Inter'naci'a krestomati'o La fonto de tiu dokumento legeblas jene, kaj la ofteco-listo de radikoj jene.

Inter'naci'a krestomati'o

Inter'naci'a krestomati'o
kab'e (kazimierz bein )
  1. Tri musketer'o'j volum'o I , ĉapitr'o V
  2. Patr'o
  3. Bol'ĉj'o
  4. La mirakl'o de purun bhagat
  5. En kviet'a vesper'o
  6. Neniam plu !
  7. Quo vad'is ?
  8. Rakont'o pri spirit'o'j

Tri musketer'o'j volum'o I , ĉapitr'o V

Sinjor'o de séguier serĉ'as pli ol unu foj'o'n la sonor'il'o'n , kiel li far'is antaŭ'e .
Mal'ferm'int'e la pord'o'n , ludovik'o xiii ek'ir'is tra la koridor'o al ann'o aŭstri'a .
La reĝ'in'o est'is ĉirkaŭ'it'a de si'a'j kort'eg'an'in'o'j , sinjor'in'o'j de guemence , de sablé , de mont'baz'o'n kaj de guilot .
En angul'o de l ’ĉambr'o sid'is la hispan'a serv'ant'in'o , don'a estefana , kiu ven'is kun ŝi el madrid'o .
Sinjor'in'o de guemence leg'is voĉ'e ; ĉiu'j aŭskult'is ŝi'n atent'e , ekster la reĝ'in'o .
Ŝi intenc'e pet'is , ke oni leg'u , por pov'i medit'i propr'a'j'n pens'o'j'n , ŝajn'ig'ant'e , ke ŝi aŭskult'as .
Ĉi tiu'j pens'o'j , kvankam or'it'a'j per last'a re'bril'o de l ’am'o , est'is tamen trist'a'j .
Ann'o aŭstri'a , perd'int'e la konfid'o'n de si'a edz'o , persekut'at'a per la mal'am'o de l ’kardinal'o , kiu ne pov'is al ŝi pardon'i , ke ŝi for'puŝ'is pli dolĉ'a'n sent'o'n , vid'is , kiel fal'is ĉirkaŭ ŝi ŝi'a'j plej fidel'a'j serv'ant'o'j , plej intim'a'j amik'o'j , plej kar'a'j favor'at'o'j .
Oni pov'is supoz'i , ke ŝi posed'as ec'o'n plor'ind'a'n —al'port'ad'i mal'feliĉ'o'n al ĉio , kio'n ŝi tuŝ'is ; ŝi'a amik'ec'o est'is fatal'a sign'o , kiu'n sekv'is persekut'ad'o .
Sinjor'in'o'j de chevreuse kaj de vernet est'is ekzil'it'a'j ; la port'e ne kaŝ'is al si'a sinjor'in'o , ke en ĉiu minut'o li atend'is arest'o'n .
Ĝust'e en la moment'o , kiam la reĝ'in'o medit'is plej mal'gaj'a'j'n kaj mal'facil'a'j'n si'a'j'n pens'o'j'n , mal'ferm'iĝ'is la pord'o kaj la reĝ'o en'ir'is .
La leg'ant'in'o ek'silent'is , la kort'eg'an'in'o'j ek'star'is : reg'is profund'a silent'o .
La reĝ'o , sen ia sign'o de l ’ĝentil'ec'o halt'is antaŭ la reĝ'in'o kaj dir'is per ali'ig'it'a voĉ'o : —sinjor'in'o , vi ricev'os vizit'o'n de l ’sinjor'o kancelier'o , kiu komunik'os al vi afer'o'j'n , kiu'j'n mi komisi'is al li .
La mal'feliĉ'a reĝ'in'o , kiu'n oni sen'ĉes'e minac'is per eks'edz'ig'o , ekzil'o , eĉ per juĝ'o , pal'iĝ'is sub la ruĝ'o kaj ne pov'is si'n de'ten'i de l ’demand'o : —por kio ĉi tiu vizit'o , sinjor'o ?
Kio'n dir'os al mi la kancelier'o , kio'n ne pov'us al mi dir'i vi'a reĝ'a moŝt'o mem ?
La reĝ'o , respond'ant'e nenio'n , si'n turn'is sur la kalkan'um'o'j , kaj en la sam'a moment'o la gvardi'a kapitan'o , de guitaut , anonc'is la vizit'o'n de l ’sinjor'o kancelier'o .
Kiam li aper'is , la reĝ'o jam for'las'is la ĉambr'o'n tra ali'a pord'o .
La kancelier'o en'ir'is du'on'e rid'et'ant'e , du'on'e ruĝ'iĝ'ant'e .
Ĉar ni re'trov'os li'n en ni'a rakont'o , ne est'as super'flu'e , ke ni'a'j leg'ant'o'j jam nun kon'iĝ'u kun li .
La kancelier'o est'is plaĉ'a hom'o .
Des roches le masles , la kanonik'o de notre -dam'e , eks'lake'o de l ’kardinal'o , rekomend'is li'n al li'a kardinal'a moŝt'o , kiel hom'o'n fidel'a'n .
richelieu konfid'is al li kaj neniam tio'n bedaŭr'is .
Oni rakont'is pri li divers'a'j'n histori'o'j'n , inter ali'a'j la jen'a'n : post uragan'a jun'ec'o , li rifuĝ'is en monaĥ'ej'o'n , por pent'o'far'i tie pro la jun'ul'a'j pek'o'j .
Sed en'ir'ant'e en la sankt'a'n lok'o'n , la kompat'ind'a pent'ant'o ne pov'is sufiĉ'e rapid'e ferm'i la pord'o'n , por ke la pasi'o'j , de kiu'j li for'kur'is , ne en'ir'u kun li .
Sen'ĉes'e li est'is atak'at'a de ili , kaj la monaĥ'estr'o , al kiu li rakont'is si'a'n mal'feliĉ'o'n , don'is al li sekv'ant'a'n konsil'o'n por gard'i li'n laŭ ebl'o : kur'i al la ŝnur'o de l ’sonor'il'o kaj sonor'ig'i per ĉiu'j fort'o'j por for'pel'i la demon'o'n tent'ant'o'n .
Aŭd'int'e la bru'o'n , la monaĥ'o'j kompren'os , ke la tent'o'j sieĝ'as iu'n frat'o'n , kaj ĉiu'j kun'e ir'os preĝ'i .
La konsil'o plaĉ'is al la est'ont'a kancelier'o .
Li komenc'is for'pel'i la demon'o'n per la preĝ'o'j de l ’frat'o'j .
Sed la diabl'o'n ne facil'e est'as for'ig'i de la lok'o , kiu'n li okup'is ; ju pli fervor'a'j est'is la ekzorc'ism'o'j , des pli obstin'e li tent'is la mal'feliĉ'ul'o'n ; la sonor'il'o est'is sku'at'a tag'e kaj nokt'e , anonc'ant'e la dezir'eg'o'n pent'o'far'i , kiu'n sent'is la pi'a frat'o .
Eĉ unu minut'o'n da ripoz'o ne hav'is plu la frat'o'j .
Tag'e ili sen'ĉes'e ir'is supr'e'n kaj mal'supr'e'n sur la ŝtup'ar'o , konduk'ant'a al la kapel'o ; nokt'e ili est'is dev'ig'at'a'j du'dek foj'o'j'n salt'i de la lit'o'j kaj preĝ'e teren'kuŝ'iĝ'i sur la plank'o de si'a'j ĉambr'et'o'j .
Oni ne sci'as , ĉu la diabl'o for'las'is la persekut'at'o'n , aŭ ĉu la monaĥ'o'j lac'iĝ'is , sed post tri monat'o'j la pent'ant'o el'ir'is el la monaĥ'ej'o kaj re'aper'is en la mond'o'n pli posed'at'a de la demon'o , ol iu ajn .
For'las'int'e la monaĥ'ej'o'n , li far'iĝ'is magistrat'o , al'iĝ'is al la parti'o de l ’kardinal'o , kio pruv'as li'a'n sagac'ec'o'n , kaj far'iĝ'is kancelier'o ; li fervor'e serv'is li'a'n kardinal'a'n moŝt'o'n en li'a mal'am'o al la reĝ'in'o patr'in'o kaj en li'a venĝ'o al ann'o aŭstri'a , li stimul'is la juĝ'ist'o'j'n en la afer'o de chalais ; fin'e ĝu'ant'e plen'a'n konfid'o'n de l ’kardinal'o , konfid'o'n tiel prav'e akir'it'a'n , li ricev'is la delikat'a'n komisi'o'n kaj por plen'um'i ĝi'n li ven'is al la reĝ'in'o .
Ann'o aŭstri'a star'is ankoraŭ , kiam li en'ir'is , sed rimark'int'e li'n , tuj ek'sid'is , don'is sign'o'n al la ali'a'j re'okup'i la seĝ'et'o'j'n kaj kusen'o'j'n kaj demand'is per fier'a ton'o : —kio'n vi dezir'as , sinjor'o , kaj kia est'as la cel'o de vi'a vizit'o ?
—En la nom'o de l ’reĝ'o , kun tut'a respekt'o al vi'a reĝ'in'a moŝt'o , mi ven'as por tra'serĉ'i vi'a'j'n paper'o'j'n .
—Tra'serĉ'i mi'a'j'n paper'o'j'n ?
Mi'a'j'n ?
Tio est'as mal'nobl'a ag'o !
—Vol'u pardon'i mi'n , sed en ĉi tiu afer'o mi est'as nur instrument'o , kiu'n uz'as la reĝ'o .
Li ja est'is tie ĉi antaŭ moment'o kaj pet'is vi'n prepar'iĝ'i al ĉi tiu vizit'o .
—Tra'serĉ'u do , sinjor'o ; mi est'as krim'ul'in'o , ŝajn'as : estefana , don'u la ŝlos'il'o'j'n de mi'a'j tabl'o'j kaj tir'kest'o'j .
La kancelier'o tra'serĉ'is la mebl'o'j'n nur por formal'aĵ'o , ĉar li bon'e sci'is , ke ne tie la reĝ'in'o kaŝ'is la grav'a'n leter'o'n , skrib'it'a'n en ĉi tiu tag'o .
Kiam la kancelier'o jam du'dek foj'o'j'n mal'ferm'is kaj ferm'is la tir'kest'o'j'n , li fin'e dev'is , malgraŭ facil'e kompren'ebl'a ŝancel'iĝ'o , plen'um'i la plej grav'a'n task'o'n , tra'serĉ'i la reĝ'in'o'n mem .
La kancelier'o do embaras'it'e proksim'iĝ'is al la reĝ'in'o kaj dir'is per mal'cert'a voĉ'o : —nun rest'is la ĉef'a afer'o .
—Kia ?
—Demand'is la reĝ'in'o , kiu ne kompren'is aŭ , pli ĝust'e , ne vol'is kompren'i .
—Li'a reĝ'a moŝt'o est'as cert'a , ke leter'o est'is skrib'it'a de vi hodiaŭ ; li sci'as , ke ĝi ne est'is send'it'a laŭ la adres'o .
La leter'o est'as nek en la skrib'tabl'o nek ali'lok'e , kaj tamen ĉi tiu leter'o dev'as ie est'i .
—Ĉu vi kuraĝ'us lev'i la man'o'n kontraŭ vi'a reĝ'in'o ?
—Dir'is ann'o aŭstri'a fier'e ek'star'ant'e kaj fiks'ant'e sur la kancelier'o minac'a'n rigard'o'n .
—Sinjor'in'o , mi est'as fidel'a serv'ant'o de l ’reĝ'o kaj mi far'os ĉio'n , kio'n li ordon'os .
—La spion'o'j de l ’kardinal'o bon'e plen'um'is si'a'n dev'o'n .
Jes , mi skrib'is hodiaŭ leter'o'n , kiu ne est'is for'send'it'a .
La leter'o est'as ĉi tie , —la reĝ'in'o lev'is si'a'n bel'a'n man'o'n al la korsaĵ'o .
—Don'u do al mi , sinjor'in'o la leter'o'n —dir'is la kancelier'o .
—Mi don'os ĝi'n nur al la reĝ'o .
—Sinjor'in'o , se la reĝ'o dezir'us , ke la leter'o est'u don'it'a al li , li mem postul'us ĝi'n .
Sed li al mi ordon'is ĉi tio'n , mi ripet'as , kaj se vi ne re'don'os ĝi'n ...
—Tiam ?
—Li ordon'is , ke mi ĝi'n pren'u .
—Kio'n vi dir'as ?
