal'pli fru'e, la mal'util'o'j'n, kiu'j'n oni far'is kontraŭ iu.

532. Ĉu la Spirit'o'j hav'as la pov'o'n de'turn'i la mal'bon'aĵ'o'j'n for de iu'j person'o'j kaj al'tir'i al ĉi tiu'j prosper'o'n?

“Ne tut'e, ĉar kelk'a'j mal'bon'aĵ'o'j trov'iĝ'as en la dekret'o'j de l’ Providenc'o; sed ili pov'as mild'ig'i vi'a'j'n dolor'o'j'n, don'ant'e al vi pacienc'o'n kaj rezignaci'o'n.

“Sci'u ankaŭ, ke oft'e de'pend'as de vi tiu'j'n mal'bon'aĵ'o'j'n for'klin'i aŭ, almenaŭ, mal'pli'akr'ig'i; Di'o dot'is vi'n per intelekt'o, por ke vi ĝi'n uz'u, kaj precip'e pro tio la Spirit'o'j ven'as help'e al vi, kun inspir'ad'o de favor'a'j pens'o'j; sed ili help'as nur tiu'j'n, kiu'j sci'as help'i si'n mem; ĉi tiu est'as la senc'o de jen'a'j vort'o'j: Serĉ'u, kaj vi trov'os; frap'u, kaj est'os mal'ferm'it'e al vi. (14) “Sci'u, pli'e, ke tio, kio ŝajn'as al vi mal'bon'o, ne ĉiam est'as mal'bon'o; oft'e dev'as ven'i de ĝi bon'o, kiu est'os pli grand'a ol la mal'bon'o; kaj tio'n vi ne kompren'as, ĉar vi pens'as nur pri la nun'a moment'o aŭ pri vi'a person'o mem.”

533. Ĉu la Spirit'o'j pov'as don'i la favor'o'j'n de la riĉ'ec'o al iu, kiu tiu'j'n pet'as de ili?

“Kelk'a'foj'e, kiel prov'o'n; sed ili oft'e rifuz'as tiu'j'n favor'o'j'n, sam'e kiel oni ne kontent'ig'as infan'o'n pri sen'pri'pens'a pet'o.”

— Ĉu tiu'j favor'o'j est'as don'at'a'j de la bon'a'j aŭ de la mal'bon'a'j Spirit'o'j?

“De unu'j kaj de ali'a'j; tio de'pend'as de la intenc'o; sed plej oft'e tiu'j'n favor'o'j'n hav'ig'as la Spirit'o'j, dezir'ant'a'j tren'i vi'n en mal'bon'o'n kaj trov'ant'a'j, por tiu cel'o, facil'a'n rimed'o'n en la plezur'o'j, kiu'j'n la riĉ'ec'o ĝu'ig'as.”

534. Kiam la mal'help'o'j ŝajn'as fatal'e kontraŭ'i ni'a'j'n projekt'o'j'n, ĉu ili'n kaŭz'as la influ'o de iu Spirit'o?

“Kelk'a'foj'e Spirit'o'j, sed ali'a'j'n foj'o'j'n, ja pli oft'e, vi'a ne'kapabl'o. La pozici'o kaj la karakter'o tre influ'as. Se vi obstin'as sur voj'o, kiu ne est'as la vi'a, la Spirit'o'j hav'as kun tio nenio'n komun'a'n: vi'a mal'bon'a geni'o est'as vi mem.”

535. Kiam io feliĉ'a okaz'as al ni, ĉu ni dank'u ni'a'n protekt'ant'a'n Spirit'o'n?

“Dank'u, super ĉiu'j, Di'o'n, sen kies permes'o neni'o far'iĝ'as, kaj post'e la bon'a'j'n Spirit'o'j'n, Li'a'j'n adjutant'o'j'n.”

— Kio okaz'us, se ni ili'n ne dank'us?

“Tio, kio okaz'as al la sen'dank'ul'o'j.”

— Tamen est'as hom'o'j, kiu'j ne pet'as nek dank'as, kaj al kiu'j ĉio prosper'as...

(14) Mate'o, ĉap. 7, par. 7. — La Trad.

“Jes, sed atend'u la fin'o'n; ili pag'os tre kar'e tiu'n ne'daŭr'a'n feliĉ'o'n, kiu'n ili ne ind'as; ĉar, ju pli mult'e ili ricev'is, des pli mult'e ili dev'os iam re'don'i.”

Ag'ad'o de la Spirit'o'j ĉe la natur'a'j fenomen'o'j

536. Ĉu la grand'a'j natur'a'j fenomen'o'j, tiu'j, kiu'j'n vi konsider'as mal'ord'o de la element'o'j, de'ven'as de hazard'a'j kaŭz'o'j aŭ hav'as, sen'escept'e, providenc'a'n cel'o'n?

“Ĉio hav'as prav'o'n de ekzist'o, ĉar neni'o okaz'as sen permes'o de Di'o.”

— Ĉu tiu'j fenomen'o'j cel'as ĉiam la hom'o'n?

“Ia'foj'e ili ek'est'as, cel'ant'e rekt'e la hom'o'n; sed, plej oft'e, ili cel'as nur la re'star'ig'o'n de la ekvilibr'o kaj de la harmoni'o inter la fizik'a'j fort'o'j de l’ Natur'o.”

— Ni perfekt'e koncept'as, ke la vol'o de Di'o est'as la primar'a kaŭz'o, ĉe tiu ĉi kiel ĉe ĉiu'j afer'o'j; sed, ĉar ni sci'as, ke la Spirit'o'j ag'as sur la materi'o'n kaj est'as la per'ant'o'j de la vol'o de Di'o, tial ni demand'as, ĉu kelk'a'j el ili ne influ'as sur la element'o'j'n por ĉi tiu'j'n ekscit'i, kviet'ig'i aŭ direkt'i?

“Evident'e; ne pov'us est'i ali'e; Di'o ne ag'as mem sur la materi'o'n; Li hav'as si'n'don'a'j'n per'ant'o'j'n sur ĉiu'j ŝtup'o'j de la mond'a hierarki'o.”

537. La mit'ologi'o de la antikv'ul'o'j est'is tut'e fond'it'a sur la spirit'ism'a'j ide'o'j, kun la diferenc'o, ke la antikv'ul'o'j rigard'is la Spirit'o'j'n kiel di'o'j'n; nu, ili prezent'as al ni tiu'j'n di'o'j'n aŭ Spirit'o'j'n kun special'a'j atribut'o'j: iu'j pren'is sur si'n la reg'ad'o'n de la vent'o'j, ali'a'j, de la fulm'o, ankoraŭ ali'a'j la direkt'ad'o'n de la veget'aĵ'ar'o, ktp. Ĉu tiu kred'o est'is sen'fundament'a?

“Ne; ĝi hav'as fundament'o'n, tamen ĝi neniel ating'as la tut'a'n ver'o'n.”

— Ĉu, pro sam'a motiv'o, pov'us do ekzist'i Spirit'o'j, kiu'j loĝ'us la intern'o'n de la Ter'o kaj direkt'us la geologi'a'j'n fenomen'o'j'n?

“Tiu'j Spirit'o'j ne loĝ'as ĝust'a'dir'e la Ter'o'n, sed direkt'as tiu'j'n fenomen'o'j'n, laŭ si'a'j fak'o'j. Iam vi ek'hav'os la klar'ig'o'n pri ĉiu'j tiu'j fenomen'o'j, kaj tiam vi ili'n pli bon'e kompren'os.”

538. Ĉu la Spirit'o'j, direkt'ant'a'j la natur'a'j'n fenomen'o'j'n, konsist'ig'as apart'a'n kategori'o'n en la spirit'a mond'o?

Ĉu ili est'as apart'a'j est'ul'o'j aŭ Spirit'o'j, kiu'j iam en'karn'iĝ'is, kiel ni?

“Kiu'j iam en'karn'iĝ'is aŭ en'karn'iĝ'os.”

— Ĉu tiu'j Spirit'o'j aparten'as al la super'a'j aŭ la mal'super'a'j ord'o'j de la spirit'a hierarki'o.

“Tio de'pend'as de ili'a pli aŭ mal'pli material'a aŭ intelekt'a rol'o: unu'j ordon'as, ali'a'j obe'as; tiu'j, kiu'j plen'um'as material'a'j'n afer'o'j'n, est'as ĉiam mal'alt'rang'a'j, tiel ĉe la Spirit'o'j, kiel ĉe la hom'o'j.”

539. Ĉu dum la far'iĝ'o de fenomen'o'j, ekzempl'e, dum ŝtorm'o'j, ag'as unu sol'a Spirit'o aŭ kolekt'o da Spirit'o'j?

“Mult'nombr'a kolekt'o da ili.”

540. Ĉu la Spirit'o'j, ag'ant'a'j sur la natur'a'j'n fenomen'o'j'n, tio'n far'as konsci'e, laŭ si'a liber'a vol'o, aŭ laŭ instinkt'a aŭ sen'pri'pens'a ek'mov'o?

“En mal'sam'a'j manier'o'j. Ni far'u kompar'o'n: prezent'u al vi tiu'j'n miriad'o'j'n da best'et'o'j, kiu'j iom post iom el'kresk'ig'as el la mar'o insul'o'j'n kaj arkipelag'o'j'n; ĉu vi kred'as, ke en tio ne est'as ia providenc'a cel'o kaj ke tiu ali'iĝ'o de la glob'o'supr'aĵ'o ne est'as neces'a al la ĝeneral'a harmoni'o? Tamen tiu'n labor'eg'o'n far'as mikroskop'a'j best'et'o'j, kiu'j, sam'temp'e kiam ili kontent'ig'as si'a'j'n viv'bezon'o'j'n, est'as, sen'konsci'e, il'o'j de Di'o. Nu, en sam'a manier'o la Spirit'o'j, eĉ la mal'plej progres'int'a'j, est'as util'a'j al la tut'o; dum ili far'as si'a'n prov'o'n sur la viv'o'scen'ej'o, kaj antaŭ ol plen'e konsci'i si'a'j'n far'o'j'n kaj hav'i liber'a'n vol'o'n, ili kun'help'as por iu'j fenomen'o'j, kies sen'konsci'a'j faktor'o'j ili est'as; ili komenc'e plen'um'as; post'e kiam ili'a intelekt'o est'os pli el'volv'iĝ'int'a, ili ordon'os kaj direkt'os la afer'o'j'n de la materi'a mond'o. Tiel, ĉio est'as util'a, ek'de la primitiv'a atom'o ĝis la ĉef'anĝel'o, kiu ankaŭ komenc'iĝ'is de la atom'o; mir'ind'a leĝ'o de harmoni'o, kies tut'aĵ'o'n vi'a mal'vast'a spirit'o ne pov'as ĉirkaŭ'pren'i.”

La Spirit'o'j dum la batal'o'j

541. Ĉu dum batal'o est'as Spirit'o'j, help'ant'a'j kaj sub'ten'ant'a'j ĉiu'n el la parti'o'j?

“Jes, kaj stimul'ant'a'j ties kuraĝ'o'n.”

Pro tio la antikv'ul'o'j prezent'is la di'o'j'n kiel parti'an'o'j'n de tiu aŭ de tiu ali'a popol'o. Tiu'j di'o'j neni'o est'is krom Spirit'o'j, reprezent'at'a'j sub alegori'a'j figur'o'j.

542. En milit'o, la just'ec'o trov'iĝ'as ĉiam ĉe unu flank'o; kiel ni klar'ig'u, ke Spirit'o'j pov'as est'i parti'an'o'j de tiu, kiu mal'prav'as?

“Vi ja sci'as, ke kelk'a'j Spirit'o'j pen'as nur instig'i mal'pac'o'n kaj detru'ad'o'n; por ili, milit'o est'as milit'o; ili'n apenaŭ tuŝ'as la just'ec'o de la afer'o.”

543. Ĉu iu'j Spirit'o'j pov'as influ'i general'o'n ĉe la koncept'ad'o de si'a'j milit'plan'o'j?

“Sen'dub'e Spirit'o'j pov'as influ'i sur tiu'j'n plan'o'j'n, kiel sur iu'n ajn ali'a'n koncept'ad'o'n.”

544. Ĉu mal'bon'a'j Spirit'o'j pov'us inspir'i al general'o ruin'ig'a'j'n manovr'o'j'n, cel'ant'e li'a'n mal'venk'o'n?

“Jes; sed, ĉu li ne hav'as si'a'n liber'a'n vol'o'n? Se li'a saĝ'o ne ebl'ig'as al li disting'i ide'o'n ĝust'a'n de ide'o fals'a, li do sufer'as la sekv'o'j'n de si'a ne'kapabl'ec'o, kaj li far'us pli bon'e obe'ant'e, ol ordon'ant'e.”

545. Ĉu general'o pov'as, ia'foj'e, est'i gvid'at'a de ia du'a vid'pov'o, ia intuici'a vid'ad'o, anticip'e montr'ant'a al li la rezultat'o'n de li'a'j kombin'o'j?

“Tiel oft'e okaz'as al geni'ul'o; tio'n li nom'as inspir'o, kiu ig'as li'n kondut'i kun kvazaŭ'a cert'ec'o; tiu inspir'o ven'as al li de la Spirit'o'j li'n gvid'ant'a'j, kaj por tio ili profit'as li'a'j'n kapabl'o'j'n.”

546. En la tumult'o de batal'o, kio far'iĝ'as kun la Spirit'o'j de la mort'int'o'j? ĉu ili ankoraŭ interes'iĝ'as pri la lukt'o post si'a mort'o?

“Kelk'a'j interes'iĝ'as, ali'a'j ir'as for.” Dum batal'o'j okaz'as sam'e, kiel ĉe ĉiu'j okaz'o'j de per'fort'a mort'o: ĉe la unu'a moment'o, la Spirit'o est'as surpriz'it'a, kvazaŭ sen'konsci'a; li ne kred'as si'a'n mort'o'n; ŝajn'as al li, ke li ankoraŭ part'o'pren'as en la konflikt'o; nur iom post iom la real'ec'o de li'a situaci'o komenc'as form'iĝ'i antaŭ li.

547. Ĉu la Spirit'o'j, si'n inter'batal'int'a'j dum la viv'o, post la mort'o si'n reciprok'e re'kon'as kiel mal'amik'o'j'n kaj ankoraŭ obstin'e furioz'as unu'j kontraŭ ali'a'j?

“Ĉe tiu'j moment'o'j la Spirit'o neniam est'as seren'a; komenc'e, li ebl'e ankoraŭ mal'am'as si'a'n mal'amik'o'n kaj eĉ li'n persekut'as; sed, kiam li re'konsci'iĝ'as, li vid'as, ke li'a mal'am'o jam hav'as nenia'n prav'o'n de ekzist'o; tamen laŭ si'a karakter'o, li pov'as ankoraŭ konserv'i pli aŭ mal'pli fort'a'j'n post'e'sign'o'j'n de tiu mal'am'o.”

— Ĉu li ankoraŭ aŭd'as la bru'o'n de la arm'il'o'j?

“Jes, tre klar'e.”

548. Ĉu la Spirto, kviet'e ĉe'est'ant'a batal'o'n, kiel rigard'ant'o, vid'as la dis'iĝ'o'n de la anim'o je la korp'o?

Kiel tiu fenomen'o si'n prezent'as al li?

“Mal'mut'a'j mort'o'j est'as efektiv'e subit'a'j. Plej oft'e la Spirit'o, kies korp'o est'as ĵus mort'vund'it'a, ne tuj konsci'as pri la okaz'int'aĵ'o; kiam li komenc'as kon'i si'a'n stat'o'n, tiam oni pov'as vid'i la Spirit'o'n, si'n mov'ant'a'n ĉe la kadavr'o. Tio ŝajn'as tiel natur'a, ke la vid'ad'o de la mort'int'a korp'o kaŭz'as al li nenia'n mal'agrabl'a'n efik'o'n; ĉar la viv'o est'as tut'e trans'iĝ'int'a en la Spirit'o'n, tial nur ĉi tiu al'tir'as la atent'o'n; nur al li oni parol'as, aŭ al li oni ordon'as.”

Kontrakt'o'j

549. Ĉu est'as io ver'a pri la tiel nom'at'a'j kontrakt'o'j kun la mal'bon'a'j Spirit'o'j?

“Ne, ne ekzist'as tia'j kontrakt'o'j, sed simpati'o de malic'a temperament'o por mal'bon'a'j Spirit'o'j. Ekzempl'e: vi vol'as turment'i vi'a'n najbar'o'n, sed ne sci'as, kiel tio'n far'i; vi do al'vok'as mal'super'a'j'n spirit'o'j'n, kiu'j, kiel vi, vol'as nur mal'bon'o'n, kaj kiu'j, por vi'n help'i, vol'as, ke ankaŭ vi kun'help'u ili'n por ili'a'j pere'ig'a'j intenc'o'j; sed el tio ne sekv'as, ke vi'a najbar'o ne pov'as si'n liber'ig'i de ili per kontraŭ'a sorĉ'a el'pel'o kaj per si'a vol'o. Tiu, kiu vol'as plen'um'i mal'bon'a'n far'o'n, pet'as, pro tio mem, mal'bon'a'j'n Spirit'o'j'n pri help'o; li est'as de tiam dev'ig'it'a ili'n serv'i, kiel ili serv'as tiu'n person'o'n, ĉar ili ankaŭ bezon'as ties help'o'n, kiel il'o'n de la mal'bon'o, kiu'n ili intenc'as far'i. Nur en tio konsist'as la kontrakt'o.”

La de'pend'ec'o, en kiu la hom'o ia'foj'e trov'iĝ'as, de la mal'super'a'j Spirit'o'j, ven'as de li'a si'n'don'ec'o al la mal'bon'a'j pens'o'j inspir'at'a'j de ili, kaj ne de ia ajn inter'konsent'o inter li kaj tiu'j Spirit'o'j.

Tia inter'konsent'o est'as alegori'o, reprezent'ant'a la simpati'o'n de mal'bon'a temperament'o por malic'a'j Spirit'o'j.

550. Kiu est'as la senc'o de la fantazi'a'j legend'o'j, laŭ kiu'j individu'o'j vend'as si'a'n anim'o'n al Satan'o, por de ĉi tiu ek'hav'i cert'a'j'n favor'o'j'n?

“Ĉi'a'j fabel'o'j en'ten'as instru'o'n kaj moral'a'n signif'o'n; vi'a erar'o kuŝ'as sur tio, ke vi ili'n interpret'as laŭ'liter'e.

Tiu est'as ankaŭ alegori'o, kiu pov'as est'i klar'ig'it'a jen'e: hom'o, kiu el'vok'as Spirit'o'j'n por kun'help'o, por de ili ricev'i riĉ'ec'o'n aŭ iu'n ali'a'n favor'o'n, murmur'as kontraŭ la Providenc'o; li rezign'as la misi'o'n, kiu'n li ricev'is, kaj la sufer'o'j'n, kiu'j'n li dev'as tra'viv'i sur la Ter'o, kaj li do nepr'e el'port'os, en est'ont'a viv'o, la sekv'o'j'n de tiu rezign'o.

Tio ne rezult'ig'as, ke li'a anim'o est'as destin'it'a por ĉiam al pere'o; sed, ĉar, anstataŭ liber'iĝ'i de la materi'o, li pli kaj pli al ĝi al'kroĉ'iĝ'as, tial, la plezur'o'j'n, kiu'j'n li ĝu'os sur la Ter'o, li ne ĝu'os en la mond'o de la Spirit'o'j; tio daŭr'as, ĝis li el'aĉet'os si'a'j'n erar'o'j'n per nov'a'j sufer'o'j, ebl'e pli grand'a'j kaj pli pen'ig'a'j. Pro si'a am'o al la materi'a'j plezur'o'j, li si'n met'as sub la arbitr'o'n de mal'pur'a'j Spirit'o'j; tio est'as ja sen'parol'a kontrakt'o, kiu tren'as li'n en perd'o'n, sed kiu'n li facil'e romp'os per kun'help'o de bon'a'j Spirit'o'j, se li tio'n firm'e vol'as.”

Kaŝ'it'a potenc'o. Talisman'o'j. Sorĉ'ist'o'j.

551. Ĉu malic'a hom'o, help'at'e de mal'bon'a Spirit'o al li al'lig'it'a, pov'as mal'util'i al si'a proksim'ul'o?

“Ne; Di'o tio'n ne permes'us.”

552. Kio'n ni pens'u pri la kred'o je la pov'o, kiu'n iu'j person'o'j hav'us, antaŭ'dir'i sort'o'j'n?

“Iu'j person'o'j hav'as tre grand'a'n magnet'a'n potenc'o'n, kiu'n ili mis'uz'as, se ili'a Spirit'o est'as mal'bon'a, kaj tiam ili pov'as est'i help'at'a'j de ali'a'j malic'a'j Spirit'o'j; sed ne kred'u tiu'n supoz'a'n magi'a'n potenc'o'n, kiu ekzist'as nur en la imag'em'o de hom'o'j superstiĉ'a'j kaj ne'kon'ant'a'j la ver'a'j'n leĝ'o'j'n de la Natur'o. La okaz'o'j rakont'at'a'j est'as fakt'o'j natur'a'j, ne'ĝust'e observ'at'a'j kaj, precip'e, mis'kompren'at'a'j.”

553. Kiu pov'as est'i la efik'o de formul'o'j kaj rimed'o'j, per kiu'j iu'j person'o'j flat'as al si dispon'i je la vol'o de la Spirit'o'j?

“Ties efik'o est'as rid'indig'i tiu'j'n person'o'j'n, se ili ag'as sincer'e; en la kontraŭ'a okaz'o, ili est'as fripon'o'j ind'a'j je pun'o. Ĉi'a'j formul'o'j est'as ĵongl'aĵ'o'j; neni'a rit'a parol'o, neni'a kabal'a sign'o aŭ talisman'o hav'as ia'n influ'o'n sur la Spirit'o'j'n, ĉar ĉi tiu'j est'as al'tir'at'a'j nur de la pens'o, kaj ne de materi'a'j aĵ'o'j.”

— Ĉu iu'j Spirit'o'j ne dikt'is mem kabal'a'j'n formul'o'j'n?

“Jes, kelk'a'j Spirit'o'j indik'as al vi sign'o'j'n, strang'a'j'n vort'o'j'n, aŭ ordon'as iu'j'n ag'o'j'n, per kiu'j vi far'as la tiel nom'at'a'j'n sorĉ'el'pel'o'j'n; sed konvink'iĝ'u, ke tiu'j Spirit'o'j mok'as vi'n kaj ekspluat'as vi'a'n kred'em'o'n.”

554. Ĉu iu person'o, kiu, prav'e aŭ mal'prav'e, fid'as la tiel nom'at'a'n potenc'o'n de talisman'o, ne pov'as, pro tiu fid'o mem, al'tir'i iu'n Spirit'o'n; ĉar, tiam, ag'as la pens'o; la talisman'o est'as nur'a simbol'o, help'ant'a direkt'i la pens'o'n?

“Est'as ver'e; sed la natur'o de la al'tir'at'a Spirit'o de'pend'as de la pur'ec'o de la intenc'o kaj de la alt'ec'o de sent'o'j; nu, mal'oft'e hom'o, tiel naiv'a, ke li kred'as la efik'o'n de talisman'o, ne hav'as pli material'a'n, ol moral'a'n cel'o'n; ĉiu'okaz'e, tio el'montr'as bagatel'ec'o'n kaj mal'fort'ec'o'n de ide'o'j, kiu'j en'las'as ne'perfekt'a'j'n kaj mok'em'a'j'n Spirit'o'j'n.”

555. Kiu'n senc'o'n ni atribu'u al la kvalifik'o sorĉ'ist'o?

“La hom'o'j, kiu'j'n vi tia'j nom'as, est'as, se sincer'a'j, dot'it'a'j per iu'j kapabl'o'j, kia'j la magnet'ism'a pov'o aŭ la du'obl'a vid'ad'o; kaj, ĉar ili far'as afer'o'j'n, kiu'j'n vi ne kompren'as, tial vi kred'as, ke ili est'as dot'it'a'j per super'natur'a potenc'o. Ĉu vi'a'j eminent'a'j scienc'ul'o'j ne est'as tiel oft'e pren'at'a'j por sorĉ'ist'o'j, en la okul'o'j de ne'kler'a'j hom'o'j?”

Spirit'ism'o kaj magnet'ism'o hav'ig'as al ni la ŝlos'il'o'n de grand'a nombr'o da fenomen'o'j, pri kiu'j la ne'kler'ul'o'j teks'is ne'kalkul'ebl'a'j'n fabel'o'j'n, kie la fakt'o'j est'is tro'ig'at'a'j de la imag'em'o. Perfekt'a kon'ad'o de tiu'j du scienc'o'j, kiu'j, se tiel dir'i, est'as unu sol'a, montr'as la real'ec'o'n de la afer'o'j kaj ties ver'a'n kaŭz'o'n; ĝi est'as do la plej bon'a antaŭ'gard'il'o kontraŭ la superstiĉ'a'j ide'o'j, ĉar ĝi vid'ig'as tio'n ebl'a'n kaj tio'n ne'ebl'a'n, tio'n, trov'iĝ'ant'a'n en la leĝ'o'j de l’ Natur'o, kaj tio'n, kio est'as nur'a rid'ind'a kred'o.

556. Ĉu iu'j person'o'j posed'as ja la natur'dot'o'n re'san'ig'i per nur'a tuŝ'ad'o?

“La magnet'ism'a potenc'o pov'as ating'i tiu'n grad'o'n, kiam help'at'a de la pur'ec'o de sent'o'j kaj de la ard'a dezir'o far'i bon'o'n, ĉar tiam la bon'a'j Spirit'o'j kun'help'as; sed oni mal'fid'u la manier'o'n, kiel la afer'o'j est'as rakont'at'a'j de tro kred'em'a'j aŭ entuziasm'a'j person'o'j, ĉiam inklin'a'j vid'i mir'eg'ind'ec'o'n ĉe plej simpl'a'j kaj natur'a'j fakt'o'j. Gard'u vi'n ankaŭ kontraŭ tendenc'a'j rakont'o'j, far'at'a'j de hom'o'j, ekspluat'ant'a'j la kred'em'ul'o'j'n por si'a profit'o propr'a.”

Ben'o kaj mal'ben'o

557. Ĉu ben'o kaj mal'ben'o pov'as al'tir'i bon'o'n aŭ mal'bon'o'n al la person'o'j, al kiu'j ili est'as direkt'at'a'j? “Di'o ne aŭd'as ne'just'a'n mal'ben'o'n, kaj ties el'dir'ant'o far'iĝ'as kulp'a en Li'a'j okul'o'j. Ĉar ni hav'as du si'n reciprok'e kontraŭ'ant'a'j'n natur'o'j'n, nom'e bon'o'n kaj mal'bon'o'n, tial mal'ben'o pov'as moment'e influ'i eĉ sur la materi'o'n; sed tiu influ'o pov'as far'iĝ'i nur laŭ la vol'o de Di'o kaj kiel ankoraŭ unu prov'o por tiu, kiu'n ĝi cel'as. Ceter'e, oni en'komun'e mal'ben'as la mal'bon'a'j'n kaj ben'as la bon'a'j'n.

Ben'o kaj mal'ben'o neniam de'turn'as la Providenc'o'n for de la voj'o de just'ec'o; mal'ben'o fal'as sur iu'n, se li est'as ja malic'a, kaj ben'o kovr'os per si'a mantel'o nur tiu'n, kiu ĝi'n ind'as.”

ĈAPITR'O X

OKUP'O'J KAJ MISI'O'J DE LA SPIRIT'O'J

558. Ĉu la Spirit'o'j dev'as okup'i si'n pri io ali'a, ol pri si'a propr'a pli'bon'iĝ'o?

“Jes; ili kun'help'as por la harmoni'o de l’ univers'o, plen'um'ant'e la vol'o'j'n de Di'o, kies adjutant'o'j ili est'as.

La spirit'a viv'o en la spac'o est'as konstant'a okup'it'ec'o, sed neniel pen'ig'a, kiel sur la Ter'o, ĉar ĝi kon'as nek la korp'a'n lac'ec'o'n, nek aflikt'o'j'n de neces'bezon'o.”

559. Ĉu la mal'super'a'j kaj ne'perfekt'a'j Spirit'o'j ankaŭ lud'as ia'n util'a'n rol'o'n en la univers'o?

“Ĉiu hav'as si'a'n apart'a'n task'o'n. Ĉu la plej mal'alt'rang'a mason'help'ist'o ne kun'labor'as por konstru'aĵ'o tiom, kiom la arkitekt'o mem?” (540) 560. Ĉu ĉiu el la Spirit'o'j hav'as si'a'j'n apart'a'j'n task'o'j'n?

“Ĉiu el ni dev'as okup'i ĉiu'n loĝ'ej'o'n kaj ek'kon'i ĉiu'j'n afer'o'j'n, si'n'sekv'e direkt'ant'e ĉiu'j'n part'o'j'n de la univers'o.

Sed , kiel dir'as La Predik'ant'o, por ĉio est'as temp'o (15) ; unu plen'um'as hodiaŭ si'a'n destin'o'n en ĉi tiu mond'o, tiu ali'a ĝi'n plen'um'os aŭ jam plen'um'is iam, sur la Ter'o, en la akv'o, en la aer'o ktp.”

(15) Pli bon'e: “Por ĉio est'as sezon'o, kaj temp'o difin'it'a est'as por ĉiu afer'o sub la sun'o.” (La Predik'ant'o, ĉap. 3, par. 1, el la “Mal'nov'a Testament'o”, trad. de Zamenhof.) – La Trad

. 561. Ĉu la funkci'o'j, kiu'j'n la Spirit'o'j plen'um'as en la struktur'o de la univers'o, est'as sen'ŝanĝ'a'j por ĉiu el ili, kaj est'as ekskluziv'a'j task'o'j de iu'j klas'o'j?

“Ĉiu'j Spirit'o'j dev'as paŝ'i la plur'a'j'n grad'o'j'n de la hierarki'o, por perfekt'iĝ'i. Di'o, kiu est'as just'a, ne vol'is don'i al iu'j la sci'o'n sen ia pen'o, kontrast'e kun ali'a'j, ĝi'n ek'hav'ant'a'j nur per ŝvit'ad'o.”

Tio sam'a okaz'as al la hom'o'j: neni'u ating'as la plej alt'a'n grad'o'n da lert'ec'o pri iu art'o, ne ek'hav'ant'e la neces'a'j'n kon'o'j'n, ĉerp'it'a'j'n el la praktik'ad'o de la plej element'a'j part'o'j de tiu art'o.

562. Ĉu la Spirit'o'j, aparten'ant'a'j al la plej alt'a ord'o, pro tio, ke ili nenio'n pli bezon'as lern'i, rest'as en absolut'a ripoz'o aŭ est'as ankaŭ okup'it'a'j de ia task'o?

“Kio'n vi vol'us, ke ili far'u dum la tut'a etern'a temp'o?

La etern'a sen'far'ec'o est'us sen'fin'a turment'eg'o.”

— Kia'j est'as ili'a'j okup'o'j?

“Ricev'i rekt'e la ordon'o'j'n de Di'o, ili'n trans'don'i al la tut'a univers'o kaj zorg'i pri ties plen'um'ad'o.”

563. Ĉu la okup'o'j de la Spirit'o'j est'as sen'ĉes'a'j?

“Jes, sen'ĉes'a'j, se, tiel dir'ant'e, oni kompren'as, ke ili'a pens'o est'as ĉiam aktiv'a, ĉar ili viv'as per la pens'o; sed oni ne kompar'u la okup'o'j'n de la Spirit'o'j kun tiu'j material'a'j de la hom'o'j; tiu aktiv'ec'o mem est'as por ili plezur'o, ĉar ili konsci'as, ke ili est'as util'a'j.”

— Oni kompren'as tio'n rilat'e la bon'a'j'n Spirit'o'j'n; sed, ĉu est'as sam'e rilat'e la mal'super'a'j'n?

“La mal'super'a'j hav'as okup'o'j'n konven'a'j'n al ili'a natur'o. Ĉu vi konfid'as al man'labor'ist'o, aŭ al mal'kler'ul'o, la labor'o'j'n de intelekt'a hom'o?”

564. Ĉu el la Spirit'o'j kelk'a'j est'as sen'okup'a'j aŭ far'as nenio'n util'a'n?

“Jes; sed tiu stat'o est'as ne'daŭr'a kaj de'pend'as de la kresk'o de ili'a intelekt'o. Cert'e, kelk'a'j el ili, kiel iu'j hom'o'j, viv'as nur por si, sed tiu sen'far'ec'o ili'n pez'e ŝarĝ'as, kaj, pli aŭ mal'pli fru'e, la dezir'o progres'i ig'as ili'n sent'i la bezon'o'n ag'i kaj la plezur'o'n est'i util'a'j. Ni parol'as pri la Spirit'o'j, jam konsci'ant'a'j si'n mem kaj ĝu'ant'a'j si'a'n liber'a'n vol'o'n; ĉar, en si'a komenc'a faz'o, ili est'as kiel ĵus nask'it'a'j infan'o'j, ag'ant'a'j pli laŭ instinkt'o, ol laŭ difin'it'a vol'o.”

565. Ĉu la Spirit'o'j ekzamen'as la bel'art'a'j'n verk'o'j'n kaj interes'iĝ'as pri ĉi tiu'j?

“Ili ekzamen'as tio'n, kio pov'as el'montr'i la alt'rang'ec'o'n de la Spirit'o'j kaj ili'a'n progres'o'n.”

566. Ĉu iu Spirit'o, kiu est'is special'ist'o sur la Ter'o, ekzempl'e, pentr'ist'o, arkitektur'ist'o, interes'iĝ'as prefer'e pri la verk'o'j, kiu'j est'is li'a pli'am'at'a afer'o en la viv'o?

“Ĉiu'j afer'o'j inter'miks'iĝ'as por ĝeneral'a cel'o. Se li est'as bon'a, li interes'iĝ'as pri tiu'j verk'o'j des pli, ĉar li'a interes'o help'as la anim'o'j'n supr'e'n'ir'i al Di'o. Ceter'e, vi forges'as, ke Spirit'o, praktik'int'a iu'n art'o'n dum ekzist'ad'o, en kiu vi li'n kon'is, ebl'e praktik'is ali'a'n en antaŭ'a ekzist'ad'o, ĉar est'as neces'e, ke li sci'u ĉio'n, por est'i perfekt'a; tial, laŭ li'a progres'o'nivel'o, ebl'e li hav'as nenia'n difin'it'a'n fak'o'n; ĝust'e tiu est'is mi'a intenc'o, dir'ant'e, ke ĉiu'j afer'o'j inter'miks'iĝ'as por ĝeneral'a cel'o. Not'u ankaŭ, ke, tio, kio'n en vi'a mal'mult'e progres'int'a mond'o vi opini'as super'bel'a, neni'o est'as krom infan'aĵ'o en pli progres'int'a'j mond'o'j.

Kial vi vol'as, ke Spirit'o'j, loĝ'ant'a'j tiu'j'n mond'o'j'n, kie ekzist'as art'o'j de vi ne'kon'at'a'j, admir'u io'n, kio est'as nur'a verk'o de lern'ant'o? Mi jam dir'is: ili ekzamen'as tio'n, kio pruv'as progres'o'n.”

— Ni kompren'as, ke tiel kondut'as la tre progres'int'a'j Spirit'o'j; sed ni parol'as pri pli ordinar'a'j Spirit'o'j, pri tiu'j, kiu'j ankoraŭ ne si'n lev'is super la sur'ter'a'j'n ide'o'j'n...

“Koncern'e tiu'j'n, okaz'as mal'sam'e; ties vid'punkt'o est'as lim'ig'it'a, kaj tial ili ankaŭ pov'as admir'i, kio'n vi ankaŭ admir'as.”

567. Ĉu la Spirit'o'j en'miks'iĝ'as en ni'a'j'n okup'o'j'n kaj plezur'o'j'n?OKUP'O'J KAJ MISI'O'J DE LA SPIRIT'O'J 277 “La ordinar'a'j, kiel vi ili'n nom'as, jes; tiu'j est'as ĉiam ĉe vi, kaj, laŭ si'a karakter'o, ili part'o'pren'as, ia'foj'e tre aktiv'e, en tio, kio'n vi far'as; tiu en'miks'iĝ'o est'as ja neces'a, ĉar ĝi cel'as pel'i la hom'o'n sur la plur'a'j voj'o'j de la viv'o, kaj incit'i aŭ moder'ig'i li'a'j'n pasi'o'j'n.”

La Spirit'o'j zorg'as pri la ĉi'mond'a'j afer'o'j laŭ si'a pli aŭ mal'pli alt'a grad'o da progres'o. La Super'a'j Spirit'o'j kapabl'as, sen'dub'e, konsider'i tiu'j'n afer'o'j'n plej detal'e, sed nur laŭ tio, kiel util'a'j ĉi tiu'j est'as por la progres'ad'o; nur la mal'super'a'j Spirit'o'j al'lig'as al tiu'j afer'o'j grav'ec'o'n rilat'a'n al la memor'o'j, kiu'j'n ili konserv'as, kaj al la material'a'j ide'o'j, ankoraŭ ne esting'iĝ'int'a'j.

568. Ĉu la Spirit'o'j, dev'ant'a'j plen'um'i misi'o'j'n, tio'n far'as dum si'a liber'ec'o aŭ dum ili est'as en'karn'iĝ'int'a'j?

“Ili pov'as plen'um'i si'a'j'n misi'o'j'n en iu ajn el tiu'j faz'o'j; por iu'j vag'ant'a'j Spirit'o'j, tio est'as grav'a okup'o.”

569. En kio konsist'as la misi'o'j, per kiu'j pov'as est'i ŝarg'at'a'j la vag'ant'a'j Spirit'o'j?

“Ili est'as tiel mult'a'j, ke est'us ne'ebl'e ili'n pri'skrib'i; ceter'e, kelk'a'j'n el tiu'j misi'o'j vi ne pov'as kompren'i. La Spirit'o'j plen'um'as la vol'o'n de Di'o, kaj vi ne pov'as penetr'i ĉiu'j'n Li'a'j'n projekt'o'j'n.”

La misi'o de la Spirit'o'j hav'as kiel cel'o'n ĉiam la bon'o'n.

Ĉu kiel Spirit'o'j, ĉu kiel hom'o'j, ili est'as komisi'at'a'j por help'i la progres'ad'o'n de la hom'ar'o, de popol'o'j aŭ de individu'o'j, sur kamp'o pli aŭ mal'pli ampleks'a, pli aŭ mal'pli apart'a, por prepar'i la voj'o'j'n por iu'j okaz'o'j, por pri'zorg'i la plen'um'o'n de iu'j afer'o'j. Kelk'a'j hav'as misi'o'j'n mal'pli vast'a'j'n, tio est'as, person'a'j'n aŭ tut'e lok'a'j'n, kiel fleg'i la mal'san'ul'o'j'n, la agoni'ant'o'j'n, la aflikt'it'o'j'n; zorg'i tiu'j'n, kies gvid'ant'o'j kaj protekt'ant'o'j ili far'iĝ'as, direkt'ant'e tiu'j'n person'o'j'n per si'a'j konsil'o'j aŭ bon'a'j pens'o'j. Oni pov'as dir'i, ke est'as tiom da spec'o'j de misi'o'j, kiom da interes'o'j bezon'ant'a'j zorg'o'n, tiel en la fizik'a kiel en la moral'a mond'o. La Spirit'o progres'as laŭ la manier'o, kiel li plen'um'as si'a'n task'o'n.

570. Ĉu la Spirit'o'j ĉiam kompren'as la plan'o'j'n, por kiu'j ili est'as komisi'it'a'j?

“Ne; kelk'a'j est'as nur blind'a'j il'o'j, sed ali'a'j bon'e sci'as, por kiu cel'o ili labor'as.”

571. Ĉu nur la Super'a'j Spirit'o'j plen'um'as misi'o'j'n?

“La grav'ec'o de la misi'o'j est'as rilat'a kun la kapabl'o'j kaj la rang'o de la Spirit'o. Port'ist'o de depeŝ'o'j ankaŭ plen'um'as misi'o'n, kvankam mal'sam'e, ol general'o.”

572. Ĉu misi'o est'as ordon'at'a al la Spirit'o aŭ de'pend'as de li'a vol'o?

“La Spirit'o ĝi'n pet'as, kaj ek'ĝoj'as ĝi'n ricev'ant'e.”

— Ĉu unu sam'a'n misi'o'n pov'as pet'i plur'a'j Spirit'o'j?

“Jes, oft'e konkur'as plur'a'j kandidat'o'j, sed ne ĉiu'j est'as akcept'at'a'j.”

573. En kio konsist'as la misi'o de la en'karn'iĝ'int'a'j Spirit'o'j?

“En tio, ke ili instru'u, help'u la progres'ad'o'n, pli'bon'ig'u la hom'a'j'n instituci'o'j'n, per rekt'a'j kaj material'a'j rimed'o'j; sed tiu'j misi'o'j est'as pli aŭ mal'pli ĝeneral'a'j kaj grav'a'j: tiu, kiu kultiv'as la ter'o'n, plen'um'as misi'o'n, kiel tiu, kiu reg'as, aŭ tiu, kiu instru'as. Ĉiu'j afer'o'j inter'rilat'as en la Natur'o; sam'temp'e, kiam li pli'pur'iĝ'as per en'karn'iĝ'ad'o, la Spirit'o kun'labor'as por la real'ig'o de la plan'o'j de l’ Providenc'o. Ĉiu hav'as si'a'n misi'o'n sur la Ter'o, ĉar ĉiu dev'as est'i util'a por io.”

574. Kiu pov'as est'i la misi'o de person'o'j volont'e sen'util'a'j sur la Ter'o?

“Kelk'a'j person'o'j, efektiv'e, viv'as nur por si kaj ne pen'as est'i util'a'j por io ajn. Ili est'as bedaŭr'ind'a'j hom'o'j, ĉar ili kruel'e el'pag'os si'a'n volont'a'n sen'util'ec'o'n; ili'a pun'o oft'e komenc'iĝ'as en ĉi tiu mond'o, el la sent'o de lac'ec'o kaj ted'o je la viv'o.”

— Ĉar ili elekt'is liber'e, kial do ili kiu don'os al li nenio'n da profit'o?

“Inter la Spirit'o'j ekzist'as ankaŭ kiu'j sen'kuraĝ'iĝ'as antaŭ pen'ig'a viv'o. Di'o post'e kaj per si'a propr'a kost'o'pag'o, ili prefer'is viv'o'n, mal'labor'em'ul'o'j, tio'n permes'as; kompren'os la mal'bon'aĵ'o'j'n de si'a sen'util'ec'o kaj pet'os mem kompens'i la perd'it'a'n temp'o'n. Ebl'e, ankaŭ, ili elekt'is pli util'a'n viv'o'n, sed, komenc'int'e si'a'n labor'ad'o'n, ili mal'fervor'iĝ'as kaj las'as si'n tren'i de la sugesti'o'j de Spirit'o'j, instig'ant'a'j ili'n al sen'far'ec'o.”

575. La ordinar'a'j okup'o'j ŝajn'as al ni pli bon'e dev'o'j, ol ĝust'a'dir'e misi'o'j. La misi'o'j, laŭ la ide'o lig'it'a al ĉi tiu vort'o, hav'as mal'pli ekskluziv'a'n kaj, precip'e, mal'pli person'a'n karakter'o'n. El ĉi tiu vid'punkt'o, kiel oni pov'as konstat'i, ke iu hom'o hav'as ja real'a'n misi'o'n sur la Ter'o?

“Per li'a'j grand'a'j far'it'aĵ'o'j, per la progres'o'j, kiu'j'n li hav'ig'as al si'a'j simil'ul'o'j.”

576. Ĉu la hom'o'j, hav'ant'a'j grav'a'n misi'o'n, est'is al ĝi destin'it'a'j antaŭ si'a nask'iĝ'o, kaj ĉu ili tio'n konsci'as?

“Ia'foj'e, jes; sed plej oft'e ili tio'n ne'sci'as. Ven'ant'e sur la Ter'o'n, ili hav'as nur ne'difin'it'a'n cel'o'n; ili'a misi'o si'n mal'preciz'e prezent'as al ili post la nask'iĝ'o kaj laŭ la cirkonstanc'o'j. Di'o ili'n konduk'as sur la voj'o'n, kie ili dev'as plen'um'i Li'a'n plan'o'j'n.”

577. Kiam iu far'as io'n util'a'n, ĉu li ag'as laŭ asign'it'a misi'o, aŭ ĉu li pov'as ricev'i ia'n ne'antaŭ'vid'it'a'n misi'o'n?

“Ne ĉio, kio'n hom'o far'as, est'as rezultat'o de antaŭ'decid'it'a misi'o; li oft'e est'as il'o, kiu'n iu Spirit'o uz'as por iu afer'o konsider'at'a util'a. Ekzempl'e: iu Spirit'o opini'as, ke est'us util'e skrib'i libr'o'n, kiu'n li mem skrib'us, se li est'us en'karn'iĝ'int'a; li do serĉ'as hom'o'n plej kapabl'a'n kompren'i kaj plen'um'i li'a'n pens'o'n; li inspir'as la ide'o'n kaj direkt'as la verk'ad'o'n. Tiel, tiu hom'o ne ven'is al la Ter'o kun la misi'o far'i tiu'n verk'o'n. Tio sam'a far'iĝ'as kun iu'j bel'art'a'j verk'o'j kaj el'trov'o'j. Est'u pli'e dir'it'e, ke dum dorm'o la en'karn'iĝ'int'a Spirit'o si'n rekt'e komunik'as kun la vag'ant'a Spirit'o, kaj ili inter'konsent'as la plen'um'o'n de tiu labor'o.”

578. Ĉu la Spirit'o pov'as mal'plen'um'i si'a'n misi'o'n pro si'a propr'a kulp'o?

“Jes, se li ne est'as Super'a Spirit'o.”

— Kia'j'n sekv'o'j'n li pov'as ricev'i el tio?

“Li dev'as nepr'e re'komenc'i si'a'n task'o'n; tio est'as pun'o; kaj post'e li ricev'os la sekv'o'j'n de l’ mal'bon'o, kiu'n li kaŭz'is.”

579. Sed, se la Spirit'o ricev'as de Di'o si'a'n misi'o'n, kiel ni klar'ig'u, ke Di'o konfid'as misi'o'n grav'a'n kaj de ĝeneral'a interes'o al Spirit'o, kiu pov'us fiask'i?

“Ĉu Di'o ne sci'as, ĉu Li'a general'o venk'os aŭ est'os venk'it'a? Li sci'as, est'u cert'a'j pri tio, kaj Li'a'j plan'o'j, kiam ili est'as grav'a'j, ne kuŝ'as sur tiu'j, kiu'j ebl'e las'os si'a'n labor'o'n ne'fin'it'a. La tut'a demand'o est'as, por vi, kon'i la est'ont'ec'o'n; tiu'n kon'o'n Di'o sol'a posed'as; al vi ĝi ne est'as permes'it'a.”

580. Ĉu Spirit'o, en'karn'iĝ'int'a por misi'o, sent'as tia'j'n sam'a'j'n tim'o'j'n, kia'j'n Spirit'o, kiu ĝi'n plen'um'as kiel prov'o'n?

“Ne; li hav'as spert'o'n.”

581. La hom'o'j, kiu'j est'as la lum'ig'il'o'j de la hom'ar'o, kiu'j ĝi'n spirit'e klar'vid'ig'as per si'a geni'o, cert'e plen'um'as misi'o'n; sed, en tiu nombr'o kelk'a'j erar'as kaj, flank'e de grand'a'j ver'aĵ'o'j, dis'vast'ig'as grand'a'j'n fals'aĵ'o'j'n. Kiel ni konsider'u ili'a'n misi'o'n?

“Kiel misi'o'n fuŝ'it'a'n de ili mem. Ili star'as tro mal'alt'e rilat'e al la task'o, kiu'n ili entrepren'is. Oni tamen konsider'u la cirkonstanc'o'j'n; la geni'ul'o'j dev'as parol'i konform'e al si'a epok'o, kaj iu instru'o, kiu ŝajn'as erar'a aŭ infan'ec'a en mult'e progres'int'a epok'o, pov'us est'i sufiĉ'a tiam, kiam ĝi est'is dis'kon'ig'at'a.”

582. Ĉu oni pov'as konsider'i patr'ec'o'n kiel misi'o'n?

“Sen ia dub'o ĝi est'as misi'o; ĝi est'as sam'temp'e tre grav'a dev'o, kiu, pli ol kiel pens'as la hom'o, implik'as li'a'n respond'ec'o'n por la est'ont'ec'o. Di'o met'as la id'o'j'n sub protekt'o'n de ties ge'patr'o'j, por ke ĉi tiu'j ili'n gvid'u sur la voj'o de bon'o; kaj Li pli'facil'ig'as la task'o'n de la ge'patr'o'j, hav'ig'ant'e al la id'o'j mal'fortik'a'n, delikat'a'n organism'o'n, taŭg'a'n por ricev'i ĉi'a'j'n impres'o'j'n; sed iu'j ge'patr'o'j prefer'as, kiel pli grav'a'n okup'o'n, fleg'i la arb'o'j'n de si'a ĝarden'o, por ke ĉi tiu'j produkt'u mult'e da bon'a'j frukt'o'j, ol fleg'i la karakter'o'n de si'a'j id'o'j. Se la id'o'j fal'as pro kulp'o de si'a'j ge'patr'o'j, ĉi tiu'j ricev'os do la merit'it'a'n pun'o'n; kaj la sufer'o'j de la id'o'j, en est'ont'a viv'o, re'fal'os sur la ge'patr'o'j'n, pro tio, ke ĉi tiu'j ne far'is si'a'n tut'a'n ebl'o'n, por ke ili'a'j fil'o'j ir'u sur la voj'o de bon'o.”

583. Se iu fil'o kondut'as mal'bon'e, spit'e al la ge'patr'a'j konsil'o'j, ĉu la ge'patr'o'j respond'as por tio?

“Ne; sed, ju pli mal'bon'a'j est'as la inklin'o'j de fil'o, des pli grand'a la dev'o de la ge'patr'o'j, kaj des pli alt'a ties merit'o, se ili sukces'as li'n de'turn'i de la mal'bon'a voj'o.”

— Se fil'o est'as bon'a, malgraŭ la sen'zorg'ec'o kaj mal'bon'a'j ekzempl'o'j de si'a'j ge'patr'o'j, ĉu tiu'j ĉi io'n profit'os el tio?

“Di'o est'as just'a.”

584. Kia pov'as est'i la misi'o de konker'ant'o, kiu cel'as nur la kontent'ig'o'n de si'a ambici'o, kaj kiu, por traf'i si'a'n cel'o'n, ne halt'as antaŭ iu ajn el la mal'feliĉ'eg'o'j, kiu'j'n li kun'tren'as?

“La konker'ant'o est'as plej oft'e il'o, kiu'n Di'o uz'as por la plen'um'o de Si'a'j projekt'o'j, kaj tiu'j mal'feliĉ'eg'o'j est'as ia'foj'e rimed'o por ke iu popol'o pli rapid'e progres'u.”

— Tiu, kiu est'as il'o por tiu'j pas'em'a'j mal'feliĉ'eg'o'j, hav'as nenio'n komun'a'n kun la bon'o, kiu pov'as de ili rezult'i, ĉar li intenc'is ating'i nur tut'e person'a'n cel'o'n; malgraŭ tio, ĉu li profit'os el tiu bon'o?

“Ĉiu est'as rekompenc'at'a laŭ si'a'j far'o'j, laŭ la bon'o, kiu'n li vol'is praktik'i, kaj laŭ la honest'ec'o de si'a'j intenc'o'j.”

La en'karn'iĝ'int'a'j Spirit'o'j hav'as okup'o'j'n esenc'e propr'a'j'n al ili'a en'korp'a ekzist'ad'o. Dum vag'ad'o, ekster la materi'o, tiu'j okup'o'j est'as rilat'a'j kun la evolu'o'grad'o de la Spirit'o'j.

Iu'j tra'flug'as la mond'o'j'n, si'n instru'as kaj si'n prepar'as por nov'a en'karn'iĝ'o. Ali'a'j, pli evolu'int'a'j, okup'iĝ'as pri la progres'o, direkt'ant'e la okaz'o'j'n kaj inspir'ant'e favor'a'j'n pens'o'j'n; ili help'as la geni'ul'o'j'n, kiu'j labor'as por perfekt'iĝ'o de la hom'ar'o.

Ali'a'j en'karn'iĝ'as por progres'o'misi'o.

Ali'a'j pren'as sub si'a'n protekt'o'n individu'o'j'n, famili'o'j'n, kolekt'o'j'n, urb'o'j'n kaj popol'o'j'n, kies gard'anĝel'o'j, protekt'ant'a'j geni'o'j kaj hejm'a'j Spirit'o'j ili est'as.

Ali'a'j, fin'e, direkt'as la natur'a'j'n fenomen'o'j'n, sur kiu'j'n ili rekt'e influ'as.

La ordinar'a'j Spirit'o'j en'miks'iĝ'as en ni'a'j'n okup'o'j'n kaj amuz'o'j'n.

La mal'pur'a'j aŭ ne'perfekt'a'j Spirit'o'j atend'as, en sufer'o'j kaj turment'o'j, la moment'o'n, kiam Di'o bon'vol'os hav'ig'i al ili la rimed'o'j'n por progres'i. Se ili far'as mal'bon'o'n, tiel ili kondut'as pro koler'o kontraŭ bon'o, kiu'n ili ankoraŭ ne pov'as ĝu'i.

ĈAPITR'O XI

LA TRI NATUR'A'J REGN'O'J

1. La mineral'o'j kaj la veget'aĵ'o'j. - 2 La best'o'j kaj la hom'o. - 3. Metempsikoz'o.

La mineral'o'j kaj la veget'aĵ'o'j

585. Kio'n vi pens'as pri la divid'o de la Natur'o en tri regn'o'j'n aŭ pli bon'e, en du klas'o'j'n, nom'e, la organ'a'j'n kaj la ne'organ'a'j'n est'aĵ'o'j'n? Kelk'a'j far'as el la hom'a genr'o kvar'a'n klas'o'n. Kiu nom'e el tiu'j klasifik'o'j est'as prefer'ind'a?

“Ĉi'a'j klasifik'o'j est'as bon'a'j; tio de'pend'as de la vid'punkt'o. El la materi'a vid'punkt'o, ekzist'as nur organ'a'j kaj ne'organ'a'j est'aĵ'o'j; el la moral'a, est'as evident'e kvar grad'o'j.”

Tiu'j kvar grad'o'j hav'as ja disting'iĝ'a'j'n karakter'o'j'n, kvankam ili'a'j lim'o'j ŝajn'e konfuz'iĝ'as. La inert'a materi'o, kiu konsist'ig'as la mineral'a'n regn'o'n, en'hav'as nur mekanik'a'n fort'o'n; la veget'aĵ'o'j, konsist'ant'a'j el inert'a materi'o, est'as dot'it'a'j per viv'i'pov'o; la best'o'j, konsist'ant'a'j el inert'a materi'o, dot'it'a'j per viv'i'pov'o, hav'as pli'e ia'n instinkt'a'n, lim'ig'it'a'n intelekt'o'n, kaj konsci'as si'a'n ekzist'ad'o'n kaj individu'ec'o'n; la hom'o, kun ĉio, kio est'as trov'at'a en la veget'aĵ'o'j kaj best'o'j, super'reg'as ĉiu'j'n ceter'a'j'n klas'o'j'n per special'a, ne'difin'it'a intelekt'o, kiu hav'ig'as al li konsci'o'n pri si'a est'ont'ec'o, la percept'o'n de la ekster'materi'a'j afer'o'j kaj la kon'o'n de Di'o.

586. Ĉu la veget'aĵ'o'j konsci'as si'a'n ekzist'ad'o'n?

“Ne, la veget'aĵ'o'j ne pens'as; ili hav'as nur la organ'a'n viv'o'n.”

587. Ĉu la veget'aĵ'o'j spert'as sensac'o'j'n? ĉu ili sufer'as tiam, kiam ili est'as stump'ig'at'a'j?

“Ili ricev'as fizik'a'j'n impres'o'j'n, kiu'j efik'as sur la materi'o, sed ili hav'as nenia'j'n percept'o'j'n; ili do ne spert'as dolor'sent'o'n.”

588. Ĉu la fort'o, al'tir'ant'a la veget'aĵ'o'j'n unu'j al ali'a'j, est'as sen'de'pend'a de ili'a vol'o?

“Jes, ĉar ili ne pens'as. Ĝi est'as mekanik'a fort'o de la materi'o, ag'ant'a sur la materi'o'n kaj al kiu la veget'aĵ'o'j ne pov'us kontraŭ'i.”

589. Iu'j veget'aĵ'o'j, kia'j, ekzempl'e, sensitiv'o kaj dione'o (16) hav'as mov'o'j'n, kiu'j el'montr'as grand'a'n sent'em'ec'o'n kaj, en kelk'a'j okaz'o'j, kvazaŭ'a'n vol'o'n; la dione'o hav'as lob'o'j'n, kiu'j kapt'as muŝ'o'n, ek'sid'ant'a'n sur ĝi por ĉerp'i ties suk'o'n; ĝi ŝajn'e insid'as kontraŭ la insekt'o, kiu'n ĝi post'e mort'ig'as. Ĉu tiu'j veget'aĵ'o'j est'as dot'it'a'j per pens'o'kapabl'o? ĉu ili hav'as ia'n vol'o'n kaj form'as apart'a'n klas'o'n inter la veget'aĵ'a kaj la best'a regn'o? ĉu ili est'as trans'iĝ'a faz'o de unu al la du'a klas'o?

“Ĉio est'as trans'iĝ'o en la Natur'o, ĝust'e pro tio, ke ne ekzist'as du egal'a'j afer'o'j, kvankam ĉiu'j kun'e ten'iĝ'as.

La veget'aĵ'o'j ne pens'as kaj do ne posed'as vol'o'n. Nek la ostr'o, kiu mal'ferm'iĝ'as, nek iu ajn el la zo'o'fit'o'j est'as dot'it'a'j per pens'o'kapabl'o; en ili est'as nur blind'a, natur'a instinkt'o.”

La hom'a organism'o liver'as al ni ekzempl'o'j'n pri analog'a'j mov'o'j sen part'o'pren'o de la vol'o, kia'j est'as trov'at'a'j ĉe la digest'a'j kaj cirkul'ad'a'j funkci'o'j; la pilor'o kun'tir'iĝ'as ĉe kontakt'o de iu'j korp'o'j, kiu'j tial ne pov'as ĝi'n tra'pas'i. Okaz'as probabl'e io sam'a al la sensitiv'o, kies mov'o'j neniel kondiĉ'as percept'o'n kaj des mal'pli vol'o'n.

(16) “Dionœa muscipula”, du'kotiledon'a veget'aĵ'o, ord'o de la viol'ac'o'j, genr'o drozer'a, famili'o de la drozer'ac'o'j. - La Trad.

590. Ĉu la veget'aĵ'o'j, kiel la best'o'j, ne hav'as ia'n instinkt'o'n de mem'konserv'ad'o, kiu instig'as ili'n serĉ'i tio'n, kio pov'as est'i al ili util'a'j, kaj evit'i tio'n, kio ili'n pov'as mal'util'i?

“La veget'aĵ'o'j hav'as, se oni tiel pov'as dir'i, kvazaŭ'a'n instinkt'o'n; tio de'pend'as de la ampleks'o, kiu'n oni asign'as al tiu vort'o; sed ĝi est'as pur'e mekanik'a. Kiam, ĉe la kemi'a'j labor'o'j, vi vid'as du korp'o'j'n kun'iĝ'i, tio far'iĝ'as pro tio, ke ili konven'as unu al la du'a, tio est'as, ĉar est'as inter ili la tiel nom'at'a kombin'iĝ'em'o; tio'n vi ne nom'as instinkt'o.”

591. Ĉu, en la super'a'j mond'o'j, la veget'aĵ'o'j est'as, kiel la ceter'a'j individu'o'j, pli perfekt'a'j?

“Ĉio est'as pli perfekt'a; sed la veget'aĵ'o'j est'as ĉiam ankoraŭ veget'aĵ'o'j, kiel la best'o'j kaj la hom'o'j ĉiam ankoraŭ best'o'j kaj hom'o'j.”

La best'o'j kaj la hom'o

592. Se ni far'as kompar'o'n inter la hom'o kaj la best'o'j rilat'e la inteligent'ec'o'n, ŝajn'as mal'facil'e strek'i iu'n lim'o'n, ĉar iu'j best'o'j est'as, en ĉi tiu rilat'o, evident'e super'a'j al iu'j hom'o'j. Ĉu tiu lim'lini'o pov'as est'i preciz'e desegn'it'a?

“Pri tiu punkt'o vi'a'j filozof'o'j ankoraŭ ne akord'as; unu'j asert'as, ke hom'o est'as best'o; ali'a'j, ke best'o est'as hom'o; ili ĉiu'j mal'prav'as; la hom'o est'as apart'a est'ul'o; kiu ia'foj'e tre mal'alt'iĝ'as aŭ tre alt'iĝ'as. Koncern'e la fiziologi'a'n organiz'aĵ'o'n, la hom'o est'as tia, kia'j la best'o'j, kaj mal'pli bon'e proviz'it'a, ol mult'a'j el ĉi tiu'j; la Natur'o don'is al la best'o'j ĉio'n, kio'n la hom'o dev'as el'pens'i per si'a intelekt'o, por kontent'ig'i si'a'j'n viv'bezon'o'j'n kaj si'a'n konserv'ad'o'n; li'a korp'o el'detru'iĝ'as, kiel tiu de la best'o'j, est'as ver'e, sed li'a Spirit'o hav'as destin'o'n, kiu'n nur li pov'as kompren'i, ĉar nur la hom'o est'as tut'e liber'a.

Bedaŭr'ind'a'j hom'o'j, vi, kiu'j mal'alt'iĝ'as ĝis sub la brut'o!

ĉu vi ne sci'as disting'i vi'n mem de la best'o'j? Disting'u la hom'o'n per li'a kapabl'o pens'i pri Di'o.”

593. Ĉu oni pov'as dir'i, ke la instinkt'o?

“Tio est'as ali'a vid'punkt'o. Est'as super'star'as ĉe la pli'mult'o de la best'o'j kelk'a'j'n, ag'ant'a'j'n laŭ difin'it'a vol'o?

kvankam mal'grand'a.”

best'o'j ag'as nur laŭ ja ver'e, ke instinkt'o ; sed, ĉu vi ne vid'as Tio est'as intelekt'o, Krom laŭ instinkt'o, oni ne pov'us ne akcept'i, ke la best'o'j kondut'as ankaŭ laŭ kun'ord'ig'it'a'j ag'o'j, el'montr'ant'a'j vol'o'n en difin'it'a direkt'o kaj laŭ la cirkonstanc'o'j. Est'as do ĉe ili ia intelekt'o, kies ag'ad'o est'as pli koncentr'it'a sur la rimed'o'j'n kontent'ig'i la fiziologi'a'j'n bezon'o'j'n kaj pri'zorg'i la mem'konserv'ad'o'n. Inter ili, est'as rimark'at'a neni'a el'trov'aĵ'o, neni'a pli'bon'ig'o: kia ajn est'as la art'o, kiu'n ni admir'as ĉe ili'a'j far'it'aĵ'o'j, tio'n, kio'n ili iam farad'is, ili ankoraŭ hodiaŭ far'as, nek pli bon'e, nek pli mal'bon'e, kaj laŭ konstant'a'j, sen'ŝanĝ'a'j form'o'j kaj proporci'o'j. Bird'id'o, izol'it'a de si'a'j sam'spec'ul'o'j, konstru'as si'a'n nest'o'n laŭ la sam'a model'o de ĉi tiu'j, ne ricev'int'e por tio ia'n ajn instru'o'n. Se kelk'a'j best'o'j est'as ia'manier'e dres'ebl'a'j, tamen ili'a intelekt'a el'volv'iĝ'o, ĉiam ten'at'a en mal'vast'a'j lim'o'j, nask'iĝ'as el la ag'ad'o de la hom'o sur fleks'ebl'a'n natur'o'n, ĉar ili prezent'as nenia'n propr'a'mov'a'n progres'o'n; sed tiu el'volv'iĝ'o est'as ja efemer'a kaj ekskluziv'e individu'a, ĉar, re'don'it'e al si mem, best'o baldaŭ re'ven'as en la lim'o'j'n difin'it'a'j'n de la Natur'o.

594. Ĉu la best'o'j hav'as ia'n lingv'o'n?

“Se vi intenc'as dir'i lingv'o'n, konsist'ant'a'n el silab'o'j kaj vort'o'j, ne; sed, rimed'o'n por inter'komunik'iĝ'o, jes; ili dir'as unu al ali'a'j mult'e pli da afer'o'j, ol kiel al vi ŝajn'as; tamen ili'a lingv'o, kiel ili'a'j ide'o'j, est'as lim'ig'it'a al propr'a'j bezon'o'j.”

- Kelk'a'j best'o'j est'as sen'voĉ'a'j: ĉu tiu'j, laŭ'ŝajn'e, ne hav'as ia'n lingv'o'n?

“Ili inter'kompren'iĝ'as per ali'a'j rimed'o'j. Ĉu vi, hom'o'j, vi'n reciprok'e komunik'as nur per la parol'o? Kaj kio'n vi dir'as pri mut'ul'o'j? La best'o'j hav'as inter'rilat'a'n viv'o'n kaj posed'as rimed'o'j'n por avert'i unu'j la ali'a'j'n kaj por esprim'i si'a'j'n sensac'o'j'n. Ĉu vi kred'as, ke fiŝ'o'j ne inter'kompren'iĝ'as? La hom'o ne posed'as ekskluziv'a'n privilegi'o'n de lingv'o; tiu de la best'o'j est'as instinkt'a kaj lim'ig'it'a en la rond'o de ili'a'j bezon'o'j kaj ide'o'j, dum tiu de la hom'o est'as pli'perfekt'ig'ebl'a kaj taŭg'a por ĉiu'j koncept'o'j de li'a intelekt'o.”

Efektiv'e, la fiŝ'o'j amas'e migr'ant'a'j, la.hirund'o'j, obe'ant'a'j al si'a gvid'ant'o, nepr'e hav'as ia'j'n rimed'o'j'n por si'n reciprok'e avert'i, kompren'i, akord'i. Ver'ŝajn'e tio far'iĝ'as per pli akr'a vid'pov'o, kiu ebl'ig'as al ili disting'i sign'o'j'n, kiu'j'n unu'j far'as al la ali'a'j; ebl'e, ankaŭ, la akv'o est'as medi'o, trans'send'ant'a inter ili iu'j'n vibr'o'j'n. Ĉia'okaz'e, est'as ne'kontest'ebl'e, ke ili hav'as rimed'o'j'n por inter'kompren'iĝ'o, sam'e kiel ĉiu'j sen'voĉ'a'j best'o'j, komun'e labor'ant'a'j. Ĉu, laŭ tio, est'as mir'ig'e, ke la Spirit'o'j pov'as komunik'iĝ'i inter si sen help'o de parol'o? (282) 595. Ĉu la best'o'j hav'as la liber'a'n vol'o'n de si'a'j ag'o'j?

“La best'o'j ne est'as nur'a'j maŝin'o'j, kiel vi kred'as; sed ili'a liber'ec'o de ag'ad'o est'as lim'ig'it'a al ili'a'j bezon'o'j, kaj ne kompar'ebl'a al tiu de la hom'o. Ĉar ili mult'e mal'super'as la hom'o'n, tial ili ne hav'as sam'a'j'n dev'o'j'n.

Ili'a liber'ec'o est'as lim'ig'it'a al la ag'o'j de l’ material'a viv'o.”

596. De kio ven'as la kapabl'o de iu'j best'o'j imit'i la hom'a'n lingv'o'n, kaj kial tiu kapabl'o est'as trov'at'a prefer'e ĉe la bird'o'j ol, ekzempl'e, ĉe la simi'o'j, kies struktur'o hav'as pli da analog'ec'o kun la hom'a?

“Special'a struktur'o de la voĉ'organ'o'j, help'at'a de la instinkt'o de imit'ad'o; la simi'o'j imit'as la gest'o'j'n, iu'j bird'o'j imit'as la voĉ'o'n.”

597. Ĉar la best'o'j hav'as intelekt'o'n, kiu ĝu'ig'as al ili kelk'a'n liber'ec'o'n de ag'ad'o, ĉu est'as en ili ia princip'o sen'de'pend'a de la materi'o?

“Jes, kaj post'viv'ant'a la korp'o'n.”

- Ĉu tia princip'o est'as anim'o simil'a al la hom'a?

“Ĝi est'as ankaŭ anim'o, se vi tiel vol'as ĝi'n nom'i; tio de'pend'as de la signif'o, kiu'n vi atribu'as al tiu vort'o; sed ĝi est'as mal'super'a al tiu de la hom'o. Inter la anim'o de la best'o'j kaj tiu de la hom'o est'as distanc'o tiel grand'a, kiel inter la hom'a anim'o kaj Di'o.”

598. Ĉu la anim'o de la best'o'j konserv'as, post mort'o, si'a'n individu'ec'o'n kaj la konsci'o'n pri si'a mem'o?

“La individu'ec'o'n, jes, sed ne la konsci'o'n pri si'a mem'o. La intelekt'a viv'o rest'as en latent'a stat'o.”

599. Ĉu la anim'o de la best'o'j liber'e elekt'as la spec'o'n, en kiu'n ĝi prefer'e en'karn'iĝ'u?

“Ne; ĝi ne hav'as liber'a'n vol'o'n.”

600. Ĉar la anim'o de best'o post'viv'as la korp'o'n, ĉu tial, post la mort'o, ĝi trov'iĝ'as en vag'ad'o, kiel la hom'a?

“Ĝi est'as en ia'spec'a vag'ad'o, ĉar ĝi ne trov'iĝ'as al'lig'it'a al iu korp'o, sed ĝi ne est'as vag'ant'a Spirit'o.

Vag'ant'a Spirit'o est'as est'ul'o, pens'ant'a kaj ag'ant'a laŭ si'a propr'a vol'o; tiu de la best'o'j ne hav'as sam'a'n kapabl'o'n; la ĉef'a atribut'o de la Spirit'o est'as la konsci'o pri si mem.

La Spirit'o de best'o est'as, post ties mort'o, klas'ig'at'a de la Spirit'o'j, komisi'it'a'j por tiu afer'o, kaj est'as preskaŭ tuj util'ig'at'a; ĝi ne hav'as liber'temp'o'n, por inter'rilat'i kun ali'a'j kre'it'aĵ'o'j.”

601. Ĉu la best'o'j sekv'as ia'n evolu'o'leĝ'o'n, kiel la hom'o'j?

“Jes, kaj tial, en la super'a'j mond'o'j, kie la hom'o'j est'as pli evolu'int'a'j, la best'o'j ankaŭ est'as tia'j kaj hav'as pli efik'a'j'n rimed'o'j'n por inter'komunik'ad'o; tamen ili est'as ĉiam mal'super'a'j kaj sub'met'at'a'j al la hom'o; ili est'as por ĉi tiu inteligent'a'j serv'ant'o'j.”

Tio hav'as nenio'n ekster'ordinar'a'n; ni supoz'u ni'a'j'n plej inteligent'a'j'n best'o'j'n, kia'j est'as hund'o, elefant'o, ĉeval'o, kun struktur'o taŭg'a por man'labor'o'j; kiom mult'e ili do pov'us far'i sub la direkt'o de la hom'o!

602. Ĉu la best'o'j progres'as, kiel la hom'o, per la fort'o de si'a vol'o aŭ de la cirkonstanc'o'j?LA TRI NATUR'A'J REGN'O'J 289 “Per la fort'o de la cirkonstanc'o'j; tial ne ekzist'as por ili kulp'el'pag'o.”

603. Ĉu en la super'a'j mond'o'j la best'o'j kon'as Di'o'n?

“Ne; la hom'o est'as por ili ia di'o, sam'e kiel pas'int'a'temp'e la Spirit'o'j est'is di'o'j por la hom'o'j.”

604. Ĉar la best'o'j, eĉ la plej progres'int'a'j en la super'a'j mond'o'j, est'as ĉiam mal'super'a'j al la hom'o, el tio rezult'as, ke Di'o kre'is intelekt'a'j'n est'aĵ'o'j'n, por etern'e destin'it'a'j'n al mal'super'ec'o; ĉu tio ne ŝajn'as ne'konform'a al la unu'ec'o de Li'a'j plan'o'j kaj al la progres'ad'o de la kre'aĵ'o'j, rimark'at'a en ĉiu j Li'a'j verk'o'j?

“Ĉiu'j afer'o'j si'n inter'ĉen'as en la Natur'o per lig'il'o'j, kiu'j'n vi ankoraŭ ne pov'as percept'i; la afer'o'j ŝajn'e plej akr'e kontrast'a'j hav'as kontakt'o'punkt'o'j'n, kiu'j'n la hom'o, en si'a nun'a stat'o, neniom kompren'as. Li pov'as ili'n du'on'vid'i per pen'o de si'a intelekt'o; sed nur tiam, kiam li'a intelekt'o hav'os si'a'n tut'a'n kresk'o'n kaj est'os liber'ig'it'a el ĉiu'j antaŭ'juĝ'o'j de fier'o kaj mal'kler'ec'o, li pov'os klar'e vid'i la verk'o'n de Di'o; dum'e, li'a'j mal'vast'a'j ide'o'j ebl'ig'as al li vid'i la afer'o'j'n nur tra mizer'a, mal'larĝ'a prism'o. Sci'u, ke Di'o ne pov'as kontraŭ'i Si'n mem, kaj ke en la Natur'o ĉiu'j afer'o'j harmoni'as per ĝeneral'a'j leĝ'o'j, kiu'j neniam si'n de'turn'as de la super'eg'a saĝ'ec'o de l’ Kre'int'o.”

- Ĉu do la intelekt'o est'as komun'a propr'ec'o, punkt'o de kontakt'o de la anim'o de la best'o'j kun la hom'a?

“Jes, sed la best'o'j hav'as intelekt'o'n rilat'e la material'a'n viv'o'n; ĉe la hom'o, la intelekt'o hav'ig'as la moral'a'n viv'o'n.”

605. Se oni konsider'as ĉiu'j'n punkt'o'j'n de kontakt'o de la hom'o kun la best'o'j, ĉu oni do ne pov'us pens'i, ke la hom'o posed'as du anim'o'j'n: la best'a'n kaj la spirit'a'n, kaj ke, se li ne hav'us la spirit'a'n anim'o'n, li pov'us ja viv'i, sed kiel best'o; ali'vort'e, ke la best'o est'as kre'it'o simil'a al la hom'o, sed ne hav'ant'a la spirit'a'n anim'o'n? El tio sekv'us, ke la nobl'a'j kaj la fi'a'j instinkt'o'j de la hom'o est'us rezultat'o de la super'ec'o de unu el tiu'j anim'o'j antaŭ la du'a, ĉu ne?

“Ne, la hom'o ne hav'as du anim'o'j'n; sed la korp'o hav'as si'a'j'n instinkt'o'j'n, kiu'j est'as rezultat'o de la sensac'o de l’ organ'o'j. Est'as ja en li du'obl'a natur'o, nom'e la best'a kaj la spirit'a; koncern'e la korp'o'n, li est'as sam'natur'a kiel la best'o'j kaj hav'as ties instinkt'o'j'n; koncern'e la anim'o'n, li est'as sam'natur'a kiel la Spirit'o'j.”

- Se est'as tiel, ĉu la Spirit'o dev'as ne nur sen'iĝ'i je si'a'j propr'a'j ne'perfekt'aĵ'o'j, sed ankaŭ kontraŭ'batal'i la influ'o'n de l’ materi'o?

“Jes, ju mal'pli evolu'int'a li est'as, des pli streĉ'it'a'j la lig'il'o'j inter Spirit'o kaj materi'o; ĉu vi ne vid'as tio'n?

Ne, la hom'o ne hav'as du anim'o'j'n; la anim'o est'as ĉiam unu sol'a en ĉiu est'ul'o. La anim'o de best'o kaj tiu de hom'o est'as mal'sam'a'j, kaj tial la anim'o de unu ne pov'as al'lig'iĝ'i al korp'o kre'it'a por la du'a. Sed, kvankam la hom'o ne hav'as best'a'n anim'o'n, kiu, pro si'a'j pasi'o'j, li'n de'fal'ig'as ĝis la nivel'o de la best'o'j, tamen li hav'as korp'o'n, kiu li'n oft'e mal'alt'ig'as ĝis tiu nivel'o, ĉar li'a korp'o est'as dot'it'a per viv'o'fort'o, kiu hav'as instinkt'o'j'n; sed tiu'j instinkt'o'j est'as ne'intelekt'a'j kaj lim'ig'as si'n al la konserv'ad'o de la korp'o.”

La Spirit'o, en'karn'iĝ'ant'e en hom'o'n, al'port'as al ĉi tiu la intelekt'a'n kaj moral'a'n princip'o'n, kiu far'as li'n super'a al la best'o'j. La du natur'o'j, ekzist'ant'a'j en la hom'o, hav'ig'as al li'a'j pasi'o'j du mal'sam'a'j'n font'o'j'n: unu'j de'ven'as de la instinkt'o'j de la best'a natur'o; ali'a'j, de la ne'pur'aĵ'o'j de la Spirit'o en li'n en'karn'iĝ'int'a kaj pli aŭ mal'pli simpati'ant'a la krud'ec'o'n de la best'a'j apetit'o'j. Si'n pur'ig'ant'e, la Spirit'o iom post iom for'ŝov'as de si la influ'o'n de l’ materi'o; sub tiu influ'o, li al'paŝ'as al brut'o; liber'ig'it'e de ĝi, li alt'iĝ'as al si'a ver'a destin'o.

606. El kio la best'o'j ĉerp'as la intelekt'a'n princip'o'n, kiu konsist'ig'as la apart'a'n spec'o'n de ili'a anim'o?

“El la univers'a intelekt'o'element'o.”

- Ĉu la intelekt'o de la hom'o kaj tiu de la best'o'j font'as do el unu sol'a princip'o? “Sen ia dub'o, sed ĉe la hom'o tiu princip'o ricev'is el'labor'ad'o'n, kiu ĝi'n alt'ig'as super tiu, kiu anim'as la brut'o'n.”

607. Est'as jam dir'it'e, ke, en si'a komenc'o, la anim'o de hom'o est'as kiel la infan'o en si'a en'korp'a viv'o, ke ĝi'a intelekt'o apenaŭ burĝon'as, kaj ke ĝi prov'as si'a'j'n, fort'o'j'n por la viv'o (190); kie la Spirit'o pas'ig'as tiu'n unu'a'n faz'o'n?

“En si'n'sekv'o da ekzist'ad'o'j, antaŭ'ant'a'j la period'o'n, kiu'n vi nom'as hom'a period'o.”

- Ŝajn'us do, ke la anim'o est'is la intelekt'o'princip'o de la mal'super'a'j individu'o'j de la kre'it'aĵ'ar'o.

“Ĉu ni ne dir'is, ke en la Natur'o ĉiu'j afer'o'j si'n inter'lig'as kaj cel'as unu'ec'o'n? Ĝust'e en tiu'j est'aĵ'o'j, el kiu'j vi ankoraŭ kon'as tre mal'mult'a'j'n, la intelekt'o'princip'o est'as format'a, iom post iom individu'iĝ'as kaj prov'as si'a'j'n fort'o'j'n por la viv'o, kiel ni dir'is. Tio est'as ia'manier'e prepar'a labor'o, kiel tiu de ĝerm'ad'o, labor'o, post kiu la intelekt'o'princip'o trans'form'iĝ'as kaj far'iĝ'as spirit'o. Tiam komenc'iĝ'as por li la hom'a period'o kaj, kun ĉi tiu, la konsci'o pri la est'ont'ec'o, la disting'o de bon'o je mal'bon'o, la respond'ec'o por la far'o'j, sam'e kiel la infan'stadi'o'n sekv'as knab'ec'o, jun'ec'o kaj, fin'e, matur'ec'o. Ceter'e, en tia origin'o, est'as neni'o, kio humil'ig'us la hom'o'n. Ĉu la grand'a'j geni'o'j sent'os si'n humil'ig'it'a'j pro tio, ke ili iam est'is sen'form'a'j fet'o'j en la patr'in'a'j ventr'o'j? Se io dev'as humil'ig'i la hom'o'n, tio est'as li'a mal'super'ec'o ĉe Di'o, li'a ne'kapabl'ec'o sond'i la profund'o'n de Li'a'j projekt'o'j kaj la saĝ'ec'o'n de la leĝ'o'j, al kiu'j obe'as la harmoni'o de la univers'o. Re'kon'u la grand'ec'o'n de Di'o en tiu mir'eg'ind'a harmoni'o, kiu far'as solidar'a'j ĉiu'j'n afer'o'j'n en la Natur'o. Kred'i, ke Di'o far'is io'n sen ia cel'o kaj kre'is intelekt'a'j'n est'aĵ'o'j'n sen ia est'ont'ec'o, est'us blasfem'i Li'a'n bon'ec'o'n, per kiu Li super'as ĉiu'j'n Si'a'j'n kre'aĵ'o'j'n.”

- Ĉu tiu hom'a period'o komenc'iĝ'as sur ni'a Ter'o?

“La Ter'o ne est'as la de'ir'punkt'o de la unu'a hom'a en'karn'iĝ'o; la hom'a period'o komenc'iĝ'as, ordinar'e, en ankoraŭ mal'pli alt'a'j mond'o'j; tamen tio ne est'as absolut'a regul'o, ĉar pov'as okaz'i, ke iu Spirit'o, tuj de post si'a ven'o en la hom'a'n period'o'n, est'as pret'a viv'i sur la Ter'o.

Ĉi tiu okaz'o ne est'as oft'a., kaj est'us, pli bon'e, escept'o.”

608. Ĉu, post mort'o, la Spirit'o de hom'o konsci'as si'a'j'n ekzist'ad'o'j'n, kiu'j antaŭ'ir'is tiu'j'n de la hom'a period'o?