—Ke la ordon'o'j , don'it'a'j al mi , est'as vast'a'j , kaj ke mi est'as rajt'ig'it'a serĉ'i la leter'o'n eĉ sur la person'o de vi'a reĝ'in'a moŝt'o mem .
—Kia mal'nobl'aĵ'o !
—Ek'kri'is la reĝ'in'o .
—Vol'u do facil'ig'i mi'a'n task'o'n .
—Ĉi tiu ag'o est'as mal'honest'a super'fort'o , ĉu vi kompren'as , sinjor'o ?
—La reĝ'o ordon'as , sinjor'in'o , pardon'u mi'n .
—Mi tio'n ne toler'os ; ne , prefer'e mort'i —ek'kri'is la reĝ'in'o , en kiu ek'bol'is la imperi'a hispan'a kaj aŭstri'a sang'o .
La kancelier'o respekt'e riverenc'is la reĝ'in'o'n kaj kun vid'ebl'a intenc'o plen'um'i sen'ŝancel'iĝ'e la komisi'o'n , proksim'iĝ'is kun mien'o de ekzekut'ist'a serv'ist'o al ann'o aŭstri'a , el kies okul'o'j ek'ŝpruc'is larm'o'j de l ’koler'eg'o .
La reĝ'in'o , ni jam tio'n dir'is , est'is tre bel'eg'a .
La komisi'o do de l ’kancelier'o est'is tre delikat'a , sed la reĝ'o , tre'eg'e ĵaluz'ant'a buckingam ’on , ne ĵaluz'is plu iu'n ajn .
Sen'dub'e la kancelier'o séguier serĉ'is en tiu moment'o per la okul'o'j la fam'a'n sonor'il'o'n ; sed ne trov'ant'e ĝi'n , li vol'e ne'vol'e etend'is la man'o'n al la lok'o , kie laŭ la vort'o'j de l ’reĝ'in'o est'is la leter'o .
Ann'o aŭstri'a far'is unu paŝ'o'n post'e'n tiel pal'a , kvazaŭ ŝi est'us mort'ont'a ; por ne fal'i ŝi apog'is si'n per la mal'dekstr'a man'o al tabl'o , kiu star'is post ŝi , kaj per la dekstr'a ŝi el'tir'is la leter'o'n , kiu est'is kaŝ'it'a sur ŝi'a brust'o , kaj etend'is ĝi'n al la kancelari'estr'o .
—Jen est'as la leter'o —dir'is la reĝ'in'o per inter'romp'at'a kaj trem'ant'a voĉ'o , —pren'u ĝi'n kaj liber'ig'u mi'n de vi'a abomen'a person'o .
a .
Dum'as

Patr'o

Mi est'as ebri'a , mi tio'n konfes'as ...
Pardon'u , sur'voj'e mi en'ir'is en drink'ej'o'n kaj trink'is pro la varm'eg'o du botel'et'o'j'n da bier'o .
Varm'eg'e est'as , fil'o !
Mal'jun'a el'tir'is el la poŝ'o ĉifon'o'n kaj viŝ'is si'a'n raz'it'a'n ruĝ'e -blu'a'n vizaĝ'o'n .
—Mi ven'is al vi , borenka , anĝel'o mi'a , nur por unu minut'o , —daŭr'ig'is li , ne rigard'ant'e la fil'o'n , pro tre grav'a afer'o .
Pardon'u , ebl'e mi mal'help'as vi'n .
Ĉu vi ne hav'as , mi'a anim'o , ĝis mard'o dek rubl'o'j'n ?
Hieraŭ mi dev'is pag'i por la loĝ'ej'o , kaj la mon'o ...
Vi kompren'as , eĉ se oni mort'ig'us mi'n !
...
Jun'a musatov silent'e el'ir'is kaj post la pord'o komenc'is murmur'et'i kun la mastr'in'o de l ’somer'loĝ'ej'o kaj kun la koleg'o'j , kiu'j kun li komun'e ĝi'n lu'is .
Post tri minut'o'j li re'ven'is kaj silent'e don'is al la patr'o dekrublan paper'o'n .
La mal'jun'ul'o , ne rigard'int'e ĝi'n , mal'zorg'e ŝov'is ĝi'n en la poŝ'o'n kaj dir'is : —mersi .
Kiel vi fart'as ?
Jam de long'e ni ne vid'is unu la ali'a'n .
—Jes , de long'e .
De pask'o .
—Kvin foj'o'j'n mi intenc'is ven'i , sed neniam mi hav'is temp'o'n .
Jen unu afer'o , jen ali'a ...
Tut'e ne ebl'e est'is !
Ceter'e , mi mensog'as ...
Ĉio'n mi mensog'is .
Ne kred'u , borenka , al mi .
Mi dir'is : mard'e mi re'don'os al vi la dek rubl'o'j'n ; ankaŭ tio'n ne kred'u .
Kred'u neniu'n mi'a'n vort'o'n .
Mi far'as nenio'n ...
Mal'diligent'ec'o , drink'ad'o kaj hont'o ir'is sur la strat'o en tia kostum'o , jen est'as ĉio ...
Pardon'u al mi , borenka .
Mi tri'foj'e send'is al vi knab'in'et'o'n pet'i mon'o'n kaj mi skrib'is plend'a'j'n leter'o'j'n .
Mi dank'as vi'n pro la mon'o , sed ne kred'u al la leter'o'j : mi mensog'is .
Mi hont'as vi'n rab'i , mi'a anĝel'o ; mi sci'as , ke vi hav'as apenaŭ sufiĉ'e por vi , ke vi mizer'e vi'n nutr'as , sed tia est'as mi'a sen'hont'ec'o , ke oni pov'us montr'ad'i mi'n por mon'o !
...
Pardon'u al mi , borenka .
Mi dir'as al vi pur'a'n ver'o'n , ĉar mi ne pov'as indiferent'e rigard'i vi'a'n anĝel'a'n vizaĝ'o'n ...
Pas'is minut'o en silent'o .
La mal'jun'ul'o profund'e ek'ĝem'is kaj dir'is : —regal'u mi'n , mi pet'as , per glas'o da bier'o ...
La fil'o silent'e el'ir'is , kaj re'e ek'son'is murmur'et'o post la pord'o .
Post moment'o oni al'port'is bier'o'n , la mal'jun'ul'o vid'ant'e la botel'o'j'n viv'iĝ'is kaj subit'e ŝanĝ'is la ton'o'n .
—Antaŭ kelk'a'j tag'o'j mi ĉe'est'is vet'kur'o'j'n , rakont'is li , far'ant'e tim'a'j'n okul'o'j'n .
—Ni est'is tri kaj ni vet'is en la totalizator'o tri rubl'o'j'n .
Ni'a ĉeval'o ven'is unu'a , ni ricev'is po tri'dek tri rubl'o'j .
Mi ne pov'as viv'i sen vet'kur'o'j .
Nobl'a plezur'o !
Mi'a mal'jun'ul'in'o ĉiam riproĉ'as mi'n pro la vet'kur'o'j , sed mi ir'as .
Mi am'as ili'n , far'u kio'n vi vol'as !
Bor'is , jun'a blond'ul'o kun melankoli'a sen'mov'a vizaĝ'o , paŝ'is mal'rapid'e el angul'o en angul'o'n kaj aŭskult'is silent'e .
Kiam la mal'jun'ul'o inter'romp'is si'a'n rakont'o'n por tus'i , li proksim'iĝ'is al la patr'o kaj dir'is : —antaŭ kelk'e da tag'o'j mi aĉet'is ŝu'o'j'n , sed ili est'as tro mal'larĝ'a'j por mi .
Ĉu vi ne pren'us ili'n ?
Por pli mal'kar'a prez'o ?
—Bon'e —konsent'is la mal'jun'ul'o , far'ant'e grimac'o'n , —sed por la sam'a prez'o .
—Jes .
La mon'o'n vi post'e pag'os al mi .
La fil'o ramp'is sub la lit'o'n kaj el'tir'is de tie par'o'n da nov'a'j ŝu'o'j .
La patr'o de'met'is si'a'j'n mal'delikat'a'j'n , brun'a'j'n , sen'dub'e mal'propr'a'j'n ŝu'o'j'n kaj komenc'is prov'i la nov'a'j'n .
—Kvazaŭ mi'a'j propr'a'j !
—Dir'is li .
—Bon'e , mi pren'as ili'n .
Kaj mard'e , kiam mi ricev'os la pensi'o'n , mi send'os al vi la mon'o'n por ili .
Ceter'e mi mensog'as , —daŭr'ig'is li , subit'e re'e per plor'em'a ton'o .
—Mi mensog'is pri la totalizator'o , mi mensog'as pri la pensi'o .
Ankaŭ vi tromp'as mi'n , borenka ...
Mi ja diven'as vi'a'n nobl'a'n politik'o'n .
Mi tra'e kompren'as vi'n !
La ŝu'o'j est'as tro mal'larĝ'a'j por vi , ĉar vi'a anim'o est'as larĝ'a .
aĥ , bor'is , bor'is !
Ĉio'n mi kompren'as , ĉio'n mi sent'as !
—Vi trans'loĝ'iĝ'is ?
—Inter'romp'is li'n la fil'o por ŝanĝ'i la tem'o'n .
—Jes , mi trans'loĝ'iĝ'is .
Ĉiu'monat'e mi tio'n far'as .
Mi'a mal'jun'a kun si'a karakter'o ne pov'as long'e viv'i sur la sam'a lok'o .
—Mi vizit'is vi'n en la antaŭ'a loĝ'ej'o por invit'i vi'n kamp'ar'o'n .
Pro vi'a san'o est'us bon'e por vi viv'i iom en freŝ'a aer'o .
—Ne !
—Ek'sving'is la man'o'n la mal'jun'ul'o .
—Mi'a edz'in'o ne konsent'os , kaj mi mem ne vol'as .
Jam cent'foj'e vi prov'is el'tir'i mi'n en la marĉ'o , ankaŭ mi mem prov'is , sed sen rezultat'o .
For'las'u tio'n .
Las'u mi'n mort'i en la marĉ'o .
Jen mi sid'as ĉe vi , vid'as vi'a'n anĝel'a'n vizaĝ'o'n , kaj tamen io tir'as mi'n hejm'e'n en la marĉ'o'n .
Tia est'as mi'a sort'o .
Ne met'u sterk'o -skarab'o'n sur roz'o'n .
Ne .
Jam temp'o est'as , fil'o , por mi ; mal'lum'iĝ'as .
—Atend'u moment'o'n , mi akompan'os vi'n .
Ankaŭ mi dev'as est'i hodiaŭ en la urb'o .
La mal'jun'ul'o , kaj la fil'o sur'met'is la palt'o'j'n kaj el'ir'is .
Kiam ili post kelk'e da minut'o'j sid'is en fiakr'o , est'is jam mal'lum'e kaj en la fenestr'o'j ek'bril'is lum'o .
—Mi rab'is vi'n , borenka !
—Murmur'et'is la mal'jun'ul'o .
—Mal'feliĉ'a'j , mal'feliĉ'a'j infan'o'j !
Grand'a est'as la ĉagren'o hav'i tia'n patr'o'n !
...
Bor'is , mi'a anĝel'o , mi ne pov'as mensog'i , kiam mi vid'as vi'a'n vizaĝ'o'n .
Pardon'u ...
Kia est'as mi'a sen'hont'ec'o !
Mi'a di'o !
Mi ĵus rab'is vi'n , hont'ig'as vi'n per mi'a drink'ul'a vizaĝ'o , morgaŭ mi hont'ig'os sam'e vi'a'j'n frat'o'j'n !
...
Kaj se vi vid'us mi'n hieraŭ !
Mi ĝi'n ne kaŝ'os , borenka !
Hieraŭ ven'is al mi'a edz'in'o najbar'o'j , ĉia'spec'a'j mal'labor'em'ul'o'j , mi drink'is kun ili kaj komenc'is kalumni'i vi'n , mi'a'j'n infan'o'j'n .
Mi insult'is vi'n , plend'is , ke vi mi'n for'las'is .
Mi vol'is plor'ig'i la ebri'a'j'n vir'in'o'j'n kaj kaj lud'i rol'o'n de l ’mal'feliĉ'a patr'o .
Ĉiam mi far'as tia'manier'e : kiam mi vol'as kaŝ'i mi'a'j'n mal'virt'o'j'n , mi kulp'ig'as pri ĉio mi'a'j'n sen'kulp'a'j'n infan'o'j'n .
Mi ne pov'as mensog'i al vi , borenka , kaj kaŝ'i la ver'o'n .
Mi ir'is al vi fanfaron'ant'e , sed kiam mi vid'is vi'a'n delikat'ec'o'n kaj kompat'em'o'n , la lang'o glu'iĝ'is al la palat'o kaj en mi'a konscienc'o la supr'o ven'is sub'e'n .
—Ĉes'u , paĉj'o , ni parol'u pri ali'a'j afer'o'j .
—Di'patr'in'o , kia'j'n infan'o'j'n mi hav'as !
—Daŭr'ig'is la patr'o , ne aŭskult'ant'e la fil'o'n .
—Kia'n donac'o'n mi ricev'is de di'o !
...
Ne ĉifon'o , kiel mi dev'us hav'i tia'j'n infan'o'j'n , sed ver'a hom'o kun anim'o kaj kor'o !
Mi tio'n ne ind'as .
La mal'jun'ul'o de'met'is si'a'n mal'grand'a'n ĉap'o'n kaj kelk'foj'e far'is la sign'o'n de l ’kruc'o .
—Glor'o est'u al vi , di'o !
—Ĝem'is li , rigard'ant'e ĉirkaŭ'e kaj kvazaŭ serĉ'ant'e sankt'a'n pentr'aĵ'o'n .
Rimark'ind'a'j , mal'oft'a'j infan'o'j !
Tri fil'o'j'n mi hav'as kaj ĉiu'j est'as sam'a'j .
Sobr'a'j , serioz'a'j , ag'em'a'j kaj kiel saĝ'a'j !
Vetur'ig'ist'o , kiel saĝ'a'j !
Gregori'o sol'a hav'as saĝ'o'n por dek .
Li sci'as franc'a'n , li sci'as german'a'n lingv'o'n kaj parol'as ...
Kio'n valor'as vi'a'j advokat'o'j kompar'e kun li !
...
Etern'e vi dezir'us li'n aŭskult'i ...
Infan'o'j mi'a'j , infan'o'j , mi ne kred'as , ke vi est'as mi'a'j !
Mi ne kred'as .
Vi borenka est'as martir'o ...
Mi ruin'ig'as vi'n kaj mi ruin'ig'os vi'n ...
Sen fin'o vi don'as al mi , kvankam vi sci'as , por kio mi el'spez'as la mon'o'n ...
.
Antaŭ kelk'e da tag'o'j mi send'is al vi plend'a'n leter'o'n , pri'skrib'is mi'a'n mal'san'o'n , kaj ĉio est'is mensog'o : mi pet'is de vi mon'o'n por rum'o .
Kaj vi don'as al mi , ĉar vi tim'as ofend'i mi'n per la rifuz'o .
Ĉio'n ĉi mi kompren'as kaj sent'as ...
griŝa ankaŭ est'as martir'o .
Ĵaŭd'e mi ven'is al li en la ofic'ej'o'n , ebri'a , mal'pur'a , en ĉifon'o'j ...
Odor'ant'a brand'o'n kiel drink'ej'o .
Rekt'e al li mi ven'as , tia figur'o !
...
Mi parol'as al li mal'delikat'e , kaj ĉirkaŭ'e star'as li'a'j estr'o'j , koleg'o'j , pet'ant'o'j ...
Kia hont'o !
Sed li tut'e ne konfuz'iĝ'is , nur iom pal'iĝ'is , ek'rid'et'is , ven'is al mi , kvazaŭ nenio okaz'is , eĉ prezent'is mi'n al la koleg'o'j .
Post'e li akompan'is mi'n ĝis mi'a hejm'o , eĉ per unu vort'o ne riproĉ'is mi'n !
Vi'a frat'o saŝa , li ja ankaŭ est'as martir'o !
Li edz'iĝ'is , vi sci'as , kun la fil'in'o de regiment'estr'o el aristokrat'a rond'o , ricev'is dot'o'n ...
Oni pov'us supoz'i , ke mi est'as indiferent'a por li .
Ne , tut'e ne !
Tuj post la edz'iĝ'o mi'n unu'a'n li vizit'is kun si'a jun'a edz'in'o ...
En mi'a kavern'o ...
La mal'jun'ul'o ek'plor'is , sed tuj rid'ant'e daŭr'ig'is : —kaj ĝust'e tiam mi manĝ'is rafan'o'n kun kvas'o kaj rost'it'a'j'n fiŝ'o'j'n , kaj en la ĉambr'o tia mal'bon'odor'o est'is , ke ĝi naŭz'us la diabl'o'n .
Mi kuŝ'is ebri'a , mi'a mal'jun'a salt'is al la jun'a par'o , kun si'a ruĝ'a vizaĝ'o ...
Abomen'o , unu'vort'e .
Sed saŝa ĉio'n toler'is .
—Jes , ni'a saŝa est'as bon'a hom'o , —dir'is bor'is .
—Bon'eg'a !
Vi ĉiu'j est'as or'a'j infan'o'j : vi kaj griŝa kaj saŝa kaj sonj'a .
Mi vi'n turment'as , hont'ig'as , rab'as , kaj dum mi'a tut'o viv'o mi aŭd'is de vi neniu'n riproĉ'a'n vort'o'n , mi vid'is neniu'n strab'a'n rigard'o'n .
Se mi est'us bon'a patr'o , sed tiel —fi !
Nur mal'bon'o'n vi vid'is de mi .
Mi est'as mal'bon'a , diboĉ'a hom'o ...
Nun , dank ’al di'o , mi kviet'iĝ'is , mi ne hav'as plu fort'a'n karakter'o'n ; sed antaŭ'e , kiam vi est'is ankoraŭ mal'grand'a'j , firm'a vol'o est'is en mi .
Kio'n ajn mi far'is aŭ dir'is , ĉiam ŝajn'is al mi , ke tiel dev'as est'i .
Oft'e el la klub'o mi re'ven'is ebri'a , koler'a kaj riproĉ'is vi'a'n mort'int'a'n patr'in'o'n pro la el'spez'o'j .
La tut'a'n nokt'o'n mi turment'eg'is ŝi'n kaj pens'is , ke tiel dev'as est'i .
Oft'e , kiam vi lev'iĝ'is maten'e kaj ir'is gimnazi'o'n , mi daŭr'ig'is lud'i la sinjor'o'n .
Di'o mi'a , turment'eg'is mi la mal'feliĉ'ul'in'o'n !
Se vi re'ven'is hejm'e'n kaj mi ankoraŭ dorm'is , vi ne kuraĝ'is tag'manĝ'i antaŭ mi'a vek'iĝ'o .
Dum la tag'manĝ'o —la sam'a muzik'o !
Vi sen'dub'e memor'as .
Al neniu don'u di'o tia'n patr'o'n !
Por vi'n prov'i di'o send'is mi'n al vi .
Ver'e , por prov'i .
Sufer'u , infan'et'o'j , ĝis la fin'o .
Respekt'u vi'a'n patr'o'n , kaj vi long'e viv'os .
Pro vi'a'j virt'o'j di'o don'os al vi long'a'n viv'o'n .
Vetur'ig'ist'o , halt'u !
La mal'jun'ul'o de'salt'is kaj kur'is en drink'ej'o'n .
Post du'on'hor'o li re'ven'is ebri'a kaj ek'sid'is apud la fil'o .
—Kie est'as nun sonj'a ?
—Demand'is li .
—Ĉu ŝi lern'as ankoraŭ ?
—Ne , en maj'o ŝi fin'is la kurs'o'j'n kaj nun loĝ'as ĉe la bo'patr'in'o de saŝa .
—Ho , ho !
—Mir'is la mal'jun'ul'o .
—Brav'a knab'in'o , ŝi simil'as la frat'o'j'n .
Ne ĝis'viv'is , borenka , vi'a patr'in'o .
Aŭskult'u , bor'is , ĉu ŝi ...
Ŝi sci'as , kiel mi viv'as ?
Bor'is ne respond'is .
Silent'e pas'is kvin minut'o'j .
La mal'jun'ul'o ek'plor'is , viŝ'is la vizaĝ'o'n per si'a ĉifon'o kaj dir'is : —mi am'as ŝi'n , borenka !
Ŝi ja est'as mi'a sol'a fil'in'o , kaj por la mal'jun'ul'o ne ekzist'as pli bon'a konsol'o , ol fil'in'et'o ...
Mi dezir'us vid'i ŝi'n .
Ĉu mi pov'us , borenka ?
—Kompren'ebl'e , ĉiam kiam vi vol'as .
—Ĉu efektiv'e ?
...
Kaj ŝi ?
—Ŝi mem serĉ'is vi'n por vi'n vid'i .
—Jen est'as infan'o'j !
Vetur'ig'ist'o , ĉu ne ver'e ?
Aranĝ'u tio'n , borenka , mi'a kolomb'et'o !
Ŝi est'as nun délicatesse , consommé kaj ĉio simil'a , nobel'a , kaj mi ne dezir'us vizit'i ŝi'n en mi'a'j abomen'a'j vest'o'j .
Jen kio'n ni far'os , borenka : tri tag'o'j'n mi ne drink'os , por ke mi'a ruĝ'e'blu'a vizaĝ'o re'ord'iĝ'u , post'e mi ven'os al vi kaj vi prunt'os al mi kostum'o'n ; mi mi'n raz'os , tond'ig'os mi'a'j'n har'o'j'n , post'e vi vetur'os al ŝi kaj ŝi'n ven'ig'os en vi'a'n hejm'o'n .
Konsent'it'e ?
—Bon'e .
—Vetur'ig'ist'o , halt'u !
La mal'jun'ul'o re'e de'salt'is kaj kur'is en drink'ej'o'n .
Ĝis bor'is ating'is kun la patr'o li'a'n loĝ'ej'o'n , la mal'jun'ul'o du'foj'e ankoraŭ de'salt'is , kaj la fil'o ĉiu'n foj'o'n silent'e kaj pacienc'e atend'is .
Kiam ili , for'las'int'e la vetur'il'o'n , ir'is tra la long'a , mal'pur'a kort'o al la loĝ'ej'o , konfuz'it'a kaj embaras'it'a far'iĝ'is li'a mien'o .
Li tim'e kraĉ'otus'is kaj ŝmac'is per la lip'o'j .
—borenka , —dir'is li per flat'a ton'o , —se mi'a edz'in'o dir'os al vi io'n , vi ne atent'u kaj ...
Est'u des pli ĝentil'a por ŝi .
Ŝi est'as mal'delikat'a kaj mal'respekt'a , tamen bon'a vir'in'o .
En ŝi'a brust'o bat'as bon'a , varm'a kor'o !
La long'a kort'o fin'iĝ'is , kaj bor'is en'ir'is en long'a'n vestibl'o'n .
La pord'a'j hok'o'j ek'krak'is , la ven'int'o'j ek'sent'is la kuir'ej'a'n odor'o'n , la samovar'a'n haladz'o'n kaj ek'aŭd'is laŭt'a'j'n voĉ'o'j'n .
Tra'pas'ant'e la kuir'ej'o'n bor'is vid'is nur la fum'o'n , ŝnur'o'n , sur kiu pend'is la tol'aĵ'o kaj la tub'o'n de l ’samovar'o , el kiu supr'e'n'ir'is or'a'j fajr'er'o'j .
—Jen est'as mi'a kavern'o , —dir'is la mal'jun'ul'o , klin'iĝ'ant'e kaj en'ir'ant'e en mal'grand'a'n ĉambr'et'o'n kun mal'alt'a plafon'o .
La atmosfer'o pro la apud'a kuir'ej'o est'is terur'e sufok'a .
Ĉe la tabl'o sid'is tri vir'in'o'j kaj regal'is si'n reciprok'e .
Vid'int'e la gast'o'n , ili ek'rigard'is unu ali'a'n kaj ĉes'is manĝ'i .
—Vi ricev'is ?
—Demand'is sever'e unu el ili , supoz'ebl'e la ”mal'jun'a ”mem .
—Mi ricev'is , mi ricev'is , —murmur'is la mal'jun'ul'o .
—Nun , bor'is , sid'iĝ'u , mi pet'as .
Simpl'e est'as ĉe ni , ni am'as la simpl'ec'o'n .
Li sen'bezon'e mastr'um'is en la ĉambr'o .
Li hont'is la fil'o'n kaj sam'temp'e li vol'is kiel ĉiam si'n montr'i sen'ĝen'a kaj lud'i rol'o'n de mal'feliĉ'a , for'las'it'a patr'o .
—Jes , jun'a hom'o , ni viv'as simpl'e , sen luks'o —murmur'is li .