“Ne, ĉar nur kun tiu period'o komenc'iĝ'as por li la viv'o de Spirit'o; ja mal'facil'e li memor'as si'a'j'n unu'a'j'n ekzist'ad'o'j'n kiel hom'o, tut'e sam'e, kiel hom'o jam ne memor'as si'a'j'n fru'a'j'n infan'jar'o'j'n kaj des mal'pli la temp'o'n, kiu'n li pas'ig'is en la patr'in'a ventr'o. Jen, kial la Spirit'o'j dir'as, ke ili ne sci'as, kiel ili komenc'iĝ'is.” (78) 609. Ĉu la Spirit'o, ven'int'e en la hom'a'n period'o'n, ankoraŭ konserv'as post'e'sign'o'j'n de tio, kio li iam est'is, tio est'as, de la stat'o, en kiu li trov'iĝ'is dum la period'o, kiu pov'us est'i nom'at'a antaŭ'hom'a?

“Tio de'pend'as de la distanc'o inter la du period'o'j kaj de la progres'o, kiu'n li far'is. Dum kelk'a'j generaci'o'j pov'as trov'iĝ'i en li ia pli aŭ mal'pli profund'a post'e'sign'o de la primitiv'a stat'o, ĉar en la Natur'o neni'o far'iĝ'as per abrupt'a trans'iĝ'o; ekzist'as ĉiam er'o'j, inter'lig'ant'a'j la ekstrem'aĵ'o'j'n de la ĉen'o de l’ est'aĵ'o'j kaj de la okaz'o'j; sed tiu'j post'e'sign'o'j el'viŝ'iĝ'as kun la evolu'ad'o de la liber'a vol'o. La unu'a'j progres'o'j efektiv'iĝ'as mal'rapid'e, ĉar vol'o ili'n ankoraŭ ne help'as; ili ĉiam pli rapid'e kresk'as, laŭ'proporci'e, kiel la Spirit'o pli perfekt'e konsci'as pri si mem.”

610. Ĉu do erar'is la Spirit'o'j, asert'int'a'j, ke la hom'o est'as apart'a est'aĵ'o en la kre'it'aĵ'ar'o?

“Ne; sed la demand'o ne est'is ankoraŭ profund'e stud'it'a kaj, krom'e, est'as afer'o'j, kiu'j dev'as atend'i si'a'n oportun'a'n temp'o'n. La hom'o est'as, efektiv'e, apart'a est'aĵ'o, ĉar, krom kapabl'o'j, disting'ant'a'j de ĉiu'j ceter'a'j est'aĵ'o'j, li hav'as ankaŭ mal'sam'a'n destin'o'n. La hom'ar'o est'as la spec'o de est'aĵ'o'j, kiu'n Di'o elekt'is por en'karn'iĝ'o de tiu'j, kiu'j Li'n pov'as kon'i.”

Metempsikoz'o

611. Ĉu la fakt'o, ke la viv'ant'a'j est'aĵ'o'j komun'e origin'as el la intelekt'o'princip'o, ne est'as konfirm'o de la doktrin'o pri metempsikoz'o?

“Du aĵ'o'j pov'as hav'i sam'a'n origin'o'n kaj post'e tut'e ne simil'i unu al la du'a. Kiu re'kon'us arb'o'n, kun ĝi'a'j foli'o'j, flor'o'j kaj frukt'o'j, en la sen'form'a ĝerm'o en'hav'at'a en la sem'o, el kiu ĝi el'kresk'is? De la moment'o, kiam la intelekt'o'princip'o ating'as la grad'o'n neces'a'n al si'a ali'iĝ'o je Spirit'o kaj al si'a en'ven'o en la hom'a'n period'o'n, ĝi jam hav'as nenio'n komun'a'n kun si'a primitiv'a stat'o, kaj ĝi est'us anim'o de best'o'j tiel sam'e, kiel arb'o est'us sem'o.

En hom'o est'as neni'o komun'a kun best'o krom la korp'o kaj la pasi'o'j, nask'it'a'j el la influ'o de l’ korp'o kaj el la instinkt'o'j de mem'konserv'ad'o esenc'e propr'a al la materi'o.

Oni do ne pov'as dir'i, ke tiu hom'o est'as la en'karn'iĝ'int'a figur'o de tiu ali'a best'o, kaj, sekv'e, la metempsikoz'o, kiel oni ĝi'n ordinar'e konsider'as, ne est'as ver'a.”

612. Ĉu la Spirit'o, iam anim'int'a la korp'o'n de hom'o, pov'us en'karn'iĝ'i en best'o.?

“Li do mal'progres'us, kaj la Spirit'o ne mal'antaŭ'e'n paŝ'as. River'o ne re'flu'as supr'e'n al si'a font'o.” (118) 613. Kiel ajn mal'ĝust'a est'as la ide'o lig'it'a al la metempsikoz'o, ĉu ĝi ne est'us rezultat'o de la intuici'a sent'o pri la plur'a'j ekzist'ad'o'j de la hom'o?

“Tiu intuici'a sent'o est'as trov'at'a en tiu kred'o, kiel en mult'a'j ali'a'j ; sed la hom'o fals'is ĝi'n, kiel ankaŭ la pli'mult'o'n de si'a'j intuici'a'j ide'o'j.”

La metempsikoz'o est'us ver'a, se oni ĝi'n rigard'us kiel trans'iĝ'o'n de la anim'o ek'de mal'super'a ĝis super'a stat'o, kie la anim'o ricev'us progres'o'j'n, kiu'j ali'ig'us ties natur'o'n; sed tiu doktrin'o est'as fals'a, koncern'e la rekt'a'n trans'migr'ad'o'n de best'o en hom'o'n kaj invers'e, ĉar tiu kun'tren'us la ide'o'n pri mal'antaŭ'e'n'ir'ad'o aŭ kun'miks'iĝ'o; nu, ĉar tia kun'miks'iĝ'o ne pov'as okaz'i inter mal'sam'spec'a'j korp'a'j est'aĵ'o'j, tial sekv'as, ke tiu'j spec'o'j trov'iĝ'as en ne'ident'ig'ebl'a'j grad'o'j kaj ke tio sam'a dev'as far'iĝ'i pri la Spirit'o'j ili'n anim'ant'a'j. Se sam'a Spirit'o pov'us ili'n altern'e anim'i, el tio do sekv'us natur'ident'ec'o, kiu ebl'ig'us materi'a'n re'produkt'ad'o'n. La re'en'karn'iĝ'ad'o, instru'at'a de la Spirit'o'j, si'n baz'as, kontraŭ'e, sur la supr'e'n'ir'ant'a marŝ'o de la Natur'o kaj sur la progres'ad'o de la hom'o intern'e de si'a spec'o mem, kio neniom mal'pli'ig'as li'a'n dign'o'n.

Kio li'n mal'alt'ig'as, tio est'as la mis'uz'ad'o, kiu'n li far'as, de la kapabl'o'j, al li don'it'a'j de Di'o por li'a alt'iĝ'o. Kiel ajn la afer'o est'as, la mal'nov'ec'o kaj la universal'ec'o de la doktrin'o pri metempsikoz'o, kiel ankaŭ la eminent'a'j hom'o'j, kiu'j ĝi'n akcept'is, pruv'as, ke la princip'o pri re'en'karn'iĝ'ad'o hav'as si'a'j'n radik'o'j'n en la Natur'o mem; tiu'j argument'o'j ĝi'n prefer'e apog'as ol kontraŭ'as.

La de'ir'punkt'o de la Spirit'o est'as unu el tiu'j demand'o'j, lig'it'a'j al la origin'o de la ekzist'aĵ'o'j kaj trov'iĝ'ant'a'j en la sekret'o de Di'o. Ne est'as don'it'e al la hom'o kon'i tiu'j'n demand'o'j'n en absolut'a manier'o; pri tio li pov'as nur far'i supoz'o'j'n, formul'i pli-mal'pli probabl'a'j'n sistem'o'j'n. Al la Spirit'o'j mem mult'eg'e mank'as, ke ili kon'u ĉio'n; pri tio, kio'n ili ne'sci'as, ili pov'as ankaŭ el'dir'i pli aŭ mal'pli saĝ'a'j'n opini'o'j'n.

Ne ĉiu'j pens'as en sam'a manier'o, ekzempl'e pri la rilat'o'j inter hom'o kaj best'o'j. Laŭ la opini'o de kelk'a'j, la Spirit'o ating'as la hom'a'n period'o'n nur, post kiam li si'n el'prepar'is kaj ricev'is individu'ec'o'n ĉe la plur'a'j grad'o'j de la mal'super'a'j est'aĵ'o'j. Ali'a'j opini'as, ke la Spirit'o de la hom'o ĉiam aparten'is al la hom'a ras'o, ne tra'pas'int'e la best'a'n vic'o'n.

La unu'a el ĉi tiu'j sistem'o'j hav'as la merit'o'n, ke ĝi solv'as la demand'o'n pri la est'ont'ec'o de la best'o'j, kiu'j, tiel, est'us la unu'a'j er'o'j de la ĉen'o el pens'o'kapabl'a'j est'aĵ'o'j; la du'a est'as pli konform'a al la hom'a dign'o, kaj ni pov'as ĝi'n resum'i jen'e.

La plur'a'j spec'o'j de best'o'j ne de'ven'as intelekt'e unu'j de la ali'a'j per'e de progres'ad'o; ekzempl'e, la spirit'o de ostr'o ne ali'form'iĝ'as si'n'sekv'e en tiu'n de fiŝ'o, de bird'o, de kvar'pied'ul'o kaj de kvar'man'ul'o; ĉiu spec'o est'as, fizik'e kaj moral'e, absolut'a tip'o, kaj ĉiu el ĝi'a'j individu'o'j ĉerp'as el la univers'a font'o la kvant'o'n da intelekt'o'princip'o, kiu'n li bezon'as, laŭ la perfekt'ec'o de si'a'j organ'o'j kaj la labor'o, kiu'n li dev'as plen'um'i ĉe la natur'a'j fenomen'o'j; tiu'n el'ĉerp'it'a'n kvant'o'n li, ĉe si'a mort'o, re'don'as al la origin'a mas'o. La best'o'j de mond'o'j pli progres'int'a'j ol la ni'a (vid'u § 188) konsist'ig'as ankaŭ mal'sam'a'j'n ras'o'j'n, konform'a'j'n al la bezon'o'j de tiu'j mond'o'j kaj al la progres'o'stadi'o de la hom'o'j, al kiu'j ili help'as; sed ili tut'e ne de'ven'as de la ter'a'j best'o'j, el spirit'a vid'punkt'o. Sam'e ne est'as pri la hom'o. El fiziologi'a vid'punkt'o, li est'as evident'e er'o de la ĉen'o de l’ viv'ant'a'j est'aĵ'o'j; sed el la moral'a, okaz'as romp'o de kontinu'ec'o inter hom'o kaj best'o; la hom'o posed'as propr'a'n anim'o'n aŭ Spirit'o'n, di'a'n fajr'er'o'n, kiu hav'ig'as al li moral'a'n kaj intelekt'a'n kapabl'o'j'n, mank'ant'a'j'n al la best'o'j; trov'iĝ'as en li la precip'a est'aĵ'o, antaŭ'ekzist'ant'a kaj post'viv'ant'a la korp'o'n, kaj ĉiam konserv'ant'a si'a'n individu'ec'o'n. Kiu est'as la origin'o de la Spirit'o?

kie est'as li'a de'ir'punkt'o? ĉu li ek'est'as el la intelekt'o'princip'o individu'iĝ'int'a? Tio est'as mister'o, kiu'n oni van'e pen'us penetr'i kaj pri kiu, kiel ni jam dir'is, oni pov'as nur imag'i sistem'o'j'n. Kio est'as konstant'a, kaj kio rezult'as sam'temp'e el la rezon'ad'o kaj el la eksperiment'a praktik'o, tio est'as la post'viv'o de la Spirit'o, la konserv'o de li'a individu'ec'o post mort'o, li'a progres'o'kapabl'o, li'a feliĉ'a aŭ mal'feliĉ'a stat'o rilat'a al li'a pozici'o sur la voj'o de bon'o, kaj ĉiu'j moral'a'j ver'aĵ'o'j, kiu'j est'as la konsekvenc'o de tiu princip'o. Koncern'e la mister'a'j'n rilat'o'j'n inter hom'o kaj best'o'j, tio, ni ripet'as, est'as sekret'o de Di'o, kiel mult'a'j ali'a'j afer'o'j, kies nun'a kon'o neniel influ'us ni'a'n progres'o'n kaj pri kiu'j est'us sen'util'e insist'i.

TRI'A PART'O

Moral'a'j Leĝ'o'j

ĈAPITR'O I

DI'A AŬ NATUR'A LEĜ'O

1. Karakter'o'j de la natur'a leĝ'o. – 2. Origin'o kaj kon'ad'o de la natur'a leĝ'o. – 3. Bon'o kaj mal'bon'o.

– 4. Divid'o de la natur'a leĝ'o.

Karakter'o'j de la natur'a leĝ'o

614. Kio'n ni kompren'u kiel natur'a'n leĝ'o'n?

“La natur'a leĝ'o'n est'as la leĝ'o de Di'o; ĝi est'as la sol'a ver'a por la feliĉ'o de la hom'o; ĝi indik'as al la hom'o, kio'n li dev'as far'i aŭ ne far'i, kaj li est'as mal'feliĉ'a nur tial, ke li si'n de'turn'as de ĝi.”

615. Ĉu la leĝ'o de Di'o est'as etern'a?

“Ĝi est'as etern'a kaj sen'ŝanĝ'a, kiel Di'o mem.”

616. Ĉu Di'o est'us iam ordon'int'a al la hom'o'j io'n, kio'n Li est'us mal'permes'int'a al ili en ali'a temp'o?

“Di'o neniam erar'as; nur la hom'o'j est'as dev'ig'at'a'j ŝanĝ'i si'a'j'n leĝ'o'j'n, ĉar tiu'j ĉi est'as ne'perfekt'a'j; sed la leĝ'o'j de Di'o est'as perfekt'a'j. La harmoni'o, reg'ant'a la materi'a'n kaj la moral'a'n mond'o'j'n, est'as fond'it'a sur la 617. Kia'j'n afer'o'j'n en'ten'as la di'a'j leĝ'o'j? Ĉu ili koncern'as io'n, krom la moral'a kondut'o?

“Ĉiu'j leĝ'o'j de la natur'o est'as di'a'j leĝ'o'j, ĉar Di'o est'as la aŭtor'o de ĉiu'j afer'o'j. Kler'ul'o stud'as la leĝ'o'j'n pri la materi'o, virt'ul'o tiu'j'n pri la anim'o kaj ili'n praktik'as.”

— Ĉu est'as permes'it'e al la hom'o fund'e esplor'i unu'j'n kaj ali'a'j'n?

“Jes, sed ne sufiĉ'as al li unu sol'a ekzist'ad'o.”

Efektiv'e, kiom valor'as kelk'a'j jar'o'j, por ke la rom'o ricev'u ĉio'n, kio konsist'ig'as perfekt'a'n est'ul'o'n, eĉ en la okaz'o, se oni konsider'as nur la distanc'o'n inter sovaĝ'ul'o kaj civiliz'it'a hom'o? La kiel ebl'e plej daŭr'a ekzist'ad'o est'as por tio ne'sufiĉ'a, kaj des pli ne'sufiĉ'a tiam, kiam ĝi est'as mal'long'ig'it'a, kiel far'iĝ'as en grand'a nombr'o da okaz'o'j.

El la di'a'j leĝ'o'j iu'j regul'ig'as la mov'ad'o'n kaj la inter'rilat'o'j'n de la materi'o: ili est'as la fizik'a'j leĝ'o'j, kies stud'ad'o est'as apart'a afer'o de l’ scienc'o. La ali'a'j koncern'as special'e la hom'o'n mem, el la vid'punkt'o de la individu'o kaj el tiu de li'a'j rilat'o'j kun Di'o kaj kun si'a'j simil'ul'o'j. Ili en'hav'as la regul'o'j'n pri la en'korp'a viv'o kaj pri la viv'o de l’ anim'o: ili est'as la moral'a'j leĝ'o'j.

618. Ĉu la di'a'j leĝ'o'j est'as la sam'a'j por ĉiu'j mond'o'j?

“La prudent'o dir'as, ke ili dev'as konform'iĝ'i al la natur'o de ĉiu mond'o kaj est'i proporci'a'j al la progres'o'stat'o de la loĝ'ant'o'j de tiu mond'o.”

Origin'o kaj kon'ad'o de la natur'a leĝ'o

619. Ĉu Di'o hav'ig'is al ĉiu'j hom'o'j rimed'o'j'n por kon'i Li'a'n leĝ'o'n?

“Ĉiu'j pov'as kon'i ĝi'n, sed ne ĉiu'j ĝi'n kompren'as; tiu'j, kiu'j ĝi'n plej bon'e kompren'as, est'as la virt'ul'o'j kaj la hom'o'j, dezir'ant'a'j ĝi'n serĉ'i; tamen ĉiu'j iam ĝi'n kompren'os, ĉar est'as neces'e, ke far'iĝ'u la progres'o.”

La just'ec'o de la plur'a'j en'karn'iĝ'o'j de la Spirit'o est'as konsekvenc'o de ĉi tiu princip'o, ĉar en ĉiu nov'a ekzist'ad'o la intelekt'o de la hom'o kresk'as kaj pli klar'e kompren'as bon'o'n kaj mal'bon'o'n. Se la hom'o dev'us ĉio'n spert'i en unu sol'a ekzist'ad'o, kia est'us la sort'o de mil'o'j da est'ul'o'j, ĉiu'tag'e mort'ant'a'j en la brut'ec'o de sovaĝ'ul'o'j aŭ en la mal'lum'o de ne'kler'ec'o, kondiĉ'o'j tut'e ne de'pend'ant'a'j de li mem? (171-222) 620. Ĉu la anim'o, antaŭ ol kun'iĝ'i kun la korp'o, kompren'as la leĝ'o'n de Di'o pli bon'e ol post si'a en'karn'iĝ'o?

“Ĝi kompren'as tiu'n leĝ'o'n laŭ nivel'o, kiu'n ĝi ating'is, kaj pri tiu leĝ'o ĝi konserv'as intuici'a'n memor'o'n post si'a kun'iĝ'o kun la korp'o; sed la mal'nobl'a'j instinkt'o'j de la hom'o ig'as ĝi'n oft'e forges'i tiu'n leĝ'o'n.”

621. Kie est'as skrib'it'a la leĝ'o de Di'o?

“En la konscienc'o.”

— Ĉar la hom'o hav'as en si'a konscienc'o la leĝ'o'n de Di'o, kial est'us do neces'e ĝi'n kon'ig'i al li?

“Li ĝi'n forges'is kaj mis'kompren'is; Di'o vol'is, ke ĝi est'u re'memor'ig'it'a al la hom'o.”

622. Ĉu Di'o komisi'is iu'j'n hom'o'j'n por la dis'kon'ig'ad'o de Li'a leĝ'o?

“Jes, cert'e; en ĉiu'j temp'o'j hom'o'j ricev'is tiu'n misi'o'n.

Ili'n est'as Super'a'j Spirit'o'j, en'karn'iĝ'int'a'j special'e por progres'ig'i la hom'ar'o'n.”

623. Ĉu tiu'j, kiu'j intenc'is instru'i al la hom'o'j la leĝ'o'n de Di'o, ia'foj'e ne erar'is kaj ili'n oft'e ne de'voj'ig'is per fals'a'j princip'o'j?

“Tiu'j, ne inspir'at'a'j de Di'o kaj, pro ambici'o, pren'int'a'j sur si'n misi'o'n, kiu'n ili mem ne ricev'is, cert'e de'klin'is la hom'o'j'n de la ĝust'a voj'o; tamen, ĉar ili est'is geni'ul'o'j, tial inter la erar'o'j mem, kiu'j'n ili dis'kon'ig'is, est'as ia'foj'e trov'at'a'j grand'a'j ver'aĵ'o'j.”

624. Kia est'as la ver'a profet'o?

“La ver'a profet'o est'as virt'ul'o inspir'at'a de Di'o. Oni pov'as ek'kon'i li'n per li'a'j parol'o'j kaj ag'o'j. Di'o ne uz'as 625. Kiu est'as la plej perfekt'a tip'o, kiu'n Di'o don'is al la hom'o, kiel ties gvid'ant'o'n kaj model'o'n?

“Vid'u tiu'n tip'o'n en Jesu'o.”

Jesu'o est'as por la hom'o la tip'o de l’ moral'a perfekt'ec'o, kiu'n la sur'ter'a hom'ar'o pov'as aspir'i. Di'o li'n prezent'as al ni kiel la plej perfekt'a'n model'o'n, kaj la doktrin'o instru'it'a de la Krist'o est'as la plej pur'a esprim'o de la di'a leĝ'o, ĉar Jesu'o est'is anim'it'a de la di'a spirit'o kaj est'is la plej pur'a est'ul'o iam ajn aper'int'a sur la Ter'o.

Se kelk'a'j person'o'j, kiu'j arog'is al si instru'i al la hom'o la leĝ'o'n de Di'o, ia'foj'e de'turn'is si'a'n frat'o'n de l’ bon'a voj'o per fals'a'j princip'o'j, tio est'as sign'o, ke ili mem si'n las'is super'potenc'i de tro ter'a'j sent'o'j kaj konfuz'is la leĝ'o'j'n, kiu'j reg'as la kondiĉ'o'j'n de la viv'o de anim'o, kun tiu'j, kiu'j reg'as la viv'o'n de korp'o. Plur'a'j prezent'is kiel di'a'j'n leĝ'o'j'n tio'n, kio est'is nur leĝ'o'j hom'a'j, star'ig'it'a'j por serv'i al pasi'o'j kaj por estr'i la hom'o'j'n.

626. Ĉu la di'a'j kaj natur'a'j leĝ'o'j est'is kon'ig'it'a'j al la hom'o'j nur de Jesu'o? Ĉu, antaŭ ol li'a ven'o, la hom'o'j kon'is tiu'j'n leĝ'o'j'n nur per intuici'o?

“Ĉu ni jam ne dir'is, ke tiu'j leĝ'o'j est'as skrib'it'a'j ĉie? Ĉiu'j hom'o'j, kiu'j medit'ad'is pri saĝ'o, pov'is do ili'n kompren'i kaj instru'ad'i, ek'de la plej mal'proksim'a'j jar'cent'o'j. Per si'a'j, kvankam ne'komplet'a'j, instru'o'j, ili prepar'is la grund'o'n por sem'ad'o. Ĉar la di'a'j leĝ'o'j est'as skrib'it'a'j en la libr'o de l’ Natur'o,tial la hom'o ĉiam pov'is ili'n kon'i, kiam li vol'is ili'n serĉ'i; tial la instru'o'j, en ili en'ten'at'a'j, est'is, en ĉiu'j temp'o'j, proklam'at'a'j de virt'a'j hom'o'j; tial, ankaŭ, oni trov'as element'o'j'n de tiu'j leĝ'o'j en la moral'a doktrin'o de ĉiu'j popol'o'j el'ir'int'a'j el barbar'ec'o, kvankam tiu element'o'j est'as ne'komplet'a'j aŭ fals'it'a'j de ne'kler'ec'o kaj superstiĉ'em'o.

627. Ĉar Jesu'o instru'is la ver'a'j'n leĝ'o'j'n de Di'o, por kio do serv'as la instru'ad'o far'at'a de la Spirit'o'j?

Ĉu ili hav'as io'n pli por instru'i al ni?

“La parol'o de Jesu'o est'is oft'e alegori'a kaj parabol'a, ĉar li parol'is laŭ si'a temp'o kaj lok'o. Est'as neces'e hodiaŭ, ke la ver'o est'u kompren'ebl'a por ĉiu'j. Est'as nepr'e neces'e klar'ig'i kaj dis'volv'i tiu'j'n leĝ'o'j'n, ĉar tre mal'mult'e da hom'o'j ili'n kompren'as kaj mal'pli mult'a'j ili'n praktik'as.

Ni'a misi'o est'as mal'ferm'i la okul'o'j'n de la hom'ar'o, por konfuz'i fier'ul'o'j'n kaj sen'mask'ig'i hipokrit'ul'o'j'n: tiu'j'n, kiu'j afekt'as virt'o'n kaj religi'em'o'n, por sub'kaŝ'i hont'eg'ind'aĵ'o'j'n. La instru'ad'o de la Spirit'o'j dev'as est'i klar'a kaj ne'dub'a'senc'a, por ke neni'u pov'u pretekst'i ne'sci'o'n kaj ĉiu pov'u ĝi'n konsider'i kaj juĝ'i per si'a propr'a prudent'o. Ni est'as komisi'it'a'j, por prepar'i la regn'o'n de bon'o, anonc'it'a'n de Jesu'o; jen, kial est'as neces'e, ke neni'u pov'u interpret'i la leĝ'o'n de Di'o laŭ la kapric'o de si'a'j pasi'o'j, aŭ fals'i la senc'o'n de leĝ'o, tut'e far'it'a el am'o kaj kompat'o.”

628. Kial la ver'o ne ĉiam est'is kompren'ebl'a por ĉiu'j?

“Est'as neces'e, ke ĉiu afer'o ven'u si'a'temp'e. Ver'o est'as kiel lum'o: oni dev'as al ĝi al'kutim'iĝ'i iom post iom, ali'e ĝi blind'ig'as.

“Neniam, kiel hodiaŭ, Di'o permes'is al la hom'o ricev'i tiel komplet'a'j'n komunik'aĵ'o'j'n. En antikv'a temp'o, kiel vi sci'as, iu'j individu'o'j posed'is tio'n, kio'n ili konsider'is sankt'eg'a sci'o, el kiu ili far'is misteri'o'n kontraŭ la tiel rigard'at'a'j profan'ul'o'j. Vi dev'as kompren'i, laŭ vi'a sci'o pri la leĝ'o'j rilat'a'j al tiu'j fenomen'o'j, ke tiu'j individu'o'j ricev'is nenio'n pli, ol dis'a'j'n ver'aĵ'o'j'n mez'e en dub'a'senc'a, plej oft'e emblem'a, tut'o. Tamen, por stud'em'ul'o, neni'a antikv'a filozofi'a sistem'o, neni'a tradici'o aŭ religi'o est'as flank'e'n met'ind'a, ĉar ĉiu'j en'ten'as ĝerm'o'j'n de grand'a'j ver'aĵ'o'j; kvankam ĉi tiu'j ŝajn'as inter'kontraŭ'a'j, kvankam efektiv'e dis'ŝut'it'a'j inter sen'baz'a'j akcesor'aĵ'o'j, tamen ili est'as facil'e kun'ord'ig'ebl'a'j, dank’al la ŝlos'il'o, kiu'n Spirit'ism'o don'as al ni, por klar'ig'o de sen'nombr'a'j afer'o'j; se tiu'j afer'o'j ŝajn'as ĝis nun sen'motiv'a'j, hodiaŭ ili'a real'ec'o est'as el'pruv'it'a en ne'refut'ebl'a manier'o. Ne flank'e las'u do tia'j'n material'o'j'n, el kiu'j vi pov'as ĉerp'i stud'ind'a'j'n

Bon'o kaj mal'bon'o

629. Kiu'n difin'o'n oni pov'as don'i pri moral'o?

“Moral'o est'a la regul'o por bon'a kondut'o, tio est'as la disting'o inter bon'o kaj mal'bon'o. Ĝi si'n baz'as sur observ'ad'o de la leĝ'o de Di'o. La hom'o bon'e kondut'as, kiam li ĉio'n far'as kun rigard'o al ĉiu'j kaj por bon'o de ĉiu'j, ĉar tiam li observ'as la leĝ'o'n de Di'o.”

630. Kiel oni pov'as disting'i bon'o'n de mal'bon'o?

“Bon'o est'as ĉio konform'a al la leĝ'o de Di'o, kaj mal'bon'o est'as ĉio de'klin'iĝ'ant'a de tiu leĝ'o. Sekv'e, far'i bon'o'n est'as konform'iĝ'i al la leĝ'o de Di'o; far'i mal'bon'o'n est'as ĝi'n mal'obe'i.”

631. Ĉu la hom'o hav'as rimed'o'j'n por disting'i mem bon'o'n de mal'bon'o?

“Jes, kiam li kred'as je Di'o kaj dezir'as sci'i far'i tiu'n disting'o'n. Di'o don'is al la hom'o intelekt'o'n por tio.”

632. Ĉu la hom'o, kiu est'as erar'em'a, ne pov'as erar'i ĉe la taks'ad'o de bon'o kaj mal'bon'o, kaj kred'i, ke li far'as bon'o'n tiam, kiam li praktik'as mal'bon'o'n?

“Jesu'o dir'is: vid'u, kio'n vi vol'us,ke oni far'u, aŭ ne far'u, al vi: ĉio est'as en'ten'at'a en ĉi tiu princip'o. Laŭ ĉi tiu ver'aĵ'o, vi ne erar'os.”

633. La regul'o pri bon'o kaj mal'bon'o, kiu pov'us est'i nom'at'a regul'o pri reciprok'o aŭ solidar'ec'o, ne pov'as est'i aplik'at'a al la person'a kondut'o de la hom'o rilat'e si'n mem. Ĉu la hom'o trov'as en la natur'a leĝ'o regul'o'n pri tiu kondut'o kaj fid'ind'a'n gvid'il'o'n?

“Kiam vi manĝ'as tro'mult'e, tiam vi ek'fart'as mal'bon'e. Nu: Di'o hav'ig'as al vi rimed'o'n, por mezur'i vi'a'j'n bezon'o'j'n. Kiam vi super'paŝ'as tiu'n mezur'o'n, vi est'os pun'it'a. Sam'e okaz'as rilat'e ĉio'n ceter'a'n. La natur'a leĝ'o fiks'as la lim'o'n de la hom'a'j bezon'o'j; ĉiam, kiam hom'o trans'paŝ'as tiu'n lim'o'n, li est'as pun'at'a per sufer'o. Se la hom'o aŭd'us, pri ĉiu'j afer'o'j, tiu'j voĉ'o'n dir'ant'a'n al li sufiĉ'e!, li evit'us la pli'mult'o'n de si'a'j sufer'o'j, pro kiu'j li kulp'ig'as la Natur'o'n.”

634. Kial mal'bon'o trov'iĝ'as en la natur'o de la afer'o'j? Mi parol'as pri la moral'a mal'bon'o. Ĉu Di'o ne pov'us est'i kre'int'a la hom'ar'o'n en pli bon'a'j kondiĉ'o'j?

“Ni jam tio'n dir'is al vi: la Spirit'o'j est'as kre'it'a'j simpl'a'j kaj sen'sci'a'j (115). Di'o las'as al la hom'o elekt'i si'a'n voj'o'n; des pli mal'bon'e por la hom'o, se ĉiu tiu ek'paŝ'as la mal'bon'a'n: li'a migr'ad'o est'os pli long'a. Se ne ekzist'us mont'o'j, la hom'o ne kompren'us, ke oni pov'as supr'e'n'ir'i kaj mal'supr'e'n'ir'i; kaj, se ne est'us rok'o'j, li ne kompren'us la ekzist'o'n de mam'ol'a'j korp'o'j. Est'as nepr'e neces'e, ke la Spirit'o ek'hav'u spert'o'n, kaj por tio li dev'as kon'i bon'o'n kaj mal'bon'o'n: jen la cel'o de l’ kun'iĝ'o de Spirit'o kun korp'o.” (119) 635. La divers'a'j soci'a'j pozici'o'j kre'as nov'a'j'n bezon'o'j'n, kiu'j ne est'as sam'a'j por ĉiu'j hom'o'j. Ĉu do la natur'a leĝ'o ŝajn'us ne est'i unu'form'a regul'o?

“Tiu'j divers'a'j pozici'o'j trov'iĝ'as en la Natur'o kaj harmoni'e konform'iĝ'as al la leĝ'o de progres'o. Tio ne nul'ig'as la unu'ec'o'n de l’ natur'a leĝ'o, kiu est'as aplik'ebl'a al ĉio.”

La kondiĉ'o'j de ekzist'ad'o de la hom'o divers'as laŭ temp'o kaj lok'o; el tio rezult'as divers'a'j bezon'o'j kaj soci'a'j pozici'o'j, konform'a'j al tiu'j bezon'o'j. Ĉar tiu mal'sam'ec'o trov'iĝ'as sur la kamp'o de ĉiu'j afer'o'j, ĝi tial obe'as la leĝ'o'n de Di'o, kaj tiu leĝ'o est'as ĉiam ankoraŭ unu sol'a,laŭ si'a princip'o. Koncern'as la prudent'o'n disting'i la real'a'j'n je la fiktiv'a'j aŭ konvenci'a'j bezon'o'j. 636. Ĉu bon'o kaj mal'bon'o est'as absolut'a'j por ĉiu'j hom'o'j?

“La leĝ'o de Di'o est'as unu'sam'a por ĉiu'j; sed mal'bon'o de'pend'as precip'e de la vol'o, kiu'n oni sent'as ĝi'n far'i. Bon'o est'as ĉiam bon'o, kaj mal'bon'o est'as ĉiam mal'bon'o, kia ajn est'as la pozici'o de la hom'o; la diferenc'o kuŝ'as sur la grad'o da respond'ec'o.”

637. Ĉu sovaĝ'ul'o, ced'ant'a al si'a instinkt'o manĝ'i “Mi dir'is, ke mal'bon'o de'pend'as de vol'o; nu, la hom'o est'as des pli kulp'a, ju pli li sci'as, kio'n li far'as.”

La cirkonstanc'o'j al'juĝ'as al bon'o kaj mal'bon'o relativ'a'n grav'ec'o'n. La hom'o far'as erar'o'j'n, kiu'j, pro tio, ke ili rezult'as de la pozici'o, kie'n la soci'o li'n lok'is, ne est'as mal'pli riproĉ'ind'a'j; sed li'a respond'ec'o est'as proporci'a al la rimed'o'j, je kiu'j li dispon'as, por kompren'i bon'o'n kaj mal'bon'o'n.

Tial, instru'it'a hom'o, kiu far'as simpl'a'n mal'just'aĵ'o'n, est'as pli kulp'a, en la okul'o'j de Di'o, ol ne'kler'a sovaĝ'ul'o, si'n don'ant'a al si'a'j instinkt'o'j.

638. Mal'bon'o ŝajn'as kelk'a'foj'e rezult'ad'o de la fort'o de la cirkonstanc'o'j. Tia est'as, ekzempl'e, ĉe iu'j okaz'o'j, la bezon'o detru'i, eĉ ni'a'j'n simil'ul'o'j'n. Ĉu oni pov'as dir'i, eĉ tiam, ke oni de'klin'iĝ'is de la leĝ'o de Di'o?

“Kvankam bezon'a, tio tamen est'as ĉiam ankoraŭ mal'bon'o; sed tiu bezon'o mal'aper'as laŭ tio, kiel la anim'o pur'iĝ'as, pas'ant'e de unu ekzist'ad'o en ali'a'n; kaj tiam la hom'o est'as pli kulp'a, kiam li ĝi'n far'as, ĉar li ĝi'n pli bon'e kompren'as.”

639. Ĉu mal'bon'o, kiu'n ni far'as, ne rezult'as oft'e de la pozici'o, en kiu'n met'is ni'n ali'a'j hom'o'j? En ĉi tiu okaz'o, kiu'j est'as plej kulp'a'j?

“Mal'bon'o fal'as sur tiu'n, kiu ĝi'n kaŭz'is. Tiel, la hom'o, konduk'it'a en mal'bon'o'n pro la pozici'o, al kiu li'n tren'is li'a'j simil'ul'o'j, est'as mal'pli kulp'a, ol la kaŭz'int'o'j de tiu pozici'o; ĉar ĉiu ricev'os pun'o'n ne nur pro la mal'bon'o, kiu'n li far'is mem, sed ankaŭ pro la mal'bon'o, kiu'n li instig'is ali'a'j'n far'i.”

640. Ĉu tiu, kiu ne far'as mal'bon'o'n, sed kiu profit'as el la mal'bon'o praktik'it'a de ali'a, est'as egal'e kulp'a?

“Li est'as tiel kulp'a, kiel se li ĝi'n far'us; profit'i el mal'bon'o est'as kiel part'o'pren'i en ĝi. Ebl'e li ŝanĝ'is si'a'n decid'o'n ĉe la far'o; sed, se li, ĝi'n trov'int'e plen'um'it'a, ĝi'n uz'as, li do ĝi'n aprob'as; kaj li ĝi'n est'us praktik'int'a, se li pov'us aŭ se li kuraĝ'us.”

641. Ĉu la dezir'o je mal'bon'o est'as tiel riproĉ'ind'a kiel la mal'bon'o mem?

“Tio de'pend'as; est'as virt'o volont'e rezist'i kontraŭ mal'bon'o, kiu'n oni dezir'as far'i, precip'e tiam, kiam oni hav'is ebl'o'n kontent'ig'i tiu'n dezir'o'n; se nur okaz'o mank'as, oni est'as tut'e sam'e kulp'a.”

642. Ĉu est'as sufiĉ'e, ke ni ne far'as mal'bon'o'n, por ke ni plaĉ'u al Di'o kaj antaŭ'cert'ig'u ni'a'n est'ont'a'n pozici'o'n?

“Ne; grav'as far'i bon'o'n en la lim'o'j de si'a'j fort'o'j; ĉar la hom'o respond'os por ĉiu mal'bon'o el'ven'int'a el la bon'o, kiu'n li ne far'is.”

643. Ĉu est'as person'o'j, kiu'j, pro si'a pozici'o, ne hav'as ebl'o'n far'i bon'o'n?

“Est'as neni'u, kiu ne pov'as far'i bon'o'n; nur ego'ist'o neniam trov'as okaz'o'n por tio. Sufiĉ'as, ke oni rilat'as kun ali'a'j hom'o'j por trov'i moment'o'j'n far'i bon'o'n, kaj ĉiu tag'o de la viv'o don'as ebl'o'n por tia gest'o al iu ajn, ne blind'ig'it'a de ego'ism'o; ĉar far'i bon'o'n ne est'as nur est'i kompat'em'a, sed ankaŭ est'i util'a, laŭ la mezur'o de si'a'j fort'o'j, ĉiu'foj'e, kiam help'o pov'as est'i neces'a.”

644. Ĉu la medi'o, kie iu'j hom'o'j trov'iĝ'as, ne est'as por ili ĉef'a kaŭz'o de mult'a'j mal'virt'o'j kaj krim'o'j?

“Jes, sed tio est'as ankoraŭ prov'o, kiu'n la Spirit'o mem elekt'is dum si'a liber'a stat'o; li vol'is el'met'i si'n al la tent'o, por ek'hav'i la merit'o'n el la kontraŭ'star'o.”

645. Kiam la hom'o ia'manier'e trov'iĝ'as en atmosfer'o de mal'virt'o, ĉu la mal'bon'o ne est'as ia preskaŭ ne'kontraŭ'ebl'a for'log'iĝ'o?

“For'log'iĝ'o, jes; ne'kontraŭ'ebl'a, ne; ĉar, mez'e en tia mal'virt'a atmosfer'o, vi ia'foj'e trov'as grand'a'j'n virt'ul'o'j'n.

Tiu'j est'as Spirit'o'j, kiu'j hav'is fort'o'n kontraŭ'star'i kaj kiu'j, sam'temp'e, ricev'is la misi'o'n far'i bon'a'n influ'o'n sur si'a'j'n simil'ul'o'j'n.”

646. Ĉu la merit'o de bon'o far'it'a de'pend'as de ia'j kondiĉ'o'j; aŭ ali'vort'e, ĉu la merit'o, rezult'ant'a el la farad'o “La merit'o de bon'o kuŝ'as sur la mal'facil'ec'o de ties farad'o; neniom da merit'o est'as en tio, ke oni ĝi'n far'as sen ia pen'o, tiam, kiam ĝi neniom kost'as. Di'o pli estim'as mal'riĉ'ul'o'n, kiu divid'as kun ali'a si'a'n sol'a'n pec'o'n da pan'o, ol riĉ'ul'o'n, kiu don'as nur el si'a abund'o. Tiel parol'is Jesu'o pri la kodranto de l’ vidv'in'o.” (17)

Divid'o de la natur'a leĝ'o

647. Ĉu la tut'a leĝ'o de Di'o est'as en'ten'at'a en la maksim'o pri am'o al la proksim'ul'o, instru'it'a de Jesu'o?

“Cert'e, tiu maksim'o en'hav'as ĉi'a'j'n reciprok'a'j'n dev'o'j'n de la hom'o'j; sed est'as neces'e montr'i al ĉi tiu'j ĝi'a'n aplik'ad'o'n, ali'e ili ĝi'n flank'e las'os, kiel ili far'as hodiaŭ; ceter'e, la natur'a leĝ'o ampleks'as ĉi'a'j'n cirkonstanc'o'j'n de la viv'o, kaj tiu maksim'o est'as nur part'o de tiu leĝ'o.

La hom'o'j bezon'as klar'e difin'it'a'j'n regul'o'j'n; la ĝeneral'a'j kaj tre mal'preciz'a'j instru'o'j mal'ferm'as tro da pord'o'j al interpret'ad'o.”

648. Kio'n vi pens'as pri la divid'o de la natur'a leĝ'o en dek part'o'j'n, kiu'j en'ten'us la leĝ'o'j'n de ador'ad'o, labor'ad'o, re'produkt'ad'o, mem'konserv'ad'o, detru'ad'o, soci'o, progres'o, egal'ec'o, liber'ec'o, fin'e tiu'n de just'ec'o, am'o kaj karitat'o?

“Tiu divid'o de la leĝ'o de Di'o en dek part'o'j'n est'as tiu de Mose'o, kaj pov'as en'ten'i ĉi'a'j'n cirkonstanc'o'j de la viv'o, kio est'as esenc'a; vi pov'as do ĝi'n al'pren'i, kvankam ĝi pro tio est'as neniel absolut'a, kia'j ankaŭ ne est'as ia'j ajn klasifik'o'j; klasifik'o'j de'pend'as de vid'punkt'o, el kiu la afer'o'j est'as konsider'at'a'j. La last'a leĝ'o est'as la plej grav'a; laŭ neni'u ali'a la hom'o pov'as pli rapid'e antaŭ'e'n'ir'i en si'a spirit'a viv'o, ĉar ĝi resum'as ĉiu'j'n ceter'a'j'n.”

__________

(17) Mark'o, ĉap. 12, par. 42-44. – La Trad.

ĈAPITR'O II

I – LEĜ'O DE ADOR'AD'O

1. Cel'o de la ador'ad'o. – 2. Ekster'a ador'ad'o. – 3. Kontempl'a viv'o. – 4. La preĝ'o. – 5. Politeism'o – 6. Ofer'o'j.

Cel'o de la ador'ad'o

649. En kio konsist'as ador'ad'o?

“En alt'ig'o de la pens'o al Di'o. Per ĝi ni proksim'ig'as al Li ni'a'n anim'o'n.”

650. Ĉu ador'ad'o rezult'as de kun'nask'it'a sent'o aŭ de instru'ad'o?

“Ĝi est'as kun'nask'it'a sent'o, kia la sent'o je Di'o. La konsci'o pri si'a propr'a mal'fort'ec'o dev'ig'as la hom'o'n klin'iĝ'i antaŭ Tiu, kiu li'n pov'as protekt'i.”

651. Ĉu ekzist'is iam popol'o'j sen ia sent'o je ador'ad'o?

“Ne, ĉar neniam ekzist'is popol'o'j el ateist'o'j. Ĉiu'j kompren'as, ke ili'n super'star'as Plej'alt'a Est'ul'o.”

652. Ĉu oni pov'as konsider'i ador'ad'o'n kiel ven'int'a'n el la natur'a leĝ'o?

“Ĝi trov'iĝ'as en la natur'a leĝ'o, ĉar ĝi rezult'as el sent'o kun'nask'it'a kun la hom'o; tial, ĝi est'as trov'at'a ĉe

Ekster'a ador'ad'o

653. Ĉu ador'ad'o postul'as ekster'a'j'n manifest'iĝ'o'j'n?

“Ver'a ador'ad'o est'as en la kor'o. Ĉe ĉiu'j vi'a'j far'o'j, neniam forges'u, ke Majstr'o vi'n rigard'as.”

— Ĉu la ekster'a ador'ad'o est'as util'a?

“Jes, se ĝi ne est'as nur'a ŝajn'ig'aĵ'o. Est'as ĉiam util'e don'i bon'a'n ekzempl'o'n; sed tiu'j, kiu'j tio'n far'as nur pro afekt'o kaj mem'am'o, kaj kies kondut'o est'as tut'e kontraŭ'a al ties ŝajn'a pi'ec'o, don'as pli mal'bon'a'n ol bon'a'n ekzempl'o'n, kaj far'as pli da mal'bon'o, ol kiel ili pens'as.”

654. Ĉu Di'o konsent'as ia'n prefer'o'n al tiu'j, kiu'j Li'n ador'as en iu difin'it'a manier'o?

“Di'o prefer'as tiu'j'n, kiu'j Li'n ador'as el la fund'o de si'a kor'o, sincer'e, far'ant'e bon'o'n kaj evit'ant'e mal'bon'o'n, ol tiu'j'n, kiu'j kred'as, ke ili Li'n honor'as per ceremoni'o'j, ceter'e ne far'ant'a'j ili'n pli bon'a'j por si'a'j simil'ul'o'j.

“Ĉiu'j hom'o'j est'as frat'o'j kaj fil'o'j de Di'o; Li vok'as al Si ĉiu'j'n, kiu'j sekv'as Li'a'j'n leĝ'o'j'n, kia ajn est'as la manier'o, en kiu ili esprim'as tiu'j'n leĝ'o'j'n.

“Kiu nur parad'e el'montr'as pi'ec'o'n, tiu est'as hipokrit'ul'o; tiu, kies ador'ad'o est'as nur afekt'aĵ'o kaj kontraŭ'as ties kondut'o'n, don'as mal'bon'a'n ekzempl'o'n.

“Kiu si'n mal'kaŝ'e deklar'as krist'an'o, sed kiu est'as fier'a, envi'em'a kaj ĵaluz'em'a, krud'a kaj mal'pardon'em'a kontraŭ ali'ul'o, aŭ ambici'a je ĉi'mond'a'j hav'aĵ'o'j, mi dir'as al vi, tiu hav'as religi'o'n sur si'a'j lip'o'j, ne en la kor'o; Di'o, ĉio'n vid'ant'a, dir'as: tiu, kiu kon'as la ver'o'n, est'as cent'obl'e pli kulp'a pro la mal'bon'o, kiu'n li far'as, ol mal'kler'a sovaĝ'ul'o de dezert'o, kaj laŭ tio li est'os trakt'it'a en la tag'o de juĝ'ad'o. Se preter'pas'ant'a blind'ul'o vi'n renvers'as, vi li'n sen'kulp'ig'as; sed, se tio'n far'as hom'o perfekt'e vid'ant'a, vi plend'as, kaj vi prav'as.

“Ne demand'u do, ĉu iu manier'o de ador'ad'o konven'as pli ol ali'a, ĉar tio est'us kiel demand'i, ĉu plaĉ'as al Di'o, ke li est'as ador'at'a en iu lingv'o, prefer'e ol en ali'a. Mi ankoraŭ'foj'e dir'as al vi: kant'o'j ven'as al Di'o, se nur ili trans'pas'as la pord'o'n de kor'o.”

655. Ĉu est'as riproĉ'ind'e praktik'i religi'o'n, kiu'n oni ne kred'as el la fund'o de si'a anim'o, kiam oni tio'n far'as pro hom'a respekt'o kaj por ne skandal'i tiu'j'n, kiu'j pens'as en ali'a manier'o?

“La intenc'o, rilat'e al ĉi tiu, kiel al ali'a'j afer'o'j, est'as regul'o. Kiu cel'as nur respekt'i la ali'ul'a'j'n kred'o'j'n, tiu ne ag'as mal'bon'e; li kondut'as pli bon'e, ol tiu, kiu ili'n rid'indig'as, ĉar al ĉi tiu mank'us karitat'o; sed, kiu praktik'as religi'o'n pro interes'o aŭ ambici'o, tiu est'as mal'ŝat'ind'a en la okul'o'j de Di'o kaj de la hom'o'j. Ne pov'as plaĉ'i al Di'o hom'o'j, kiu'j ŝajn'ig'as humil'ig'o'n antaŭ Li, nur por vok'i al si la aprob'o'n de la soci'o.”

— Ĉu la kun'e far'at'a preĝ'o est'as prefer'ind'a ol la individu'a?

“La hom'o'j, kun'ven'int'a'j per sam'a'j pens'o'j kaj sent'o'j, hav'as pli da fort'o, por vok'i al si la bon'a'j'n Spirit'o'j'n.

Sam'e okaz'as tiam, kiam ili kolekt'iĝ'as, por ador'i Di'o'n.

Sed pro tio ne kred'u, ke la individu'a ador'ad'o est'as mal'pli valor'a, ĉar ĉiu pov'as ador'i Di'o'n pens'ant'e pri Li.”

Kontempl'a viv'o

657. Ĉu la hom'o'j, si'n don'ant'a'j al kontempl'a viv'o, far'ant'e nenia'n mal'bon'o'n kaj pens'ant'e nur pri Di'o, hav'as ia'n merit'o'n en Li'a'j okul'o'j?

“Ne; ĉar se ili ne far'as mal'bon'o'n, ili bon'o'n ankaŭ ne far'as, kaj do ili est'as sen'util'a'j; krom tio, ne far'i bon'o'n est'as ja mal'bon'o. Di'o vol'as, ke oni pens'u pri Li, sed ne vol'as, ke oni pens'u nur pri Li, ĉar Li ordon'is al la hom'o task'o'j'n, kiu'j'n ĉi tiu dev'as nepr'e plen'um'i. Kiu konsum'iĝ'as en medit'ad'o kaj kontempl'ad'o, tiu nenio'n far'as merit'a'n en la okul'o'j de Di'o, ĉar ties viv'o est'as tut'e person'a kaj sen'util'a al la hom'ar'o; Di'o postul'os de li respond'ec'a'n kalkul'o'n pri la bon'o'n, kiu'n la sen'taŭg'ul'o

La preĝ'o

658. Ĉu la preĝ'o plaĉ'as al Di'o?

“Preĝ'o ĉiam plaĉ'as al Di'o, kiam diktat'a de la kor'o, ĉar, por Li, intenc'o est'as ĉio, kaj la preĝ'o el'kor'a est'as prefer'ind'a al la preĝ'o legat'a, kiel ajn bel'a ĉi tiu est'as, kiam ĉi tiu'n oni leg'as pli per la lip'o'j ol per la pens'o.

Preĝ'o plaĉ'as al Di'o, kiam far'at'a kun fid'o, fervor'o kaj sincer'ec'o; sed ne kred'u, ke Di'o est'as tuŝ'at'a de hom'o vant'a, fier'a kaj ego'ist'a, escept'e se ties preĝ'o esprim'as sincer'a'n pent'o'n kaj ver'a'n humil'iĝ'o'n.”

659. Kio est'as la ĝeneral'a karakter'o de la preĝ'o?

“Preĝ'o est'as ag'o de ador'ad'o. Preĝ'i al Di'o est'as pens'i pri Li, est'as al'proksim'iĝ'i al Li, est'as komunik'iĝ'i kun Li.

Per la preĝ'o la hom'o pov'as propon'i al si tri afer'o'j'n: laŭd'i, pet'i, dank'i.”

660. Ĉu la preĝ'o pli'bon'ig'as la hom'o'n?

“Jes, ĉar tiu, kiu preĝ'as kun fervor'o kaj fid'o, est'as pli fort'a kontraŭ la tent'o'j de la mal'bon'o, kaj Di'o send'as al li bon'a'j'n Spirit'o'j'n, kiu'j li'n help'u. Tiu est'as help'o neniam rifuz'it'a, kiam pet'at'a sincer'e.”

— Kiel klar'ig'i, ke iu'j person'o'j, mult'e preĝ'ant'a'j, est'as, malgraŭ tio, malic'a'j, envi'em'a'j, koler'em'a'j, mal'bon'vol'em'a'j, mal'indulg'em'a'j kaj eĉ, ia'foj'e, mal'virt'a'j?

“Plej grav'e ne est'as mult'e preĝ'ad'i, sed bon'e preĝ'i.

Tiu'j person'o'j kred'as, ke la tut'a merit'o kuŝ'as sur la mult'ec'o de la preĝ'o'j, kaj tamen ili ignor'as si'a'j'n propr'a'j'n riproĉ'ind'aĵ'o'j'n. Por tiu'j, la preĝ'o est'a ia okup'o, ia temp'o'pas'ig'il'o, sed ne mem'stud'ad'o. Ne la rimed'o est'as sen'efik'a, sed la manier'o, kiel ĝi est'as aplik'at'a.”

661. Ĉu ni pov'as profit'e pet'i de Di'o pardon'o'n pri ni'a'j erar'o'j?

“Di'o sci'as disting'i bon'o'n de mal'bon'o: preĝ'o ne kaŝ'as erar'o'j'n. Kiu pet'as Di'o'n pardon'i li'a'j'n erar'o'j'n, tiu est'os pardon'it'a, se nur li ŝanĝ'as si'a'n kondut'o'n. La bon'a'j far'o'j est'as la plej bon'a el la preĝ'o'j, ĉar far'o'j valor'as pli ol vort'o'j.”

662. Ĉu oni pov'as util'e preĝ'i por ali'a person'o?

“La Spirit'o de preĝ'ant'o est'as instig'it'a de la vol'o far'i bon'o'n. Per la preĝ'o li al'tir'as al si bon'a'j'n Spirit'o'j'n, kiu'j kun'help'as por la bon'o, kiu'n li vol'as far'i.”

Ni hav'as en ni mem, per la pens'o kaj vol'o, ag'o'pov'o'n, kiu etend'iĝ'as mult'e trans la lim'o'j'n de ni'a korp'a sfer'o. Preĝ'o por ali'a person'o est'as ag'o de tiu vol'o. Se ĝi est'as varm'a kaj sincer'a, ĝi pov'as al'vok'i bon'a'j'n Spirit'o'j'n por kun'help'o, por ke ĉi tiu'j inspir'u bon'a'j'n pens'o'j'n al tiu, por kiu oni preĝ'as, kaj don'u al tiu la korp'a'n kaj anim'a'n fort'o'n, kiu'n li bezon'as. Sed, ankoraŭ en ĉi tiu okaz'o, la preĝ'o el'kor'a est'as ĉio; tiu, kiu'n el'dir'as nur lip'o'j, est'as parol'o en dezert'o.

663. Ĉu la preĝ'o'j, kiu'j'n ni far'as por ni mem, pov'as ŝanĝ'i la natur'o'n de ni'a'j prov'o'j kaj de'klin'i ties ir'ad'o'n?

“Vi'a'j prov'o'j kuŝ'as sur la man'o'j de Di'o, kaj kelk'a'j dev'as est'i el'plen'um'it'a'j ĝis la fin'o; sed Di'o ĉiam konsider'as vi'a'n rezignaci'o'n. La preĝ'o al'tir'as al vi bon'a'j'n Spirit'o'j'n, kiu'j hav'ig'as al vi fort'o'n, por kuraĝ'e el'ten'i vi'a'j'n prov'o'j'n, kaj tial la prov'o'j ŝajn'as al vi pli mild'a'j.

Kiel ni dir'is, preĝ'o neniam est'as sen'util'a, kiam bon'e far'at'a, ĉar ĝi hav'ig'as fort'o'n, kaj tio est'as jam grand'a rezultat'o. “Di'o'n fid'u, sed sen'far'e ne sid'u”: vi ja tio'n sci'as. Ceter'e, Di'o ne pov'as ŝanĝ'i la ord'o'n de la univers'o laŭ ĉies bon'trov'o, ĉar tio, kio est'as grand'a mal'bon'o, el vi'a mal'larĝ'a vid'punkt'o kaj el tiu de vi'a efemer'a viv'o, est'as oft'e grand'a bon'o en tiu ĝeneral'a ord'o; kaj, pli'e, kiom da mal'bon'o'j la hom'o mem kaŭz'as al si, pro si'a ne'antaŭ'zorg'em'o aŭ si'a'j erar'o'j! Li est'as pun'at'a pro si'a propr'a pek'o. Tamen la just'a'j pet'o'j est'as el'aŭd'at'a'j pli oft'e, ol kiel vi pens'as; vi kred'as, ke Di'o ne aŭd'is vi'n, ĉar Li ne konsent'is al vi mirakl'o'n, kaj tamen Li vi'n help'as per rimed'o'j tiel natur'a'j, ke tiu'j ŝajn'as al vi hazard'aĵ'o aŭ efik'o de la fort'o de l’ cirkonstanc'o'j; oft'e, ankaŭ, Li inspir'as al vi la pens'o'n neces'a'n, por ke vi 664. Ĉu est'as util'e preĝ'i por la mort'int'o'j kaj por la sufer'ant'a'j Spirit'o'j? En ĉi tiu okaz'o, kiel ni'a'j preĝ'o'j pov'as mild'ig'i al ili la dolor'o'j'n kaj mal'pli'daŭr'ig'i ili'a'n sufer'o'n? Ĉu ni'a'j preĝ'o'j kapabl'as fleks'i la just'ec'o'n de Di'o?

“Preĝ'o ne pov'as hav'i kiel efik'o'n ŝanĝ'i la plan'o'j'n de Di'o; sed la anim'o, por kiu oni preĝ'as, sent'as si'n, pro tio, mal'pli ŝarĝ'it'a, ĉar ni'a preĝ'o est'as atest'o de interes'o kaj ĉar la mal'feliĉ'ul'o si'n ĉiam sent'as sen'pez'ig'it'a, kiam li trov'as help'em'a'j'n anim'o'j'n, kiu'j kompat'as li'a'j'n dolor'o'j'n. Krom tio, oni per la preĝ'o admon'as tiu'n anim'o'n al pent'o kaj al la dezir'o far'i la neces'a'j'n paŝ'o'j'n por est'i feliĉ'a; jen, kiel oni pov'as mal'pli'daŭr'ig'i ĝi'a'j'n sufer'o'j'n, se ĝi, si'a'vic'e, kun'help'as per si'a volont'ec'o. Tiu dezir'o je pli'bon'iĝ'o, stimul'it'a de la preĝ'o, al'tir'as al la sufer'ant'a anim'o pli bon'a'j'n Spirit'o'j'n, kiu'j ven'as ĝi'n lum'ig'i, ĝi'n konsol'i kaj en ĝi burĝon'ig'i esper'o'n. Jesu'o preĝ'ad'is por la de'voj'iĝ'int'a'j ŝaf'o'j; per tio li montr'is, ke vi est'us kulp'a'j, se vi ne sam'e far'us por tiu'j, kiu'j plej bezon'as preĝ'o'n.”

665. Kio'n pens'i pri la opini'o, mal'akcept'ant'a preĝ'o'n por mort'int'o'j, pro tio, ke ĝi ne est'as ordon'it'a de la Evangeli'o?

“La Krist'o dir'is al la hom'o'j: Am'u vi'n unu'j la ali'a'j'n.

Ĉi tiu rekomend'o nepr'ig'as la uz'o'n de ĉi'a'j ebl'a'j rimed'o'j por atest'o de kor'inklin'o, kvankam ĝi ne detal'e dir'as, kiel tiu cel'o est'os ating'it'a. Se est'as ver'o, ke neni'o pov'as mal'ebl'ig'i la Kre'int'o'n juĝ'i laŭ just'ec'o, kies model'o Li est'as, ĉiu'j'n ag'o'j'n de la Spirit'o, ne est'as ankaŭ mal'pli ver'e, ke la preĝ'o, kiu'n vi direkt'as al Li, por la Spirit'o, al kiu vi'a kor'o inklin'as, est'as, por tiu Spirit'o, pruv'o de vi'a memor'o; kaj tiu memor'o cert'e kun'help'as, por mild'ig'i al li la sufer'o'j'n kaj por li'n konsol'i. De la moment'o, kiam la Spirit'o el'vid'ig'as eĉ la plej mal'grand'a'n pent'o'n, sed nur tiam, li est'os help'at'a; sed oni neniam las'as li'n ne'sci'i, ke simpati'a anim'o okup'iĝ'is pri li, kaj oni rest'ig'as ĉe li la dolĉ'a'n pens'o'n, ke tiu inter'help'o est'is al li util'a.

Tio nepr'e nask'as en li sent'o'n de dank'o kaj am'o por la person'o, kiu don'is al li tiu'n atest'o'n de kor'al'lig'it'ec'o aŭ de kompat'o; sekv'e, ek'kresk'as inter ili la am'o, kiu'n la Krist'o rekomend'is al la hom'o'j; ambaŭ do obe'is la leĝ'o'n de am'o kaj inter'lig'iĝ'o de ĉiu'j est'ul'o'j, di'a'n leĝ'o'n, kiu nepr'e al'port'os unu'ec'o'n, leĝ'o'n, kiu est'as cel'o kaj gvid'il'o de la Spirit'o.” ( ∗ ) 666. Ĉu oni pov'as preĝ'i al la Spirit'o'j?

“Oni pov'as preĝ'i al la bon'a'j Spirit'o'j, kiel al per'ant'o'j de Di'o kaj plen'um'ant'o'j de Li'a vol'o; sed la pov'o de la Spirit'o'j rilat'as kun ili'a rang'o kaj ĉiam de'pend'as de l’ Sinjor'o de ĉiu'j ekzist'aĵ'o'j; sen Li'a permes'o neni'o far'iĝ'as; tial, la preĝ'o'j, direkt'at'a'j al tiu'j Spirit'o'j, efik'as nur tiam, kiam bon'vol'e akcept'it'a'j de Di'o.”

Politeism'o

667. Kial politeism'o, kvankam fals'a, est'as unu el la plej mal'nov'a'j kaj dis'vast'ig'it'a'j kred'o'j?

“La pens'o pri unu sol'a Di'o, ĉe la hom'o, pov'us rezult'i nur el la el'volv'iĝ'o de ties ide'o'j. Ne'kapabl'a, en si'a ne'kler'ec'o, koncept'i ne'materi'a'n est'ul'o'n, sen ia difin'it'a form'o, ag'ant'a'n sur la materi'o'n, la hom'o al'juĝ'is al tiu est'ul'o atribut'o'j'n de la korp'a natur'o, tio est'as, form'o'n kaj figur'o'n; kaj de tiam, el ĉio, kio, en li'a'j okul'o'j, super'is la ampleks'o'n de la ordinar'a intelekt'o, li far'is di'o'n. Ĉio, kio'n li ne kompren'is, ne pov'us ne est'i far'it'aĵ'o de ia super'natur'a potenc'o; kaj de tiu supoz'o ĝis la kred'o je tiom da potenc'o'j, kiom da efik'o'j observ'at'a'j, est'is distanc'o de unu paŝ'o. Sed, en ĉiu'j temp'o'j, klar'vid'a'j hom'o'j kompren'is le ne'ebl'ec'o'n de tia mult'eg'o da potenc'o'j en la reg'ad'o de l’ mond'o, sen ia super'a direkt'ant'o, kaj tial ili lev'iĝ'is super la vulgar'ul'ar'o'n ĝis la pens'o pri unu sol'a Di'o.”

(∗) Respond'o don'it'a de la Spirit'o de M. Monot, protest'ant'a pastr'o en Pariz'o, mort'int'a en April'o 1856. La antaŭ'a'n respond'o'n, n. 664, don'is la Spirit'o de Skta Ludovik'o

668. Ĉar spirit'ism'a'j fenomen'o'j ĉiam okaz'ad'is, ek'de la plej mal'proksim'a antikv'ec'o, kaj est'is kon'at'a'j ek'de la unu'a'j aĝ'o'j de la mond'o, ĉu ili tial ne pov'us don'i lok'o'n al la kred'o je plur'ec'o de di'o'j?

“Sen'dub'e, ĉar, se la hom'o nomad'is di'o ĉio'n super'hom'a'n, la Spirit'o'j est'is do, en ili'a'j okul'o'j, di'o'j, kaj tial, kiam iu hom'o disting'iĝ'is inter ĉiu'j ceter'a'j pro si'a'j far'o'j, pro si'a geni'o aŭ por ia kaŝ'it'a pov'o, ne'kompren'ebl'a por la vulgar'ul'ar'o, oni farad'is li'n di'o kaj li'n kult'ad'is post li'a mort'o.” (603) La vort'o di'o hav'is, inter la antikv'ul'o'j, tre ampleks'a'n signif'o'n; ĝi ne est'is, kiel nun, person'ig'o de l’ Sinjor'o de la Natur'o, sed ĝeneral'a kvalifik'o, don'at'a al ĉiu est'ul'o, star'ant'a ekster la kondiĉ'o'j de la hom'ar'o; nu, ĉar la spirit'ism'a'j manifest'iĝ'o'j kon'ig'is al la antikv'a'j hom'o'j la ekzist'ad'o'n de sen'korp'a'j est'ul'o'j, ag'ant'a'j kiel potenc'o de l’ Natur'o, tial la hom'o'j nom'is tiu'j'n est'ul'o'j'n di'o'j, kiel ni tiu'j'n nom'as Spirit'o'j; tio est'as nur'a demand'o pri vort'o'j, kun tiu diferenc'o, ke, en si'a ne'kler'ec'o, intenc'e ten'at'a de la interes'at'o'j en ĝi, ili star'ig'is al la “di'o'j” mult'profit'a'j'n templ'o'j'n kaj altar'o'j'n; el ni'a vid'punkt'o, tiu'j est'ul'o'j est'as nur'a'j kre'it'o'j kiel ni, pli aŭ mal'pli perfekt'a'j, jam sen'iĝ'int'a'j je si'a ter'a en'volv'aĵ'o. Se ni zorg'e stud'os la plur'a'j'n atribut'o'j'n de la pagan'a'j di'o'j, ni facil'e re'kon'os en ili ĉiu'j'n atribut'o'j'n de ni'a'j Spirit'o'j sur ĉiu'j ŝtup'o'j de la spirit'a hierarki'o, ili'a'n fizik'a'n stat'o'n en la super'a'j mond'o'j, ĉiu'j'n propr'ec'o'j'n de la perispirit'o kaj la rol'o'n, kiu'n ili lud'as en la sur'ter'a'j afer'o'j.

Ven'int'e, por lum'ig'i la mond'o'n per si'a di'a lum'o, la Krist'an'ism'o ne pov'is tamen detru'i io'n, kio trov'iĝ'as en la Natur'o, sed ig'is re'e tribut'i ador'ad'o'n al la Est'ul'o, al kiu ador'ad'o est'as ja ŝuld'at'a. Rilat'e la Spirit'o'j'n, la memor'o pri ili daŭr'ad'is sub divers'a'j nom'o'j, laŭ la popol'o'j; ili'a'j manifest'iĝ'o'j, kiu'j neniam ĉes'is, est'is interpret'at'a'j en divers'a'j manier'o'j kaj oft'e ekspluat'at'a'j sub mister'o; dum la religi'o vid'is en ili'a'j manifest'iĝ'o'j mirakl'a'j'n fenomen'o'j'n, la ne'kred'em'ul'o'j vid'is nur ĵongl'aĵ'o'j'n. Hodiaŭ, dank’ al pli serioz'a, klar'e far'at'a stud'ad'o, Spirit'ism'o, sen'iĝ'int'e je superstiĉ'a'j ide'o'j, ĝi'n nebul'ig'int'a'j dum jar'cent'o'j, mal'kaŝ'as al ni unu el la plej grand'a'j kaj plej majest'a'j princip'o'j de la natur'o.

Ofer'o'j

669. La praktik'ad'o de la hom'a'j ofer'o'j hav'is si'a'n origin'o'n en la plej antikv'a'j temp'o'j. Kiel la hom'o pov'is est'i konduk'it'a al la kred'o, ke tia'j far'o'j plaĉ'us al Di'o?

“Unu'e, pro tio, ke li ne kompren'is Di'o'n kiel font'o'n de bon'ec'o; ĉe la primitiv'a'j popol'o'j la materi'o super'reg'ad'is la Spirit'o'n; ili si'n tut'e for'don'ad'is al la instinkt'o'j de la brut'o kaj est'is ordinar'e kruel'a'j, ĉar en ili la moral'a sent'o ankoraŭ ne el'volv'iĝ'is. Du'e, pro tio, ke la primitiv'a hom'o dev'is natur'e kred'i, ke anim'it'a kre'it'aĵ'o mult'e pli valor'as, en la okul'o'j de Di'o, ol materi'a korp'o. Jen tio, kio ig'is li'n ofer'buĉ'i unu'e best'o'j'n kaj post'e hom'o'j'n, ĉar, laŭ li'a fals'a kred'o, la premi'o el la ofer'o est'us proporci'a al la grav'ec'o de l’ ofer'aĵ'o. En la material'a viv'o, tia, kiel vi plej'part'e ĝi'n praktik'as, se vi far'as donac'o'n al iu person'o, vi ĉiam elekt'as io'n des pli valor'a'n, ju pli alt'a'j la amik'ec'o kaj la estim'o, kiu'j'n vi vol'as atest'i. Io'n sam'a'n ebl'e sent'is tiu'j ne'kler'a'j hom'o'j rilat'e al Di'o.”

— Ĉu la ofer'o'j de best'o'j okaz'is do pli fru'e ol la hom'a'j?

“Sen ia dub'o.”

— Laŭ ĉi tiu klar'ig'o, ĉu la hom'a'j ofer'o'j ne origin'is el sent'o de kruel'ec'o?

“Ne, sed el fals'a ide'o, ke ili plaĉ'us al Di'o. Vid'u la histori'o'n pri Abraham (18) . Kun la kresk'ad'o de l’ temp'o, la hom'o'j tro'uz'ad'is tia'n kondut'o'n, mort'ig'ant'e si'a'j'n milit'kapt'it'o'j'n kaj eĉ apart'a'j'n mal'amik'o'j'n. Ceter'e, Di'o neniam postul'is ofer'o'j'n, ĉu de best'o'j aŭ de hom'o'j; Li ne pov'as ricev'i honor'o'n el la sen'util'a detru'o de Li'a propr'a kre'aĵ'o.”

670. Ĉu la hom'a'j ofer'o'j, far'at'a'j kun pi'a intenc'o, pov'as ia'manier'e plaĉ'i al Di'o?

“Ne, neniam; sed Di'o juĝ'as la intenc'o'n. La hom'o'j, pro si'a ne'sci'ec'o, ebl'e kred'is, ke ili ag'as laŭd'ind'e,

(18) Genez'o, æap. 22 – La Trad

. ofer'mort'ig'ant'e unu el si'a'j simil'ul'o'j; tiam Di'o konsider'is nur la pens'o'n, ne la fakt'o'n. Pli'bon'iĝ'ant'e, la hom'o'j dev'is fin'e kompren'i si'a'n erar'o'n kaj mal'aprob'i tia'j'n ofer'o'j'n, kiu'j'n klar'vid'a'j Spirit'o'j ne pov'is konsent'i; mi dir'as “klar'vid'a'j”, ĉar la Spirit'o'j est'is ĝis tiam en'volv'it'a'j en la materi'a vual'o; sed, per si'a liber'a juĝ'o, ili pov'is du'on'vid'i si'a'n origin'o'n kaj si'a'n cel'o'n, kaj mult'a'j jam kompren'is, per intuici'o, la mal'bon'o'n, kiu'n ili farad'is; tamen ili ne ĉes'is ĝi'n far'i, por kontent'ig'i si'a'j'n pasi'o'j'n.”

671. Kio'n ni pens'u pri la milit'o'j nom'at'a'j sankt'a'j?

Ĉu la sent'o, kiu ig'as la fanatik'a'j'n popol'o'j'n, kun la intenc'o plaĉ'i al Di'o, kiel ebl'e ek'stern'i ali'kred'an'o'j'n, laŭ'ŝajn'e hav'is tia'n sam'a'n origin'o'n, kia'n la sent'o, ili'n iam instig'int'a ofer'i si'a'j'n simil'ul'o'j'n?

“Ili est'as instig'at'a'j de mal'bon'a'j Spirit'o'j, kaj, far'ant'e milit'o'n kontraŭ si'a'j frat'o'j, ili kontraŭ'as la vol'o'n de Di'o, kiu ordon'is, ke oni am'u si'a'n simil'ul'o'n kiel si'n mem.

Se ĉiu'j religi'o'j, aŭ pli'bon'e, se ĉiu'j popol'o'j ador'as la sam'a'n Di'o'n, kiel ajn ĉi tiu est'as nom'at'a, kial oni far'u eksterm'a'n milit'o'n kontraŭ ali'religi'an'o'j aŭ kontraŭ tiu'j, kiu'j ankoraŭ ne ating'is la evolu'o'stadi'o'n de la kler'a'j popol'o'j? Est'as pardon'ind'a'j la popol'o'j, ne kred'ant'a'j la parol'o'n de tiu, kiu'n la Spirit'o de Di'o anim'is, de tiu send'it'a de Di'o mem, precip'e pro tio, ke ili ne vid'is nek ĉe'est'is li'a'n far'o'j'n; kiel do vi vol'as, ke ili kred'u ia'n parol'o'n de pac'o, se vi ir'as ĝi'n predik'i al ili kun arm'il'o en la man'o? Est'as dev'o klar'vid'ig'i tiu'j'n popol'o'j'n kaj klopod'i, por ke ili kon'u la doktrin'o'n de la Di'send'it'o per persv'ad'o kaj mild'ec'o, ne per'fort'e kaj verŝ'ant'e ies sang'o'n.

Vi plej'part'e ne kred'as ni'a'j'n komunik'o'j'n kun iu'j mort'em'ul'o'j; kial vi vol'as, ke fremd'ul'o'j kred'u vi'n, fid'ant'e vi'a'n parol'o'n, kiam vi'a'j ag'o'j mal'konfirm'as la doktrin'o'n, kiu'n vi predik'as?”

672. Ĉu la ofer'don'o de ter'produkt'aĵ'o'j al Di'o hav'is, en Li'a'j okul'o'j, pli da merit'o ol la ofer'o de best'o'j?

“Mi jam respond'is al vi dir'ant'e, ke Di'o juĝ'is la intenc'o'n, kaj ke la fakt'o ne mult'e grav'is al Li. Evident'e, plaĉ'is al Li la ofer'don'o de ter'produkt'aĵ'o'j pli, ol la ofer'o de sang'o de viktim'o'j. Kiel ni jam dir'is al vi kaj ĉiam ripet'as, preĝ'o dir'at'a el la fund'o de l’ kor'o cent'obl'e pli plaĉ'as al Di'o, ol ĉi'a'j ajn ofer'don'o'j. Mi ripet'as ankoraŭ ke intenc'o est'as ĉio, fakt'o neni'o est'as.”

673. Ĉu oni ne pov'us far'i tiu'j'n ofer'don'o'j'n pli agrabl'a'j al Di'o, se ili est'us destin'at'a'j al la mal'pli'sufer'ig'o de person'o'j, al kiu'j mank'as la por'viv'aĵ'o'j? Ĉu, tiam, la ofer'o de best'o'j, far'at'a por util'a cel'o, ne est'us merit'a ag'o, kontrast'e kun tio, ke ĝi est'is super'rajt'a kutim'o, kiam ĝi taŭg'is por neni'o aŭ util'is nur al person'o'j, al kiu'j neni'o mank'is? Ĉu ne est'us ja pi'e, se ni don'us al mal'riĉ'ul'o'j la unu'a'j'n el la hav'aĵ'o'j, kiu'j'n Di'o konsent'as al ni sur la Ter'o?

“Di'o ĉiam ben'as tiu'j'n, kiu'j far'as bon'o'n; mild'ig'i la sufer'o'j'n de la mal'riĉ'ul'o'j kaj aflikt'it'o'j est'as la plej bon'a rimed'o Li'n honor'i. Mi'a'j vort'o'j ne signif'u, ke Di'o mal'aprob'as la ceremoni'o'j'n, kiu'j vi far'as por preĝ'i al Li, sed mult'e da mon'o pov'us est'i aplik'at'a pli util'e, ol kiel ĝi est'as. Di'o am'as simpl'ec'o'n ĉe ĉiu'j afer'o'j. Hom'o, ŝat'ant'a ekster'aĵ'o'n pli ol esenc'o'n, est'as mal'proksim'e'vid'a Spirit'o; juĝ'u mem, ĉu Di'o dev'as konsider'i pli grav'a la form'o'n, ol la fund'o'n.”

____________

ĈAPITR'O III

II – LEĜ'O DE LABOR'O

1. Neces'o de labor'o. – 2. Lim'o de labor'o. Ripoz'o.

Neces'o de labor'o

674. Ĉu la neces'o de labor'o est'as leĝ'o de la Natur'o?

“Labor'o est'as leĝ'o de la Natur'o pro tio, ke ĝi est'as neces'o, kaj la civilizaci'o dev'ig'as la hom'o'n pli labor'ad'i, ĉar ĝi pli'ig'as li'a'j'n bezon'o'j'n kaj ĝu'o'j'n.”

675. Ĉu ni kompren'u kiel labor'o'n nur la material'a'j'n okup'o'j'n?

“Ne; Spirit'o ankaŭ labor'as, kiel la korp'o. Ĉia util'a okup'o est'as labor'o.”

676. Kial labor'o est'as al'trud'at'a al la hom'o?

“Ĝi est'as sekv'o de li'a korp'a natur'o. Ĝi est'as pun'o kaj sam'temp'e rimed'o por la pli'perfekt'ig'o de la intelekt'o.

Sen labor'o la hom'o rest'us en la infan'ec'o de la intelekt'o; tial, li ŝuld'as si'a'n nutr'ad'o'n, sekur'ec'o'n kaj bon'fart'o'n nur al si'a labor'o kaj aktiv'ec'o. Al tiu, kies korp'o est'as mal'fortik'a, Di'o don'is, kiel kompens'o'n, intelekt'o'n, kies uz'ad'o est'as ankaŭ labor'o.”

677. Kial la Natur'o pri'zorg'as mem ĉiu'j'n neces'aĵ'o'j'n de la best'o'j?

“En la Natur'o ĉio labor'as; la best'o'j labor'as kiel vi, sed ili'a labor'o, kiel ili'a intelekt'o, est'as lim'ig'it'a al la pri'zorg'o de mem'konserv'ad'o; jen, kial labor'o al'port'as al ili progres'o'n, dum por la hom'o labor'o hav'as du'obl'a'n cel'o'n: konserv'ad'o'n de la korp'o kaj el'volv'iĝ'o'n de la pens'ad'o, ankaŭ neces'o'n, kiu ili'n alt'ig'as super si'n mem. Dir'ant'e, ke la labor'o de la best'o'j lim'ig'as si'n al la pri'zorg'o de ili'a mem'konserv'ad'o, mi parol'as pri la cel'o, kia'n ili propon'as al si per labor'ad'o; sed ili est'as, ja ne'konsci'e kaj klopod'ant'e por si'a'j material'a'j bezon'o'j, help'ant'o'j de la plan'o'j de l’ Kre'int'o, kaj ili'a labor'o ne mal'pli valor'e kun'help'as por la fin'a cel'o de la Natur'o, kvankam vi tre oft'e ne vid'as la tuj'a'n rezultat'o'n de tiu labor'o.”

678. Ĉu, en pli perfekt'ig'it'a'j mond'o'j, la hom'o est'as sub'met'it'a al la sam'a neces'o de labor'o?

“La spec'o de labor'o rilat'as kun la bezon'o'j; ju mal'pli materi'a'j tiu'j ĉi est'as, des mal'pli material'a est'as la labor'o; sed ne kred'u, ke en tiu'j mond'o'j la hom'o rest'as ne'aktiv'a kaj sen'util'a: la sen'okup'ec'o est'us turment'eg'o anstataŭ bon'far'o.”

679. Ĉu hom'o, posed'ant'a sufiĉ'a'j'n por'viv'a'j'n hav'aĵ'o'j'n, est'as sen'dev'ig'it'a observ'i la leĝ'o'n de labor'o?

“Ebl'e sen'dev'ig'it'a far'i material'a'n labor'o'n; sed ne liber'ig'it'a de la dev'o est'i util'a en la lim'o'j de si'a'j rimed'o'j kaj pli'perfekt'ig'i si'a'n aŭ ali'ul'a'n intelekt'o'n: ankaŭ tio est'as labor'o. Se hom'o, al kiu Di'o don'is hav'aĵ'o'j'n sufiĉ'a'j'n por ties ekzist'ad'o, ne est'as dev'ig'it'a si'n nutr'i en la ŝvit'o de si'a vizaĝ'o, li'a dev'o est'i util'a al si'a'j simil'ul'o'j est'as des pli grand'a, ĉar la part'o, kiu'n li anticip'e ricev'is, hav'ig'as al li pli da liber'temp'o por far'i bon'o'n.”

680. Ĉu ne ekzist'as hom'o'j tut'e ne'kapabl'a'j labor'i, kaj kies ekzist'ad'o est'as ne'util'a?

“Di'o est'as just'a: Li kondamn'as nur tiu'n, kies ekzist'ad'o est'as mem'vol'e ne'util'a, ĉar tiu viv'as el la labor'ad'o de ali'a'j. Di'o vol'as, ke ĉiu est'u util'a laŭ si'a'j kapabl'o'j.” (643) 681. Ĉu la leĝ'o de la Natur'o trud'as al fil'o'j la dev'o'n labor'i por si'a'j ge'patr'o'j?

“Cert'e, kiel ge'patr'o'j dev'as labor'i por si'a'j fil'o'j; tial por ke, per tiu reciprok'a kor'inklin'o, la an'o'j de sam'a famili'o est'u instig'it'a'j al reciprok'a help'o; tio est'as tre mal'oft'e konstat'a en vi'a nun'a soci'o.” (205)

Lim'o de labor'o. Ripoz'o

682. Ĉar ripoz'o post labor'o est'as neces'a, ĉu ĝi ne est'as ankaŭ leĝ'o de la Natur'o?

“Sen'dub'e; ripoz'o util'as al la re'freŝ'ig'o de la fort'o'j de l’ korp'o, kaj est'as ankaŭ neces'a, por las'i iom pli da liber'ec'o al la intelekt'o, kiu, tiel, alt'iĝ'as super la materi'o'n.”

683. Kiu est'as la lim'o de labor'o?

“La lim'o de la fort'o'j; ceter'e, Di'o las'as la hom'o'n liber'a.”

684. Kio'n pens'i pri hom'o'j, kiu'j tro'uz'as si'a'n aŭtoritat'o'n, trud'ant'e al si'a'j sub'ul'o'j eksces'a'n labor'ad'o'n?

“Tiu est'as unu el plej mal'nobl'a'j ag'o'j. Ĉiu hom'o, kun estr'ec'o en la man'o'j, respond'as por la eksces'o de labor'o, kun li trud'as al si'a'j sub'ul'o'j, ĉar li si'n de'turn'as de la leĝ'o de Di'o.” (273) 685. Ĉu la hom'o rajt'as ripoz'o'n en si'a mal'jun'ec'o?