—Ni est'as simpl'a'j hom'o'j , jun'ul'o ...
Ni ne am'as , kiel vi , fanfaron'i ...
Jes !
Ĉu vi ne trink'us brand'o'n ?
Unu el la vir'in'o'j (ŝi hont'is trink'i en la ĉe'est'o de fremd'ul'o )ek'ĝem'is kaj dir'is : —post la fung'o'j mi ankoraŭ trink'os ...
Ĉu oni vol'as , aŭ ne , oni dev'as trink'i post ili ...
Iv'a'n gerasimiĉ , invit'u la sinjor'o'n , ebl'e ankaŭ li trink'os !
—Trink'u , jun'a hom'o !
—Dir'is la mal'jun'ul'o , ne rigard'ant'e la fil'o'n .
—Ni hav'as nek vin'o'n , nek likvor'o'n .
Ni am'as la simpl'ec'o'n .
—Ne plaĉ'as al li ĉe ni !
—Ek'ĝem'is la mastr'in'o .
—Ne grav'a , ne grav'a !
Li trink'os .
Por ne ofend'i la patr'o'n per si'a rifuz'o , bor'is akcept'is la glas'et'o'n kaj silent'e trink'is .
Kiam oni al'port'is la samovar'o'n , li ankaŭ silent'e , kun melankoli'a vizaĝ'o trink'is du glas'o'j'n da abomen'a te'o .
Silent'e aŭskult'is li la alud'o'j'n de la du'on'patr'in'o pri kruel'a'j kaj sen'kompat'a'j infan'o'j , kiu'j for'las'as si'a'j'n ge'patr'o'j'n .
—Mi sci'as , kio'n vi nun pens'as , —dir'is la mal'jun'ul'o , re'e ekscit'it'a per la brand'o .
—Vi pens'as : ”li fal'is en marĉ'o'n , mal'feliĉ'ul'o !
”, sed laŭ mi'a opini'o , mi'a viv'o est'as pli normal'a , ol vi'a .
Mi bezon'as neniu'n .
.
Mi ne intenc'as humil'iĝ'i ...
Mi ne toler'as , se knab'o kompat'e mi'n rigard'as .
Post la te'o li prepar'is haring'o'n kun cep'o tiel sent'em'e , ke larm'o'j de kor'tuŝ'o ek'bril'is en li'a'j okul'o'j .
Li re'e parol'is pri la totalizator'o , pri la gajn'o kaj pri ĉapel'o ”panam'a ”, kiu'n li aĉet'is hieraŭ por 16 rubl'o'j .
Li mensog'is kun sam'a apetit'o , kun kiu li manĝ'is la haring'o'n kaj trink'is .
La il'o sid'is silent'e unu hor'o'n kaj komenc'is adiaŭ'i .
—Mi ne kuraĝ'as pet'i , ke vi rest'u —dir'is fier'e la mal'jun'ul'o .
—Pardon'u , jun'a hom'o , ke mi ne viv'as , kiel vi vol'as !
Adiaŭ , jun'a hom'o , —daŭr'ig'is li per la sam'a ton'o , akompan'ant'e la fil'o'n al la vestibl'o .
—Atande !
Sed en la mal'lum'a vestibl'o , li subit'e prem'is la vizaĝ'o'n al la manik'o de l ’fil'o kaj ek'plor'is .
—Se mi pov'us vid'i sonj'a'n !
—Murmur'et'is li .
—Aranĝ'u tio'n , borenka , mi'a anĝel'o !
...
Mi mi'n raz'os , met'os vi'a'n kostum'o'n ...
Est'os serioz'a ...
Mi silent'os en ŝi'a ĉe'est'o .
Ver'e mi silent'os !
Li tim'e rigard'is al la pord'o , post kiu est'is aŭd'ebl'a'j la voĉ'o'j de la vir'in'o'j , ĉes'is plor'i kaj dir'is laŭt'e : —adiaŭ , jun'a hom'o .
Atande !
a .
Ĉeĥov

Bol'ĉj'o

Foj'e kon'at'o rakont'is al mi jen'o'n : ”kiam mi est'is student'o en moskv'o , mi loĝ'is apud unu el ”tiu'j ”...
Vi sci'as .
Ŝi est'is pol'in'o , ŝi'a nom'o est'is tereso .
Alt'kresk'a , nigr'a'har'a , kun nigr'a'j kun'kresk'int'a'j brov'o'j kaj kun grand'a , mal'delikat'a vizaĝ'o , kvazaŭ el'hak'it'a per hak'il'o , ŝi tim'ig'is mi'n per la best'a bril'o de si'a'j mal'pal'a'j okul'o'j , per si'a profund'a bas'o , per si'a'j manier'o'j de vetur'ig'ist'o , per si'a tut'a grand'eg'a figur'o de bazar'a vend'ist'in'o ...
Mi loĝ'is en sub'tegment'a ĉambr'o , ŝi'a pord'o est'is kontraŭ mi'a .
Mi neniam mal'ferm'is la pord'o'n , se mi sci'is , ke ŝi est'as hejm'e .
Sed tio , kompren'ebl'e , okaz'is mal'oft'e .
Ia'foj'e mi renkont'is ŝi'n sur la ŝtup'ar'o , sur la kort'o , kaj ŝi send'is al mi rid'et'o'n , kiu'n mi trov'is rab'em'a kaj cinik'a .
Ne mal'oft'e mi vid'is ŝi'n ebri'a , kun mal'bril'a'j okul'o'j kaj sen'ord'a'j har'o'j , mal'plaĉ'e rid'et'ant'a ...
En tia'j okaz'o'j ŝi ordinar'e dir'is al mi : —bon'a'n tag'o'n , sinjor'o student'o !
—Kaj ŝi rid'is mal'saĝ'e , pli'fort'ig'ant'e mi'a'n abomen'o'n .
Mi ŝanĝ'us la loĝ'ej'o'n por liber'ig'i mi'n de tia'j renkont'o'j kaj salut'o'j , sed mi hav'is tiel bel'et'a'n ĉambr'o'n kun vast'a perspektiv'o el la ĉambr'o ...
Mi toler'is .
Foj'e , kiam kuŝ'ant'e sur la lit'o mi pen'is trov'i motiv'o'j'n por ne ir'i en la universitat'o'n , subit'e mal'ferm'iĝ'is la pord'o kaj la abomen'a tereso bas'e salut'is ĉe la pord'o : —bon'a'n tag'o'n , sinjor'o student'o !
—Kio'n vi dezir'as ?
—Respond'is mi .
Mi vid'as , ke ŝi'a vizaĝ'o est'as konfuz'it'a , pet'em'a ...
Ne'ordinar'a por ŝi vizaĝ'o .
—Sinjor'o , mi vol'us pet'i vi'n pri io ...
Ne rifuz'u !
Mi kuŝ'as , silent'as kaj pens'as : —ruz'o !
Atenc'o kontraŭ mi'a ĉast'ec'o , nenio ali'a !
Gard'u vi'n , jegor .
—Mi dev'as send'i leter'o'n en mi'a'n hejm'land'o'n , —dir'as ŝi pet'eg'e , mal'laŭt'e kaj tim'em'e .
—Diabl'o vi'n pren'u , pens'as mi , mi skrib'os !
Mi lev'iĝ'is , ek'sid'is ĉe la tabl'o , pren'is paper'o'n kaj dir'is : —ven'u ĉi tie'n , ek'sid'u kaj dikt'u ...
Ŝi ven'as , sin'gard'e ek'sid'as kaj rigard'as mi'n per okul'o'j de kulp'ul'o .
—Al kiu la leter'o ?
—Al sinjor'o boleslav'o kaŝput , svencany , varsovi'a fervoj'o ...
—Kio'n skrib'i ...
Dir'u ...
—Kar'a mi'a bol'ĉj'o ...
Kor'o mi'a ...
Mi'a fidel'a am'ant'o ...
Gard'u vi'n di'patr'in'o !
Or'a mi'a kor'o , kial vi tiel long'e ne skrib'is al vi'a sopir'ant'a kolombin'o tereso ...
Mal'facil'e mi de'ten'is la rid'o'n .
”la sopir'ant'a kolombin'o ”alt'a kiel grenad'ist'o , kun grand'eg'a pugn'o kaj kun tiel nigr'a vizaĝ'o , kvazaŭ la kolombin'o est'us kamen'tub'ist'o , kiu neniam si'n lav'is !
Mi pen'is serioz'e demand'i : —kiu li est'as , ĉi tiu dolorĉjo ?
—Bol'ĉj'o , sinjor'o student'o , —ŝi sent'is si'n , ŝajn'as al mi , ofend'it'a , ke mi mok'e ŝanĝ'is la nom'o'n .
Bol'ĉj'o est'as mi'a fianĉ'o ...
—Fianĉ'o ?
!
?
—Kial vi tiel mir'as , sinjor'o ?
Kial mi , fraŭl'in'o , ne pov'as hav'i fianĉ'o'n ?
Ŝi fraŭl'in'o !
Kiel tio plaĉ'as al vi ?
—Kial ne !
Ĉio okaz'as ...
Ĉu de long'e li est'as vi'a fianĉ'o ?
...
—Ses'a'n jar'o'n ...
Ho , ho !
—Pens'as mi .
Ni skrib'is la leter'o'n .
Mi dir'as al vi , tiel , am'plen'a'n kaj delikat'a'n leter'o'n , ke mi mem , ebl'e , vol'us est'i bol'ĉj'o , se la korespond'ant'in'o est'us ne tereso , sed io ali'a , mal'pli grand'a .
—Kor'a'n dank'o'n al vi , sinjor'o , pro la komplez'o !
—Dir'as al mi tereso kun salut'o .
—Ebl'e ankaŭ mi pov'us far'i io'n por vi ?
—Ne , mi dank'as vi'n .
—Ebl'e vi hav'as ĉemiz'o'j'n aŭ pantalon'o'j'n por flik'i ?
Mi sent'as , ke ĉi tiu mastodont'o en jup'o konfuz'as mi'n , ke mi ruĝ'iĝ'as , kaj mi respond'as mal'ĝentil'e , ke mi bezon'as nenio'n .
Ŝi for'ir'is .
Pas'is du semajn'o'j ...
Foj'e vesper'e mi sid'as ĉe la fenestr'o kaj fajf'as pens'ant'e , kiel mi pov'us liber'iĝ'i de mi mem ?
Enu'e est'as , la veter'o est'as mal'bon'a , oni pov'as ir'i nenie'n , kaj de la enu'o mi okup'is mi'n per la mem'analiz'o .
Ĝi ankaŭ est'as sufiĉ'e enu'ig'a , sed kiam mank'as ali'a'j okup'o'j ...
Subit'e la pord'o mal'ferm'iĝ'as —dank ’al di'o !
Iu ven'is ...
—Ĉu vi ne est'as tre okup'at'a , sinjor'o student'o ?
tereso !
hm ...
—Ne ...
Kio'n vi dezir'as ?
—Mi vol'us pet'i vi'n , ke vi skrib'u ankoraŭ unu leter'o'n ...
—Mi est'as pret'a ...
Al bol'ĉj'o .
—Ne , nun jam de li ...
—Kio'n ?
—Ho mi mal'saĝ'a vir'in'o !
Pardon'u , sinjor'o , mi ne ĝust'e esprim'is tio'n .
Nun la leter'o est'as ne por mi , sed por amik'in'o ...
t .
e .
Ne por amik'in'o , sed ...
Por amik'o ...
Li ne sci'as skrib'i ...
Li hav'as fianĉ'in'o'n , ŝi'a nom'o est'as , kiel mi'a , tereso ...
Ebl'e vi skrib'os leter'o'n al tiu tereso ?
Mi rigard'as ŝi'n —ŝi'a vizaĝ'o est'as konfuz'it'a , la fingr'o'j trem'as , ŝi balbut'as kaj ...
Mi diven'as !
—Sinjor'in'o , ĉio'n vi mensog'is .
Ekzist'as neniu bol'ĉj'o , neniu tereso .
De mi vi profit'os nenio'n kaj mi ne dezir'as kon'at'ec'o'n kun vi ...
Ĉu vi kompren'is ?
Ŝi strang'e ek'tim'is , konfuz'iĝ'is , ek'mov'is rid'ind'e la lip'o'j'n por dir'i io'n , sed silent'is .
Mi atend'as , kio okaz'os , kaj mi sent'as , ke mi , ŝajn'as , erar'is suspekt'ant'e , ke ŝi intenc'as de'log'i mi'n de la voj'o de l ’ĉast'ec'o .
Ĉi tie est'as io ali'a .
—Sinjor'o student'o , —komenc'is ŝi , kaj subit'e , sving'int'e la man'o'n , ŝi turn'is si'n al la pord'o kaj for'ir'is .
Mi rest'is kun mal'agrabl'a sent'o en la kor'o : mi aŭd'as , ŝi bru'ferm'as si'a'n pord'o'n , sen'dub'e ŝi ofend'iĝ'is ...
Mi iom konsider'is kaj decid'is ir'i al ŝi , re'vok'i ŝi'n kaj skrib'i ĉio'n , kio'n ŝi dezir'as .
Mi en'paŝ'as en ŝi'a'n ĉambr'o'n —mi vid'as , ŝi sid'as ĉe la tabl'o , apog'as si'n sur ĝi kaj prem'as la kap'o'n per la man'o'j .
—Aŭskult'u , dir'as mi ...
...
Ĉiu'foj'e , kiam mi rakont'as ĉi tiu'n histori'o'n kaj ven'as al ĉi tiu moment'o , mi sent'as io'n strang'a'n ...
.
.
Tia mal'saĝ'ec'o !
Je -es ...
—Aŭskult'u , mi dir'as ...
Ŝi de'salt'as de si'a seĝ'o , ir'as al mi kun bril'ant'a'j okul'o'j kaj met'int'e la man'o'j'n sur mi'a'j'n ŝultr'o'j'n , komenc'as murmur'et'i ...
Pli ĝust'e , tondr'i per si'a bas'a voĉ'o ...
—Nu , jes !
Neniu bol'ĉj'o ekzist'as ...
Ankaŭ neniu tereso !
Sed ĉu mal'facil'e est'as por vi konduk'i la plum'o'n sur la paper'o , jes ?
ah , vi !
Vi ...
Tiel delikat'a !
Ekzist'as neniu , nek bol'ĉj'o , nek tereso , mi sol'a est'as !
Kio do ?
—Permes'u , —dir'as mi konfuz'it'a per la akcept'o , —mi ne kompren'as .
Bol'ĉj'o ne ekzist'as ?
—Ne ekzist'as —nek tereso ?
—Nek tereso !
Mi est'as tereso !
Nenio'n kompren'ant'e , mi rigard'as ŝi'n per larĝ'e mal'ferm'it'a'j okul'o'j kaj pen'as konstat'i , kiu frenez'iĝ'is , mi aŭ ŝi ?
Ŝi re'ir'is al la tabl'o , serĉ'is io'n tie , re'ven'as kaj dir'as ofend'it'e : —se tiel mal'facil'e est'is por vi skrib'i al bol'ĉj'o , jen est'as vi'a leter'o , re'pren'u ĝi'n !
Ali'a'j skrib'os por mi ...
Mi vid'as —en mi'a man'o est'as la leter'o al bol'ĉj'o !
—Aŭskult'u , tereso !
Kio'n signif'as ĉio tio ?
Por kio vi bezon'as , ke skrib'u ali'a'j person'o'j ?
Mi ja skrib'is kaj vi ne send'is la leter'o'n ?
—Kie'n ?
—Al ĉi tiu ...
Al bol'ĉj'o ?
—Li ja ne ekzist'as !
Mi absolut'e nenio'n kompren'as !
Kio'n far'i ?
Ek'fajf'i kaj for'ir'i .
Sed ŝi ek'parol'is : —vi ne kompren'as ?
—Dir'is ŝi ofend'it'e .
—Li ne ekzist'as , li do ne ekzist'as !
—Kaj ŝi dis'etend'is la man'o'j'n , kvazaŭ ne kompren'ant'e , kial li ne ekzist'as .
—Sed mi dezir'as , ke li ekzist'u ...
Ĉu mi ne est'as hom'o , kiel ĉiu'j ali'a'j ?
Cert'e , mi ...
Mi sci'as .
Sed mal'util'as neniu'n , ke mi skrib'as al li ...
—Permes'u —al kiu ?
—Al bol'ĉj'o , mi ripet'as !
—Li ja ne ekzist'as .
—ah , jesu'o -mari'o !
Li ne ekzist'as , sed ŝajn'as al mi ke li est'as !
...
Mi skrib'as al li kaj li kvazaŭ est'as ...
tereso —est'as mi , li respond'as al mi , kaj mi re'e al li !
...
Mi kompren'is ...
Mi sent'is dolor'o'n , hont'o'n !
Najbar'e , apud mi loĝ'as hom'o , hav'ant'a neniu'n , kiu am'e , kor'e rilat'as al li , kaj ĉi tiu hom'o el'pens'as al si amik'o'n !
—Vi skrib'is por mi leter'o'n al bol'ĉj'o .
Ali'a person'o leg'as ĝi'n al mi , mi aŭskult'as kaj pens'as , ke bol'ĉj'o ekzist'as !
Tiam mi pet'as , ke oni skrib'u leter'o'n de bol'ĉj'o al tereso ...
Al mi .
Kiam oni leg'as al mi tia'n leter'o'n , mi est'as tut'e konvink'it'a , ke bol'ĉj'o ekzist'as ...
Mi'a viv'o far'iĝ'as pli facil'a ...
Jes ...
Diabl'o pren'u !
...
De tiu temp'o mi skrib'is akurat'e du foj'o'j'n en la semajn'o leter'o'j'n al bol'ĉj'o kaj respond'o'n de bol'ĉj'o al tereso .
Bon'e mi skrib'is la respond'o'j'n ...
Ŝi aŭskult'is ili'n kaj plor'eg'is ...
Bas'e plor'eg'is .
Kaj pro tio , ke per la leter'o'j al ŝi de el'pens'it'a bol'ĉj'o mi ŝi'n plor'ig'is , ŝi flik'is al mi la ŝtrump'et'o'j'n , ĉemiz'o'j'n k .
t .
p ...
Post tri monat'o'j oni met'is ŝi'n en mal'liber'ej'o'n .
Kaj nun sen'dub'e ŝi ne viv'as plu ...
.
Mi'a kon'at'o for'blov'is de la cigared'o la cindr'o'n ; medit'e rigard'is la ĉiel'o'n kaj dir'is : je -es ...
Ju pli la hom'o gust'um'is da mal'dolĉ'o , des pli dezir'as li dolĉ'o'n .
Sed ni tio'n ne kompren'as , vest'it'a'j per ni'a'j antikv'a'j virt'o'j kaj rigard'ant'e unu ali'a'n tra la vual'o de l ’konvink'o pri ni'a sen'pek'ec'o ...
Tio est'as mal'saĝ'a kaj ...
Tre kruel'a .
Fal'int'a'j hom'o'j , ni dir'as ...
Sed kio ili est'as ?
Antaŭ ĉio —hom'o'j , ili hav'as sam'a'j'n ost'o'j'n , sang'o'n , karn'o'n kaj nerv'o'j'n , kiel ni .
Oni dir'as tio'n al ni jam de jar'cent'o'j , ĉiu'tag'e .
Ni aŭskult'as kaj ...
La diabl'o sci'as , kiel mal'saĝ'a est'as ĉio tio !
Ĉu ni tut'e surd'iĝ'is de la laŭt'a predik'o pri la human'ism'o ?
En real'ec'o , ni mem ankaŭ est'as fal'int'a'j hom'o'j , eĉ tre profund'e'n fal'int'a'j en sen'fund'aĵ'o'n de la konvink'o pri la super'ec'o de ni'a'j nerv'o'j kaj cerb'o super la cerb'o kaj nerv'o'j de l ’hom'o'j , kiu'j est'as nur mal'pli ruz'a'j , ol ni , kiu'j mal'pli lert'e ol ni ŝajn'ig'as bon'ec'o'n .
Ceter'e , sufiĉ'e mi dir'is pri tio .
Ĉio tio est'as tiel mal'nov'a , ke oni dev'us hont'i pri tio parol'i ...
Tre mal'nov'a ...
Jes ”.
m .
gorkij

La mirakl'o de purun bhagat

Viv'is iam en hind'uj'o vir'o , kiu est'is unu'a ministr'o de du'on'e sen'pend'a regn'o en la nord -okcident'a part'o de la land'o .
Li est'is braman'o de tiel alt'a kast'o ke la vort'o ”kast'o ”hav'is por li neniu'n signif'o'n ; li'a patr'o est'is grav'a ofic'ist'o inter la hel'e vest'it'a'j kort'eg'an'o'j de mal'nov'mod'a hind'a regn'o .
Sed purun dass , far'iĝ'int'e plen'aĝ'a , kompren'is , ke la antaŭ'a stat'o de l ’afer'o'j tut'e ŝanĝ'iĝ'is , ke ĉiu cel'ant'a pli alt'a'n rang'o'n dev'as amik'e rilat'i al angl'o'j kaj imit'i ĉio'n , kio'n ili trov'as bon'a .
Sam'temp'e la en'land'a ofic'ist'o dev'as konserv'i la favor'o'n de l ’propr'a estr'o , mal'facil'a do est'is la afer'o , sed la sin'gard'a jun'a braman'o , eduk'it'a en la universitat'o de bombaj'o , prudent'e lud'is si'a'n rol'o'n kaj ŝtup'o post ŝtup'o ating'is la rang'o'n de unu'a ministr'o de la regn'o , t .
e .
Ke li posed'is pli da pov'o , ol li'a estr'o maharaĝ'a .
Post la mort'o de l ’mal'jun'a reĝ'o , kiu mal'fid'is al angl'o'j , al ali'a'j fervoj'o'j kaj telegraf'o'j , purun daas akir'is plen'a'n konfid'o'n de la jun'a hered'int'o , eduk'it'a de angl'a guvern'ist'o .
Ambaŭ kun'e , sed tia'manier'e ke la ministr'o ĉiam zorg'em'e las'is la merit'o'n al la reĝ'o , ili fond'is lern'ej'o'j'n por knab'in'o'j , konstru'is voj'o'j'n , apotek'o'j'n , aranĝ'is ekspozici'o'j'n de ter'kultur'a'j il'o'j , el'don'is ĉiu'jar'e ”blu'a'n libr'o'n ”pri la ”moral'a kaj material'a progres'o de l ’regn'o ”.
La angl'a ministr'ej'o de ekster'a'j afer'o'j kaj la hind'a reg'ist'ar'o est'is rav'it'a'j .
Tre mal'mult'a'j en'land'a'j ŝtat'o'j akcept'as sen'kondiĉ'e la angl'a'n progres'o'n , ĉar ili ne vol'as kred'i , kiel kred'is purun dass , ke tio , kio est'as bon'a por angl'o , dev'as est'i tri'obl'e bon'a por azi'an'o .
La unu'a ministr'o far'iĝ'is tre honorat'a amik'o de vic'reĝ'o'j kaj estr'o'j , de misi'ist'o'j -kurac'ist'o'j kaj ordinar'a'j misi'ist'o'j , de sen'tim'a'j angl'a'j oficir'o'j -rajd'ist'o'j , kiu'j ven'as ĉas'i en la reĝ'a'j best'ej'o'j , de la grand'a'j amas'o'j da turist'o'j , kiu'j tra'vojaĝ'as hind'uj'o'n de l ’nord'o al sud'o dum la mal'varm'a sezon'o kaj mal'ŝpar'e don'as al ĉiu'j konsil'o'j'n , kia'manier'e oni dev'as administr'i la ŝtat'o'n .
Dum liber'a temp'o li fond'is kurac'ist'a'j'n kaj industri'a'j'n lern'ej'o'j'n laŭ angl'a model'o , skrib'is korespond'aĵ'o'j'n por ”² ”, la plej grand'a ĉiu'tag'a gazet'o de hind'uj'o , klar'ig'ant'e la cel'o'j'n kaj intenc'o'j'n de la reĝ'o .
Fin'e li vizit'is angl'uj'o'n , kaj re'ven'int'e dev'is pag'i al la pastr'o'j grand'eg'a'j'n sum'o'j'n , ĉar braman'o eĉ de tiel alt'a kast'o , kiel purun dass , perd'as la kast'o'n , se li tra'vetur'is la mar'o'n .
En london'o li renkont'is ĉiu'j'n kaj parol'is kun ĉiu'j , kiu'j ind'is kon'iĝ'o'n —kun vir'o'j , kies nom'o'j est'as fam'a'j en la tut'a mond'o —kaj vid'is ankoraŭ pli mult'e , ol li rakont'is .