“Jes; li est'as dev'ig'it'a labor'i nur laŭ si'a'j fort'o'j.”

— Sed, kiu'n rimed'o'n hav'as mal'jun'ul'o, kiu bezon'as labor'i, sed kiu ne pov'as tio'n far'i?

“La fort'a dev'as labor'i por la mal'fort'a; se mank'as famili'o, la soci'o dev'as sub'ten'i la mal'jun'ul'o'n; tio'n ordon'as la leĝ'o de karitat'o.”

Ne sufiĉ'us dir'i al la hom'o, ke li dev'as labor'i; est'as ankaŭ neces'e, ke tiu, kiu esper'as si'a'n viv'ten'ad'o'n el labor'o, trov'u ia'n okup'o'n, kaj tio ne ĉiam okaz'as. Kiam la inter'romp'o de labor'o ĝeneral'iĝ'as, tiu fakt'o ricev'as ampleks'o'n de mal'feliĉ'eg'o, kia est'as mal'sat'o. La ekonomi'o serĉ'as por tio re'bon'ig'a'n rimed'o'n, klopod'ant'e por la ekvilibr'o inter produkt'ad'o kaj konsum'ad'o; sed tiu ekvilibr'o, eĉ se oni supoz'as, ke ĝi est'as ebl'a, est'as nepr'e intermit'a, kaj ankaŭ dum tiu'j inter'temp'o'j la labor'ist'o bezon'as viv'i. Est'as faktor'o, kiu ankoraŭ ne est'as met'it'a sur la teler'o'n de l’ pes'il'o kaj sen kiu la ekonomi'a scienc'o neni'o est'as krom teori'o: ĝi est'as eduk'ad'o, ne la intelekt'a, sed la moral'a eduk'ad'o; ne, ankaŭ, la moral'a eduk'ad'o per libr'o'j, sed tiu, konsist'ant'a en la art'o form'i karakter'o'j'n, tiu, hav'ig'ant'a kutim'o'j'n : ĉar eduk'it'ec'o est'as la tut'aĵ'o de akir'it'a'j kutim'o'j. Se ni pens'as pri la mult'eg'o da individu'o'j, ĉiu'tag'e puŝ'at'a'j en la torent'o'n de loĝ'ant'ar'o, sen ia'j princip'o'j, sen ia brid'o, don'it'a'j al si'a'j propr'a'j instinkt'o'j, ĉu ni mir'u la ruin'ig'a'j'n sekv'o'j'n de tia'j cirkonstanc'o'j? Kiam tiu art'o est'os kon'at'a, kompren'at'a kaj praktik'at'a, tiam la hom'o en'konduk'os en la soci'o'n kutim'o'j'n je ord'o kaj antaŭ'zorg'o por si mem kaj por si'a'j sam'rond'an'o'j, je respekt'o por la ŝat'ind'a'j afer'o'j; kutim'o'j'n, kiu'j ebl'ig'os al li tra'viv'i mal'pli pen'e la sufer'tag'o'j'n, kiu'j'n li ne pov'os evit'i. Sen'ord'ec'o kaj ne'antaŭ'zorg'o est'as du kancer'o'j, kiu'j'n nur bon'e kompren'at'a eduk'ad'o pov'as el'sark'i; en tia eduk'ad'o trov'iĝ'as la de'ir'punkt'o, la real'a faktor'o de bon'fart'o, la garanti'o de ĉies sekur'ec'o.

__________

ĈAPITR'O IV

III – LEĜ'O DE RE'PRODUKT'AD'O

1. Loĝ'ant'ar'o de la ter'glob'o. – 2. Si'n'sekv'ad'o kaj perfekt'iĝ'o de la ras'o'j. – 3. Mal'help'o'j al la re'produkt'ad'o. – 4. Edz'ec'o kaj fraŭl'ec'o. – 5. Poligami'o.

Loĝ'ant'ar'o de la ter'glob'o

686. Ĉu la re'produkt'ad'o de la viv'ant'a'j est'aĵ'o'j est'as leĝ'o de la Natur'o?

“Tio est'as evident'a; sen re'produkt'ad'o la korp'a mond'o pere'us.”

687. Se la loĝ'ant'ar'o de la ter'glob'o ĉiam kaj ĉiam pli'grand'iĝ'as, kiel ni vid'as, ĉu ven'os moment'o, kiam ĝi super'abund'os sur la Ter'o?

“Ne; Di'o tio'n antaŭ'vid'as kaj ĉiam ten'ad'as la ekvilibr'o'n; Li nenio'n far'as sen'util'a'n; la hom'o, vid'ant'e nur unu angul'o'n de la bild'o de l’ Natur'o, ne pov'as juĝ'i pri la harmoni'o de l’ tut'o.”

Si'n'sekv'ad'o kaj perfekt'iĝ'o de la ras'o'j

688. Est'as nun'moment'e hom'a'j ras'o'j, kiu'j evident'e mal'pli'nombr'iĝ'as: ĉu ven'os temp'o, kiam ili mal'aper'os de sur la Ter'o?

“Est'as ver'e; sed pro tio, ĉar ali'a'j ili'n anstataŭ'is, kiel ali'a'j iam pren'os vi'a'n lok'o'n.”

689. Ĉu la nun'a'j hom'o'j est'as nov'a'j kre'it'aĵ'o'j aŭ perfekt'iĝ'int'a'j id'o'j de la primitiv'a'j est'ul'o'j?

“Ili est'as la sam'a'j Spirit'o'j, re'ven'int'a'j por perfekt'ig'i si'n en nov'a'j korp'o'j, sed ankoraŭ tre mal'proksim'a'j de la perfekt'ec'o. La nun'a hom'a ras'o, kiu, pro si'a kresk'ad'o, pli kaj pli invad'as la tut'a'n Ter'o'n kaj anstataŭ'as la esting'iĝ'ant'a'j'n ras'o'j'n, hav'os, si'a'vic'e, si'a'n period'o'n de mal'pli'iĝ'o kaj mal'aper'o. Ali'a'j pli'perfekt'iĝ'int'a'j ras'o'j ĝi'n anstataŭ'os, de'ven'int'a'j de la nun'a'j, sam'e kiel la hodiaŭ'a'j civiliz'it'a'j hom'o'j ven'is de la brut'a'j, sovaĝ'a'j est'ul'o'j de la primitiv'a'j temp'o'j.”

690. Ĉu, el la pur'e fiziologi'a vid'punkt'o, la korp'o'j de la nun'a ras'o est'as ia special'a kre'aĵ'o aŭ origin'as el la primitiv'a'j korp'o'j per'e de re'produkt'ad'o?

“La origin'o de la ras'o'j perd'iĝ'as en la nokt'o de l’ temp'o'j; sed, ĉar ili ĉiu'j aparten'as al la grand'a hom'a famili'o, kia ajn est'as ĉies primitiv'a font'o, tial ili pov'is kun'fand'iĝ'i kaj produkt'i nov'a'j'n tip'o'j'n.”

691. Kiu est'as, el la fiziologi'a vid'punkt'o, la disting'a kaj plej ĉef'a karakter'o de la primitiv'a'j ras'o'j?

“Super'ec'o de la brut'a fort'o mal'profit'e por la intelekt'a fort'o; hodiaŭ okaz'as kontraŭ'e: la hom'o ag'as pli per intelekt'o ol per la korp'a fort'o, kaj tamen li sukces'as far'i cent'obl'e, ĉar li ek'sci'is profit'i el la potenc'o'j de l’ Natur'o: tio'n ne far'as la best'o'j.”

692. Ĉu la perfekt'iĝ'o de la best'a'j kaj veget'aĵ'a'j ras'o'j per scienc'a'j rimed'o'j kontraŭ'as la leĝ'o'n de la Natur'o? Ĉu est'as pli konform'e al ĉi tiu leĝ'o las'i la afer'o'j'n ir'ad'i si'a'n normal'a'j'n voj'o'n?

“Oni dev'as uz'i ĉi'a'j'n rimed'o'j'n por ating'i la perfekt'ec'o'n, kaj la hom'o mem est'as il'o, kiu'n Di'o uz'as por Si'a cel'o. Ĉar perfekt'ec'o est'as la cel'o, al kiu la Natur'o ir'as, kun'help'i por tiu perfekt'ec'o est'as respond'i al la plan'o'j de la Natur'o.”

— Sed ordinar'e la hom'o klopod'as por pli'bon'ig'o de ras'o'j, nur instig'at'e de person'a sent'o, kaj sol'e por “Ne grav'as, ke li'a merit'o est'as nul'a, se nur far'iĝ'as progres'o. De'pend'as de li far'i si'a'n labor'o'n merit'a per la intenc'o. Ceter'e, per tiu labor'o li ekzerc'as kaj el'volv'as si'a'n intelekt'o'n, kaj en ĉi tiu rilat'o li pli profit'as el si'a aktiv'ec'o.”

Mal'help'o'j al la re'produkt'ad'o

693. Ĉu la hom'a'j leĝ'o'j kaj mor'o'j, hav'ant'a'j kiel cel'o'n aŭ efik'o'n mal'help'i re'produkt'ad'o'n, kontraŭ'as la leĝ'o'n de la Natur'o?

“Ĉio, kio mal'help'as la ir'ad'o'n de la Natur'o, kontraŭ'as la ĝeneral'a'n leĝ'o'n.”

— Tamen est'as kelk'a'j spec'o'j de viv'ant'a'j est'aĵ'o'j, best'o'j kaj veget'aĵ'o'j, kies sen'lim'a re'produkt'ad'o est'us mal'util'a al ali'a'j spec'o'j, kaj la hom'o mem est'us baldaŭ ties viktim'o; ĉu la hom'o, halt'ig'ant'e tia'n re'produkt'ad'o'n, ag'as riproĉ'ind'e?

“Di'o konsent'is al la hom'o potenc'o'n super ĉiu'j viv'ant'a'j est'aĵ'o'j; tiu'n potenc'o'n la hom'o dev'as uz'i por bon'o, sed li ĝi'n neniam mis'uz'u. Li pov'as regul'ig'i la re'produkt'ad'o'n laŭ si'a'j bezon'o'j, sed li ĝi'n ne mal'help'u sen'bezon'e. La intelekt'a ag'ad'o de la hom'o est'as kontraŭ'pez'il'o star'ig'it'a de Di'o, por ke est'u ten'at'a la ekvilibr'o inter la fort'o'j de l’ Natur'o; tio ankoraŭ disting'ig'as la hom'o'n je la best'o'j, ĉar li ag'as konsci'e; sed ankaŭ la best'o'j kun'help'as por tiu ekvilibr'o, ĉar la instinkt'o de detru'ad'o, al ili don'it'a, ig'as ili'n, por si'a mem'konserv'ad'o, brid'i la eksces'a'n, ebl'e danĝer'a'n, kresk'ad'o'n de la best'a'j kaj veget'aĵ'a'j spec'o'j, per kiu'j ili si'n nutr'as.”

694. Kio'n ni pens'u pri la mor'o'j, hav'ant'a'j kiel efik'o'n halt'ig'i la re'produkt'ad'o'n, por kontent'ig'o de volupt'am'o?

“Tio est'as atest'o pri reg'ad'o de korp'o super spirit'o kaj montr'as, kiel al'kroĉ'it'a la hom'o est'as al la materi'o.”

Edz'ec'o kaj fraŭl'ec'o

695. Ĉu la edz'ec'o, tio est'as, la daŭr'a kun'est'ec'o de du est'ul'o'j, kontraŭ'as la leĝ'o'n de la Natur'o?

“Ĝi est'as progres'o en la ir'ad'o de la hom'ar'o.”

686. Kiu est'us la efik'o de la for'ig'o de edz'ec'o el la hom'a soci'o?

“La re'ven'o al la viv'o de best'o'j.”

La liber'a kaj okaz'a kun'iĝ'o de la seks'o'j est'as la natur'a stat'o. Edz'ec'o est'as unu el la unu'a'j ag'o'j de progres'o en la hom'a'j soci'o'j, ĉar ĝi star'ig'as la frat'a'n solidar'ec'o'n; ĝi est'as trov'at'a en ĉiu'j popol'o'j, kvankam en divers'a'j kondiĉ'o'j. La abolici'o de edz'ec'o est'us do re'ven'o al la infan'jar'o'j de la hom'ar'o, kaj lok'us la hom'o'n eĉ mal'super iu'j'n best'o'j'n, kiu'j don'as al li ekzempl'o'n de konstant'a kun'viv'ec'o.

697. Ĉu la absolut'a ne'romp'ebl'ec'o de edz'ec'o trov'iĝ'as en la leĝ'o de la Natur'o aŭ nur en la hom'a leĝ'o?

“Ĝi est'as hom'a leĝ'o, tre kontraŭ'ant'a la natur'a'n. Sed la hom'o'j pov'as modif'i si'a'j'n leĝ'o'j'n; nur la natur'a'j est'as ne'ŝanĝ'ebl'a'j.”

698. Ĉu la mem'vol'a fraŭl'ec'o est'as perfekt'ec'o'stat'o merit'a en la okul'o'j de Di'o?

“Ne; tiu'j, kiu'j tiel viv'as pro ego'ism'o, mal'plaĉ'as al Di'o kaj tromp'as la mond'o'n.”

699. Ĉu fraŭl'ec'o ne est'as ofer'o de iu'j person'o'j, kiu'j per ĝi cel'as si'n pli intens'e dediĉ'i al la serv'ad'o al la hom'ar'o?

“Tio est'as io tut'e ali'a; mi dir'is: pro ego'ism'o. Ĉia person'a mem'ofer'o est'as merit'a, kiam far'at'a por bon'o; ju pli grand'a la ofer'o, des pli grand'a la merit'o.”

Di'o ne pov'as kontraŭ'i Si'n mem, nek juĝ'i mal'bon'a iu'n ajn el Si'a'j far'o'j; Li do ne pov'as vid'i ind'o'n en la mal'obe'o al Li'a leĝ'o; sed, se fraŭl'ec'o ne est'as mem merit'a stat'o, ĝi famili'a'j plezur'o'j, ofer'o profit'a al la hom'ar'o. Ĉia person'a ofer'o, cel'ant'a bon'o'n, kaj sen kaŝ'it'a pens'o pri ego'ism'o, alt'ig'as la hom'o'n super si'a materi'a kondiĉ'o.

Poligami'o

700. Ĉu la nombr'a egal'ec'o, ekzist'ant'a, kun mal'grand'a diferenc'o, inter la seks'o'j, est'as sign'o de la proporci'o, laŭ kiu ili dev'as kun'iĝ'i?

“Jes, ĉar ĉio hav'as difin'it'a'n cel'o'n en la Natur'o.”

701. Kiu est'as la pli konform'a al la leĝ'o de la natur'o: ĉu poligami'o aŭ monogami'o?

“Poligami'o est'as hom'a leĝ'o, kies nul'ig'o sign'as soci'a'n progres'o'n. Edz'iĝ'o, laŭ la plan'o'j de Di'o, dev'as si'n baz'i sur la kor'inklin'o de la kun'iĝ'ant'a'j est'ul'o'j. Ĉe poligami'o, ne pov'as est'i ver'a am'o: est'as nur volupt'am'o.”

Se poligami'o akord'us kun la leĝ'o de l’ Natur'o, ĝi dev'us do est'i universal'a, kio est'us material'e ne'ebl'a, pro la nombr'a egal'ec'o de la seks'o'j.

Poligami'o dev'as est'i konsider'at'a kiel apart'a kutim'o aŭ leĝ'ar'o konven'a al iu'j mor'o'j kaj kiu'n la soci'a perfekt'iĝ'o iom post iom for'strek'as.

__________

ĈAPITR'O V

IV – LEĜ'O DE MEM'KONSERV'AD'O

1. Instinkt'o de mem'konserv'ad'o. – 2. Rimed'o'j por mem'konserv'ad'o. – 3. Ĝu'ad'o de sur'ter'a'j riĉ'aĵ'o'j. – 4.

Neces'aĵ'o'j kaj super'flu'aĵ'o'j.

– 5.

Mem'vol'a'j si'n'de'ten'o'j. Pent'abstin'o'j.

Instinkt'o de mem'konserv'ad'o

702. Ĉu la instinkt'o de mem'konserv'ad'o est'as leĝ'o de la Natur'o?

“Sen'dub'e; ĝi est'as don'at'a al ĉiu'j viv'a'j est'aĵ'o'j, kia ajn la grad'o de ties intelekt'o; ĉe unu'j, tiu instinkt'o est'as nur maŝin'ec'a; ĉe ali'a'j, ĝi est'as pri'pens'at'a.”

703.Por kiu cel'o Di'o dot'is ĉiu'j'n viv'a'j'n est'aĵ'o'j'n per instinkt'o de mem'konserv'ad'o?

“Ĉar ĉiu'j dev'as kun'help'i por la plen'um'ad'o de la plan'o'j de l’ Providenc'o; jen, kial Di'o don'is al ili la neces'o'n viv'i. Krom'e, la viv'o est'as neces'a al la perfekt'iĝ'o de la est'ul'o'j; tio'n ili instinkt'e, sen'konsci'e, sent'as.”

Rimed'o'j por mem'konserv'ad'o

704. Ĉu, dikt'ant'e al la hom'o la neces'o'n viv'i, Di'o ĉiam don'is al li la koncern'a'j'n rimed'o'j'n?

“Jes, se la hom'o ne trov'as tia'j'n rimed'o'j'n, li do ili'n ne kompren'as. Di'o ne pov'us dikt'i al la hom'o la neces'o'n viv'i, ne don'int'e al li la rimed'o'j'n por tio; jen, kial Li ig'as la Ter'o'n produkt'i ĉio'n neces'a'n al ĉiu'j ĝi'a'j loĝ'ant'o'j, ĉar nur la neces'a est'as util'a: la super'flu'a neniam est'as tia.”

705. Kial la Ter'o ne ĉiam produkt'as sufiĉ'e por la viv'bezon'o'j de la hom'o?

“Pro tio, ĉar la sen'dank'a hom'o ĝi'n mal'atent'as, kaj tamen ĝi est'as bon'eg'a patr'in'o. Oft'e, ankaŭ, li akuz'as la Natur'o'n pro tio, kio est'as rezultat'o nur de li'a propr'a ne'spert'ec'o aŭ ne'antaŭ'vid'em'o. La Ter'o ĉiam produkt'us tio'n neces'a'n, se la hom'o kontent'iĝ'us per ĝi'a'j produkt'o'j Se ĝi ne kontent'ig'as ĉiu'j'n li'a'j'n bezon'o'j'n, tio okaz'as, ĉar la hom'o uz'as por afer'o'j super'flu'a'j tio'n, kio'n li dev'us uz'i por si'a'j neces'a'j. Vid'u arab'o'n en dezert'o; li ĉiam trov'as ia'n por'viv'aĵ'o'n, ĉar li ne kre'as al si fiktiv'a'j'n bezon'o'j'n; sed, kiam iu hom'o vant'e dis'perd'as du'on'o'n de la produkt'o'j por kontent'ig'o de fantazi'o'j, ĉu, tiam, li mir'u, ke li nenio'n hav'as por la morgaŭ'a tag'o, kaj ĉu li prav'e lament'u, kiam li trov'iĝ'as sen io ajn ĉe moment'o de ĝeneral'a mal'sat'o? Ver'e, mi dir'as al vi, ne la Natur'o est'as ne'antaŭ'zorg'em'a, sed la hom'o, kiu ne sci'as regul'ig'i si'a'n viv'o'n.”

706. Ĉu ni kompren'u grund'produkt'o'j'n?

“La grund'o est'as la ĉiu'j ceter'a'j rimed'o'j, ĉar, krom trans'form'aĵ'o'j de la kiel ter'riĉ'aĵ'o'j'n ĉio'n, kio'n mond'o.”

kiel sur'ter'a'j'n riĉ'aĵ'o'j'n nur la primar'a font'o, el kiu el'flu'as fin'e, tiu'j rimed'o'j neni'o est'as grund'produkt'o'j; kompren'u do la hom'o pov'as ĝu'i en ĉi tiu 707. Oft'e mank'as viv'rimed'o'j al iu'j individu'o'j, eĉ mez'e en la li'n ĉirkaŭ'ant'a abund'ec'o; kio'n ni respond'ig'u por ĉi tiu fakt'o?

“La ego'ism'o'n de la hom'o'j, kiu'j ne ĉiam far'as, kio'n ili dev'as; du'e, pli oft'e, ili'n mem. “Serĉ'u, kaj vi trov'os”: ĉi tiu'j vort'o'j ne signif'as, ke est'as sufiĉ'e rigard'i la ter'o'n por trov'i la dezir'at'aĵ'o'n, sed ke est'as neces'e ĉi tiu'n varm'e, sen'halt'e, ne mol'e, serĉ'ad'i, ne mal'kuraĝ'iĝ'ant'e pro la bar'o'j, kiu'j oft'e est'as nur rimed'o'j por el'prov'i vi'a'j'n konstant'ec'o'n, pacienc'o'n kaj firm'ec'o'n.” (534) La civilizaci'o pli'mult'ig'as la bezon'o'j'n, sed, ali'flank'e, ĝi pli'nombr'ig'as la font'o'j'n el labor'o kaj la viv'rimed'o'j'n; tamen, ni dev'as konfes'i, ke, en ĉi tiu rilat'o, mult'o dev'as ankoraŭ est'i far'at'a; kiam la hom'o est'os plen'um'int'a si'a'n verk'o'n, neni'u pov'os dir'i, ke mank'as al li la bezon'at'a rimed'o, krom pro si'a propr'a kulp'o. La mal'feliĉ'o, traf'ant'a mult'a'j'n hom'o'j'n, ven'as de tio, ke ili ne ir'as la voj'o'n difin'it'a'n por ili de la Natur'o; tiam mank'as al ili inteligent'ec'o por la bon'sukces'o.

En ĉi tiu mond'o est'as lok'o por ĉiu, sed kondiĉ'e, ke ĉiu okup'u la si'a'n, ne la ali'ul'a'n lok'o'n. La Natur'o ne pov'as respond'i por la mal'bon'aĵ'o'j de la soci'a organiz'o, nek por la sekv'o'j de la ambici'o kaj de la mem'am'o de la hom'o'j.

Tamen oni dev'us est'i blind'a, por ne konfes'i la progres'o'n, kiu, el ĉi tiu vid'punkt'o, est'as jam far'it'a ĉe pli evolu'int'a'j popol'o'j. Dank’ al la laŭd'ind'a'j klopod'o'j, kiu'j'n la filantropi'o kaj la scienc'o ne ĉes'as kun'e farad'i por pli'bon'ig'o de la material'a stat'o de la hom'o'j, kaj malgraŭ la sen'ĉes'a kresk'ad'o de la loĝ'ant'ar'o'j, la ne'sufiĉ'ec'o de la produkt'ad'o est'as nun, almenaŭ grand'part'e, mal'pli akr'a, kaj la nun'a'j plej mal'feliĉ'eg'a'j jar'o'j ne est'as kompar'ebl'a'j kun la pas'int'a'temp'a'j; la publik'a higien'o, tiu tiel esenc'a faktor'o de fort'o kaj san'o, ne'kon'at'a de ni'a'j pra'patr'o'j, est'as objekt'o de bon'e orient'at'a pri'zorg'ad'o; mal'feliĉ'o kaj sufer'ad'o trov'as mild'ig'o'n, kaj la scienc'o kun'help'as en ĉi'a'j manier'o'j por la pli'bon'ig'o de ni'a fart'o. Ĉu tio signif'as, ke la perfekt'ec'o est'as jam ating'it'a? Cert'e ne; sed tio, kio est'as ĝis nun far'it'a, jam montr'as, kio'n la hom'o, kun persist'ec'o, pov'as far'i, se nur li est'os sufiĉ'e saĝ'a, por hav'ig'i al si la feliĉ'o'n el pozitiv'a'j, serioz'a'j afer'o'j; ne el utopi'o'j, kiu'j ig'as li'n mal'antaŭ'e'n'ir'i, anstataŭ progres'i.

708. Ĉu ne est'as pozici'o'j, kie la viv'rimed'o'j tut'e ne de'pend'as de la vol'o mem de la hom'o, kaj kie la mank'o de la absolut'e neces'a'j viv'rimed'o'j rezult'as el la fort'o de l’ cirkonstanc'o'j?

“Tio est'as oft'e kruel'a prov'o, kiu'n la hom'o dev'as spert'i, kaj pri kiu li ja sci'is, ke li ĝi'n tra'viv'os; li'a merit'o ven'os de li'a sub'met'iĝ'o al la vol'o de Di'o, se li'a intelekt'o hav'ig'os al li nenia'n rimed'o'n el'turn'iĝ'i el tia mal'facil'a situaci'o. Se est'as decid'it'e, ke mort'o li'n traf'os, li dev'as sen murmur'o rezignaci'i pri si'a sort'o, pens'ant'e, ke son'is la hor'o de l’ ver'a liber'iĝ'o, kaj ke la last'moment'a mal'esper'o pov'as ig'i li'n perd'i la frukt'o'n de si'a rezignaci'o.”

709. Ĉu tiu'j, kiu'j, ĉe iu'j kriz'a'j situaci'o'j, vid'is si'n dev'ig'it'a'j mort'ig'i si'a'j'n simil'ul'o'j'n, por si'n nutr'i, ne far'is krim'o'n? Se tio est'as krim'o, ĉu ĝi ne est'as mal'pli'grav'ig'it'a de la neces'o viv'i, kiu'n la instinkt'o de mem'konserv'ad'o ordon'as?

“Tio'n mi jam respond'is, kiam mi dir'is, ke est'as pli merit'e el'port'i ĉi'a'j'n prov'o'j'n de la viv'o kun kuraĝ'o kaj mem'forges'o. Tia ag'o est'as hom'mort'ig'o kaj atenc'o kontraŭ la Natur'o; ĝi est'as kulp'o, kiu est'os du'obl'e pun'it'a.”

710. Ĉu en la mond'o'j, kies organiz'o est'as pli perfekt'a, la viv'ant'a'j est'ul'o'j bezon'as nutr'aĵ'o'n?

“Jes, sed ili'a'j nutr'aĵ'o'j rilat'as kun ili'a natur'o. Tiu'j nutr'aĵ'o'j ne est'us sufiĉ'e kern'ec'a'j por vi'a'j mal'delikat'a'j stomak'o'j; tiel sam'e, ili'a'j stomak'o'j ne pov'us digest'i vi'a'j'n nutr'aĵ'o'j'n.”

Ĝu'ad'o de sur'ter'a'j riĉ'aĵ'o'j

711. Ĉu la uz'ad'o de la sur'ter'a'j riĉ'aĵ'o'j est'as rajt'o de ĉiu'j hom'o'j?

“Tiu rajt'o est'as rezult'o de la neces'o viv'i. Di'o ne al'trud'us dev'o'n, ne hav'ig'ant'e la rimed'o'j'n por ties plen'um'ad'o.”

712. Por kio Di'o far'is al'log'a la ĝu'ad'o'n de la materi'a'j hav'aĵ'o'j?

“Por admon'i la hom'o'n al la plen'um'ad'o de si'a misi'o, kaj ankaŭ por li'n el'prov'i per la tent'o.”

— Kiu est'as la cel'o de tiu tent'o?

“El'volv'i la prudent'o'n, kiu dev'as antaŭ'gard'i al hom'o'n kontraŭ eksces'o'j.”

Se la hom'o est'us stimul'at'a uz'i la sur'ter'a'j'n riĉ'aĵ'o'j'n nur de ties util'ec'o, li'a indiferent'ec'o por ili pov'us kompromit'i la harmoni'o'n de la univers'o; Di'o lig'is al tiu'j riĉ'aĵ'o'j la log'ec'o'n de l’ plezur'o, kiu instig'as la hom'o'n plen'um'i la plan'o'j'n de la Providenc'o. Per tiu log'ec'o Di'o vol'is ankaŭ li'n el'prov'i per la tent'o, kiu konduk'as la hom'o'n al eksces'o'j, kontraŭ kiu'j li'a prudent'o dev'as li'n antaŭ'gard'i.

713. Ĉu la ĝu'o'j hav'as lim'o'j'n, difin'it'a'j'n de la natur'o?

“Jes, por indik'i al vi la lim'o'n de vi'a'j bezon'o'j; sed, per vi'a'j eksces'o'j, vi ating'as tro'sat'ec'o'n kaj vi est'as pun'at'a'j de vi mem.”

714. Kio'n pens'i pri hom'o, kiu, per ĉia'spec'a'j eksces'o'j, cel'as rafin'i si'a'j'n plezur'o'j'n?

“Mal'feliĉ'a est'ul'o, kiu'n vi ne envi'u, sed kompat'u, ĉar li est'as proksim'a de mort'o.”

— Ĉu li proksim'iĝ'as al la fizik'a aŭ al la moral'a mort'o?

“Al ambaŭ.”

Hom'o, kiu serĉ'as la rafin'ec'o'n de si'a'j ĝu'o'j en ĉia'spec'a'j eksces'o'j, hav'ig'as al si mem lok'o'n sub la best'o'j, ĉar tiu'j ĉi sci'as si'n brid'i ĉe la kontent'ig'o de si'a'j bezon'o'j. Li flank'e las'as la prudent'o'n, kiu'n Di'o don'is al li kiel gvid'ant'o'n; ju pli grand'a'j est'as li'a'j eksces'o'j, des pli da super'ec'o li konsent'as al si'a best'a natur'o super la spirit'a. Mal'san'o'j, invalid'ec'o, eĉ mort'o, rezultat'o'j de li'a'j eksces'o'j, est'as sam'temp'e la pun'o pro la mal'obe'o je la leĝ'o de Di'o.

Neces'aĵ'o'j kaj super'flu'aĵ'o'j

715. Kiel la hom'o pov'as kon'i la lim'o'n de si'a'j bezon'o'j?

“Saĝ'ul'o ĝi'n kon'as intuici'e; mult'a'j ĝi'n kon'as per si'a propr'a'j spert'o kaj kost'o'pag'o.”

716. Ĉu la Natur'o ne difin'is la lim'o'j'n de ni'a'j bezon'o'j per ni'a fiziologi'a organiz'aĵ'o?

“Jes, sed la hom'o est'as ne'sat'ig'ebl'a. La Natur'o difin'is la lim'o'n de li'a'j bezon'o'j per li'a organism'o, sed mal'virt'o modif'is li'a'n struktur'o'n kaj ig'is li'n kre'i bezon'o'j'n, ja ne real'a'j'n.”

717. Kio'n ni pens'u pri hom'o'j, kiu'j akapar'as la ter'riĉ'aĵ'o'j'n por hav'i super'flu'e, mal'profit'e por tiu'j, al kiu'j mank'as tio neces'a?

“Tiu'j avid'ul'o'j ne kon'as la leĝ'o'n de Di'o, kaj nepr'e respond'os por la sen'hav'ec'o, kiu'n ili ig'is ali'a'j'n sufer'i.”

La lim'o inter neces'aĵ'o'j kaj super'flu'aĵ'o'j est'as neniel absolut'a. La civilizaci'o kre'is bezon'o'j'n, kiu'j'n sovaĝ'ul'o ne hav'as, kaj la Spirit'o'j, kiu'j inspir'is tiu'j'n regul'o'j'n, ne vol'as, ke civiliz'it'a hom'o viv'u kiel sovaĝ'ul'o. Ĉio est'as relativ'a, kaj koncern'as la prudent'o'n don'i al ĉiu afer'o ĝi'a'n propr'a'n part'o'n.

La civilizaci'o dis'volv'as la moral'a'n sent'o'n kaj sam'temp'e la filantropi'em'o'n, kiu instig'as la hom'o'j'n al reciprok'a help'o.

Tiu'j, viv'ant'a'j el ali'ul'a mank'o de viv'neces'aĵ'o'j, ekspluat'as, por si'a profit'o propr'a, la bon'aĵ'o'j'n de la civilizaci'o; de civiliz'it'a'j hom'o'j ili hav'as nur la ekster'a'n form'o'n, sam'e kiel ekzist'as person'o'j, kiu'j de religi'a'j hav'as nur mask'o'n.

Mem'vol'a'j si'n'de'ten'o'j. Pent'abstin'o'j

718. Ĉu la leĝ'o de mem'konserv'ad'o dev'ig'as pri'zorg'i la bezon'o'j'n de la korp'o?

“Jes; sen fort'o kaj san'o, labor'o est'as ne'ebl'a.”

719. Ĉu la hom'o est'as riproĉ'ind'a, ke li klopod'as por si'a bon'fart'o?

“Bon'fart'o est'as natur'a dezir'o; Di'o mal'permes'as nur eksces'o'n, ĉar tiu ĉi kontraŭ'as la mem'konserv'ad'o'n; la hom'o ne far'as krim'o'n, klopod'ant'e por si'a bon'fart'o, se nur tiu bon'fart'o mal'util'as nek ali'a'n hom'o'n, nek li'a'j'n fort'o'j'n, ĉu fizik'a'j'n aŭ moral'a'j'n.”

720. Ĉu la mem'vol'a'j si'n'de'ten'o'j, far'at'a'j kun la intenc'o de ankaŭ mem'vol'a kulp'el'aĉet'o, iom merit'as en la okul'o'j de Di'o?

“Far'u bon'o'n al ali'a'j hom'o'j, kaj vi hav'os pli da merit'o.”

— Ĉu est'as mem'vol'a'j si'n'de'ten'o'j, hav'ant'a'j ia'n merit'o'n?

“Jes, la si'n'de'ten'o de ne'util'a'j plezur'o'j, ĉar tiu liber'ig'as la hom'o'n el la materi'o kaj alt'ig'as la anim'o'n. Merit'e est'as rezist'i al tent'o, kiu instig'as al eksces'o'j kaj al ĝu'ad'o de sen'util'aĵ'o'j; est'as de'pren'i de tio neces'a, por don'i al tiu'j, hav'ant'a'j ne'sufiĉ'e. Se si'n'de'ten'o est'as nur vant'a ŝajn'ig'o, ĝi est'as mok'at'aĵ'o.”

721 La viv'o el asket'a'j abstin'o'j est'as praktik'at'a ek'de plej mal'proksim'a antikv'ec'o kaj ĉe plur'a'j popol'o'j: ĉu tia viv'o hav'as ia'n ind'o'n el iu vid'punkt'o?

“Demand'u, al kiu ĝi util'as, kaj vi ricev'os respond'o'n.

Se ĝi util'as nur al tiu, kiu ĝi'n konduk'as kaj li'n ne'ebl'ig'as far'i bon'o'n, ĝi est'as do ego'ism'o, kia ajn est'as la pretekst'o, per kiu oni ĝi'n bel'aspekt'ig'as. El'port'i mank'o'n de por'viv'aĵ'o'j kaj labor'ad'i por ali'a'j, jen la ver'a pent'abstin'ad'o laŭ la krist'an'a karitat'o.”

722. Ĉu abstin'ad'o de iu'j nutr'aĵ'o'j, ordon'at'a ĉe plur'a'j popol'o'j, si'n baz'as sur la prudent'o?

“Ĉio, kio pov'as nutr'i la hom'o'n, sen mal'util'o por li'a san'o, est'as permes'it'a; sed kelk'a'j leĝ'don'ant'o'j ebl'e mal'permes'is la uz'ad'o'n de iu'j nutr'aĵ'o'j, cel'ant'e io'n util'a'n; kaj, por pli'kred'ind'ig'i si'a'j'n leĝ'o'j'n, ili ĉi tiu'j'n prezent'is kiel ordon'o'j'n de Di'o.”

723. Ĉu nutr'ad'o per best'a karn'o kontraŭ'as la leĝ'o'n de la Natur'o?

“Pro vi'a fiziologi'a struktur'o, karn'o nutr'as karn'o'n, ali'e la hom'o pere'as. La leĝ'o de mem'konserv'ad'o dikt'as al la hom'o la dev'o'n ten'ad'i si'a'j'n fort'o'j'n kaj san'o'n, por plen'um'i la leĝ'o'n de labor'o. Li dev'as do si'n nutr'i per rimed'o, kiu'n li'a struktur'o postul'as.”

724. Ĉu abstin'ad'o de best'a aŭ ali'a nutr'aĵ'o, kiel pek'el'pag'o, est'as merit'a?

“Jes, se la person'o si'n de'ten'as de tiu nutr'aĵ'o por help'i ali'a'n; sed Di'o ne vid'as pent'abstin'ad'o'n tie, kie ne est'as serioz'a kaj util'a sen'iĝ'o; kaj tial ni dir'as, ke tiu'j, kiu'j nur ŝajn'e abstin'as, est'as hipokrit'ul'o'j.” (720) 725. Kio'n pens'i pri stump'ig'o'j, kiu'j'n la hom'o far'as ĉe si'a propr'a korp'o aŭ ĉe tiu de best'o'j?

“Kial ĉi tiu demand'o? Demand'u vi'n mem, ĉu io est'as util'a. Kio est'as sen'util'a, tio ne pov'as plaĉ'i al Di'o, kaj kio est'as mal'util'a, tio Li'n ĉiam mal'plaĉ'as. Est'u cert'a'j, ke tuŝ'as Di'o'n nur tia'j sent'o'j, kiu'j alt'ig'as la anim'o'n ĝis Li; nur praktik'ant'e la di'a'n leĝ'o'n, sed ne mal'obe'ant'e ĝi'n, vi pov'as for'sku'i la ter'a'n materi'o'n.”

726. Ĉar la sufer'o'j en ĉi tiu mond'o alt'ig'as ni'n laŭ tio, kiel ni ili'n el'port'as, ĉu ni tial ni'n alt'ig'as ankaŭ per tiu'j, kiu'j'n ni mem'vol'e trud'as al ni mem?

“La sol'a'j sufer'o'j, alt'ig'ant'a'j la Spirit'o'n, est'as la natur'a'j, ĉar tiu'j ven'as de Di'o; la mem'vol'a'j sufer'o'j neniom help'as, kiam el ili rezult'as neni'a profit'o por ali'a person'o. Ĉu vi kred'as, ke tiu'j, kiu'j mal'long'ig'as si'a'n viv'o'n per super'hom'a'j rigor'o'j, kiel far'as la budh'an'a'j pastr'o'j, la fakir'o'j kaj iu'j fanatik'ul'o'j de plur'a'j sekt'o'j, antaŭ'e'n'paŝ'as sur si'a voj'o? Kial ili prefer'e ne labor'as por si'a'j simil'ul'o'j? Ili vest'u mizer'ul'o'n, konsol'u plor'ant'o'j'n, labor'u por mal'san'ul'o'j, el'port'u neces'mank'o'j'n por pli'mild'ig'i la sufer'ad'o'n de mal'feliĉ'ul'o'j; tiel, ili'a viv'o est'as util'a kaj plaĉ'as al Di'o. Kiu trud'as al si mem'vol'a'j'n sufer'o'j'n, pens'ant'e nur pri si mem, tiu est'as ego'ist'o; kiu sufer'as por ali'ul'a bon'o, tiu praktik'as karitat'o'n: jen la ordon'o'j de la Krist'o.”

727. Ĉar neni'u dev'as trud'i al si mem'vol'a'j'n sufer'o'j'n sen ia util'o por si'a proksim'ul'o, ĉu tial ni evit'u sufer'o'j'n, kiu'j'n ni antaŭ'vid'as aŭ kiu'j ni'n minac'as?

“La instinkt'o de mem'konserv'ad'o est'as don'it'a al ĉiu'j est'ul'o'j kontraŭ danĝer'o'j kaj sufer'o'j. Skurĝ'u vi'a'n Spirit'o'n, ne vi'a'n korp'o'n, humil'ig'u vi'a'n fier'o'n, sufok'u vi'a'n ego'ism'o'n, kiu est'as kiel serpent'o, mord'ant'a vi'a'n kor'o'n; tiel vi far'os por vi'a progres'ad'o pli mult'e, ol kiel vi far'us per rigor'aĵ'o'j jam ne konform'a'j al ĉi tiu jar'cent'o.”

____________

ĈAPITR'O VI

V – LEĜ'O DE DETRU'AD'O

1. Neces'a detru'ad'o kaj eksces'a detru'ad'o. – 2. Detru'ant'a'j mal'feliĉ'eg'o'j. – 3. Milit'o'j. – 4. Hom'mort'ig'o.

– 5. Kruel'ec'o. – 6. Duel'o. – 7. Pun'o de mort'o.

Neces'a detru'ad'o kaj eksces'a detru'ad'o

728. Ĉu detru'ad'o est'as leĝ'o de la Natur'o?

“Est'as neces'e, ke ĉio est'u detru'it'a, por re'nask'iĝ'i kaj re'kre'iĝ'i, ĉar tio, kio'n vi nom'as detru'ad'o, est'as neni'o ali'a ol trans'form'ad'o, cel'ant'a re'nov'ig'o'n kaj pli'bon'ig'o'n de la viv'ant'a'j est'ul'o'j.”

— Ĉu do la instinkt'o de detru'ad'o est'as don'it'a al la viv'ant'a'j est'ul'o'j laŭ providenc'a'j plan'o'j?

“La kre'it'o'j de Di'o est'as il'o'j, kiu'j'n Li uz'as por plen'um'o de Li'a'j plan'o'j. Por si'n nutr'i, la viv'ant'a'j est'ul'o'j si'n reciprok'e detru'as, por la du'obl'a cel'o, daŭr'ig'i la ekvilibr'o'n de re'produkt'ad'o, kiu pov'us far'iĝ'i tro grand'a, kaj util'ig'i la rest'aĵ'o'j'n de la ekster'a en'volv'aĵ'o. Sed ĉiam detru'at'a est'as neni'o krom tiu en'volv'aĵ'o, kiu est'as nur akcesor'a, ne la esenc'a part'o de la pens'o'kapabl'a est'ul'o; la esenc'a part'o est'as la intelekt'a, ne'detru'ebl'a princip'o, kiu si'n iom post iom prepar'as per la si'n'sekv'a'j metamorfoz'o'j, kiu'j'n ĝi tra'viv'as.”

729. Ĉar detru'ad'o est'as neces'a al la re'organiz'ad'o de la est'ul'o'j, por kio do la Natur'o ili'n ŝirm'as per rimed'o'j de antaŭ'gard'o kaj mem'konserv'ad'o?

“Por evit'i, ke detru'o okaz'u antaŭ la ĝust'a moment'o.

Ĉia antaŭ'temp'a detru'o mal'help'as la el'volv'iĝ'o'n de la intelekt'a princip'o; tial Di'o konsent'is al ĉiu'j est'ul'o'j la neces'o'n viv'i kaj si'n re'produkt'i.”

730. Ĉar la mort'o dev'as konduk'i ni'n al pli bon'a viv'o; ĉar ĝi ni'n liber'ig'as de l’ ĉi'tie'a'j sufer'o'j kaj est'us prefer'e dezir'ind'a ol tim'ind'a, kial do la hom'o sent'as instinkt'a'n terur'o'n antaŭ ĝi, tia'n, ke li ĝi'n tim'eg'as?

“Tio'n ni jam dir'is: la hom'o dev'as streb'i al la pli'daŭr'ig'o de si'a viv'o, por el'plen'um'i si'a'n task'o'n; tial Di'o don'is al li instinkt'o'n de mem'konserv'ad'o, kaj tiu instinkt'o li'n sub'ten'as ĉe li'a'j prov'o'j; sen tio li oft'e sen'kuraĝ'iĝ'us. La sekret'a voĉ'o, ig'ant'a li'n for'puŝ'i la mort'o'n, dir'as al li, ke li pov'as ankoraŭ far'i io'n por si'a progres'ad'o. Danĝer'o, li'n minac'ant'a, est'as avert'o, por ke li profit'u la prokrast'o'n, kiu'n Di'o konsent'as al li, sed li, kor'mal'mol'a, pli oft'e esprim'as si'a'n dank'o'n al si'a sort'o, ol al si'a Kre'int'o.”

731. Kial, flank'e de la rimed'o'j por mem'konserv'ad'o, la Natur'o sam'temp'e lok'is la detru'ant'a'j'n faktor'o'j'n?

“Kurac'il'o ĉe mal'san'o; kiel ni dir'is, tiel ag'as la Natur'o, por ke est'u ten'at'a la ekvilibr'o kaj unu'j serv'u kiel kompens'mas'o al ali'a'j.”

732. Ĉu la neces'o detru'i est'as la sam'a en ĉiu'j mond'o'j?

“Ĝi est'as konform'a al la pli aŭ mal'pli materi'ec'a stat'o de la mond'o'j; ĝi ĉes'as tie, kie la fizik'a kaj moral'a stat'o'j est'as pli'pur'ig'it'a'j. En la mond'o'j pli progres'int'a'j ol la vi'a, la viv'kondiĉ'o'j est'as tut'e ali'a'j.”

733. Ĉu la neces'o detru'i ĉiam ekzist'os inter la hom'o'j sur la Ter'o?

“La neces'o detru'i mal'pli'iĝ'as ĉe la hom'o laŭ'mezur'e, kiel la Spirit'o super'reg'as la materi'o'n; jen, kial la abomen'o al detru'ad'o kresk'as sam'grad'e kiel la intelekt'a kaj la moral'a el'volv'iĝ'o.”

734. Ĉu la hom'o, en si'a nun'a stat'o, hav'as sen'lim'a'n rajt'o'n detru'i la best'o'j'n?

“Tiu rajt'o est'as difin'it'a de la neces'o pri'zorg'i nutr'ad'o'n kaj sekur'ec'o'n; eksces'o neniam est'is rajt'o.”

735. Kio'n ni pens'u pri detru'ad'o, super'pas'ant'a la lim'o'j'n de bezon'o'j kaj de sekur'ec'o; pri ĉas'ad'o, ekzempl'e, tiam, kiam ĝi cel'as nur la plezur'o'n sen'profit'e detru'i?

“Ĝi est'as atest'o pri la potenc'o de la best'a super la spirit'a natur'o. Ĉia detru'o, trans'pas'ant'a la lim'o'j'n de bezon'o'j, est'as mal'obe'o je la leĝ'o de Di'o. La best'o'j detru'as nur por si'a'j bezon'o'j, sed la hom'o, kiu hav'as liber'a'n vol'o'n, detru'as sen'bezon'e; iam li dev'os re'don'i kalkul'o'j'n pri la mis'uz'o de la liber'ec'o, kiu est'as al li konsent'it'a, ĉar, tiel ag'ant'e, li ced'as al si'a'j mal'nobl'a'j instinkt'o'j.”

736. Ĉu la popol'o'j, kiu'j pel'as ĝis eksces'o la skrupul'o'n rilat'a'n al la detru'ad'o de best'o'j, hav'as pro tio ia'n apart'a'n merit'o'n?

“Tio est'as eksces'o pri sent'o, kiu est'as mem laŭd'ind'a, sed kiu est'as mis'uz'at'a; krom'e, ties merit'o est'as nul'ig'it'a de eksces'o'j de mult'a'j ali'a'j spec'o'j. Est'as, ĉe tiu'j popol'o'j, prefer'e superstiĉ'a tim'o, ol ver'a bon'kor'ec'o.”

Detru'ant'a'j mal'feliĉ'eg'o'j

737. Por kiu cel'o Di'o skurĝ'as la hom'ar'o'n per detru'ant'a'j mal'feliĉ'eg'o'j?

“Por ĝi'n admon'i al pli rapid'a ir'ad'o. Ĉu ni ne dir'is al vi, ke detru'ad'o est'as neces'a por la moral'a re'bon'ig'o de la Spirit'o'j, en ĉiu nov'a ekzist'ad'o ricev'ant'a'j nov'a'n perfekt'iĝ'o'n? Est'as neces'e vid'i la cel'o'n, por taks'i ties rezultat'o'j'n. Vi ili'n rigard'as nur tra vi'a person'a prism'o, kaj vi ili'n nom'as mal'feliĉ'eg'o'j pro la mal'profit'o, kiu'n ili port'as al vi; sed tiu'j sku'eg'o'j est'as oft'e neces'a'j, por ke pli rapid'e ek'star'u pli bon'a kun'aranĝ'o de afer'o'j kaj far'iĝ'u en kelk'a'j jar'o'j tio, kio postul'us jar'cent'o'j'n.” (774) 738. Ĉu Di'o ne pov'us uz'i, por pli'bon'ig'i la hom'ar'o'n, ali'a'j'n rimed'o'j'n, ol tiu'j'n detru'ant'a'j'n mal'feliĉ'eg'o'j'n?

“Jes; Li ili'n uz'as ĉiu'tag'e, ĉar Li don'is al ĉiu hom'o la rimed'o'j'n, por progres'i per la kon'o de bon'o kaj mal'bon'o. Sed la hom'o ne profit'as el ili; est'as do neces'e pun'i li'n pro la fier'o kaj ig'i li'n sent'i si'a'n mal'fort'ec'o'n.”

— Sed, ĉe tiu'j mal'feliĉ'eg'o'j mort'as tiel la virt'a'j, kiel la malic'a'j hom'o'j; ĉu tio est'as just'a?

“Dum si'a viv'o la hom'o rigard'as ĉio'n rilat'e si'a'n korp'o'n, sed post si'a mort'o li pens'as ali'e, ĉar, kiel ni jam dir'is, la viv'o de l’ korp'o mal'mult'e valor'as; unu jar'cent'o de vi'a mond'o est'as fulm'o'daŭr'o en la etern'a temp'o; la sufer'o'j dum kelk'a'j monat'o'j aŭ kelk'a'j tag'o'j, laŭ vi'a kalkul'manier'o, neniom grav'as; ili est'as instru'o'j, kiu'j iam util'os al vi. La Spirit'o'j: jen la real'a mond'o, antaŭ'ekzist'ant'a kaj post'viv'ant'a ĉio'n (85); tiu'j est'as la id'o'j de Di'o kaj la objekt'o de Li'a pri'zorg'o; korp'o'j est'as nur vest'aĵ'o'j, kun kiu'j ili aper'as en ĉi tiu mond'o. Ĉe grand'a'j mal'feliĉ'eg'o'j, dis'falĉ'ant'a'j la hom'o'j'n, okaz'as sam'e kiel en milit'o, dum kiu si'n difekt'as, dis'ŝir'as aŭ perd'as la uniform'o'j de la arme'o. La ĝeneral'o pli zorg'e atent'as si'a'j'n soldat'o'j'n, ol li'a'j'n vest'o'j'n.”

— Sed, ĉu la viktim'o'j de tiu'j mal'feliĉ'eg'o'j ne est'as ja viktim'o'j?

“Se oni konsider'us la viv'o'n, kia ĝi ja est'as, kiel mal'mult'e ĝi valor'as kompar'e kun la sen'fin'o, oni do ne al'lig'us al ĝi tiom da grav'ec'o. Tiu'j viktim'o'j trov'os en ali'a ekzist'ad'o alt'a'n kompens'o'n por si'a'j sufer'o'j, se ili sci'os ĉi tiu'j'n el'port'i rezignaci'e.”

Ĉu mort'o ven'as el mal'feliĉ'eg'o aŭ el iu ordinar'a kaŭz'o, neni'u, pro tio, ne mort'os, kiam son'as la hor'o de for'ir'o; la nur'a diferenc'o est'as, ke for'ir'as sam'temp'e pli grand'a nombr'o.

Se ni pov'us ni'n lev'i per la pens'o tiel alt'e'n, ke ni ek'star'us super la hom'ar'o kaj, de tie, se ni ĝi'n tut'a'n ĉirkaŭ'rigard'us, tiu'j tiel terur'a'j mal'feliĉ'eg'o'j aspekt'us al ni kiel nur'a'j pas'em'a'j vent'eg'o'j en la destin'o de la mond'o.

739. Ĉu la detru'ant'a'j mal'feliĉ'eg'o'j hav'as ia'n util'ec'o'n el fizik'a vid'punkt'o, malgraŭ la mal'bon'aĵ'o'j, kiu'j'n ili kaŭz'as?

“Jes, ili ia'foj'e ŝanĝ'as la stat'o'n de iu land'o; sed la bon'o'n, rezult'ant'a'n el ili, oft'e sent'as nur est'ont'a'j generaci'o'j.”

740. Ĉu la mal'feliĉ'eg'o'j ne est'us por la hom'o ankaŭ moral'a'j prov'o'j, kiu'j li'n implik'as en plej prem'a'j'n bezon'o'j'n?

“La mal'feliĉ'eg'o'j est'as sufer'o'j, kiu'j hav'ig'as al la hom'o okaz'o'n, ne nur ekzerc'i si'a'n intelekt'o'n kaj el'montr'i pacienc'o'n kaj sub'met'iĝ'o'n al la vol'o de Di'o, sed ankaŭ praktik'i si'a'j'n sent'o'j'n de si'n'don'em'o, si'n'forges'em'o kaj am'o al si'a proksim'ul'o, se li'n ne reg'as ego'ism'o.”

741. Ĉu est'as don'it'e al la hom'o de'turn'i la mal'feliĉ'eg'o'j'n, kiu'j li'n turment'as?

“Jes, part'e, sed ne tiel, kiel oni ordinar'e pens'as.

Mult'a'j mal'feliĉ'eg'o'j est'as rezultat'o'j de la ne'antaŭ'vid'em'o de la hom'o; proporci'e kiel li akir'as kon'o'j'n kaj spert'o'n, li pov'as ili'n de'turn'i, tio est'as, ili'n antaŭ'halt'ig'i, se li sci'as serĉ'esplor'i ties kaŭz'o'j'n. Sed inter la mal'bon'aĵ'o'j, turment'ant'a'j la hom'ar'o'n, kelk'a'j ĝeneral'a'j mal'bon'aĵ'o'j trov'iĝ'as en la dekret'o'j de l’ Providenc'o, kaj ties efik'o'n ĉiu individu'o ricev'as pli aŭ mal'pli intens'e; kontraŭ tiu'j la hom'o pov'as prezent'i nur si'a'n sub'met'iĝ'o'n al la vol'o de Di'o; kaj ia'foj'e tiu'j mal'bon'aĵ'o'j pli'grav'iĝ'as pro la hom'a ne'zorg'em'o.”

Inter la ruin'ig'a'j mal'feliĉ'eg'o'j, natur'a'j kaj ne de'pend'ant'a'j de la hom'o, est'u menci'it'a'j, en la unu'a vic'o, pest'o, mal'sat'o, inund'o'j kaj veter'a'j ŝanĝ'iĝ'o'j, fatal'a'j por la ter'produkt'aĵ'o'j.

Sed, ĉu jam la hom'o ne trov'is en la scienc'o, en la art'verk'o'j, en la perfekt'iĝ'o de l’ ter'kultur'ad'o, en la kultur'altern'ad'o kaj irigaci'o, en la stud'ad'o de la higien'a'j kondiĉ'o'j, la rimed'o'j'n por nul'ig'i aŭ, almenaŭ, mal'pli'grav'ig'i mult'e da detru'o'j?

Ĉu iu'j region'o'j, iam dezert'ig'it'a'j de terur'a'j mal'feliĉ'eg'o'j, ne est'as hodiaŭ ŝirm'at'a'j kontraŭ ĉi tiu'j? Kiom mult'e do far'os la hom'o por si'a materi'a bon'fart'o tiam, kiam li sci'os uz'i ĉiu'j'n rimed'o'j'n de si'a intelekt'o kaj kun'ig'i kun la pri'zorg'o de si'a person'a konserv'ad'o la sent'o'n de ver'a bon'kor'ec'o kontraŭ si'a'j simil'ul'o'j! (707)

Milit'o'j

742. Kiu est'as la kaŭz'o, kiu konduk'as la hom'o'n al milit'o?

“La reg'ad'o de la best'a natur'o super la spirit'a kaj la plen'a sat'ig'o de la pasi'o'j. En barbar'ec'o, la popol'o'j re'kon'as nur la rajt'o'n de l’ plej fort'a; tial, milit'o est'as por ili normal'a stat'o. Sed, proporci'e kiel la hom'o progres'as, milit'o mal'pli'oft'iĝ'as, ĉar li evit'as ties kaŭz'o'j'n; kaj, kiam ĝi est'as neces'a, li sci'as kun'ig'i kun ĝi human'ec'o'n.”

743. Ĉu milit'o iam mal'aper'os de sur la Ter'o?

“Jes, tiam, kiam la hom'o'j kompren'os just'ec'o'n kaj praktik'os la leĝ'o'n de Di'o; tiam, ĉiu'j popol'o'j est'os frat'o'j.”

744. Kiu est'is la cel'o de la Providenc'o, far'ant'e neces'a la milit'o'n?

“Liber'ec'o kaj progres'o.”

— Se milit'o dev'as hav'i kiel efik'o'n la ating'o'n al liber'ec'o, kiel do ĝi oft'e cel'as kaj rezult'ig'as servut'ig'o'n?

“Tio est'as ne'daŭr'a servut'ig'o, por tret'i la popol'o'j'n kaj ig'i ili'n pli rapid'e paŝ'i.”

735. Kia ni konsider'u hom'o'n, kiu krak'ig'as milit'o'n por si'a profit'o propr'a?

“Tiu est'as ver'a krim'ul'o, al kiu est'os neces'a'j mult'e da ekzist'ad'o'j, por el'pag'i ĉiu'j'n mort'ig'o'j'n, kiu'j'n li kaŭz'is, ĉar li dev'as respond'i por ĉiu hom'o, kies mort'o'n li okaz'ig'is, por kontent'ig'i si'a'n ambici'o'n.”

Hom'mort'ig'o

746. Ĉu hom'mort'ig'o est'as krim'o en la okul'o'j de Di'o?

“Jes, grand'a krim'o; ĉar hom'o, kiu for'pren'as la viv'o'n de si'a simil'ul'o, tranĉ'as ekzist'ad'o'n je kulp'el'pag'o aŭ je misi'o; jen la mal'bon'a far'o.”

747. Ĉu hom'mort'ig'o est'as ĉia'okaz'e sam'e pun'ind'a?

“Ni jam dir'is: Di'o est'as just'a; Li juĝ'as prefer'e la intenc'o'n, ol la fakt'o'n.”

748. Ĉu Di'o pardon'as hom'mort'ig'o'n pro mem'defend'o?

“Nur bezon'o pov'as ĝi'n prav'ig'i; sed, se oni pov'as gard'i si'a'n propr'a'n viv'o'n, ne pere'ig'ant'e tiu'n de si'a atak'ant'o, oni dev'as tio'n far'i.”

749. Ĉu hom'o respond'as por la mort'ig'o'j, kiu'j'n li far'as dum milit'o?

“Ne, kiam li est'as per'fort'e dev'ig'it'a tio'n far'i; sed li respond'os por la kruel'aĵ'o'j, kiu'j'n li far'as, sam'e kiel est'os al li kredit'it'a'j li'a'j human'a'j sent'o'j.”

750. Kiu est'as pli kulp'a antaŭ Di'o: ĉu la patr'o'murd'int'o aŭ la infan'murd'int'o?

“Ambaŭ est'as sam'e kulp'a'j, ĉar ĉia krim'o est'as ja krim'o.”

751. Kiel ni klar'ig'u, ke, ĉe iu'j jam intelekt'e progres'int'a'j popol'o'j, infan'murd'o est'as unu el ties mor'o'j kaj est'as konfirm'at'a de ties leĝ'ar'o?

“Intelekt'a progres'o ne kun'tren'as inklin'o'n al bon'o; Spirit'o, super'a laŭ intelekt'o, pov'as est'i mal'bon'a; li est'as Spirit'o, jam mult'e viv'int'a, sed ne pli'bon'iĝ'int'a; li progres'is nur laŭ sci'o.”

Kruel'ec'o

752. Ĉu oni pov'as rilat'ig'i la sent'o'n de kruel'ec'o al la instinkt'o de detru'ad'o?

“Kruel'ec'o est'as la plej mal'bon'a flank'o de la instinkt'o de detru'ad'o, ĉar, se detru'o est'as kelk'a'foj'e neces'a, kruel'ec'o neniam est'as tia; kruel'ec'o est'as ĉiam esprim'o de mal'nobl'a temperament'o.”

753. Kial kruel'ec'o est'as la ĉef'a karakter'o ĉe la primitiv'a'j popol'o'j?

“Ĉe la primitiv'a'j popol'o'j, kia'j vi ili'n nom'as, materi'o super'reg'as Spirit'o'n; ili si'n for'don'as al la best'a'j instinkt'o'j; kaj, ĉar ili hav'as nenia'j'n bezon'o'j'n krom tiu'j de la korp'a viv'o, ili tial zorg'as nur pri si'a person'a konserv'ad'o: tio far'as ili'n kruel'a'j. Ceter'e, la popol'o'j, kies progres'o est'as ne'perfekt'a, trov'iĝ'as sub la potenc'o de ankaŭ ne'perfekt'a'j Spirit'o'j, ili'n simpati'ant'a'j, ĝis ali'a'j pli progres'int'a'j popol'o'j ven'os for'fin'i aŭ mal'pli'ig'i tiu'n influ'o'n.”

754. Ĉu kruel'ec'o ne est'as kaŭz'at'a de mank'o de moral'a sent'o?

“Dir'u, prefer'e, ke moral'a sent'o ankoraŭ ne el'volv'iĝ'is; sed ne dir'u, ke ĝi mank'as, ĉar ties princip'o ekzist'as ĉe ĉiu'j hom'o'j kaj est'as tio, kio ili'n post'e far'as bon'a'j kaj human'a'j est'ul'o'j. Moral'a sent'o ekzist'as do ĉe sovaĝ'ul'o, sed ĝi trov'iĝ'as en li, kiel la parfum'o'princip'o en flor'ĝerm'o, antaŭ ol flor'o dis'volv'iĝ'os.”

Ĉiu'j kapabl'o'j ekzist'as ĉe la hom'o en element'a aŭ latent'a stat'o; ili el'volv'iĝ'as laŭ tio, kiel la cirkonstanc'o'j est'as pli aŭ mal'pli favor'a'j. La tro'a el'volv'iĝ'o de unu'j paraliz'as aŭ nul'ig'as tiu'n de ali'a'j. La super'ekscit'ad'o de la materi'a'j instinkt'o'j sufok'as, se oni tiel pov'as dir'i, la moral'a'n sent'o'n, sam'e kiel la kresk'o de la moral'a sent'o iom post iom mal'fort'ig'as la pur'e best'a'j'n kapabl'o'j'n.

755. Kial, mez'e en plej evolu'int'a civilizaci'o, trov'iĝ'as est'ul'o'j ia'foj'e tiel kruel'a'j kiel la sovaĝ'ul'o'j?

“Tut'e sam'e, kiel ĉe arb'o ŝarĝ'it'a de bon'a'j frukt'o'j, est'as trov'at'a'j ankaŭ abort'ul'o'j. Ili est'as kvazaŭ sovaĝ'ul'o'j, hav'ant'a'j de civiliz'it'o'j nur vest'o'j'n, lup'o'j, de'voj'iĝ'int'a'j inter ŝaf'o'j'n. Mal'alt'klas'a'j kaj tre mal'mult'e progres'int'a'j Spirit'o'j pov'as en'karn'iĝ'i inter mult'e progres'int'a'j hom'o'j, kun la esper'o ankaŭ antaŭ'e'n'paŝ'i; sed se la prov'o est'as tro mal'facil'a, la primitiv'a natur'o super'fort'as li'n.”

756. Ĉu la soci'o el virt'ul'o'j est'os iam liber'ig'it'a el la malic'a'j est'ul'o'j?

“Hom'ar'o progres'as; tiu'j hom'o'j, reg'at'a'j de instinkt'o de mal'bon'o kaj ne'konven'e viv'ant'a'j ĉe virt'ul'o'j, iom post iom mal'aper'os, sam'e kiel mal'bon'a grajn'o est'as apart'ig'at'a el la bon'a en ventol'korb'o, kaj re'nask'iĝ'os kun ali'a en'volv'aĵ'o; sed, ĉar ili akir'is spert'o'n, ili tial pli ĝust'e kompren'os bon'o'n kaj mal'bon'o'n. Ekzempl'o'n pri tio prezent'as al vi veget'aĵ'o'j kaj best'o'j: la art'o'n ili'n perfekt'ig'i la hom'o jam el'pens'is, kaj ĉe ili nov'a'j'n kvalit'o'j'n li aper'ig'as. Nu: la perfekt'iĝ'o est'as el'fin'it'a nur post mult'e da generaci'o'j.

Jen la bild'o de l’ plur'a'j ekzist'ad'o'j de la hom'o.”

Duel'o

757. Ĉu duel'o pov'as est'i konsider'at'a mem'defend'a ag'o?

“Ne; ĝi est'as murd'o kaj absurd'a kutim'o, ind'a de barbar'o'j. Ating'int'e pli alt'a'n kaj pli moral'a'n civiliz'it'ec'o'n, la hom'o kompren'os, ke duel'o est'as tiel rid'ind'a kiel la batal'o'j, kiu'j'n oni iam opini'is la juĝ'o de Di'o.”

758. Ĉu duel'o pov'as est'i konsider'at'a murd'o de tiu, kiu, kon'ant'e si'a'n propr'a'n mal'fort'ec'o'n, est'as pli aŭ mal'pli cert'a, ke li mort'os?

“Ĝi est'as mem'mort'ig'o.”

– Kaj, kiam la ŝanc'o'j est'as egal'a'j, ĉu ĝi est'as murd'o aŭ mem'mort'ig'o?

“Tiel unu, kiel la du'a.”

En ĉiu'j okaz'o'j, eĉ en tiu, en kiu la ŝanc'o'j est'as egal'a'j, duel'ant'o est'as kulp'a: unu'e, ĉar li, mal'varm'e kaj tut'e intenc'e, atenc'as la viv'o'n de si'a simil'ul'o; du'e, ĉar li risk'as si'a'n propr'a'n viv'o'n sen'util'e kaj sen ies profit'o.

759. Kia'n valor'o'n hav'as, pri duel'o, la tiel nom'at'a honor'sent'o?

“Fier'o kaj vant'am'o: du kancer'o'j de la hom'ar'o.”

— Sed, ĉu en kelk'a'j okaz'o'j, en kiu'j la honor'o est'as implik'it'a, ne est'us mal'kuraĝ'o rifuz'i la provok'o'n?

“Tio de'pend'as de la mor'o'j kaj kutim'o'j; ĉiu land'o kaj ĉiu jar'cent'o hav'as, pri tio, si'a'n apart'a'n vid'punkt'o'n; kiam la hom'o'j est'os pli bon'a'j kaj moral'e pli progres'int'a'j, tiam ili kompren'os, ke la ver'a honor'sent'o trov'iĝ'as super la sur'ter'a'j pasi'o'j, kaj ke, ne per mort'ig'o aŭ per konsent'o, ke oni ili'n mort'ig'u, ili kompens'os ofend'o'j'n.”

Est'as pli da nobl'ec'o kaj ver'a honor'o en tio, ke ni konfes'as ni'a'n kulp'o'n, se ni mal'prav'as, aŭ ke ni pardon'as, se ni prav'as, kaj, en ĉiu'j okaz'o'j, en tio, ke ni ignor'as la insult'o'j'n, kiu'j ne pov'as ni'n tuŝ'i.

Pun'o de mort'o

760. Ĉu pun'o de mort'o est'os iam for'strek'it'a el la hom'a leĝ'ar'o?

“Pun'o de mort'o sen ia dub'o mal'aper'os, kaj ĝi'a for'ig'o sign'os progres'o'n de la hom'ar'o. Kiam la hom'o'j est'os pli instru'it'a'j, pun'o de mort'o est'os tut'e for'strek'it'a de sur la Ter'o; tiam, jam ne est'os neces'e, ke hom'o'j est'u juĝ'at'a'j de hom'o'j. Mi parol'as pri temp'o, kiu ankoraŭ est'as tre mal'proksim'e de vi.”

La soci'a progres'ad'o sen'dub'e ne est'as tut'e kontent'ig'a; sed oni est'us mal'just'a kontraŭ la hodiaŭ'a soci'o, se oni ne vid'us progres'o'n en tio, ke, ĉe la plej kler'a'j popol'o'j, pun'o de mort'o est'as mal'pli oft'e aplik'at'a, kaj en la natur'o de la krim'o'j, al kiu'j tiu pun'o est'as diktat'a. Se oni kompar'as la garanti'o'j'n, per kiu'j, ĉe tiu'j popol'o'j, la Justic'o pen'as ŝirm'i la akuz'at'o'n, kaj la human'ec'o'n de ĝi'a kondut'o kontraŭ li, eĉ post el'pruv'o de li'a kulp'ec'o, kun tio, kio, antaŭ ne'long'e, est'is kutim'o, oni ne pov'as ne re'kon'i la progres'o'voj'o'n, kiu'n laŭ'ir'as la hom'ar'o.

761. La leĝ'o de mem'konserv'ad'o hav'ig'as al la hom'o la rajt'o'n antaŭ'gard'i si'a'n propr'a'n viv'o'n; ĉu li ne praktik'as tiu'n rajt'o'n, kiam li for'pel'as de la soci'o danĝer'a'n membr'o'n?

“Est'as ali'a'j rimed'o'j evit'i tia'n danĝer'o'n, ol mort'ig'o.

Ceter'e, al krim'ul'o oni dev'as mal'ferm'i, kaj ne ferm'i, la pord'o'n de pent'o.”

762. Ĉu la pun'o de mort'o, kiu pov'as est'i for'ig'it'a de civiliz'at'a'j soci'o'j, ne est'is neces'o dum pli fru'a'j temp'o'j?

“Neces'o ne est'as la ĝust'a vort'o; la hom'o opini'as io'n neces'a, ĉiam, kiam li ne trov'as io'n ali'a'n pli bon'a'n; laŭ'grad'e, kiel li si'n instru'as, li pli bon'e kompren'as, kio est'as just'a aŭ mal'just'a, kaj for'puŝ'as de si la eksces'o'j'n far'at'a'j'n, en la nom'o de just'ec'o, dum li'a temp'o de ne'kler'ec'o.”

763. Ĉu la lim'ig'o de la okaz'o'j, ĉe kiu'j est'as aplik'at'a pun'o de mort'o, est'as sign'o de progres'ad'o de l’ civilizaci'o?

“Ĉu vi pov'as dub'i pri tio? Ĉu vi'a Spirit'o ne indign'as, leg'ant'e la rakont'o'n pri la hom'a'j dis'buĉ'ad'o'j, iam far'at'a'j en la nom'o de just'ec'o kaj eĉ, oft'e, honor'e al Di'o; pri la turment'eg'o'j, kiu'j'n oni ig'is spert'i kondamn'it'o'n, eĉ akuz'at'o'n, por el'tir'i el li, per tro'a'j sufer'o'j, la konfes'o'n de krim'o, kiu'j li, oft'e, ne far'is? Nu! Se vi est'us tiam viv'int'a, ĉio ĉi ŝajn'us al vi tut'e natur'a, kaj ebl'e, se vi est'us juĝ'ant'o, vi est'us far'int'a tio'n sam'a'n. Tiel, kio ŝajn'is just'a en iu temp'o, tio ŝajn'as barbar'a en ali'a. Nur la di'a'j leĝ'o'j est'as etern'a'j; la hom'a'j ŝanĝ'iĝ'as kun la progres'ad'o; ili ankoraŭ ŝanĝ'iĝ'os plu, ĝis ili harmoni'os kun la di'a'j leĝ'o'j.”

764. Jesu'o dir'is: Ĉiu'j, kiu'j glav'o'n pren'as, per glav'o pere'os (19) . Ĉu tiu'j vort'o'j ne konfirm'as la egal'a'n re'pun'o'n, kaj ĉu la mort'o, dikt'it'a al murd'int'o, ne est'as la aplik'o de tiu pun'o?

“Gard'u vi'n! Vi tut'e erar'as pri la senc'o de tiu'j vort'o'j, kiel pri tiu de mult'a'j ali'a'j. Egal'a re'pun'o est'as juĝ'o de Di'o; neni'u ali'a, ol Li mem, ĝi'n aplik'as. Vi ĉiu'j konstant'e ricev'as tiu'n pun'o'n, ĉar vi est'as pun'at'a'j pro vi'a'j erar'o'j, dum ĉi tiu aŭ dum ali'a viv'o; kiu ig'is si'a'j'n simil'ul'o'j'n sufer'i, tiu iam trov'iĝ'os en situaci'o, kie li ankaŭ sufer'os tio'n sam'a'n, kio'n li ig'is ali'a'j'n el'port'i: jen la senc'o de l’ vort'o'j de Jesu'o. Ĉu li ne dir'is al vi ankaŭ: Pardon'u vi'a'j'n mal'amik'o'j'n? Kaj, ĉu li ne instru'is vi'n pet'i Di'o'n pardon'i vi'a'j'n ofend'o'j'n tiel, kiel vi pardon'as vi'a'j'n ofend'ant'o'j'n, tio est'as, sam'grad'e, kiel vi konsent'as pardon'o'n? Kompren'u bon'e tio'n.”

(19) Mate'o, ĉap. 26, par. 52. – La Trad.

765. Kio'n ni pens'u pri pun'o de mort'o, dikt'it'a en la nom'o de Di'o?

“Tio est'as ek'sid'i sur la seĝ'o'n de Di'o por mem juĝ'i.

Kiu'j tiel kondut'as, tiu'j montr'as, kiel ne'kapabl'a'j ili est'as kompren'i Di'o'n, kaj ke ili dev'as ankoraŭ el'pag'i mult'e da kulp'o'j. Pun'o de mort'o est'as krim'o, kiam aplik'at'a en la nom'o de Di'o; kaj kiu'j ĝi'n dikt'as, tiu'j respond'as por ĝi, kiel ankaŭ por ali'a'j mort'ig'o'j.”

______________

ĈAPITR'O VI'I

1. Neces'o de la societ'a viv'o. - 2. Izol'viv'ad'o. Silent'promes'o. – 3. Famili'o'lig'il'o'j.

Neces'o de la societ'a viv'o

766. Ĉu la societ'a viv'o trov'iĝ'as en la Natur'o?

“Cert'e; Di'o kre'is la hom'o'n, por ke ĉi tiu viv'u en societ'o. Li ne sen'util'e dot'is la hom'o'n per parol'o kaj per ĉiu'j ali'a'j kapabl'o'j neces'a'j al la viv'o de inter'rilat'o.”

767. Ĉu la absolut'a izol'ec'o kontraŭ'as la leĝ'o'n de la Natur'o?

“Jes, ĉar la hom'o'j instinkt'e dezir'as societ'o'n, kaj ĉiu'j dev'as kun'labor'i por la progres'ad'o, per reciprok'a help'o.”

768. Ĉu la hom'o, dezir'ant'e societ'o'n, nur obe'as person'a'n sent'o'n, aŭ ĉu en tiu sent'o est'as pli ĝeneral'a providenc'a cel'o?

“La hom'o dev'as progres'i, kaj tio'n li sol'a ne pov'as far'i, ĉar li ne posed'as ĉi'a'j'n kapabl'o'j'n; li bezon'as la kontakt'o'n de ali'a'j hom'o'j. En izol'ec'o, li brut'iĝ'as kaj velk'as.”

Neni'u hom'o hav'as komplet'a'j'n kapabl'o'j'n; per la societ'a kolekt'iĝ'o la hom'o'j si'n reciprok'e komplet'ig'as, por cert'ig'i al

Izol'viv'ad'o. Silent'promes'o

769. Oni koncept'as, ke, kiel ĝeneral'a princip'o, la societ'a viv'o est'as natur'a; sed, ĉar ĉiu'j gust'o'j est'as ankaŭ natur'a'j, kial la absolut'a izol'ec'o est'as riproĉ'ind'a gust'o, se la hom'o pov'as en tiu stat'o trov'i plezur'o'n?

“Ĝi est'as plezur'o de ego'ist'o. Est'as ankaŭ hom'o'j, trov'ant'a'j plezur'o'n en ebri'ec'o; ĉu ili ind'as vi'a'n aprob'o'n?

Di'o ne pov'as plaĉ'e rigard'i viv'o'n, per kiu iu kondamn'u si'n mem est'i util'a al neni'u.”

770. Kio'n ni pens'u pri hom'o'j, viv'ant'a'j en absolut'a ermit'ec'o, por evit'i la pere'ig'a'n kontakt'o'n de la mond'o?

“Du'obl'a ego'ism'o.”

— Sed, se tiu sen'societ'ec'o cel'as pek'el'aĉet'o'n, kiu trud'as al la hom'o ia'n pen'ig'a'n rezign'o'n, ĉu ĝi ne est'as merit'a ag'o?

“Far'i pli da bon'o ol da mal'bon'o, jen la plej bon'a pek'el'aĉet'o. Evit'ant'e mal'bon'o'n, tiu'j person'o'j far'as ali'a'n, ĉar ili forges'as la leĝ'o'n de am'o kaj karitat'o.”

771. Kio'n ni pens'u pri hom'o'j, kiu'j for'iĝ'as de la mond'o, por si'n ofer'i al la mal'pli'sufer'ig'o de mal'feliĉ'ul'o'j?

“Tiu'j alt'iĝ'as, en sam'a grad'o kiel ili humil'iĝ'as. Ili hav'as la du'obl'a'n merit'o'n, ek'star'i super la materi'a'j ĝu'o'j kaj far'i bon'o'n per la plen'um'o de la leĝ'o de labor'o.”

— Kaj pri tiu'j, serĉ'ant'a'j en sol'e'rest'ad'o la kviet'ec'o'n, kiu'n iu'j labor'o'j postul'as?

“Tiu ne est'as la absolut'a sol'e'rest'ad'o de ego'ist'o; tia'j person'o'j ne izol'iĝ'as for de l’ soci'o, ĉar ĝust'e por ĝi ili labor'as.”

772. Kio'n pens'i pri la silent'promes'o ordon'at'a de iu'j sekt'o'j ek'de plej mal'proksim'a antikv'ec'o?

“Demand'u vi'n prefer'e, ĉu la parol'o est'as natur'dot'o, kaj kial Di'o ĝi'n konsent'is al la hom'o. Di'o kondamn'as la mis'uz'o'n, ne la uz'ad'o'n de la kapabl'o'j, per kiu'j Li dot'is la hom'o'n. Silent'o est'as util'a, ĉar per silent'o vi re'tir'iĝ'as en vi'n mem; vi'a Spirit'o far'iĝ'as pli liber'a kaj tiel pov'as ek'komunik'iĝ'i kun ni; sed far'i silent'promes'o'n est'as frenez'aĵ'o. Sen'dub'e, la hom'o'j, kiu'j rigard'as tiu'j'n propr'a'vol'a'j'n rezign'o'j'n kiel virt'aĵ'o'j'n, hav'as ja bon'a'n intenc'o'n; sed ili erar'as, ĉar ili ne sufiĉ'e kompren'as la ver'a'j'n leĝ'o'j'n de Di'o.”

La promes'o je absolut'a silent'ad'o, kiel ankaŭ tiu je sol'e'rest'ad'o, for'ig'as la hom'o'n de la societ'a'j inter'rilat'o'j, kiu'j pov'as hav'ig'i al li okaz'o'n far'i bon'o'n kaj plen'um'i la leĝ'o'n de progres'o.

Famili'o'lig'il'o'j

773. Kial, inter la best'o'j, la ge'patr'o'j kaj ties id'o'j ne si'n reciprok'e re'kon'as plu, de post la moment'o, kiam la id'o'j jam ne bezon'as la zorg'o'j'n de si'a'j ge'patr'o'j?

“La best'o'j viv'as la material'a'n, ne la moral'a'n viv'o'n.

La kares'em'o de patr'in'o por si'a'j id'o'j hav'as kiel princip'o'n la instinkt'o'n de konserv'ad'o de la est'ul'o'j, kiu'j'n ŝi nask'is; kiam tiu'j est'ul'o'j pov'as jam pri'zorg'i si'a'n propr'a'n viv'o'n, tiam ŝi'a task'o est'as el'fin'it'a, la Natur'o nenio'n plu postul'as de ŝi; tial ŝi ili'n for'las'as, por zorg'i pri nov'a'j nask'it'o'j.”

774. Iu'j person'o'j, el la fakt'o, ke la best'o'j est'as for'las'at'a'j de si'a'j ge'patr'o'j, konklud'as, ke la famili'o'lig'il'o'j inter la hom'o'j simpl'e rezult'as el societ'a'j mor'o'j kaj ne el natur'a leĝ'o; kio'n ni pens'u pri tio?

“La hom'o hav'as destin'o'n ali'a'n ol la best'o'j; kial do vol'i simil'ig'i li'n al ĉi tiu'j? La hom'o hav'as io'n ali'a'n krom fiziologi'a'j bezon'o'j, nom'e la neces'o'n progres'i, kaj la famili'o'lig'il'o'j pli streĉ'as la societ'a'j'n rilat'o'j'n; jen, kial la famili'o'lig'il'o'j est'as leĝ'o de la natur'o. Di'o vol'is, ke la hom'o'j tiel lern'u si'n reciprok'e am'i kiel frat'o'j.”

775. Kia'n sekv'o'n al'port'us al la soci'o la mal'streĉ'iĝ'o de la famili'o'lig'il'o'j?

“Pli'intens'iĝ'o'n de ego'ism'o.”

___________

ĈAPITR'O VIII

VI'I – LEĜ'O DE PROGRES'O

1. Natur'a stat'o. - 2. Ir'ad'o de la progres'o. – 3. Degener'int'a'j popol'o'j. – 4. Civilizaci'o. – 5. Progres'o de la hom'a leĝ'ar'o. – 6. Influ'o de Spirit'ism'o sur la progres'o'n.

Natur'a stat'o

776. Ĉu la natur'a stat'o kaj la natur'a leĝ'o est'as unu sam'a afer'o?

“Ne; la natur'a stat'o est'as la stat'o primitiv'a. La civilizaci'o est'as ne'akord'ig'ebl'a kun la natur'a stat'o, kaj, kontraŭ'e, la natur'a leĝ'o kun'help'as por la progres'o de la hom'ar'o.”

La natur'a stat'o est'as la infan'ec'o de la hom'ar'o kaj la de'ir'punkt'o de ties intelekt'a kaj moral'a el'volv'iĝ'o. Ĉar li est'as perfekt'ig'ebl'a kaj kun'port'as la ĝerm'o'n de perfekt'iĝ'o, la hom'o ne pov'as est'i destin'it'a etern'e viv'ad'i en natur'a stat'o, sam'e kiel ne en ĉiam'a infan'ec'o; natur'a stat'o est'as pas'em'a, kaj el ĝi la hom'o el'iĝ'as per progres'o kaj civilizaci'o. La natur'a leĝ'o, kontraŭ'e, reg'as la tut'a'n hom'ar'o'n, kaj la hom'o pli'bon'iĝ'as, proporci'e kiel li pli ĝust'e kompren'as kaj praktik'as tiu'n leĝ'o'n.