Li ricev'is honor'a'j'n atest'o'j'n de universitat'o'j , parol'is pri reform'o'j en hind'uj'o kun angl'in'o'j en vizit'a'j kostum'o'j , ĝis fin'e tut'a london'o proklam'is li'n ”plej ĉarm'a hom'o , kiu iam ajn est'is invit'at'a al tag'manĝ'o'j ”.
Kiam li re'ven'is hind'uj'o'n li ating'is la supr'o'n de l ’glor'o : la vic'reĝ'o mem vizit'is li'n por donac'i al li la grand'a'n kruc'o'n de la hind'a stel'o , riĉ'e ornam'it'a'n per diamant'o'j , ruband'o'j kaj emajl'o'j ; dum la sam'a ceremoni'o , kiam tondr'is la paf'il'eg'o'j , li ricev'is la komandor'a'n orden'o'n de hind'a imperi'o , —li'a nom'o far'iĝ'is : sir purun dass k .
o .
h .
i .
Vesper'e , dum la festen'o en la grand'a tend'o de la vic'reĝ'o , li ek'star'is kun la orden'o sur la brust'o kaj respond'ant'e la toast'o'n por si'a reĝ'o , li dir'is parol'ad'o'n , kiu'n mult'a'j angl'o'j envi'us al li .
En la sekv'int'a monat'o , kiam la urb'o re'e dron'is en la sven'ig'ant'a varm'eg'o , li far'is tio'n , kio'n sen'dub'e sonĝ'us far'i neniu angl'o : koncern'e la afer'o'j'n de tiu ĉi mond'o , li mort'is .
Li'a mult'e'kost'a orden'o re'ven'is al la hind'a reg'ist'ar'o , la administr'ad'o de l ’afer'o'j est'is komisi'it'a al nov'a unu'a ministr'o kaj komenc'iĝ'is grand'a ĉas'ad'o al reg'ist'ar'a'j ofic'o'j .
La pastr'o'j sci'is , kio okaz'is , ankaŭ la popol'o diven'is ; sed hind'uj'o est'as la sol'a land'o de l ’mond'o , kie ĉiu pov'as far'i , kio'n li vol'as , kaj neniu demand'as , kial la fakt'o , ke sir purun dass k .
o .
h .
i .
For'las'is la posten'o'n , palac'o'n kaj pov'o'n por la teler'et'o de l ’almoz'ul'o kaj la okr'e'flav'a'j vest'o'j de sunnyasi , t .
e .
De sankt'a hom'o , ŝajn'is al neniu ekster'ordinar'a .
Konform'e al la antikv'a leĝ'o li est'is du'dek jar'o'j'n jun'ul'o , du'dek jar'o'j'n milit'ist'o —kvankam li neniam port'is arm'il'o'j'n —kaj du'dek jar'o'j'n estr'o de la famili'o .
Li ĝu'is la riĉ'ec'o'n kaj pov'o'n en la grad'o , kia'n ili merit'is laŭ li'a opini'o ; li ne for'puŝ'is honor'o'j'n , se li renkont'is ili'n sur si'a voj'o ; li vid'is hom'o'j'n kaj land'o'j'n de proksim'e kaj de mal'proksim'e ; kaj la hom'o'j kaj land'o'j lev'iĝ'is antaŭ li por li'n honor'i .
Nun li for'las'is ĉio'n ĉi , kiel oni de'ĵet'as mantel'o'n , kiu'n oni ne bezon'as plu .
Kiam li tra'pas'is la urb'a'n pord'eg'o'n vest'it'a per antilop'a fel'o , ten'ant'e sub la brak'o baston'o'n kun kupr'a ten'il'o kaj en la man'o brun'a'n almoz'a'n teler'et'o'n el polur'it'a coco -de -mer , nud'pied'a , sol'a , kun okul'o'j mal'lev'it'a'j ter'e'n —post li ek'son'is de la bastion'o'j paf'o'j por honor'i li'a'n feliĉ'a'n post'e'ul'o'n .
purun dass balanc'is la kap'o'n .
Ĉio ĉi jam est'is fin'it'a por li ; la pas'int'a'n viv'o'n li re'memor'is sen sopir'o kaj bedaŭr'o , kiel oni re'memor'as la nebul'a'j'n sonĝ'o'j'n .
Nun li est'is sunnyasi , migr'ant'a almoz'ul'o , sen hejm'o , ricev'ant'a pan'o'n de kompat'em'a'j proksim'ul'o'j ; sed dum ekzist'os en hind'uj'o unu pec'o da pan'o por divid'o , neniu pastr'o aŭ almoz'ul'o sufer'os mal'sat'o'n .
purun dass neniam gust'um'is viand'o'n , tre mal'oft'e fiŝ'o'n .
Kvin sterling'o'j tut'e sufiĉ'is por li'a'j el'spez'o'j en la temp'o , kiam li dispon'is milion'o'j'n .
Eĉ en london'o , dum la luks'a'j festen'o'j , li neniam forges'is si'a'n rev'o'n pri la ripoz'o kaj trankvil'o : la long'a'j'n sabl'a'j'n voj'o'j'n de hind'uj'o , kovr'it'a'j'n de post'sign'o'j de nud'pied'ul'o'j , la sen'ĉes'a'n mal'rapid'a'n mov'ad'o'n , la akr'a'n odor'o'n de l ’fum'o lev'iĝ'ant'a kiel ĉif'it'a'j ruband'o'j de la fajr'uj'o'j sub la fig'arb'o'j , ĉe kiu'j la vojaĝ'ant'o'j sid'iĝ'as al la vesper'manĝ'o .
Kiam ven'is la temp'o por real'ig'i ĉi tiu'n rev'o'n , la unu'a ministr'o prepar'is ĉio'n neces'a'n kaj post tri tag'o'j pli facil'e est'us trov'i aer'vezik'et'o'n en la sen'fund'aĵ'o de atlantik'o , ol purun dass ’on inter la hind'a'j migr'ul'o'j , kiu'j sen'ĉes'e kun'iĝ'as kaj dis'iĝ'as sur la eben'aĵ'o'j de hind'uj'o .
Ĉiu'vesper'e li stern'is si'a'n antilop'a'n fel'o'n en la lok'o , kie renkont'is li'n la krepusk'o , jen en apud'voj'a monaĥ'ej'o de l ’migr'ul'o'j , jen ĉe la argil'a'j kolon'o'j de altar'o de kal'a pir , kie la ĵogis ’oj , nebul'a sekt'o de sankt'ul'o'j , akcept'is li'n kiel hom'o'n , kiu respekt'as la kast'o'j'n kaj sekt'o'j'n ; jen proksim'e de mal'grand'a'j hind'a'j vilaĝ'o'j , kie la infan'o'j al'port'is al li nutr'aĵ'o'n , prepar'it'a'n de ili'a'j ge'patr'o'j ; aŭ sur la dekliv'o'j de la paŝt'ej'o'j , kie la flam'o'j de li'a fajr'uj'o vek'is la dorm'ant'a'j'n kamel'o'j'n .
Tio est'is indiferent'a por purun dass , aŭ pli ĝust'e por purun bhagat , kiel li nun nom'is si'n mem .
Kia est'is la land'o , popol'o , nutr'aĵ'o , est'is indiferent'e por li ; sed sen'konsci'e li'a'j pied'o'j port'is li'n al nord -orient'o : de sud'o al rohtak , de rohtak al karnool , de karnool al la ruin'o'j de samanah ; post'e li ir'is laŭ'long'e de la sek'iĝ'int'a flu'ej'o de river'o eugger , kiu plen'iĝ'as nur kiam pluv'as en la mont'o'j , ĝis fin'e li ek'vid'is mal'proksim'e la lini'o'n de himalaj'a'j mont'o'j .
purun dass ek'rid'et'is : li re'memor'is , ke li'a patr'in'o est'is raĵputa braman'in'o el la ĉirkaŭ'aĵ'o de kul'u , montan'in'o ĉiam sopir'ant'a al la neĝ'o'j , kaj ek'pens'is , ke plej mal'grand'a gut'o da montan'a sang'o en la vejn'o'j de hom'o re'konduk'as li'n ĉiam al la hejm'a region'o .
—Tie , tie —dir'is purun bhagat sur'ir'ant'e la dekliv'o'n de sevalik , sur kiu'j la kakt'o'j star'as rekt'e kiel sep'o'brak'a'j kandel'ing'o'j —tie mi ripoz'os kaj dediĉ'os mi'a'n viv'o'n al la saĝ'o .
Kaj la mal'varm'a sent'o de himalaj'a'j mont'o'j sibl'is al li'a'j orel'o'j , kiam li ek'ir'is la voj'o'n al simla .
La last'a'n foj'o'n , kiam li est'is ĉi tie , li vetur'is kun luks'a eskort'o por vizit'i la plej afabl'a'n kaj ĝentil'a'n vic'reĝ'o'n ; ili parol'is unu hor'o'n pri la komun'a'j amik'o'j en london'o kaj pri la opini'o de la hind'a popol'o pri la nun'a stat'o de l ’afer'o'j .
Nun purun bhagat vizit'is neniu'n ; si'n apog'ant'e al la balustrad'o de la promen'ej'o li rigard'is la bel'eg'a'n panoram'o'n —kvar'dek mejl'o'j'n da val'o'j ĉe si'a'j pied'o'j , ĝis mahomet'an'a polic'ist'o dir'is al li , ke li mal'help'as la pas'ant'o'j'n .
purun bhagat klin'iĝ'is respekt'e antaŭ la leĝ'o , ĉar li kon'is ĝi'a'n valor'o'n kaj ĉiam serĉ'is leĝ'o'n por si mem .
Li do daŭr'ig'is la voj'o'n kaj pas'ig'is la nokt'o'n en ter'dom'et'o en antaŭ'urb'o de simla chota , kiu pov'us ŝajn'i la fin'o de la ter'o , sed por li ĝi est'is la komenc'o de li'a vojaĝ'o .
En la sekv'int'a tag'o li ek'ir'is la voj'o'n tra himalaj'o'j al tibet'o .
Ĝi est'is mal'larĝ'a voj'et'o , tra'hak'it'a en la ŝton'eg'o'j , aŭ pend'ant'a sur trab'o'j super sen'fund'aĵ'o'j , kiu jen kur'as sur varm'a'j , mal'sek'a'j val'o'j , ĉiu'flank'e ĉirkaŭ'it'a'j de mont'o'j , jen ramp'as sur la sen'arb'a'j'n supr'o'j'n , kie la sun'o brul'ig'as kvazaŭ la radi'o'j de l ’lent'o ; jen ĝi profund'iĝ'as en mal'lum'a'j'n arb'ar'o'j'n , kie la filik'o'j kovr'as la arb'o'j'n de l ’radik'o'j ĝis la pint'o'j , kie la fazan'o al'vok'as printemp'e si'a'n in'o'n .
Li renkont'is tibet'a'j'n paŝt'ist'o'j'n kun ili'a'j hund'o'j kaj brut'ar'o'j (ĉiu ŝaf'o port'is sur la dors'o sak'o'n da boraks'o ), migr'ant'a'j'n arb'o'hak'ist'o'j'n , lam'o'j'n vest'it'a'j'n per mantel'o'j kaj kovr'il'o'j pilgrim'ant'a'j'n el tibet'o hind'uj'o'n ; kurier'o'j'n de mal'grand'a'j ŝtat'o'j , izol'it'a'j inter la mont'o'j , galop'ant'a'j'n sur striat'a'j aŭ mult'kolor'a'j ĉeval'et'o'j ; aŭ kaj alkad'o'j'n de raĝ'o'j , rajd'ant'a'j iu'n vizit'i .
Ia'foj'e dum la tut'a tag'o li vid'is nur brun'a'n urs'o'n , kiu murmur'is el'ter'ig'ant'e radik'o'j'n , ie mal'supr'e , profund'e sur la val'o .
En la unu'a'j moment'o'j de l ’vojaĝ'o , la murmur'o de l ’mond'o , kiu'n li las'is post si , son'is ankoraŭ en li'a'j orel'o'j , kiel en la tunel'o oni aŭd'as la bru'o'n de ĵus tra'pas'int'a vagon'ar'o ; sed kiam li pas'is mutenian inter'mont'o'n , ĉio fin'iĝ'is kaj purun bhagat rest'is sol'a kun si mem , ir'ant'e , admir'ant'e kaj rev'ant'e .
Li'a'j okul'o'j fiks'e rigard'is la ter'o'n , li'a'j pens'o'j flug'is super la nub'o'j'n .
Foj'e vesper'e post du tag'o'j de sur'ir'ad'o li ating'is la plej alt'a'n tra'ir'ej'o'n kaj ek'vid'is antaŭ si vic'o'n da neĝ'a'j supr'o'j , zon'ant'a'j la horizont'o'n : mont'o'j dek kvin , du'dek mil fut'o'j da alt'o , kiu'j ŝajn'is tiel proksim'a'j , ke ili'n pov'us ating'i ŝton'ĵet'o , kvankam en real'ec'o la inter'spac'o est'is tre grand'a —kvin'dek aŭ ses'dek mejl'o'j .
La voj'et'o'n kron'is mal'lum'a , dens'a arb'ar'o : deodar'o'j , nuks'uj'o'j , sovaĝ'a'j prun'o'j , oliv'a'j kaj pir'a'j arb'o'j , sed precip'e deodar'o'j t .
e .
Himalaj'a'j cedr'o'j .
En ili'a ombr'o star'is for'las'it'a sankt'ej'o de kal'i (purga , sit'al'a ), di'o , kies help'o'n oni ia'foj'e pet'eg'as kontraŭ la variol'o .
purun bhagat bala'is la ŝton'a'n plank'o'n , ek'rid'et'is al la grimac'ant'a statu'o , konstru'is post la altar'o mal'grand'a'n argil'a'n fajr'uj'o'n , stern'is la antilop'a'n fel'o'n sur lit'o de freŝ'a'j pin'a'j pingl'o'j , met'is sub la brak'o'n si'a'n bu'ir'ag'i'baston'o'n kun kupr'a ten'il'o , kaj ek'sid'is por ripoz'i .
Tuj sub li la flank'o de l ’mont'o est'is tut'e krut'eg'a kaj mil kvin'cent fut'o'j'n mal'supr'e est'is vid'ebl'a val'o , kie mal'grand'a vilaĝ'o kroĉ'iĝ'is al la dekliv'o de l ’mont'o .
La mur'o'j de l ’dom'o'j est'is el ŝton'o'j , la tegment'o'j el bat'prem'it'e ter'o .
Ĉirkaŭ'e mal'grand'a'j kamp'o'j kuŝ'is teras'e , kvazaŭ flik'it'a antaŭ'tuk'o , ĵet'it'a sur la genu'o'j'n de l ’mont'o .
Inter la ŝton'o'j , ĉirkaŭ'ant'a'j la draŝ'ej'o'j'n , si'n paŝt'is bov'in'o'j , ne pli grand'a'j ol skarab'o'j .
Rigard'ant'e trans la val'o'n , la okul'o erar'e mezur'is la grand'o'n de l ’objekt'o'j kaj ne rimark'is ke tio , kio ŝajn'is mal'alt'a arb'et'ar'o sur la kontraŭ'a dekliv'o de l ’mont'o , est'is en real'ec'o arb'ar'o de grand'eg'a'j pin'o'j .
purun bhagat vid'is agl'o'n fal'ant'a'n tra la sen'fund'aĵ'o , sed la grand'eg'a bird'o jam en la mez'o de l ’voj'o far'iĝ'is nigr'a punkt'et'o .
Ar'o'j da mal'grand'a'j , dis'blov'at'a'j nub'et'o'j flug'is super la val'o , jen kaŝ'ant'e si'n post ŝton'eg'o'j , jen lev'iĝ'ant'e supr'e'n kaj mal'aper'ant'e tut'e , kiam ili ating'is la supr'o'n de l ’mont'o .
Rigard'ant'e ĉio'n ĉi , purun bhagat dir'is al si mem : ”ĉi tie mi trov'os trankvil'o'n !
”sed por montan'o est'as bagatel'o ir'i supr'e'n aŭ mal'supr'e'n kelk'cent'o'n da paŝ'o'j .
Kiam do la vilaĝ'an'o'j rimark'is la fum'o'n lev'iĝ'ant'a'n de la for'las'it'a sankt'ej'o , ili'a pastr'o tuj sur'ir'is la teras'a'n flank'o'n de l ’mont'o por salut'i la pilgrim'ant'o'n .
Rigard'int'e la okul'o'j'n de purun bhagat —okul'o'j'n de hom'o , kiu kutim'is estr'i milion'o'j'n , la pastr'o klin'iĝ'is ĝis la ter'o , pren'is , sen vort'o , la almoz'ul'a'n plad'et'o'n kaj re'ven'is vilaĝ'o'n .
—Fin'e ni hav'as sankt'o'n hom'o'n ; neniam mi vid'is tia'n .
Li est'as val'an'o , sed li'a vizaĝ'o est'as pal'a , li est'as ver'a braman'o .
Ĉiu'j mastr'in'o'j ek'kri'is : —ĉu li rest'os inter ni ?
Kaj ĉiu komenc'is fervor'e prepar'i por purun bhagat plej bon'gust'a'j'n manĝ'aĵ'o'j'n .
La nutr'aĵ'o en mont'a'j region'o'j est'as tre simpl'a , tamen pi'a montan'in'o sci'as kuir'i frand'aĵ'o'j'n , uz'ant'e poligon'o'n kaj maiz'o'n , riz'o'n kaj ruĝ'a'n pipr'o'n , mal'grand'a'j'n fiŝ'o'j'n , kapt'it'a'j'n en la val'a'j torent'o'j , miel'o'n el tub'o'form'a'j abel'uj'o'j , far'it'a'j en la ŝton'a'j mur'o'j , abrikot'o'j'n , safran'o'n , sovaĝ'a'n zingibr'o'n kaj aven'a'n farun'o'n .
La pastr'o re'port'is al purun bhagat plen'a'n plad'et'o'n .
—Ĉu li intenc'as loĝ'i tie ĉi !
Ĉu li bezon'as chela ’n , lern'ant'o'n kiu kolekt'os por li almoz'o'n ?
Ĉu li hav'as kovr'il'o'n kontraŭ la mal'varm'o ?
Ĉu la nutr'aĵ'o est'as bon'a ?
—Jen est'is la demand'o'j de l ’vilaĝ'an'a pastr'o .
purun bhagat manĝ'is , dank'is la don'int'o'n .
—Jes , mi intenc'as rest'i ĉi tie .
—Tio sufiĉ'as —respond'is la pastr'o .
—Li las'u ĉiam la teler'et'o'n ekster'e , inter la du kun'plekt'it'a'j radik'o'j , kaj ĉiu'tag'e bhagat ricev'os si'a'n nutr'aĵ'o'n , ĉar por la vilaĝ'o est'as honor'o , ke tia hom'o —li rigard'is ne'kuraĝ'e la vizaĝ'o'n de bhagat —vol'as est'i ili'a najbar'o .
En tiu tag'o do fin'iĝ'is la migr'ad'o de purun bhagat .
Li trov'is lok'o'n , kiu'n elekt'is por li la sort'o , en silent'o kaj sen'lim'a spac'o .
De tiu moment'o la temp'o halt'is por li , kaj la izol'ul'o ne sci'is plu , ĉu li viv'as aŭ jam mort'is , ĉu li est'as hom'o , estr'o de si'a'j membr'o'j , aŭ part'o de la mont'o aŭ de l ’nub'o'j , de la kapric'a pluv'o aŭ de l ’sun'a'j radi'o'j .
Mal'laŭt'e li ripet'ad'is mult'foj'e unu nom'o'n kaj post ĉiu ripet'o li sent'is , ke li pli kaj pli liber'iĝ'as el si'a korp'o kaj ke li'a anim'o lev'iĝ'as sen'ĉes'e al la pord'o de ia terur'a mister'o ; sed ĝust'e en la moment'o , kiam mal'ferm'iĝ'is la pord'o , li'a korp'o re'tir'is li'n ter'o'n kaj re'e li kun mal'esper'o sent'is si'n mal'liber'ig'it'a en la korp'o kaj ost'o'j de purun bhagat .
Ĉiu'maten'e oni met'is silent'e la plen'a'n plad'et'o'n antaŭ la sankt'ej'o , inter la kun'plekt'it'a'j radik'o'j .
Ia'foj'e al'port'is li'n la pastr'o ; ia'foj'e komerc'ist'o ladakki , loĝ'ant'a en la vilaĝ'o kaj dezir'ant'a montr'i sin'don'em'o'n , sur'ir'is mal'facil'e la krut'a'n voj'et'o'n ; sed plej oft'e far'is tio'n la vir'in'o , kiu nokt'e prepar'is la manĝ'aĵ'o'n .
Kor'tuŝ'it'a ŝi murmur'et'is : ”preĝ'u por mi al la di'o'j , bhagat , preĝ'u por tiu , edz'in'o de tiu !
”de temp'o al temp'o oni komisi'is ĉi tiu'n honor'o'n al iu kuraĝ'a knab'o , kiu ĵet'int'e la plad'et'o'n , for'kur'ad'is plej rapid'e sur si'a'j mal'grand'a'j pied'et'o'j .
Sed purun bhagat neniam mal'supr'e'n'ir'is al la vilaĝ'o , kiu kuŝ'is sub li'a'j pied'o'j kvazaŭ geografi'a kart'o .
Vesper'e li rigard'is la kun'ven'o'j'n , kiu'j okaz'is sur la draŝ'ej'o , la sol'a eben'a lok'o ; li rigard'is la mir'ind'a'n verd'o'n de la jun'a riz'o , la blu'o'n de l ’maiz'o , la kvadrat'o'j'n de la poligon'o , simil'ant'a'j'n akv'uj'o'j'n , la ruĝ'a'j'n flor'o'j'n de l ’amarant'o , kies et'a'j'n sem'o'j'n , kiu'j est'as nek gren'er'o'j nek legom'o'j , ĉiu hind'o pov'as sen'pek'e manĝ'i dum la fast'o .
En la fin'o de l ’jar'o la tegment'o'j de l ’dom'o'j far'iĝ'is kvadrat'o'j de pur'a or'o , ĉar sur ili oni sek'ig'is la gren'o'n .
La rikolt'o de la miel'o kaj gren'o , la sem'ad'o de l ’riz'o kaj ĝi'a sen'ŝel'ig'ad'o pas'is antaŭ li'a'j okul'o'j kvazaŭ brod'aĵ'o sur la kanvas'o de la kamp'o'j kaj li medit'is , demand'ant'e si'n mem pri la cel'o de ĉio tio , en la fin'o de l ’fin'o'j .
Eĉ en mult'hom'a hind'uj'o ne ebl'e est'as por iu ajn sid'i sen'mov'e sen tio , ke la sovaĝ'a'j best'o'j kur'as sur li'a korp'o kvazaŭ sur ŝton'eg'o .
La best'o'j , kiu'j bon'e kon'is la sankt'ej'o'n de kal'i , ven'is rigard'i la uzurp'ul'o'n .
Langur'o'j , grand'a'j griz'a'j himalaj'a'j simi'o'j , plej sci'vol'a'j , ven'is la unu'a'j .
Renvers'int'e la plad'et'o'n ili rul'is ĝi'n sur la plank'o .
Ili esplor'is per si'a'j dent'o'j la baston'o'n , grimac'is al la antilop'a fel'o kaj fin'e konklud'is , ke oni ne bezon'as tim'i la kviet'a'n hom'a'n est'aĵ'o'n .
Ĉiu'vesper'e ili ven'is de'salt'ant'e de la supr'o'j de l ’pin'o'j kaj etend'ant'e la man'o'j'n pet'is manĝ'aĵ'o'n ; post'e ili for'kur'is lert'e kaj graci'e .
Ili tiel ek'am'is la varm'eg'o'n de l ’fajr'o , ke ili ĉirkaŭ'is ĝi'n de ĉiu'j flank'o'j , kaj purun bhagat est'is dev'ig'at'a for'pel'i ili'n por ĵet'i lign'o'n en la fajr'uj'o'n .
Preskaŭ ĉiu'maten'e li trov'is griz'fel'a'n simi'o'n sub si'a kovr'il'o , kaj la tut'a'n tag'o'n unu el membr'o'j de la gent'o sid'is ĉe li'a flank'o , fiks'e rigard'is la neĝ'a'j'n supr'o'j'n , kun ne'esprim'ebl'e saĝ'a kaj melankoli'a mien'o .
Post la simi'o'j ven'is la barasingh , grand'a cerv'o , simil'ant'a ni'a'n ruĝ'a'n , sed pli fort'a .
Li vol'is de'frot'i sur la mal'varm'a'j ŝton'o'j de la statu'o de kal'i la velur'o'n de si'a'j korn'o'j ; ek'vid'int'e hom'o'n sur la sojl'o , li halt'is sen'mov'a .