777. En natur'a stat'o, la hom'o, hav'ant'e mal'pli da bezon'o'j, ne sufer'as ĉi'a'j'n ĉagren'o'j'n, kiu'j'n port'as al li pli progres'int'a stat'o; kio'n do pens'i pli la opini'o, ke en la natur'a stat'o est'as la plej perfekt'a feliĉ'o sur la Ter'o?

“Kio'n far'i? tiu est'as feliĉ'o de brut'o; iu'j person'o'j ne kompren'as ali'a'n. Ĝi est'as feliĉ'o, kia tiu de best'o'j.

Infan'o'j ankaŭ est'as pli feliĉ'a'j ol plen'aĝ'ul'o'j.”

778. Ĉu la hom'o pov'as retro'paŝ'i en la natur'a'n stat'o'n?

“Ne; la hom'o dev'as sen'ĉes'e progres'ad'i kaj ne pov'as re'ven'i al si'a infan'ec'o. Li progres'as, ĉar Di'o tio'n vol'as; pens'i, ke la hom'o pov'as retro'paŝ'i al si'a primitiv'a kondiĉ'o, est'us ne'i la leĝ'o'n de progres'o.”

Ir'ad'o de la progres'o

779. Ĉu la hom'o ĉerp'as el si la progres'o'fort'o'n, aŭ ĉu la progres'o est'as nur'a rezultat'o de instru'ad'o?

“La hom'o el'volv'iĝ'as mem tut'e natur'e, sed ne ĉiu'j progres'as sam'temp'e kaj en sam'a manier'o; tiam, la plej evolu'int'a'j help'as la progres'o'n de la ceter'a'j per'e de la societ'a kontakt'o.”

780. Ĉu la moral'a progres'o ĉiam sekv'as la intelekt'a'n?

“La unu'a est'as sekv'o de la du'a, sed la moral'a ne ĉiam ven'as tuj post la intelekt'a.” (192-365) — Kiel la intelekt'a progres'o pov'as konduk'i al la moral'a progres'o?

“Ebl'ig'ant'e al la hom'o kompren'i bon'o'n kaj mal'bon'o'n: li do pov'as elekt'i. La el'volv'iĝ'o de la liber'a vol'o sekv'as tiu'n de intelekt'o kaj pli'ig'as la respond'ec'o'n por la far'o'j.”

— Kiel do la plej instru'it'a'j popol'o'j est'as oft'e la plej mal'virt'a'j?

“La komplet'a progres'o est'as la cel'o; sed la popol'o'j, kiel la individu'o'j, ĝi'n traf'as nur paŝ'o post paŝ'o. Ĝis la moral'a sent'o el'volv'iĝ'os ĉe ili, ili pov'as uz'i si'a'n intelekt'o'n, eĉ por far'i mal'bon'o'n. Moral'ec'o kaj intelekt'o est'as du fort'o'j, kiu'j nur post mult'e da temp'o si'n ekvilibr'as.”

(365-751) 781. Ĉu est'as ebl'e al la hom'o halt'ig'i la ir'ad'o'n de la progres'o?

“Ne, sed li pov'as ĝi'n ia'foj'e mal'help'i.”

— Kio'n pens'i pri la hom'o'j, pen'ant'a'j halt'ig'i la ir'ad'o'n de l’ progres'o kaj ig'i la hom'ar'o'n retro'paŝ'i?

“Kompat'ind'a'j est'ul'o'j, kiu'j'n Di'o pun'os; ili est'os renvers'it'a'j de la torent'o, kiu'n ili van'e vol'as bar'i.”

Ĉar progres'o est'as kondiĉ'o de la hom'a natur'o, neni'u do kapabl'as ĝi'n kontraŭ'star'i. Ĝi est'as viv'a fort'o, kiu'n la mal'bon'a'j leĝ'o'j pov'as ĝen'i, sed ne brid'i. Kiam tiu'j leĝ'o'j far'iĝ'as ne'akord'ig'ebl'a'j kun tiu fort'o, ĉi tiu dis'bat'as ili'n kaj ĉiu'j'n hom'o'j'n, kiu'j pen'as ili'n konserv'i; kaj tiel est'os plu, ĝis la hom'o konform'ig'os si'a'j'n leĝ'o'j'n al la di'a just'ec'o, kiu vol'as bon'o'n por ĉiu'j, ne leĝ'o'j'n far'it'a'j'n de fort'ul'o mal'profit'e por mal'fort'ul'o.

782. Ĉu iu'j hom'o'j bon'afid'e ne embaras'as la progres'o'n, pri kiu ili pens'as, ke ili ĝi'n favor'as, ĉar ili ĝi'n rigard'as el si'a vid'punkt'o, kaj oft'e tie, kie ĝi ne est'as?

“Bagatel'a ŝton'et'o sub rad'o de l’ vetur'il'o, sed kiu ne mal'help'as ties antaŭ'e'n'ir'o'n.”

783. Ĉu la perfekt'iĝ'o de la hom'ar'o ir'as ĉiam progres'e kaj mal'rapid'e?

“Ekzist'as la regul'a, grad'a progres'o, rezult'ant'a el la fort'o de la cirkonstanc'o'j; sed, kiam iu popol'o ne sufiĉ'e rapid'e ir'as, Di'o ig'as ĝi'n spert'i, de temp'o al temp'o, fizik'a'n aŭ moral'a'n sku'o'n, kiu ĝi'n ali'ig'as.”

La hom'o ne pov'as etern'e rest'ad'i en ne'kler'ec'o, ĉar li dev'as traf'i la cel'o'n, difin'it'a'n de la Providenc'o; li si'n instru'as per la fort'o de la okaz'o'j. La moral'a'j, kiel la soci'a'j, revoluci'o'j iom post iom en'filtr'iĝ'as en li'a'j'n ide'o'j'n; ili ĝerm'as dum jar'cent'o'j, post'e ili subit'e ek'krev'as kaj frakas'as la el'konsum'it'a'n konstru'aĵ'o'n de l’ pas'int'ec'o, jam ne harmoni'ant'a'n kun la nov'a'j bezon'o'j kaj aspir'o'j.

La hom'o oft'e vid'as en tiu'j sku'eg'o'j nur la moment'a'j'n mal'ord'o'n kaj konfuz'o'n, kiu'j vund'as li'a'j'n materi'a'j'n interes'o'j'n; sed tiu, kiu alt'ig'as si'a'n pens'o'n super si'a'n person'o'n, admir'as la plan'o'j'n de la Providenc'o, kiu el mal'bon'o nask'as bon'o'n. Tiel sam'e vent'eg'o aŭ uragan'o pur'ig'as la atmosfer'o'n, kiu'n ĝi sku'eg'is.

784. La malic'o de la hom'o est'as grand'a; ĉu ne ŝajn'as, ke li kankr'e ir'ad'as anstataŭ antaŭ'e'n'paŝ'i, almenaŭ el la moral'a vid'punkt'o?

“Vi erar'as; atent'e observ'u la tut'o'n, kaj vi vid'os, ke la hom'o antaŭ'e'n'ir'as: li pli ĝust'e kompren'as, kio est'as ne'konven'a, kaj ĉiu'tag'e reform'as mal'just'aĵ'o'j'n. Mal'bon'o dev'as est'i eksces'a, por ke la hom'o sent'u la neces'o'n de bon'o kaj de reform'o'j.”

785. Kiu est'as la plej grand'a bar'o al la progres'o?

“Fier'o kaj ego'ism'o; mi parol'as pri la moral'a progres'o, ĉar la intelekt'a ĉiam antaŭ'e'n'ir'as; ŝajn'as ja, unu'a'vid'e, ke ĝi pli'intens'ig'as la aktiv'ec'o'n de tiu'j mal'virt'o'j; efektiv'e, ĝi kresk'ig'as avid'em'o'n kaj am'o'n je riĉ'aĵ'o'j, kaj ĉi tiu'j, si'a'vic'e, instig'as la hom'o'n al la esplor'o'j, kiu'j far'as li'a'n Spirit'o'n pli klar'vid'a. Tiel ĉiu'j afer'o'j inter'lig'iĝ'as, en la moral'a, kiel en la fizik'a mond'o, kaj el mal'bon'o pov'as nask'iĝ'i bon'o; sed tiu stat'o de la afer'o'j daŭr'as nur si'a'n propr'a'n temp'o'n; ĝi ŝanĝ'iĝ'as laŭ tio, kiel la hom'o pli bon'e kompren'as, ke, krom ĝu'ad'o de la sur'ter'a'j hav'aĵ'o'j, ankaŭ ekzist'as tre'eg'e pli grand'a kaj pli daŭr'a feliĉ'o.” (Vid'u Ego'ism'o, ĉap. XII.) Est'as du spec'o'j de progres'o, si'n reciprok'e sub'ten'ant'a'j kaj tamen ne ir'ant'a'j flank'o ĉe flank'o: la intelekt'a kaj la moral'a progres'o. Ĉe la civiliz'it'a'j popol'o'j, la unu'a ricev'as, dum ĉi tiu jar'cent'o (20) , ĉi'a'j'n dezir'ind'a'j'n favor'help'o'j'n, kiu'j ĝi'n lev'is ĝis neniam antaŭ'e kon'at'a ŝtup'o. Mult'o mank'as al la du'a, por ke ĝi ating'u sam'a'n nivel'o'n; sed, malgraŭ tio,

(20) Kompren'ebl'e, la XIX-a, kiam viv'is A. Kardec.

Tiu'n ĉi libr'o'n Kardec skrib'is antaŭ pli ol cent jar'o'j. Dum ĉi tiu temp'o, scienc'o kaj teknik'o progres'is mult'e pli ol en la antaŭ'a jar'mil'o kaj don'is al la hom'ar'o mil'o'j'n da bon'aĵ'o'j: fonograf'o, radiofoni'o, avi'ad'o, util'ig'o de l’ atom'energi'o k .a.

- La Trad .

se oni kompar'as la hodiaŭ'a'j'n soci'a'j'n mor'o'j'n kun tiu'j en la pas'int'a'j jar'cent'o'j, oni dev'us ja est'i blind'a, por ne konfes'i ties progres'o'n.

Kaj, kial la supr'e'n'ir'ant'a marŝ'ad'o halt'us prefer'e rilat'e al moral'ec'o, ol al intelekt'o? Kial ne est'os inter la dek-naŭ'a kaj la du'dek-kvar'a jar'cent'o tiom da diferenc'o, kiom inter la dek-kvar'a kaj la dek-naŭ'a? Tio'n pri'dub'i est'us kiel asert'i, ke la hom'ar'o trov'iĝ'as en la apoge'o de perfekt'ec'o - kio est'us absurd'o -, aŭ ke ĝi est'as moral'e ne'perfekt'ig'ebl'a – kio'n la spert'o mal'konfirm'as.

Degener'int'a'j popol'o'j

786. La histori'o prezent'as al ni mult'a'j'n popol'o'j'n, kiu'j, post la sku'eg'o'j ili'n renvers'int'a'j, re'fal'is en barbar'ec'o'n; kie est'as do, en ĉi tiu okaz'o, la progres'o?

“Kiam iu dom'o est'as baldaŭ ruin'iĝ'ont'a, vi ĝi'n el'detru'as por konstru'i ali'a'n pli solid'a'n kaj komfort'a'n; sed, ĝis ĝi est'os re'konstru'it'a, est'as mal'ord'o kaj konfuz'o en vi'a loĝ'ej'o.

“Kompren'u ankaŭ la jen'o'n: vi est'is mal'riĉ'a kaj loĝ'is dom'et'aĉ'o'n; vi riĉ'iĝ'as kaj ĝi'n for'las'as por loĝ'i palac'o'n. Post'e ven'as mizer'ul'o, kia vi est'is, okup'i vi'a'n lok'o'n en la dom'aĉ'o, kaj li fort'e ek'ĝoj'as, ĉar li iam hav'is nenia'n ŝirm'ej'o'n. Nu! ek'sci'u, ke la Spirit'o'j, en'karn'iĝ'int'a'j en tiu'n degener'int'a'n popol'o'n, ne est'as tiu'j mem, kiu'j ĝi'n form'is dum ĝi'a glor'temp'o; tiu'j, jam progres'int'a'j, for'ir'is en pli perfekt'a'j'n loĝ'ej'o'j'n kaj progres'is plu, dum ali'a'j, mal'pli pre'gres'int'a'j, ven'is al tiu lok'o, kiu'n ili, si'a'vic'e, iam for'las'os.”

787. Ĉu ne ekzist'as natur'e ne'progres'em'a'j ras'o'j?

“Jes, sed tiu'j si'n korp'e eksterm'as ĉiu'tag'e.”

— Kia est'os la est'ont'a sort'o de la Spirit'o'j, anim'ant'a'j tiu'j'n ras'o'j'n?

“Ili ating'os, kiel la ceter'a'j, la perfekt'ec'o'n, tra ali'a'j ekzist'ad'o'j; Di'o sen'hered'ig'as neniu'n.”

— Se est'as tiel, ĉu la plej civiliz'it'a'j hom'o'j iam est'is ja sovaĝ'ul'o'j kaj hom'manĝ'ant'o'j?

“Vi mem est'is pli ol unu foj'o'n, antaŭ ol est'i tia hom'o, kia vi nun est'as.”

788. La popol'o'j est'as kolektiv'a'j individu'o'j, kiu'j, kiel la individu'o'j mem, tra'viv'as infan'ec'o'n, plen'aĝ'ec'o'n kaj kaduk'ec'o'n; ĉu tiu ver'aĵ'o, konfirm'it'a de la histori'o, ne pov'as ig'i pens'i, ke la plej progres'int'a'j ĉi'jar'cent'a'j popol'o'j ankaŭ kaduk'iĝ'os kaj esting'iĝ'os, kiel la antikv'a'j?

“La popol'o'j, viv'ant'a'j nur la korp'a'n viv'o'n, tiu'j, kies grand'ec'o si'n baz'as sur fort'o kaj sur la vast'ec'o de la teritori'o, kiu'j'n ili okup'as, nask'iĝ'as, kresk'as kaj mort'as, ĉar la fort'o de iu popol'o el'ĉerp'iĝ'as kiel la hom'a; tiu'j, kies ego'ism'a'j leĝ'o'j kontraŭ'as la progres'o'n de la lum'o'j kaj de la karitat'o, mort'as, ĉar lum'o for'bala'as mal'lum'o'n, karitat'o neni'ig'as ego'ism'o'n; sed la popol'o'j, kiel la individu'o'j, hav'as la viv'o'n de la anim'o; tiu'j, kies leĝ'o'j harmoni'as kun la etern'a'j leĝ'o'j de la Kre'int'o, tiu'j viv'os kaj est'os la gvid'ant'a lum'fask'o de la ceter'a'j popol'o'j.”

789. Ĉu la progres'o iam kolekt'os ĉiu'j'n ter'popol'o'j'n en unu sol'a'n naci'o'n?

“Ne; tio est'as ne'ebl'a, ĉar el la divers'ec'o de klimat'o'j nask'iĝ'as inter si mal'sam'a'j mor'o'j kaj bezon'o'j, kiu'j konsist'ig'as la naci'ec'o'j'n; tial est'os ĉiam neces'a'j leĝ'o'j konven'a'j al tiu'j mor'o'j kaj bezon'o'j; sed la karitat'o ne rigard'as latitud'o'j'n nek haŭt'kolor'o'j'n de hom'o'j. Kiam la leĝ'o de Di'o est'os ĉie la baz'o de l’ hom'a leĝ'o, tiam la popol'o'j praktik'os reciprok'a'n karitat'o'n, kiel la individu'o'j, de hom'o al hom'o; tiel ili viv'os feliĉ'a'j kaj en pac'o, ĉar neni'u ek'pens'os far'i mal'bon'o'n al si'a najbar'o, nek viv'i je ties kost'o'pag'o.”

La hom'ar'o progres'as per la individu'o'j, kiu'j iom post iom pli'bon'iĝ'as kaj instru'iĝ'as; kiam ĉi tiu'j est'as pli'nombr'a'j, ili super'reg'as kaj kun'tren'as la ceter'a'j'n. Iam kaj iam aper'as inter ili jen geni'ul'o'j, antaŭ'e'n'puŝ'ant'a'j la hom'ar'o'n, jen estr'o'j, il'o'j de Di'o, kiu'j en kelk'a'j jar'o'j ig'as ĝi'n antaŭ'e'n'paŝ'i plur'a'j'n jar'cent'o'j'n.

La progres'o de la popol'o'j ankoraŭ pli'evident'ig'as la just'ec'o'n de la re'en'karn'iĝ'ad'o. La virt'ul'o'j far'as laŭd'ind'a'j'n klopod'o'j'n, por moral'e kaj intelekt'e pel'i iu'n naci'o'n; tiel ali'iĝ'int'e, tiu naci'o est'os cert'e pli feliĉ'a en ĉi tiu mond'o kaj en la ali'a; sed, dum si'a mal'rapid'a ir'ad'o tra la jar'cent'o'j, mil'o'j da individu'o'j ĉiu'tag'e mort'as; kiu est'os la sort'o de tiu'j, fal'ant'a'j sur la voj'o'n? Ĉu ili'a relativ'a mal'super'ec'o ten'os ili'n for de la feliĉ'o, destin'it'a al la last'e ven'int'a'j? Aŭ, ĉu ili'a feliĉ'o est'as relativ'a? Tia'n mal'just'aĵ'o'n la di'a juĝ'o ne pov'us dikt'i.

Per la plur'ec'o de ekzist'ad'o'j, la rajt'o je feliĉ'o est'as sam'a por ĉiu'j: progres'o est'as rifuz'it'a al neni'u; ĉar tiu'j, kiu'j viv'is en temp'o de barbar'ec'o, ebl'e re'ven'os en temp'o de civilizaci'o, por viv'i ĉe la sam'a aŭ ĉe ali'a popol'o, tial ĉiu'j profit'as el la supr'e'n'ir'ant'a marŝ'ad'o.

Sed la doktrin'o de la unu'sol'ec'o de ekzist'ad'o'j prezent'us ĉi tie ankoraŭ unu mal'facil'aĵ'o'n. Laŭ tiu doktrin'o, la anim'o est'as kre'it'a ĉe la nask'iĝ'o de la hom'o; sekv'e, se iu hom'o progres'is pli ol ali'a, tio signif'as, ke Di'o kre'is por la unu'a pli perfekt'a'n anim'o'n. Kial tia favor'o? Kia'n merit'o'n tiu hom'o hav'as, li, kiu ne viv'is pli ol ali'a, oft'e ja mal'pli, por est'i dot'it'a per super'a anim'o? Sed ankoraŭ ne tie kuŝ'as la ĉef'a mal'facil'aĵ'o. Iu naci'o evolu'as, en mil jar'o'j, de barbar'a al civiliz'it'a stat'o. Se la hom'o'j viv'us mil jar'o'j'n, oni kompren'us, ke, dum tiu period'o, ili hav'us temp'o'n por progres'i; sed ili mort'as ĉiu'tag'e, en plej divers'a'j aĝ'o'j; ili sen'ĉes'e anstataŭ'as unu'j ali'a'j'n, tiel, ke ĉiu tag'o vid'as aper'o'n kaj mal'aper'o'n de hom'o'j.

En la fin'o de mil jar'o'j, jam ne est'as trov'at'a'j post'e'sign'o'j de la unu'a'j loĝ'ant'o'j; la naci'o, pas'int'a'temp'e barbar'a, est'as nun civiliz'it'a: kio progres'is? ĉu la antaŭ'e barbar'a'j individu'o'j?

sed tiu'j jam de long'e ne ekzist'as; ĉu tiu'j post'e ven'int'a'j?

sed, se ties anim'o'j est'as kre'it'a'j ĉe la moment'o de ties nask'iĝ'o, tiu'j anim'o'j ne ekzist'is dum la iam'a barbar'ec'o; oni dev'as do akcept'i, ke la klopod'o'j, far'at'a'j por la civiliz'o de iu popol'o, hav'as la pov'o'n, ne, ĝust'a'dir'e, pli'bon'ig'i ne'perfekt'a'j'n anim'o'j'n, sed ja dev'ig'i Di'o'n kre'i pli perfekt'a'j'n anim'o'j'n.

Ni kompar'u ĉi tiu'n teori'o'n pri la progres'o kun tiu don'it'a de la Spirit'o'j.

La anim'o'j, ven'ant'a'j en la temp'o de civilizaci'o, hav'is si'a'n infan'ec'o'n kiel ĉiu'j ceter'a'j, sed ili jam viv'is kaj antaŭ'e star'as pro jam far'it'a progres'o; ili ven'as, al'tir'at'e de medi'o, kiu'n ili simpati'as kaj konform'a al ili'a nun'a stat'o; tiel, la zorg'o'j por la civiliz'o de iu popol'o ne rezult'ig'as est'ont'a'n kre'ad'o'n de pli perfekt'a'j anim'o'j, sed al'tir'as anim'o'j'n jam progres'int'a'j'n, ĉu tiu'j jam viv'is ĉe tiu popol'o dum ties barbar'ec'o, aŭ ven'as de ali'a lok'o. Jen la ŝlos'il'o de l’ progres'o de la tut'a hom'ar'o; kiam ĉiu'j popol'o'j star'os sur la sam'a nivel'o por la sent'o de bon'o, tiam la Ter'o est'os kun'ven'ej'o nur de bon'a'j Spirit'o'j, kiu'j viv'os frat'e kun'ig'it'a'j; kaj la mal'bon'a'j, tie sent'ant'e ĝen'o'n kaj for'puŝ'ad'o'n, ir'os serĉ'i en mal'super'a'j mond'o'j si'a'n konven'a'n rond'o'n, ĝis ili ind'os re'ven'i al la ali'form'ig'it'a mond'o, el kiu ili el'ir'is. La vulgar'a teori'o hav'as ankaŭ kiel konsekvenc'o'n, ke la labor'o'j por soci'a pli'bon'ig'o profit'ig'as nur la nun'a'j'n kaj la est'ont'a'j'n generaci'o'j'n; la rezultat'o de tiu'j labor'o'j est'as nul'a por la pas'int'a'j generaci'o'j, kiu'j far'is la erar'o'n ven'i tro fru'e kaj kiu'j ĉiam ankoraŭ est'os tia'j, kia'j ili'a'j barbar'aĵ'o'j ebl'ig'is al ili est'i. Laŭ la doktrin'o de la Spirit'o'j, la antaŭ'a'j progres'o'j est'as util'a'j ankaŭ al tiu'j generaci'o'j, kiu'j re'ven'as, por viv'i en pli bon'a'j kondiĉ'o'j kaj kiu'j tial pov'as pli'perfekt'iĝ'i en la nask'ej'o de la civilizaci'o. (222)

Civilizaci'o

790. Ĉu civilizaci'o est'as progres'o aŭ, laŭ iu'j filozof'o'j, dekadenc'o de la hom'ar'o?

“Ne'komplet'a progres'o; la hom'o ne trans'ir'as subit'e de infan'ec'o al matur'ec'o.”

— Ĉu est'as laŭ'raci'e kondamn'i la civilizaci'o'n?

“Kondamn'u prefer'e, tiu'j'n, kiu'j ĝi'n mis'uz'as, kaj ne la verk'o'n de Di'o.”

791. Ĉu la civilizaci'o iam el'pur'iĝ'os ĝis tia grad'o, ke ĝi eksterm'os la mal'bon'aĵ'o'j'n de ĝi kaŭz'it'a'j'n?

“Jes, tiam, kiam moral'ec'o est'os tiel evolu'int'a kiel intelekt'o. Frukt'o ne pov'as nask'iĝ'i pli fru'e ol flor'o.”

792. Kial la civilizaci'o ne efektiv'ig'as la tut'a'n bon'o'n, kiu'n ĝi kapabl'as far'i?

“Ĉar la hom'o'j ankoraŭ ne est'as pret'a'j nek inklin'a'j ricev'i tiu'n bon'o'n.”

— Ĉu tio ne okaz'us ankaŭ tial, ĉar, est'ig'ant'e nov'a'j'n bezon'o'j'n, la civilizaci'o ek'sci'as nov'a'j'n pasi'o'j'n?

“Jes, kaj tial, ĉar ĉiu'j kapabl'o'j de la Spirit'o ne sam'temp'e progres'as; temp'o est'as bezon'a por ĉio. Vi ne pov'as atend'i perfekt'a'j'n frukt'o'j'n el ne'komplet'a civilizaci'o.”

(751-780) 793. Laŭ kia'j sign'o'j pov'as est'i ek'kon'at'a komplet'a civilizaci'o?

“Vi ĝi'n ek'kon'as per ĝi'a moral'a evolu'o'stadi'o. Vi opini'as vi'n mult'e progres'int'a'j, ĉar vi jam far'is grand'a'j'n el'trov'o'j'n kaj mir'ind'a'j'n el'pens'aĵ'o'j'n; ĉar vi loĝ'as pli bon'a'j'n dom'o'j'n kaj port'as pli bon'a'j'n vest'o'j'n, ol la sovaĝ'ul'o'j; sed vi rajt'os dir'i, ke vi est'as ver'e civiliz'it'a'j nur tiam, kiam vi for'puŝ'os de vi'a soci'o la mal'virt'o'j'n, kiu'j ĝi'n mal'honor'as, kaj kiam vi viv'os kiel frat'o'j, reciprok'e praktik'ant'a'j la krist'an'a'n karitat'o'n; ĝis tiam vi est'os nur kler'a'j popol'o'j, laŭ'ir'ant'a'j la unu'a'n faz'o'n de civilizaci'o.”

La civilizaci'o hav'as si'a'j'n ŝtup'o'j'n, kiel ĉi'a'j afer'o'j. Ne'komplet'a civilizaci'o est'as trans'iĝ'o'stat'o, nask'ant'a mal'bon'aĵ'o'j'n propr'a'j'n, ne'kon'ant'a'j'n en la primitiv'a stat'o; malgraŭ tio, ĝi ja est'as natur'a, neces'a progres'o, kun'port'ant'a la kurac'il'o'n kontraŭ la mal'bon'aĵ'o, kiu'n ĝi kaŭz'as. Laŭ tio, kiel ĝi pli'perfekt'iĝ'as, la civilizaci'o detru'as kelk'a'j'n el la mal'bon'aĵ'o'j, kiu'j'n ĝi nask'is; tiu'j mal'bon'aĵ'o'j tut'e mal'aper'os ĉe la ek'star'o de la moral'a progres'o.

El du popol'o'j, ating'int'a'j la supr'o'n de la soci'a ŝtup'ar'o, oni pov'as dir'i, ke est'as la pli civiliz'it'a, laŭ la ver'a senc'o de l’ vort'o, tiu, ĉe kiu trov'iĝ'as mal'pli da ego'ism'o, volupt'am'o kaj fier'o; kies an'o'j est'as pli intelekt'a'j kaj moral'a'j ol materi'ec'a'j; kie la intelekt'o pov'as pli liber'e dis'volv'iĝ'i; ĉe kiu oni trov'as pli da reciprok'a'j bon'ec'o, sincer'ec'o, bon'far'em'o kaj grand'anim'ec'o; kie la antaŭ'juĝ'o'j pri kast'o kaj nask'iĝ'o est'as mal'pli en'radik'iĝ'int'a'j, ĉar tia'j antaŭ'juĝ'o'j est'as ne'konform'a'j al la ver'a am'o al la proksim'ul'o; kies leĝ'o'j kre'as nenia'n privilegi'o'n kaj est'as la sam'a'j tiel por la last'a, kiel por la unu'a el la hom'o'j; ĉe kiu juĝ'o est'as far'at'a kun mal'pli da parti'ec'o; ĉe kiu la viv'o, la kred'o'j kaj la opini'o'j de la hom'o est'as pli respekt'at'a'j; ĉe kiu la nombr'o da mal'feliĉ'ul'o'j est'as mal'pli grand'a; kaj, fin'e, ĉe kiu la bon'vol'em'a hom'o est'as ĉiam cert'a, ke por'viv'aĵ'o'j neniam mank'os al li.

Progres'o de la hom'a leĝ'ar'o

794. Ĉu la soci'o pov'us est'i reg'at'a nur de la natur'a'j leĝ'o'j, sen help'o de leĝ'o'j hom'a'j?

“Jes; se oni bon'e kompren'us kaj volont'us praktik'i la natur'a'j'n leĝ'o'j'n, ĉi tiu'j est'us sufiĉ'a'j; sed la soci'o hav'as si'a'j'n postul'o'j'n, kaj tial ĝi bezon'as apart'a'j'n leĝ'o'j'n.”

795. Kiu est'as la kaŭz'o de la ne'konstant'ec'o de la hom'a'j leĝ'o'j?

“En la temp'o de barbar'ec'o, la leĝ'o'j est'is don'at'a'j de la plej fort'a'j, kiu'j ili'n far'is por si'a profit'o propr'a.

Est'is ja neces'e modif'i tiu'j'n leĝ'o'j'n, laŭ'mezur'e kiel la hom'o'j pli bon'e kompren'is just'ec'o'n. La hom'a'j leĝ'o'j est'as ĉiam pli star'em'a'j laŭ tio, kiel ili pli proksim'iĝ'as al la ver'a just'ec'o, tio est'as, kiel ili ampleks'as ĉiu'j'n hom'o'j'n kaj ident'iĝ'as kun la natur'a leĝ'o.”

La civilizaci'o hav'ig'is al la hom'o nov'a'j'n bezon'o'j'n, rilat'a'j'n al li'a soci'a pozici'o. Ĝi dev'is do regul'ig'i per hom'a'j leĝ'o'j la rajt'o'j'n kaj dev'o'j'n de tiu pozici'o; sed, sub la influ'o de la pasi'o'j, la hom'o oft'e kre'ad'is imag'a'j'n rajt'o'j'n kaj dev'o'j'n, kiu'j'n la natur'a leĝ'o kondamn'as kaj kiu'j'n la popol'o'j for'strek'as de si'a'j kod'o'j, proporci'e kiel ili progres'as. La natur'a leĝ'o est'as ne'ŝanĝ'em'a kaj la sam'a por ĉiu'j; la hom'a leĝ'o est'as vari'em'a kaj progres'em'a; nur ĉi tiu pov'is, en la fru'a temp'o de la soci'o'j, sankci'i la rajt'o'n de l’ plej fort'a.

796. Ĉu la sever'ec'o de la pun'leĝ'o'j ne est'as ja nepr'e neces'a ĉe la nun'a stat'o de la soci'o?

“Mal'bon'mor'a soci'o cert'e postul'as pli sever'a'j'n leĝ'o'j'n; bedaŭr'ind'e, tiu'j leĝ'o'j cel'as prefer'e pun'u la jam far'it'a'n mal'bon'o'n, ol el'sek'ig'i ties font'o'n. Neni'o ali'a ol eduk'ad'o pov'as reform'i la hom'o'j'n; tiam, ili ne plu bezon'os tiel rigor'a'j'n leĝ'o'j'n.”

797. Kiel la hom'o pov'os est'i instig'it'a reform'i si'a'j'n leĝ'o'j'n?

“Tio ven'as tut'e natur'e pro la cirkonstanc'o'j kaj sub la influ'o de virt'a'j hom'o'j, konduk'ant'a'j la popol'o'j'n sur la voj'o de progres'o. La hom'o jam mult'a'j'n leĝ'o'j'n reform'is kaj ankoraŭ mult'a'j'n ali'a'j'n reform'os. Atend'u!”

Influ'o de Spirit'ism'o sur la progres'o'n

798. Ĉu Spirit'ism'o iam far'iĝ'os vulgar'a kred'o aŭ ĉu ĝi daŭr'os plu kiel apart'a doktrin'o de kelk'a'j person'o'j?

“Cert'e ĝi far'iĝ'os vulgar'a kred'o kaj sign'os nov'a'n epok'o'n en la histori'o de la hom'ar'o, ĉar ĝi trov'iĝ'as en la Natur'o kaj temp'o ven'is, kiam ĝi dev'as okup'i lok'o'n inter la hom'a'j okaz'o'j; tamen ĝi dev'as el'port'i grand'a'j'n batal'o'j'n, prefer'e kontraŭ interes'o ol kontraŭ konvink'it'ec'o, ĉar est'us sen'util'e ignor'i, ke al iu'j person'o'j interes'as kontraŭ'batal'i ĝi'n, iu'j pro mem'am'o, ali'a'j pro tut'e materi'a'j kaŭz'o'j; sed tiu'j kontraŭ'ul'o'j, trov'iĝ'ant'e pli kaj pli izol'it'a'j, est'os fin'e dev'ig'it'a'j pens'i kiel ĉiu'j, ali'e ili vok'os al si mok'rid'o'n.”

La ide'o'j trans'form'iĝ'as nur kun la kresk'ad'o de la temp'o, neniam subit'e; ili mal'vigl'iĝ'as de generaci'o al generaci'o kaj fin'e, iom post iom, mal'aper'as kun tiu'j, kiu'j ili'n sub'ten'ad'is kaj kiu'j'n anstataŭ'as ali'a'j individu'o'j, konvink'it'a'j, pri nov'a'j princip'o'j, kiel okaz'as al politik'a'j ide'o'j. Vid'u pagan'ism'o'n; hodiaŭ neni'u person'o cert'e praktik'as la religi'a'j'n ide'o'j'n de tiu'j temp'o'j; tamen plur'a'j'n jar'cent'o'j'n post la aper'o de Krist'an'ism'o, ili las'is post'e'sign'o'j'n, kiu'j'n nur la komplet'a re'nov'ig'o de la ras'o'j pov'is for'viŝ'i. Tio sam'a okaz'os al Spirit'ism'o; ĝi far'as mult'e da progres'o'j, sed ekzist'os ankoraŭ, dum du aŭ tri generaci'o'j, ia ferment'ant'a ne'kred'em'o, kiu'n nur la temp'o for'pel'os. Tamen ĝi'a dis'sem'ad'o est'os pli rapid'a ol tiu de Krist'an'ism'o, ĉar ĉi tiu mem, sur kiu ĝi si'n apog'as, tra'bat'as al ĝi voj'o'n. Krist'an'ism'o dev'is detru'i; Spirit'ism'o dev'as nur konstru'i.

799. En kia manier'o Spirit'ism'o pov'as kun'help'i por la progres'o?

“Per detru'o de material'ism'o, unu el la kancer'o'j de la soci'o, ĝi ig'as la hom'o'j'n kompren'i, kie trov'iĝ'as ili'a ver'a interes'o. Ĉar la est'ont'a viv'o jam ne est'as vual'it'a de la dub'o, la hom'o tial pli bon'e kompren'os, ke li pov'as cert'ig'i al si la est'ont'ec'o'n per la nun'ec'o. Detru'ant'e la antaŭ'juĝ'o'j'n pri sekt'o'j, kast'o'j kaj haŭt'kolor'o'j, Spirit'ism'o kon'ig'as al la hom'o'j la grand'a'n solidar'ec'o'n, kiu dev'as ten'ad'i ili'n kun'e kiel frat'o'j'n.”

800. Ĉu ne est'as tim'ind'e, ke Spirit'ism'o ne sukces'os triumf'i super la indiferent'ec'o de la hom'o'j kaj super ties al'lig'it'ec'o al la material'a'j afer'o'j?

“Tiu apenaŭ kon'us la hom'o'j'n, kiu kred'us, ke ia ajn kaŭz'o pov'us ili'n ali'ig'i kvazaŭ per magi'o. La ide'o'j si'n iom post iom modif'as laŭ la individu'o'j, kaj est'as bezon'a'j kelk'a'j generaci'o'j, por ke est'u tut'e for'viŝ'it'a'j la post'e'sign'o'j de mal'nov'a'j kutim'o'j. La trans'form'ad'o pov'as far'iĝ'i nur kun la kresk'ad'o de la temp'o, grad'e, paŝ'o post paŝ'o; ĉe ĉiu generaci'o lev'iĝ'as part'o de la vual'o; Spirit'ism'o ven'as ĝi'n tut'a'n dis'ŝir'i; sed, inter'temp'e, se ĝi'a efik'o est'us nur, ke iu korekt'us almenaŭ unu sol'a'n el si'a'j mal'virt'et'o'j, ĝi jam ig'us tiu'n hom'o'n far'i grand'a'n paŝ'o'n antaŭ'e'n kaj al'port'us al li grand'a'n util'o'n, ĉar tiu unu'a paŝ'o pli'facil'ig'us ali'a'j'n.”

801. Kial la Spirit'o'j ne instru'ad'is ĉiam kiel hodiaŭ?

“Vi ne instru'as al infan'o'j tio'n sam'a'n, kio'n al plen'aĝ'ul'o'j, kaj vi ne don'as al ĵus'nask'it'o nutr'aĵ'o'n, kiu'n ĝi ne pov'as digest'i; por ĉiu afer'o est'as temp'o difin'it'a.

Ili instru'is mult'e da afer'o'j, kiu'j'n la hom'o'j ne kompren'is aŭ fals'is, sed kiu'j'n hodiaŭ la hom'o'j pov'as kompren'i. Per si'a instru'ad'o, kvankam ne'komplet'a, ili prepar'is la grund'o'n por sem'o, kiu est'as nun frukt'ont'a.”

802. Ĉar Spirit'ism'o dev'as sign'i progres'o'n de la hom'ar'o, kial do la Spirit'o'j ne pli'rapid'ig'as tiu'n progres'o'n per'e de manifest'iĝ'o'j tiel ĝeneral'a'j kaj evident'a'j, ke la plej ne'kred'em'a'j hom'o'j konvink'iĝ'u pri ties ver'ec'o?

“Vi vol'us mirakl'o'j'n; Di'o ili'n abund'e dis'sem'as sub vi'a'j paŝ'o'j, kaj inter vi est'as hom'o'j, kiu'j Li'n mal'konfes'as.

Ĉu la Krist'o mem konvink'is si'a'j'n sam'temp'ul'o'j'n per si'a'j mir'eg'ind'aĵ'o'j? Ĉu vi ne vid'as hodiaŭ hom'o'j'n, kiu'j ne'as la plej evident'a'j'n fakt'o'j'n, okaz'ant'a'j'n antaŭ ili'a'j okul'o'j?

Ĉu iu'j ne dir'as, ke ili ne kred'us, eĉ se ili vid'us tiu'j'n fakt'o'j'n? Ne; ne per mir'eg'ind'aĵ'o'j Di'o vol'as konvert'i la hom'o'j'n; per Si'a bon'kor'ec'o, Li vol'as las'i al ili la merit'o'n konvink'iĝ'i mem per si'a prudent'o.”

ĈAPITR'O IX

VIII - LEĜ'O DE EGAL'EC'O

1. Natur'a egal'ec'o. – 2. Mal'egal'ec'o de kapabl'o'j. – 3. Soci'a'j mal'egal'ec'o'j. – 4. Mal'egal'ec'o de riĉ'ec'o'j.

– 5. Prov'o'j de riĉ'ec'o kaj de mizer'o. – 6. Egal'ec'o de rajt'o'j de vir'o kaj de vir'in'o. – 7. Egal'ec'o antaŭ la tomb'o.

Natur'a egal'ec'o

803. Ĉu ĉi'a'j hom'o'j est'as egal'a'j antaŭ Di'o?

“Jes, ĉiu'j ir'as al sam'a cel'o, kaj Di'o far'is Si'a'j'n leĝ'o'j'n por ĉiu'j. Vi oft'e dir'as: la sun'o lum'as por ĉiu'j; vi per tio esprim'as ver'aĵ'o'n pli grand'a'n kaj pli ĝeneral'a'n, ol kiel vi pens'as.”

Ĉiu'j hom'o'j est'as sub'met'it'a'j al la sam'a'j natur'a'j leĝ'o'j; ĉiu'j nask'iĝ'as sam'e mal'fort'a'j, est'as el'met'at'a'j al sam'a'j dolor'o'j, kaj la korp'o de riĉ'ul'o neni'iĝ'as tiel, kiel tiu de mal'riĉ'ul'o.

Neniu'n hom'o'n Di'o dot'is per natur'a super'ec'o, ĉu pri nask'iĝ'o, ĉu pri mort'o: ĉiu'j est'as egal'a'j sub Li'a'j okul'o'j.

Mal'egal'ec'o de kapabl'o'j

804. Kial Di'o ne don'is egal'a'j'n kapabl'o'j'n al ĉiu'j hom'o'j?

“Di'o kre'is ĉiu'j'n Spirit'o'j'n egal'a'j, sed ĉiu el ili jam viv'is pli aŭ mal'pli da temp'o, kaj, sekv'e, ĉiu akir'is pli aŭ mal'pli da kapabl'o'j; la diferenc'o ven'as de la grad'o de ĉies spert'o kaj de'pend'as ankaŭ de ĉies vol'o, kiu est'as ja li'a liber'a vol'o; de tio rezult'as, ke iu'j pli rapid'e perfekt'iĝ'as kaj tial ricev'as kapabl'o'j'n mal'sam'a'j'n, ol ali'a'j. La divers'ec'o de kapabl'o'j est'as neces'a, por ke ĉiu pov'u kun'labor'i por la real'ig'o de la Providenc'a'j projekt'o'j, en la lim'o'j de si'a'j intelekt'a'j kaj fizik'a'j fort'o'j; kio'n iu ne far'as, tio'n pov'as far'i iu ali'a, kaj tiel ĉiu hav'as si'a'n util'a'n task'o'n. Krom tio, ĉar ĉiu'j mond'o'j est'as inter si solidar'a'j, tial est'as neces'e, ke la loĝ'ant'o'j de la super'a'j mond'o'j, plej part'e kre'it'a'j antaŭ ol la vi'a, ven'u loĝ'i la Ter'o'n, por don'i al vi ekzempl'o'n pri tiu neces'a reciprok'a kun'labor'ad'o.” (361) 805. Ĉu, trans'pas'ant'e de super'a al mal'super'a la Spirit'o plen'e konserv'as la akir'it'a'j'n kapabl'o'j'n?

“Jes, ni tio'n jam dir'is; progres'int'a Spirit'o ne en si'a spirit'a stat'o, li pov'as elekt'i en'volv'aĵ'o'n delikat'a'n aŭ pozici'o'n mal'pli alt'a'n, ol tiu, kiu'n hav'is; sed ĉio ĉi est'as far'at'a ĉiam por util'i al instru'o kaj por help'i li'n progres'i.” (180) mond'o, re'fal'as; mal'pli li jam li kiel La divers'ec'o de kapabl'o'j de la hom'o ne origin'as do el intim'a natur'o de li'a kre'ad'o, sed el la grad'o da perfekt'iĝ'o, kiu'n ating'is la en'karn'iĝ'int'a'j Spirit'o'j. Di'o ne kre'is la mal'egal'ec'o'n de kapabl'o'j, sed permes'is, ke la divers'a'j grad'o'j da el'volv'iĝ'o unu kun ali'a kontakt'u, por ke la pli progres'int'a'j pov'u help'i la mal'pli rapid'ant'a'j'n, kaj ankaŭ, por ke la hom'o'j, bezon'ant'e reciprok'a'n help'o'n, plen'um'u la leĝ'o'n de karitat'o, kiu dev'as ili'n unu'ig'i.

Soci'a'j mal'egal'ec'o'j

806. Ĉu la mal'egal'ec'o de soci'a'j kondiĉ'o'j est'as leĝ'o de la Natur'o?

“Ne; ĝi est'as far'it'aĵ'o de la hom'o, ne de Di'o.”

— Ĉu tia mal'egal'ec'o iam for'pas'os?

“Etern'a'j est'as nur la leĝ'o'j de Di'o. Ĉu vi ne vid'as ĝi'n iom post iom, ĉiu'n tag'o'n, neni'iĝ'i? Tia mal'egal'ec'o for'pas'os tiam, kiam esting'iĝ'os la super'reg'ad'o de fier'o kaj de ego'ism'o; rest'os sol'e la mal'egal'ec'o de merit'o. Tag'o ven'os, kiam la an'o'j de l’ grand'a famili'o el la id'o'j de Di'o ne si'n konsider'os plu hav'ant'a'j'n pli aŭ mal'pli pur'a'n sang'o'n; nur la Spirit'o est'as pli aŭ mal'pli pur'a, kaj tio ne de'pend'as de la soci'a pozici'o.”

807. Kio'n pens'i pri hom'o'j, kiu'j mis'uz'as la super'ec'o'n de si'a soci'a pozici'o, por sub'prem'i mal'fort'ul'o'n por si'a profit'o?

“Tiu'j ind'as anatem'o'n; bedaŭr'ind'a'j! si'a'vic'e, ili ankaŭ est'os sub'prem'at'a'j; ili re'nask'iĝ'os por ekzist'ad'o, dum kiu ili sufer'os ĉio'n, kio'n ili ig'is sufer'i.” (684)

Mal'egal'ec'o de riĉ'ec'o'j

808. Ĉu la mal'egal'ec'o de riĉ'ec'o'j ne origin'as el la mal'egal'ec'o de kapabl'o'j, kiu ebl'ig'as al iu'j pli da akir'o'rimed'o'j ol al ali'a'j?

“Jes kaj ne; kaj ruz'ec'o kaj ŝtel'em'o, kio'n vi dir'as pri ĉi tiu'j?”

— Tamen la hered'it'a riĉ'ec'o ne est'as frukt'o de mal'nobl'a'j pasi'o'j.

“Kio'n vi sci'as pri tio? Ir'u re'turn'e al ties font'o, kaj vid'u, ĉu tiu ĉi est'as ĉiam pur'a. Ĉu vi sci'as, ĉu tiu riĉ'ec'o komenc'iĝ'is per uzurp'ad'o aŭ per mal'just'aĵ'o? Ni flank'e las'u moment'e ties origin'o'n, kiu ebl'e est'is ne'bon'a: ĉu vi kred'as, ke la avid'em'o je hav'aĵ'o'j, eĉ se tiu'j est'as plej bon'e akir'it'a'j, la sekret'a'j dezir'o'j ili'n pli fru'e ek'posed'i, est'as laŭd'ind'a'j sent'o'j? Jen, kio'n Di'o juĝ'as, kaj mi cert'ig'as al vi, ke Li'a juĝ'o est'as pli sever'a ol tiu de la hom'o'j.”

809. Se iu riĉ'ec'o hav'as mal'bon'a'n origin'o'n, ĉu ties hered'int'o'j est'as respond'a'j por tio?

“Sen'dub'e ili ne respond'as por mal'bon'o, far'it'a de ali'a'j, des mal'pli, ĉar ili pov'as ja ne sci'i tiu'n fakt'o'n; sed sci'u, ke oft'e riĉ'ec'o est'as don'at'a al iu hom'o, nur por hav'ig'i al li okaz'o'n kompens'i mal'just'aĵ'o'n. Feliĉ'a li est'as, se li tio'n kompren'as! Se li tiel ag'as en la nom'o de tiu, kiu far'is la mal'just'aĵ'o'n, la kompens'o est'os al'kalkul'it'a al ambaŭ, ĉar, oft'e, ĝust'e la mal'just'ul'o instig'as al tiu kompens'o.”

810. Ne de'turn'ant'e ni'n de l’ leĝ'ec'o, ni pov'as dispon'i je ni'a'j hav'aĵ'o'j en pli aŭ mal'pli just'a manier'o. Ĉu ni respond'as, post ni'a mort'o, por la dispon'o'j, kiu'j'n. ni far'is?

“Ĉia ag'o produkt'as si'a'j'n frukt'o'j'n: la frukt'o'j de la bon'a'j ag'o'j est'as dolĉ'a'j; tiu'j de la ali'a'j est'as ĉiam amar'a'j; ĉiam, kompren'u bon'e tio'n.”

811. Ĉu la absolut'a egal'ec'o de riĉ'ec'o'j est'as ebl'a, kaj ĉu ĝi iam ekzist'os?

“Ne, ĝi ne est'as ebl'a. La divers'ec'o de kapabl'o'j kaj de karakter'o'j ĝi'n mal'ebl'ig'as.”

— Tamen kelk'a'j hom'o'j kred'as, ke en tiu egal'ec'o trov'iĝ'as la kurac'il'o por la mal'bon'aĵ'o'j de l’ soci'o; kio'n vi pens'as pri tio?

“La hom'o'j, tiel pens'ant'a'j, est'as inklin'a'j al sistem'o'j aŭ est'as ambici'a'j ; ili ne kompren'as, ke la egal'ec'o, kiu'n ili rev'as, est'us tre rapid'e detru'it'a de la font'o de l’ cirkonstanc'o'j. Kontraŭ'batal'u ego'ism'o'n; tie trov'iĝ'as la ruin'ig'a kancer'o de vi'a soci'o, kaj ne serĉ'u ĥimer'o'j'n.”

812. Se egal'ec'o de riĉ'ec'o'j ne est'as ebl'a, ĉu sam'e okaz'as kun kontent'ec'o?

“Ne; sed kontent'ec'o est'as relativ'a, kaj ĉiu ĝi'n pov'us ĝu'i, se ĉiu ĝi'n bon'e kompren'us; ĉar la ver'a kontent'ec'o konsist'as en uz'ad'o de la temp'o laŭ si'a plaĉ'o, kaj ne en pas'ig'ad'o de la temp'o en labor'o'j, al kiu'j oni sent'as nenia'n inklin'o'n; kaj, ĉar ĉiu hav'as si'a'j'n propr'a'j'n kapabl'o'j'n, tial neni'a labor'o rest'us ne'far'it'a. Ekvilibr'o ekzist'as en ĉio; nur la hom'o vol'as ĝi'n mal'far'i.”

— Ĉu est'as ebl'e, ke ĉiu'j inter'kompren'iĝ'os?

“Jes, kiam ĉiu'j praktik'os la leĝ'o'n de just'ec'o.”

813. Kelk'a'j hom'o'j fal'as en for'las'o'n kaj mizer'o'n pro si'a propr'a kulp'o; ĉu la soci'o respond'as por tio?

“Jes ; ni jam dir'is, ke la soci'o est'as oft'e la primar'a kaŭz'o de tia'j erar'o'j; krom tio, ĉu ĝi ne dev'as pri'zorg'i la moral'a'n eduk'ad'o'n? Oft'e neni'o ali'a ol mal'bon'a eduk'it'ec'o fals'as la rezon'ad'o'n de tiu'j hom'o'j, anstataŭ sufok'i ties pere'ig'a'j'n inklin'o'j'n.” (685)

Prov'o'j de riĉ'ec'o kaj de mizer'o

814. Kial Di'o don'is al iu'j riĉ'ec'o'n kaj potenc'o'n, kaj al ali'a'j mizer'o'n?

“Por el'prov'i ĉiu'n en mal'sam'a manier'o. Ceter'e, kiel vi sci'as, tiu'j prov'o'j est'as elekt'at'a'j de la Spirit'o'j mem, kiu'j ili'n oft'e ne venk'as.”

815. Kiu el la du jen'a'j prov'o'j est'as la pli danĝer'a al la hom'o: ĉu mal'riĉ'ec'o aŭ riĉ'ec'o?

“Tiel danĝer'a est'as la unu'a kiel la du'a. Mizer'o nask'as murmur'ad'o'n kontraŭ la Providenc'o; riĉ'ec'o puŝ'as al ĉi'a'j eksces'o'j.”

816. Riĉ'ul'o est'as el'met'at'a al pli da tent'o'j; sed, ĉu li ne hav'as pli da rimed'o'j por far'i bon'o'n “Ĝust'e tiu'n li ne ĉiam far'as; li far'iĝ'as ego'ist'o, fier'a, ne'sat'ig'ebl'a; li'a'j bezon'o'j kresk'as kun li'a riĉ'ec'o, kaj li pens'as, ke al li sol'a neniam sufiĉ'as tio, kio'n li hav'as.”

Alt'a pozici'o en ĉi tiu mond'o kaj aŭtoritat'o super simil'ul'o'j est'as prov'o'j tiel grand'a'j kaj glit'ig'a'j kiel mizer'o, ĉar, ju pli riĉ'a kaj pov'a est'as la hom'o, des pli da dev'o'j li hav'as por plen'um'i kaj pli mult'e'nombr'a'j est'as la rimed'o'j, je kiu'j li dispon'as, por far'i bon'o'n kaj mal'bon'o'n. Di'o el'prov'as mal'riĉ'ul'o'n per rezignaci'o kaj riĉ'ul'o'n per la uz'ad'o, kiu'n ĉi tiu far'as, de si'a'j hav'aĵ'o'j kaj potenc'o.

Riĉ'ec'o kaj potenc'o nask'as ĉi'a'j'n pasi'o'j'n, kiu'j al'lig'as ni'n al la materi'o kaj mal'proksim'ig'as ni'n de la spirit'a perfekt'ec'o; tial Jesu'o dir'is: Est'as pli facil'e por kamel'o ir'i tra tru'et'o'n de kudr'il'o, ol por riĉ'ul'o en'ir'i en la regn'o'n de Di'o. (21) ( 266 )

Egal'ec'o de rajt'o'j de vir'o kaj de vir'in'o

817. Ĉu vir'o kaj vir'in'o est'as egal'a'j antaŭ Di'o, kaj ĉu ili hav'as sam'a'j'n rajt'o'j'n?

(21) Mate'o, ĉap. 19, par. 24 - La Trad .

“Ĉu Di'o ne konsent'is al ambaŭ pov'o'n kompren'i bon'o'n kaj mal'bon'o'n, kaj kapabl'o'n progres'i?”

818. El kio origin'as la moral'a mal'super'ec'o de vir'in'o en iu'j land'o'j “El la mal'just'a kaj kruel'a potenc'o de vir'o super ŝi.

Ĝi rezult'as el la soci'a'j konvenci'o'j kaj el la mis'uz'o de fort'o kontraŭ mal'fort'o. Inter la hom'o'j mal'mult'e progres'int'a'j el la moral'a vid'punkt'o, fort'o nask'as rajt'o'n.”

819. Por kia cel'o vir'in'o est'as fizik'e mal'pli fort'a ol vir'o?

“Por ke est'u al ŝi asign'it'a'j apart'a'j funkci'o'j. Vir'o'n koncern'as krud'a'j labor'o'j, ĉar li est'as la pli fort'a; vir'in'o'n, mild'a'j labor'o'j ; kaj ambaŭ est'as kre'it'a'j por si'n reciprok'e help'i ĉe la prov'o'j de viv'o plen'a de amar'aĵ'o'j.”

820. Ĉu la fizik'a mal'fort'ec'o de vir'in'o ne lok'as ŝi'n natur'e sub la ordon'potenc'o'n de vir'o?

“Di'o don'is al iu'j fort'o'n, por protekt'o je la mal'fort'a, kaj ne por servut'ig'o.”

Di'o konform'iĝ'is la struktur'o'n de ĉiu est'ul'o al la funkci'o'j, kiu'j'n ĉiu dev'as plen'um'i. Se Li dot'is vir'in'o'n per mal'pli da fizik'a font'o, Li tamen konsent'is al ŝi, sam'temp'e, pli grand'a'n sent'em'ec'o'n, konform'a'n al la delikat'ec'o de I’ patr'in'a'j funkci'o'j kaj al la mal'fort'ec'o de la est'ul'et'o'j, konfid'at'a'j al ŝi'a'j zorg'o'j.

821. Ĉu la funkci'o'j, al kiu'j la vir'in'o est'as destin'it'a de la Natur'o, est'as tiel grav'a'j kiel tiu'j koncern'ant'a'j la vir'o'n?

“Jes, kaj ja pli grav'a'j; ĝust'e ŝi hav'ig'as al vir'o la unu'a'j'n ek'kon'o'j'n pri la viv'o.”

822. Ĉar la hom'o'j est'as egal'a'j antaŭ la leĝ'o de Di'o, ĉu ili dev'as est'i ankaŭ egal'a'j antaŭ la hom'a'j leĝ'o'j?

“Tio est'as la unu'a princip'o de just'ec'o: Ne far'u al ali'a'j tio'n, kio'n vi ne vol'us, ke ili far'u al vi.”

— Ĉu do, por ke ĝi est'u perfekt'e just'a, leĝ'ar'o dev'as konsent'i egal'ec'o'n de rajt'o'j al vir'o kaj al vir'in'o?

“De rajt'o'j, jes; de funkci'o'j, ne; est'as neces'e, ke ĉiu hav'u si'a'n difin'it'a'n lok'o'n; vir'o okup'iĝ'u pri la ekster'a, vir'in'o pri la intern'a aktiv'ec'o: ĉiu laŭ si'a'j kapabl'o'j. La hom'a leĝ'o, se ĝi vol'as est'i just'a, dev'as star'ig'i egal'ec'o'n de rajt'o'j de ambaŭ seks'o'j ; ĉia privilegi'o, konsent'it'a al unu aŭ al la du'a, kontraŭ'as just'ec'o'n. La emancip'ad'o de vir'in'o sekv'as la progres'o'n de civilizaci'o; ŝi'a sklav'ec'o ir'as du'op'e kun barbar'ec'o. Ceter'e, seks'o'j ekzist'as nur pro la fiziologi'a struktur'o; kaj, ĉar la Spirit'o'j pov'as pren'i la unu'a'n aŭ la du'a'n, tial, inter seks'o'j est'as en ĉi tiu rilat'o neni'a diferenc'o; kaj do ili dev'as ĝu'i sam'a'j'n rajt'o'j'n.”

Egal'ec'o antaŭ la tomb'o

823. El kio origin'as la dezir'o ĉiam'ig'i la memor'o'n pri mort'int'o'j per funebr'a'j monument'o'j?

“Last'a ag'o de fier'ec'o.”

— Sed, ĉu la luks'eg'o de la funebr'a'j monument'o'j ne est'as pli oft'e ag'o de parenc'o'j, kiu'j dezir'as tiel honor'i la memor'o'n pri la mort'int'o, ol de ĉi tiu'j mem?

“Fier'ec'o de li'a'j parenc'o'j, dezir'ant'a'j glor'i si'n mem.

Ho, jes, ne ĉiam nur pro am'o al la mort'int'o est'as far'at'a'j tia'j el'montr'aĵ'o'j : sed pro mem'am'o kaj por parad'e montr'i si'a'n riĉ'ec'o'n. Ĉu vi kred'as, ke la memor'o pri kar'a est'ul'o est'as mal'pli daŭr'a en kor'o de mal'riĉ'ul'o, ĉar tiu ĉi pov'as ornam'i li'a'n tomb'o'n nur per unu sol'a flor'o? Ĉu vi kred'as, ke marmor'o evit'ig'as forges'o'n al tiu, kies viv'o est'is sen'util'a sur la Ter'o?”

824. Ĉu vi absolut'e mal'aprob'as la pomp'o'n de funebr'a'j ceremoni'o'j?

“Ne; kiam ĝi honor'as la memor'o'n pri virt'ul'o, tiam ĝi est'as just'a kaj bon'a, ekzempl'o.”

Tomb'o est'as la lok'o, kie ĉiu'j hom'o'j renkont'as unu ali'a'n; tie ne'ripar'ebl'e fin'iĝ'as ĉiu'j hom'a'j diferenc'o'j.

Van'e riĉ'ul'o pen'as etern'ig'i si'a'n memor'o'n per luks'eg'a'j monument'o'j: la temp'o ili'n el'detru'os, kiel la korp'o'n; tiel vol'as la Natur'o.

La memor'o pri li'a'j bon'a'j aŭ mal'bon'a'j ag'o'j est'os mal'pli pere'em'a ol li'a tomb'o; la parad'o de funebr'a'j ceremoni'o'j ne lav'os li'n de li'a'j hont'eg'ind'aĵ'o'j, nek li'n lev'os eĉ je unu ŝtup'o en la spirit'a hierarki'o. (320 kaj sekv.) _________

ĈAPITR'O X

IX - LEĜ'O DE LIBER'EC'O

1. Natur'a liber'ec'o. - 2. Sklav'ec'o. - 3. Liber'ec'o de pens'ad'o. - 4. Liber'ec'o de konscienc'o. - 5. Liber'a vol'o. - 6. Fatal'o. - 7. Kon'ad'o de la est'ont'ec'o. — 8. Teori'a resum'o pri la instig'il'o de la hom'a'j ag'o'j.

Natur'a liber'ec'o

825. Ĉu est'as iu'j soci'a'j pozici'o'j, kie la hom'o pov'as flat'i al si, ke li ĝu'as absolut'a'n liber'ec'o'n?

“Ne, ĉar vi ĉiu'j, grand'a'j kaj mal'grand'a'j, bezon'as unu'j la ali'a'j'n.”

826. En kiu kondiĉ'o la hom'o pov'us ĝu'i absolut'a'n liber'ec'o'n?

“En tiu de ermit'o en dezert'o. Kiam du hom'o'j est'as kun'e, tiam ekzist'as rajt'o'j, kiu'j'n ili dev'as respekt'i, kaj do ili jam ne hav'as absolut'a'n liber'ec'o'n.”

827. Ĉu la dev'o respekt'i ali'ul'a'j'n rajt'o'j'n for'pren'as de la hom'o la rajt'o'n mastr'i si'n mem?

“Tut'e ne, ĉar tiu est'as li'a de'nask'a rajt'o.”

828. Kiel akord'ig'i la liberal'a'j'n opini'o'j'n de iu'j hom'o'j kun la despot'ism'o, kiu'n ili ia'foj'e praktik'as en si'a hejm'o kaj kontraŭ si'a'j subaltern'ul'o'j?

“Tiu'j hom'o'j ja kompren'as la natur'a'n leĝ'o'n, sed fier'o kaj ego'ism'o kontraŭ'as ties plen'um'o'n. Ili sci'as, kio est'as ĝust'a, se ili'a'j princip'o'j ne est'as ia komedi'o laŭ'plan'e lud'at'a, sed ili tio'n ne far'as.”

— Ĉu, en ali'a viv'o, est'os konsider'at'a'j favor'e al ili la princip'o'j, kiu'j'n ili predik'is sur la Ter'o?

“Ju pli inteligent'a est'as iu, por kompren'i iu'n princip'o'n, des mal'pli ind'a je sen'kulp'ig'o li est'as, se li ne aplik'as ĝi'n al si mem. Mi dir'as al vi, ja ver'e, ke simpl'anim'a, sed sincer'a hom'o, star'as pli antaŭ'e sur la voj'o al Di'o, ol tiu, pen'ant'a ŝajn'i tia, kia li ne est'as.”

Sklav'ec'o

829. Ĉu est'as hom'o'j, destin'it'a'j de la Natur'o est'i propr'aĵ'o de ali'a'j hom'o'j?

“Ĉia absolut'a sub'ec'o de hom'o antaŭ hom'o kontraŭ'as la leĝ'o'n de Di'o. Sklav'ig'o est'as per'fort'aĵ'o; sklav'ec'o mal'aper'os laŭ tio, kiel la hom'ar'o progres'as, sam'e kiel iom post iom mal'aper'os ĉi'a'j super'rajt'a'j kutim'o'j.” (22) Hom'a leĝ'o, re'kon'ant'a sklav'ec'o'n, est'as kontraŭ'natur'a, ĉar ĝi egal'ig'as hom'o'n al best'o kaj li'n fizik'e kaj moral'e degrad'as.

830. Kiam sklav'ec'o est'as unu el la mor'o'j de iu popol'o, ĉu tiam est'as riproĉ'ind'a'j la hom'o'j, kiu'j profit'as el ĝi, ĉar ili far'as nenio'n ali'a'n, ol konform'iĝ'i al kutim'o, kiu ŝajn'as al ili natur'a?

“Mal'bon'o est'as ĉiam mal'bon'o, kaj nenia'j sofism'o'j kapabl'as far'i bon'a mal'nobl'a'n ag'o'n; sed la respond'ec'o por mal'bon'o ĉiam rilat'as kun la rimed'o'j, kiu'j'n ĉiu hav'as por ĝi'n kompren'i. Tiu, kiu profit'as el la leĝ'o de sklav'ec'o, est'as ĉiam kulp'a pri mal'obe'o je la leĝ'o de la Natur'o; sed pri tio, kiel pri ĉi'a'j afer'o'j, la kulp'ec'o est'as relativ'a.

Ĉar sklav'ec'o est'is en'las'it'a en la mor'o'j'n de iu'j popol'o'j,

(22) La unu'a el'don'o de ĉi tiu libr'o aper'is en 1857. En 1861 la sklav'ec'o est'is laŭ'leg'e abolici'it'a en Rus'uj'o; en 1865 en Uson'o; en 1888 en Brazil'o; kaj antaŭ tri jar'o'j en Etiopi'o.

Nun, en 1945, tiu antaŭ'dir'o de la Spirit'o'j est'as plen'um'it'a.

- La Trad.

tial la hom'o ebl'e sincer'e profit'is el ĝi, kiel el afer'o, kiu ŝajn'is al li tut'e natur'a; sed de tiam, kiam li'a prudent'o, pli el'volv'iĝ'int'a kaj, precip'e, klar'ig'it'a de la lum'o'j de Krist'an'ism'o, montr'is al li en sklav'o est'ul'o'n egal'a'n al li antaŭ Di'o, li jam ne ind'as sen'kulp'ig'o'n.”

831. Ĉu la natur'a mal'egal'ec'o de kapabl'o'j ne met'as iu'j'n hom'a'j'n ras'o'j'n sub la jug'o'n de pli inteligent'a'j ras'o'j?

“Jes, por ke ĉi tiu'j pli'alt'ig'u la ali'a'j'n, kaj ne por ili'n pli'brut'ig'i per sklav'ig'o. La hom'o'j tre long'e konsider'ad'is iu'j'n hom'a'j'n ras'o'j'n labor'best'o'j, hav'ant'a'j brak'o'j'n kaj man'o'j'n, kaj kred'is, ke ili rajt'as vend'i ĉi tiu'j'n kiel ŝarĝ'o'best'o'j'n. Ili arog'as al si pli pur'a'n sang'o'n; mal'saĝ'a'j, kiu'j vid'as nur materi'o'n! Ne la sang'o, sed la Spirit'o, pov'as est'i pli aŭ mal'pli pur'a.” (361-803) 832. Est'as hom'o'j, kiu'j trakt'as human'e si'a'j'n sklav'o'j'n, kiu'j las'as ĉi tiu'j'n mal'hav'i nenio'n kaj kiu'j pens'as, ke liber'ec'o el'met'us la sklav'o'j'n al pli grand'a mizer'o; kio'n vi dir'as pri tio?

“Mi dir'as, ke tiu'j hom'o'j pli bon'e kompren'as si'a'j'n interes'o'j'n; ili trakt'as zorg'e ankaŭ si'a'j'n bov'o'j'n kaj ĉeval'o'j'n, por pli grand'a profit'o ĉe la merkat'o. Ili ne est'as tiel kulp'a'j, kiel tiu'j mal'bon'e trakt'ant'a'j si'a'j'n sklav'o'j'n; sed, eĉ tiel, ili ne mal'pli dispon'as je si'a'j sklav'o'j kiel je komerc'aĵ'o kaj sen'ig'as tiu'j'n bedaŭr'ind'a'j'n est'ul'o'j'n je la rajt'o est'i si'a propr'a mastr'o.”

Liber'ec'o de pens'ad'o

833. Ĉu est'as en la hom'o io, kio si'n sub'met'as al neni'a per'fort'o kaj pri kio li ĝu'as absolut'a'n liber'ec'o'n?

“La hom'o est'as sen'lim'e liber'a pens'i, ĉar pens'o est'as ne'bar'ebl'a. Vi pov'as brid'i ties impet'iĝ'o'n, sed ĝi'n neniam nul'ig'i.”

834. Ĉu la hom'o respond'as por si'a pens'o?

“La. hom'o respond'as al Di'o; nur Di'o pov'as kon'i la hom'a'n pens'o'n, kaj ĉi tiu'n Li kondamn'as aŭ sen'kulp'ig'as laŭ Si'a just'ec'o.”

Liber'ec'o de konscienc'o

835. Ĉu la liber'ec'o de konscienc'o sekv'as el la liber'ec'o de pens'ad'o?

“Konscienc'o est'as intim'a pens'o, aparten'ant'a al la hom'o, kiel ĉiu'j ceter'a'j pens'o'j.”

836. Ĉu la hom'o rajt'as kontraŭ'met'i bar'o'j'n al la liber'ec'o de konscienc'o?

“Ne, kiel ne al la liber'ec'o de pens'ad'o; nur Di'o rezerv'is al Si la rajt'o'n juĝ'i konscienc'o'n. La hom'o regul'ig'as per si'a'j leĝ'o'j la soci'a'j'n inter'rilat'o'j'n; Di'o, per la leĝ'o'j de la Natur'o, regul'ig'as la rilat'o'j'n de hom'o kun Di'o.”

837. Kio rezult'as el la mal'help'o'j al la liber'ec'o de konscienc'o?

“Dev'ig'i la hom'o'j'n kondut'i ali'e, ol kiel ili pens'as, tio est'as, far'i ili'n hipokrit'a'j. Liber'ec'o de konscienc'o est'as unu el la karakteriz'aĵ'o'j de l’ ver'a civilizaci'o kaj de l’ progres'o.”

838. Ĉu ĉia kred'o est'as respekt'ind'a, eĉ en la okaz'o, se ĝi est'as re'kon'at'a kiel mal'ver'a?

“Ĉia kred'o est'as respekt'ind'a, se ĝi est'as sincer'a kaj se ĝi konduk'as al farad'o de bon'o. Mal'laŭd'ind'a'j est'as kred'o'j, konduk'ant'a'j al mal'bon'o.”

839. Ĉu est'as riproĉ'ind'e mal'edif'i pri ties kred'o iu'n, kiu pens'as mal'sam'e ol ni?

“Krom mank'o de karitat'o, tio est'as atenc'o kontraŭ la liber'ec'o de pens'ad'o.”

840. Ĉu est'us atenc'i la liber'ec'o'n de konscienc'o kontraŭ'batal'i kred'o'j'n, kiu'j port'as mal'ord'o'n en la soci'o'n?

“Oni pov'as brid'i ag'o'j'n, sed intim'a kred'o est'as ne'ating'ebl'a.”

Mal'permes'i la ekster'a'j'n ag'o'j'n de iu kred'o tiam, kiam ili iel ajn mal'util'as ali'ul'o'n, ne est'as atenc'i liber'ec'o'n de konscienc'o, ĉar tiu mal'permes'o las'as al la kred'o ties tut'a'n liber'ec'o'n.

841. Ĉu oni dev'as, pro respekt'o al la liber'ec'o de konscienc'o, las'i dis'vast'iĝ'i pere'ig'a'j'n doktrin'o'j'n, aŭ ĉu oni pov'as, ne atenc'ant'e tiu'n liber'ec'o'n, klopod'i por re'konduk'i sur la voj'o'n de ver'o la hom'o'j'n, kiu'j de ĝi si'n de'turn'is sub influ'o de mal'ver'a'j princip'o'j?

“Cert'e oni pov'as, kaj oni eĉ dev'as; sed instru'u, laŭ la ekzempl'o de Jesu'o, per mild'ec'o kaj persv'ad'o, ne per'fort'e, ĉar tio est'us pli mal'bon'a ol la kred'o de tiu, kiu'n oni vol'as konvink'i. Se io est'as trud'ebl'a, tio est'as bon'o kaj frat'ec'o; sed ni ne kred'as, ke la rimed'o, far'i ili'n akcept'it'a'j, est'as per'fort'o: konvink'it'ec'o ne est'as trud'ebl'a.”

842. Ĉar ĉiu doktrin'o arog'as al si est'i la sol'a esprim'o de ver'o, laŭ kia'j sign'o'j oni do pov'as ek'kon'i tiu'n, kiu rajt'as prezent'iĝ'i kun tia titol'o?

“Tiu est'as la doktrin'o, pro kiu far'iĝ'as plej mult'e da virt'ul'o'j kaj mal'plej mult'e da hipokrit'ul'o'j, tio est'as, tiu kiu admon'as pli da hom'o'j praktik'i la leĝ'o'n de am'o kaj karitat'o laŭ ties plej alt'a pur'ec'o kaj laŭ ties plej vast'a aplik'ad'o. Laŭ ĉi tiu sign'o vi konstat'os, ke iu doktrin'o est'as bon'a, ĉar ia ajn doktrin'o, kiu hav'us kiel efik'o'n dis'sem'i mal'konkord'o'n kaj star'ig'i lim'o'j'n inter id'o'j de Di'o, ne pov'as ne est'i mal'ver'a kaj pere'ig'a.”

Liber'a vol'o

843. Ĉu la hom'o hav'as liber'a'n vol'o'n de si'a'j ag'o'j?

“Ĉar li hav'as liber'ec'o'n de pens'ad'o, tial li est'as liber'a ag'i. Sen liber'a vol'o, la hom'o est'us ia maŝin'o.”

844. Ĉu la hom'o ĝu'as liber'a'n vol'o'n de post si'a nask'iĝ'o?

“Liber'ec'o de ag'ad'o ekzist'as de la moment'o, kiam est'as vol'o far'i. Dum la unu'a'j temp'o'j de la viv'o, liber'ec'o est'as preskaŭ nul'a; ĝi el'volv'iĝ'as kaj ali'ig'as si'a'n cel'o'n kun la kapabl'o'j. Infan'o aplik'as si'a'n liber'a'n vol'o'n al la afer'o'j neces'a'j al ĝi, ĉar ĝi turn'as si'a'n pens'o'n al la bezon'o'j de si'a aĝ'o.”

845. Ĉu la instinkt'a'j antaŭ'inklin'o'j de la hom'o, ĉe ties nask'iĝ'o, ne mal'help'as la praktik'ad'o'n de la liber'a vol'o?

“La instinkt'a'j antaŭ'inklin'o'j est'as tiu'j de la Spirit'o antaŭ en'karn'iĝ'o; laŭ tio, ĉu li pli aŭ mal'pli progres'is, tiu'j antaŭ'inklin'o'j pov'as puŝ'i li'n al riproĉ'ind'a'j ag'o'j, por kiu'j li'n kun'help'os Spirit'o'j simpati'ant'a'j tiu'j'n inklin'o'j'n; sed ne'kontraŭ'star'ebl'a puŝ'o est'as ne'ebl'a, kiam oni vol'as rest'i. Memor'u, ke kio'n oni vol'as, tio'n oni pov'as.” (361) 846. Ĉu la fiziologi'a struktur'o ne hav'as ia'n influ'o'n sur la ag'o'j'n dum la viv'o, kaj, se ĝi iel influ'as, ĉu ĝi ne mal'util'as la liber'a'n vol'o'n?

“Efektiv'e, la Spirit'o ricev'as influ'o'n de la materi'o, kiu pov'as ĝen'i li'a'j'n manifest'iĝ'o'j'n; jen kial, en la mond'o'j, kie la korp'o'j est'as mal'pli materi'a'j ol sur la Ter'o, la kapabl'o'j pli liber'e el'volv'iĝ'as; sed la il'o ne hav'ig'as la kapabl'o'n. Ceter'e, est'as neces'e disting'i la moral'a'j'n de la intelekt'a'j kapabl'o'j; se iu posed'as la instinkt'o'n de hom'mort'ig'o, cert'e posed'as kaj don'as al la hom'o tia'n instinkt'o'n nur li'a Spirit'o, ne la organ'o'j de la hom'o. Tiu, kiu nul'ig'as si'a'n pens'o'kapabl'o'n, por si'n okup'i nur pri la materi'o, far'iĝ'as simil'a al best'o, kaj eĉ pli mal'bon'a ol best'o, ĉar li jam ne pens'as si'n antaŭ'gard'i kontraŭ mal'bon'o; kaj pri tio li est'as ja kulp'a, ĉar li ag'as laŭ propr'a vol'o.” (Vid'u 367 kaj sekv. Influ'o de la organism'o.) 847. Ĉu la mal'normal'ec'o de la fakult'o'j sen'ig'as la hom'o'n je liber'a vol'o?

“Tiu, kies intelekt'o est'as konfuz'it'a de ia kaŭz'o, ĉes'as mastr'i si'a'n pens'ad'o'n kaj do jam ne est'as liber'a. Tia mal'normal'ec'o est'as oft'e pun'o por la Spirit'o, kiu, en ali'a ekzist'ad'o, ebl'e est'is vant'am'a kaj fier'a, kaj mis'uz'is si'a'j'n kapabl'o'j'n. Li pov'as re'nask'iĝ'i en korp'o de idiot'o, sam'e kiel despot'o en tiu de sklav'o, kaj mal'nobl'a riĉ'ul'o en tiu de almoz'pet'ant'o; sed la Spirit'o sufer'as pro tiu prem'at'ec'o, kiu'n li tut'e konsci'as; jen, kiel la materi'o influ'as.” (371 kaj sekv.) 848. Ĉu la mal'normal'ec'o de la intelekt'a'j fakult'o'j pro ebri'ec'o prav'ig'as riproĉ'ind'a'j'n ag'o'j'n?

“Ne, ĉar ebri'ul'o mem'vol'e sen'iĝ'is je si'a prudent'o, por kontent'ig'i brut'a'j'n pasi'o'j'n: anstataŭ unu, li far'as du erar'o'j'n.”

849. Kiu est'as, ĉe sovaĝ'ul'o, la super'reg'ant'a kapabl'o: ĉu instinkt'o aŭ liber'a vol'o?

“Instinkt'o; tio ne mal'ebl'ig'as al li tut'e liber'e ag'i ĉe iu'j okaz'o'j; sed, sam'e kiel infan'o, li aplik'as tiu'n liber'ec'o'n al si'a'j bezon'o'j; liber'ec'o kresk'as kun intelekt'o; sekv'e, vi, kiu est'as pli instru'it'a ol sovaĝ'ul'o, ankaŭ pli respond'as por vi'a'j ag'o'j.”

850. Ĉu la soci'a pozici'o ne est'as ia'foj'e bar'o kontraŭ la tut'a liber'ec'o de ag'ad'o?

“La mond'o hav'as sen'dub'e si'a'j'n postul'o'j'n; Di'o est'as just'a: Li pes'as ĉio'n, sed Li las'as al vi la respond'ec'o'n pri la mal'mult'o da pen'o, kiu'n vi far'as, por venk'i la kontraŭ'aĵ'o'j'n.”

Fatal'o

851. Ĉu est'as ia fatal'o en la okaz'o'j de la viv'o, laŭ la senc'o asign'it'a al tiu vort'o; tio est'as, ĉu ĉi'a'j okaz'o'j est'as anticip'e dekret'it'a'j? se est'as tiel, kio far'iĝ'as el la liber'a vol'o?

“Fatal'o ekzist'as nur pro la elekt'o, kiu'n la Spirit'o far'is, ĉe si'a en'karn'iĝ'o, de tiu aŭ tiu ali'a prov'o; ĝi'n elekt'int'e, li kre'as al si ia'n destin'o'n, kiu est'as nepr'a sekv'o de la pozici'o, kiu'n li okup'as; mi parol'as pri la fizik'a'j prov'o'j, ĉar, rilat'e la moral'a'j'n prov'o'j'n kaj la tent'o'j'n, la Spirit'o, ten'ant'e si'a'n liber'a'n vol'o'n pri bon'o kaj mal'bon'o, ĉiam decid'as mem ced'i aŭ kontraŭ'star'i. Bon'a Spirit'o, vid'ant'e li'n mal'fort'iĝ'i, pov'as kur'i help'e al li, sed ne pov'as influ'i, por super'fort'i li'a'n vol'o'n. Mal'bon'a, tio est'as, mal'super'a Spirit'o, montr'ant'e, tro'grand'ig'ant'e ia'n fizik'a'n danĝer'o'n ĉe li, pov'as li'n konstern'i kaj tim'ig'i ; sed la vol'o de la en'karn'iĝ'int'a Spirit'o ne ĉes'as est'i liber'a de ĉia bar'o.”

852. Est'as hom'o'j kiu'j'n ia fatal'o kvazaŭ persekut'as, sen'de'pend'e de ili'a kondut'o; ĉu mal'feliĉ'o ne ombr'as ili'a'n destin'o'n.?

“Ebl'e prov'o'j, kiu'j'n tiu'j hom'o'j dev'as spert'i kaj kiu'j'n ili mem elekt'is ; sed, ankoraŭ'foj'e mi dir'as, vi atribu'as al la destin'o tio'n, kio plej oft'e est'as nur'a rezultat'o de vi'a kulp'o mem. Ĉe la sufer'o'j, kiu'j vi'n aflikt'as, pen'u, ke vi'a konscienc'o est'u pur'a, kaj vi est'os part'e konsol'it'a'j.”

La ĝust'a'j aŭ fals'a'j ide'o'j, kiu'j'n ni prezent'as al ni pri la afer'o'j, far'as, ke ni sukces'u aŭ fiask'u, laŭ ni'a karakter'o kaj soci'a pozici'o. Ni trov'as afer'o'n pli simpl'a kaj mal'pli humil'ig'ant'a ni'a'n mem'am'o'n atribu'i ni'a'j'n fiask'o'j'n al la sort'o aŭ destin'o, ol al ni'a ne'zorg'em'o mem. Se la influ'o de Spirit'o'j ia'foj'e kun'ag'as por tio, ni pov'as ĉiam evit'i tiu'n influ'o'n, for'pel'ant'e la ide'o'j'n, kiu'j'n ili en'blov'as, kiam tiu'j ide'o'j est'as mal'bon'a'j.

853. Iu'j person'o'j, laŭ'ŝajn'e, si'n for'sav'as de pere'ig'a danĝer'o nur por fal'i en ali'a'n; ili kvazaŭ ne pov'us evit'i mort'o'n. Ĉu ne est'as en tio ia fatal'o?

“Neni'o est'as fatal'a, laŭ la ĝust'a senc'o de l’ vort'o, krom la moment'o de mort'o ; kiam, en ia ajn manier'o, ven'as tiu moment'o, vi ne pov'as vi'n for'tir'i.”

— Se do, kia ajn est'as la danĝer'o ni'n minac'ant'a, ne ven'is ni'a moment'o, ĉu ni ne mort'as?

“Jes, vi ne mort'as, kaj pri tio vi hav'as mil'o'j'n da ekzempl'o'j; sed, kiam son'is la hor'o de la for'pas'o, neni'o re'ten'os vi'n. Di'o anticip'e sci'as, pro kia mort'o vi for'ir'os de ĉi tie, kaj oft'e ankaŭ vi'a Spirit'o tio'n sci'as, ĉar tio est'as sci'ig'it'a al li, kiam li elekt'as tia'n aŭ tia'n ali'a'n ekzist'ad'o'n.”

854. Ĉu el la fatal'ec'o de la hor'o de la mort'o sekv'as, ke ĉi'a'j antaŭ'zorg'o'j, por ĝi'n evit'i, est'as sen'util'a'j?

“Ne, ĉar la antaŭ'zorg'o'j, kiu'j'n vi far'as, est'as inspir'at'a'j al vi, por evit'i la mort'o'n, kiu vi'n minac'as; ili est'as unu el la rimed'o'j, por ke mort'o ne okaz'u.”

855. Kio'n la Providenc'o cel'as, implik'ant'e ni'n en sen'konsekvenc'a'j'n danĝer'o'j'n?

“Danĝer'o, minac'ant'a viv'o'n, est'as avert'o, kiu'n vi mem dezir'is, por ke vi vi'n de'turn'u de mal'bon'o kaj far'iĝ'u pli bon'a. Kiam vi vi'n for'sav'as de tiu danĝer'o, ankoraŭ sub ties influ'o vi ek'pens'as pli aŭ mal'pli intens'e, laŭ la pli aŭ mal'pli fort'a ag'o de l’ bon'a'j Spirit'o'j, far'iĝ'i pli bon'a.

Ĉe subit'a ven'o de mal'bon'a Spirit'o (mi dir'as “mal'bon'a”, parol'ant'e pri la mal'bon'o, ankoraŭ ekzist'ant'a en li), vi pens'as, ke vi sam'e vi'n for'sav'os de ali'a'j danĝer'o'j, kaj vi de'nov'e las'as al vi'a'j pasi'o'j liber'a'n kur'o'n. Per la danĝer'o'j, kiu'j'n vi risk'as, Di'o memor'ig'as al vi vi'a'n mal'fort'ec'o'n kaj la facil'romp'ec'o'n de vi'a ekzist'ad'o. Se oni ekzamen'as la kaŭz'o'n kaj la spec'o'n de la danĝer'o, oni vid'as, ke ties sekv'o'j est'as plej oft'e pun'o pro iu kulp'o aŭ pro iu mal'zorg'it'a dev'o. Tiel Di'o admon'as vi'n, ke vi en'pens'iĝ'u kaj korekt'u vi'n.” (526-532) 856. Ĉu la Spirit'o anticip'e sci'as la spec'o'n de mort'o, kiu li'n bat'os?

“Li sci'as, ke la spec'o de viv'o, kiu'n li elekt'is, el'met'as li'n al tia aŭ tia ali'a mort'o ; sed li sci'as ankaŭ la batal'o'j'n, kiu'j'n li dev'as el'ten'i, por evit'i ĝi'n, kaj ke, se Di'o permes'os, li ne for'fal'os.”

857. Est'as hom'o'j, kiu'j sen'tim'e al'front'as la danĝer'o'j'n de l’ batal'o, konvink'it'e, ke ili'a hor'o ankoraŭ ne al'ven'is; ĉu tiu fid'o hav'as ia'n baz'o'n?

“La hom'o oft'e antaŭ'sent'as si'a'n fin'o'n, sam'e kiel li pov'as antaŭ'sent'i, ke li ankoraŭ ne mort'os. Tiu antaŭ'sent'o ven'as al li de li'a'j protekt'ant'a'j Spirit'o'j, kiu'j li'n avert'as, ke li si'n prepar'u por for'ir'i, aŭ kiu'j pli'vigl'ig'as li'a'n kuraĝ'o'n en la moment'o'j, kiam ĝi est'as plej neces'a al li. Tiu antaŭ'sent'o pov'as ankaŭ ven'i de li'a intuici'o pri la elekt'it'a ekzist'ad'o aŭ de la misi'o, kiu'n li akcept'is kaj pri kiu li sci'as, ke li ĝi'n dev'as plen'um'i.” (411-522) 858. Kial la person'o'j, antaŭ'sent'ant'a'j si'a'n mort'o'n, ĝi'n ordinar'e tim'as mal'pli, ol la ceter'a'j?

“Ne la Spirit'o, sed la hom'o tim'as la mort'o'n; tiu, ĝi'n antaŭ'sent'ant'a, pens'as prefer'e kiel Spirit'o, ol kiel hom'o; li kompren'as si'a'n liber'iĝ'o'n kaj ĝi'n atend'as.”

859. Se ni ne pov'as evit'i la mort'o'n, kiam ĉi tiu nepr'e okaz'os, ĉu far'iĝ'as sam'e al ĉi'a'j akcident'o'j, kiu'j ni'n ating'as dum ni'a viv'o?

“Tiu'j est'as oft'e tro bagatel'a'j afer'o'j, por ke ni pov'u avert'i vi'n kontraŭ ili, kaj, ia'foj'e, por ke ni ig'u vi'n evit'i ili'n, direkt'ant'e vi'a'n pens'o'n, ĉar ni ne am'as materi'a'n sufer'o'n; sed tio mal'mult'e grav'as por la viv'o, kiu'n vi elekt'is. Ver'e fatal'a est'as nur la hor'o, kiam vi dev'as aper'i kaj mal'aper'i de sur la Ter'o.”

— Ĉu est'as iu'j fakt'o'j, kiu'j dev'as nepr'e okaz'i kaj kiu'j'n la vol'o de la Spirit'o'j ne pov'us de'klin'i?

“Jes, sed kiu'j'n vi, ankoraŭ kiel Spirit'o, vid'is kaj antaŭ'sent'is, kiam vi elekt'is vi'a'n ekzist'ad'o'n. Tamen ne kred'u, ke ĉio, kio okaz'as, est'as “skrib'it'a”, kiel oni ordinar'e dir'as; okaz'o est'as oft'e sekv'o de io, kio'n vi far'is per liber'a vol'o, kaj tial, se vi tio'n ne far'us, tiu okaz'o ankaŭ ne far'iĝ'us. Se vi brul'vund'as al vi fingr'o'n, tio ne'mult'e valor'as: ĝi est'as rezultat'o de vi'a ne'si'n'gard'em'o kaj de la propr'a natur'o de l’ materi'o ; antaŭ'vid'at'a'j de Di'o est'as nur la grand'a'j dolor'o'j, la grav'a'j okaz'o'j, pov'ant'a'j influ'i la moral'ec'o'n, ĉar ili est'as util'a'j al vi'a perfekt'iĝ'o kaj instru'iĝ'o.”

860. Ĉu la hom'o, per si'a vol'o kaj ag'o'j, pov'as antaŭ'halt'ig'i okaz'o'j'n, kiu'j nepr'e far'iĝ'us, kaj invers'e?

“Jes, li pov'as, se tiu ŝajn'a de'klin'o est'as part'o de la viv'o, kiu'n li elekt'is. Krom'e, por far'i bon'o'n, kiel ĝi dev'as est'i far'at'a, kaj ĉar la bon'o est'as la sol'a cel'o de la viv'o, li pov'as antaŭ'for'ig'i mal'bon'o'n, precip'e tiu'n, el kiu pov'us rezult'i pli grand'a mal'bon'o.”

861. Ĉu iu, kiu hom'mort'ig'as, sci'as, jam ĉe la elekt'o de si'a ekzist'ad'o, ke li far'iĝ'os murd'int'o?

“Ne; li sci'as, ke, elekt'ant'e lukt'o'viv'o'n, li risk'as mort'ig'i unu el si'a'j simil'ul'o'j, sed li ne sci'as, ĉu li tio'n far'os, ĉar preskaŭ ĉiam decid'o antaŭ'as krim'o'n; nu, tiu, kiu decid'as io'n, pov'as ĉiam liber'e far'i aŭ ne far'i ĝi'n.

Se la Spirit'o sci'us anticip'e, ke, kiel hom'o, li dev'os ja murd'i, el tio sekv'us, ke li est'is antaŭ'destin'it'a por tiu ag'o. Sci'u tamen, ke neni'u est'as nepr'e destin'it'a por krim'o, kaj ke ĉi'a'j krim'o'j aŭ ia'j ali'a'j ag'o'j ĉiam rezult'as el la vol'o kaj el la liber'a decid'pov'o.

“Ceter'e, vi ĉiam konfuz'as du tre mal'sam'a'j'n afer'o'j'n, nom'e: la material'a'j'n okaz'o'j'n de la viv'o kaj la ag'o'j'n de la moral'a viv'o. Se fatal'o ekzist'as kelk'a'foj'e, ĝi trov'iĝ'as en la material'a'j okaz'o'j, ne'de'pend'ant'a'j de vi'a vol'o kaj el la hom'o mem; ĉi tiu pov'as do ili'n liber'e plen'um'i aŭ ne; por tiu'j ag'o'j neniam ekzist'as ia fatal'o.”

862. Est'as person'o'j, al kiu'j neni'o prosper'as; ŝajn'as, ke ia kobold'o ili'n persekut'as ĉe ĉiu'j ili'a'j entrepren'o'j; ĉu oni ne pov'us nom'i tio'n fatal'o?

“Ĝi est'as fatal'o, se vi vol'as uz'i tiu'n nom'o'n, sed tiu fatal'o de'pend'as de la spec'o de la elekt'it'a viv'o, ĉar tiu'j person'o'j vol'is spert'i prov'o'n de viv'o plen'a de el'rev'iĝ'o'j, por ekzerc'i pacienc'o'n kaj rezignaci'o'n. Tamen ne kred'u, ke tiu fatal'o est'as absolut'a; ĝi oft'e rezult'as el la mal'ĝust'a voj'o, kiu'n tiu'j person'o'j pren'is kaj kiu ne est'as konform'a al ties intelekt'o kaj kapabl'o'j. Hom'o, kiu vol'as tra'naĝ'i river'o'n, ne sci'ant'e naĝ'i, tre risk'as dron'i; sam'e okaz'as ĉe la pli'mult'o de la okaz'o'j en la viv'o. Se la hom'o prov'us far'i nur tio'n konform'a'n al li'a'j kapabl'o'j, li preskaŭ ĉiam sukces'us; li'n pere'ig'as mem'am'o kaj ambici'o, kiu'j instig'as li'n el'ir'i el si'a voj'o kaj rigard'i kiel natur'a'n inklin'o'n tio'n, kio est'as nur dezir'o kontent'ig'i ia'j'n pasi'o'j'n. Sekv'e de tio, li fiask'as, kaj li sol'a est'as kulp'a; sed, anstataŭ plend'i kontraŭ si mem, li prefer'e kulp'ig'as si'a'n sort'o'n. Iu, ekzempl'e, est'us bon'a labor'ist'o kaj honest'e per'labor'us si'a'j'n viv'rimed'o'j'n; tamen li est'os poet'aĉ'o kaj tial mort'os de mal'sat'o. Lok'o est'us por ĉiu'j, se ĉiu kon'us si'a'n ĝust'a'n lok'o'n.”

863. Ĉu la soci'a'j mor'o'j ne dev'ig'as oft'e la hom'o'n ir'i tiu'n, prefer'e ol tiu'n ali'a'n voj'o'n; kaj ĉu li ne star'as sub la kontrol'ad'o de la publik'a opini'o, ĉe la elekt'o de si'a'j okup'o'j? Ĉu tio, kio'n oni nom'as mok'tim'o, ne est'as bar'o kontraŭ la praktik'ad'o de l’ liber'a vol'o?

“Ne Di'o, sed la hom'o'j, kre'as la soci'a'j'n mor'o'j'n; se la hom'o'j si'n sub'met'as al tiu'j mor'o'j, tio far'iĝ'as, ĉar ĝi konven'as al ili; tie ankaŭ la liber'a vol'o ag'as, ĉar, se ili vol'us, ili pov'us for'sku'i de si tiu'j'n mor'o'j'n; kial do ili lament'as? Ne pri la soci'a'j mor'o'j ili dev'us plend'i, sed ja kontraŭ si'a mal'saĝ'a mem'am'o, kiu instig'as ili'n prefer'e mort'i de mal'sat'o, ol romp'i kun tiu'j mor'o'j. Neni'u kredit'as en ili'a kont'o tiu'n ofer'o'n, far'at'a'n al la publik'a opini'o, sed Di'o konsider'os la ofer'o'n de ili'a vant'am'o. Tio ne sekv'ig'as, ke oni sen'bezon'e mal'tim'u la publik'a'n opini'o'n, kiel kondut'as iu'j person'o'j, pli bon'e afekt'ant'a'j original'ec'o'n, ol praktik'ant'a'j ver'a'n filozofi'o'n; est'as tiom da mal'saĝ'o en tio, ke iu las'as la publik'o'n rid'i li'n aŭ rigard'i li'n kiel kurioz'a'n best'o'n, kiom da saĝ'o en tio, ke iu mem'vol'e kaj ne murmur'ant'e mal'supr'e'n'ir'as, se li ne pov'as star'i plu sur la supr'o de la ŝtup'ar'o.”

864. Se est'as person'o'j, al kiu'j la sort'o kontraŭ'as, ali'a'j est'as laŭ'ŝajn'e favor'at'a'j de ĝi, ĉar ĉio prosper'as al ili; kio est'as la kaŭz'o de tio?

“Ĝi okaz'as oft'e, ĉar tiu'j last'a'j sci'as pli bon'e profit'i la cirkonstanc'o'j'n; sed, ankaŭ, tio pov'as est'i spec'o de prov'o; la sukces'o ili'n ebri'ig'as; ili fid'as si'a'n destin'o'n, kaj oft'e ili post'e pag'as tiu'j'n sam'a'j'n sukces'o'j'n per kruel'a'j kontraŭ'aĵ'o'j, kiu'j'n ili pov'us evit'i per si'n'gard'o.”

865. Kiel klar'ig'i la ŝanc'o'n, kiu favor'as iu'j'n person'o'j'n ĉe cirkonstanc'o'j, sur kiu'j'n ne influ'as vol'o nek intelekt'o: ekzempl'e, en lud'o?

“Iu'j Spirit'o'j anticip'e elekt'is ia'j'n spec'o'j'n de plezur'o'j; la ili'n favor'ant'a ŝanc'o est'as tent'o. Tiu, kiu gajn'as kiel hom'o, perd'as kiel Spirit'o ; ĝi est'as prov'o por li'a fier'o kaj avid'em'o.”

866. Ĉu la fatal'o, kiu laŭ'ŝajn'e direkt'as la material'a'j'n destin'o'j'n de ni'a viv'o, est'us do ankoraŭ unu efik'o de ni'a liber'a vol'o?

“Vi mem elekt'is vi'a'n prov'o'n: ju pli akr'a ĝi est'as, ju pli bon'e vi ĝi'n el'port'as, des pli alt'e'n vi lev'iĝ'as. Tiu'j, kiu'j tra'pas'as la viv'o'n en abund'ec'o kaj en hom'a feliĉ'o, est'as mal'labor'em'a'j, ne progres'ant'a'j Spirit'o'j. La nombr'o da mal'feliĉ'ul'o'j, en ĉi tiu mond'o, tre super'as tiu'n de l’ feliĉ'ul'o'j, ĉar la Spirit'o'j, plej'part'e, serĉ'as prov'o'n plej frukt'o'don'a'n al ili. Ili klar'e vid'as la vant'ec'o'n de vi'a'j alt'a'j rang'o'j kaj ĝu'o'j. Ceter'e, la plej feliĉ'a viv'o est'as ĉiam mal'kviet'a, ĉiam konfuz'it'a: tia ĝi est'us, eĉ se ne ekzist'us dolor'o.” (525 kaj sekv.) 867. El kio ven'as jen'a esprim'o: Est'i nask'it'a sub feliĉ'a stel'o?

“Mal'nov'a superstiĉ'o, kiu kvazaŭ al'lig'is la stel'o'j'n al la destin'o de ĉiu hom'o; alegori'o, kiu'n iu'j person'o'j far'as la mal'saĝ'aĵ'o'n akcept'i laŭ'vort'e.”

Kon'ad'o de la est'ont'ec'o

868. Ĉu la est'ont'ec'o pov'as est'i mal'kaŝ'it'a al la hom'o?

“Kiel princip'o, la est'ont'ec'o est'as kaŝ'it'a al la hom'o, kaj nur en mal'oft'a'j, escept'a'j okaz'o'j Di'o permes'as, ke ĝi est'u mal'kaŝ'it'a.”

869. Kial la est'ont'ec'o est'as kaŝ'it'a al la hom'o?

“Se la hom'o kon'us si'a'n est'ont'ec'o'n, li ne atent'us la nun'ec'o'n kaj ne kondut'us kun sam'a liber'ec'o; ĉar li est'us posed'it'a de la ide'o, ke, se io dev'as okaz'i, li ne bezon'as si'n okup'i pri ĝi, aŭ li pen'us ĝi'n de'turn'i. Di'o ne vol'is, ke tiel est'u, por ke ĉiu kun'labor'u por la plen'um'o de la afer'o'j, eĉ de tiu'j, kiu'j'n la hom'o vol'us kontraŭ'star'i: tial, vi mem, oft'e sen'konsci'e, prepar'as la okaz'o'j'n, far'iĝ'ant'a'j'n dum la ir'ad'o de vi'a viv'o.”

870. Ĉar est'as util'e, ke la est'ont'ec'o est'as ne'kon'at'a, kial Di'o ia'foj'e permes'as ĝi'a'n mal'kaŝ'o'n?

“Tio far'iĝ'as, kiam tiu antaŭ'a kon'ig'o dev'as pli'facil'ig'i, anstataŭ kontraŭ'i, la plen'um'o'n de iu afer'o, per tio, ke ĝi instig'as ag'i en ali'a manier'o, ol kiel oni ag'us sen tiu mal'kaŝ'o. Krom'e, ĉi tio oft'e est'as prov'o. La perspektiv'o de iu okaz'o pov'as el'vek'i pli aŭ mal'pli bon'a'j'n pens'o'j'n; se iu hom'o sci'os, ekzempl'e, ke li est'as ricev'ont'a hered'aĵ'o'n, je kiu li ne kalkul'is, ebl'e la sent'o de ambici'o, la ĝoj'o pli'ig'i si'a'j'n sur'ter'a'j'n ĝu'o'j'n, la sopir'o ek'posed'i pli fru'e, li'n konduk'os al la dezir'o, ke mort'u la person'o, kiu post'las'os al li si'a'n riĉ'ec'o'n; aŭ, ankoraŭ, tiu perspektiv'o nask'os en li bon'a'j'n sent'o'j'n kaj nobl'anim'a'j'n pens'o'j'n.

Se la antaŭ'dir'o ne efektiv'iĝ'as, tio est'as ankoraŭ prov'o, tio est'as, prov'o pri la manier'o, kiel li el'ten'os si'a'n el'rev'iĝ'o'n; sed, ĉiu'okaz'e, li ja ricev'os la premi'o'n aŭ la pun'o'n de la bon'a'j aŭ mal'bon'a'j pens'o'j, kiu'j'n nask'is en li la kred'o je tiu fakt'o.”

871. Ĉar Di'o sci'as ĉio'n, tial Li dev'as sci'i, ĉu iu hom'o fiask'os aŭ ne ĉe iu prov'o; kial do tiu prov'o est'as neces'a, se ĝi sci'ig'as al Di'o nenio'n, kio'n Li ne sci'as pri tiu hom'o?

“Tio est'us kiel demand'i, kial Di'o ne kre'is la hom'o'n perfekt'a kaj komplet'a (119) ; kial la hom'o tra'viv'as infan'ec'o'n, antaŭ ol ating'i matur'ec'o'n (379). La prov'o ne cel'as sci'ig'i Di'o'n pri la merit'o de tiu hom'o, ĉar Di'o perfekt'e sci'as li'a'n valor'o'n; sed ŝarĝ'i tiu'n hom'o'n per la tut'a respond'ec'o por si'a ag'ad'o, ĉar la hom'o pov'as liber'e ag'i tiel aŭ tiel ali'e. Ĉar la hom'o elekt'as mem inter bon'o kaj mal'bon'o, tial la prov'o hav'as kiel efik'o'n el'met'i li'n al la tent'o je mal'bon'o kaj don'i al li la tut'a'n merit'o'n el si'a kontraŭ'star'o; nu, kvankam Di'o anticip'e ja sci'as, ĉu la hom'o sukces'os aŭ ne, tamen Li ne pov'as, laŭ Si'a just'ec'o, pun'i aŭ rekompenc'i pro ne plen'um'it'a ag'o.” (258) Sam'e okaz'as ĉe la hom'o'j. Kiel ajn kapabl'a est'as lern'ant'o, kiel ajn grand'a est'as la cert'ec'o pri li'a sukces'o, oni don'as al li nenia'n rang'o'n sen ekzamen'o, tio est'as, ne prov'ant'e li'a'j'n kon'o'j'n. Juĝ'ist'o kondamn'as akuz'at'o'n nur pro el'plen'um'it'a ag'o, kaj ne pro la supoz'o, ke la akuz'at'o pov'as aŭ dev'as el'plen'um'i tiu'n ag'o'n.

Ju pli oni pens'as pri la sekv'o'j, kiu'j rezult'us, por la hom'o, el la kon'ad'o de si'a est'ont'ec'o, des pli oni konfes'as, kiel saĝ'a est'is la Providenc'o, kaŝ'ant'e al li tiu'n est'ont'ec'o'n.

La cert'ec'o pri feliĉ'a okaz'o li'n sid'ig'us en ne'aktiv'ec'o; tiu pri ia mal'feliĉ'a'j'o li'n mal'kuraĝ'ig'us; ĉu en la unu'a, ĉu en la du'a hipotez'o, li'a'j fort'o'j paraliz'iĝ'us. Tial la est'ont'ec'o est'as kon'ig'at'a al la hom'o nur kiel cel'o, kiu'n li dev'as traf'i per si'a'j klopod'o'j, tamen ne kon'ant'e la si'n'sekv'a'j'n faz'o'j'n, kiu'j'n li dev'as tra'pas'i ĝis tie. La kon'ad'o de ĉi'a'j okaz'et'o'j de la ir'ad'o for'pren'us de li la iniciat'em'o'n kaj la uz'ad'o'n de la liber'a vol'o: ĝi ig'us li'n las'i si'n kun'tren'i kun la fatal'a torent'o de l’ okaz'o'j, ne uz'ant'e si'a'j'n kapabl'o'j'n. Kiam la sukces'o de iu entrepren'o est'as cert'a, oni jam ne zorg'as pri tiu afer'o.

Teori'a resum'o pri la instig'il'o de la hom'a'j ag'o'j

872. La demand'o pri la liber'a vol'o pov'as est'i resum'it'a en la jen'a manier'o. La hom'o ne est'as fatal'e konduk'at'a en mal'bon'o'n; la ag'o'j, kiu'j'n li far'as, ne est'as al li anticip'e ordon'at'a'j; la krim'o'j, kiu'j'n li plen'um'as, ne rezult'as el ia dekret'o de la destin'o. Li pov'as, kiel prov'o'n kaj pek'el'pag'o'n, elekt'i ekzist'ad'o'n, en kiu li est'as instig'it'a al krim'o, ĉu de la medi'o, kie li trov'iĝ'as, ĉu de la far'iĝ'int'a'j cirkonstanc'o'j; sed li ĉiam decid'as mem ced'i aŭ ne. Liber'a vol'o konsist'as do, dum la spirit'a stat'o, en la elekt'o de la ekzist'ad'o kaj de la prov'o'j; kaj, dum la en'korp'a stat'o, en la kapabl'o ced'i aŭ kontraŭ'star'i al la en'puŝ'o'j, al kiu'j ni mem'vol'e ni'n sub'met'is. Koncern'as la eduk'ad'o'n kontraŭ'batal'i tiu'j'n mal'nobl'a'j'n inklin'o'j'n; ĝi tio'n profit'e far'os tiam, kiam ĝi si'n baz'os sur la ĝis'fund'a stud'ad'o de la moral'a natur'o de la hom'o. Per kon'ad'o de la leĝ'o'j, kiu'j'n tiu moral'a natur'o obe'as, oni fin'e modif'os ĉi tiu'n natur'o'n, sam'e kiel oni modif'as intelekt'o'n per instru'ad'o kaj temperament'o'n per higien'o.

La Spirit'o, mal'lig'it'a de la materi'o kaj vag'ant'a en la spac'o, elekt'as si'a'j'n est'ont'a'j'n materi'a'j'n ekzist'ad'o'j'n laŭ la grad'o da perfekt'iĝ'o, kiu'n li ating'is, kaj precip'e en tio, kiel ni dir'is, konsist'as la liber'a vol'o. Tiu liber'ec'o ne nul'iĝ'as pro en'karn'iĝ'o; se la hom'o ced'as al la influ'o de la materi'o, li'n sekv'e frakas'as la prov'o'j, kiu'j'n li mem elekt'is; kaj ĝust'e por tio, ke ili help'u li'n venk'i tiu'j'n prov'o'j'n, li pet'as sub'ten'o'n de Di'o kaj de bon'a'j Spirit'o'j.

(337) Sen la liber'a vol'o, la hom'o ne est'as kulp'a pri mal'bon'o, nek hav'as merit'o'n pro bon'o ; kaj tio est'as des pli re'kon'at'a, ĉar, en la soci'o, oni ĉiam al'juĝ'as laŭd'o'n aŭ riproĉ'o'n al la intenc'o, tio est'as, al la vol'o; nu, vol'o kun'tren'as liber'ec'o'n. La hom'o ne pov'as do serĉ'i sen'kulp'ig'o'n por la krim'o'j en si'a fiziologi'a konstru'o, ne rezign'ant'e si'a'n rezon'pov'o'n kaj si'a'n kondiĉ'o'n de hom'a est'ul'o, ĉar li egal'iĝ'us al best'o. Se tiel est'us pri mal'bon'o, sam'e est'us do pri bon'o; sed, kiam hom'o far'as bon'o'n, li plej zorg'as, ke ĝi est'u por li merit'o, kaj per tiu merit'o li tut'e ne regal'as si'a'j'n organ'o'j'n; tio pruv'as, ke li instinkt'e ne rezign'as, malgraŭ la opini'o de kelk'a'j obstin'ul'o'j, la plej bel'a'n privilegi'o'n de si'a spec'o, nom'e la liber'ec'o'n de pens'ad'o.

La fatal'o, kiel oni ĝi'n ordinar'e kompren'as, supoz'ig'as la antaŭ'a'n, ne'for'ig'ebl'a'n decid'o'n pri ĉi'a'j okaz'o'j dum la viv'o, kia ajn est'as la grav'ec'o de tiu'j okaz'o'j. Se tia est'us la struktur'o de la afer'o'j, la hom'o est'us do ia sen'vol'a maŝin'o. Por kio util'us al li intelekt'o, se li est'us konstant'e super'reg'at'a, ĉe ĉiu'j si'a'j ag'o'j, de la potenc'o de la destin'o?

Tia doktrin'o, se ĝi est'us ver'a, hav'us kiel efik'o'n la tut'a'n detru'ad'o'n de la moral'a liber'ec'o; la hom'o hav'us pri ĉio nenia'n respond'ec'o'n kaj do ne ekzist'us bon'o, mal'bon'o, krim'o'j nek virt'o'j. Di'o, super'eg'e just'a, ne pov'us pun'i si'a'j'n id'o'j'n pro erar'o'j, kies plen'um'o ne de'pend'us de ili, nek ili'n rekompenc'i pro virt'o'j, kiu'j hav'ig'us al ili ia'n merit'o'n. Tia leĝ'o est'us, ceter'e, mal'konfirm'o de la leĝ'o de progres'o, ĉar la hom'o, kiu ĉio'n atend'us de la sort'o, nenio'n prov'us, por pli'bon'ig'i si'a'n pozici'o'n, ĉar la rezultat'o est'us tut'e sam'a.

Tamen fatal'o ne est'as van'a vort'o ; ĝi ekzist'as en la pozici'o, kiu'n la hom'o okup'as sur la Ter'o, kaj en la funkci'o'j, kiu'j'n li plen'um'as, sekv'e de la spec'o de ekzist'ad'o, kiu'n li'a Spirit'o elekt'is kiel prov'o'n, kulp'el'pag'o'n aŭ misi'o'n; li fatal'e tra'pas'as ĉi'a'j'n sort'o'vic'o'j'n de tiu ekzist'ad'o kaj ĉi'a'j'n nobl'a'j'n kaj mal'nobl'a'j'n inklin'o'j'n, esenc'e propr'a'j'n al tiu ekzist'ad'o; sed tie fin'iĝ'as la fatal'o, ĉar de'pend'as de li'a pen'o ced'i aŭ ne al tiu'j inklin'o'j. La detal'o'j de la okaz'o'j de'pend'as de la cirkonstanc'o'j, kiu'j'n li mem kre'as per si'a'j ag'o'j kaj kiu'j'n la Spirit'o'j pov'as influ'i per inspir'at'a'j pens'o'j. (458) Fatal'o trov'iĝ'as do en la si'n prezent'ant'a'j okaz'o'j, ĉar tiu'j ĉi est'as rezultat'o de la elekt'o de ekzist'ad'o, far'it'a de la Spirit'o mem; sed ne pov'as ekzist'i fatal'o en la rezultat'o de tiu'j okaz'o'j, ĉar pov'as de'pend'i de la hom'o modif'i ties ir'ad'o'n per si'a prudent'o; fatal'o neniam est'as en la ag'o'j de l’ moral'a viv'o.

Nur pri la mort'o la hom'o est'as absolut'e sub'met'it'a al la ne'fleks'ebl'a leĝ'o de fatal'o, ĉar li ne pov'as si'n for'sav'i de la dekret'o, fiks'ant'a la fin'o'n de li'a ekzist'ad'o, nek de la spec'o de mort'o, kiu ĉes'ig'os ties flu'ad'o'n.

Laŭ la ordinar'a doktrin'o, la hom'o tir'us ĉi'a'j'n instinkt'o'j'n el si mem; li'a'j instinkt'o'j origin'us aŭ el li'a fiziologi'a struktur'o, por kiu li ne pov'us respond'i, aŭ el li'a propr'a natur'o, en kiu li pov'as serĉ'i ekskuz'o'n antaŭ si mem, dir'ant'e, ke li ne est'as kulp'a pro si'a natur'o. La Spirit'ism'a doktrin'o est'as evident'e pli moral'a; ĝi akcept'as, ke la hom'o posed'as plen'e liber'a'n vol'o'n; kaj, dir'ant'e al li, ke, se li far'as mal'bon'o'n, li do ced'as al fremd'a mal'bon'a inspir'o, ĝi ŝarĝ'as li'n per la tut'a respond'ec'o por si'a ag'o, ĉar ĝi re'kon'as en li kapabl'o'n rezist'i; tio est'as evident'e pli facil'a, ol se li dev'us batal'i kontraŭ si'a propr'a natur'o.

Tial, laŭ la Spirit'ism'a doktrin'o, est'as neni'a ne'kontraŭ'star'ebl'a for'log'o: la hom'o pov'as ĉiam ŝtop'i al si la orel'o'j'n al la kaŝ'it'a voĉ'o, kiu, en li'a intern'o, instig'as li'n al mal'bon'o, sam'e kiel li pov'as ili'n ŝtop'i al materi'a voĉ'o de li'a al'parol'ant'o ; ĉi tie li sukces'as per si'a vol'o, pet'ant'e de Di'o la neces'a'n fort'o'n kaj help'o'n de la bon'a'j Spirit'o'j.

Tio'n Jesu'o instru'as al ni en si'a super'bel'a Sinjor'a Preĝ'o: “Ne konduk'u ni'n en tent'o'n, sed liber'ig'u ni'n de la mal'bon'o.”

Tiu ĉi teori'o pri la kaŭz'o, instig'ant'a ni'a'j'n ag'o'j'n, rezult'as evident'e el la tut'a instru'ad'o, far'at'a de la Spirit'o'j; ne nur ĝi est'as super'bel'e moral'a, sed ankaŭ ĝi alt'ig'as la hom'o'n antaŭ si mem; ĝi montr'as, ke li pov'as for'sku'i obsed'ant'a'n jug'o'n, sam'e kiel li ferm'as si'a'n dom'o'n al ĝen'ul'o'j ; li ne est'as ia maŝin'o, funkci'ant'a per energi'o sen'de'pend'a de ĝi'a vol'o, sed li ja est'as raci'a est'ul'o, kiu aŭd'as, juĝ'as kaj elekt'as liber'e inter du konsil'o'j. Eĉ plu'e: malgraŭ tio, la hom'o ne sen'iĝ'as je si'a iniciat'em'o; li ne mal'pli liber'e ag'as laŭ si'a bon'trov'o, ĉar, en'tut'e, li est'as nur en'karn'iĝ'int'a Spirit'o, konserv'ant'a, sub la korp'a en'volv'aĵ'o, la bon'a'j'n kaj la mal'bon'a'j'n kvalit'o'j'n, kiu'j'n li posed'is kiel Spirit'o. Ni'a'j erar'o'j primar'e origin'as do el la ne'perfekt'ec'o de ni'a Spirit'o mem, kiu ankoraŭ ne ating'is la moral'a'n super'ec'o'n, iam ating'ot'a'n, sed kiu, malgraŭ tio, posed'as ja si'a'n liber'a'n vol'o'n. La en'korp'a viv'o est'as don'at'a al li, por ke li for'pel'u de si la ne'perfekt'aĵ'o'j'n per prov'o'j, kiu'j'n li spert'as dum tiu viv'o; ĝust'e tiu'j ne'perfekt'aĵ'o'j far'as li'n pli mal'fort'a kaj ating'ebl'a por la inspir'o'j de ali'a'j ne'perfekt'a'j Spirit'o'j, kiu'j profit'as li'a'j'n vund'a'j'n lok'o'j'n por li'n fal'ig'i en la batal'o. Se el tiu batal'o li el'ir'as kiel venk'int'o, li pli'alt'iĝ'as; se li mal'sukces'as, li rest'as tia, kia li est'is, nek pli bon'a, nek pli mal'bon'a : tiu est'is prov'o, kiu dev'as est'i re'komenc'it'a, kaj tio pov'as long'e daŭr'i. Ju pli li pur'iĝ'as, des pli mal'pli'iĝ'as li'a'j mal'fort'a'j flank'o'j kaj des mal'pli da facil'ec'o li konsent'as al fremd'a instig'o al mal'bon'o; li'a moral'a fort'o kresk'as kun li'a alt'iĝ'o, kaj la mal'bon'a'j Spirit'o'j for'ir'as de li.

Ĉiu'j Spirit'o'j, pli aŭ mal'pli bon'a'j, kiam en'karn'iĝ'int'a'j, konsist'ig'as la hom'ar'o'n; kaj, ĉar la Ter'o est'as unu el la mal'plej progres'int'a'j mond'o'j, tial la nombr'o da mal'bon'a'j Spirit'o'j est'as ĉi tie pli grand'a, ol tiu de la bon'a'j; jen kial ni vid'as tiom da malic'o. Ni do far'u ĉi'a'j'n klopod'o'j'n, por ne re'ven'i sur ĉi tiu'n planed'o'n kaj por ind'i ripoz'o'n en pli bon'a mond'o, en unu el tiu'j privilegi'it'a'j sfer'o'j, kie reg'as ekskluziv'e bon'o kaj kie ni memor'os ni'a'n halt'o'n sur la Ter'o nur kiel temp'o'n de ekzil'o.

_________

ĈAPITR'O XI

X - LEĜ'O DE JUST'EC'O, AM'O KAJ KARITAT'O

1. Just'ec'o kaj natur'a'j rajt'o'j. - 2. Rajt'o de propr'ec'o.

Ŝtel'o. - 3. Karitat'o kaj am'o al proksim'ul'o. 4. Patr'in'a am'o kaj fil'a am'o.

Just'ec'o kaj natur'a'j rajt'o'j

873. Ĉu la sent'o de just'ec'o trov'iĝ'as en la Natur'o, aŭ ĉu ĝi rezult'as el akir'it'a'j ide'o'j?

“Ĝi trov'iĝ'as en la Natur'o en tia manier'o, ke vi indign'as nur pro la pens'o pri mal'just'ec'o. Sen'dub'e, la moral'a progres'o pli'ig'as tiu'n sent'o'n, sed ĝi'n ne nask'as: Di'o met'is ĝi'n en la kor'o'n de la hom'o; jen, kial vi oft'e trov'as ĉe simpl'anim'a'j, ne'kler'a'j hom'o'j pli ĝust'a'j'n ek'kon'o'j'n de just'ec'o, ol ĉe tre instru'it'a'j hom'o'j.”

874. Se just'ec'o est'as leĝ'o de la Natur'o, kial la manier'o kompren'i ĝi'n divers'as inter la hom'o'j tiom, ke iu opini'as just'a tio'n, kio ŝajn'as mal'just'a al ali'a?

“Tio okaz'as, ĉar en'miks'iĝ'as en la afer'o'n pasi'o'j, kiu'j modif'as tiu'n sent'o'n, sam'e kiel la pli'mult'o'n de ali'a'j natur'a'j sent'o'j; pasi'o'j ig'as vid'i la fakt'o'j'n tra fals'a prism'o.”

875. Kiel oni pov'as difin'i just'ec'o'n?

“Just'ec'o konsist'as en respekt'o al ĉies rajt'o.”

— Kio star'ig'as tiu'j'n rajt'o'j'n?

“Du leĝ'o'j, nom'e: la hom'a kaj la natur'a leĝ'o'j. Ĉar la hom'o'j kre'is leĝ'o'j'n konform'a'j'n al ili'a'j mor'o'j kaj karakter'o'j, tial tiu'j leĝ'o'j star'ig'is rajt'o'j'n, kiu'j pov'is ŝanĝ'iĝ'i kun la progres'o de la civilizaci'o. Vid'u, ĉu vi'a'j hodiaŭ'a'j leĝ'o'j, ceter'e ne'perfekt'a'j, akcept'as tia'j'n sam'a'j'n rajt'o'j'n, kia'j'n tiu'j mez'epok'a'j; tamen tiu'j kaduk'a'j rajt'o'j, kiu'j aspekt'as hodiaŭ monstr'a'j, ŝajn'is just'a'j kaj natur'a'j en tiu epok'o. Rajt'o, star'ig'it'a de la hom'o, ne ĉiam est'as do konform'a al just'ec'o; krom tio, ĝi kontrol'as nur iu'j'n soci'a'j'n inter'rilat'o'j'n, dum, en la privat'a viv'o, ekzist'as sen'nombr'a'j ag'o'j, koncern'ant'a'j nur kaj sol'e al la tribunal'o de la konscienc'o.”

876. Krom la rajt'o star'ig'it'a de la hom'a leĝ'o, kiu est'as la baz'o de just'ec'o fond'it'a sur la natur'a leĝ'o?

“La Krist'o dir'is al vi jen'o'n: Ĉi'o'n ajn, kio'n vi dezir'as, ke la hom'o'j far'u al vi, vi ankaŭ far'u al ili. (23) Di'o met'is en la kor'o'n de la hom'o la regul'o'n pri la ver'a just'ec'o, pro la dezir'o, kiu'n ĉiu hav'as, vid'i respekt'at'a'j si'a'j'n rajt'o'j'n. Ĉe la ne'cert'ec'o pri tio, kio'n li dev'as far'i al si'a simil'ul'o, en iu cirkonstanc'o, la hom'o demand'u si'n mem, kiel li dezir'us, ke oni kondut'u kontraŭ li en tia cirkonstanc'o. Di'o ne pov'us don'i al hom'o gvid'ant'o'n pli fid'ind'a'n, ol ties konscienc'o mem.”

La kriteri'o de la ver'a just'ec'o kuŝ'as efektiv'e en tio, ke oni dezir'u al la ali'a'j tio'n, kio'n oni dezir'us al si mem, kaj ne, ke oni dezir'u al si tio'n, kio'n oni dezir'us al la ali'a'j : tiu'j du esprim'o'j tut'e ne est'as egal'a'j. Ĉar ne est'as natur'e dezir'i mal'bon'o'n al si mem - se oni pren'as la person'a'n dezir'o'n kiel de'ir'punkt'o'n -, tial oni est'as cert'a, ke oni dezir'as al la proksim'ul'o nur bon'o'n. En ĉiu temp'o kaj en ĉi'a'j kred'o'j, la hom'o ĉiam pen'ad'is super'star'ig'i si'a'n person'a'n rajt'o'n: la super'bel'ec'o de la krist'an'a religi'o trov'iĝ'as en tio, ke ĝi far'is la person'a'n rajt'o'n la baz'o de la rajt'o de l’ proksim'ul'o.

877. Ĉu la neces'o, kiu'n la hom'o hav'as, viv'i en soci'o, ŝarĝ'as li'n per apart'a'j dev'o'j?

(23) Mate'o, ĉap. 7, par. 12. - La Trad.

“Jes, kaj la unu'a el ĉiu'j est'as respekt'i la rajt'o'j'n de si'a'j simil'ul'o'j ; kiu respekt'as tiu'j'n rajt'o'j'n, tiu est'as ĉiam just'a. En vi'a mond'o, kie tiom da hom'o'j mal'ŝat'as la leĝ'o'j'n de just'ec'o, ĉiu far'as re'venĝ'o'j'n, kaŭz'o'n de la mal'ord'o kaj konfuz'it'ec'o de vi'a soci'o. La soci'a viv'o kre'as reciprok'a'j'n rajt'o'j'n kaj al'trud'as reciprok'a'j'n dev'o'j'n.”

878. Ĉar la hom'o pov'as iluzi'iĝ'i pri la ampleks'o de si'a rajt'o, kio pov'as kon'ig'i al li ties lim'o'n?

“La lim'o de rajt'o, kia'n li re'kon'as en si'a simil'ul'o kontraŭ li, en sam'a'j cirkonstanc'o'j, kaj reciprok'e.”

— Sed, se ĉiu al'propr'ig'as al si la rajt'o'j'n de si'a'j simil'ul'o'j, kio far'iĝ'as la sub'ec'o antaŭ la super'ul'o'j? Ĉu tio ne est'as la renvers'o de ĉiu'j aŭtoritat'o'j?

“La natur'a'j rajt'o'j est'as sam'a'j por ĉiu'j hom'o'j, ek'de la plej mal'grand'a ĝis la plej grand'a; Di'o ne far'is iu'j'n el argil'o pli pur'a, ol ali'a'j'n, kaj ĉiu'j est'as egal'a'j antaŭ Li. Tiu'j rajt'o'j est'as etern'a'j; la rajt'o'j, star'ig'it'a'j de la hom'o'j, pere'as kun si'a'j kaŭz'o'j. Ceter'e, ĉiu bon'e kon'as si'a'n propr'a'n fort'o'n aŭ mal'fort'o'n, kaj sci'as ĉiam hav'i respekt'o'n al tiu, kiu ĝi'n merit'as pro si'a'j virt'o kaj saĝ'ec'o.

Est'as grav'e atent'ig'i al tio, por ke la hom'o'j, kred'ant'a'j si'n super'a'j, kon'u si'a'j'n dev'o'j'n, por ind'i respekt'o'n. Sub'ec'o ne est'os kompromit'it'a, kiam aŭtoritat'o est'os don'it'a al saĝ'o.”

879. Kia est'as la karakter'o de la hom'o, kiu praktik'us just'ec'o'n laŭ ties tut'a pur'ec'o?

“Tiu de ver'a just'ul'o, laŭ ekzempl'o de Jesu'o; ĉar li praktik'us ankaŭ la am'o'n al la proksim'ul'o kaj la karitat'o'n, sen kiu'j ne ekzist'as ver'a just'ec'o.”

Rajt'o de propr'ec'o. Ŝtel'o

880. Kiu est'as la unu'a el ĉiu'j natur'a'j rajt'o'j de la hom'o?

“Viv'i; tial neni'u rajt'as atenc'i la viv'o'n de si'a simil'ul'o, kaj far'i io'n ajn, kio pov'us en'danĝer'ig'i ties en'korp'a'n ekzist'ad'o'n.”

881. Ĉu la viv'o'rajt'o hav'ig'as al la hom'o la rajt'o'n amas'ig'i la neces'a'j'n viv'rimed'o'j'n, por ke li pov'u ripoz'i tiam, kiam li jam ne kapabl'os labor'i “Jes; sed li dev'as tio'n far'i en si'a famili'o, kiel abel'o, per honest'a labor'ad'o, kaj ne amas'ig'i kiel ego'ist'o. Iu'j best'o'j mem don'as al li ekzempl'o'n de antaŭ'zorg'em'o.”

882. Ĉu la hom'o rajt'as defend'i tio'n, kio'n li amas'ig'is per si'a labor'o?

“Di'o dir'is: Ne ŝtel'u (24) ; kaj Jesu'o: Re'don'u al Cezar'o la propr'aĵ'o'n de Cezar'o.” (25) Tio, kio'n la hom'o kolekt'as per honest'a labor'o, est'as laŭ'rajt'a propr'aĵ'o, kiu'n li rajt'as defend'i, ĉar la propr'aĵ'o, frukt'o de labor'ad'o, est'as natur'a rajt'o tiel sankt'a, kiel la rajt'o labor'i kaj viv'i.

883. Ĉu la dezir'o posed'i trov'iĝ'as en la Natur'o?

“Jes; sed, kiam ĝi est'as dezir'o posed'i por si sol'a kaj por person'a kontent'ig'o, tiam ĝi est'as ego'ism'o”

— Tamen, ĉu la dezir'o posed'i ne est'as laŭ'rajt'a pro tio, ke hom'o, hav'ant'a propr'a'j'n viv'rimed'o'j'n, ricev'as viv'ten'ad'o'n de neni'u ali'a?

“Kelk'a'j ne'sat'ig'ebl'a'j hom'o'j amas'ig'as por nenies profit'o aŭ por nur'a kontent'ig'o de si'a'j pasi'o'j. Ĉu vi kred'as, ke tio plaĉ'as al Di'o? Tiu, kontraŭ'e, amas'ig'ant'a, per si'a labor'o por util'i al si'a'j simil'ul'o'j, praktik'as la leĝ'o'n de am'o kaj karitat'o, kaj li'a labor'o est'as ben'at'a de Di'o.”

884. Kia est'as la karakter'o de la laŭ'rajt'a propr'aĵ'o?

“Est'as laŭ'rajt'a nur propr'aĵ'o, akir'it'a sen ies mal'profit'o.” (808) Ĉar la leĝ'o de am'o kaj just'ec'o mal'permes'as, ke ni far'u al ali'ul'o tio'n, kio'n ni ne dezir'us, ke oni far'u al ni, tial ĝi mal'aprob'as ĉi'a'n ajn akir'o'rimed'o'n kontraŭ'a'n al ĝi.

(24) (25) El'ir'o, ĉap. 20, par. 15. - La Trad.

Mate'o, ĉap. 22, par. 21. - La Trad.

885. Ĉu la rajt'o de propr'ec'o est'as sen'lim'a?

“Sen'dub'e, ĉio ajn, laŭ'rajt'e akir'it'a, est'as propr'aĵ'o; sed, kiel ni dir'is, ĉar la hom'a leĝ'ar'o est'as ne'perfekt'a, tial ĝi oft'e re'kon'as konvenci'a'j'n rajt'o'j'n, kiu'j'n la natur'a just'ec'o mal'aprob'as. Ĝust'e pro tio la hom'o'j reform'as si'a'j'n leĝ'o'j'n, proporci'e kiel progres'o far'iĝ'as kaj kiel ili pli bon'e kompren'as just'ec'o'n. Kio ŝajn'as perfekt'a dum iu jar'cent'o, tio aspekt'as barbar'e dum la jar'cent'o sekv'ant'a.” (795)

Karitat'o kaj am'o al proksim'ul'o

886. Kiu est'as la ver'a senc'o de la vort'o karitat'o, kiel Jesu'o ĝi'n kompren'is?

“Bon'vol'o por ĉiu'j, indulg'em'o kontraŭ ali'ul'a'j ne'perfekt'aĵ'o'j, pardon'o de la ofend'o'j.”

Am'o kaj karitat'o est'as la komplet'ig'aĵ'o de la leĝ'o de just'ec'o, ĉar am'i la proksim'ul'o'n est'as far'i al li ĉi'a'n bon'o'n, kiu est'as al ni ebl'a kaj kiu'n ni dezir'us, ke oni far'u al ni.

Tiu est'as la senc'o de la vort'o'j de Jesu'o: Am'u vi'n reciprok'e, kiel frat'o'j.

Karitat'o, laŭ Jesu'o, ne lim'ig'as si'n al almoz'o; ĝi ampleks'as ĉi'a'j'n ni'a'j'n rilat'o'j'n kun ni'a'j simil'ul'o'j, ĉu mal'super'a'j, egal'a'j aŭ super'a'j al ni. Ĝi ordon'as al ni indulg'em'o'n, ĉar ankaŭ ni mem ĉi tiu'n bezon'as; ĝi mal'permes'as al ni humil'ig'i mal'feliĉ'ul'o'n, kontraŭ'e de tio, kio est'as tre oft'e far'at'a.

Se si'n prezent'as riĉ'a hom'o, oni don'as al li mil'o'j'n da honor'o'j, oni regal'as li'n per mil'o'j da flat'aĵ'o'j; se, kontraŭ'e, tiu est'as mal'riĉ'a, ŝajn'as kvazaŭ neni'u bezon'as si'n ĝen'i pro li. Nu, ju pli bedaŭr'ind'a est'as li'a pozici'o, des pli mult'e oni dev'as si'n de'ten'i pli'ig'i li'a'n mal'feliĉ'o'n per humil'ig'o. Ver'e bon'a hom'o pen'as alt'ig'i mal'super'ul'o'n antaŭ ties propr'a'j okul'o'j, kaj tial li mal'pli'grand'ig'as la distanc'o'n inter ambaŭ.

887. Jesu'o ankaŭ dir'is: Am'u vi'a'j'n mal'amik'o'j'n (26) .

Nu, ĉu am'o al mal'amik'o'j ne kontraŭ'as ni'a'j'n natur'a'j'n

(26) Mate'o, ĉap. 5, par. 44. - La Trad.

inklin'o'j'n, kaj ĉu mal'amik'ec'o ne ven'as de ne'simpati'em'o inter la Spirit'o'j?

“Sen'dub'e neni'u pov'as sent'i por mal'amik'o'j kares'a'n, pasi'a'n am'o'n; ne tio'n Jesu'o vol'is dir'i; am'i si'a'j'n mal'amik'o'j'n est'as ili'n pardon'i kaj far'i al ili bon'o'n pag'e de mal'bon'o; tiel ag'ant'e, oni ek'star'as super ili'n; per venĝ'o, oni lok'as si'n sub ili'n.”

888. Kio'n, pens'i pri almoz'o?

“Hom'o, al'konduk'it'a al almoz'pet'ad'o, si'n moral'e kaj fizik'e degrad'as: li brut'iĝ'as. En soci'o, baz'it'a sur la leĝ'o de Di'o kaj sur just'ec'o, oni dev'as help'i mal'fort'ul'o'n, tamen ne humil'ig'ant'e li'n. La soci'o dev'as sub'ten'i la ekzist'ad'o'n de tiu'j, kiu'j ne pov'as labor'i, kaj ne las'i ili'a'n viv'o'n kur'i laŭ la kapric'o de la hazard'o kaj de la publik'a bon'vol'o.”

— Ĉu vi mal'aprob'as almoz'o'n?

“Ne ; ne almoz'o est'as riproĉ'ind'a, sed la manier'o, kiel ĝi est'as oft'e don'at'a. Virt'ul'o, kompren'ant'a karitat'o'n tiel, kiel Jesu'o ordon'is, ir'as renkont'e al mal'feliĉ'ul'o, ne atend'ant'e, ke ĉi tiu al'etend'u si'a'n man'o'n.

“La ver'a karitat'o est'as ĉiam mild'a kaj bon'vol'a; ĝi trov'iĝ'as tiel en la ag'o, kiel en la manier'o ag'i. Komplez'o, delikat'e far'it'a, hav'as du'obl'a'n valor'o'n; se ĝi est'as far'it'a fier'e, la bezon'o pov'as dev'ig'i ĝi'a'n akcept'o'n, sed la kor'o ĝi'n ne dank'as.

“Memor'u ankaŭ, ke parad'a el'montr'ad'o nul'ig'as, en la okul'o'j de Di'o, la merit'o'n de la bon'far'o. Jesu'o dir'is: Kiam vi don'as almoz'o'n, ne las'u vi'a'n mal'dekstr'a'n man'o'n sci'i, kio'n far'as vi'a dekstr'a (27) ; per tio li admon'as al vi, ke vi ne mal'pli'valor'ig'u karitat'o'n per fier'o.

“Est'as neces'e disting'i la ĝust'a'senc'a'n almoz'o'n je la bon'far'o. La plej neces'bezon'a ne ĉiam est'as tiu, kiu pet'as; la tim'o de humil'iĝ'o de'ten'as de pet'o la ver'a'n mal'riĉ'ul'o'n, kiu oft'e sufer'as sen plend'o; ĝust'e al tiu la ver'a filantrop'o sci'as ir'i sen afekt'a vant'o'montr'ad'o.

(27) Mate'o, ĉap. 6, par. 3. - La Trad.

“Am'u vi'n reciprok'e, jen la tut'a leĝ'o: di'a leĝ'o, laŭ kiu Di'o reg'as la mond'o'j'n. Am'o est'as la leĝ'o de al'tir'o por la viv'ant'a'j kaj organ'a'j est'aĵ'o'j ; al'tir'o est'as la leĝ'o de am'o por la ne'organ'a materi'o.

“Neniam forges'u, ke la Spirit'o, kia ajn est'as li'a grad'o da progres'o kaj li'a situaci'o, ĉu li est'as re'en'karn'iĝ'int'a aŭ vag'ant'a, trov'iĝ'as ĉiam inter iu super'a, kiu li'n gvid'as kaj perfekt'ig'as, kaj iu mal'super'a, kontraŭ kiu li hav'as sam'a'j'n dev'o'j'n. Est'u do bon'far'em'a'j, ne nur pren'ant'e el vi'a poŝ'o mon'er'et'o'n, kiu'n vi mal'varm'e don'as al tiu, kiu kuraĝ'as pet'i de vi, sed ankaŭ ir'ant'e renkont'e al kaŝ'it'a'j mizer'o'j. Est'u indulg'em'a'j kontraŭ la mal'bon'aĵ'o'j de vi'a'j simil'ul'o'j ; anstataŭ mal'ŝat'i ne'kler'ec'o'n kaj mal'virt'o'n, instru'u kaj moral'ig'u ili'n; est'u mild'a'j kaj grand'anim'a'j kontraŭ ĉiu'j plej mal'grand'a'j est'aĵ'o'j de la Natur'o, kaj tiel vi obe'os la leĝ'o'n de Di'o.”

Skta Vincent'o de Paŭl'o.

889. Ĉu ne est'as hom'o'j redukt'it'a'j al almoz'ul'ec'o pro si'a propr'a kulp'o?

“Sen'dub'e ; sed, se bon'a moral'a eduk'ad'o est'us al ili instru'int'a praktik'i la leĝ'o'n de Di'o, ili ne est'us do al'tren'it'a'j al la eksces'o'j, kiu'j kaŭz'is ili'a'n perd'o'n; ĝust'e de tio de'pend'as la pli'bon'ig'o de vi'a glob'o.” (707)

Patr'in'a am'o kaj fil'a am'o

890. Ĉu la patr'in'a am'o est'as virt'o, aŭ ĉu ĝi est'as instinkt'a sent'o komun'a al la hom'o'j kaj best'o'j?

“Sam'temp'e la unu'a kaj la du'a. La Natur'o don'is al patr'in'o la am'o'n al si'a'j fil'o'j en la interes'o de ili'a konserv'ad'o; sed ĉe la best'o tiu am'o lim'ig'as si'n al la materi'a'j bezon'o'j; ĝi ĉes'as tiam, kiam la pri'zorg'o'j jam ne est'as neces'a'j; ĉe la hom'o, ĝi daŭr'as plu dum la tut'a viv'o, kaj en'ten'as dediĉ'o'n kaj si'n'forges'o'n, kiu'j est'as virt'o'j; ĝi post'viv'as eĉ la mort'o'n, kaj sekv'as la fil'o'n trans la tomb'o'n; vi do vid'as, ke est'as en ĝi io ali'a, ol tio trov'at'a ĉe la best'o.” (205-385) 891. Ĉar la patr'in'a am'o trov'iĝ'as en la Natur'o, kial iu'j patr'in'o'j mal'am'as si'a'j'n fil'o'j'n, oft'e jam de post ili'a nask'iĝ'o?

“Tio est'as ia'foj'e prov'o, elekt'it'a de la Spirit'o de la id'o, aŭ kulp'el'aĉet'o en la okaz'o, se la id'o, kiel patr'o, patr'in'o aŭ fil'o, est'is mal'bon'a en ali'a ekzist'ad'o (392).

Ĉiu'okaz'e, mal'bon'a patr'in'o est'as cert'e anim'at'a, de mal'bon'a Spirit'o, pen'ant'a mal'help'i tiu'n de la fil'o, por ke ĉi tiu mal'sukces'u ĉe la prov'o, kiu'n li elekt'is; sed tiu mal'obe'o je la leĝ'o de l’ Natur'o est'os nepr'e pun'it'a, kaj la Spirit'o de la fil'o est'os rekompenc'it'a pro la bar'o'j, kiu'j'n li venk'is.”

892. Kiam la id'o'j kaŭz'as ĉagren'o'j'n, ĉu tiam ties ge'patr'o'j ne est'as pardon'ind'a'j, se ili, ge'patr'o'j, ne est'as tiel kares'em'a'j, kiel en kontraŭ'a okaz'o?

“Ne, ĉar tio est'as task'o, kiu est'is konfid'it'a al la ge'patr'o'j, kaj ties misi'o est'as ĉiel klopod'i, por konduk'i si'a'j'n id'o'j'n al bon'o (582-583). Sed, tiu'j ĉagren'o'j preskaŭ ĉiam rezult'as el tiu'j mal'bon'a'j kutim'o'j, pri kiu'j ili permes'is, ke ili'a'j id'o'j pren'u de'temp'e de si'a lul'il'o: ili do rikolt'as frukt'o'n el propr'a sem'o.”

________

ĈAPITR'O XII

MORAL'A PERFEKT'EC'O

1. Virt'o'j kaj mal'virt'o'j. - 2. Pasi'o'j. - 3. Ego'ism'o.— 4. Karakteriz'aĵ'o'j de la virt'a hom'o. - 5. Kon'ad'o de si mem.

Virt'o'j kaj mal'virt'o'j

893. Kiu est'as la plej merit'a el ĉiu'j virt'o'j?

“Ĉiu'j virt'o'j hav'as si'a'n merit'o'n, ĉar ĉiu'j est'as sign'o'j de progres'o sur la voj'o de l’ bon'o. Virt'o ekzist'as ĉiu'foj'e, kiam est'as kontraŭ'star'o al la for'log'o de la mal'nobl'a'j inklin'o'j; sed la super'bel'ec'o de virt'o konsist'as en la ofer'o de l’ person'a interes'o por la bon'o de la proksim'ul'o, sen ia kaŝ'it'a pens'o; la plej merit'a virt'o est'as tiu baz'it'a sur la plej ne'profit'am'a karitat'o.”

894. Iu'j person'o'j far'as bon'o'n pro spontane'a ek'mov'o, ne bezon'ant'e super'i ia'n ajn kontraŭ'a'n sent'o'n; ĉu ili est'as tiel merit'a'j, kiel tiu'j, kiu'j dev'as batal'i kontraŭ si'a propr'a natur'o kaj kiu'j ĝi'n venk'as?

“Ĉe tiu'j, ne bezon'ant'a'j batal'i, progres'o est'as jam far'it'a: ili batal'is pas'int'a'temp'e kaj venk'is; tial la bon'a'j sent'o'j postul'as de ili nenia'n pen'o'n, kaj ili'a'j ag'o'j ŝajn'as al ili tut'e natur'a'j: bon'o far'iĝ'is ĉe ili kvazaŭ kutim'o.

Oni dev'as do honor'i ili'n kiel spert'a'j'n batal'ant'o'j'n, kiu'j per'milit'is si'a'j'n rang'o'j'n.

“Ĉar vi ankoraŭ star'as mal'proksim'e de perfekt'ec'o, tial tiu'j ekzempl'o'j mir'ig'as vi'n pro la kontrast'o, kaj vi ili'n admir'as des pli, ĉar ili est'as mal'oft'a'j; sed sci'u, ke, en la mond'o'j pli progres'int'a'j ol la vi'a, tio est'as regul'o, kio ĉe vi est'as escept'o. En tiu'j mond'o'j, la sent'o de bon'o est'as ĉie propr'a'mov'a, ĉar ili'n loĝ'as nur bon'a'j Spirit'o'j, kaj unu sol'a fi'a intenc'o est'us tie monstr'a escept'o. Jen, kial en tiu'j mond'o'j la hom'o'j est'as feliĉ'a'j, kaj tio sam'a okaz'os sur la Ter'o, kiam la hom'ar'o ali'iĝ'os, kaj kiam ĝi kompren'os kaj praktik'os karitat'o'n, laŭ ties ver'a signif'o.”

895. Krom la mal'bon'a'j flank'o'j kaj mal'virt'o'j, pri kiu'j neni'u pov'us erar'i kiu est'as la plej karakteriz'a sign'o de ne'perfekt'ec'o?

“Ĝi est'as la person'a interes'o. La moral'a'j kvalit'o'j est'as oft'e kiel or'um'aĵ'o sur kupr'a objekt'o: ĝi ne rezist'as al prov'il'o. Iu hom'o pov'as posed'i real'a'j'n kvalit'o'j'n, pro kiu'j la mond'o li'n kred'us virt'ul'o; sed tiu'j kvalit'o'j, kvankam ili est'as progres'o, ne ĉiam el'ten'as ia'j'n prov'o'j'n, kaj sufiĉ'as ia'foj'e tuŝ'i li'a'n person'a'n interes'o'n, por ke ties fund'o est'u mal'kaŝ'it'a. Ver'a si'n'forges'em'o est'as tiel mal'oft'a sur la Ter'o, ke, kiam ĝi aper'as, ĝi est'as rigard'at'a kiel strang'a fenomen'o.

“La al'lig'it'ec'o al materi'a'j afer'o'j est'as sen'dub'a sign'o de mal'super'ec'o, ĉar, ju pli la hom'o si'n kramp'as al ĉi'mond'a'j hav'aĵ'o'j, des mal'pli li kompren'as si'a'n destin'o'n; per si'n'forges'em'o, kontraŭ'e, li pruv'as, ke li vid'as la est'ont'ec'o'n el pli alt'a, punkt'o.”

896. Est'as person'o'j abnegaci'em'a'j sen ia disting'o, mal'ŝpar'ant'a'j si'a'j'n hav'aĵ'o'j'n sen ia profit'o, mank'e de prudent'a uz'ad'o; ĉu tiu'j person'o'j hav'as ia'n merit'o'n?

“Ili est'as merit'a'j pro si'a abnegaci'em'o, sed ne pro la bon'o, kiu'n ili pov'us far'i. Si'n'forges'em'o est'as virt'o, sed sen'pri'pens'a mal'ŝpar'em'o est'as ĉiam almenaŭ ne'prudent'o.

Riĉ'ec'o ne est'as don'at'a al kelk'a'j hom'o'j por est'i dis'ĵet'at'a en la vent'o, sam'e kiel al ali'a'j ne por est'i ten'at'a en ŝrank'o: ĝi est'as depon'it'aĵ'o, pri kiu ili dev'as prezent'i si'a'j'n kalkul'o'j'n, ĉar ili iam respond'os por la tut'a bon'o, kies farad'o est'is en ili'a'j man'o'j, sed kiu'n ili ne far'is, kaj, ankaŭ, por ĉiu'j larm'o'j, kiu'j'n ili pov'us sek'ig'i per mon'o, kiu'n ili don'is al hom'o'j, ĝi'n ne bezon'ant'a'j.”

897. Ĉu hom'o, kiu far'as bon'o'n, ne cel'ant'e ia'n rekompenc'o'n sur la Ter'o, sed esperant'e, ke tiu bon'o est'os al li kredit'it'a en sekv'ant'a ekzist'ad'o, kaj ke, tiam, li hav'os pli bon'a'n pozici'o'n, est'as riproĉ'ind'a? Ĉu tiu pens'o mal'help'os li'a'n progres'o'n?

“Oni dev'as far'i bon'o'n pro karitat'o, tio est'as, abnegaci'e.”

— Tamen ĉiu hav'as la tre natur'a'n dezir'o'n progres'i, por si'n tir'i el la pen'ig'a stat'o de ĉi tiu viv'o; la Spirit'o'j mem instru'as ni'n far'i bon'o'n por ĉi tiu cel'o; ĉu est'as do ne konsil'ind'e pens'i, ke, far'ant'e bon'o'n, oni rajt'as esper'i pli ol sur la Ter'o?

“Ne, tut'e cert'e; sed tiu, kiu far'as bon'o'n sen ia kaŝ'it'a pens'o kaj pro la sol'a plezur'o plaĉ'i Di'o'n kaj si'a'n sufer'ant'a'n proksim'ul'o'n, star'as jam sur progres'o'ŝtup'o, kiu ebl'ig'os al li ating'i feliĉ'o'n pli rapid'e ol li'a frat'o, kiu, pli pozitiv'em'a, far'as bon'o'n intenc'e, ne instig'at'e de la natur'a varm'o de si'a kor'o.” (894) — Ĉu oni ne dev'as, en ĉi tiu rilat'o, disting'i inter bon'o, kiu'n oni pov'as far'i al si'a proksim'ul'o, kaj la zorg'o, kiu'n oni hav'as, korekt'i si'a'j'n propr'a'j'n mal'virt'et'o'j'n? Ni koncept'as, ke far'i bon'o'n, esperant'e, ke ĝi est'os kredit'it'a al ni en ali'a viv'o, est'as ag'o ne'mult'e merit'ig'a; sed, ĉu ni'n korekt'i, venk'i ni'a'j'n pasi'o'j'n, pli'bon'ig'i ni'a'n karakter'o'n, cel'ant'e al'proksim'iĝ'i al la bon'a'j Spirit'o'j kaj alt'iĝ'i, est'as ankaŭ sign'o de mal'super'ec'o?

“Tut'e ne; per la vort'o bon'far'o ni vol'as esprim'i karitat'o'n. Hom'o, kalkul'ant'a tio'n, kio'n ĉiu el li'a'j bon'a'j ag'o'j profit'ig'os al li en est'ont'a, aŭ en la sur'ter'a viv'o, kondut'as kiel ego'ist'o; sed ne est'as ego'ism'o pli'bon'iĝ'i, cel'ant'e al'proksim'iĝ'i al Di'o, ĉar ĉi tiu est'as la cel'o, kiu'n ĉiu dev'as sekv'i.”

898. Ĉar la en'korp'a viv'o est'as nur moment'a halt'o'temp'o en ĉi tiu mond'o, kaj ĉar ni'a est'ont'ec'o dev'as est'i ni'a ĉef'a zorg'o, ĉu tial est'as util'e klopod'i, por akir'i scienc'a'j'n kon'o'j'n nur pri materi'a'j afer'o'j kaj bezon'o'j?

“Sen'dub'e; unu'e, tio hav'ig'as al vi rimed'o'j'n por help'i vi'a'j'n frat'o'j'n; du'e, vi'a Spirit'o pli rapid'e lev'iĝ'os, se li jam intelekt'e progres'is; dum la inter'temp'o de la en'karn'iĝ'o'j, vi lern'as en unu hor'o tio'n, kio sur la Ter'o postul'us de vi kelk'a'j'n jar'o'j'n. Neni'a kon'o est'as sen'util'a; ĉiu'j pli aŭ mal'pli kun'help'as por progres'o, ĉar la perfekt'a Spirit'o dev'as sci'i ĉio'n; kaj, ĉar progres'o dev'as far'iĝ'i laŭ ĉiu'j direkt'o'j, tial ĉiu'j akir'it'a'j ide'o'j kun'ag'as por evolu'o de la Spirit'o.”

899. El du riĉ'a'j hom'o'j, unu nask'iĝ'is en luks'a super'abund'ec'o kaj neniam spert'is ia'n bezon'o'n; la du'a ŝuld'as si'a'n riĉ'ec'o'n al si'a labor'ad'o; ambaŭ uz'as si'a'j'n hav'aĵ'o'j'n nur kaj sol'e por si'a person'a ĝu'ad'o: kiu est'as la pli kulp'a?

“Tiu, kiu spert'is sufer'o'j'n, ĉar li jam sci'as, kio est'as sufer'o; li kon'as la dolor'o'n, kiu'n li tamen ne mild'ig'as kaj kiu'n li oft'e tut'e ne memor'as.”

900. Ĉu tiu, kiu konstant'e amas'ig'as mon'o'n, far'ant'e bon'o'n al neni'u, est'as prav'ig'ind'a pro si'a pens'o, ke tiel li pov'os post'las'i pli da komfort'o al si'a'j hered'ont'o'j?

“Tio est'as kompromis'o kun mal'honest'a konscienc'o.”

901. El du avar'ul'o'j, la unu'a rifuz'as al si mem la neces'aĵ'o'j'n de la viv'o kaj mort'as de mizer'o sur si'a propr'a trezor'o; la du'a kondut'as avar'e nur kontraŭ ali'a'j hom'o'j: li mal'ŝpar'as por si'a profit'o; di si'n de'turn'as de ĉia ajn ofer'et'o, kiu'n postul'us iu serv'o aŭ io util'a al ali'a hom'o, kaj, kontrast'e kun tio, nenio'n li opini'as mal'facil'a, por kontent'ig'i si'a'j'n gust'o'j'n kaj pasi'o'j'n. Se oni pet'as de li komplez'o'n, li est'as ĉiam okup'it'a; por ia propr'a kapric'o tamen neni'o mank'as al li. Kiu est'as la pli kulp'a, kaj kiu ricev'os la pli mal'bon'a'n lok'o'n en la mond'o de la Spirit'o'j?

“Tiu, kiu ĝu'as: li est'as pli ego'ist'a ol avar'a; la ali'a jam ricev'is part'o'n de si'a pun'o.”

902. Ĉu iu est'as riproĉ'ind'a, ke li ambici'as riĉ'ec'o'n nur kun la dezir'o far'i bon'o'n?

“Ĉia sent'o est'as sen'dub'e laŭd'ind'a, se nur ĝi est'as pur'a; sed, ĉu tiu dezir'o est'as ĉiam mal'ego'ism'a kaj ne en'ten'as ia'n person'a'n kaŝ'it'a'n pens'o'n? Ĉu la unu'a person'o, al kiu iu dezir'as komplez'i, ne est'as oft'e ĝust'e li mem?”

903. Ĉu oni kondut'as ne'dec'e, se oni stud'as la ali'ul'a'j'n mal'virt'et'o'j'n?

“Se oni tio'n far'as, por ili'n kritik'i kaj dis'kon'ig'i, oni est'as tre kulp'a, ĉar tio est'as mank'o de karitat'o; se por person'a profit'o kaj por evit'i ili'n, tio pov'as, en iu'j okaz'o'j, est'i util'a; sed oni ne forges'u, ke indulg'em'o por ali'ul'a'j vund'a'j lok'o'j est'as unu el la virt'o'j en'ten'at'a'j en karitat'o.

Antaŭ ol riproĉ'i ali'ul'a'j'n ne'perfekt'aĵ'o'j'n, konstat'u, ĉu oni ne pov'us dir'i tio'n sam'a'n pri vi. Klopod'u, por ke vi hav'u la kvalit'o'j'n kontraŭ'a'j'n al la ne'perfekt'aĵ'o'j, kiu'j'n vi riproĉ'as ĉe ali'a hom'o : tio est'as la rimed'o, por ke vi far'iĝ'u super'a al li; se vi riproĉ'as li'a'n avar'ec'o'n, est'u don'em'a; se li'a'n fier'o'n, est'u humil'a kaj modest'a; se li'a'n sever'ec'o'n, est'u kor'mild'a; se li'a'n mal'nobl'ec'o'n, est'u nobl'anim'a ĉe ĉiu'j vi'a'j ag'o'j; unu'vort'e, kondut'u tiel, ke ne pov'u est'i dir'at'a'j kontraŭ vi la jen'a'j vort'o'j de Jesu'o: Kial vi rigard'as la lign'er'et'o'n, kiu est'as en la okul'o de vi'a frat'o, kaj ne pri'pens'as la trab'o'n, kiu est'as en vi'a propr'a okul'o?” (28) 904. Ĉu tiu est'as kulp'a, kiu esplor'as kaj sen'vual'ig'as la mal'fort'a'j'n flank'o'j'n de la soci'o?

“Tio de'pend'as de la sent'o, kiu instig'as li'n tio'n far'i; se la kritik'ant'o cel'as nur kaŭz'i skandal'o'n, li hav'ig'as al si person'a'n ĝu'o'n per la prezent'ad'o de bild'o'j, kiu'j oft'e est'as prefer'e mal'bon'a ol bon'a ekzempl'o. La spirit'o kritik'as, sed li pov'as est'i pun'it'a pro tia spec'o de plezur'o, kiu'n li sent'as, el dis'kon'ig'o de mal'virt'o'j.”

— Kiel, en ĉi tiu okaz'o, oni pov'us taks'i la pur'ec'o'n de intenc'o'j kaj la sincer'ec'o'n de la verk'ist'o?

(28) Luk'o, ĉap. 6, par. 41. - La Trad.

“Tio ne ĉiam est'as util'a; se li skrib'as io'n ŝat'ind'a'n, profit'u el li'a'j ide'o'j ; se li ag'as mal'bon'e, tio est'as demand'o pri konscienc'o, koncern'ant'a li'n mem. Ceter'e, se li dezir'as pruv'i si'a'n sincer'ec'o'n, li dev'as do apog'i si'a'n instru'o'n per si'a propr'a ekzempl'o.”

905. Iu'j aŭtor'o'j publik'ig'is tre bel'a'j'n kaj tre moral'a'j'n verk'o'j'n, kiu'j help'as la progres'o'n de la hom'ar'o, sed el kiu'j ili mem neniom profit'is; ĉu la bon'o, kiu'n kaŭz'is tiu'j verk'o'j, est'os iel profit'a al ili, kiel Spirit'o'j?

“Moral'o sen far'o'j est'as kiel sem'o sen labor'o. Por kio serv'as al vi sem'o, se vi ne ig'as ĝi'n frukt'i por vi'a nutr'ad'o? Tiu'j hom'o'j est'as pli kulp'a'j, ĉar ili hav'is intelekt'o'n por kompren'i; ne praktik'ant'e la maksim'o'j'n, kiu'j'n ili lern'ig'is al ali'a'j, ili rezign'is rikolt'i ties frukt'o'j'n.”

906. Ĉu hom'o, praktik'ant'a bon'o'n, est'as riproĉ'ind'a pro tio, ke li konsci'as si'a'n kondut'o'n kaj ke li tio'n konfes'as al si mem?

“Ĉar li pov'as konsci'i la mal'bon'o'n, kiu'n li far'as, tial li dev'as konsci'i ankaŭ la bon'o'n, por ke li sci'u, ĉu li kondut'as bon'e aŭ mal'bon'e. Nur pes'ant'e ĉiu'j'n si'a'j'n ag'o'j'n per la pes'il'o de la leĝ'o de Di'o kaj, precip'e, per tiu de la leĝ'o de just'ec'o, am'o kaj karitat'o, li pov'os dir'i al si, ĉu li'a'j ag'o'j est'as bon'a'j aŭ mal'bon'a'j, ĉu li ili'n aprob'as aŭ mal'aprob'as. Li do ne pov'as ind'i riproĉ'o'n, pro tio, ke li re'kon'as, ke li triumf'is super la mal'nobl'a'j inklin'o'j, nek pro tio, ĉar li ĝoj'as pro si'a'j far'o'j; kondiĉ'e, ke li ne fier'u pro si mem, ĉar, tiam, li kulp'us nov'a'n erar'o'n.” (919)

Pasi'o'j

907. Ĉar la princip'o de pasi'o'j trov'iĝ'as en la Natur'o, ĉu tial ĝi est'as mal'bon'a per si mem?

“Ne; pasi'o kuŝ'as en eksces'o lig'it'a. kun la vol'o, ĉar tiu princip'o est'as don'it'a. al la hom'o por la bon'o, kaj pasi'o'j pov'as instig'i li'n al grand'a'j far'o'j ; kio kaŭz'as mal'bon'o'n, tio est'as la mis'uz'o, kiu'n la hom'o far'as, de pasi'o'j.”

908. Kiel difin'i la lim'o'n, ĉe kiu la pasi'o'j ĉes'as est'i bon'a'j aŭ mal'bon'a'j?

“Pasi'o'j est'as kiel ĉeval'o, kiu est'as util'a, se ĝi est'as reg'at'a, sed danĝer'a, se ĝi mem reg'as. Re'kon'u do, ke iu pasi'o far'iĝ'as pere'ig'a de post la moment'o, kiam vi jam ne pov'os ĝi'n estr'i kaj kiam ĝi rezult'ig'as io'n mal'util'a'n al vi aŭ ali'ul'o.”

La pasi'o'j est'as lev'il'o'j, kiu'j dek'obl'ig'as la fort'o'j'n de la hom'o kaj kiu'j help'as li'n plen'um'i la projekt'o'j'n de la Providenc'o; sed, se, anstataŭ ili'n direkt'i, la hom'o si'n las'as direkt'i de ili, li do fal'as en eksces'o'j'n, kaj la sam'a fort'o, kiu en li'a'j man'o'j pov'us nask'i bon'o'n, re'fal'as sur li'n kaj li'n frakas'as.

Ĉi'a'j pasi'o'j hav'as si'a'n princip'o'n en iu sent'o aŭ natur'a bezon'o. La princip'o de pasi'o'j est'as do neni'a mal'bon'o, ĉar ĝi kuŝ'as sur unu el la providenc'a'j kondiĉ'o'j de ni'a ekzist'ad'o.

La ĝust'a'senc'a pasi'o est'as la tro'grand'ig'o de iu bezon'o aŭ sent'o; ĝi kuŝ'as en la eksces'o, ne en la kaŭz'o; kaj tiu eksces'o far'iĝ'as mal'bon'o, kiam ĝi rezult'ig'as ali'a'n mal'bon'o'n.

Ĉia pasi'o, al'proksim'ig'ant'a la hom'o'n al la best'a natur'o, de'turn'as li'n de la spirit'a natur'o.

Ĉia sent'o, alt'ig'ant'a la hom'o'n super la best'a natur'o, atest'as la super'ec'o'n de Spirit'o kontraŭ materi'o kaj li'n al'proksim'ig'as al perfekt'ec'o.

909. Ĉu la hom'o ĉiam pov'us venk'i si'a'j'n mal'nobl'a'j'n inklin'o'j'n per si'a'j pen'o'j mem?

“Jes, kaj ia'foj'e per tre mal'grand'a'j pen'o'j; tamen mank'as al li vol'o. Ve! kiom mal'mult'a'j el vi far'as tiu'j'n pen'o'j'n!”

910. Ĉu la hom'o pov'as trov'i ĉe la Spirit'o'j efik'a'n help'o'n, por venk'i si'a'j'n pasi'o'j'n?

“Se li sincer'e pet'as Di'o'n kaj si'a'n bon'a'n geni'o'n, la bon'a'j Spirit'o'j cert'e ven'as help'i li'n, ĉar tiu est'as ili'a misi'o.” (459) 911. Ĉu iu'j pasi'o'j ne est'as tiel viv'a'j kaj ne'kontraŭ'ebl'a'j, ke vol'o est'as sen'potenc'a por ili'n reg'i?

“Mult'a'j hom'o'j dir'as : Mi vol'as, sed vol'o est'as nur sur ili'a'j lip'o'j; ili vol'as, sed ili tre ĝoj'as, ke tio ne okaz'as.

Se iu pens'as, ke li ne pov'as super'fort'i si'a'j'n pasi'o'j'n, tio okaz'as, ĉar la Spirit'o, pro si'a mal'super'ec'o, trov'as en ili plezur'o'n. Kiu pen'as ili'n brid'i, tiu kompren'as si'a'n spirit'a'n natur'o'n; venk'i ili'n est'as por li venk'o de Spirit'o super materi'o.”

912. Kiu est'as la plej efik'a rimed'o por kontraŭ'batal'i la super'reg'ad'o'n de la korp'a natur'o?

“Abnegaci'i si'n mem.”

Ego'ism'o

913. Kiu el la mal'virt'o'j pov'as est'i rigard'at'a kiel radik'a?

“Tio'n ni jam oft'e dir'is, nom'e, ego'ism'o: de ĝi ven'as ĉia mal'bon'o. Stud'u ĉi'a'j'n mal'virt'o'j'n, kaj vi vid'os, ke sur la fund'o de ili ĉiu'j kuŝ'as ego'ism'o; vi ili'n van'e kontraŭ'batal'os; ne prosper'os al vi ili'n el'tir'i, ĝis vi atak'os la mal'bon'o'n ĉe ties radik'o, ĝis vi el'detru'os ties kaŭz'o'n.

Ĉiu'j vi'a'j pen'o'j est'u direkt'at'a'j al tiu cel'o, ĉar en ego'ism'o trov'iĝ'as la ver'a kancer'o de la soci'o. Ĉiu hom'o, dezir'ant'a, ek'de ĉi tiu viv'o, proksim'iĝ'i al la moral'a perfekt'ec'o, dev'as el'sark'i el si'a kor'o ĉi'a'n sent'o'n de ego'ism'o, ĉar ego'ism'o est'as ne'akord'ig'ebl'a kun just'ec'o, am'o kaj karitat'o: ĝi nul'ig'as ĉiu'j'n ceter'a'j'n kvalit'o'j'n.”

914. Ĉar ego'ism'o si'n baz'as sur la person'a interes'o, tial ŝajn'as tre mal'facil'e ĝi'n tut'e el'radik'ig'i el la hom'a kor'o; ĉu oni sukces'os tio'n far'i?

“Ju pli la hom'o'j si'n instru'as pri la spirit'a'j afer'o'j, des mal'pli ili ŝat'as la materi'a'j'n afer'o'j'n; est'as ankaŭ neces'e reform'i la hom'a'j'n konvenci'o'j'n, kiu'j ten'ad'as kaj ekscit'as ego'ism'o'n. Tio de'pend'as de eduk'ad'o.”

915. Ĉar ego'ism'o est'as esenc'e propr'a al la hom'ar'o, ĉu tial ĝi ne est'os ĉiam mal'help'o je la reg'ad'o de la absolut'a bon'o sur la Ter'o?

“Cert'e ego'ism'o est'as vi'a plej grand'a mal'bon'o, sed ĝi rezult'as el la mal'super'ec'o de la Spirit'o'j en'karn'iĝ'int'a'j sur la Ter'o, kaj ne el la hom'ar'o mem ; nu, pli kaj pli pur'iĝ'ant'e per si'a'j si'n'sekv'a'j en'karn'iĝ'o'j, la Spirit'o'j iom post iom sen'iĝ'as je ego'ism'o, kiel sam'e je ali'a'j mal'pur'aĵ'o'j. Ĉu ne ekzist'as, jam nun sur la Ter'o, hom'o'j tut'e ne'ego'ist'a'j kaj praktik'ant'a'j karitat'o'n? Est'as mult'e pli da tia'j, ol kiel vi pens'as, sed vi kon'as nur mal'mult'a'j'n, ĉar virt'o ne serĉ'as la bril'a'n de l’ tag'lum'o; se ekzist'as unu, kial ne ekzist'us dek'o da tia'j? se dek'o, kial ne mil'o, kaj tiel plu?”

916. Ego'ism'o, anstataŭ mal'pli'iĝ'i, kresk'as kun la civilizaci'o, kiu, laŭ'ŝajn'e, ĝi'n instig'as kaj nutr'as; kiel iu kaŭz'o pov'as detru'i si'a'n efik'o'n?

“Ju pli grand'a est'as mal'bon'o, des pli abomen'ind'a ĝi far'iĝ'as; est'is neces'e, ke ego'ism'o far'u mult'o'n da mal'bon'o, por ke oni kompren'u la neces'o'n ĝi'n el'pel'i. Kiam la hom'o'j est'os sen'iĝ'int'a'j je la ego'ism'o ili'n reg'ant'a, ili tiam viv'os kiel frat'o'j, kiu'j ne far'as reciprok'e eĉ la plej mal'grand'a'n mal'util'o'n kaj kiu'j si'n inter'help'as per la sent'o de solidar'ec'o; tiam la. fort'a est'os la sub'ten'ant'o de la mal'fort'a, kaj ne ties sub'prem'ant'o; kaj jam ne est'os vid'at'a'j hom'o'j sen viv'neces'aĵ'o'j, ĉar ĉiu'j praktik'os la leĝ'o'n de just'ec'o. Tiu est'os la regn'o de bon'o, kiu'n la Spirit'o'j est'as komisi'it'a'j prepar'i.” (784) 917. Kiu est'as la rimed'o por detru'i ego'ism'o'n?

“El ĉiu'j hom'a'j ne'perfekt'aĵ'o'j la plej mal'facil'e el'radik'ig'ebl'a est'as ego'ism'o, ĉar tiu ĉi nask'iĝ'as el la influ'o de la materi'o, de kiu la hom'o, ankoraŭ tre proksim'a de si'a origin'o, ne pov'is liber'iĝ'i; por la daŭr'ad'o de tiu influ'o ĉio kun'help'as: leĝ'o'j, soci'a organism'o kaj eduk'ad'o.

Ego'ism'o mal'fort'iĝ'os ĉe la super'ec'o de la moral'a viv'o antaŭ la materi'a viv'o, kaj precip'e ĉe la kompren'o, kiu'n Spirit'ism'o hav'ig'as al vi, pri vi'a est'ont'ec'o, tio est'as, pri vi'a est'ont'ec'o real'a, ne fals'it'a de alegori'a'j fikci'o'j; kiam Spirit'ism'o, jam bon'e kompren'at'a, ident'iĝ'os kun la mor'o'j kaj kred'o'j, ĝi ali'ig'os kutim'o'j'n, mor'o'j'n, soci'a'j'n inter'rilat'o'j'n. Ego'ism'o est'as fond'it'a sur la grav'ec'o de l’ person'ec'o; nu, Spirit'ism'o, bon'e kompren'at'a, mi ripet'as, ig'as vid'i la afer'o'j'n el tiel alt'a punkt'o, ke la sent'o de person'ec'o mal'aper'as antaŭ la sen'lim'a spac'o. Detru'ant'e tiu'n grav'ec'o'n aŭ, almenaŭ, montr'ant'e ĝi'a'n valor'o'n, Spirit'ism'o nepr'e kontraŭ'batal'as ego'ism'o'n.

“Oft'e far'as la hom'o'n ankaŭ ego'ist'a ĝust'e la pik'vund'o, kiu'n li ricev'as de la ego'ism'o de ali'a'j, ĉar li sent'as la neces'o'n pren'i defend'a'n ten'iĝ'o'n. Vid'ant'e, ke la ali'a'j pens'as pri si mem kaj ne pri li, la hom'o est'as al'konduk'at'a al zorg'ad'o pri si, prefer'e ol pri la ali'a'j.

La princip'o de karitat'o kaj de frat'ec'o est'u la baz'o de la soci'a'j konvenci'o'j, de la leĝ'a'j rilat'o'j inter popol'o'j kaj inter hom'o'j; tiam, la hom'o pens'os mal'pli pri si'a propr'a person'o, kiam li vid'os, ke ali'a'j ankaŭ pens'as pri li; li ricev'os la moral'ig'a'n influ'o'n de l’ ekzempl'o kaj de l’ kontakt'o. Ĉe la hodiaŭ'a super'abund'ec'o de ego'ism'o, oni dev'as est'i ver'e virt'a, por abnegaci'i si'a'n person'ec'o'n profit'e de ali'a'j, kiu'j oft'e ne dank'as tia'n nobl'aĵ'o'n; precip'e al tiu'j, posed'ant'a'j tia'n virt'o'n, la ĉiel'a regn'o est'as mal'ferm'it'a; precip'e tiu'j'n atend'as la feliĉ'o de la elekt'it'o'j, ĉar ver'e mi dir'as al vi, en la tag'o de juĝ'ad'o, kiu ajn pens'is nur pri si mem, tiu est'os flank'e'n pel'it'a kaj sufer'os de si'a izol'ec'o.” (785) Fénelon.

Oni far'as sen'dub'e laŭd'ind'a'j'n klopod'o'j'n, por antaŭ'e'n'ig'i la hom'ar'o'n; hodiaŭ oni kuraĝ'ig'as, stimul'as, honor'as la bon'a'j'n sent'o'j'n pli, ol en neni'u ali'a epok'o; kaj tamen la mord'ant'a verm'o nom'at'a ego'ism'o est'as ĉiam ankoraŭ la kancer'o de la soci'o. Ĝi est'as real'a mal'bon'o, re'fal'ant'a sur la tut'a'n mond'o'n kaj kies viktim'o ĉiu pli aŭ mal'pli est'as; neces'e est'as do ĝi'n kontraŭ'batal'i, sam'e kiel oni al'front'as epidemi'a'n mal'san'o'n. Por tio est'as neces'e proced'i kiel la kurac'ist'o'j: ir'i re'turn'e al la origin'o. Oni serĉ'u en ĉiu'j part'o'j de la soci'a organism'o, ek'de la famili'o ĝis la popol'o'j, ek'de kaban'o ĝis palac'o, ĉi'a'j'n kaŭz'o'j'n, ĉi'a'j'n influ'o'j'n, kaŝ'it'a'j'n aŭ evident'a'j'n, kiu'j ekscit'as, nutr'as kaj el'volv'as la sent'o'n de ego'ism'o: kiam la kaŭz'o'j est'os kon'at'a'j, la kurac'il'o si'n prezent'os mem; tiam oni dev'os nur ili'n kontraŭ'batal'i, se ne ĉiu'j'n sam'temp'e, almenaŭ part'e; kaj, iom post iom, la venen'o est'os el'tir'it'a. La re'san'ig'o ebl'e est'os long'e'daŭr'a, ĉar la kaŭz'o'j est'as mult'e'nombr'a'j; sed ĝi ne est'as ne'ebl'a. Tiu'n cel'o'n oni traf'os ceter'e nur atak'ant'e la mal'bon'o'n ĉe ties radik'o, tio est'as, per eduk'ad'o; ne per tiu eduk'ad'o, cel'ant'a far'i instru'it'a'j'n hom'o'j'n, sed per tiu, cel'ant'a far'i hom'o'j'n virt'a'j'n.

Eduk'ad'o, se bon'e kompren'at'a, est'as la ŝlos'il'o de l’ moral'a progres'o; kiam oni kon'os la art'o'n direkt'i karakter'o'j'n, tiel bon'e kiel la art'o'n direkt'i intelekt'o'j'n, oni pov'os korekt'i la karakter'o'j'n tut'e sam'e, kiel oni korekt'as mis'form'a'j'n arb'et'o'j'n; sed tiu art'o postul'as grand'a'n takt'o'n, mult'e da spert'o kaj profund'a'n observ'ad'o'n; est'as grav'a erar'o kred'i, ke sufiĉ'as sci'o, por ĝi'a praktik'ad'o. Kiu sekv'as la kresk'ad'o'n de infan'o, id'o ĉu de riĉ'ul'o, ĉu de mal'riĉ'ul'o, de post ĝi'a nask'iĝ'o, observ'ant'e ĉi'a'j'n mal'util'a'j'n influ'o'j'n, kiu'j ag'as sur ĝi'n pro la mal'fort'ec'o, sen'zorg'ec'o kaj ne'kler'ec'o de ĝi'a'j direkt'ant'o'j, vid'ant'e kiel oft'e la rimed'o'j uz'at'a'j por ĝi'a moral'ig'o tut'e mal'traf'as, tiu ne pov'as mir'i pro tiom da mal'bon'a'j flank'o'j en la soci'o. Oni far'u por moral'o tiom, kiom oni far'as por intelekt'o, kaj oni vid'os, ke, se ekzist'as rezist'em'a'j natur'o'j, est'as ankaŭ ali'a'j, ceter'e mult'e pli, ol kiel oni kred'as, kiu'j atend'as nur bon'a'n kultur'ad'o'n por produkt'i bel'a'j'n frukt'o'j'n. (872) La hom'o vol'as est'i feliĉ'a, kaj tiu sent'o trov'iĝ'as en la Natur'o; tial li sen'ĉes'e klopod'as, por pli'bon'ig'i si'a'n pozici'o'n sur la Ter'o, kaj serĉ'as la kaŭz'o'n de si'a'j sufer'o'j, por ili'n ĉes'ig'i. Kiam li bon'e kompren'os, ke ego'ism'o est'as unu el tiu'j kaŭz'o'j, tiu faktor'o, nask'ant'a fier'o'n, ambici'o'n, avid'em'o'n, envi'o'n, mal'am'o'n, ĵaluz'o'n, je kiu'j li ĉe ĉiu paŝ'o puŝ'iĝ'as; tiu faktor'o, al'port'ant'a konfuz'o'n al ĉiu'j soci'a'j inter'rilat'o'j, en'blov'ant'a mal'pac'o'j'n, detru'ant'a fid'o'j'n, dev'ig'ant'a ĉiu'n ĉiam si'n'gard'e star'i kontraŭ si'a najbar'o; fin'e, tiu, far'ant'a el amik'o mal'amik'o'n; tiam li ankaŭ kompren'os, ke tiu mal'virt'o est'as ne'akord'ig'ebl'a kun li'a propr'a feliĉ'o kaj eĉ, ni pov'as al'dir'i kun li'a sekur'ec'o; ju pli li sufer'os pro tiu mal'virt'o, des pli da neces'o li sent'os ĝi'n kontraŭ'batal'i, sam'e kiel li lukt'as kontraŭ pest'o, pere'ig'a'j best'o'j kaj ĉiu'j ceter'a'j mal'feliĉ'eg'o'j; li'n instig'os al tio li'a propr'a interes'o. (784) Ego'ism'o est'as font'o de ĉi'a'j mal'virt'o'j, kiel karitat'o est'as font'o de ĉi'a'j virt'o'j; el'detru'i la unu'a'n kaj pli'fort'ig'i la du'a'n, jen la cel'o, kiu'n dev'as ir'i ĉiu'j klopod'o'j de la hom'o, se ĉi tiu dezir'as cert'ig'i si'a'n feliĉ'o'n tiel sur la Ter'o, kiel en est'ont'a viv'o.

Karakteriz'aĵ'o'j de la virt'a hom'o

918. Per kia'j sign'o'j oni pov'as konstat'i ĉe la hom'o la real'a'n progres'o'n, kiu li'n alt'ig'os en la spirit'a hierarki'o?

“La Spirit'o atest'as si'a'n alt'a'n rang'o'n, kiam ĉiu'j far'o'j de li'a en'korp'a viv'o est'as la praktik'ad'o de la leĝ'o de Di'o kaj kiam li anticip'e kompren'as la spirit'a'n viv'o'n.”

La ver'e virt'a hom'o est'as tiu, kiu praktik'as la leĝ'o'n de just'ec'o, am'o kaj karitat'o laŭ ties plej alt'a pur'ec'o. Demand'ant'e si'a'n konscienc'o'n pri la ag'o'j, kiu'j'n li far'is, li dev'as ankaŭ demand'i si'n mem, ĉu li ne mal'obe'is tiu'n leĝ'o'n, ĉu li ne far'is mal'bon'o'n, ĉu li far'is ĉi'a'n bon'o'n, kiu'n li pov'us far'i, ĉu iu ne hav'as ia'n motiv'o'n por plend'i kontraŭ li, kaj, fin'e, ĉu li far'is al ali'a'j tio'n, kio'n li dezir'us, ke ili far'u al li.

La hom'o, posed'it'a de la sent'o de karitat'o kaj de am'o al si'a proksim'ul'o, far'as bon'o'n pro am'o al bon'o, ne esperant'e re'pag'o'n, kaj for'ofer'as si'a'n propr'a'n interes'o'n al la just'ec'o.

Li est'as bon'a, human'a kaj kor'favor'a por ĉiu'j, ĉar li rigard'as ĉiu'j'n hom'o'j'n kiel si'a'j'n frat'o'j'n, sen ia disting'o je ras'o'j aŭ kred'o'j.

Se Di'o don'is al li potenc'o'n kaj riĉ'ec'o'n, li konsider'as ĉi tiu'j'n kiel depon'it'aĵ'o'n, kiu'n li dev'as uz'i por bon'o; li ne fier'as pro tio, ĉar li sci'as, ke Di'o, kiu ili'n don'is al li, pov'as ankaŭ ili'n de li for'pren'i.

Se la soci'a ord'o met'is ali'a'j'n hom'o'j'n sub li'a'n estr'ec'o'n, li trakt'as ili'n mild'e kaj bon'vol'e, ĉar ili est'as egal'a'j al li antaŭ Di'o; li uz'as si'a'n aŭtoritat'o'n por ili'n moral'ig'i kaj ne por ili'n sub'prem'i per si'a mal'humil'ec'o.

Li est'as indulg'em'a kontraŭ la ne'perfekt'aĵ'o'j de si'a proksim'ul'o, ĉar li sci'as, ke li mem ankaŭ bezon'as indulg'em'o'n, kaj li memor'as jen'a'j'n vort'o'j'n de la Krist'o: Kiu el vi est'as sen'pek'a, tiu unu'a ĵet'u sur ŝi'n ŝton'o'n. (29)

(29) Johano, ĉap. 8, par. 7. - La Trad.

Li ne est'as venĝ'em'a: laŭ la ekzempl'o de Jesu'o, li pardon'as si'a'j'n ofend'ant'o'j'n kaj memor'as nur bon'far'o'j'n; ĉar li ja sci'as, ke est'os al li pardon'it'e laŭ tio, kiel li est'os mem pardon'int'a.

Fin'e, li respekt'as ĉe si'a'j simil'ul'o'j ĉi'a'j'n rajt'o'j'n, don'at'a'j'n de la leĝ'o'j de la Natur'o, kiel li dezir'as, ke li'a'j rajt'o'j est'u respekt'at'a'j.

Kon'ad'o de si mem

919. Kiu est'as la praktik'a rimed'o plej efik'a, por ke la hom'o pli'bon'iĝ'u en ĉi tiu viv'o kaj rezist'u kontraŭ la puŝ'o en mal'bon'o'n.?

“Antikv'a saĝ'ul'o jam dir'is: Kon'u vi'n mem.”

— Ni kompren'as la tut'a'n saĝ'ec'o'n de tiu maksim'o, sed mal'facil'e est'as ĝust'e kon'i si'n mem; kiel ni ating'u tiu'n mem'kon'ad'o'n?

“Far'u tiel, kiel mi farad'is, kiam mi viv'is sur la Ter'o: ĉe la fin'o de ĉiu tag'o, mi al'parol'is mi'a'n konscienc'o'n, mi revizi'is tio'n, kio'n mi far'is, kaj mi demand'is mi'n mem, ĉu mi ne mal'plen'um'is iu'n dev'o'n, ĉu iu ne hav'as motiv'o'n por plend'o kontraŭ mi, tiel mi sukces'is kon'i mi'n kaj vid'i, kio dev'as ĉe mi est'i reform'it'a. Hom'o, kiu ĉiu'nokt'e re'memor'us si'a'j'n tiu'tag'a'j'n ag'o'j'n kaj demand'us si'n, kio'n bon'a'n aŭ mal'bon'a'n li far'is, pet'ant'e al Di'o kaj al si'a gard'anĝel'o, ke ili lum'ig'u li'n, ek'hav'us grand'a'n fort'o'n por si'a perfekt'iĝ'o; ĉar, kred'u, Di'o li'n help'us. Demand'u do vi'n mem, kio'n vi far'is kaj por kia cel'o vi kondut'is ĉe tiu aŭ ĉe tiu ali'a cirkonstanc'o; ĉu vi far'is io'n, kio'n vi opini'as riproĉ'ind'a ĉe ali'ul'o aŭ kio'n vi ne kuraĝ'us konfes'i.

Demand'u pli'e: se est'us laŭ la vol'o de Di'o, ke mi est'u al'vok'it'a nun, ĉu, en'ir'ant'e en la spirit'a'n mond'o'n, kie neni'o est'as kaŝ'it'a, mi dev'us tim'i ies rigard'o'n? Ekzamen'u, kio'n vi ebl'e far'is unu'e kontraŭ Di'o, du'e kontraŭ vi'a proksim'ul'o, fin'e kontraŭ vi mem. La respond'o'j port'os trankvil'ec'o'n al vi'a konscienc'o aŭ indik'o'n de iu mal'bon'o, kiu'n vi dev'as for'ig'i.

“La kon'ad'o de si mem est'as do la ŝlos'il'o de l’ individu'a pli'bon'iĝ'o; sed, vi dir'os, kiel oni juĝ'u si'n mem?

Ĉu oni ne hav'as la iluzi'o'n de l’ mem'am'o, kiu mal'pli'grav'ig'as la erar'o'j'n kaj far'as ili'n pardon'ind'a'j? Avar'ul'o opini'as si'n nur ŝpar'em'a kaj antaŭ'vid'em'a; fier'ul'o pens'as, ke est'as ĉe li simpl'a dign'o. Tio est'as ja ver'a; sed vi hav'as prov'il'o'n, kiu ne pov'as tromp'i vi'n. Kiam vi hezit'as taks'i la valor'o'n de unu el vi'a'j ag'o'j, demand'u vi'n, kia vi ĝi'n opini'us, se ĝi'n far'us ali'a person'o; se vi ĝi'n riproĉ'as ĉe ali'a person'o, ĝi do ne pov'us est'is pli dign'a ĉe vi, ĉar la juĝ'o de Di'o ne hav'as du mal'sam'a'j'n mezur'il'o'j'n. Pen'u ankaŭ ek'sci'i, kio'n la ali'a'j hom'o'j pens'as pri vi'a'j ag'o'j, kaj ne mal'ŝat'u la opini'o'n de vi'a'j mal'amik'o'j, ĉar ĉi tiu'j hav'as nenia'n interes'o'n fals'i la ver'o'n, kaj oft'e Di'o met'as ili'n ĉe vi'a flank'o, kiel spegul'o'n, por ke ili admon'u vi'n pli sincer'e, ol kiel tio'n far'us amik'o. Kiu serioz'e vol'as perfekt'iĝ'i, tiu esplor'u do si'a'n konscienc'o'n, por el'ŝir'i el si la mal'bon'a'j'n inklin'o'j'n, sam'e kiel li el'radik'ig'as la mal'util'a'j'n herb'o'j'n en si'a ĝarden'o; li kompar'u la aktiv'o'n kun la pasiv'o de si'a moral'a tag'o, sam'e kiel komerc'ist'o bilanc'as si'a'j'n gajn'o'j'n kaj perd'o'j'n; kaj mi asert'as al vi, ke la unu'a kompar'o est'os pli profit'a ol la du'a. Se li pov'as dir'i, ke li'a tag'o est'is bon'a, li pov'as do pac'e dorm'i kaj sen'tim'e atend'i la vek'iĝ'o'n de ali'a viv'o.

“Far'u do al vi mem klar'a'j'n, preciz'a'j'n demand'o'j'n, kaj ne tim'u ili'n mult'obl'ig'i; oni pov'as ja mal'ŝpar'i kelk'a'j'n minut'o'j'n por ating'i etern'a'n feliĉ'o'n. Ĉu vi ne labor'ad'as ĉiu'j'n tag'o'j'n, por ek'hav'i rimed'o'j'n, kiu'j cert'ig'us al vi ripoz'o'n en mal'jun'ec'o? Ĉu tiu ripoz'o ne est'as la objekt'o de ĉiu'j vi'a'j dezir'o'j, la cel'o, kiu ig'as vi'n el'port'i ĉi'a'j'n lac'iĝ'o'j'n kaj moment'a'j'n rezign'o'j'n? Nu! kiom valor'as tiu kelk'tag'a ripoz'o, ĉiam mal'kviet'ig'it'a de l’ korp'a'j mal'san'o'j, kompar'e kun tiu, kiu atend'as virt'ul'o'n? Ĉu ĝi ne valor'as ja kelk'a'j'n pen'o'j'n? Mi sci'as, ke mult'a'j dir'as, ke la nun'ec'o est'as pozitiv'a, kaj ne'cert'a la est'ont'ec'o; nu, jen ĝust'e la pens'o, kiu'n ni est'as komisi'it'a'j por detru'i ĉe vi, ĉar ni vol'as ig'i vi'n kompren'i tiu'n est'ont'ec'o'n en tia manier'o, ke ĝi rest'ig'u nenia'n dub'o'n ĉe vi'a anim'o; tial, ni vok'is vi'a'n atent'o'n al fenomen'o'j tia'j, ke vi'a'j sent'um'o'j est'u impres'it'a'j, kaj ankaŭ tial ni nun don'as al vi instru'o'j'n, kiu'j'n ĉiu el vi hav'as la task'o'n dis'kon'ig'i. Por neni'a ali'a cel'o, ol ĉi tiu, ni dikt'is La Libr'o'n de la Spirit'o'j.”

Sankt'a Aŭgusten'o.

Mult'e da erar'o'j, kiu'j'n ni far'as, est'as ne'rimark'at'a'j de ni; se, efektiv'e, laŭ la konsil'o de Sankt'a Aŭgusten'o, ni pli oft'e demand'us ni'a'n konscienc'o'n, ni vid'us, kiel oft'e ni ag'as mal'bon'e sen ia konsci'o, pro tio, ĉar ni ne stud'as la esenc'o'n kaj la instig'il'o'n de ni'a'j ag'o'j. La demand'a form'o est'as pli preciz'a ol ia maksim'o, kiu, oft'e, ne est'as aplik'ebl'a al la okaz'o, ĉe kiu ni trov'iĝ'as. La demand'o postul'as kategori'a'j'n respond'o'j'n per jes aŭ ne, sen al'las'o de ia ajn alternativ'o; tiu'j respond'o'j est'as ankoraŭ person'a'j argument'o'j, kaj laŭ ties sum'o ni pov'as konjekt'e kalkul'i, kiom da bon'o kaj da mal'bon'o kuŝ'as en ni.

_________

KVAR'A PART'O

Esper'o'j kaj Konsol'o'j

ĈAPITR'O I

SUR'TER'A'J SUFER'O'J KAJ ĜU'O'J

1. Relativ'a'j feliĉ'o kaj mal'feliĉ'o. – 2. Perd'o de am'at'a'j person'o'j.

– 3.

El'rev'iĝ'o'j.

Ne'dank'em'o.

Romp'it'a'j kor'lig'iĝ'o'j. – 4. Antipati'a'j kun'iĝ'o'j. – 5. Tim'o antaŭ la mort'o. – 6. Naŭz'o pri la viv'o. Mem'mort'ig'o.

Relativ'a'j feliĉ'o kaj mal'feliĉ'o

920. Ĉu la hom'o pov'as ĝu'i komplet'a'n feliĉ'o'n sur la Ter'o?

“Ne, ĉar la viv'o est'as don'it'a al li kiel prov'o aŭ kompens'a pun'o; sed de'pend'as de li mal'pli'akr'ig'i ties mal'bon'o'j'n kaj est'i tiel feliĉ'a kiel ebl'e sur la Ter'o.”

921. Oni kompren'as, ke la hom'o est'os feliĉ'a sur la Ter'o, tiam, kiam la hom'ar'o est'os ali'iĝ'int'a; sed, ĝis okaz'os tiu ali'iĝ'o, ĉu ĉiu pov'as cert'ig'i al si ia'n relativ'a'n feliĉ'o'n?

“La hom'o est'as plej oft'e la kaŭz'int'o de si'a propr'a mal'feliĉ'o. Praktik'ant'e la leĝ'o'n de Di'o, li evit'ig'as al si mult'e da mal'bon'o'j kaj ĝu'as feliĉ'o'n tiel grand'a'n, kiel ebl'ig'as li'a mal'delikat'a viv'o.”

Hom'o, profund'e konvink'it'a pri si'a est'ont'a destin'o, vid'as en si'a en'korp'a viv'o nur ne'daŭr'a'n halt'o'temp'o'n; ĝi est'as por li moment'a halt'o en hotel'aĉ'o. Li facil'e konsol'iĝ'as pri kelk'a'j pas'em'a'j ĝen'o'j de vojaĝ'o, kiu li'n konduk'os al pozici'o des pli komfort'a, ju pli bon'e li pret'iĝ'is por ĝi.

Ni est'as pun'at'a'j jam ek'de ĉi tiu viv'o pro la mal'obe'o je la leĝ'o'j de la en'korp'a ekzist'ad'o, per la mal'bon'o'j, kiu'j est'as rezultat'o de tiu mal'obe'o kaj de ni'a'j propr'a'j eksces'o'j.

Se ni ir'as re'turn'e al la origin'o de la tiel nom'at'a'j sur'ter'a'j mal'feliĉ'aĵ'o'j, ni vid'as, ke la pli'mult'o el ili rezult'as el unu'a de'klin'iĝ'o for de la rekt'a voj'o. Ĉe ĉi tiu de'klin'iĝ'o, ni ek'paŝ'as mal'bon'a'n voj'o'n kaj, fal'o post fal'o, ni en'abism'iĝ'as en mal'feliĉ'o'n.

922. La sur'ter'a feliĉ'o est'as rilat'a al ĉies pozici'o; kio sufiĉ'as por la feliĉ'o de unu, tio est'as la mal'feliĉ'o de ali'a. Ĉu tamen est'as ia feliĉ'o'mezur'il'o, komun'a al ĉiu'j hom'o'j?

“Por la materi'a viv'o, tiu est'as posed'o de por'viv'aĵ'o'j; por la moral'a viv'o, ĝi est'as bon'a konscienc'o kaj fid'o je la est'ont'ec'o.”

923. Ĉu tio, kio est'as super'flu'a por unu, ne est'as neces'a al ali'a'j, kaj invers'e, laŭ la pozici'o'j?

“Jes, laŭ vi'a'j materi'a'j ide'o'j, vi'a'j antaŭ'juĝ'o'j, vi'a ambici'o kaj ĉiu'j vi'a'j rid'ind'a'j kapric'o'j, kiu'j'n la est'ont'ec'o trakt'os laŭ'merit'e, kiam vi kompren'os la ver'o'n. Sen'dub'e, hom'o, kiu hav'is kvin'dek mil sterling'a'j'n funt'o'j'n da rent'o kaj kiu vid'as ĉi tiu'n mal'pli'ig'it'a nur ĝis dek, opini'as si'n tre mal'feliĉ'a, ĉar li jam ne pov'as parad'i kiel iam, ten'ad'i tio'n, kio'n li nom'as si'a pozici'o, hav'i serv'ist'o'j'n kaj ĉeval'o'j'n, kontent'ig'i ĉi'a'j'n pasi'o'j'n ktp. Li kred'as, ke mank'as al li viv'neces'aĵ'o'j; sed, tut'e sincer'e, ĉu vi opini'as tiu'n hom'o'n bedaŭr'ind'a, dum ĉirkaŭ li tiom da person'o'j mort'as de mal'sat'o kaj mal'varm'o, sen ia rifuĝ'ej'o, kie ili kuŝ'ig'us si'a'n kap'o'n? Saĝ'ul'o, por est'i feliĉ'a, rigard'as mal'supr'e'n, neniam supr'e'n, krom por alt'ig'i si'a'n anim'o'n direkt'e al la sen'lim'o.” (715) 924. Kelk'a'j mal'bon'aĵ'o'j ne de'pend'as de kondut'o kaj traf'as eĉ la plej just'a'n hom'o'n; ĉu hav'as ia'n rimed'o'n por si'n gard'i kontraŭ ili?

“En ĉi tiu okaz'o, la hom'o dev'as rezignaci'i el'ten'i sen murmur'o, se li vol'as progres'i; sed ricev'as konsol'o'n el si'a konscienc'o, kiu don'as al li pri pli bon'a est'ont'ec'o, se li far'as tio'n neces'a konsol'o.”

person'a oni ne kaj ili'n li ĉiam esper'o'n por tiu 925. Kial Di'o favor'as per riĉ'ec'o iu'j'n hom'o'j'n, kiu'j laŭ'ŝajn'e ĝi'n ne merit'is?

“Ĝi est'as favor'o en la okul'o'j de person'o'j, vid'ant'a'j nur la nun'ec'o'n; sed, kompren'u bon'e, riĉ'ec'o est'as oft'e prov'o pli danĝer'a ol mizer'o.” (814 kaj sekv.) 926. Ĉu la civilizaci'o, kre'ant'e nov'a'j'n bezon'o'j'n, ne kaŭz'as nov'a'j'n aflikt'o'j'n?

“La ĉi'mond'a'j mal'bon'aĵ'o'j est'as rilat'a'j kun la fiktiv'a'j bezon'o'j, kiu'j'n vi kre'as. Kiu sci'as lim'ig'i si'a'j'n dezir'o'j'n kaj sen envi'o vid'as si'a'n super'ul'o'n, tiu evit'ig'as al si mult'e da el'rev'iĝ'o'j en ĉi tiu viv'o. La plej riĉ'a est'as tiu, kiu hav'as mal'plej da bezon'o'j.

“Vi envi'as la ĝu'o'j'n de hom'o'j, kiu'j ŝajn'as al vi la ĉi'mond'a'j feliĉ'ul'o'j; sed, ĉu vi sci'as, kio est'as destin'it'a al ili? Se ili ĝu'as nur por si mem, ili est'as do ego'ist'o'j, kaj ili vid'os la du'a'n flank'o'n de l’ medal'o. Prefer'e, bedaŭr'u ili'n. Di'o ia'foj'e permes'as, ke mal'bon'ul'o prosper'u, sed ties feliĉ'o ne est'as envi'ind'a, ĉar tiu ĝi'n pag'os per amar'a'j larm'o'j. Se just'ul'o est'as mal'feliĉ'a, tio est'as prov'o, kiu est'os al li kredit'it'a, se li ĝi'n kuraĝ'e el'ten'as. Memor'u jen'a'j'n vort'o'j'n de Jesu'o: Feliĉ'a'j est'as la plor'ant'o'j, ĉar ili konsol'iĝ'os.” (30) 927. Cert'e super'flu'aĵ'o ne est'as nepr'e bezon'a al feliĉ'o, sed tio'n sam'a'n oni ne pov'as dir'i pri la viv'neces'aĵ'o'j; nu, ĉu la mal'feliĉ'o de tiu'j, al kiu'j mank'as la neces'a'j viv'rimed'o'j, ne est'as real'a?

(30) Mate'o, ĉap. 5, par. 4. – La Trad.

“Hom'o est'as ver'e mal'feliĉ'a nur tiam, kiam mank'as al li la neces'aĵ'o'j por viv'o kaj san'o. Tiu mank'o est'as ebl'e li'a kulp'o, kaj tiam li dev'as plend'i nur kontraŭ si mem; se ĝi est'as ali'ul'a kulp'o, la respond'ec'o fal'as do sur ĝi'a'n kaŭz'int'o'n.”

928. Laŭ la apart'a karakter'o de ĉiu el la natur'a'j kapabl'o'j, Di'o evident'e indik'as ĉies profesi'a'n al'vok'iĝ'o'n.

Ĉu mult'a'j mal'bon'aĵ'o'j ne ven'as de tio, ke oni ne aŭd'as tiu'n al'vok'iĝ'o'n?

“Est'as ver'e; kaj oft'e ĝust'e la ge'patr'o'j, pro fier'o aŭ avar'ec'o, dev'ig'as si'a'j'n fil'o'j'n for'las'i la voj'o'n difin'it'a'n de la Natur'o, kaj, per tiu de'klin'o, ili kompromit'as la feliĉ'o'n de la jun'ul'o'j; ili ja respond'os por tio.”

— Ĉu vi do opini'us dec'e, ke fil'o de hom'o, alt'e star'ant'a en la soci'o, far'us, ekzempl'e, lign'o'ŝu'o'j'n, se tiu jun'ul'o hav'us kapabl'o'n por la dir'it'a meti'o?

“Oni ne fal'u en absurd'o'n, nek io'n tro'ig'u: la civilizaci'o hav'as si'a'j'n bezon'o'j'n. Kial fil'o de alt'e star'ant'a hom'o, kiel vi dir'as, far'us lign'o'ŝu'o'j'n, se li pov'as okup'i si'n pri io ali'a? Tiu jun'ul'o cert'e taŭg'as por io, laŭ si'a'j kapabl'o'j, se nur ili ne est'as mis'uz'at'a'j. Ekzempl'e, anstataŭ mal'bon'a advokat'o, li pov'us ebl'e est'i bon'a mekanik'ist'o aŭ ali'a profesi'ul'o.”

La de'lok'ig'o de la hom'o'j ekster ili'a'n intelekt'a'n sfer'o'n est'as, cert'e, unu el plej oft'a'j kaŭz'o'j de el'rev'iĝ'o'j. La ne'kapabl'ec'o por la elekt'it'a karier'o est'as ne'el'ĉerp'ebl'a font'o de flask'o'j; al tiu ne'kapabl'ec'o al'iĝ'as la mem'am'o, kiu mal'help'as al la fal'int'a hom'o serĉ'i rimed'o'n en pli humil'a profesi'o; kaj jen, ĝi prezent'as al li mem'mort'ig'o'n kiel ekstrem'a'n voj'o'n por si'n'sav'o de situaci'o, kiu'n li opini'as humil'iĝ'o. Se moral'a eduk'ad'o est'us li'n lev'int'a super la rid'ind'a'j'n inter'konsent'o'j'n de fier'o, li neniam est'us surpriz'it'a kun mal'plen'a'j man'o'j.

929. Est'as person'o'j, kiu'j, vid'ant'e si'n sen ia'j rimed'o'j, eĉ tiam, kiam abund'ec'o reg'as ĉirkaŭ ili, hav'as nur mort'o'n kiel perspektiv'o'n; kia'n decid'o'n ili pren'u? Ĉu ili las'u si'n mort'i de mal'sat'o?

“Oni neniam hav'u la ide'o'n las'i si'n mort'i de mal'sat'o; oni ĉiam trov'us rimed'o'n por si'n nutr'i, se fier'o ne si'n met'us mez'e'n inter bezon'o kaj labor'o. Oni oft'e dir'as: Neni'a ofic'o est'as ne'dign'a; ne la pozici'o mal'honor'as; sed oni tio'n dir'as por ali'a'j, ne por si mem.”

930. Est'as evident'e, ke, sen la soci'a'j inter'konsent'o'j, al kiu oni volont'e si'n sub'met'as, oni ĉiam trov'us ia'n ajn labor'o'n, kiu help'us viv'i, kvankam oni dev'us mal'alt'iĝ'i de si'a pozici'o: sed, inter person'o'j, ne hav'ant'a'j aŭ sci'ant'a'j flank'e'n met'i antaŭ'juĝ'o'j'n, ĉu kelk'a'j ne est'as ne'kapabl'a'j per'labor'i mem si'a'n viv'o'n pro mal'san'o aŭ ali'a'j kaŭz'o'j, ne'de'pend'ant'a'j de ili'a vol'o?

“En soci'o organiz'it'a laŭ la leĝ'o de la Krist'o, neni'u dev'as pere'i de mal'sat'o.”

Ĉe saĝ'a kaj antaŭ'vid'em'a soci'a organiz'ad'o, ne pov'as mank'i por'viv'aĵ'o'j al la hom'o, krom pro li'a propr'a kulp'o; sed li'a'j kulp'o'j rezult'as mem de la medi'o, kie li trov'iĝ'as.

Kiam li praktik'os la leĝ'o'n de Di'o, la hom'o hav'os soci'a'n ord'o'n fond'it'a'n sur just'ec'o kaj solidar'ec'o, kaj ankaŭ li mem est'os pli bon'a. (793) 931. Kial, en la soci'o, la sufer'ant'a'j klas'o'j est'as pli mult'e'nombr'a'j ol la feliĉ'a'j klas'o'j?

“Neni'u el la soci'a'j klas'o'j est'as tut'e feliĉ'a, kaj tio, kio'n vi kred'as feliĉ'o, oft'e kaŝ'as kor'ŝir'a'j'n ĉagren'o'j'n: sufer'ad'o est'as ĉie. Tamen, por respond'i vi'a'n pens'o'n, mi dir'as, ke la klas'o'j, kiu'j'n vi nom'as sufer'ant'a'j, est'as pli mult'e'nombr'a'j pro tio, ĉar la Ter'o est'as lok'o por kulp'el'pag'o. Kiam la hom'o est'os far'int'a el ĝi la rest'ad'ej'o'n de bon'o kaj de la bon'a'j Spirit'o'j, li jam ne est'os mal'feliĉ'a en tiu loĝ'ej'o, kaj ĝi est'os por li la sur'ter'a paradiz'o.”

932. Kial, en la mond'o,la influ'o de la mal'bon'a'j tiel oft'e venk'as tiu'n de la bon'a'j?

“Pro la mal'fort'ec'o de la bon'a'j; la mal'bon'a'j est'as intrig'em'a'j kaj risk'em'a'j, kaj la bon'a'j est'as tim'em'a'j; kiam ĉi tiu'j vol'os, ili konsist'ig'os la plej fort'a'n part'o'n.”

933. Se la hom'o est'as oft'e la kaŭz'int'o de si'a'j materi'a'j sufer'o'j, ĉu li kaŭz'as ankaŭ si'a'j'n moral'a'j'n dolor'o'j'n?

“Mult'e pli, ĉar la materi'a'j sufer'o'j ia'foj'e ne de'pend'as de la vol'o; sed la ofend'it'a fier'o, la fiask'int'a ambici'o, la angor'o de avar'ec'o, envi'o, ĵaluz'o, unu'vort'e ĉi'a'j pasi'o'j, est'as turment'eg'o'j por la anim'o.

“Envi'o kaj ĵaluz'o! Feliĉ'a'j est'as la hom'o'j, kiu'j ne kon'as tiu'j'n mord'ant'a'j'n verm'o'j'n! Kun envi'o kaj ĵaluz'o ne pov'as ekzist'i trankvil'ec'o, neni'a ripoz'o est'as ebl'a al la hom'o: la objekt'o'j de li'a avid'ec'o, de li'a mal'am'o, de li'a spit'iĝ'o ek'star'as antaŭ li kvazaŭ fantom'o'j, kiu'j al'las'as al li neniam ripoz'o'n kaj li'n persekut'as eĉ dum li'a dorm'o.

Envi'ul'o kaj ĵaluz'ul'o trov'iĝ'as en stat'o de konstant'a febr'o.

Ĉu tiu est'as dezir'ind'a situaci'o, kaj ĉu vi ne kompren'as, ke la hom'o, kun si'a'j pasi'o'j, kre'as al si mem'vol'a'j'n turment'o'j'n, kaj ke la Ter'o far'iĝ'as por li ver'a infer'o?”

Plur'a'j esprim'o'j pentr'as energi'e la efik'o'j'n de iu'j pasi'o'j; oni dir'as: ŝvel'int'a de fier'o, mort'i de envi'o, for'velk'i de ĵaluz'o'j aŭ de spit'iĝ'o, perd'i pro ĉi tiu'j la apetit'o'n ktp.; ĉi tiu'j figur'o'j form'as tre ver'a'n bild'o'n. Ia'foj'e envi'o hav'as ja nenia'n difin'it'a'n objekt'o'n. Ekzist'as person'o'j natur'e envi'em'a'j pri ĉio, kio alt'iĝ'as, pri ĉio, kio el'star'as el la vulgar'a vic'o, kvankam ili hav'as pri tio nenia'n rekt'a'n interes'o'n, sed nur pro tio, ke ili ne pov'as ĝi'n ating'i; ĉio, kio star'as super ili'a horizont'o, ili'n kvazaŭ blind'ig'as, kaj, se ili est'us pli'mult'o en la soci'o, ili vol'us ĉio'n mal'alt'ig'i ĝis ili'a nivel'o. Ĝi est'as envi'o lig'it'a kun sen'valor'ec'o.

La hom'o est'as oft'e mal'feliĉ'a nur pro la grav'ec'o, kiu'n li al'lig'as al la ĉi'mond'a'j afer'o'j; kaŭz'as li'a'n mal'feliĉ'o'n neni'o ali'a, ol fiask'int'a'j vant'em'o, ambici'o kaj avid'ec'o. Sed, se li lok'as si'n super la mal'vast'a'n rond'o'n de la materi'a viv'o, se li direkt'as si'a'j'n pens'o'j'n al la sen'lim'o, kiu est'as li'a destin'o, la sort'o'vic'o'j de la hom'ar'o ŝajn'as al li tiel bagatel'a'j kaj infan'ec'a'j, kiel la ĉagren'o'j de knab'et'o, plor'ant'a pro la perd'o de lud'il'o, kiu'n li far'is si'a super'eg'a feliĉ'o.

Kiu vid'as feliĉ'o'n nur en la kontent'ig'o de si'a fier'o kaj de si'a'j best'a'j apetit'o'j, tiu est'as mal'feliĉ'a, kiam li ne pov'as tio'n far'i; kontraŭ'e, hom'o, kiu nenio'n pet'as super'flu'a'n, est'as feliĉ'a kun tio, kio'n ali'a'j rigard'as kiel mal'feliĉ'eg'o'j'n.

Ni parol'as pri la civiliz'it'a hom'o, ĉar sovaĝ'ul'o, hav'ant'a mal'pli da bezon'o'j, ne hav'as sam'a'j'n motiv'o'j'n por avid'ec'o kaj aflikt'o; ties manier'o vid'i la afer'o'j'n est'as tut'e mal'sam'a.

En civiliz'it'a stat'o, la hom'o pri'pens'as kaj ekzamen'as si'a'n mal'feliĉ'o'n; tial, ĝi li'n pli fort'e impres'as; sed li pov'as ankaŭ rezon'i kaj ekzamen'i la rimed'o'j'n por si'a konsol'iĝ'o. Tiu'n konsol'iĝ'o'n li ĉerp'as el la krist'an'a sent'o, kiu gard'as ĉe li esper'o'n de pli bon'a est'ont'ec'o, kaj el Spirit'ism'o, kiu al'port'as al li la cert'ec'o'n pri tiu est'ont'a temp'o.

Perd'o de am'at'a'j person'o'j

934. Ĉu la perd'o de person'o'j, kiu'j est'as kar'a'j al ni, ne est'as unu el tiu'j, kaŭz'ant'a'j al ni ĉagren'o'n des pli prav'ig'ebl'a'n, ĉar ĝi est'as ne'kompens'ebl'a kaj ne'de'pend'ant'a de ni'a vol'o?

“Tiu kaŭz'o de ĉagren'o traf'as ne nur riĉ'ul'o'n, sed ankaŭ mal'riĉ'ul'o'n: ĝi est'as prov'o aŭ kulp'el'aĉet'o, kaj komun'a leĝ'o; sed vi trov'as konsol'o'n en tio, ke vi pov'as komunik'iĝ'i kun vi'a'j amik'o'j per la voj'o'j de vi kon'at'a'j, ĝis est'os don'it'a'j al vi ali'a'j pli sen'per'a'j kaj pli percept'ebl'a'j por vi'a'j sent'um'o'j.”

935. Kio'n pens'i pri la opini'o de hom'o'j, kiu'j opini'as profan'ad'o la trans'tomb'a'j'n komunik'iĝ'o'j'n?

“Neni'a profan'ad'o pov'as ekzist'i, kiam ekzist'as pi'a serioz'ec'o kaj kiam el'vok'o est'as far'at'a kun respekt'o kaj por util'a cel'o; tio'n pruv'as la fakt'o, ke la amik'a'j Spirit'o'j al'ven'as plezur'e; ili ĝoj'as, ke vi ili'n memor'as kaj ke ili parol'as al vi; profan'ad'o ekzist'us, se la el'vok'o est'us frivol'e far'at'a.”

La ebl'o komunik'iĝ'i kun la Spirit'o'j est'as dolĉ'eg'a konsol'o, ĉar ĝi hav'ig'as al ni rimed'o'n, por inter'parol'i kun parenc'o'j kaj amik'o'j, las'int'a'j la Ter'o'n pli fru'e ol ni. Per el'vok'o ni ili'n al'proksim'ig'as al ni, ili est'as ĉe ni'a flank'o, ni'n aŭd'as kaj respond'as; jam do ne est'as, se tiel dir'i, mur'o inter ili kaj ni.

Ili help'as ni'n per si'a'j konsil'o'j, atest'as al ni si'a'n am'o'n kaj la ĝoj'o'n, kiu'n ili sent'as pro ni'a memor'o pri ili. Est'as por ni plezur'o sci'i, ke ili est'as feliĉ'a'j, ek'kon'i de ili mem la detal'o'j'n de ili'a nov'a ekzist'ad'o, kaj ek'hav'i la cert'ec'o'n, ke ni iu'tag'e est'os kun ili. (31) 936. Kiel la sen'konsol'a'j dolor'o'j de l’ post'viv'ant'o'j tuŝ'as la Spirit'o'j'n, kiu'j'n oni pri'plor'as?

“La Spirit'o'n tuŝ'as la memor'o kaj re'sopir'o de tiu'j, kiu'j'n li am'is, sed sen'ĉes'a, mal'prudent'a dolor'o li'n pen'ig'e impres'as, ĉar li vid'as en tiu tro'a dolor'o ne'fid'o'n je l’ est'ont'ec'o kaj je Di'o, kaj do bar'o'n kontraŭ la progres'o kaj ebl'e kontraŭ la kun'iĝ'o.”

Ĉar la Spirit'o est'as pli feliĉ'a en la spac'o ol sur la Ter'o, bedaŭr'i, ke li for'las'is ĉi tiu'n viv'o'n, est'as kiel bedaŭr'i li'a'n feliĉ'o'n. Du amik'o'j est'as en'ŝlos'it'a'j en sam'a karcer'o; ambaŭ est'as iam re'ĝu'ont'a'j liber'ec'o'n, sed unu ĝi'n ricev'as la unu'a.

Ĉu est'us laŭ'karitat'e, se tiu, kiu ankoraŭ rest'as, ĉagren'iĝ'us pro tio, ke li'a amik'o est'as liber'ig'it'a pli fru'e ol li? Ĉu en li ne est'us pli bon'e ego'ism'o ol amik'ec'o, ke li vol'as, ke la amik'o divid'u plu'e kun li mal'liber'ec'o'n kaj sufer'o'j'n? Io sam'a okaz'as al du hom'o'j, si'n reciprok'e am'ant'a'j sur la Ter'o; kiu la unu'a for'ir'as, tiu est'as jam liber'ig'it'a; ni dev'as li'n gratul'i kaj pacienc'e atend'ad'i, ĝis ankaŭ ni'a hor'o son'os.

Ni far'os pri ĉi tiu tem'o ali'a'n kompar'o'n. Vi hav'as amik'o'n, kiu, ĉe vi'a flank'o, trov'iĝ'as en tre pen'ig'a situaci'o; li'a san'o kaj interes'o'j postul'as, ke li for'ir'u en ali'a'n land'o'n, kie est'os al li pli bon'e, laŭ ĉiu'j vid'punkt'o'j. Li ĉes'os dum kelk'a temp'o est'i ĉe vi, sed li est'os en konstant'a korespond'ad'o kun vi; la dis'iĝ'o est'os nur materi'a. Ĉu vi bedaŭr'os li'a'n for'ir'o'n, se ĝi cel'as li'a'n propr'a'n util'o'n?

La Spirit'ism'a doktrin'o, pro la evident'a'j pruv'o'j, kiu'j'n ĝi don'as pri la est'ont'a viv'o, pri la ĉe'est'o, ĉe ni, de tiu'j,

(31) Vok'i difin'it'a'j'n Spirit'o'j'n ne plu est'as uz'at'e, kiel en la temp'o de Kardec. Nun oni prefer'as atend'i spontane'a'j'n komunik'aĵ'o'j'n de la Spirit'o'j, kiu'j ven'as ĉu mem'vol'e, ĉu konduk'at'a'j de si'a'j gvid'ant'o'j. – La Trad.

kiu'j'n ni am'as, pri la daŭr'ad'o de ili'a am'o kaj pri'zorg'ad'o;

pro la rilat'o'j, kiu'j'n per ĝi ni pov'as ten'ad'i kun ili, hav'ig'as al ni super'eg'a'n konsol'o'n ĉe unu el plej prav'ig'ebl'a'j kaŭz'o'j de dolor'o. Laŭ Spirit'ism'o, ĉes'as sol'e'rest'ad'o kaj for'las'it'ec'o; la plej izol'it'a hom'o ĉiam hav'as amik'o'j'n ĉirkaŭ si, kun kiu'j li pov'as inter'parol'i.

Ni sen'pacienc'e el'ten'as la aflikt'o'j'n de la viv'o; ili ŝajn'as al ni tiel ne'toler'ebl'a'j, ke ni ne kompren'as, kiel ni pov'as ili'n el'port'i; kaj tamen, se ni ili'n kuraĝ'e el'ten'is, se ni sci'is al'trud'i silent'o'n al ni'a'j plend'o'j, ni ja ni'n rigard'os feliĉ'a'j, kiam ni est'os liber'a'j de l’ ter'a karcer'o, sam'e kiel mal'san'ul'o, sufer'ant'a, opini'os si'n feliĉ'a, kiam de'nov'e san'a, pro tio, ke li rezignaci'e sub'met'iĝ'is al dolor'a kurac'ad'o.

El'rev'iĝ'o'j. Ne'dank'em'o. Romp'it'a'j kor'lig'iĝ'o'j

937. Ĉu la el'rev'iĝ'o'j, per kiu'j ni'n bat'as ne'dank'em'o kaj la facil'romp'ec'o de amik'lig'il'o'j, ne est'as por kor'sent'em'a hom'o ankaŭ font'o de ĉagren'o'j?

“Jes; sed ni instru'as al vi bedaŭr'i la sen'dank'a'j'n kaj la mal'fidel'a'j'n amik'o'j'n: ili est'os pli mal'feliĉ'a'j ol vi.

Ne'dank'em'o est'as id'o de ego'ism'o, kaj ego'ism'o post'e trov'os kor'o'j'n sen'sent'a'j'n, kia est'is la li'a. Ek'pens'u pri tiu'j, kiu'j far'is pli da bon'o ol vi, kiu'j merit'is pli ol vi, kaj kiu'j tamen ricev'is mal'dank'o'n kiel pag'o'n. Memor'u, ke Jesu'o mem est'is pri'mok'at'a kaj mal'ŝat'at'a dum si'a viv'o, trakt'at'a kiel frenez'ul'o kaj tromp'ist'o, kaj ne mir'u, ke tio sam'a okaz'os al vi. Est'u la bon'o, kiu'n vi far'as, vi'a rekompenc'o en ĉi tiu mond'o, kaj ne atent'u, kio'n dir'as la hom'o'j, kiu'j ricev'is vi'a'n komplez'o'n. Ne'dank'em'o est'as prov'o por vi'a persist'o en bon'far'o; tio est'os kredit'it'a al vi, kaj tiu'j, kiu'j vi'n ne dank'os, est'os pun'it'a'j des pli sever'e, ju pli grand'a est'os ili'a sen'dank'ec'o.”

938. Ĉu la dis'rev'iĝ'o'j, kaŭz'at'a'j de ne'dank'em'o, ne est'as don'at'a'j por hard'i la kor'o'n kaj ĝi'n ferm'i al sent'em'o?

“Tio est'us erar'o; ĉar kor'sent'em'a hom'o, kiel vi dir'as, est'as ĉiam feliĉ'a pro la bon'o, kiu'n li far'as. Li sci'as, ke, se tiu'j, al kiu'j li komplez'is, ne memor'os tiu'n serv'o'n en ĉi tiu viv'o, ili ĝi'n nepr'e memor'os en ali'a ekzist'ad'o; kaj ke sen'dank'ul'o hont'os pri si'a kulp'o kaj pro ĝi sent'os konscienc'o'riproĉ'o'j'n.”

— Tiu pens'o ne evit'ig'as vund'o'n al la kor'o de nobl'a hom'o; nu, ĉu tio ne pov'as nask'i en li la pens'o'n, ke li est'us pli feliĉ'a, se li est'us mal'pli sent'em'a?

“Jes, se li prefer'as la feliĉ'o'n de ego'ist'o; kompat'ind'a feliĉ'o! Li do sci'u, ke la sen'dank'a'j amik'o'j, li'n for'las'ant'a'j, ne ind'as li'a'n amik'ec'o'n, kaj ke li tromp'iĝ'is pri ili; de tiam, li ne ĉagren'iĝ'u pri ties perd'o. Li post'e trov'os ali'a'j'n, kiu'j sci'os li'n pli bon'e kompren'i. Bedaŭr'u la person'o'j'n, kondut'ant'a'j'n mal'nobl'e kontraŭ vi, kiel vi ne merit'as, ĉar ili ricev'os tre amar'a'n re'pag'o'n; sed tiu'j afer'o'j ne aflikt'u vi'n: tio est'as rimed'o, por lok'i vi'n super ili'n.”

La Natur'o don'is al la hom'o la neces'o'n am'i kaj est'i am'at'a. Unu el plej grand'a'j plezur'o'j, kiu'j pov'as est'i konsent'at'a'j al li sur la Ter'o, est'as trov'i kor'o'j'n, kiu'j simpati'as la li'a'n; ĝi tiel hav'ig'as al li antaŭ'ĝu'o'n de l’ feliĉ'o, destin'it'a al li en la mond'o de la perfekt'a'j Spirit'o'j, kie ĉio est'as am'o kaj bon'dezir'ec'o; tiu est'as plezur'o, rifuz'it'a al ego'ist'o.

Antipati'a'j kun'iĝ'o'j.

939. Ĉar la si'n reciprok'e simpati'ant'a'j Spirit'o'j inklin'as kun'iĝ'i, kial, inter tiu'j en'karn'iĝ'int'a'j, am'o oft'e ekzist'as nur ĉe unu el la Spirit'o'j, kaj la plej sincer'a am'o est'as ricev'at'a indiferent'e, eĉ naŭz'e? Kial, pli'e, la plej viv'a al'lig'it'ec'o inter du hom'o'j pov'as ali'iĝ'i en antipati'o'n, kaj, ia'foj'e, en mal'am'o'n?

“Vi ne kompren'as do, ke tio est'as pun'o, sed ĝi est'as pas'em'a. Ceter'e, kiom da person'o'j kred'as, ĉar tromp'it'a'j de ŝajn'o'j, ke ili frenez'e am'eg'as! kaj, kiam ili dev'as viv'i kun la am'at'a'j hom'o'j, ili baldaŭ konstat'as, ke ili'a sent'o est'is neni'o ali'a ol materi'a, blind'a entuziasm'o! Ne sufiĉ'as, ke vi est'as en'am'iĝ'int'a en iu'n person'o'n, kiu plaĉ'as al vi, kaj pri kiu vi kred'as, ke en li ekzist'as bon'a'j kvalit'o'j; nur real'e viv'ant'e kun li, vi pov'as li'n taks'i. Ankaŭ ekzist'as kiom da tia'j kun'iĝ'o'j, pri kiu'j komenc'e ŝajn'as, ke ili neniam est'os simpati'a'j; tamen, kiam ili si'n reciprok'e pli bon'e kon'as kaj stud'as, tiu'j person'o'j fin'e am'as unu la du'a'n kun dolĉ'a, daŭr'a am'o, ĉar ĝi kuŝ'as sur estim'o!

Oni ne forges'u, ke ne la korp'o, sed la Spirit'o am'as, kaj ke, kiam la materi'a iluzi'o dis'blov'iĝ'as, tiam la Spirit'o vid'as la real'o'n.

“Est'as du spec'o'j de al'lig'it'ec'o: tiu korp'a kaj tiu anim'a, kaj oni oft'e pren'as unu por la du'a. La al'lig'it'ec'o de la anim'o, kiam pur'a kaj fond'it'a sur simpati'o, est'as long'e'daŭr'a; tiu de la korp'o est'as pere'em'a; jen, kial person'o'j, kiu'j kred'as, ke ili si'n reciprok'e am'as kun etern'a am'o, oft'e mal'am'as unu la du'a'n, kiam fin'iĝ'as la iluzi'o.”

940. Ĉu la mank'o de simpati'o inter hom'o'j, destin'it'a'j kun'e viv'i, ne est'as ankaŭ font'o de ĉagren'o'j des pli amar'a'j, ĉar ili venen'as tut'a'n ekzist'ad'o'n?

“Ja tre amar'a'j; sed ĝi est'as unu el tiu'j mal'feliĉ'o'j, kies ĉef'a kaŭz'o vi mem plej oft'e est'as; unu'e, erar'as vi'a'j leĝ'o'j, ĉar ĉu vi kred'as, ke Di'o al'trud'as al vi rest'ad'i kun'e kun person'o'j, kiu'j mal'plaĉ'as al vi? du'e, vi oft'e serĉ'as en tiu'j kun'iĝ'o'j prefer'e kontent'ig'o'n de fier'o kaj ambici'o, ol feliĉ'o'n el reciprok'a kor'inklin'o; vi do sufer'as la rezultat'o'n de vi'a'j konvenci'o'j.”

— Sed, ĉu en ĉi tiu okaz'o preskaŭ ĉiam ne ekzist'as iu sen'kulp'a viktim'o?

“Jes, kaj tio est'as por li akr'a pun'o; sed la respond'ec'o por li'a mal'feliĉ'o fal'as sur la person'o'j'n, kiu'j ĝi'n kaŭz'is. Se la lum'o de ver'o penetr'is li'a'n anim'o'n, li trov'os konsol'o'n en si'a fid'o je la est'ont'ec'o; ceter'e, proporci'e kiel la inter'konsent'o'j perd'os si'a'n influ'o'n, la kaŭz'o'j de tiu'j apart'a'j mal'feliĉ'o'j ankaŭ mal'aper'os.”

Tim'o antaŭ la mort'o

941. La tim'o antaŭ la mort'o kaŭz'as ĉe mult'a'j hom'o'j konstern'o'n; el kio ven'as tia tim'o, se ili hav'as antaŭ si la est'ont'ec'o'n?

“Sen'motiv'e ili nutr'as tiu'n tim'o'n; sed, kio'n vi vol'as?

Oni pen'as konvink'i ili'n, en ili'a infan'ec'o, ke ekzist'as ia infer'o kaj ia paradiz'o, sed ke pli cert'e ili ir'os en la infer'o'n, ĉar oni dir'as al ili, ke tio, kio trov'iĝ'as en la Natur'o, est'as pek'o pere'ig'a por la anim'o; matur'iĝ'int'e, kaj se ili hav'as iom da prudent'o, ili ne pov'as konsent'i pri tia'j instru'o'j, kaj, sekv'e, ili far'iĝ'as ateist'o'j aŭ material'ist'o'j; ili tiel est'as konduk'at'a'j al la kred'o, ke trans la nun'a viv'o neni'o pli ekzist'as. Koncern'e tiu'j'n, kiu'j persist'e daŭr'ig'as si'a'j'n kred'o'j'n infan'jar'a'j'n, ili tim'eg'as tiu'n etern'a'n fajr'o'n, kiu ili'n brul'ig'os, tamen ili'n ne konsum'ant'e.

“La mort'o inspir'as al la just'ul'o nenia'n tim'o'n, ĉar, kun la fid'o, li est'as cert'a pri la est'ont'ec'o; la esper'o promes'as al li pli bon'a'n viv'o'n, kaj la karitat'o, kies leĝ'o'n li praktik'is, hav'ig'as al li la cert'ec'o'n, ke, en la mond'o, kie'n li est'as en'ir'ont'a, li trov'os neniu'n est'ul'o'n, kies rigard'o'n li tim'us.” (730) La volupt'am'a hom'o, pli al'lig'it'a al la korp'a viv'o ol al la viv'o spirit'a, hav'as, sur la Ter'o, materi'a'j'n sufer'o'j'n kaj ĝu'o'j'n; li'a feliĉ'o konsist'as en la for'pas'em'a kontent'ig'o de ĉiu'j si'a'j dezir'o'j. Li'a anim'o, konstant'e absorb'it'a kaj sku'at'a de la altern'aĵ'o'j de la viv'o, trov'iĝ'as en ĉiam'a'j angor'o kaj turment'ad'o. La mort'o li'n terur'eg'as, ĉar li pri'dub'as si'a'n est'ont'ec'o'n kaj post'las'as sur la Ter'o ĉiu'j'n si'a'j'n kor'inklin'o'j'n kaj esper'o'j'n.

La moral'a hom'o, tiu, kiu alt'iĝ'is super la fiktiv'a'j'n bezon'o'j'n kre'it'a'j'n de la pasi'o'j, ĝu'as, jam en ĉi tiu mond'o, plezur'o'j'n ne'kon'at'a'j'n de la materi'ec'a hom'o. La moder'ec'o de li'a'j dezir'o'j hav'ig'as al li'a Spirit'o trankvil'ec'o'n kaj seren'ec'o'n.

Feliĉ'a pro la bon'o, kiu'n li far'as, li ne spert'as dis'rev'iĝ'o'j'n; kaj la ĉagren'o'j apenaŭ tuŝ'as li'a'n anim'o'n, en kiu ili post'las'as nenia'n dolor'a'n sign'o'n.

942. Ĉu iu'j hom'o'j ne trov'us iom vulgar'a'j la konsil'o'j'n por feliĉ'o sur la Ter'o; kaj, ĉu ili ne vid'us en tiu'j parol'o'j tio'n, kio'n ili nom'as banal'a'j ĝeneral'aĵ'o'j, gurd'it'a'j ver'aĵ'o'j? Ĉu ili ne dir'us, ke la sekret'o por feliĉ'o konsist'as resum'e en tio, ke oni sci'u el'ten'i si'a'n mal'feliĉ'o'n?

“Mult'a'j tio'n dir'as; sed okaz'as al ili tiel sam'e, kiel al iu'j mal'san'ul'o'j, al kiu'j kurac'ist'o ordon'as diet'o'n: ili vol'us re'san'iĝ'i sen kurac'il'o'j kaj kun plu'a'j mis'digest'o'j.”

Naŭz'o pri la viv'o. Mem'mort'ig'o

943. El kio ven'as la naŭz'o pri la viv'o, ek'posed'ant'a iu'j'n individu'o'j'n sen prav'ig'ebl'a'j motiv'o'j?

“Efik'o de sen'far'ec'o, de ne'kred'o kaj, oft'e, de tro'sat'iĝ'o.

“Por hom'o, aplik'ant'a si'a'j'n kapabl'o'j'n al util'a cel'o kaj laŭ si'a'j natur'a'j inklin'o'j, labor'o est'as neniel sen'ĉarm'a, kaj la viv'o pli rapid'e flu'ad'as; li el'ten'as des pli pacienc'e kaj rezignaci'e la sort'o'ŝanĝ'o'j'n, ĉar li ag'as kun okul'o'j turn'it'a'j al la pli firm'a kaj daŭr'a feliĉ'o, li'n atend'ant'a.”

944. Ĉu la hom'o rajt'as dispon'i je si'a propr'a viv'o?

“Ne. Nur Di'o tio'n rajt'as. Propr'a'vol'a mem'mort'ig'o est'as mal'obe'o je ĉi tiu leĝ'o.”

— Ĉu mem'mort'ig'o ne est'as ĉiam mem'vol'a?

“Frenez'ul'o, kiu si'n mort'ig'as, ne sci'as, kio'n li far'as.”

945. Kio'n pens'i pri mem'mort'ig'int'o'j, kies krim'o hav'as kiel kaŭz'o'n la naŭz'o'n al la viv'o?

“Mal'saĝ'a'j! Kial ili ne labor'as? La ekzist'ad'o ne est'us al ili pez'a ŝarĝ'o.”

946. Kio'n pens'i pri mem'mort'ig'int'o, cel'ant'a si'n for'sav'i de la ĉi'mond'a'j mizer'o'j kaj dis'rev'iĝ'o'j?

“Kompat'ind'a'j Spirit'o'j, ne hav'ant'a'j kuraĝ'o'n por el'ten'i la mizer'aĵ'o'j'n de l’ ekzist'ad'o! Di'o help'as tiu'j'n, kiu'j sufer'as, kaj ne tiu'j'n, kiu'j hav'as nek energi'o'n, nek kuraĝ'o'n. La aflikt'o'j de la viv'o est'as prov'o'j aŭ kulp'el'pag'o'j; feliĉ'a'j tiu'j, ili'n sen'plend'e el'port'ant'a'j, ĉar ili est'os rekompenc'it'a'j! Kontraŭ'e, ve al tiu'j, esperant'a'j si'n'sav'o'n el tio, kio'n, en si'a mal'pi'ec'o, ili nom'as hazard'o aŭ ŝanc'o!

Hazard'o aŭ ŝanc'o – mi uz'as ili'a'n esprim'o'n – pov'as ja ili'n kelk'a'temp'e favor'i, sed nur por montr'i al ili, post'e kaj pli kruel'e, la sen'valor'ec'o'n de tiu'j vort'o'j.”

— Ĉu tiu'j, pel'int'a'j mal'feliĉ'ul'o'n al tiu ag'o el mal'esper'o, ricev'as la sekv'o'j'n de si'a ag'o?

“Ho, ve al tiu'j! ĉar ili respond'os, kvazaŭ por murd'o.”

947. Ĉu hom'o, barakt'ant'a en neces'bezon'o kaj las'ant'a si'n mort'i de mal'esper'o, pov'as est'i rigard'at'a, kvazaŭ li si'n mort'ig'as?

“Li est'as mem'mort'ig'ant'o, sed la hom'o'j, kiu'j tio'n kaŭz'is kaj kiu'j pov'us tio'n antaŭ'halt'ig'i, est'as pli kulp'a'j ol li, kaj indulg'o li'n atend'as. Tamen ne kred'u, ke li est'os sen'kulp'ig'it'a, se li ne hav'is karakter'firm'ec'o'n kaj persist'em'o'n, kaj se li ne uz'is si'a'n tut'a'n intelekt'o'n por si'n el'tir'i el si'a mal'facil'a situaci'o. Precip'e, ve al li, se li'a mal'esper'o nask'iĝ'as el fier'o; mi vol'as dir'i, se li est'as unu el tiu'j hom'o'j, kies fier'o paraliz'as la intelekt'o'n, el tiu'j, kiu'j hont'us ŝuld'i si'a'n ekzist'ad'o'n al la labor'o de si'a'j propr'a'j man'o'j kaj kiu'j prefer'e mort'as de mal'sat'o, ol rezign'as tio'n, kio'n ili nom'as si'a soci'a pozici'o! Ĉu ne est'as cent'obl'e pli nobl'e kaj dign'e al'front'i la mal'prosper'o'n, spit'i la kritik'o'n de vant'a, ego'ist'a mond'o, kiu montr'as bon'vol'o'n nur al tiu'j, nenio'n bezon'ant'a'j, kaj kiu turn'as al vi la dors'o'n, se vi bezon'as ĝi'a'n komplez'o'n? Ofer'i la viv'o'n pro konsider'o al tia mond'o est'as stult'aĵ'o, ĉar ĝi neniel atent'as tiu'n ofer'o'n.”

948. Ĉu mem'mort'ig'o, cel'ant'a evit'ig'i hont'o'n pro mal'nobl'a ag'o, est'as tiel riproĉ'ind'a, kiel tiu, kaŭz'it'a de mal'esper'o?

“Mem'mort'ig'o ne for'lav'as kulp'o'n; kontraŭ'e, est'os du kulp'o'j, anstataŭ unu sol'a. Kiam oni kuraĝ'is far'i mal'bon'o'n, tiam oni kuraĝ'u ankaŭ sufer'i ties sekv'o'j'n.

Di'o juĝ'as, kaj, laŭ la kaŭz'o, Li ia'foj'e pov'as mild'ig'i Si'a'n sever'ec'o'n.”

949. Ĉu mem'mort'ig'o est'as prav'ig'ebl'a, kiam ĝi cel'as mal'help'i, ke hont'o re'fal'u sur fil'o'j'n aŭ famili'o'n?

“Kiu tiel kondut'as, tiu ne kondut'as bon'e, sed li tio'n kred'as, kaj Di'o ĝi'n bon'e konsider'os, ĉar ĝi est'as pag'o, kiu'n la hom'o al'trud'as al si mem. Tiu intenc'o mal'pli'grav'ig'as li'a'n erar'o'n; sed la hom'o ja erar'is. Ceter'e, for'ig'u de vi'a soci'o mal'just'a'j'n kutim'o'j'n kaj inter'konsent'o'j'n, kaj ne okaz'os plu tia'j mem'mort'ig'o'j.”

Hom'o, tranĉ'ant'a mem si'a'n viv'o'n, por evit'ig'i al si hont'o'n pro mal'nobl'a ag'o, pruv'as, ke li pli ŝat'as la estim'o'n de si'a'j simil'ul'o'j ol tiu'n de Di'o, ĉar li en'ir'os en la spirit'a'n viv'o'n ŝarĝ'it'a de mal'just'aĵ'o'j, kaj li flank'e'n met'is la rimed'o'j'n por ĉi tiu'j'n kompens'i dum si'a viv'o. Di'o est'as oft'e mal'pli sever'a ol la hom'o'j; Li pardon'as la sincer'a'n pent'ant'o'n kaj en'skrib'as en ni'a'n kredit'o'n la kompens'o'n, kiu'n ni far'as; mem'mort'ig'int'o nenio'n kompens'as.

950. Kio'n pens'i pri hom'o, si'n mort'ig'int'a kun la esper'o pli rapid'e ven'i en pli bon'a'n viv'o'n?

“Frenez'aĵ'o! li far'u bon'o'n, kaj li est'os pli cert'a tie'n al'ven'i; ĉar, per mem'mort'ig'o, li mal'fru'ig'as si'a'n en'ir'o'n en pli bon'a'n mond'o'n, kaj li mem pet'os ven'i komplet'ig'i ĉi tiu'n viv'o'n, kiu'n li tranĉ'is pro fals'a ide'o. Erar'o, kia ajn ĝi est'as, neniam mal'ferm'as la sankt'ej'o'n de la elekt'it'o'j.”

951. Ĉu ofer'o de la viv'o ne est'as ia'foj'e merit'a, ekzempl'e, kiam la hom'o cel'as sav'i ali'ul'a'n viv'o'n aŭ est'i util'a al si'a'j simil'ul'o'j?

“Tio est'as super'bel'a, laŭ la intenc'o kaj tiam, kiam la ofer'o de l’ viv'o ne est'as mem'mort'ig'o; sed Di'o mal'aprob'as ĉi'a'n sen'util'a'n ofer'o'n kaj ĝi'n ne pov'as plezur'e vid'i, se fier'o ĝi'n makul'as. Ofer'o est'as merit'a nur pro si'n'forges'o, kaj tiu, kiu ĝi'n far'as, hav'as ia'foj'e ia'n kaŝ'it'a'n pens'o'n, kiu mal'pli'ig'as la valor'o'n de la ofer'o en la okul'o'j de Di'o.”

Ĉia ofer'o, kiu'n hom'o far'as mal'profit'e por si'a propr'a feliĉ'o, est'as ag'o tre'eg'e merit'a en la okul'o'j de Di'o, ĉar ĝi est'as aplik'o de la leĝ'o de karitat'o. Nu, ĉar la viv'o est'as la sur'ter'a hav'aĵ'o, kiu'n la hom'o plej ŝat'as, tiu, kiu rezign'as ĝi'n por la bon'o de si'a'j simil'ul'o'j, far'as nenia'n atenc'o'n: li far'as ofer'o'n. Sed, antaŭ ol tio'n far'i, la hom'o dev'as pri'pens'i, ĉu li'a viv'o ne pov'us est'i pli util'a ol li'a mort'o.

952. Ĉu hom'o, pere'ant'a kiel viktim'o de la eksces'o de pasi'o'j, kiu'j, laŭ li'a propr'a konsci'o, pli'fru'ig'os li'a'n mort'o'n, sed kiu'j'n li jam ne kapabl'as kontraŭ'star'i, ĉar la kutim'o ali'ig'is ili'n en efektiv'a'j'n fiziologi'a'j'n bezon'o'j'n, far'as mem'mort'ig'o'n?

“Tio est'as moral'a mem'mort'ig'o. Ĉu vi ne kompren'as, ke la hom'o tiam est'as du'obl'a krim'ul'o? Krom brut'ec'o kaj mank'o de kuraĝ'o, est'as ĉe li ankaŭ forges'o pri Di'o.”

— Ĉu li est'as pli aŭ mal'pli kulp'a ol tiu, kiu for'pren'as al si la viv'o'n pro mal'esper'o?

“Li est'as pli kulp'a, ĉar li hav'as temp'o'n por pri'pens'i si'a'n mem'mort'ig'o'n. Ĉe hom'o, kiu tiel ag'as subit'e, far'iĝ'as ia'foj'e ia halucinaci'o, tre simil'a al frenez'ec'o; la du'a est'os mult'e pli sever'e pun'it'a, ĉar la pun'o'j ĉiam rilat'as kun la konsci'o pri la erar'o'j.”

953. Kiam iu person'o vid'as antaŭ si ne'evit'ebl'a'n, terur'a'n mort'o'n, ĉu li kulp'as, se li mal'pli'long'ig'as je kelk'a'j moment'o'j si'a'j'n sufer'o'j'n per mem'vol'a mort'o?

“Oni est'as ĉiam kulp'a, kiam oni ne atend'as la lim'o'n difin'it'a'n de Di'o. Ceter'e, kiu pov'as est'i cert'a, malgraŭ ŝajn'o'j, ke al'ven'is li'a hor'o for'ir'i kaj ke, ĉe la last'a moment'o, ne ven'os ia ne'atend'it'a help'o?”

— Oni koncept'as, ke, en ordinar'a'j cirkonstanc'o'j, mem'mort'ig'o est'as riproĉ'ind'a; sed, ni supoz'as la okaz'o'n, ĉe kiu la mort'o est'as ne'evit'ebl'a kaj la viv'o est'as mal'pli'daŭr'ig'it'a nur je kelk'a'j moment'o'j...

“Tio est'as ja mal'est'o de rezignaci'o kaj de sub'met'iĝ'o al la vol'o de l’ Kre'int'o.”

— Kiu est'as, en ĉi tiu okaz'o, la sekv'o'j de tiu ag'o?

“Pun'o konform'a al la grav'ec'o de la kulp'o kaj, kiel ĉiam, al la cirkonstanc'o'j.”

954. Ĉu mal'prudent'aĵ'o, sen'bezon'e kompromit'ant'a la viv'o'n, est'as riproĉ'ind'a?

“Neni'a kulp'ec'o ekzist'as tie, kie ne est'as intenc'o aŭ pozitiv'a konsci'o far'i mal'bon'o'n.”

955. Ĉu la ag'o de vir'in'o'j, kiu'j, en iu'j land'o'j, volont'e brul'konsum'iĝ'as sur la korp'o'j de si'a'j edz'o'j, pov'as est'i rigard'at'a kiel mem'mort'ig'o; kaj, ĉu ili sufer'as la sekv'o'j'n de tiu ag'o?

“Ili obe'as soci'a'n konvenci'o'n, kaj, oft'e, ili ced'as pli al per'fort'o, ol al si'a propr'a vol'o. Ili kred'as, ke ili plen'um'as dev'o'n, kaj tiu ne est'as la karakter'o de mem'mort'ig'o. Ili'a sen'kulp'ig'o trov'iĝ'as en ili'a ne'kler'ec'o. Tiu'j barbar'a'j kaj stult'eg'a'j kutim'o'j mal'aper'os kun la kresk'o de l’ civilizaci'o.”

956. Ĉu hom'o'j, kiu'j, ne pov'ant'e el'port'i la perd'o'n de am'at'a'j person'o'j, si'n mort'ig'as kun la esper'o ir'i al ili, traf'as si'a'n cel'o'n?

“La rezultat'o est'as por ili rekt'e kontraŭ'a al tiu, kiu'n ili esper'as; anstataŭ est'i de'nov'e kun si'a am'at'o, ili mal'proksim'iĝ'as de li por mult'e pli da temp'o, ĉar Di'o ne pov'as rekompenc'i mal'kuraĝ'aĵ'o'n, nek la insult'o'n, kiu'n oni far'as al Li, pri'dub'ant'e Li'a'n zorg'o'n. Ili pag'os tiu'n moment'o'n da frenez'ec'o per ĉagren'o'j pli grand'a'j ol tiu'j, kiu'j'n ili esper'as mal'pli'daŭr'ig'i, kaj ili ne hav'os, kompens'e de tiu'j ĉagren'o'j, la plezur'o'n, kiu'n ili esper'is.” (934 kaj sekv.) 957. Kiu'j est'as, en'tut'e, la sekv'o'j de mem'mort'ig'o en la spirit'a mond'o?

“La sekv'o'j de mem'mort'ig'o est'as tre mal'sam'a'j: ne ekzist'as difin'it'a'j pun'o'j kaj, en ĉiu'j okaz'o'j, ili est'as ĉiam konform'a'j al si'a'j kaŭz'o'j; tamen ekzist'as sekv'o, kiu'n mem'mort'ig'int'o ne pov'as evit'ig'i al si, nom'e la desapont'iĝ'o (32) . Ceter'e, la sort'o ne est'as unu sol'a por ĉiu'j: ĝi

(32) Franc'e “désappointement”; angl'e “disappointment”; portugal'e”desapontamento”. Vd. Original'a'n Verk'ar'o'n, de L.

L. Zamenhof – Red. J. Dietterle, Leipzig, 1929 – 556.

– La Trad.

de'pend'as de la cirkonstanc'o'j; iu'j el'pag'as si'a'n kulp'o'n tuj, ali'a'j en nov'a ekzist'ad'o, kiu est'os pli mal'bon'a ol tiu, kies kur'o'n ili inter'romp'is.”

La observ'ad'o montr'as, efektiv'e, ke la sekv'o'j de mem'mort'ig'o ne ĉiam est'as sam'a'j; sed kelk'a'j est'as komun'a'j al ĉiu'j okaz'o'j de per'fort'a mort'o, kaj rezultat'o de abrupt'a tranĉ'o de viv'o. Unu'e, la lig'il'o, kun'ig'ant'a la Spirit'o'n kun la korp'o, est'as pli daŭr'a kaj persist'a, ĉar tiu lig'il'o preskaŭ ĉiam hav'as si'a'n plen'a'n fortik'ec'o'n ĉe la moment'o, kiam ĝi est'as ŝir'it'a; ĉe natur'a mort'o, ĝi iom post iom mal'fort'iĝ'as, kaj oft'e mal'far'iĝ'as eĉ pli fru'e ol la plen'a esting'iĝ'o de la viv'o.

La sekv'o'j de tiu per'fort'o est'as la pli'daŭr'ig'o de la konstern'it'ec'o de la Spirit'o kaj la iluzi'o, kiu, dum pli aŭ mal'pli long'a temp'o, ig'as la Spirit'o'n kred'i, ke li ankoraŭ aparten'as al la rond'o de la viv'ant'o'j (155 kaj 165).

La kun'iĝ'em'o, persist'ant'a inter Spirit'o kaj korp'o, nask'as, ĉe iu'j mem'mort'ig'int'o'j, ia'n re'efik'o'n de la stat'o de la korp'o sur la Spirit'o'n; kaj tial ĉi tiu sent'as, kontraŭ'vol'e, la efik'o'j'n de la putr'ad'o de l’ materi'o kaj spert'as angor'o'j'n kaj terur'aĵ'o'j'n; tiu stat'o pov'as daŭr'i tiel long'e, kiel dev'us daŭr'i la viv'o inter'romp'it'a. Tiu efik'o ne est'as ĝeneral'a, sed en neni'a okaz'o la mem'mort'ig'int'o evit'as la sekv'o'j'n de si'a mal'kuraĝ'ec'o; kaj, pli aŭ mal'pli fru'e, li, iel aŭ iel ali'e, el'pag'os si'a'n kulp'o'n. Iu'j Spirit'o'j, iam tre mal'feliĉ'a'j sur la Ter'o, dir'is, ke ili si'n mort'ig'is en si'a antaŭ'a ekzist'ad'o kaj ke ili volont'e sub'met'iĝ'is al nov'a'j prov'o'j, por vid'i, ĉu ili tiu'j'n el'port'os pli rezignaci'e. Ĉe kelk'a'j ekzist'as ia lig'it'ec'o al la materi'o, de kiu ili van'e pen'as liber'iĝ'i por ir'i en pli bon'a'j'n mond'o'j'n, kies en'ir'o est'as al ili mal'permes'it'a; la pli'mult'o bedaŭr'as, ke ili far'is io'n sen'util'a'n, ĉar el tio ili ricev'is nur dis'rev'iĝ'o'j'n.

Religi'o, moral'o, ĉi'a'j filozofi'o'j mal'aprob'as mem'mort'ig'o'n, kiel io'n kontraŭ'a'n al la leĝ'o de l’ Natur'o; ili ĉiu'j dir'as al ni, kiel princip'o'n, ke neni'u rajt'as mem'vol'e mal'pli'daŭr'ig'i si'a'n viv'o'n; sed, kial neni'u tio'n rajt'as? Kial la hom'o ne pov'as liber'e met'i fin'o'n al si'a'j sufer'o'j? Est'is destin'it'e al Spirit'ism'o pruv'i, per la ekzempl'o de hom'o'j, kiu'j fal'is sur la voj'o, ke tiu ag'o est'as ne nur erar'o, sed ankaŭ mal'obe'o je leĝ'o moral'a – konsider'o ne mult'e pez'a por iu'j individu'o'j –, kaj, ankaŭ, stult'eg'aĵ'o, ĉar el ĝi oni neniom profit'as: kontraŭ'e, oni perd'as; tio'n instru'as al ni ne teori'o, sed la fakt'o'j, kiu'j'n Spirit'ism'o met'as sub ni'a'j'n okul'o'j'n.

____________

ĈAPITR'O II

EST'ONT'A'J SUFER'O'J KAJ ĜU'O'J

1. La neni'o. Est'ont'a viv'o. – 2. Intuici'o pri la est'ont'a'j sufer'o'j kaj ĝu'o'j. – 3. Part'o'pren'o de Di'o en la pun'o'j kaj rekompenc'o'j. – 4. Ec'o de la est'ont'a'j sufer'o'j kaj ĝu'o'j. – 5. Materi'a'j sufer'o'j. – 6. Kulp'el'pag'o kaj pent'o. – 7. Daŭr'o de la est'ont'a'j sufer'o'j – 8. Re'viv'iĝ'o de la karn'o. – 9. Paradiz'o, infer'o kaj purgatori'o.

La neni'o. Est'ont'a viv'o

958. Kial la hom'o sent'as kontraŭ la neni'o?

“Ĉar la neni'o ne ekzist'as.”

instinkt'a'n abomen'o'n 959. De kio ven'as al la hom'o la instinkt'a sent'o pri iu est'ont'a viv'o?

“Tio'n ni jam dir'is: antaŭ si'a en'karn'iĝ'o la Spirit'o kon'is ĉiu'j'n tiu'j'n afer'o'j'n, kaj la anim'o konserv'as ia'n ne'preciz'a'n memor'o'n de tio, kio'n ĝi sci'as kaj kio'n ĝi vid'is dum si'a spirit'a stat'o.” (393).

En ĉiu'j temp'o'j la hom'o turn'is atent'o'n al si'a trans'tomb'a est'ont'ec'o, kaj tio est'as tut'e natur'a. Kiel ajn grav'a li opini'as si'a'n nun'a'n viv'o'n, li ne pov'as flank'e las'i la konsider'o'n, kiel ne'daŭr'a, kaj precip'e ne'firm'a, ĝi est'as, ĉar ĝi pov'as est'i romp'it'a ĉe iu ajn moment'o, kaj ĉar li neniam est'as cert'a pri la morgaŭ'a tag'o. Kio li far'iĝ'os post la fatal'a moment'o? La demand'o est'as grav'a, ĉar ne tem'as pri kelk'a'j jar'o'j, sed pri etern'a temp'o. Kiu est'as pas'ig'ont'a mult'e da jar'o'j en fremd'a land'o, tiu zorg'e pens'as pri la pozici'o, kiu'n li tie hav'os; kial do ni ne pens'u pri ni'a pozici'o post el'ir'o el ĉi tiu mond'o, ĉar tiu pozici'o daŭr'os pro ĉiam?

La ide'o pri la neni'o hav'as io'n abomen'a'n por la prudent'o. Ven'int'e al la ekstrem'a moment'o, la hom'o plej indiferent'a dum si'a viv'o demand'as si'n mem, kio li far'iĝ'os, kaj li preter'vol'e ek'nutr'as ia'n esper'o'n.

Kred'i je Di'o kaj ne akcept'i est'ont'a'n viv'o'n est'us sen'senc'aĵ'o. La sent'o de pli bon'a viv'o trov'iĝ'as en ĉies konscienc'o: ne van'e Di'o ĝi'n tie'n met'is.

La est'ont'a viv'o kun'tren'as la konserv'ad'o'n de ni'a individu'ec'o post la mort'o; kio'n help'us al ni, efektiv'e, post'viv'i la korp'o'n, se ni'a moral'a esenc'o dev'us dis'er'iĝ'i en la spac'ocean'o? La rezult'ad'o est'us por ni tiu sam'a, kia la neni'o.

Intuici'o pri la est'ont'a'j sufer'o'j kaj ĝu'o'j

960. De kio origin'as la kred'o, trov'at'a en ĉiu'j popol'o'j, pri est'ont'a'j pun'o'j kaj rekompenc'o'j?

“Ĝi est'as ĉiam ankoraŭ sam'a afer'o: antaŭ'sent'o de la real'o, port'at'a al la hom'o de la Spirit'o en'karn'iĝ'int'a en li'n, ĉar, ja atent'u, ne van'e ia intim'a voĉ'o parol'as al vi; vi'a erar'o est'as, ke vi ne aŭd'as ĝi'n tiel, kiel vi dev'as.

Se vi tio'n ek'pens'us matur'e, kaj oft'e, vi far'iĝ'us pli bon'a'j.”

961. Kiu sent'o, en la moment'o de mort'o, plej efik'as ĉe la pli'mult'o de la hom'o'j: ĉu dub'o, tim'o aŭ esper'o?

“Dub'o, ĉe la obstin'a'j skeptik'ul'o'j, tim'o, ĉe la kulp'ul'o'j; esper'o, ĉe la virt'ul'o'j.”

962. Kial ekzist'as skeptik'ul'o'j, se la anim'o al'port'as al la hom'o sent'o'n pri la spirit'a'j afer'o'j?

“Da skeptik'ul'o'j ekzist'as mal'pli, ol kiel oni kred'as; mult'a'j, pro fier'o, ŝajn'ig'as si'n fort'a'j spirit'o'j dum si'a viv'o, sed, ĉe la moment'o de mort'o, ili ne tiel ŝvel'e fanfaron'as.”

Por la est'ont'a viv'o respond'as ni'a'j ag'o'j.

just'ec'o asert'as, ke, ĉe la dis'divid'o de l’ feliĉ'o, Prudent'o kiu'n ĉiu kaj aspir'as, bon'a'j kaj mal'bon'a'j ne pov'us est'i inter'konfuz'it'a'j. Ne est'as akcept'ebl'e, ke Di'o vol'as, ke iu'j sen'pen'e ĝu'u bon'aĵ'o'j'n, kiu'j'n ali'a'j ating'as nur per pen'ad'o kaj persist'o.

La ide'o, kiu'n Di'o hav'ig'as al ni pri Si'a just'ec'o kaj bon'ec'o, laŭ la saĝ'ec'o de Si'a'j leĝ'o'j, ne las'as al ni kred'i, ke just'ul'o kaj mal'virt'ul'o est'as sam'nivel'a'j en Li'a'j okul'o'j; nek dub'i, ke ili iam ricev'os, la unu'a la rekompenc'o'n, la du'a la pun'o'n, respektiv'e de l’ bon'o aŭ de l’ mal'bon'o, kiu'n ili far'is; tial, ni'a de'nask'a sent'o de just'ec'o est'ig'as en ni intuici'o'n pri la est'ont'a'j pun'o'j kaj premi'o'j.

Part'o'pren'o de Di'o en la pun'o'j kaj rekompenc'o'j

963. Ĉu Di'o zorg'as mem pri ĉiu est'as tro grand'a kaj ni tro mal'grand'a'j, individu'o hav'u ia'n valor'o'n en Li'a'j okul'o'j?

“Di'o zorg'as pri ĉiu'j est'aĵ'o'j, kiu'j'n mal'grand'a'j ili est'as; neni'o est'as tro bon'ec'o.”

hom'o? Ĉu Li ne por ke ĉiu apart'a Li kre'is, kiel ajn bagatel'a por Li'a 964. Ĉu Di'o bezon'as atent'i ĉiu'n el ni'a'j ag'o'j, por ni'n rekompenc'i aŭ pun'i? Ĉu la pli'mult'o de tiu'j ag'o'j ne est'as sen'signif'a'j por Li?

“Di'o hav'as Si'a'j'n leĝ'o'j'n, kiu'j kontrol'as ĉiu'j'n vi'a'j'n far'o'j'n: se vi mal'obe'as tiu'j'n leĝ'o'j'n, vi kulp'as. Sen'dub'e, kiam iu hom'o far'as ia'n eksces'o'n, Di'o ne el'dir'as kontraŭ li sentenc'o'n, ekzempl'e: Vi est'is manĝ'eg'em'a, mi pun'os vi'n; sed Li difin'is lim'o'n al la nutr'o'bezon'o; mal'san'o'j kaj oft'e mort'o est'as rezultat'o'j de eksces'o'j: jen la pun'o; ĉi tiu rezult'as el mal'obe'o je la leĝ'o. Okaz'as sam'e pri ĉio.”

Ĉiu'j ni'a'j ag'o'j est'as sub'met'it'a'j al la leĝ'o'j de Di'o, ĉiu el ni'a'j ag'o'j, kiel ajn mal'grav'a ĝi ŝajn'as al ni, pov'as est'i mal'obe'o je tiu'j leĝ'o'j. Se ni ricev'as la sekv'o'j'n de tiu mal'obe'o, ni do plend'u nur kontraŭ ni mem, ĉar ni mem est'as la kaŭz'int'o'j de ni'a est'ont'a feliĉ'o aŭ mal'feliĉ'o.

Ĉi tiu ver'aĵ'o far'iĝ'as sent'ebl'a per jen'a apolog'o: “Unu patr'o don'is al si'a fil'o eduk'ad'o'n kaj instru'ad'o'n, tio est'as, la rimed'o'j'n, por ke la jun'ul'o sci'u kondut'i. Li don'is al ĉi tiu kamp'o'n por kultiv'ad'o, kaj dir'is: Jen vi hav'as la regul'o'n, kiu'n vi observ'u, kaj ĉiu'j'n il'o'j'n neces'a'j'n, por ke ĉi tiu kamp'o est'u frukt'o'don'a kaj cert'ig'u al vi ekzist'ad'o'n.

Mi don'as al vi instru'ad'o'n, por ke vi kompren'u tiu'n regul'o'n; se vi ĝi'n observ'os, vi'a kamp'o mult'e produkt'os kaj hav'ig'os al vi ripoz'o'n en vi'a mal'jun'ec'o; ali'e, ĝi nenio'n produkt'os kaj vi mort'os de mal'sat'o. Tio'n dir'int'e, li las'is la jun'ul'o'n laŭ'vol'e ag'ad'i.”

Ĉu ne est'as ver'e, ke tiu kamp'o produkt'os laŭ la zorg'o'j por ties kultiv'ad'o, kaj ke ia ajn mal'atent'o port'os mal'util'o'n al la rikolt'o? La fil'o, kiam mal'jun'a, est'os feliĉ'a aŭ mal'feliĉ'a, laŭ tio, ĉu li observ'is aŭ ne la regul'o'n difin'it'a'n de li'a patr'o. Di'o est'as ankoraŭ pli antaŭ'vid'em'a, ĉar Li ĉiu'moment'e avert'as ni'n, ke ni far'as bon'o'n aŭ mal'bon'o'n. Li send'as al ni Spirit'o'j'n, kiu'j ni'n inspir'as, sed ni ili'n ne aŭd'as.

Est'as ankoraŭ unu diferenc'o, nom'e: Di'o ĉiam konsent'as al la hom'o rimed'o'n, nom'e nov'a'j'n ekzist'ad'o'j'n, por ke la hom'o pov'u kompens'i si'a'j'n pas'int'a'j'n erar'o'j'n; kontraŭ'e, la fil'o, pri kiu ni parol'as, jam hav'as nenia'n rimed'o'n, se li mis'uz'is si'a'n temp'o'n.

Ec'o de la est'ont'a'j sufer'o'j kaj ĝu'o'j

965. Ĉu la sufer'o'j kaj ĝu'o'j de la anim'o post la mort'o est'as iel materi'a'j?

“Ili ne pov'as est'i materi'a'j, ĉar anim'o ne est'as materi'o: la simpl'a natur'a saĝ'o tio'n dir'as. Tiu'j sufer'o'j kaj ĝu'o'j tut'e ne est'as karn'a'j, kaj tamen ili est'as mil'obl'e pli viv'a'j, ol tiu'j, kiu'j'n vi spert'as sur la Ter'o, ĉar la Spirit'o, jam liber'ig'it'a, est'as pli impres'em'a; materi'o jam ne mal'akr'ig'as li'a'j'n sensac'o'j'n.” (237 ĝis 257).

966. Kial la hom'o hav'as pri sufer'o'j kaj ĝu'o'j en la est'ont'a viv'o ia'foj'e tiel materi'ec'a'n kaj absurd'a'n koncept'o'n?

“Li'a intelekt'o ankoraŭ ne sufiĉ'e el'volv'iĝ'is. Ĉu infan'o kompren'as tiel bon'e, kiel matur'a hom'o? Ceter'e, tiu'j koncept'o'j de'pend'as ankaŭ de tio, kio'n oni instru'is al li; pri tio reform'o est'as nepr'e neces'a.

“Vi'a parol'o est'as ankoraŭ tro ne'komplet'a por esprim'i tio'n, kio trov'iĝ'as trans vi'a kompren'pov'o; kompar'o'j est'is do neces'a'j, kaj tiu'j'n imag'o'j'n kaj figur'o'j'n vi pren'is por la real'aĵ'o; sed, proporci'e kiel la hom'o kler'iĝ'as, li'a pens'o kompren'as afer'o'j'n, kiu'j'n parol'o ne pov'as esprim'i.”

967. En kio konsist'as la feliĉ'o de la bon'a'j Spirit'o'j?

“En tio, ke ili kon'as ĉiu'j'n afer'o'j'n, ne port'as mal'am'o'n, ĵaluz'o'n, envi'o'n, ambici'o'n, ia'n ajn el la pasi'o'j, nask'ant'a'j la mal'feliĉ'o'n de la hom'o'j. La am'o, ili'n inter'lig'ant'a, est'as por ili font'o de super'eg'a feliĉ'o. Ili ne spert'as bezon'o'j'n, sufer'o'j'n kaj aflikt'o'j'n de la materi'a viv'o; ili est'as feliĉ'a'j pro la bon'o, kiu'n ili far'as; ceter'e, la feliĉ'o de la Spirit'o'j est'as difin'it'a laŭ ili'a nivel'o. Est'as ver'e, ke nur la pur'a'j Spirit'o'j ĝu'as la super'eg'a'n feliĉ'o'n, sed ne ĉiu'j ceter'a'j est'as mal'feliĉ'a'j; inter la mal'bon'a'j kaj la perfekt'a'j ekzist'as mult'eg'o da grad'o'j, ĉe kiu'j la ĝu'o'j rilat'as kun la moral'a stat'o. Tiu'j, sufiĉ'e progres'int'a'j, kompren'as la feliĉ'o'n de tiu'j al'ven'int'a'j pli fru'e ol ili, kaj ĝi'n aspir'as, sed tio est'as motiv'o por fervor'o, ne por envi'o; ili sci'as, ke ĝi'n ating'i de'pend'as de ili mem; ili klopod'as por tiu cel'o, sed kun la trankvil'ec'o de pur'a konscienc'o; kaj ili sent'as si'n feliĉ'a'j, ke ili ne dev'as sufer'i kiel la mal'bon'a'j.”

968. Vi al'kalkul'as la ne'ekzist'o'n de materi'a'j bezon'o'j al la nombr'o de la feliĉ'o'kondiĉ'o'j de la Spirit'o; sed, ĉu la kontent'ig'o de tiu'j bezon'o'j ne est'as, por la hom'o, font'o de ĝu'o'j?

“Jes, de la best'a'j ĝu'o'j; kaj, kiam vi jam ne pov'as kontent'ig'i tiu'j'n bezon'o'j'n, tio est'as turment'o.”

969. Kiel ni kompren'u la asert'o'n, ke la pur'a'j Spirit'o'j est'as kolekt'it'a'j en la si'n'o de Di'o, kun la sol'a okup'o kant'i laŭd'o'j'n al Li?

“Tio est'as alegori'o, pentr'ant'a ili'a'n kon'o'n de la perfekt'aĵ'o'j de Di'o, ĉar ili Li'n vid'as kaj kompren'as; sed tiu'n, kiel ankaŭ mult'a'j'n ali'a'j'n alegori'o'j'n, oni ne pren'u laŭ'liter'e. Ĉio en la Natur'o, ek'de sabl'er'o, pri'kant'as, tio est'as, proklam'as la potenc'o'n, la saĝ'ec'o'n kaj la bon'ec'o'n de Di'o; sed ne kred'u, ke la feliĉ'eg'a'j Spirit'o'j star'as en absorb'a rigard'ad'o por la tut'a etern'o: tiu est'us stult'eg'a, ted'a feliĉ'o; ĝi est'us, krom'e, feliĉ'o de ego'ist'o, ĉar ili'a ekzist'ad'o est'us sen'fin'a ne'util'aĵ'o. Ili jam ne spert'as la ĉagren'o'j'n de la en'korp'a ekzist'ad'o: tio est'as jam ĝu'o; krom tio, kiel ni dir'is, ili kon'as kaj sci'as ĉiu'j'n afer'o'j'n; ili uz'as si'a'n spert'o'n, por help'i la progres'o'n de ali'a'j Spirit'o'j: tio est'as ili'a okup'o kaj sam'temp'e plezur'o.”

970. En kio konsist'as la sufer'o'j de la mal'super'a'j Spirit'o'j?

“Tiu'j sufer'o'j est'as tiel divers'a'j kiel ili'a'j kaŭz'o'j; ili est'as proporci'a'j al la grad'o da mal'super'ec'o, sam'e kiel la ĝu'o'j al la grad'o da super'ec'o. Jen resum'e, kio'n tiu'j Spirit'o'j sufer'as: envi'i ĉio'n, kio mank'as al ili, por ke ili est'u feliĉ'a'j, kaj ne pov'i ĝi'n ek'hav'i; rigard'i la feliĉ'o'n, kaj ne pov'i ĝi'n ating'i; sopir'o, ĵaluz'o, koler'o, aflikt'eg'o pro tio, kio mal'ebl'ig'as al ili feliĉ'a'j; konscienc'o'riproĉ'o'j, ne'dir'ebl'a moral'a prem'at'ec'o. Ili dezir'eg'as ĉi'a'j'n ĝu'o'j'n kaj ne pov'as ĉi tiu'j'n kontent'ig'i: jen, kio ili'n turment'as.

971. Ĉu la influ'o, kiu'n la Spirit'o'j hav'as unu'j sur ali'a'j'n, ĉiam est'as bon'a?

“Ĉiam bon'a'n hav'as la bon'a'j Spirit'o'j, ne est'us neces'e dir'i; sed la malic'a'j pen'as de'klin'i de la voj'o de bon'o kaj de pent'o la Spirit'o'j'n, kiu'j'n ili opini'as facil'e tir'ebl'a'j kaj kiu'j'n ili oft'e pel'is en mal'bon'o'n dum la viv'o.”

— Ĉu do la mort'o ne evit'ig'as al ni tent'o'n?

“Ne; sed la ag'ad'o de la mal'bon'a'j Spirit'o'j est'as mult'e mal'pli grand'a sur ali'a'j'n Spirit'o'j'n ol sur la hom'o'j'n, ĉar ili ne hav'as kiel help'ant'o'j'n la materi'a'j'n pasi'o'j'n.” (996).

972. Kiel la mal'bon'a'j Spirit'o'j ag'as por tent'i ali'a'j'n Spirit'o'j'n, se ili ne pov'as help'i al si per la pasi'o'j?

“Kvankam pasi'o'j ne ekzist'as materi'e, tamen ili ankoraŭ ekzist'as en la pens'o de la mal'super'a'j Spirit'o'j; la mal'bon'a'j konserv'as tiu'j'n pens'o'j'n, konduk'ant'e si'a'j'n viktim'o'j'n al la lok'o'j, kie ili vid'as si'a'j'n pasi'o'j'n kaj ĉio'n, kio pov'as ekscit'i tiu'j'n sent'o'j'n.”

— Sed, kio'n help'as tiu'j pasi'o'j, se ili jam ne hav'as real'a'n objekt'o'n?

“Jen ĝust'e la turment'eg'o de la Spirit'o'j: avar'ul'o vid'as or'o'n, kiu'n li jam ne pov'as posed'i; diboĉ'ul'o, orgi'o'j'n, en kiu'j li ne pov'as part'o'pren'i; fier'ul'o, honor'o'j'n, kiu'j'n li envi'as kaj kiu'j'n li ne pov'as ricev'i.”

973. Kiu'j est'as la plej grand'a'j sufer'o'j, kiu'j'n la mal'bon'a'j Spirit'o'j pov'as el'port'i?

“Est'as ne'ebl'a ia ajn pri'skrib'o pri la moral'a'j turment'eg'o'j, per kiu'j iu'j krim'o'j est'as pun'at'a'j; eĉ tiu, ili'n sufer'ant'a, apenaŭ hav'ig'us al vi ia'n ide'o'n pri ili; sed cert'e la plej terur'a sufer'o est'as li'a kred'o, ke li est'as sen're'ven'e kondamn'it'a.”

La hom'o far'as pri la sufer'o'j kaj ĝu'o'j post la mort'o pli aŭ mal'pli alt'a'n koncept'o'n, laŭ la ampleks'o de si'a intelekt'o. Ju pli li evolu'as, des pli tiu koncept'o alt'iĝ'as kaj perd'as si'a'n materi'a'n karakter'o'n; li kompren'as la afer'o'j'n en pli raci'a manier'o kaj ne plu pren'as laŭ'vort'e la imag'o'j'n de figur'a parol'o. La prudent'o, vid'ant'e pli klar'e kaj montr'ant'e al ni, ke la anim'o est'as tut'e spirit'a est'aĵ'o, asert'as, pro tio mem, ke la anim'o'n ne pov'as tuŝ'i impres'o'j esenc'e propr'a'j al la materi'o, sed el tio ne sekv'as, ke la anim'o est'as ŝirm'it'a kontraŭ sufer'o'j, nek ke ĝi ne ricev'as pun'o'n pro si'a'j erar'o'j. (237) La komunik'aĵ'o'j de la Spirit'o'j hav'as kiel rezultat'o'n montr'i al ni la est'ont'a'n stat'o'n de l’ anim'o, ne teori'e, sed real'e; ili met'as antaŭ ni'a'j'n okul'o'j'n ĉi'a'j'n okaz'o'j'n de la trans'tomb'a viv'o; sed, sam'temp'e, ili prezent'as tiu'j'n okaz'o'j'n kiel tut'e logik'a'j'n sekv'o'j'n de la sur'ter'a viv'o; kaj, kvankam sen'ig'it'a'j je la fantazi'a pomp'o, kre'it'a de la hom'a imag'em'o, tamen ili ne est'as mal'pli pen'ig'a'j por la hom'o'j, kiu'j mis'uz'is si'a'j'n kapabl'o'j'n. La divers'ec'o de tiu'j sekv'o'j est'as ne'kalkul'ebl'a; sed oni pov'as dir'i, en'tut'e, ke ĉiu est'as pun'at'a laŭ si'a pek'o: unu'j, per la sen'ĉes'a vid'o de la far'it'a mal'bon'o; ali'a'j, per konscienc'o'riproĉ'o'j, tim'o, hont'o, dub'o, izol'ec'o, mal'lum'o, lam'kun'ec'o de si'a'j am'at'o'j; ktp.

974. El kio origin'is la doktrin'o pri la etern'a fajr'o?

“Imag'o, kia'j mult'a'j ali'a'j, pren'it'a por io real'a.”

— Sed, ĉu tiu tim'o ne rezult'us bon'e?

“Vid'u, ĉu ĝi hav'as grand'a'n moder'ig'a'n efik'o'n, eĉ sur tiu'j ĝi'n instru'ant'a'j. Se vi instru'as afer'o'j'n, kiu'j'n la prudent'o post'e mal'akcept'as, vi far'as impres'o'n, kiu est'as nek long'e'daŭr'a nek edif'a.”

Ne kapabl'ant'e, per si'a parol'o, prezent'i al si la natur'o'n mem de tiu'j sufer'o'j, la hom'o trov'is nenia'n imag'o'n, kiu est'us pli energi'a ol la fajr'o, ĉar, por li, fajr'o est'as la tip'o de l’ plej kruel'a turment'o kaj la simbol'o de l’ plej fort'a ag'o; jen, kial la kred'o je etern'a fajr'o jam trov'iĝ'is en plej mal'proksim'a antikv'ec'o, kaj tiu'n kred'o'n la modern'a'j popol'o'j hered'is de l’ antikv'a'j: ankaŭ pro tio, en figur'a parol'o, oni dir'as: la fajr'o de l’ pasi'o'j, brul'i de am'o, de ĵaluz'o, ktp.

975. Ĉu la mal'super'a'j Spirit'o'j kompren'as la feliĉ'o'n de l’ just'ul'o?

“Jes, kaj ĝust'e tio ili'n turment'eg'as; ĉar ili kompren'as, ke ili ĝi'n ne rajt'as pro si'a propr'a kulp'o; tial, la Spirit'o, kiam liber'ig'it'a el la materi'o, sopir'as al nov'a en'korp'a ekzist'ad'o, ĉar ĉiu ekzist'ad'o, se ĝi est'as bon'e tra'viv'at'a, pov'as iom mal'pli'daŭr'ig'i tiu'n turment'o'n. Tiam, li elekt'as prov'o'j'n, per kiu'j li pag'us si'a'j'n erar'o'j'n; ĉar, ek'sci'u, la Spirit'o sufer'as pro ĉia mal'bon'o, kiu'n li far'is, aŭ kies mem'vol'a kaŭz'o li est'is, pro ĉia bon'o, kiu'n li pov'us far'i sed kiu'n li ne far'is, kaj pro ĉia mal'bon'o, de'ven'int'a de ne far'it'a bon'o.

“La vag'ant'a Spirit'o jam hav'as nenia'n vual'o'n antaŭ si: li est'as kvazaŭ el'ir'int'a el nebul'eg'o kaj vid'as la distanc'o'n inter si kaj la feliĉ'o; tiam, li pli mult'e sufer'as, ĉar li kompren'as, kiel kulp'a li est'as.Por li, jam ekzist'as neni'a iluzi'o: li vid'as la real'ec'o'n de la afer'o'j.”

La Spirit'o, dum si'a vag'ad'o en la spac'o, kapt'as por unu rigard'o unu'flank'e ĉiu'j'n si'a'j'n pas'int'a'j'n ekzist'ad'o'j'n, ali'flank'e la promes'it'a'n est'ont'ec'o'n, kaj kompren'as, kiom mult'e li dev'as paŝ'i por ĝi'n ating'i. Tiel sam'e vojaĝ'ant'o, al'ven'int'a al la supr'o de mont'o, vid'as la voj'o'n irit'a'n kaj la ankoraŭ ir'ot'a'n ĝis la cel'o.

976. Ĉu la vid'aĵ'o, prezent'at'a de la sufer'ant'a'j Spirit'o'j, ne aflikt'as la bon'a'n? Kia do est'as la feliĉ'o de ĉi tiu'j, se ĝi est'as tiel mal'seren'ig'it'a?

“Tio ne aflikt'as ili'n, ĉar ili sci'as, ke tiu situaci'o hav'os fin'o'n; ili help'as ali'a'j'n pli'bon'iĝ'i kaj al'etend'as si'a'n man'o'n; tiu est'as ili'a okup'o, kaj ĝoj'o tiam, kiam ili sukces'as.”

— Tio'n oni kompren'as, se tiu'j est'as fremd'a'j aŭ indiferent'a'j Spirit'o'j; sed, ĉu vid'i la ĉagren'o'j'n kaj sufer'o'j'n de person'o'j, kiu'j'n ili am'is sur la Ter'o, ne nub'ig'as la feliĉ'o'n de la bon'a'j Spirit'o'j?

“Se ili ne vid'us tiu'j'n sufer'o'j'n, ili est'us do fremd'a'j al vi post la mort'o; nu, la religi'o asert'as, ke la anim'o'j vi'n vid'as; sed la Spirit'o'j rigard'as vi'a'j'n aflikt'o'j'n el ali'a vid'punkt'o; ili sci'as, ke tiu'j sufer'o'j est'as util'a al vi'a progres'o, se vi el'ten'as vi'a'j'n sufer'o'j'n rezignaci'e; ili do pli mult'e ĉagren'iĝ'as pro la mank'o de kuraĝ'o, kiu vi'n mal'fru'ig'as, ol pro la sufer'o'j mem, kiu'j est'as nur pas'em'a'j.”

977. Ĉar la Spirit'o'j ne pov'as kaŝ'i pens'o'j'n unu'j antaŭ ali'a'j, kaj ĉar est'as kon'at'a'j ĉiu'j ili'a'j ag'o'j dum la viv'o, ĉu el tio sekv'as, ke kulp'ul'o est'as ĉiam apud si'a viktim'o?

“Ne pov'us est'i ali'e, tiom dir'as la natur'a saĝ'o.”

— Ĉu tiu dis'kon'ig'ad'o de ĉiu'j ni'a'j riproĉ'ind'a'j ag'o'j kaj la ĉiam'a ĉe'est'o de ties viktim'o'j est'as pun'o por la kulp'ul'o?

“Pun'o pli grand'a, ol kiel oni pens'as; sed nur ĝis la kulp'ul'o el'pag'os si'a'j'n erar'o'j'n, ĉu kiel Spirit'o, ĉu kiel hom'o, en nov'a'j en'korp'a'j ekzist'ad'o'j.”

Kiam ni trov'iĝ'as en la mond'o de la Spirit'o'j, kie ni'a tut'a pas'int'ec'o est'as sen'vual'a, bon'o kaj mal'bon'o, kiu'j'n ni far'is, est'as egal'e kon'at'a'j. Van'e pen'os tiu, kiu far'is mal'bon'o'n, si'n tir'i el la rigard'o de si'a'j viktim'o'j: ties ne'evit'ebl'a ĉe'est'o est'os por li pun'o kaj sen'ĉes'a konscienc'o'riproĉ'o, ĝis li kompens'os si'a'j'n erar'o'j'n; kontraŭ'e, virt'ul'o trov'os ĉie nur amik'a'j'n kaj bon'vol'a'j'n rigard'o'j'n.

Por malic'ul'o ne ekzist'as, sur la Ter'o, pli grand'a turment'o, ol la ĉe'est'o de li'a'j viktim'o'j; jen, kial li kiel ebl'e plej evit'as ili'n. Kio est'os al li tiam, kiam, sen la iluzi'o de l’ pasi'o'j, li kompren'os la mal'bon'o'n, kiu'n li far'is; kiam li vid'os mal'kaŝ'it'a'j si'a'j'n plej sekret'a'j'n ag'o'j'n kaj sen'mask'ig'it'a si'a'n hipokrit'ec'o'n; kiam li ne pov'os for'kur'i de la rigard'o de si'a'j viktim'o'j? Dum la anim'o de malic'ul'o est'as turment'at'a de hom'o, de ĉagren'o, de konscienc'o'riproĉ'o'j, tiu de just'ul'o ĝu'as perfekt'a'n seren'ec'o'n.

978. Ĉu la memor'o de la okaz'a'j erar'o'j, kiu'j'n la anim'o far'is, dum ĝi est'is ne'perfekt'a, ne ombr'as ĝi'a'n feliĉ'o'n, eĉ post kiam ĝi el'pur'iĝ'as?

“Ne, ĉar ĝi el'aĉet'is si'a'j'n erar'o'j'n kaj venk'is la prov'o'j'n, al kiu'j ĝi si'n sub'met'is por tiu cel'o.”

979. Ĉu la prov'o'j, kiu'j'n la anim'o dev'as ankoraŭ tra'pas'i por si'a el'pur'iĝ'o, ne vek'as en ĝi aflikt'a'n zorg'o'n, kiu mal'seren'ig'as ĝi'a'n feliĉ'o'n?

“En la ankoraŭ makul'it'a anim'o, jes; jen, kial ĝi nur tiam ĝu'as perfekt'a'n feliĉ'o'n, kiam ĝi est'as tut'e pur'a; sed por tiu jam alt'e star'ant'a, la pens'o pri la prov'o'j ankoraŭ tra'viv'ot'a'j est'as neniel aflikt'a.”

Anim'o, ven'int'a al ia alt'a grad'o da pur'ec'o, jam ĝu'as feliĉ'o'n; ia sent'o de dolĉ'a kontent'ec'o ĝi'n penetr'as; ĝi plezur'as pro ĉio, kio'n ĝi vid'as, pro ĉio, kio ĝi'n ĉirkaŭ'as; lev'iĝ'as la vual'o, kaŝ'int'a al ĝi la mister'o'j'n kaj mir'eg'ind'aĵ'o'j'n de l’ kre'it'aĵ'ar'o, kaj la di'a'j perfekt'aĵ'o'j aper'as al ĝi kun si'a tut'a lum'eg'ec'o.

980. Ĉu la simpati'o'lig'il'o inter sam'ord'a'j Spirit'o'j est'as por ili font'o de feliĉ'o?

“La lig'it'ec'o de si'n reciprok'e simpati'ant'a'j Spirit'o'j por la bon'o est'as por ili unu el la plej grand'a'j ĝu'o'j, ĉar ili ne tim'as vid'i tiu'n lig'it'ec'o'n nub'ig'it'a de ego'ism'o. Ili form'as, en la tut'e spirit'a mond'o, sam'sent'a'j'n famili'o'j'n, kaj en tio konsist'as la spirit'a feliĉ'o; sam'e kiel en ĉi tiu mond'o vi grup'iĝ'as laŭ kategori'o'j kaj plezur'as, kiam vi est'as kun'ig'it'a'j. La pur'a, sincer'a am'o, kiu'n ili sent'as unu por ali'a, est'as font'o de feliĉ'o, ĉar tie ne ekzist'as fals'a'j amik'o'j nek hipokrit'ul'o'j.”

La hom'o antaŭ'ĝu'as tiu'n feliĉ'o'n sur la Ter'o, kiam li trov'as anim'o'j'n, kun kiu'j li pov'as konfuz'iĝ'i per pur'a kaj sankt'a unu'iĝ'o. En pli pur'ig'it'a viv'o, tiu ĝu'ad'o est'os dolĉ'eg'a kaj sen'lim'a, ĉar li trov'os nur simpati'a'j'n anim'o'j'n, kies am'o'n la ego'ism'o ne pov'as mal'varm'ig'i; ĉar, en la Natur'o, ĉio est'as am'o: ego'ism'o – jen, kio mort'ig'as.

981. Ĉu, por la est'ont'a stat'o de la Spirit'o, est'as ia diferenc'o inter la Spirit'o, kiu dum si'a viv'o tim'is mort'o'n, kaj tiu, kiu ĝi'n rigard'as indiferent'e, eĉ plezur'e?

“La diferenc'o pov'as est'i tre grand'a; tamen ĝi oft'e nul'iĝ'as ĉe la kaŭz'o'j de tiu tim'o aŭ dezir'o. Ĉu la mort'o'n oni tim'as, ĉu oni dezir'as, oni pov'as est'i instig'at'a de tre mal'sam'a'j sent'o'j, kiu'j influ'as la stat'o'n de la Spirit'o.

Est'as evident'e, ekzempl'e, ke ĉe tiu, dezir'ant'a la mort'o'n nur pro tio, ke li vid'as en ĝi la fin'o'n de si'a'j aflikt'o'j, est'as ia murmur'o kontraŭ la Providenc'o kaj kontraŭ la prov'o'j, kiu'j'n li dev'as spert'i.”

982. Ĉu oni dev'as praktik'i Spirit'ism'o'n kaj kred'i la manifest'aĵ'o'j'n de la Spirit'o'j, por cert'ig'i si'a'n sort'o'n en la est'ont'a viv'o?

“Se est'us tiel, ĉiu'j, kiu'j ne kred'as aŭ ne hav'is okaz'o'n instru'iĝ'i pri tiu doktrin'o, est'us do mal'favor'it'a'j, kaj tio est'us absurd'o. Neni'o ali'a ol bon'o cert'ig'as la est'ont'a'n sort'o'n; nu, bon'o est'as ĉiam bon'o, kia ajn est'as la voj'o, konduk'ant'a al ĝi.” (165-799) La kred'o je Spirit'ism'o help'as la pli'bon'iĝ'o'n de la hom'o, per la firm'ig'o de li'a'j ide'o'j pri iu'j punkt'o'j de la est'ont'ec'o; ĝi pli'rapid'ig'as la progres'o'n de la individu'o'j kaj de la popol'o'j, ĉar ĝi ebl'ig'as al ni sci'i, kia'j ni iam est'os; ĝi est'as apog'il'o, lum'o ni'n gvid'ant'a.

Spirit'ism'o instru'as el'ten'i la prov'o'j'n pacienc'e kaj rezignaci'e, de'klin'as ni'n de ag'o'j, kiu'j pov'us mal'pli'fru'ig'i ni'a'n est'ont'a'n feliĉ'o'n; ĝi tiel kun'help'as por tiu feliĉ'o; sed el tio ne sekv'as, ke sen tiu kred'o oni ne pov'as ven'i al sam'a cel'o.

Materi'a'j sufer'o'j

983. La Spirit'o, pag'ant'a si'a'j'n erar'o'j'n en nov'a ekzist'ad'o, spert'as materi'a'j'n sufer'o'j'n; ĉu est'as do ĝust'e asert'i, ke post la mort'o la anim'o spert'as nur moral'a'j'n sufer'o'j'n?

“Est'as ja ver'e, ke, kiam anim'o est'as re'en'karn'iĝ'int'a, la aflikt'o'j de la viv'o est'as por ĝi sufer'o; sed nur la korp'o sufer'as materi'e.

“Vi oft'e dir'as pri mort'int'o, ke li ne pli sufer'os; tio ne est'as ĉiam ver'a. Kiel Spirit'o, li jam ne hav'as fiziologi'a'j'n dolor'o'j'n; sed, laŭ la far'it'a'j erar'o'j, li pov'as hav'i moral'a'j'n, ja pli tranĉ'a'j'n, dolor'o'j'n, kaj en la nov'a ekzist'ad'o est'i ankoraŭ pli mal'feliĉ'a. Mal'bon'a riĉ'ul'o pet'os almoz'o'n kaj barakt'os en ĉi'a'j rimed'mank'o'j de mizer'o; fier'ul'o, en ĉi'a'j humil'iĝ'o'j; kiu mis'uz'as si'a'n aŭtoritat'o'n kaj trakt'as si'a'j'n sub'ul'o'j'n mal'ŝat'e kaj krud'e, tiu vid'os si'n dev'ig'it'a obe'i mastr'o'n pli sever'a'n, ol kia li est'is. Ĉi'a'j sufer'o'j kaj aflikt'o'j en la viv'o est'as el'pag'o de kulp'o'j en ali'a ekzist'ad'o, se ili ne est'as ja rezultat'o de kulp'o'j en la nun'a viv'o. Kiam vi est'os el'ir'int'a el ĉi tie, vi kompren'os mi'a'n parol'o'n. (273, 393, 399) “Hom'o, opini'ant'a si'n feliĉ'a sur la Ter'o, pro tio, ĉar li pov'as kontent'ig'i si'a'j'n pasi'o'j'n, mal'plej klopod'as por pli'bon'iĝ'i. Li oft'e pag'as, jam en ĉi tiu viv'o, tiu'n efemer'a'n feliĉ'o'n, sed li ĝi'n cert'e el'pag'os en ali'a ankaŭ materi'a ekzist'ad'o.”

984. Ĉu la sort'o'vic'o'j de la viv'o est'as ĉiam pun'o pro la nun'temp'a'j kulp'o'j?

“Ne; ni jam dir'is: ili est'as prov'o'j ordon'it'a'j de Di'o aŭ elekt'it'a'j de vi mem, en vi'a spirit'a stat'o kaj antaŭ la en'karn'iĝ'o de vi'a Spirit'o, por la el'pag'o de erar'o'j far'it'a'j en ali'a ekzist'ad'o; ĉar mal'obe'o je la leĝ'o'j de Di'o, precip'e je la leĝ'o de just'ec'o, neniam rest'as ne'pun'it'a; se pun'o ne okaz'as en ĉi tiu viv'o, ĝi nepr'e ven'os en ali'a; tial, hom'o, kiu est'as just'a en vi'a'j okul'o'j, est'as oft'e skurĝ'at'a de l’ sort'o pro si'a pas'int'ec'o.” (393) 985. Ĉu re'en'karn'iĝ'o de la anim'o en mal'pli materi'ec'a mond'o est'as rekompenc'o?

“Ĝi est'as rezultat'o de ties pli'pur'iĝ'o; ĉar, laŭ tio, kiel ili pli'pur'iĝ'as, la Spirit'o'j en'karn'iĝ'as en ĉiam pli perfekt'a'j mond'o'j, ĝis ili tut'e for'met'os la materi'o'n kaj for'lav'os de si ĉi'a'j'n makul'o'j'n, por etern'e ĝu'ad'i la feliĉ'o'n de l’ pur'a'j Spirit'o'j, en la si'n'o de Di'o.”

En la mond'o'j, kie la ekzist'ad'o est'as mal'pli materi'ec'a ol sur la Ter'o, la bezon'o'j est'as pli delikat'a'j kaj ĉiu'j fiziologi'a'j sufer'o'j est'as mal'pli akr'a'j. La hom'o'j jam ne nutr'as la mal'nobl'a'j'n pasi'o'j'n, kiu'j, en la mal'super'a'j mond'o'j, far'as el ili reciprok'a'j'n mal'amik'o'j'n. Hav'ant'e nenia'n motiv'o'n por mal'am'a aŭ envi'o, ili viv'as en komun'a pac'o, ĉar ili praktik'as la leĝ'o'n de just'ec'o, am'o kaj karitat'o; ili ne kon'as ĉagren'o'j'n kaj zorg'o'j'n, kiu'j'n nask'as envi'o, fier'o kaj ego'ism'o, kaj kiu'j est'as la turment'o de ni'a sur'ter'a ekzist'ad'o. (172-182) 986. Ĉu Spirit'o, progres'int'a en si'a sur'ter'a ekzist'ad'o, pov'as okaz'e re'en'karn'iĝ'i en la sam'a mond'o?

“Jes, en la okaz'o, se li ne pov'is plen'um'i si'a'n misi'o'n, kaj li mem pov'as pet'i komplet'ig'i ĝi'n en nov'a ekzist'ad'o; sed, tiu'foj'e, ĝi ne est'as por li pun'o.” (173) 987. Kio okaz'as al la hom'o, kiu, ne far'ant'e mal'bon'o'n, neniel tamen pen'is for'sku'i la influ'o'n de l’ materi'o?

“Ĉar li far'is neniu'n paŝ'o'n al perfekt'ec'o, tial li dev'as re'komenc'i ekzist'ad'o'n ident'a'n al tiu, kiu'n li fin'is; li rest'as sam'lok'e, kaj tiel li pov'as pli'daŭr'ig'i la sufer'o'j'n de l’ kulp'el'pag'o.”

988. Est'as person'o'j, kies viv'o flu'as tut'e kviet'e, kiu'j, bezon'ant'e mem far'i nenio'n, est'as tut'e sen'zorg'a'j. Ĉu tiu feliĉ'a viv'o pruv'as, ke ili dev'as pag'i nenia'n kulp'o'n el antaŭ'a ekzist'ad'o?

“Ĉu vi kon'as mult'a'j'n tia'j'n? Se vi tio'n kred'as, vi do erar'as; tiu kviet'ec'o est'as oft'e nur ŝajn'a. Ili ebl'e elekt'is tia'n ekzist'ad'o'n; sed tiam, kiam ili ĝi'n fin'as, ili rimark'as, ke ĝi ne help'is ili'n progres'i kaj , sam'e kiel mal'labor'em'ul'o , ili bedaŭr'as la perd'it'a'n temp'o'n. Konvink'iĝ'u, ke la Spirit'o pov'as ek'hav'i kon'o'j'n kaj alt'rang'iĝ'i nur per aktiv'ec'o; se li dorm'ad'as en sen'zorg'ec'o, li ne antaŭ'e'n'paŝ'as. Li simil'as hom'o'n, kiu, laŭ vi'a'j kutim'o'j, bezon'as labor'i, sed kiu ir'as promen'i aŭ kuŝ'iĝ'i, kun la intenc'o far'i nenio'n.

Ek'sci'u ankaŭ, ke ĉiu respond'os por la mem'vol'a sen'util'ec'o de si'a ekzist'ad'o; tiu sen'util'ec'o est'as ĉiam fatal'a por li'a ven'ont'a feliĉ'o. La kiom'o da est'ont'a feliĉ'o est'as proporci'a al la kiom'o da bon'o, kiu'n oni far'is; tiu da mal'feliĉ'o est'as proporci'a al la far'it'a mal'bon'o kaj al la nombr'o da hom'o'j, kiu'j'n oni far'is mal'feliĉ'a'j.”

989. Kelk'a'j person'o'j, kvankam ili ne est'as ĝust'a'dir'e mal'bon'a'j, tamen far'as mal'feliĉ'a'j, pro si'a karakter'o, si'a'j'n sam'rond'an'o'j'n; kio'n ili ricev'os el tio?

“Tiu'j person'o'j cert'e ne est'as bon'a'j, kaj ili tio'n el'pag'os per la ĉe'est'o de tiu'j, kiu'j'n ili far'is mal'feliĉ'a'j: ĝi est'os por ili riproĉ'o; est'ont'e, en ali'a ekzist'ad'o, ili el'port'os tio'n sam'a'n, kio'n ili ig'is ali'a'j'n sufer'i.”

Kulp'el'pag'o kaj pent'o

990. Ĉu la pent'o okaz'as en la en'korp'a aŭ en la spirit'a stat'o?

“En la spirit'a stat'o; sed ĝi pov'as okaz'i ankaŭ en la en'korp'a stat'o, tiam, kiam vi klar'e kompren'os la diferenc'o'n inter bon'o kaj mal'bon'o.”

991. Kiu est'as la sekv'o de pent'o en la spirit'a stat'o?

“La dezir'o je nov'a ekzist'ad'o, por pli'pur'iĝ'o. La Spirit'o kompren'as la ne'perfekt'aĵ'o'j'n, kiu'j ne'ebl'ig'as al li est'i feliĉ'a, kaj tial li dezir'as nov'a'n ekzist'ad'o'n, en kiu li el'pag'us si'a'j'n erar'o'j'n.” (332-975) 992.Kiu est'as la sekv'o de pent'o en la en'korp'a stat'o?

“Progres'i jam de la nun'a viv'o, se oni tiam hav'as temp'o'n, por kompens'i si'a'j'n erar'o'j'n. Kiam la konscienc'o far'as ia'n riproĉ'o'n kaj montr'as ia'n ne'perfekt'aĵ'o'n, oni ĉiam pov'as pli'bon'iĝ'i.”

993. Ĉu ne ekzist'as hom'o'j, hav'ant'a'j nur instinkt'o'n de mal'bon'o kaj ne'tuŝ'ebl'a'j por pent'o?

“Mi dir'is al vi, ke oni dev'as sen'ĉes'e progres'ad'i.

Hom'o, hav'ant'a en ĉi tiu viv'o nur instinkt'o'n de mal'bon'o, en ali'a viv'o hav'os tiu'n de bon'o, kaj ĝust'e pro tio li plur'foj'e re'nask'iĝ'as, ĉar est'as neces'e, ke ĉiu'j antaŭ'e'n'ir'u kaj ating'u la cel'o'n, kun tiu sol'a diferenc'o, ke unu'j al'ven'as post pli long'a, ali'a'j post mal'pli long'a temp'o, laŭ si'a apart'a dezir'o; tiu, hav'ant'a nur instinkt'o'n de bon'o, est'as jam el'pur'iĝ'int'a, ĉar li ebl'e hav'is instinkt'o'n de mal'bon'o en antaŭ'a ekzist'ad'o.” (804) 994. Ĉu malic'a hom'o, ne re'kon'int'a si'a'j'n erar'o'j'n dum si'a viv'o, ili'n ĉiam re'kon'as post si'a mort'o?

“Jes, li ĉiam re'kon'as si'a'j'n erar'o'j'n, kaj tiam li pli mult'e sufer'as, ĉar li sent'as la tut'a'n mal'bon'o'n, kiu'n li far'is aŭ kies mem'vol'a kaŭz'o li est'is. Tamen li ne ĉiam pent'as tuj post si'a mort'o; iu'j Spirit'o'j, malgraŭ si'a'j sufer'o'j, obstin'e ir'as la mal'bon'a'n voj'o'n; sed, pli aŭ mal'pli fru'e, ili re'kon'os la fals'a'n voj'o'n, kiu'n ili pren'is, kaj pent'o ven'os.

La bon'a'j Spirit'o'j labor'as ĝust'e por lum'ig'i al ili, kaj en tiu labor'o vi mem pov'as part'o'pren'i.”

995. Ĉu est'as Spirit'o'j, kiu'j, kvankam mal'bon'a'j, tamen est'as indiferent'a'j pri si'a sort'o?

“Ekzist'as Spirit'o'j, kiu'j si'n okup'as pri ili viv'as en atend'ad'o; sed, tiam, ili sufer'as si'a'n si'n'ten'o; kaj, ĉar ĉio dev'as progres'i, tial si'n manifest'as per dolor'o.”

ili ne est'as neni'o util'a; proporci'e al tiu progres'o — Ĉu tia'j spirit'o'j ne dezir'as mal'pli'daŭr'ig'i si'a'j'n sufer'o'j'n?

“Sen'dub'e, sed ili ne est'as sufiĉ'e energi'a'j por vol'i tio'n, kio pov'us ili'n mal'pli sufer'ig'i. Kiom da person'o'j, inter vi, prefer'as mort'i de mizer'o, ol labor'i!”

996. Se la Spirit'o'j vid'as la mal'bon'o'n, al'port'at'a'n al ili de ili'a'j ne'perfekt'aĵ'o'j, kiel oni klar'ig'u, ke iu'j pli'grav'ig'as si'a'n situaci'o'n kaj pli'daŭr'ig'as si'a'n mal'super'ec'o'n, far'ant'e mal'bon'o'n kiel Spirit'o'j, de'klin'ant'e la hom'o'j'n for de la bon'a voj'o?

“Tiel kondut'as la Spirit'o'j, kies pent'o mal'fru'e far'iĝ'as. La pent'int'a Spirit'o pov'as post'e las'i si'n tren'i de ali'a'j pli mal'alt'rang'a'j Spirit'o'j sur la voj'o'n de mal'bon'o.” (971) 997. Oni vid'as Spirit'o'j'n evident'e mal'super'a'j'n, tamen kapabl'a'j'n hav'i bon'a'j'n sent'o'j'n kaj est'i tuŝ'at'a'j de la preĝ'o'j, kiu'j'n oni far'as por ili. Kial ali'a'j, ŝajn'e pli evolu'int'a'j, montr'as obstin'o'n kaj cinik'ec'o'n, kiu'j'n neni'o pov'as venk'i?

“Preĝ'o efik'as nur sur pent'int'a'n Spirit'o'n; sur tiu'n, kiu, instig'it'a de fier'o, ribel'as kontraŭ Di'o kaj persist'e port'as, eĉ tro'ig'as, si'a'j'n delir'o'j'n, kiel far'as mal'feliĉ'a'j Spirit'o'j, preĝ'o neniom efik'as, kaj neniom pov'os efik'i, ĝis iom'et'o da pent'o nask'iĝ'os.” (664).

Oni ne forges'u, ke la Spirit'o, post la mort'o de l’ korp'o ne subit'e ali'form'iĝ'as; se li'a viv'o est'is riproĉ'ind'a, li est'is do ne'perfekt'a; nu, mort'o ne tuj far'as li'n perfekt'a; li pov'as persist'i ĉe si'a'j erar'o'j, ĉe si'a'j fals'a'j opini'o'j kaj antaŭ'juĝ'o'j, ĝis li ricev'os lum'o'n el stud'ad'o, pri'pens'ad'o kaj sufer'ad'o.

998. Ĉu la kompens'a pun'o far'iĝ'as en la en'korp'a aŭ en la spirit'a stat'o?

“Ĝi far'iĝ'as dum la en'korp'a ekzist'ad'o per la prov'o'j, al kiu'j la Spirit'o est'as sub'met'at'a, kaj dum la spirit'a viv'o per la moral'a'j sufer'o'j konform'a'j al li'a relativ'a mal'super'ec'o.”

999. Ĉu sufiĉ'as sincer'a pent'o dum la viv'o, por ke la erar'o'j est'u nul'ig'it'a'j kaj pardon'o est'u konsent'it'a de Di'o?

“La pent'o help'as la pli'bon'iĝ'o'n de la Spirit'o; sed la pas'int'ec'o dev'as est'i el'pag'it'a.”

— Se do krim'ul'o kred'us ne'neces'a la pent'o'n, ĉar li dev'as fatal'e el'pag'i si'a'n pas'int'ec'o'n, kio okaz'us al li pro tiu opini'o?

“Se li persist'e pens'as pri mal'bon'o, li'a kulp'el'pag'o est'os do pli long'e'daŭr'a kaj pli pen'ig'a.”

1000. Ĉu ni pov'as, ja en ĉi tiu viv'o, el'aĉet'i ni'a'j'n kulp'o'j'n?

“Jes, kompens'ant'e ili'n; sed ne kred'u, ke vi ili'n el'aĉet'as per kelk'a'j infan'ec'a'j rezign'o'j aŭ post'las'ant'e vi'a'j'n hav'aĵ'o'j'n, por dis'don'ad'o post vi'a mort'o, tiam, kiam vi jam nenio'n bezon'os. Di'o ne konsider'as bagatel'a'n, ĉiam facil'a'n, pent'o'n, kiu kost'as neniom, krom frap'i al si la brust'o'n. La perd'o de fingr'et'o en la plen'um'o de iu serv'o, esting'as pli da erar'o'j, ol la turment'ad'o de pent'o'zon'o dum jar'o'j, por neni'a ali'a cel'o, ol la profit'o propr'a. (726) “Mal'bon'o pov'as est'i kompens'at'a nur per bon'o, kaj la kompens'o hav'as neniom da merit'o, se ĝi traf'as la hom'o'n nek je li'a fier'ec'o, nek je li'a'j materi'a'j interes'o'j.

“Kio'n help'as al li, por li'a sen'kulp'ig'o, re'don'i post si'a mort'o mal'nobl'e akir'it'a'n hav'aĵ'o'n, tiam, kiam ĉi tiu est'as al li sen'util'a kaj li ĝi'n ĝis'sat'e uz'is?

“Kio'n help'as al li la rezign'o de iu'j vant'a'j ĝu'o'j, de iu'j super'flu'aĵ'o'j, se la mal'bon'o, kiu'n li far'is al ali'ul'o, est'as ĉiam ankoraŭ la sam'a?

“Kio'n help'as al li, fin'e, humil'iĝ'i antaŭ Di'o, se li konserv'as si'a'n fier'ec'o'n ĉe la hom'o'j?” (720-721).

1001. Ĉu neniam merit'o'n hav'as ni'a ag'o cert'ig'i, post ni'a mort'o, util'a'n uz'o'n de ni'a'j hav'aĵ'o'j?

“Neni'a'n merit'o'n – ne est'as la ĝust'a esprim'o; tio valor'as ja pli ol neni'o; sed, bedaŭr'ind'e, hom'o, kiu don'as nur ĉe si'a mort'o, est'as oft'e pli ego'ist'a ol grand'anim'a; li vol'as ek'hav'i la honor'o'n el la bon'o, ne hav'ant'e la pen'o'n ĝi'n far'i. Tiu, kiu dum si'a viv'o sen'iĝ'as je si'a'j hav'aĵ'o'j, ricev'as du'obl'a'n profit'o'n, nom'e: la merit'o'n pro la ofer'o kaj la plezur'o'n vid'i la hom'o'j'n kiu'j'n li'a bon'far'em'o far'is feliĉ'a'j. Sed, jen ego'ism'o flustr'as al li: tio'n, kio'n vi don'as, vi mem el'pren'as el vi'a ĝu'ad'o; kaj, ĉar la voĉ'o de ego'ism'o super'fort'as tiu'n de si'n'forges'o kaj de karitat'o, tial li si'n de'ten'as, pretekst'ant'e si'a'j'n bezon'o'j'n kaj la postul'o'j'n de si'a pozici'o. Ve! bedaŭr'u hom'o'n, kiu ne kon'as la plezur'o'n don'i; tiu ver'e ne est'as favor'it'a per unu el plej pur'a'j kaj delikat'a'j plezur'o'j. Sub'met'ant'e li'n al la prov'o de riĉ'ec'o, tiel mal'facil'a kaj danĝer'a por la est'ont'ec'o de tiu Spirit'o, Di'o vol'is don'i al li, kiel kompens'o'n, la feliĉ'o'n de mal'avar'ec'o, kiu'n la hom'o pov'as ĝu'i jam en ĉi tiu mond'o.” (814) 1002. Kio'n far'u hom'o, kiu, en la hor'o de mort'o, re'kon'as si'a'j'n kulp'o'j'n sed ne hav'as temp'o'n ili'n kompens'i?

Ĉu la pent'o sufiĉ'as en ĉi tiu okaz'o?

“La pent'o pli'rapid'ig'as li'a'n re'honor'ind'iĝ'o'n, sed ne sen'kulp'ig'as li'n. Ĉu li ne hav'as antaŭ si la est'ont'ec'o'n, kiu neniam est'as ferm'it'a al li?”

Daŭr'o de la est'ont'a'j sufer'o'j

1003. Ĉu la daŭr'o de la sufer'o'j de kulp'ul'o, en la est'ont'a viv'o, est'as arbitr'a aŭ konform'a al la leĝ'o?

“Di'o neniam ag'as laŭ'kapric'e, kaj ĉio, en la univers'o, okaz'as laŭ leĝ'o'j, en kiu'j montr'iĝ'as Li'a saĝ'ec'o kaj bon'ec'o.”

1004. De kio de'pend'as la daŭr'o de la sufer'o'j de kulp'ul'o?

“De la temp'o neces'a al li'a pli'bon'iĝ'o. Ĉar la stat'o de sufer'o aŭ de feliĉ'o est'as konform'a al la grad'o da pur'iĝ'o de la Spirit'o, tial la daŭr'o kaj spec'o de li'a'j sufer'o'j de'pend'as de la temp'o, kiu'n li uz'as por pli'bon'iĝ'i. Laŭ tio, kiel li progres'as kaj li'a'j sent'o'j pli'pur'iĝ'as, li'a'j sufer'o'j mal'pli'iĝ'as kaj far'iĝ'as ali'spec'a'j.”

Sankt'a Ludovik'o.

1005. Ĉu al sufer'ant'a Spirit'o la temp'o ŝajn'as tiel long'a aŭ mal'pli long'a, ol kiel se li viv'us?

“Ĝi ŝajn'as al li prefer'e pli long'a: dorm'o ne ekzist'as por li. Nur por Spirit'o'j, ating'int'a'j iom'a'n grad'o'n de pur'iĝ'o, la temp'o kvazaŭ nul'iĝ'as, por tiel dir'i, kompar'e kun la sen'fin'o.” (240) 1006. Ĉu la daŭr'o de l’ sufer'o'j de la Spirit'o pov'as est'i etern'a?

“Sen'dub'e; se li est'us etern'e mal'bon'a, tio est'as, se li neniam pent'us nek pli'bon'iĝ'us, li do etern'e sufer'ad'us; sed Di'o ne kre'is est'ul'o'j'n, kiu'j por ĉiam si'n dediĉ'us al mal'bon'o; Li kre'is ili'n simpl'a'j kaj sen'sci'a'j, kaj ĉiu'j dev'as progres'i en pli aŭ mal'pli long'a temp'o, laŭ si'a vol'o. La vol'o pov'as pli aŭ mal'pli fru'i, sam'e kiel ekzist'as pli aŭ mal'pli fru'matur'a'j infan'o'j; sed ĝi, pli aŭ mal'pli fru'e, ja ven'os, pro la ne'kontraŭ'ebl'a bezon'o, kiu'n la Spirit'o sent'as, el'tir'iĝ'i el mal'super'ec'o kaj est'i feliĉ'a. La leĝ'o pri la daŭr'o de l’ sufer'o'j est'as do eminent'e saĝ'a kaj mild'a, ĉar ĝi de'pend'ig'as tiu'n daŭr'o'n de la pen'o'j de la Spirit'o; ĝi neniam for'pren'as de li li'a'n liber'a'n vol'o'n: se li ĉi tiu'n mis'uz'as, li do el'port'as la sekv'o'j'n de si'a kondut'o.”

Sankt'a Ludovik'o.

1007. Ĉu est'as Spirit'o'j, neniam pent'ant'a'j?

“Est'as kelk'a'j, kies pent'o tre mal'fru'as; sed akcept'i, ke ili neniam pli'bon'iĝ'os, est'us ne'i la leĝ'o'n de progres'o kaj asert'i, ke infan'o ne pov'as matur'iĝ'i.”

Sankt'a Ludovik'o.

1008. Ĉu la daŭr'o de sufer'o'j ĉiam de'pend'as de la vol'o de la Spirit'o? Ĉu kelk'a'j sufer'o'j ne est'as diktat'a'j al li por difin'it'a temp'o?

“Jes, sufer'o'j pov'as est'i al li diktat'a'j por iu difin'it'a temp'o; sed Di'o, kiu vol'as nur la bon'o'n de si'a'j kre'it'o'j, ĉiam volont'e akcept'as li'a'n pent'o'n, kal la dezir'o progres'i neniam est'as sen'frukt'a.”

Sankt'a Ludovik'o.

1009. Ĉu do sufer'o'j neniam est'as ordon'at'a'j por etern'e?

“Konsult'u vi'a'n simpl'a'n saĝ'o'n, vi'a'n prudent'o'n, kaj demand'u vi'n mem, ĉu por'ĉiam'a kondamn'o pro kelk'a'j moment'o'j da erar'o ne est'us la ne'ad'o de l’ bon'ec'o de Di'o.

Kio, efektiv'e, est'as la daŭr'o de l’ viv'o, eĉ se cent'jar'a, kompar'e kun la etern'ec'o? Etern'ec'o! ĉu vi bon'e kompren'as ĉi tiu'n vort'o'n? Sufer'o'j, sen'fin'a'j, sen'esper'a'j turment'o'j, pro kelk'a'j erar'o'j! Ĉu vi prudent'o ne for'puŝ'as tia'n pens'o'n? Ke la antikv'ul'o'j vid'is en la Sinjor'o de l’ univers'o terur'a'n, ĵaluz'a'n, venĝ'em'a'n Di'o'n, oni koncept'as; en si'a ne'kler'ec'o, ili asign'is al Di'o la hom'a'j'n pasi'o'j'n; sed tia ne est'as la Di'o de la krist'an'o'j, Di'o, kiu lok'as am'o'n, karitat'o'n, kor'pardon'o'n, forges'o'n de l’ ofend'o'j en la vic'o'n de la unu'a'j virt'o'j: ĉu Di'o mem pov'us ne hav'i la kvalit'o'j'n, kiu'j'n Li far'as dev'o de la hom'o'j? Ĉu oni si'n mem ne kontraŭ'dir'as, asign'ant'e al Li sen'fin'a'n bon'ec'o'n kaj sen'lim'a'n venĝ'em'o'n? Vi dir'as, ke Li, antaŭ ĉio, est'as just'a, kaj ke la hom'o ne kompren'as Li'a'n just'ec'o'n; sed just'ec'o ne for'puŝ'as bon'ec'o'n, kaj Di'o ne est'us bon'a, se Li kondamn'us al terur'a'j etern'a'j sufer'o'j la pli'mult'o'n de Si'a'j kre'it'o'j. Ĉu Li pov'us dev'ig'i Si'a'j'n id'o'j'n praktik'i just'ec'o'n, se Li ne est'us don'int'a al ili la rimed'o'j'n por ĝi'a kompren'o? Ceter'e, ĉu la super'bel'ec'o de l’ just'ec'o, lig'it'a kun la bon'ec'o, ne kuŝ'as en tio, ke la daŭr'o de sufer'o'j de'pend'as de la pen'o'j, kiu'j'n kulp'ul'o far'as por si'a pli'bon'iĝ'o? Tie kuŝ'as la ver'ec'o de jen'a'j vort'o'j: Kia ag'o, tia pag'o.”

Sankt'a Aŭgusten'o.

“Diligent'e klopod'u, per ĉiu'j vi'a'j ebl'a'j rimed'o'j, por kontraŭ'batal'i, por neni'ig'i la ide'o'n pri etern'ec'o de sufer'o'j; ĝi est'as pens'o blasfem'a kontraŭ la just'ec'o kaj bon'ec'o de Di'o kaj font'o plej mult'e produkt'ant'a ne'kred'em'o'n, material'ism'o'n kaj indiferent'ec'o'n, kiu'j invad'is la popol'o'j'n, de post kiam ili'a intelekt'o komenc'is el'volv'iĝ'i. La Spirit'o, apenaŭ kler'ig'it'a, eĉ nur ek'mal'krud'ig'it'a, tuj kompren'is tiu'n monstr'a'n mal'just'ec'o'n; li'a prudent'o ĝi'n re'puŝ'as, kaj tamen li mal'oft'e ne konfuz'as en sam'a kondamn'o la pun'o'n, kiu li'n indign'ig'as, kaj la Di'o'n, al kiu li ĝi'n atribu'as; de tio origin'is la sen'nombr'a'j mal'bon'aĵ'o'j, fal'int'a'j sur vi'n kaj kontraŭ kiu'j ni ven'is port'i al vi help'o'n. La task'o, al kiu ni atent'ig'as vi'n, est'os al vi des pli facil'a, ĉar ĉiu'j aŭtoritat'ul'o'j, sur kiu'j si'n apog'as la defend'ant'o'j de tiu kred'o, si'n de'ten'is deklar'i si'a'n formal'a'n opini'o'n; nek la episkop'a'j kun'ven'o'j, nek la eklezi'a'j patr'a'j moŝt'o'j decid'is tiu'n grav'a'n demand'o'n. Se, laŭ la evangeli'ist'o'j mem, kaj se oni pren'as laŭ'vort'e la emblem'a'j'n parol'o'j'n de la Krist'o, ĉi tiu minac'is la kulp'ul'o'j'n per neniam esting'iĝ'ant'a fajr'o, per fajr'o etern'a, neni'o, ali'flank'e, en li'a'j vort'o'j pruv'as, ke Di'o ili'n por etern'e kondamn'is.

“Kompat'ind'a'j el'voj'iĝ'int'a'j ŝaf'o'j, sci'u vid'i, ke ven'as al vi la bon'a Paŝt'ist'o, kiu, anstataŭ vol'i for'pel'i vi'n por ĉiam de si, ven'as mem renkont'e al vi, por re'konduk'i vi'n en la ŝaf'ej'o'n. Erar'int'a'j fil'o'j, for'las'u vi'a'n mem'vol'a'n ekzil'o'n; direkt'u vi'a'j'n paŝ'o'j'n al la Patr'a dom'o: la Patr'o al'etend'as al vi Si'a'j'n brak'o'j'n kaj est'as ĉiam pret'a fest'i vi'a'n re'ven'o'n en la famili'o'n.”

Lamennais “Mal'pac'o'j pro vort'o'j! mal'pac'o'j pro vort'o'j! ĉu vi ankoraŭ ne verŝ'ig'is sufiĉ'e da sang'o? Ĉu est'as ankoraŭ neces'e re'fajr'ig'i la pun'brul'ej'o'j'n? Oni diskut'as pri la esprim'o'j; etern'ec'o de sufer'o'j, etern'ec'o de pun'o'j; ĉu vi do ne sci'as, ke tio, kio'n vi hodiaŭ kompren'as kiel etern'ec'o'n, ne hav'is la sam'a'n signif'o'n ĉe la antikv'ul'o'j?

La teolog'o konsult'u la font'o'j'n: kiel vi, li konstat'os, ke la hebre'a tekst'o ne atribu'is la sam'a'n signif'o'n al la vort'o, kiu'n la grek'o'j, la latin'a'j popol'o'j kaj la modern'ul'o'j traduk'is per sen'fin'a'j sufer'o'j, ne're'pag'ebl'a'j kulp'o'j. Etern'ec'o de pun'o'j respond'as al etern'ec'o de mal'bon'o. Efektiv'e, kiel long'e mal'bon'o ekzist'os ĉe la hom'o'j, tiel long'e pun'o'j daŭr'os; grav'as interpret'i la sankt'a'j'n tekst'o'j'n laŭ ties relativ'a senc'o. La etern'ec'o de sufer'o'j ne est'as absolut'a, sed relativ'a. Kiam ven'os la tag'o, en kiu ĉiu'j hom'o'j sur'met'os, per la pent'o, la vest'o'n de sen'kulp'ec'o, tiam ne est'os plu ĝem'o'j kaj grinc'ad'o de dent'o'j. Vi'a hom'a prudent'o est'as ja mal'vast'a; sed, eĉ tia, ĝi est'as donac'o de Di'o, kaj per ĝi'a help'o neni'u sincer'a hom'o kompren'os ali'e la etern'ec'o'n de l’ pun'o'j. Etern'ec'o de pun'o'j! Kio do! mal'bon'o dev'us ja est'i ankaŭ etern'a. Nur Di'o est'as etern'a kaj ne pov'us est'i kre'it'a etern'a'n mal'bon'o'n; por tio, est'us neces'e for'pren'i de Li la plej bel'a'n el Li'a'j atribut'o'j, nom'e la super'eg'a'n pov'o'n; ĉar tiu ne est'as super'eg'e pov'a, kiu pov'as kre'i tia'n element'o'n, kapabl'a'n detru'i li'a'j'n verk'o'j'n.

Hom'ar'o, hom'ar'o! ne plu penetr'ig'u vi'a'n mal'bril'a'n rigard'o'n en la profund'aĵ'o'j'n de l’ Ter'o, por tie serĉ'i pun'o'j'n; plor'u, esper'u, el'pag'u vi'a'j'n kulp'o'j'n kaj rifuĝ'u en la ide'o'n pri iu Di'o intim'e bon'a, absolut'e potenc'a, esenc'e just'a.”

Platon'o.

“Al'tir'iĝ'i al la di'a unu'ec'o, jen la cel'o de la hom'ar'o; por ke oni ĝi'n traf'u, est'as neces'a'j tri kondiĉ'o'j: just'ec'o, am'o kaj kler'ec'o; tri afer'o'j ĝi'n kontraŭ'as: ne'kler'ec'o, mal'am'o kaj mal'just'ec'o. Nu, ver'e mi dir'as al vi, ke vi fals'as tiu'j'n fundament'a'j'n princip'o'j'n, kompromit'ant'e la ide'o'n pri Di'o per tro'ig'o de Li'a sever'ec'o; vi du'obl'e kompromit'as tiu'n ide'o'n, las'ant'e penetr'i en la Spirit'o'n de la kre'it'o, ke en ĉi tiu est'as pli da kompat'em'o, mild'ec'o, am'o kaj ver'a just'ec'o, ol kia'n vi konsent'as al la Super'eg'a Est'ul'o; vi eĉ nul'ig'as la ide'o'n pri la infer'o, far'ant'e ĉi tiu'n rid'ind'a kaj ne'akcept'ebl'a por vi'a'j kred'o'j, kia est'as, por vi'a'j kor'o'j, la terur'eg'a spektakl'o de l’ mez'epok'a'j ekzekut'ist'o'j, pun'brul'ej'o'j kaj turment'o'j! Kiel! ĉu nun, kiam la temp'o de l’ blind'a'j re'venĝ'o'j est'as por ĉiam for'viŝ'it'a de la hom'a'j leĝ'ar'o'j, vi esper'as ili'n ideal'e konserv'i? Ho, kred'u mi'n, kred'u mi'n, frat'o'j per Di'o kaj Jesu'o-Krist'o, aŭ rezignaci'u pri la pere'o, en vi'a'j man'o'j, de ĉiu'j vi'a'j dogm'o'j prefer'e, ol pri ili'a vari'em'o; aŭ vi'a'j'n dogm'o'j'n re'viv'ig'u, el'met'ant'e ili'n al la bon'far'a'j efluv'o'j, per kiu'j la bon'a'j Spirit'o'j ili'n nun sur'verŝ'as. La ide'o pri la infer'o kun ĝi'a'j ard'a'j forn'eg'o'j, kun ĝi'a'j kaldron'eg'o'j en'ten'ant'a'j ĉiam bol'ant'a'n fluid'aĵ'o'n, pov'is est'i toler'at'a, tio est'as, pardon'ind'a en fer'a jar'cent'o; sed en la dek-naŭ'a jar'cent'o, ĝi jam neni'o est'as krom van'a fantom'o, taŭg'a maksimum'e, por tim'ig'i infan'o'j'n; ceter'e, kiam pli aĝ'a'j, ĉi tiu'j ne plu kred'as tia'n fantom'o'n. Persist'ant'e en tiu terur'ig'a mit'ologi'o, vi nask'as ne'kred'em'o'n, kaŭz'o'n de soci'a mal'organiz'o; mi trem'as, vid'ant'e tut'a'n soci'a'n ord'o'n sku'at'a kaj fal'ruin'iĝ'ant'a ĉe si'a baz'o, pro mank'o de pun'a sankci'o. Ard'e kaj viv'e kred'ant'a'j hom'o'j, antaŭ'gvardi'o de l’ tag'o de lum'o, al la afer'o, do! ne por daŭr'ig'ad'i kaduk'a'j'n kaj de nun ne'kred'ind'a'j'n fabel'o'j'n, sed por re'flam'ig'i, re'viv'ig'i la ver'a'n pun'a'n sankci'o'n, sub form'o'j konform'a'j al vi'a'j mor'o'j, vi'a'j sent'o'j kaj la lum'o'j de vi'a epok'o.

“Kio est'as, efektiv'e, kulp'ul'o? Tiu, kiu, per ia de'klin'iĝ'o, per fals'a mov'o de si'a anim'o, si'n de'turn'as de la cel'o de la Kre'ad'o, nom'e, de la harmoni'a kultur'ad'o de bel'o, de bon'o, ideal'ig'it'a'j de l’ hom'a pra'tip'o, de l’ Di'o-Hom'o, de Jesu'o-Krist'o.

“Kio est'as pun'o? Ĝi est'as la natur'a sekv'o de tiu fals'a mov'o; iom'o da dolor'o'j neces'a'j al tio, ke la hom'o abomen'u si'a'n kripl'ec'o'n, per la prov'o de sufer'o. Pun'o est'as spron'o, instig'ant'a la anim'o'n, per aflikt'o, si'n re'fald'i sur si'n mem kaj re'ven'i al la sav'bord'o. La cel'o de pun'o est'as neni'u ali'a ol re'honor'ind'iĝ'o, liber'iĝ'o. Vol'i, ke pun'o est'us etern'a, pro kulp'o ne etern'a, est'as ne'i la tut'a'n prav'o'n de ekzist'o de la pun'o.

“Ho! mi ver'e dir'as al vi, ĉes'u, ĉes'u lok'i flank'o ĉe flank'o, koncern'e etern'ec'o'n, Bon'o'n, esenc'o'n de l’ Kre'int'o, kaj Mal'bon'o'n, esenc'o'n de l’ kre'it'o; tio est'us star'ig'i ne'prav'ig'ebl'a'n pun'o'n. Asert'u, kontraŭ'e, la grad'a'n esting'iĝ'o'n de pun'o'j kaj sufer'o'j per trans'migr'o'j: vi tiel pli'firm'ig'os, per la prudent'o lig'it'a al la sent'o, la di'a'n unu'ec'o'n.”

Paŭl'o, apostol'o.

Oni pen'as admon'i la hom'o'n al bon'o kaj de'turn'i li'n de mal'bon'o per al'log'o de rekompenc'o'j kaj per tim'o al pun'o'j; sed, se tiu'j pun'o'j est'as prezent'at'a'j en tia manier'o, ke la prudent'o rifuz'as ili'n kred'i, ili do hav'as sur la hom'o'n nenia'n influ'o'n; kontraŭ'e, li ĉio'n for'puŝ'os, nom'e la form'o'n kaj la fund'o'n. Se, mal'e, oni prezent'as al li la est'ont'ec'o'n en logik'a manier'o, li do ĝi'n jam ne for'puŝ'as. Spirit'ism'o don'as al li tiu'n klar'ig'o'n.

La doktrin'o pri la etern'ec'o de sufer'o'j, laŭ si'a absolut'a senc'o, far'as el la Super'eg'a Est'ul'o mal'pardon'em'a'n Di'o'n.

Ĉu est'us logik'e dir'i, ke regn'estr'o est'as tre bon'a, tre kor'favor'a, tre indulg'em'a; ke li vol'as nur la feliĉ'o'n de si'a'j reg'at'o'j, sed ke, sam'temp'e, li est'as ĵaluz'a, venĝ'em'a, ne'fleks'ebl'e rigor'a, kaj ke li pun'as per akr'a'j turment'eg'o'j tri kvar'on'o'j'n de si'a'j sub'ul'o'j pro ia ofend'o aŭ mal'obe'o je li'a'j leĝ'o'j, tiu'j'n sam'a'j'n hom'o'j'n, kiu'j erar'is pro tio, ĉar ili ne kon'is tiu'j'n leĝ'o'j'n? Ĉu tio ne est'us mem'kontraŭ'aĵ'o? Nu, ĉu Di'o pov'us est'i mal'pli bon'a, ol kia est'us hom'o?

Ankoraŭ unu mem'kontraŭ'aĵ'o ekzist'as ĉi tie. Ĉar Di'o sci'as ĉio'n, Li tial sci'is, kre'ant'e iu'n anim'o'n, ke ĝi erar'os; ĝi est'is do, de post si'a ek'est'o, destin'it'a al etern'a mal'feliĉ'o: ĉu tio est'as ebl'a, laŭ'raci'a? Laŭ la doktrin'o pri la relativ'a'j pun'o'j ĉio est'as klar'ig'it'a. Di'o ja sci'is, ke tiu anim'o erar'os, sed Li hav'ig'as al ĝi la rimed'o'j'n, por instru'iĝ'i per si'a propr'a spert'o, per si'a'j propr'a'j erar'o'j; est'as neces'e, ke ĝi kompens'u si'a'j'n erar'o'j'n, por si'n pli firm'e ten'i ĉe la bon'o; sed la pord'o de esper'o ne est'as ferm'it'a al ĝi por ĉiam, kaj Di'o la moment'o'n de liber'iĝ'o de'pend'ig'as de la pen'o'j, kiu'j'n ĝi far'as, por ating'i tiu'n cel'o'n. Jen, kio'n ĉiu pov'as kompren'i, kio'n la plej skrupul'a logik'o pov'as akcept'i.

Se la est'ont'a'j sufer'o'j est'us prezent'it'a'j el ĉi tiu vid'punkt'o, ekzist'us mult'e mal'pli da skeptik'ul'o'j.

La vort'o etern'a est'as oft'e uz'at'a, en la vulgar'a parol'o, kiel figur'o, por esprim'i io'n long'e'daŭr'a'n, kies fin'o'n oni ne antaŭ'vid'as, kvankam oni ja sci'as, ke tiu fin'o ekzist'as. Ni dir'as, ekzempl'e, la etern'a'j glaci'o'j de l’ alt'a'j mont'o'j, de l’ polus'o'j, kvankam ni sci'as, unu'flank'e, ke la fizik'a mond'o ebl'e fin'iĝ'os kaj, du'a'flank'e, ke la stat'o de tiu'j region'o'j pov'as ŝanĝ'iĝ'i pro la normal'a de'lok'iĝ'o de la aks'o aŭ pro ia kataklism'o. “Etern'a”, ĉi tie, ne signif'as “ĉiam'a ĝis sen'fin'o”.

Kiam ni sufer'as pro long'e'daŭr'a mal'san'o, ni dir'as, ke ni'a dolor'o est'as etern'a; kio do ekster'ordinar'a est'as en tio, ke Spirit'o'j, sufer'ant'a'j jam de mult'a'j jar'o'j, jar'cent'o'j eĉ jar'mil'o'j, parol'as en tia manier'o? Ni precip'e ne forges'u, ke, ĉar ili'a mal'super'ec'o ne ebl'ig'as al ili vid'i la ekstrem'aĵ'o'n de l’ voj'o, ili tial kred'as, ke ili por ĉiam sufer'ad'os, kaj tio est'as pun'o.

Ceter'e, la doktrin'o pri la materi'a fajr'o, la forn'eg'o'j kaj turment'o'j, pren'it'a'j el la Tartar'o de l’ pagan'ism'o, est'as hodiaŭ tut'e for'las'it'a de la alt'a teologi'o; nur en lern'ej'o'j tiu'j terur'eg'a'j alegori'a'j bild'o'j est'as ankoraŭ montr'at'a'j, kiel efektiv'a'j real'aĵ'o'j, de iu'j hom'o'j pli fervor'a'j ol instru'it'a'j; kaj tio ja riproĉ'ind'e, ĉar tiu'j jun'a'j imag'em'o'j, tuj kiam ili est'as liber'iĝ'int'a'j de si'a terur'o, pov'os pli'grand'ig'i la nombr'o'n da ne'kred'ant'o'j. La teologi'o hodiaŭ re'kon'as, ke la vort'o fajr'o est'is uz'at'a laŭ figur'a senc'o, kaj ke oni dev'as kompren'i ĝi'n kiel fajr'o'n moral'a'n (947). Tiu'j, sekv'int'a'j, kiel ni, la okaz'o'j'n de la viv'o kaj la trans'tomb'a'j'n sufer'o'j'n, per la komunik'aĵ'o'j de la Spirit'o'j, pov'is konvink'iĝ'i, ke, kvankam tiu'j sufer'o'j est'as neniel materi'a'j, ili tamen ne est'as mal'pli akr'a'j.

Koncern'e ties daŭr'o'n mem, iu'j teologi'ist'o'j jam ek'akcept'as ĝi'n laŭ ĝi'a supr'e dir'it'a lim'ig'it'a senc'o; kaj ili opini'as, ke, efektiv'e, la vort'o etern'a pov'as est'i kompren'at'a rilat'e al la sufer'o'j mem, kiel rezultat'o de sen'ŝanĝ'a leĝ'o, kaj ne rilat'e al ili'a aplik'ad'o al ĉiu individu'o. En la tag'o, kiam la religi'o akcept'os ĉi tiu'n interpret'o'n, sam'e kiel iu'j'n ali'a'j'n, ankaŭ rezult'int'a'j'n el la progres'o de l’ lum'o, ĝi re'vok'os al si mult'e da el'voj'iĝ'int'a'j ŝaf'o'j.

Re'viv'iĝ'o de la karn'o

1010. Ĉu la dogm'o de re'viv'iĝ'o de la karn'o est'as la konfirm'o de tiu de re'en'karn'iĝ'o, instru'at'a de la Spirit'o'j?

“Kiel vi vol'us, ke est'u ali'e? Okaz'as al tiu'j vort'o'j tio sam'a, kiel al ali'a'j, kiu'j ŝajn'as mal'saĝ'a'j en la okul'o'j de iu'j person'o'j nur pro tio, ĉar ili est'as pren'at'a'j laŭ'liter'e, kaj pro tiu motiv'o ili konduk'as al ne'kred'em'o; sed don'u al ili pli logik'a'n interpret'o'n, kaj la hom'o'j, kiu'j'n vi nom'as liber'pens'ul'o'j, ili'n sen'pen'e akcept'os, ĉar ja tiu'j est'as medit'em'a'j hom'o'j; efektiv'e, pri tio ne erar'u, tiu'j liber'pens'ul'o'j vol'as nenio'n ali'a'n ol kred'i; kiel la ceter'a'j, aŭ ebl'e pli, ili soif'as ia'n est'ont'ec'o'n, sed ili ne pov'as akcept'i io'n kontraŭ'a'n al la instru'o'j de la scienc'o.

La doktrin'o pri la plur'ec'o de l’ ekzist'ad'o'j est'as konform'a al la just'ec'o de Di'o; nur ĝi pov'as klar'ig'i tio'n, kio sen ĝi est'as ne'klar'ig'ebl'a; kiel vi vol'us, ke tiu princip'o ne trov'iĝ'u en la religi'o mem?”

— Ĉu la eklezi'o mem, per la dogm'o de re'viv'iĝ'o de la karn'o, instru'as do la doktrin'o'n pri re'en'karn'iĝ'ad'o?

“Evident'e; tiu doktrin'o est'as ceter'e rezultat'o de mult'a'j afer'o'j, kiu'j est'as ne'rimark'it'a'j kaj kiu'j est'os post ne'long'e kompren'at'a'j laŭ ĉi tiu senc'o; oni baldaŭ konfes'os, ke Spirit'ism'o el'star'as, sur ĉiu paŝ'o, el la tekst'o mem de la Sankt'a'j Skrib'o'j. La Spirit'o'j ne ven'as do renvers'i la religi'o'n, kiel kelk'a'j pens'as; ili, kontraŭ'e, ĝi'n konfirm'as, ĝi'n sankci'as per ne'refut'ebl'a'j pruv'o'j; sed, ĉar ven'is la temp'o ne plu uz'i figur'a'n parol'o'n, tial ili esprim'as si'n sen ia'j alegori'o'j kaj hav'ig'as al la afer'o'j tiel klar'a'n kaj preciz'a'n signif'o'n, ke ĉi tiu ne risk'as fals'a'n interpret'o'n.

Jen, kial est'os baldaŭ pli da religi'a'j kaj kred'ant'a'j person'o'j, ol hodiaŭ.”

Sankt'a Ludovik'o.

La scienc'o pruv'as, efektiv'e, la ne'ebl'o'n de la re'viv'iĝ'o de la karn'o laŭ la vulgar'a ide'o. Se la rest'aĵ'o'j de la hom'a korp'o rest'us homogen'a'j, kvankam dis'a'j kaj pulvor'iĝ'int'a'j, oni koncept'us ili'a'n re'kun'iĝ'o'n post difin'it'a temp'o; sed tiel ne okaz'as. La korp'o konsist'as el plur'a'j element'o'j, nom'e oksigen'o, hidrogen'o, nitrogen'o, karbon'o k.a.; ĉe la putr'ad'o de la korp'o, tiu'j element'o'j dis'iĝ'as kaj est'as util'ig'at'a'j por la form'ad'o de nov'a'j korp'o'j; tiel, unu sam'a molekul'o de karbon'o, ekzempl'e, est'os part'o de mult'a'j mil'o'j da mal'sam'a'j korp'o'j (ni parol'as nur pri la hom'a'j korp'o'j, ne en'kalkul'ant'e ĉiu'j'n best'a'j'n); iu individu'o ebl'e hav'as en si'a korp'o molekul'o'j'n, aparten'int'a'j'n al pra'temp'a'j hom'o'j; tiu'j sam'a'j organ'a'j molekul'o'j, kiu'j'n vi sorb'as en vi'a nutr'ad'o, ebl'e ven'as el la korp'o de iu individu'o, kiu'n vi kon'is, kaj tiel plu. Ĉar la materi'o ekzist'as en lim'ig'it'a kvant'o, kar ĉar ties trans'form'iĝ'o'j est'as ne'lim'ig'it'a'j, kiel do ĉiu el tiu'j korp'o'j pov'us re'far'iĝ'i per sam'a'j element'o'j? Tio est'as materi'e ne'ebl'a. Oni ne pov'as do laŭ'raci'e akcept'i la re'viv'iĝ'o'n de la karn'o ali'e, ol kiel figur'o'n, kiu simbol'as la re'en'karn'iĝ'o'n; se est'as tiel, ĝi hav'as nenio'n, kio ofend'us la raci'o'n aŭ kontraŭ'us la asert'o'j'n de la scienc'o.

Est'as ver'o, ke, laŭ la dogm'o, tiu re'viv'iĝ'o okaz'os nur ĉe la fin'o de l’ temp'o'j, kaj, laŭ la spirit'ism'a doktrin'o, ĝi okaz'as ĉiu'tag'e; sed, ĉu sur tiu bild'o de l’ last'a juĝ'o ne est'as ankaŭ grand'a, bel'a figur'o, kuŝ'ant'a, sub la alegori'o'vual'o, unu el tiu'j sen'ŝanĝ'a'j ver'aĵ'o'j, nom'e tiu'n, laŭ kiu ne plu ekzist'os skeptik'ul'o'j, kiam ĝi ricev'os si'a'n ĝust'a'n signif'o'n?

Oni bon'vol'u medit'i pri la spirit'ism'a teori'o, rilat'a al la est'ont'ec'o de la anim'o'j kaj al ties sort'o post la prov'o'j, kiu'j'n ili spert'as: oni konstat'os, ke, escept'e de la sam'temp'ec'o, la juĝ'o, ili'n kondamn'ant'a aŭ sen'kulp'ig'ant'a, ne est'as ia fikci'o, kiel pens'as la ne'kred'em'ul'o'j. Ni ankoraŭ rimark'ig'u, ke ĝi est'as la konsekvenc'o de l’ plur'ec'o de la loĝ'at'a'j mond'o'j, asert'o hodiaŭ sen'diskut'e akcept'at'a, dum, laŭ la doktrin'o pri la mond'fin'a juĝ'o, la Ter'o est'as supoz'at'a la sol'a loĝ'at'a mond'o.

Paradiz'o, infer'o kaj purgatori'o

1011. Ĉu iu ĉirkaŭ'lim'ig'it'a lok'o en la univers'o est'as difin'it'a por la sufer'o'j kaj por la ĝu'o'j de la Spirit'o'j, laŭ ties merit'o'j?

“Ni jam respond'is ĉi tiu'n demand'o'n. Sufer'o'j kaj ĝu'o'j est'as konform'ig'it'a'j al la grad'o da perfekt'iĝ'o de la Spirit'o'j; ĉiu ĉerp'as el si mem la princip'o'n de si'a propr'a feliĉ'o aŭ mal'feliĉ'o; kaj, ĉar la Spirit'o'j trov'iĝ'as ĉie, tial neni'u ferm'it'a aŭ ĉirkaŭ'lim'ig'it'a lok'o est'as difin'it'a por la unu'a, prefer'e ol por la du'a el tiu'j stat'o'j. Koncern'e la en'karn'iĝ'int'a'j'n Spirit'o'j'n, tiu'j est'as pli aŭ mal'pli feliĉ'a'j, laŭ la hierarki'a nivel'o de la mond'o'j, kiu'j'n ili loĝ'as.”

— Ĉu do infer'o kaj paradiz'o ne ekzist'as tia'j, kia'j la hom'o'j ili'n prezent'as al si?

“Neni'o krom figur'o'j: ekzist'as ĉie feliĉ'a'j kaj mal'feliĉ'a'j Spirit'o'j. Tamen, kiel ni ankaŭ dir'is, la sam'rang'a'j Spirit'o'j kolekt'iĝ'is pro simpati'o; sed, se ili est'as perfekt'a'j, ili pov'as kun'ven'i tie, kie ajn ili vol'as.”

La absolut'e fiks'a situaci'o de l’ lok'o'j por pun'o'j kaj rekompenc'o'j ekzist'as nur en la hom'a imag'o; ĝi origin'as el la inklin'o, kiu'n la hom'o'j hav'as, materi'ig'i kaj ĉirkaŭ'lim'ig'i la afer'o'j'n, kies sen'mezur'a'n esenc'o'n ili ne pov'as kapt'i.

1012. Kio'n ni kompren'u kiel purgatori'o'n?

“Fizik'a'j'n kaj moral'a'j'n dolor'o'j'n: ĝi est'as la temp'o por kompens'o de erar'o'j. Preskaŭ ĉiam ĝust'e sur la Ter'o vi kre'as vi'a'n propr'a'n pek'pur'iĝ'ej'o'n kaj Di'o dev'ig'as vi'n pag'i vi'a'j'n kulp'o'j'n.”

Kiom la hom'o nom'as purgatori'o, tio est'as ankaŭ figur'o, kiu'n oni dev'as kompren'i, ne kiel ia'n difin'it'a'n lok'o'n, sed kiel la stat'o'n de l’ ne'perfekt'a'j Spirit'o'j, pag'ant'a'j si'a'j'n erar'o'j'n ĝis si'a komplet'a el'pur'iĝ'o, kiu ili'n en'konduk'os en la rang'o'n de l’ feliĉ'eg'a'j Spirit'o'j. Ĉar tiu pli'pur'iĝ'ad'o far'iĝ'as en la si'n'sekv'a'j en'karn'iĝ'o'j, tial la pek'pur'iĝ'ad'o konsist'as en la prov'o'j de la en'korp'a viv'o.

1013. Kiel ni klar'ig'u, ke Spirit'o'j, kiu'j per si'a parol'o el'montr'as si'a'n super'ec'o'n, respond'is al tre serioz'a'j person'o'j, koncern'e infer'o'n kaj purgatori'o'n laŭ la ide'o, kiu'n oni ordinar'e far'as al si pri tiu demand'o?

“La Spirit'o'j uz'as parol'manier'o'n kompren'ebl'a'n por la person'o'j ili'n demand'ant'a'j; kiam tiu'j person'o'j est'as tut'e posed'it'a'j de ia'j ide'o'j, la Spirit'o'j ne vol'as ili'n abrupt'e frap'i, por ne ofend'i ili'a'j'n konvink'o'j'n. Se iu Spirit'o sen parol'turn'o'j dir'us al mahomet'an'o, ke Mahomet'o ne est'is profet'o, li est'us tre mal'afabl'e akcept'it'a.”

— Oni kompren'as, ke tiel kondut'as la Spirit'o'j, dezir'ant'a'j instru'i ni'n; sed, kial iu'j Spirit'o'j, demand'it'e pri si'a situaci'o, respond'is, ke ili sufer'as la turment'o'j'n de la infer'o aŭ de la purgatori'o?

“Kiam ili est'as mal'super'a'j kaj ne tut'e liber'a'j de la materi'o, ili konserv'as part'o'n de si'a'j ide'o'j kun'port'it'a'j el la Ter'o kaj esprim'as si'a'j'n impres'o'j'n per vort'o'j al ili familiar'a'j. Ili trov'iĝ'as en medi'o, kiu apenaŭ ebl'ig'as al ili sond'i la est'ont'ec'o'n; jen, kial la vag'ant'a'j aŭ la antaŭ ne'long'e el'karn'iĝ'int'a'j Spirit'o'j parol'as, kiel ili probabl'e parol'is dum si'a viv'o. Infer'o pov'as est'i traduk'it'a kiel viv'o plen'a de tre'eg'e pen'ig'a'j sufer'o'j, kun ne'cert'ec'o pri ali'a pli bon'a viv'o; purgatori'o, kiel viv'o ankaŭ plen'a de sufer'o'j, sed kun konsci'o pri pli bon'a est'ont'ec'o. Kiam vi spert'as grand'a'n dolor'o'n, ĉu vi ne dir'as ankaŭ, ke vi sufer'as tiel, kiel kondamn'it'o al infer'o? Tio est'as neni'o krom vort'o'j, ĉiam uz'at'a'j en figur'a senc'o.”

1014. Kio'n oni kompren'u kiel “turment'at'a'n anim'o'n”?

“Ĝi est'as erar'vag'ant'a kaj sufer'ant'a anim'o, ne'cert'a pri si'a est'ont'ec'o, kaj al kiu vi pov'as hav'ig'i konsol'o'n, kiu'n ĝi pet'as, ven'ant'e al vi.” (664) 1015. Laŭ kiu senc'o oni kompren'u la vort'o'n ĉiel'o?

“Ĉu vi kred'as, ke ĝi est'as iu lok'o, kia'j la Elize'a'j kamp'o'j de la antikv'ul'o'j, kie ĉiu'j Spirit'o'j est'as konfuz'e prem'amas'ig'it'a'j, sen ali'a zorg'o krom ĝu'ad'i pasiv'a'n feliĉ'o'n por la tut'a etern'a temp'o? Ne; ĝi est'as la univers'a spac'o; ĝi est'as la planed'o'j, la stel'o'j kaj ĉiu'j super'a'j mond'o'j, kie la Spirit'o'j plen'e ĝu'as si'a'j'n kapabl'o'j'n, ne spert'ant'e la ĉagren'o'j'n de l’ materi'a viv'o, nek la aflikt'o'j'n esenc'e propr'a'j'n al la mal'super'ec'o.”

1016. Iu'j Spirit'o'j dir'is, ke ili loĝ'as la kvar'a'n ĉiel'o'n, la kvin'a'n ĉiel'o'n, ktp; kio'n nom'e ili intenc'as dir'i?

“Vi demand'as ili'n, kiu'n ĉiel'o'n ili loĝ'as, ĉar vi imag'as plur'a'j'n ĉiel'o'j'n, kiu'j est'us sur'met'it'a'j, unu'j sur ali'a'j'n, kiel etaĝ'o'j de dom'o, kaj ili do respond'as laŭ vi'a parol'manier'o; sed, por ili, la esprim'o'j “kvar'a ĉiel'o”, “kvin'a ĉiel'o” respond'as al divers'a'j grad'o'j da pur'iĝ'o kaj, sekv'e, da feliĉ'o. Okaz'as ĉi tie tut'e sam'e kiel tiam, kiam oni demand'as iu'n Spirit'o'n, ĉu li est'as en la infer'o; se li est'as mal'feliĉ'a, li dir'os jes, ĉar, por li, infer'o est'as sinonim'o de sufer'o; sed li ja sci'as, ke ĝi ne est'as ia forn'eg'o. Pagan'o dir'us, ke li est'as en Tartar'o .”

Tio sam'a okaz'as kun ali'a'j analog'a'j esprim'o'j, ekzempl'e: urb'o de l’ flor'o'j, urb'o de la elekt'it'o'j, unu'a, du'a aŭ tri'a sfer'o k.a., kiu'j est'as nur'a'j alegori'o'j, uz'at'a'j de iu'j Spirit'o'j, ĉu kiel figur'o'j, ĉu kelk'a'foj'e pro tio, ke ili ne'sci'as la real'ec'o'n de la afer'o'j kaj eĉ la plej element'a'j'n scienc'a'j'n kon'o'j'n.

Laŭ la mal'vast'a ide'o, kiu'n oni iam hav'is pri la lok'o'j por pun'o'j kaj rekompenc'o'j, kaj precip'e laŭ la opini'o, ke la Ter'o est'as la centr'o de la univers'o, ke la ĉiel'o est'as ark'aĵ'o kaj ke ekzist'as iu region'o de la stel'o'j, oni lok'is la ĉiel'o'n supr'e'n kaj la infer'o'n mal'supr'e'n (33) ; de tiu koncept'o origin'is la esprim'o'j: supr'e'n'ir'i al la ĉiel'o, est'i en la plej alt'a el la ĉiel'o'j; est'i de'fal'ig'it'a en la infer'o'j'n, k.a. Hodiaŭ, kiam la scienc'o pruv'is, ke la Ter'o est'as neni'o ali'a ol unu el la plej mal'grand'a'j mond'o'j, sen ia apart'a grav'ec'o, mez'e de milion'o'j da ali'a'j; kiam ĝi pri'skrib'is la histori'o'n de ties form'ad'o kaj difin'is ties struktur'o'n; kiam ĝi pruv'is, ke la spac'o est'as sen'lim'a, kaj ke ekzist'as nek supr'o nek mal'supr'o en la univers'o, est'is neces'e rezign'i lok'i la ĉiel'o'n super la nub'o'j'n kaj la infer'o'n en la profund'aĵ'o'j'n. Rilat'e al la purgatori'o, neni'u lok'o est'is al ĝi asign'it'a. Est'is destin'it'a al Spirit'ism'o la rol'o don'i pri ĉiu'j tiu'j afer'o'j la klar'ig'o'n plej raci'a'n, plej grandioz'a'n kaj sam'temp'e plej konsol'a'n por la hom'ar'o. Ni pov'as do dir'i, ke ni port'as en ni mem ni'a'n infer'o'n kaj ni'a'n paradiz'o'n; ni'a'n purgatori'o'n ni trov'as en la en'karn'iĝ'ad'o, en ni'a'j en'korp'a'j aŭ fizik'a'j viv'o'j.

1017. Laŭ kiu senc'o ni kompren'u jen'a'j'n vort'o'j'n de la Krist'o: Mi'a regn'o ne est'as el ĉi tiu mond'o? (34) “Respond'ant'e tiel, la Krist'o parol'is figur'e. Li vol'is dir'i, ke li regn'as nur en la pur'a'j, si'n'forges'em'a'j kor'o'j.

Li est'as ĉie, kie super'star'as am'o al bon'o; sed la hom'o'j avid'a'j al la ĉi'mond'a'j aĵ'o'j kaj al'glu'iĝ'int'a'j al la ter'a'j hav'aĵ'o'j ne est'as kun li.”

1018. Ĉu la regn'o de bon'o pov'os iam ek'est'i sur la Ter'o?

“Bon'o reg'os sur la Ter'o tiam, kiam, inter la Spirit'o'j ven'ont'a'j loĝ'i la planed'o'n, la bon'a'j est'os pli mult'e'nombr'a'j ol la mal'bon'a'j; tiam, la bon'a'j far'os, ke tie ĉi reĝ'u am'o

(33) En la latin'a lingv'o, infer'us signif'as “mal'supr'a”.

– La Trad.

(34) Johano, ĉap. 18, par. 36. – La Trad.

kaj just'ec'o, font'o'j de bon'o kaj feliĉ'o. Per la moral'a progres'o kaj per la praktik'ad'o de la leĝ'o'j de Di'o, la hom'o al'tir'os al la Ter'o la bon'a'j'n Spirit'o'j'n kaj de tie for'pel'os la mal'bon'a'j'n; sed la mal'bon'a'j'n ĝi'n for'las'os nur tiam, kiam fier'o kaj ego'ism'o est'os el ĝi sark'it'a'j.

“La ali'iĝ'o de la hom'ar'o est'as antaŭ'dir'it'a, kaj vi nun al'ven'as al tiu moment'o, kiu'n pli'rapid'ig'as ĉiu'j hom'o'j, kun'help'ant'a'j por la progres'o; tiu ali'iĝ'o okaz'os per la en'karn'iĝ'ad'o de pli bon'a'j Spirit'o'j, kiu'j konsist'ig'os sur la Ter'o nov'a'n generaci'o'n. Tiam, la Spirit'o'j de la mal'bon'a'j, kiu'j'n la mort'o ĉiu'tag'e falĉ'ad'as, kaj ĉiu'j, kiu'j prov'as halt'ig'i la ir'ad'o'n de la afer'o'j, est'os de tie for'puŝ'it'a'j, ĉar ili ne'konven'e sid'us inter virt'ul'o'j, kies feliĉ'o'n ili mal'trankvil'ig'us. Tiu'j ir'os en nov'a'j'n, mal'pli progres'int'a'j'n mond'o'j'n, plen'um'i pen'ig'a'j'n misi'o'j'n, en kiu'j ili labor'os por la progres'o de si'a'j ankoraŭ pli mal'alt'rang'a'j frat'o'j. Ĉu vi ne vid'as, en tiu el'pel'o el la ali'iĝ'int'a Ter'o, la mir'bel'a'n figur'o'n de la perd'it'a paradiz'o, kaj, en la hom'o, ven'int'a sur la Ter'o'n en tia'j kondiĉ'o'j, kun'port'ant'a la ĝerm'o'n de si'a'j pasi'o'j kaj la post'e'sign'o'j'n de si'a primitiv'a mal'super'ec'o, la ne mal'pli bel'a'n figur'o'n de la origin'a pek'o? La origin'a pek'o, rigard'at'a el ĉi tiu vid'punkt'o, est'as kaŭz'it'a de la ankoraŭ ne'perfekt'a natur'o de la hom'o, kiu, tiel, respond'as nur por si kaj por si'a'j propr'a'j erar'o'j, kaj ne por tiu'j de si'a'j pra'patr'o'j.

“Vi ĉiu'j, kred'ant'a'j kaj bon'vol'em'a'j hom'o'j, kun'help'u do fervor'e kaj kuraĝ'e, ĉe la grand'a klopod'ad'o por la hom'ar'a re'bon'ig'o, ĉar vi cent'obl'e rikolt'os el la grajn'o, kiu'n vi sem'os. Ve al tiu'j, kiu'j ferm'as si'a'j'n okul'o'j'n al la lum'o, ĉar ili tiel prepar'as al si long'a'j'n jar'cent'o'j'n da mal'lum'o kaj da dis'rev'iĝ'o'j; ve al tiu'j, kiu'j konsist'ig'as ĉiu'j'n si'a'j'n plezur'o'j'n el la ĉi'mond'a'j hav'aĵ'o'j, ĉar ili spert'os pli da mank'o'j, ol kiom da ĝu'o'j ili hav'is; precip'e, ve al la ego'ist'o'j, ĉar ili trov'os neniu'n, kiu help'os ili'n port'i la ŝarĝ'o'n de si'a'j mizer'o'j.”

_____________ Sankt'a Ludovik'o.

KONKLUD'O

I

La hom'o, kiu, pri la ter'a magnet'ism'o, kon'us nur la mov'o'j'n de l’ magnet'ig'it'a'j anas'et'o'j, manovr'ant'a'j sur la akv'o de lav'o'vaz'o, apenaŭ pov'us kompren'i, ke tiu lud'il'o en'ten'us la sekret'o'n pri la mekanism'o de l’ univers'o kaj pri la mov'ad'o de la mond'o'j. Tio sam'a okaz'as al tiu, kiu pri Spirit'ism'o kon'us nur la mov'ad'o'n de l’ tabl'o'j; li vid'as tie nenio'n ali'a'n ol amuz'o'n, famili'a'n temp'o'pas'ig'il'o'n, kaj ne kompren'as, ke tiu fenomen'o, tiel simpl'as kaj vulgar'a, kon'at'a de la antikv'ul'o'j kaj eĉ de l’ du'on'sovaĝ'a'j popol'o'j, pov'as est'i lig'it'a kun la plej grav'a'j demand'o'j de l’ soci'a ord'o. Por supr'aĵ'a observ'ant'o, efektiv'e, kia'n rilat'o'n pov'as hav'i turn'iĝ'ant'a tabl'o kun la moral'o kaj la est'ont'ec'o de la hom'ar'o? Sed, kiu ajn pri'pens'as la afer'o'n, tiu memor'as, ke el simpl'a bol'pot'o, kie akv'o bol'as kaj kies kovr'il'o lev'iĝ'as, bol'pot'o, kie akv'o tut'e sam'e bol'is en ĉiu'j temp'o'j, nask'iĝ'is la potenc'a motor'o, per kiu la hom'o hodiaŭ tra'kur'as la spac'o'n kaj kvazaŭ nul'ig'as distanc'o'j'n. Nu! vi, kiu'j kred'as nenio'n trans la materi'a mond'o, ek'sci'u, ke el tiu tabl'o, kiu turn'iĝ'as kaj vek'as vi'a'j'n mal'ŝat'a'j'n rid'et'o'j'n, el'kresk'is tut'a scienc'o kaj aper'is la solv'o de problem'o'j, kiu'j'n neni'a filozofi'o iam antaŭ'e kapabl'is respond'i. Pri ĉi tio mi turn'as mi'n al ĉiu'j sincer'a'j kontraŭ'ul'o'j kaj pet'as ili'n dir'i, ĉu ili don'is al si la pen'o'n stud'i tio'n, kio'n ili kritik'as; ĉar, laŭ bon'a logik'o, kritik'o valor'as nur tiam, kiam la kritik'ant'o kon'as la koncern'at'a'n tem'o'n. Mok'i io'n, kio'n oni ne kon'as, kio'n oni ne sond'is per la sekc'il'o de skrupul'a observ'ant'o, ne est'as kritik'i, sed montr'i vent'anim'ec'o'n kaj hav'ig'i kompat'ind'a'n ide'o'n pri la juĝ'o'kapabl'o de l’ kritik'ant'o.

Se ni est'us prezent'int'a ĉi tiu'n filozofi'o'n kiel far'it'aĵ'o'n de iu hom'a cerb'o, ĝi cert'e trov'us mal'pli da mal'ŝat'o kaj ricev'us la honor'o'n est'i ekzamen'at'a de tiu'j, kiu'j arog'as al si gvid'i la publik'a'n opini'o'n; sed, ĉar ĝi ven'as de la Spirit'o'j, kia absurd'o! ĝi apenaŭ ind'as ek'rigard'o'n; oni ĝi'n juĝ'as laŭ ĝi'a titol'o, sam'e kiel la fabl'a simi'o taks'is nuks'o'j'n laŭ ties ŝel'o. Ne konsider'u, se vi vol'as, la origin'o'n: supoz'u, ke ĉi tiu libr'o est'as verk'o de iu hom'o, kaj, ĝi'n serioz'e leg'int'e, dir'u, el la fund'o de vi'a anim'o kaj konscienc'o, ĉu vi tie trov'as io'n mok'ind'a'n.

II

Spirit'ism'o est'as la plej tim'ind'a kontraŭ'ul'o de material'ism'o; ne est'as do mir'ig'e, ke ĝi hav'as kiel kontraŭ'batal'ant'o'j'n la material'ist'o'j'n; sed, ĉar material'ism'o est'as doktrin'o, kiu'n oni apenaŭ kuraĝ'as konfes'i – pruv'o, ke ĝi'a'j adept'o'j ne hav'as tre firm'a'j'n konvink'o'j'n kaj ke ili'n super'potenc'as ili'a konscienc'o –, tiel ĝi si'n kovr'as per la mantel'o de l’ raci'o kaj de la scienc'o; kaj, strang'a afer'o, la plej skeptik'a'j ja parol'as en la nom'o de la religi'o, kiu'n ili ne kon'as, nek kompren'as pli bon'e ol Spirit'ism'o'n. Ili'a cel'punkt'o est'as precip'e la mir'eg'ind'aĵ'o'j kaj la super'natur'aĵ'o'j, kiu'j'n ili ne akcept'as; nu, laŭ ili'a opini'o, ĉar Spirit'ism'o baz'iĝ'as sur mir'eg'ind'aĵ'o'j, tial ĝi pov'as est'i neni'o ali'a ol rid'ind'a supoz'o. Ili ne pri'pens'as, ke, sen'kondiĉ'e kondamn'ant'e mir'eg'ind'aĵ'o'j'n kaj super'natur'aĵ'o'j'n, ili do kondamn'as ankaŭ la religi'o'n; efektiv'e, la religi'o est'as fond'it'a sur la revelaci'o kaj la mirakl'o'j; nu, kio est'as revelaci'o krom ekster'hom'a'j komunik'aĵ'o'j? Ĉiu'j aŭtor'o'j de sankt'a'j verk'o'j, ek'de Mose'o, parol'is pri tia'j komunik'aĵ'o'j. Kio est'as mirakl'o'j krom mir'eg'ind'a'j kaj super'natur'a'j fakt'o'j plej alt'grad'a'j, ĉar, laŭ la liturgi'a senc'o, ili est'as nul'ig'o de la leĝ'o'j de l’ Natur'o? Mal'akcept'ant'e mir'eg'ind'aĵ'o'j'n kaj super'natur'aĵ'o'j'n, la material'ist'o'j mal'akcept'as do la baz'o'j'n mem de l’ religi'o. Sed ne el ĉi tiu vid'punkt'o ni rigard'u la demand'o'n.

Ne tuŝ'as Spirit'ism'o'n ekzamen'i, ĉu far'iĝ'as aŭ ne far'iĝ'as mirakl'o'j, tio est'as, ĉu Di'o pov'as, en iu'j okaz'o'j, nul'ig'i la etern'a'j'n leĝ'o'j'n, laŭ kiu'j la univers'o est'as reg'at'a; ĉi tie, ĝi las'as plen'a'n liber'ec'o'n de kred'o; ĝi asert'as kaj pruv'as, ke la fenomen'o'j, sur kiu'j ĝi si'n baz'as, de super'natur'aĵ'o'j hav'as nur ŝajn'o'n; ili ŝajn'as super'natur'a'j, en la okul'o'j de iu'j hom'o'j, nur pro tio, ke ili est'as surpriz'e strang'a'j kaj trov'iĝ'as ekster la rond'o de l’ kon'at'a'j fakt'o'j; se ili ne est'as pli super'natur'a'j ol iu ajn el la fenomen'o'j, kies solv'o'n la hodiaŭ'a scienc'o don'as kaj kiu'j ŝajn'is mir'eg'ig'a'j en ali'a'j epok'o'j. Ĉiu'j spirit'ism'a'j fenomen'o'j, sen'escept'e, est'as rezultat'o'j de ĝeneral'a'j leĝ'o'j; ili kon'ig'as al ni unu el la potenc'o'j de l’ Natur'o, potenc'o'n ĝis hodiaŭ ne'kon'at'a'n aŭ, pli bon'e dir'it'e, ne'kompren'at'a'n; sed la observ'ad'o pruv'as, ke ĝi trov'iĝ'as en la kadr'o de natur'a'j afer'o'j. Spirit'ism'o star'as do sur mir'eg'ind'aĵ'o'j kaj super'natur'aĵ'o'j mal'pli efektiv'e ol la religi'o mem; la hom'o'j, ĝi'n ĉe tiu flank'o atak'ant'a'j, ĝi'n do ne kon'as, kaj eĉ, se ili est'us la plej kler'a'j hom'o'j en la mond'o, ni ja dir'us al ili: se vi'a scienc'o, kiu instru'is al vi tiom da afer'o'j, ne dir'is al vi, ke la regn'o de la Natur'o est'as sen'lim'a, vi est'as do nur part'e kler'a'j.

III

Vi vol'as liber'ig'i vi'a'n jar'cent'o'n, vi dir'as, el mani'o, minac'ant'a invad'i la mond'o'n. Ĉu vi prefer'us, se la mond'o'n invad'us la ne'kred'em'o, kiu'n vi pen'as dis'vast'ig'i? Ĉu ne al la ne'est'o de ĉia kred'o oni atribu'u la mal'streĉ'iĝ'o'n de la famili'o'lig'il'o'j kaj la plej'mult'o'n de l’ mal'ord'o'j, sub'fos'ant'a'j la soci'o'n? Pruv'ant'e la ekzist'o'n kaj la sen'mort'ec'o'n de la anim'o, Spirit'ism'o re'viv'ig'as la kred'o'n je la est'ont'ec'o, re'vigl'ig'as la mal'fort'iĝ'int'a'j'n kuraĝ'o'j'n, ig'as rezignaci'e el'ten'i la sort'o'vic'o'j'n de la viv'o; ĉu vi kuraĝ'us nom'i tio'n mal'bon'o? Du doktrin'o'j star'as front'e unu al la du'a: la unu'a mal'akcept'as est'ont'ec'o'n, la du'a ĝi'n proklam'as kaj pruv'as; la unu'a klar'ig'as nenio'n, la du'a klar'ig'as ĉio'n, kaj, ĝust'e pro tio, si'n turn'as al la raci'o; la unu'a est'as la sankci'o de ego'ism'o, la du'a sid'ig'as baz'o'n al just'ec'o, karitat'o kaj am'o al si'a'j simil'ul'o'j; la unu'a montr'as nur la nun'ec'o'n kaj nul'ig'as ĉi'a'n esper'o'n, la du'a konsol'as kaj prezent'as la vast'eg'a'n est'ont'a'n kamp'o'n; kiu el ambaŭ nom'e est'as pli mal'util'a?

Iu'j hom'o'j, ceter'e el la plej skeptik'a'j, arog'as al si est'i apostol'o'j de l’ frat'ec'o kaj de l’ progres'o; sed frat'ec'o kun'tren'as abnegaci'o'n, rezign'o'n je la person'ec'o; ĉe ver'a frat'ec'o, fier'o est'as anomali'o. Per kia rajt'o vi al'trud'as afer'o'n al person'o, al kiu vi asert'as, ke ĉio fin'iĝ'as ĉe la mort'o, ke, ebl'e morgaŭ, li est'os neni'o ali'a, ol mal'nov'a el'artik'ig'it'a maŝin'o, for'ĵet'it'a en rub'ej'o'n? Kia'n motiv'o'n tiu hav'as por al'trud'i al si ia'n si'n'de'ten'o'n? Ĉu ne est'as pli natur'e, ke, dum la kaduk'a'j moment'o'j, kiu'j'n vi konsent'as al li, ke li pen'as viv'i kiel ebl'e plej bon'e? El tio nask'iĝ'as la dezir'o mult'e posed'i, por pli bon'e ĝu'i; el tiu dezir'o el'kresk'as envi'o kontraŭ tiu'j, posed'ant'a'j pli ol li; kaj de tiu envi'o ĝis la dezir'o fripon'i la ali'ul'a'j'n hav'aĵ'o'j'n est'as nur unu paŝ'o. Kio li'n re'ten'as? Ĉu la leĝ'o?

sed la leĝ'o ne ampleks'as ĉi'a'j'n okaz'o'j'n. Ĉu vi dir'os, ke li'n brid'as la konscienc'o, la dev'o'sent'o? Ĉu tiu ĉi sent'o hav'us ia'n prav'o'n de ekzist'o ĉe la kred'o, ke ĉio fin'iĝ'as kun la viv'o? Ĉe ĉi tiu kred'o, unu sol'a maksim'o est'as raci'a, nom'e: ĉiu por si; la koncept'o'j pri frat'ec'o, konscienc'o, dev'o, hom'ar'o, eĉ progres'o, est'as neni'o krom van'a'j vort'o'j. Ho! vi, kiu'j proklam'as tia'j'n doktrin'o'j'n, vi ne sci'as la mal'bon'o'n, kiu'n vi far'as kontraŭ la soci'o, nek la respond'ec'o'n, kiu'n vi pren'as sur vi'n pri tiom da krim'o'j!

Sed, kio'n mi dir'is pri respond'ec'o? Por skeptik'ul'o, respond'ec'o tut'e ne ekzist'as; li respekt'e klin'iĝ'as nur antaŭ la materi'o.

IV

La progres'o de la hom'ar'o hav'as si'a'n princip'o'n en la aplik'ad'o de l’ leĝ'o de just'ec'o, am'o kaj karitat'o; tiu leĝ'o baz'iĝ'as sur la cert'ec'o pri est'ont'ec'o; se vi el'pren'as el ĝi tiu'n cert'ec'o'n, vi for'tir'as do ĝi'a'n fundament'a'n ŝton'o'n. El tiu leĝ'o origin'as ĉiu'j ceter'a'j, ĉar ĝi en'ten'as ĉiu'j'n kondiĉ'o'j'n de la hom'a feliĉ'o; nur ĝi kapabl'as ripar'i la difekt'o'j'n de la soci'o, kaj la hom'o pov'as konstat'i, kompar'ant'e temp'o'j'n kaj popol'o'j'n, kiel pli'bon'iĝ'as li'a kondiĉ'o, laŭ'grad'e kiel tiu leĝ'o est'as pli bon'e kompren'at'a kaj praktik'at'a. Se part'a, ne'komplet'a aplik'ad'o nask'as real'a'n bon'o'n, kio far'iĝ'os tiam, kiam ĝi est'os la baz'o de ĉiu'j soci'a'j norm'o'j! Ĉu tio est'as ebl'a? Jes; ĉar, se la hom'o far'is dek paŝ'o'j'n, li do pov'as far'i du'dek, kaj tiel plu. Ni jam vid'as iom post iom esting'iĝ'i la inter'popol'a'n antipati'o'n; la bar'o'j, apart'ig'int'a'j la popol'o'j'n, mal'lev'iĝ'as antaŭ la civilizaci'o; la popol'o'j prem'as al si reciprok'e la man'o'j'n, de unu al la du'a ekstrem'o de la mond'o; pli grand'a just'ec'o direkt'as la inter'naci'a'j'n leĝ'o'j'n; milit'o'j ĉiam pli'mal'oft'iĝ'as kaj ne for'ig'as la sent'o'n de human'ec'o; ek'star'as unu'form'ec'o inter la rilat'o'j; la disting'o'j pri ras'o'j kaj kast'o'j for'viŝ'iĝ'as, kaj la mal'sam'kred'a'j hom'o'j silent'ig'as la konvenci'o'j'n pri sekt'o'j, por komun'a ador'ad'o je unu sol'a Di'o. Ni parol'as pri la popol'o'j, ir'ant'a'j en la unu'a vic'o de l’ civilizaci'o (789-793). En ĉiu'j tiu'j rilat'o'j oni trov'iĝ'as ankoraŭ tre mal'proksim'e de la perfekt'ec'o; oni dev'as ankoraŭ el'detru'i grand'a'n nombr'o'n da kaduk'a'j ruin'o'j, ĝis formal'aper'os la last'a'j post'e'sign'o'j de barbar'ec'o; sed, ĉu tiu'j ruin'o'j pov'os el'ten'i la ne'rezist'ebl'a'n potenc'o'n de l’ progres'o, tiu'n viv'a'n fort'o'n, kiu est'as mem leĝ'o de l’ Natur'o? Se la nun'a generaci'o pli evolu'is ol la pas'int'a, kial do tiu, kiu ni'n sekv'os, ne est'os pli alt'nivel'a ol la ni'a? Ĝi est'os ja super'a, pro la potenc'o de la afer'o'j; unu'e, ĉar kun la generaci'o'j ĉiu'tag'e esting'iĝ'as kelk'a'j pro'batal'ant'o'j de mal'nov'a'j eksces'o'j, kaj tiel la soci'o iom post iom est'iĝ'os el nov'a'j element'o'j, jam ne hav'ant'a'j la kaduk'a'j'n antaŭ'juĝ'o'j'n; du'e, ĉar la hom'o, cel'ant'e la progres'o'n, stud'as la bar'o'j'n kaj pen'as ili'n fal'ig'i. Ĉar la progres'a mov'ad'o est'as ne'ne'ig'ebl'a, tial la est'ont'a progres'o ne pov'us est'i dub'a. La hom'o vol'as est'i feliĉ'a, tio est'as natur'a; nu, li klopod'as por la progres'o, nur por pli'ig'i la kvant'o'n de si'a feliĉ'o, ĉar, sen tio, la progres'o hav'us nenia'n cel'o'n; kie est'us progres'o por li, se tiu progres'o ne pli'bon'ig'us li'a'n pozici'o'n? Sed, kiam la hom'o posed'os la kvant'o'n da ĝu'o'j, kiu'j'n la intelekt'a progres'o pov'as hav'ig'i al li, tiam li rimark'os, ke li'a feliĉ'o ne est'as komplet'a; li konstat'os, ke tiu feliĉ'o est'as ne'ebl'a sen la cert'ec'o de la soci'a'j inter'rilat'o'j, kaj ke tiu'n cert'ec'o'n li ne pov'as trov'i ali'lok'e, ol en la moral'a progres'o; sekv'e, pro la potenc'o de la afer'o'j, li mem puŝ'os la progres'o'n sur tiu voj'o, kaj Spirit'ism'o propon'os al li la plej pov'a'n help'il'o'n por tiu cel'o.

V

La hom'o'j, kiu'j dir'as, ke la spirit'ism'a'j kred'o'j minac'as invad'i la mond'o'n, proklam'as, per si'a'j propr'a'j parol'o'j, ties potenc'o'n, ĉar la sen'baz'a kaj ne'logik'a ide'o ne pov'us far'iĝ'i universal'a; se Spirit'ism'o ĉie en'radik'iĝ'as, se ĝi varb'as si'a'j'n an'o'j'n precip'e en la instru'it'a'j klas'o'j, kiel ĉiu re'kon'as, ĝi do hav'as ver'o'n kiel fundament'o'n. Kontraŭ tiu tendenc'o ĉi'a'j pen'o'j de ĝi'a'j kalumni'ant'o'j est'os van'a, kaj pruv'o pri tio est'as, ke la mok'ŝlim'o, kiu'n ili pen'ad'is sput'i sur ĝi'n, anstataŭ halt'ig'i ĝi'a'n progres'ad'o'n, laŭ'ŝajn'e ĝi'n re'freŝ'ig'is. Tiu rezultat'o plen'e prav'ig'as tio'n, kio'n dir'is la Spirit'o'j: “Ne mal'trankvil'iĝ'u pro kontraŭ'star'o; ĉio, kio'n oni far'os kontraŭ vi, est'os nur profit'o por vi, kaj vi'a'j plej obstin'a'j kontraŭ'ul'o'j preter'vol'e serv'os al la afer'o. La mal'volont'o de la hom'o'j ne pov'us super'fort'i la vol'o'n de Di'o.”

Per Spirit'ism'o la hom'ar'o ja komenc'os nov'a'n faz'o'n, nom'e la faz'o'n de la moral'a progres'o, kiu est'as ties nepr'a sekv'o. Ne plu mir'u do pro la rapid'ec'o, kun kiu dis'kresk'as la spirit'ism'a'j ide'o'j; la kaŭz'o de tiu rapid'ec'o est'as la plezur'o, kiu'n ili ĝu'ig'as al ĉiu'j, kiu'j ili'n fund'e esplor'as kaj en ili vid'as io'n ali'a'n ol vant'a'n temp'o'pas'ig'il'o'n; ĉar ĉiu dezir'as, pli ol ĉio'n, si'a'n propr'a'n feliĉ'o'n, tial ne est'as mir'ig'e, ke est'as bon'e akcept'at'a iu ide'o, kiu feliĉ'ig'as la hom'o'j'n.

La el'volv'iĝ'o de tiu'j ide'o'j prezent'as tri diferenc'a'j'n faz'o'j'n: la unu'a est'as tiu de sci'vol'o, nask'it'a de la strang'ec'o de la okaz'ant'a'j fenomen'o'j; la du'a, tiu de l’ rezon'ad'o kaj de l’ filozofi'o; la tri'a, tiu de aplik'ad'o kaj de la rezultat'o'j. La faz'o de sci'vol'o for'pas'is; sci'vol'o est'as ne'daŭr'a: kiam ĝi est'as kontent'ig'it'a, oni flank'e'n met'as la objekt'o'n, por ek'pren'i ali'a'n; tio sam'a ne okaz'as al io, kio si'n turn'as al la serioz'a pens'ad'o kaj al la prudent'o.

La du'a faz'o jam komenc'iĝ'is, kaj la tri'a ĉi tiu'n nepr'e sekv'os. Spirit'ism'o progres'is precip'e, de kiam ĝi komenc'is est'i pli bon'e kompren'at'a en si'a intim'a esenc'o, de kiam oni vid'is ĝi'a'n grav'ec'o'n, ĉar ĝi tuŝ'as la plej sent'em'a'n punkt'o'n de la hom'o, nom'e la feliĉ'o'n, eĉ en ĉi tiu mond'o; jen la kaŭz'o de ĝi'a dis'vast'iĝ'ad'o, la sekret'o de la fort'o, kiu konduk'os ĝi'n al triumf'o.

Spirit'ism'o far'as feliĉ'a'j tiu'j'n, kiu'j ĝi'n kompren'as, kaj atend'as, ke ĝi'a influ'o penetr'u la pli'mult'o'n. Eĉ hom'o, kiu atest'is nenia'n materi'a'n fenomen'o'n de manifest'o'j, dir'as al si: ekster tiu'j fenomen'o'j ekzist'as la filozofi'o; tiu filozofi'o klar'ig'as al mi tio'n, kio'n NENI'A ali'a iam antaŭ'e klar'ig'is; en ĝi mi trov'as, per simpl'a rezon'ad'o, raci'a'n solv'o'n de l’ problem'o'j, plej alt'grad'e interes'ant'a'j mi'a'n est'ont'ec'o'n; ĝi hav'ig'as al mi trankvil'ec'o'n, cert'ec'o'n, fid'o'n; ĝi liber'ig'as mi'n de la turment'o de l’ ne'cert'ec'o; flank'e de tio, la demand'o pri la materi'a'j fakt'o'j est'as nur akcesor'a demand'o. Ĉu vi ĉiu'j, ĝi'n atak'ant'a'j, vol'as rimed'o'n por ĝi'n sukces'e kontraŭ'batal'i? Jen tiu rimed'o.

Anstataŭ'ig'u tiu'n doktrin'o'n per io pli bon'a; trov'u PLI FILOZOFI'A'N solv'o'n por ĉiu'j demand'o'j, kiu'j'n ĝi solv'as; hav'ig'u al la hom'o ALI'A'N CERT'EC'O'N, kiu li'n feliĉ'ig'us, kaj bon'e kompren'u la tut'a'n signif'o'n de l’ vort'o cert'ec'o, ĉar la hom'o akcept'as kiel cert'ec'o'n nur tio'n, kio ŝajn'as al li logik'a; ne kontent'iĝ'u nur dir'ant'e, ke ĉi tiu doktrin'o ne est'as ver'a, ĉar tio est'as tro facil'a; pruv'u, ne per ne'ad'o, sed per fakt'o'j, ke ĝi ne est'as, neniam est'is kaj ne POV'AS est'i ver'a; se ĝi ne est'as ver'a, dir'u do, kio dev'us okup'i ĝi'a'n lok'o'n; pruv'u, fin'e ke la konsekvenc'o'j de Spirit'ism'o ne est'as far'i la hom'o'j'n pli bon'a'j, kaj do pli feliĉ'a'j, per la praktik'ad'o de l’ plej pur'a evangeli'a moral'o, kiu'n oni tre laŭd'as, sed kiu'n oni tiel mal'mult'e praktik'as. Kiam vi est'os tio'n far'int'a, tiam vi rajt'os ĝi'n atak'i. Spirit'ism'o est'as fort'a, ĉar ĝi star'as sur la baz'o'j mem de la religi'o: Di'o, anim'o, est'ont'a'j pun'o'j kaj rekompenc'o'j; ĉar, precip'e, ĝi montr'as tiu'j'n pun'o'j'n kaj rekompenc'o'j'n kiel natur'a'j'n sekv'o'j'n de l’ sur'ter'a viv'o, kaj ĉar neni'o, sur la bild'o, kiu'n ĝi al ni prezent'as, pri la est'ont'ec'o, pov'as est'i mal'akcept'at'a de l’ plej postul'em'a prudent'o. Vi, kies tut'a doktrin'o konsist'as en la ne'ad'o de est'ont'ec'o, kia'n kompens'o'n vi propon'as por la ĉi'mond'a'j sufer'o'j? Vi vi'n apog'as sur ne'kred'em'o, Spirit'ism'o si'n baz'as sur fid'o je Di'o; dum ĝi invit'as la hom'o'n al feliĉ'o, al esper'o, al ver'a frat'ec'o, vi propon'as al li la NENI'O'N kiel perspektiv'o'n kaj EGO'ISM'O'N kiel konsol'o'n; Spirit'ism'o klar'ig'as ĉio'n, vi klar'ig'as nenio'n; ĝi pruv'as per fakt'o'j, vi pruv'as nenio'n; kiel vi vol'as, ke oni hezit'u inter la du doktrin'o'j?

VI

Tiu far'us al si tre fals'a'n ide'o'n pri Spirit'ism'o, kiu kred'us, ke ĝi ek'hav'as si'a'n fort'o'n el la praktik'ad'o de la materi'a'j manifest'iĝ'o'j, kaj ke, se oni mal'help'us tiu'n praktik'ad'o'n, oni pov'us do ĝi'n sub'fos'i ĉe la baz'o. La fort'o de Spirit'ism'o kuŝ'as sur ĝi'a filozofi'o, sur ĝi'a al'vok'o al la raci'o kaj al la komun'a saĝ'o. Dum la antikv'a temp'o ĝi est'is tem'o por stud'o'j mister'a'j, zorg'e kaŝ'it'a'j al la vulgar'ul'ar'o, sed hodiaŭ ĝi por neni'u hav'as sekret'o'j'n; ĝi parol'as klar'e kaj ne'dub'a'senc'e; est'as en ĝi nenia'j mistik'aĵ'o'j, nenia'j alegori'o'j, kiu'j tim'us fals'a'j'n interpret'o'j'n; ĝi vol'as est'i kompren'at'a de ĉiu'j, ĉar ven'is la temp'o, por ke ver'o est'u kon'at'a de la hom'o'j; kontraŭ'e de tio, ke ĝi bar'us la dis'vast'iĝ'o'n de la lum'o, ĝi ĉi tiu'n vol'as por ĉiu'j; ĝi ne postul'as blind'a'n kred'o'n, sed vol'as, ke oni sci'u, kial oni kred'as; apog'ant'e si'n sur la raci'o, ĝi est'os ĉiam pli fort'a, ol tiu'j si'n apog'ant'a'j sur neni'o. Ĉu la bar'o'j, kiu'j'n oni prov'us met'i kontraŭ la liber'ec'o'n de la manifest'iĝ'o'j de la Spirit'o'j, prov'us ĉi tiu'j'n sufok'i? Ne, ĉar ili far'us la efik'o'n de ĉi'a'j persekut'o'j, nom'e ekscit'i la sci'em'o'n kaj la dezir'o'n kon'i tio'n, kio est'us mal'permes'it'a. Ali'flank'e, se la manifest'iĝ'o'j de la Spirit'o'j est'us ia privilegi'o de unu sol'a hom'o, per el'ĵet'o de tiu hom'o oni do cert'e met'us fin'o'n al tia'j manifest'iĝ'o'j; sed, bedaŭr'ind'e por la kontraŭ'ul'o'j, ili est'as je ĉies dispon'o, kaj iu ajn pov'as ili'n praktik'i, ĉu la plej mal'grand'a aŭ la plej grand'a, ĉu en palac'o aŭ en mansard'o.

Oni pov'as mal'permes'i ĝi'a'n publik'a'n praktik'ad'o'n; sed oni preciz'e sci'as, ke la manifest'iĝ'o'j plej bon'e far'iĝ'as ne publik'e, sed intim'e; nu, ĉar iu ajn pov'as est'i medium'o, kiu pov'as mal'help'i, ke iu famili'o en si'a hejm'o, ke iu individu'o en la silent'o de si'a kabinet'o, ke iu mal'liber'ul'o en si'a karcer'o, komunik'iĝ'u kun la Spirit'o'j, sen sci'o de li'a'j gard'ant'o'j kaj eĉ antaŭ ties okul'o'j? Se oni mal'permes'as tiu'j'n manifest'iĝ'o'j'n en unu land'o, ĉu oni tio'n far'os en la najbar'a'j land'o'j, en la tut'a mond'o, se en neni'u region'o de l’ du kontinent'o'j (35) ne ekzist'as medium'o'j? Por en'karcer'ig'i ĉiu'j'n medium'o'j'n, est'us neces'e en'karcer'ig'i la du'on'o'n de la hom'ar'o; se oni sukces'us, kio ne est'us facil'a, brul'ig'i ĉiu'j'n spirit'ism'a'j'n libr'o'j'n, en la sekv'ant'a tag'o ili est'us re'verk'it'a'j, ĉar ili'a font'o est'as ne'atak'ebl'a, kaj ties ver'a'j'n aŭtor'o'j'n, la Spirit'o'j'n, oni ne pov'as en'ŝlos'i nek brul'ig'i.

Spirit'ism'o ne est'as far'it'aĵ'o de iu hom'o; neni'u pov'as dir'i, ke li est'as ĝi'a kre'int'o, ĉar ĝi est'as tiel mal'nov'a kiel

(35) Pli bon'e “hemisfer'o'j”. – La Trad.

la mond'kre'ad'o; ĝi trov'iĝ'as ĉie, en ĉiu'j religi'o'j, kaj en la katolik'a religi'o ankoraŭ pli evident'e, kaj kun pli da aŭtoritat'o ol en ĉiu'j ceter'a'j, ĉar en katolik'ism'o est'as trov'at'a la princip'o de ĉio: ĉiu'grad'a'j Spirit'o'j, ili'a'j rilat'o'j, kaŝ'it'a'j aŭ evident'a'j, kun la hom'o'j, gard'ant'a'j anĝel'o'j, re'en'karn'iĝ'ad'o, liber'iĝ'o de la anim'o dum la viv'o, du'obl'a vid'ad'o, vizi'o'j, ĉia'spec'a'j manifest'iĝ'o'j de Spirit'o'j, ĉia'spec'a'j, eĉ palp'ebl'a'j, aper'aĵ'o'j. Koncern'e la demon'o'j'n, tiu'j est'as neniu'j ali'a'j ol la mal'bon'a'j Spirit'o'j, kaj, escept'e de la kred'o, ke la unu'a'j si'n etern'e dediĉ'as al mal'bon'o, dum por la mal'bon'a'j Spirit'o'j la voj'o de l’ progres'o est'as ĉiam al'ir'ebl'a, nur'a mal'sam'ec'o de nom'o ekzist'as inter unu'j kaj ali'a'j.

Kio'n far'as la hodiaŭ'a spirit'ism'a scienc'o? Ĝi kolekt'as en unu korp'o'n tio'n, kio est'is dis'sem'it'a; ĝi klar'ig'as, per ĝust'a vort'o'j, tio'n, kio est'is dir'at'a nur sub alegori'a form'o; ĝi for'tranĉ'as la part'o'n kre'it'a'n de superstiĉ'em'o kaj ne'kler'ec'o, por rest'ig'i la part'o'n real'a'n kaj pozitiv'a'n: jen ĝi'a rol'o; sed la rol'o de fond'int'o al ĝi ne aparten'as; ĝi montr'as tio'n, kio ekzist'as, ĝi kun'ord'ig'as; sed ĝi kre'as nenio'n, ĉar ĝi'a'j baz'o'j trov'iĝ'as en ĉiu'j temp'o'j kaj en ĉiu'j lok'o'j; kiu do kuraĝ'us sent'i si'n sufiĉ'e fort'a por ŝancel'i tiu'j'n baz'o'j'n per sarkasm'o'j aŭ eĉ per persekut'o'j? Se oni ĝi'n for'pel'os de iu lok'o, ĝi aper'os en ali'a'j, kaj eĉ en la sam'a lok'o, de kie ĝi est'is for'pel'it'a, ĉar ĝi trov'iĝ'as en la Natur'o; kaj ne est'as don'it'e al la hom'o nul'ig'i potenc'o'n de la Natur'o, nek nul'ig'i la dekret'o'j'n de Di'o.

Ceter'e, kia'n interes'o'n oni hav'us mal'help'i la dis'vast'iĝ'ad'o'n de la spirit'ism'a'j ide'o'j? Est'as ver'e, ke tiu'j ide'o'j kontraŭ'as la eksces'o'j'n, nask'it'a'j'n de fier'o kaj ego'ism'o; sed tiu'j eksces'o'j, el kiu'j kelk'a'j profit'as, mal'util'as la pli'mult'o'n; tiu'j ide'o'j hav'os do ĉe si'a flank'o la pli'mult'o'n kaj kiel serioz'a'n kontraŭ'ul'o'j'n nur tiu'j'n, kiu'j'n interes'as la plu'a daŭr'ad'o de tiu eksces'o'j. Ĉar, kontraŭ'e, tiu'j ide'o'j, per si'a influ'o, far'as la hom'o'j'n pli bon'a'j unu'j al ali'a'j, mal'pli avid'a'j al materi'a'j interes'o'j kaj pli sub'met'iĝ'em'a'j al la dekret'o'j de l’ Providenc'o, tial ili est'as garanti'o de ord'o kaj de trankvil'ec'o.

VI'I

Spirit'ism'o si'n prezent'as sub tri mal'sam'a'j aspekt'o'j, nom'e: la manifest'iĝ'o'j de la Spirit'o'j, la princip'o'j de filozofi'o kaj moral'o, de'ven'ant'a'j de tiu'j fakt'o'j, kaj la aplik'ad'o de tiu'j princip'o'j; el tio ek'est'as tri klas'o'j aŭ, pli bon'e, tri grad'o'j da adept'o'j: 1-a, tiu'j, kiu'j kred'as la manifest'iĝ'o'j'n de la Spirit'o'j kaj kiu'j lim'ig'as si'n ili'n konstat'i; por ĉi tiu'j, Spirit'ism'o est'as eksperiment'a scienc'o; 2-a, tiu'j, kompren'ant'a'j ties moral'a'j'n sekv'o'j'n; 3-a, tiu'j, kiu'j praktik'as aŭ pen'as praktik'i tiu'n moral'o'n.

Kia ajn est'as la vid'punkt'o, ĉu scienc'a aŭ moral'a, el kiu oni rigard'as tiu'j'n strang'a'j'n fenomen'o'j'n, ĉiu kompren'as, ke tiu est'as tut'e nov'a kaj komplet'a klas'o da ide'o'j, kies rezultat'o pov'as est'i neni'o ali'a, ol profund'a modif'o de la stat'o de l’ hom'ar'o; kaj ĉiu kompren'as ankaŭ, ke tiu modif'o pov'as far'iĝ'i nur en la direkt'o al bon'o.

Rilat'e la kontraŭ'ul'o'j'n, oni pov'as ili'n ankaŭ klas'ig'i laŭ tri kategori'o'j, nom'e: 1-a: Tiu'j, sistem'e mal'akcept'ant'a'j ĉio'n nov'a'n aŭ ne ven'int'a'n de ili, kaj pri'parol'ant'a'j la afer'o'n, kvankam ili ĝi'n tut'e ne kon'as. Al ĉi tiu kategori'o aparten'as ĉiu'j, nenio'n akcept'ant'a'j ekster'a'n al la atest'o de ili'a'j sent'um'o'j; ili vid'is nenio'n, vol'as nenio'n vid'i kaj des mal'pli esplor'i ĝis'fund'e; eĉ ili'n ĉagren'us vid'i tro klar'e, ĉar ili tim'us est'i dev'ig'it'a'j konfes'i si'a'n mal'prav'ec'o'n; por tiu'j, Spirit'ism'o est'as ia ĥimer'o, ia frenez'o, ia utopi'o; ĝi ne ekzist'as: jen last'a vort'o.

Tiu'j est'as la ne'kred'em'ul'o'j, kun antaŭ'e pret'a opini'o. Flank'e'n de tiu'j oni pov'as lok'i tiu'j'n, kiu'j, por mal'ŝarĝ'o de konscienc'o, bon'vol'is ĝi'n apenaŭ ek'rigard'i, por ke ili pov'u dir'i: Mi vol'is vid'i kaj vid'is nenio'n; ili ne kompren'as, ke oni bezon'as pli ol du'on'hor'o'n, por klar'ig'i al si tut'a'n scienc'o'n. 2-a: Tiu'j, kiu'j, kvankam ili tre bon'e sci'as, kio'n ili dev'as pens'i pri la real'ec'o de la fakt'o'j, tamen ĉi tiu'j'n kontraŭ'batal'as pro motiv'o'j de person'a interes'o. Por tiu'j, Spirit'ism'o ja ekzist'as, sed, ĉar ĝi'a'j sekv'o'j ili'n terur'as, tial ili ĝi'n atak'as kiel mal'amik'o'n. 3-a: Tiu'j, trov'ant'a'j en la spirit'ism'a moral'o tro sever'a'n riproĉ'o'n kontraŭ ili'a'j ag'o'j aŭ ili'a'j inklin'o'j. Se ili serioz'e rigard'us Spirit'ism'o'n, ĉi tiu ili'n ĝen'us; ili'n ĝi'n nek mal'akcept'as, nek aprob'as: ili prefer'as ferm'i al si la okul'o'j'n. La unu'a'j est'as instig'at'a'j de fier'o kaj tro'mem'fid'o; la du'a'j, de ambici'o; la tri'a'j, de ego'ism'o. Oni kompren'as, ke tiu'j kaŭz'o'j de kontraŭ'star'o, hav'ant'a'j neniel solid'a'n baz'o'n, ja mal'aper'os kun la kresk'ad'o de la temp'o, ĉar ni van'e serĉ'us ia'n kvar'a'n kategori'o'n da kontraŭ'ul'o'j, nom'e tiu'n, kiu si'n apog'us sur evident'a'j pruv'o'j kaj kiu atest'us konscienc'a'n, labor'plen'a'n stud'ad'o'n de la demand'o; ĉiu'j kontraŭ'met'as nur la ne'ad'o'n, kaj neni'u prezent'as serioz'a'n, ne'refut'ebl'a'n el'pruv'ad'o'n.

Est'us tro alt'e konjekt'i pri la hom'a natur'o, kred'i, ke ĝi subit'e trans'form'iĝ'us sub la influ'o de la spirit'ism'a'j ide'o'j. Ili'a ag'ad'o cert'e ne est'as sam'spec'a, nek sam'grad'a, sur tiu'j'n, kiu'j ili'n praktik'as; sed, kia ajn ĝi est'as, eĉ se plej bagatel'a, la rezultat'o est'as ĉiu'okaz'e pli'bon'ig'o, eĉ se ĝi est'us nur pruv'i la ekzist'o'n de ekster'korp'a mond'o: tio kun'tren'as la mal'konfirm'o'n de la material'ism'a'j doktrin'o'j. Jen ĝust'e la rezultat'o de la observ'ad'o de la fakt'o'j; sed, sur hom'o'j'n, kiu'j kompren'as la filozofi'a'n Spirit'ism'o'n kaj kiu'j en ĉiu tiu vid'as io'n krom pli aŭ mal'pli kurioz'a'j fenomen'o'j, Spirit'ism'o hav'as ali'a'j'n efik'o'j'n: la unu'a, la plej ĝeneral'a, est'as kresk'ig'i la religi'a'n sent'o'n ĉe tiu mem, kiu, ne est'ant'e material'ist'o, hav'as kontraŭ spirit'a'j afer'o'j nur indiferent'ec'o'n. De tio rezult'as, ĉe li, ne'tim'o al mort'o; ni ne dir'as “la dezir'o” je mort'o; kontraŭ'e, ĉar spirit'ist'o defend'as si'a'n viv'o'n kiel iu ali'a hom'o, sed indiferent'ec'o, kiu ig'as li'n akcept'i, sen murmur'o kaj bedaŭr'o, la ne'evit'ebl'a'n mort'o'n, kiel fakt'o'n prefer'e ĝoj'ig'a'n ol tim'ind'a'n, pro la cert'ec'o pri la ĝi'n sekv'ant'a stat'o. La du'a efik'o, preskaŭ tiel ĝeneral'a kiel la unu'a, est'as la rezignaci'o antaŭ la sort'o'vic'o'j de la viv'o. Spirit'ism'o ig'as vid'i la afer'o'j'n el tiel alt'a punkt'o, ke, ĉar la sur'ter'a viv'o far'iĝ'as bagatel'a, jam ne tiom grav'e tuŝ'as la hom'o'n la ĉagren'o'j ĝi'n akompan'ant'a'j; de tio pli da kuraĝ'o en aflikt'o'j, pli da moder'o de dezir'o'j; de tio ankaŭ la for'ig'o de la pens'o mal'pli'daŭr'ig'i la viv'o'n, ĉar la spirit'ism'a scienc'o asert'as, ke, per mem'mort'ig'o, oni ĉiam perd'as tio'n, kio'n oni sopir'as. La cert'ec'o pri est'ont'ec'o, kies feliĉ'ig'o de'pend'as de ni, la ebl'o ek'rilat'i kun ni'a'j kar'ul'o'j, hav'ig'as al spirit'ist'o ekstrem'a'n konsol'o'n; li'a'n horizont'o'n pli'ampleks'ig'as ĝis sen'fin'o la sen'ĉes'a spektakl'o de la trans'tomb'a viv'o, kies mister'a'j'n profund'aĵ'o'j'n li pov'as esplor'i. La tri'a efik'o est'as instig'i al indulg'em'o por ali'ul'a'j erar'o'j; sed, est'as ja neces'e dir'i, la ego'ism'a princip'o kaj ĉio, de'ven'ant'a de tiu princip'o, est'as afer'o, kiu plej al'glu'iĝ'as al la hom'o kaj, sekv'e, la plej mal'facil'e ŝanĝ'ebl'a; oni volont'e far'as ofer'o'j'n, se nur ili el'postul'as nenio'n, kaj precip'e, se nur ili nenio'n mal'hav'ig'as; mon'o ankoraŭ ne'rezist'ebl'e al'tir'as la pli'mult'o'n, kaj tre mal'mult'a'j kompren'as la vort'o'n “super'flu'a”, kiam tem'as pri ili'a'j person'o'j; tial la abnegaci'o pri la person'ec'o est'as sign'o de plej alt'a progres'o.

VIII

Ĉu la Spirit'o'j, iu'j hom'o'j demand'as, instru'as al ni ia'n nov'a'n moral'o'n, io'n super'a'n al tio, kio'n la Krist'o predik'is? Se ili'a moral'o ne est'as ali'a ol tiu de Evangeli'o, kio'n help'as Spirit'ism'o? Ĉi tiu rezon'ad'o tre simil'as tiu'n de la kalif'o Omar pri la Aleksandri'a bibliotek'o: “Se ĝi en'hav'as nur, li dir'is, tio'n trov'at'a'n en Koran'o, ĝi est'as do sen'util'a kaj, sekv'e, ĝi dev'as est'i brul'ig'it'a; se ĝi en'hav'as io'n ali'a'n, ĝi est'as do mal'bon'a, kaj, sekv'e, ĝi dev'as est'i sam'e prav'e brul'ig'it'a.” Ne, Spirit'ism'o ne instru'as moral'o'n mal'sam'a'n ol tiu de Jesu'o; sed, ni'a'vic'e, ni ankaŭ demand'as, ĉu antaŭ ol la Krist'o aper'is, la hom'o'j ne posed'is la leĝ'o'n, don'it'a'n de Di'o al Mose'o? Ĉu la doktrin'o de la Krist'o ne trov'iĝ'is jam en la Dekalog'o?

Ĉu pro tio oni dir'us, ke la moral'o de Jesu'o est'as sen'util'a? Ni pli'e demand'as al tiu'j, mal'akcept'ant'a'j la util'ec'o'n de la spirit'ism'a moral'o, kial la moral'o de la Krist'o est'as tiel mal'mult'e praktik'at'a, kaj kial eĉ tiu'j, just'e proklam'ant'a'j ĝi'a'n super'bel'ec'o'n, mal'obe'as la unu'a'j la ĉef'a'n el li'a'j leĝ'o'j, nom'e la universal'a'n karitat'o'n? La Spirit'o'j ne nur ĝi'n konfirm'as, sed ankaŭ montr'as al ni ĝi'a'n praktik'a'n util'ec'o'n; ili far'as kompren'ebl'a'j kaj evident'a'j la ver'aĵ'o'j'n, iam instru'it'a'j'n nur alegori'e; kaj, flank'e de la moral'o, ili difin'as la plej abstrakt'a'j'n problem'o'j'n de psikologi'o.

Jesu'o ven'is montr'i al la hom'o'j la voj'o'n de l’ ver'a bon'o; kial Di'o, kiu ven'ig'is Jesu'o'n por re'memor'ig'i Li'a'n forges'it'a'n leĝ'o'n, ne ven'ig'us hodiaŭ la Spirit'o'j'n, por ĝi'n ankoraŭ kaj pli ekzakt'e re'memor'ig'i, nun, kiam la hom'o'j ĝi'n forges'as kaj ĉio'n ofer'as al fier'o kaj ambici'o? Kiu kuraĝ'us lim'ig'i la pov'o'n de Di'o kaj difin'i al Li la voj'o'j'n, kiu'j'n Li ir'u? Kiu dir'us, ke, kiel la Spirit'o'j asert'as, la antaŭ'dir'it'a hor'o ne son'is, kaj ke ni ne ating'is la temp'o'n, kiam mis'kompren'at'a'j aŭ mis'interpret'at'a'j ver'aĵ'o'j dev'as est'i mal'kaŝ'it'a'j al la hom'ar'o, por pli'rapid'ig'i ties progres'o'n? Ĉu io'n providenc'a'n ne hav'as tiu'j manifest'iĝ'o'j, sam'temp'e okaz'ant'a'j en ĉiu'j ter'glob'a'j lok'o'j? Ne unu sol'a hom'o, iu profet'o, ven'as avert'i ni'n, sed ĉie la lum'o el'ŝpruc'as; ĝi est'as tut'a nov'a mond'o, etend'iĝ'ant'a antaŭ ni'a'j okul'o'j. Sam'e kiel la el'pens'o de l’ mikroskop'o mal'kaŝ'is al ni la mond'o'n de l’ mal'grand'eg'aĵ'o'j, kiu'j'n ni tut'e ne suspekt'is; sam'e kiel la teleskop'o ebl'ig'is al ni vid'i mil'o'j'n da mond'o'j, pri kiu'j ni tut'e ne pens'is, tiel sam'e la komunik'aĵ'o'j de la Spirit'o'j sen'vual'ig'as al ni la ne'vid'ebl'a'n mond'o'n, kiu ni'n ĉirkaŭ'as, kiu ni'n sen'ĉes'e tuŝ'as kaj kiu, sen ni'a konsci'o, part'o'pren'as en ĉio, kio'n ni far'as.

Oni pacienc'u ankoraŭ iom da temp'o, kaj la ekzist'o de tiu mond'o, ni'n atend'ant'a, est'os tiel ne'pri'diskut'ebl'a kiel tiu de l’ mikroskop'a mond'o kaj tiu de l’ mond'o'j dis'ŝut'it'a'j en la spac'o. Ĉu neniom valor'as la fakt'o, ke Spirit'ism'o kon'ig'is al ni tut'a'n mond'o'n, ke ĝi inic'is ni'n pri mister'o'j de l’ trans'tomb'a viv'o? Tiu'j el'trov'o'j, se oni pov'as ili'n tiel nom'i, fakt'e iom kontraŭ'as kelk'a'j'n ricev'it'a'j'n ide'o'j'n; sed, ĉu ĉi'a'j grand'a'j scienc'a'j el'trov'o'j ankaŭ ne modif'is, eĉ el'detru'is, la plej firm'e akcept'it'a'j'n ide'o'j'n? kaj, ĉu ni'a mem'am'o ne est'is dev'ig'it'a klin'iĝ'i antaŭ la evident'ec'o de l’ fakt'o'j? Tio sam'a ja okaz'os al Spirit'ism'o, kiu baldaŭ ricev'os la lok'o'n, kiu'n ĝi rajt'as, inter la hom'a'j kon'o'j.

La komunik'o'j kun la trans'tomb'a'j est'ul'o'j hav'is kiel cel'o'n ig'i ni'n kompren'i la est'ont'a'n viv'o'n, ig'i ni'n vid'i ĉi tiu'n, inic'i ni'n pri la sufer'o'j kaj ĝu'o'j, ni'n tiam atend'ant'a'j, laŭ ni'a'j merit'o'j, kaj, ĝust'e pro tio, al'konduk'i al spiritualism'o hom'o'j'n, kiu'j vid'as en ni nur materi'o'n, ia'n viv'a'n maŝin'o'n; tial ni prav'is, dir'ant'e, ke Spirit'ism'o nul'ig'is material'ism'o'n per fakt'o'j. Eĉ se nur tiu'n rezultat'o'n ĝi al'port'us, la soci'a ord'o ŝuld'us al ĝi dank'o'n pro tio; sed ĝi far'as pli ol tio'n: ĝi montr'as la ne'evit'ebl'a'j'n efik'o'j'n de mal'bon'o kaj do la neces'o'n de bon'o. La nombr'o da hom'o'j, kiu'j'n Spirit'ism'o konduk'is al pli bon'a'j sent'o'j, kies mal'nobl'a'j'n inklin'o'j ĝi for'ig'is kaj kiu'j'n ĝi de'turn'is de mal'bon'o, est'as pli grand'a, ol kiel oni pens'as, kaj kresk'as ĉiu'tag'e; tio okaz'as, ĉar por tiu'j est'ont'ec'o jam ne est'as io ne'preciz'a, ia nur'a esper'o, sed ver'aĵ'o, kiu'n oni kompren'as, kiu'n oni klar'ig'as, kiam oni vid'as kaj aŭd'as la person'o'j'n, kiu'j ni'n las'is, bedaŭr'i aŭ ĝoj'i pro tio, kio'n ili far'is sur la Ter'o. Kiu ajn tio'n atest'as, tiu ek'medit'as pri ĝi kaj sent'as la bezon'o'n si'n mem kon'i, juĝ'i kaj korekt'i.

IX

La kontraŭ'ul'o'j de Spirit'ism'o ne preter'las'is kiel arm'il'o'n kontraŭ ĝi la fakt'o'n, ke ekzist'as kelk'a'j mal'akord'o'j de opini'o'j pri iu'j punkt'o'j de la doktrin'o. Ne est'as mir'ig'e, ke, en la komenc'o de iu scienc'o, tiam, kiam la observ'o'j est'as ankoraŭ ne'komplet'a'j kaj ĉiu ĝi'n rigard'as el si'a propr'a vid'punkt'o, pov'is el'kov'iĝ'i reciprok'e kontraŭ'a'j sistem'o'j; sed, jam hodiaŭ, tri kvar'on'o'j de tiu'j sistem'o'j est'as renvers'it'a'j ĉe pli profund'a stud'ad'o, komenc'ant'e de tiu, kiu atribu'is ĉi'a'j'n komunik'aĵ'o'j'n al la Spirit'o de mal'bon'o, kvazaŭ est'us ne'ebl'e al Di'o ven'ig'i al la hom'o'j bon'a'j'n Spirit'o'j'n: absurd'a doktrin'o, ĉar ĝi est'as mal'konfirm'it'a de la fakt'o'j, mal'pi'a, ĉar ĝi est'as la ne'ad'o de l’ potenc'o kaj bon'ec'o de la Kre'int'o. La Spirit'o'j ĉiam dir'ad'is al ni, ke ni ne mal'trankvil'iĝ'u pro tiu'j mal'akord'o'j kaj unu'ec'o iam nepr'e ek'star'os: nu, unu'ec'o jam far'iĝ'is pri la pli'mult'o de l’ dub'a'j punkt'o'j, kaj la mal'akord'o'j em'as kun ĉiu tag'o for'viŝ'ig'i.

Al la jen'a demand'o: Ĝis la unu'ec'o far'iĝ'os, sur kio la hom'o sen'parti'a kaj sen kaŝ'it'a interes'o pov'as si'n baz'i, por el'labor'i al si juĝ'o'n pri tiu afer'o? jen la respond'o de la Spirit'o'j: “La plej pur'a lum'o est'as vual'it'a de neni'a nub'o, la sen'makul'a diamant'o est'as la plej valor'a; juĝ'u do la Spirit'o'j'n laŭ la pur'ec'o de ties instru'o'j. Ne forges'u, ke el la Spirit'o'j kelk'a'j ankoraŭ ne sen'iĝ'is je la ide'o'j de l’ sur'ter'a viv'o; sci'u disting'i ili'n laŭ ili'a parol'o; juĝ'u ili'n laŭ la tut'o de ili'a'j vort'o'j; vid'u, ĉu ili'a'j ide'o'j si'n logik'e inter'ĉen'as, ĉu io ne sign'as en tiu'j ide'o'j ne'kler'ec'o'n, fier'o'n aŭ malic'em'o'n; resum'e, vid'u, ĉu ili'a'j vort'o'j ĉiam port'as la stamp'o'n de saĝ'o, kiu montr'as la ver'a'n super'ec'o'n. Se vi'a mond'o est'us ne'inklin'a al erar'o, ĝi est'us do perfekt'a; sed ĝi est'as ankoraŭ mal'proksim'e de perfekt'ec'o; vi ankoraŭ lern'as disting'i erar'o'j'n je ver'o; la lecion'o'j de la spert'o est'as al vi neces'a'j, por lert'ig'i vi'a'n juĝ'o'kapabl'o'n kaj pel'i vi'n antaŭ'e'n. Unu'ec'o far'iĝ'os sur la kamp'o, kie bon'o neniam miks'iĝ'is kun mal'bon'o; sur tiu kamp'o la hom'o'j kun'iĝ'os pro la potenc'o de la afer'o'j, ĉar ili konstat'os, ke ne ali'lok'e ver'o trov'iĝ'as.

“Ceter'e, kio'n mal'help'as iu'j mal'akord'o'j, pli ĝust'e pri la form'o ol pri la esenc'o mem? Rimark'u, ke la fundament'a'j princip'o'j est'as ĉie la sam'a'j kaj ke ili dev'as ten'ad'i vi'n kun'e en komun'a pens'o, nom'e la am'o al Di'o kaj la farad'o de bon'o. Kia'j ajn est'as do la supoz'at'a manier'o de progres'ad'o aŭ la normal'a'j kondiĉ'o'j de l’ est'ont'a ekzist'ad'o, la fin'a cel'o est'as la sam'a: far'i bon'o'n; nu, ne ekzist'as du manier'o'j ĝi'n far'i.”

Se, inter la adept'o'j de Spirit'ism'o, kelk'a'j mal'sam'e opini'as pri iu'j punkt'o'j de la teori'o, ĉiu'j tamen akord'as pri la fundament'a'j punkt'o'j; ekzist'as do unu'ec'o, se oni escept'as tiu'j'n hom'o'j'n, ja tre mal'mult'nombr'a'j'n, kiu'j ankoraŭ ne akcept'as la part'o'pren'o'n de Spirit'o'j en la manifest'iĝ'o'j kaj kiu'j atribu'as ĉi tiu'j'n aŭ al pur'e fizik'a'j kaŭz'o'j, kio kontraŭ'as la aksiom'o'n: “Ĉia inteligent'a efik'o dev'as hav'i inteligent'a'n kaŭz'o'n”; aŭ al la re'efik'o de ni'a propr'a pens'o, kio est'as mal'konfirm'at'a de la fakt'o'j. La ceter'a'j punkt'o'j est'as akcesor'a'j kaj tut'e ne ŝancel'as la fundament'o'j'n de la doktrin'o. Pov'as do ekzist'i skol'o'j, pen'ant'a'j instru'iĝ'i pri la ankoraŭ diskut'at'a'j part'o'j de la scienc'o, sed ne dev'as ekzist'i inter'batal'ant'a'j sekt'o'j; antagonism'o ekzist'us nur inter hom'o'j, dezir'ant'a'j bon'o'n, kaj hom'o'j, kiu'j far'us aŭ vol'us mal'bon'o'n: nu, neni'u spirit'ist'o sincer'a kaj profund'e konvink'int'a pri la grand'a'j moral'a'j maksim'o'j, instru'at'a'j de la Spirit'o'j, pov'as dezir'i mal'bon'o'n al si'a proksim'ul'o: pri tio ĉiu'j akord'as. Se iu opini'o est'as erar'a, pli aŭ mal'pli fru'e lum'o ĝi'n super'verŝ'os, kiam ĝi, sincer'e kaj sen antaŭ'juĝ'o, serĉ'os lum'o'n: dum'e, ĉiu'j opini'o'j hav'as komun'a'n lig'il'o'n, kiu dev'as ĉiu'j'n ten'ad'i en unu sol'a pens'o; ili ĉiu'j cel'as la sam'a'n punkt'o'n, ne grav'as la voj'o, kiu'n ili paŝ'as, se nur tiu voj'o ili'n konduk'os al tiu cel'o; neni'u opini'o si'n trud'u per materi'a aŭ moral'a per'fort'o, kaj erar'us nur tiu, kiu anatem'us ali'a'n, ĉar ĝi ja ag'us sub la influ'o de mal'bon'a'j Spirit'o'j.

La raci'o dev'as est'i la ekstrem'a argument'o, kaj la moder'o cert'ig'os la venk'o'n pli bon'e ol la sen'brid'a'j kritik'o'j, venen'it'a'j de envi'o kaj ĵaluz'o. La bon'a'j Spirit'o'j predik'as nur unu'iĝ'o'n kaj am'o'n al la proksim'ul'o, kaj neniam iu pens'o malic'a aŭ kontraŭ'a al la karitat'o pov'as flu'i el pur'a font'o. Ni aŭd'u, pri ĉi tio, kaj por fin'i, la konsil'o'j'n de la Spirit'o Sankt'a Aŭgusten'o: “Jam dum tre long'a temp'o la hom'o'j si'n inter'buĉ'ad'is kaj si'n reciprok'e anatem'ad'is en la nom'o de iu pac'a kaj kompat'em'a Di'o, kaj Di'o est'as ofend'it'a de tia sakrilegi'o.

Spirit'ism'o est'as la lig'il'o, kiu ili'n iam kun'ig'os, ĉar ĝi montr'os al ili, kie est'as la ver'o kaj kie la erar'o; sed ankoraŭ dum kong'a temp'o ekzist'os skrib'ist'o'j kaj farise'o'j, kiu'j ĝi'n ne'os, sam'e kiel ili for'ne'is la Krist'o'n. Ĉu vi vol'as do ek'sci'i, kia'j Spirit'o'j hav'as influ'o'n sur la plur'a'j'n sekt'o'j'n, kiu'j divid'as inter si la mond'o'n? Juĝ'u ili'n laŭ ili'a'j far'o'j kaj princip'o'j. La bon'a'j Spirit'o'j neniam instig'is al mal'bon'o; ili neniam konsil'is aŭ prav'ig'is murd'o'n aŭ per'fort'o'n; ili iam ajn ekscit'is nek la reciprok'a'n mal'am'o'j'n de parti'o'j, nek la soif'o'n al riĉ'ec'o kaj honor'o'j, nek la avid'ec'o'n je la ter'a'j hav'aĵ'o'j; nur la hom'o'j bon'a'j, human'a'j kaj bon'vol'a'j por ĉiu'j est'as ili'a'j prefer'at'o'j, kaj ankaŭ la prefer'at'o'j de Jesu'o, ĉar tiu'j ir'as la voj'o'n, kiu'n li montr'is, por ven'i al li.”

Sankt'a Aŭgusten'o.