Sed purun bhagat rest'is kviet'a kaj trankvil'a ; la reĝ'a best'o mal'rapid'e proksim'iĝ'is kaj tuŝ'et'is li'a'n ŝultr'o'n per la buŝ'eg'o , purun bhagat kares'is per mal'varm'et'a man'o la kornet'o'j'n de l ’best'o .
La tuŝ'o trankvil'ig'is la trem'ant'a'n cerv'o'n , kiu mal'lev'is la kap'o'n , kaj purun bhagat komenc'is delikat'e pur'ig'i la korn'o'j'n .
Post'e la barasingh al'konduk'is si'a'n in'o'n kaj id'o'n —kviet'a'j'n best'o'j'n , kiu'j re'maĉ'is la nutr'aĵ'o'n sur la kovr'il'o de l ’sankt'ul'o ; nokt'e la cerv'o ven'is sol'a por ricev'i si'a'n porci'o'n da freŝ'a'j nuks'o'j ; li'a'j okul'o'j far'iĝ'is verd'a'j de la re'bril'o de l ’fajr'uj'o .
Fin'e aper'is eĉ la dam'cerv'o , la plej tim'em'a kaj mal'grand'a de l ’gent'o , kun rekt'e star'ant'a'j , long'a'j , kvazaŭ kunikl'a'j orel'o'j ; la silent'em'a mushick -nabha , en si'a punkt'at'a vest'o , ankaŭ vol'is ek'sci'i , kio'n signif'as la lum'o en la sankt'ej'o kaj ĝi en'ŝov'is si'a'n mus'a'n naz'et'o'n inter la genu'o'j'n de purun bhagat , proksim'iĝ'ant'e kaj for'kur'ant'e kun'e kun la ombr'o'j de la fajr'uj'o .
purun bhagat nom'is ili'n ĉiu'j'n ”mi'a'j frat'o'j ”kaj per mal'laŭt'a ”bhai !
bhai !
”el'vok'is ili'n el la arb'ar'o , se ili pov'is aŭd'i li'a'n voĉ'o'n .
Ankaŭ la nigr'a himalaj'a urs'o , mal'gaj'a kaj suspekt'em'a son'a , kiu port'as sur la menton'o blank'a'n sign'o'n , oft'e pas'is tie .
Ĉar bhagat ne montr'is tim'o'n , son'a ne montr'is koler'o'n , sed rigard'is li'n , pli kaj pli proksim'iĝ'is kaj fin'e ankaŭ ĝi pet'is kares'o'j'n kaj regal'o'n de pan'o aŭ ber'o'j .
Oft'e kiam antaŭ la tag'iĝ'o bhagat sur'ir'is la dent'a'n pint'o'n por vid'i , kiel sur la neĝ'a'j supr'o'j ek'lum'iĝ'as la maten'ruĝ'o , li renkont'is son'a'n , kiu murmur'ant'e marŝ'is sur la post'a'j pied'o'j , ŝov'is sci'vol'e la antaŭ'a'n sub renvers'it'a'n arb'o'n kaj el'tir'is ĝi'n kun mal'pacienc'a blek'o ; ali'foj'e la fru'a'j paŝ'o'j de l ’saĝ'ul'o vek'is son'a'n , kiu dorm'is kuŝ'ant'e kvazaŭ volv'aĵ'o sur la ter'o , kaj tiam la potenc'a best'o star'iĝ'is por batal'o , sed aŭd'int'e la voĉ'o'n de bhagat , ĝi re'kon'is si'a'n plej bon'a'n amik'o'n .
Preskaŭ ĉiu'j ermit'o'j kaj sankt'ul'o'j , kiu'j viv'as mal'proksim'e de l ’grand'a'j centr'o'j , posed'as fam'o'n de sorĉ'ist'o'j ; laŭ popol'a kred'o ili mirakl'e reg'as la sovaĝ'a'j'n best'o'j'n , sed la tut'a mirakl'a art'o est'as : est'i trankvil'a , far'i nenia'n rapid'a'n mov'o'n kaj en la komenc'o ne rigard'i la okul'o'j'n de l ’vizit'ant'o'j .
La vilaĝ'an'o'j baldaŭ rimark'is la siluet'o'n de l ’barasingh , proksim'iĝ'ant'a'n kvazaŭ ombr'o el la arb'ar'o post la sankt'ej'o ; ili ek'vid'is la minaul ’on , himalaj'a'n fazan'o'n , kies bel'eg'a'j kolor'o'j bril'is antaŭ la statu'o de kal'i , kaj la langur'o'j'n , kiu'j sid'is en la sankt'ej'o sur la post'a'j pied'o'j kaj lud'is per la nuks'a'j ŝel'o'j .
Kiam krom ĉio ĉi infan'o'j aŭd'is son'a'n kant'ant'a'n post la ŝton'eg'o'j urs'a'n kant'o'n , la fam'o pri la mirakl'a pov'o de bhagat firm'iĝ'is fortik'e .
Tamen nenio est'is pli fremd'a por li , ol la dezir'o far'i mirakl'o'j'n .
Li kred'is , ke la tut'a mond'o est'as unu grand'a mirakl'o , kaj se iu tio'n sci'as , li est'as sur ĝust'a voj'o .
Li sci'is , ke en ni'a mond'o ekzist'as nenio grand'a , nenio mal'grand'a ; nokt'e kaj tag'e li pen'is trov'i la voj'o'n penetr'ant'a'n ĝis la mister'a kern'o de ĉiu'j afer'o'j , la voj'o'n , kiu konduk'us li'n tie'n , de kie ven'is li'a anim'o .
Li do medit'is , kaj dum'e li'a'j ne'tond'at'a'j har'o'j jam kovr'is li'a'j'n ŝultr'o'j'n ; apud la antilop'a fel'o la baston'o el'bor'is mal'grand'a'n tru'o'n en la ŝton'plat'o ; la lok'o inter la kun'plekt'it'a'j radik'o'j , kie ĉiu'tag'e li met'is la plad'et'o'n , profund'iĝ'is kaj polur'iĝ'is , ĝis fin'e ĝi far'iĝ'is sam'e glat'a kaj kav'a , kiel la vaz'o ; ĉiu best'o jam kon'is si'a'n ĉiam'a'n lok'o'n ĉe la fajr'uj'o .
La kamp'o'j ali'ig'is si'a'j'n kolor'o'j'n laŭ la sezon'o'j , la garb'uj'o'j plen'iĝ'is kaj mal'plen'iĝ'is ; ĉe l ’re'ven'o de l ’vintr'o la langur'o'j re'e petol'is inter la branĉ'o'j , lanug'a'j de l ’neĝ'o , ĝis la moment'o kiam printemp'e la simi'o'j patr'in'o'j al'port'is de la varm'eg'a'j val'o'j si'a'j'n et'a'j'n id'o'j'n kun mal'ĝoj'a'j mien'o'j .
Mal'grand'a'j est'is la ŝanĝ'o'j en la vilaĝ'o : la pastr'o mal'jun'iĝ'is ; mult'a'j el la knab'o'j , kiu'j iam al'port'is la plad'et'o'n al purun bhagat , nun send'is kun ĝi si'a'j'n fil'o'j'n ; kaj kiam oni demand'is la vilaĝ'an'o'j'n , de kiam la sankt'ul'o loĝ'as en la sankt'ej'o de kal'i , ili respond'is : de ĉiam .
Foj'e somer'e fal'is tiel grand'a'j pluv'o'j , kia'j'n neniam vid'is tie eĉ la plej mal'jun'a'j hom'o'j .
Dum tri monat'o'j la val'o'n kovr'is nub'o'j kaj gut'ant'a'j nebul'o'j , pluv'eg'o'j kaj fulm'o'tondr'o'j ne for'las'is la region'o'n .
La sankt'ej'o de kal'i est'is preskaŭ ĉiam super la nub'o'j kaj dum tut'a monat'o bhagat eĉ unu moment'o'n ne vid'is la vilaĝ'o'n .
Ĝi'n kovr'is blank'a mar'o de nub'o'j , kiu'j volv'iĝ'is , rul'iĝ'is , lev'iĝ'is al la ĉiel'o , sed neniam trans'pas'is la bar'o'j'n , kiu'j'n form'is por ili la mont'o'j .
La tut'a'n temp'o'n bhagat aŭd'is nur la murmur'et'o'n de l ’akv'o : ĝi gut'is de la branĉ'o'j , de la pin'a'j pingl'o'j , de la dis'ŝir'it'a'j filik'o'j , ĝi flu'is en kot'a'j kanal'o'j , kiu'j'n ĝi kav'ig'is sur la dekliv'o de l ’mont'o .
Post'e aper'is la sun'o kaj vek'is la bon'odor'o'j'n de l ’deodar'o'j kaj rododendr'o'j kaj la pur'a'n mal'proksim'a'n odor'o'n , kiu'n la montan'o'j nom'as ”la odor'o de l ’neĝ'o'j ”.
La sun'o varm'ig'is la ter'o'n dum unu semajn'o , ven'is la last'a pluv'eg'o kaj la amas'e fal'ant'a akv'o for'ŝir'is la supr'a'n tavol'o'n de l ’ter'o kaj for'port'is ĝi'n en kot'a flu'o .
En tiu nokt'o purun bhagat ek'brul'ig'is grand'eg'a'n fajr'uj'o'n , ĉar li est'is cert'a , ke ĝi'n bezon'os li'a'j amik'o'j .
Sed van'e li al'vok'is ili'n , neniu best'o ven'is kaj fin'e la ermit'o lac'a ek'dorm'is , ne pov'ant'e kompren'i , kio okaz'is en la arb'ar'o .
Est'is mal'lum'a nokt'o , la pluv'o son'is kiel mil tambur'o'j , kiam subit'e oni vek'is li'n tir'ant'e la kovr'il'o'n .
Etend'int'e la man'o'n , li tuŝ'is la mal'grand'a'n man'et'o'n de langur'o .
—Ĉi tie est'as pli oportun'e , ol inter la arb'o'j , —dir'is li dorm'et'ant'e ankoraŭ , kaj lev'ant'e la kovr'il'o'n li al'don'is : —kovr'u kaj varm'ig'u vi'n .
La simi'o pren'is li'a'n man'o'n kaj fort'e ĝi'n tir'is .
—Ebl'e vi vol'as manĝ'i ?
—Dir'is purun bhagat .
—Atend'u moment'o'n , mi tuj prepar'os io'n .
Li ek'genu'is , por ĵet'i lign'o'n en la fajr'uj'o'n , la langur'o kur'is al la pord'o , ek'blek'is kaj re'ven'int'e tir'is li'a'j'n genu'o'j'n .
—Kio okaz'is ?
Kio mal'trankvil'ig'as vi'n , mi'a frat'o ?
—Dir'is purun bhagat , vid'ant'e ke la langur'o pen'is io'n kon'ig'i , sed ne pov'is esprim'i si'n .
—Ĉu iu de vi'a gent'o fal'is en kapt'il'o'n ?
Sed ĉi tie neniu aranĝ'as kapt'il'o'j'n ...
Mi nur en tiu okaz'o ir'us ekster'e'n dum tia veter'o .
Rigard'u , frat'o , eĉ la barasingh serĉ'as ĉi tie rifuĝ'ej'o'n .
La cerv'o en'kur'is en la sankt'ej'o'n , tuŝ'eg'is per la korn'o'j la grimac'ant'a'n statu'o'n de kal'i , mal'lev'is ili'n al purun bhagat kaj komenc'is frap'i mal'pacienc'e per la pied'o , spir'eg'ant'e per si'a'j kun'tir'it'a'j naz'tru'o'j .
—hai !
hai !
hai !
.
—Ek'kri'is bhagat , etend'ant'e riproĉ'e la man'o'j'n .
—Ĉu tio est'as dank'o por la loĝ'ej'o ?
Sed la cerv'o puŝ'is li'n al la pord'o .
purun bhagat ek'aŭd'is , ke io kvazaŭ mal'ferm'iĝ'as kun ĝem'o : du ŝton'plat'o'j de l ’plank'o dis'iĝ'is , kaj la mal'sek'a ter'o sub ili ek'son'is , kvazaŭ ŝmac'o .
—Nun mi kompren'as —dir'is purun bhagat .
—Oni ne pov'as riproĉ'i mi'a'j'n frat'o'j'n , ke ili ne ven'is por sid'iĝ'i ĉe la fajr'uj'o .
La mont'o dis'fal'as .
Tamen , kial for'ir'i ?
Li'a rigard'o renkont'is la mal'plen'a'n plad'et'o'n , kaj li'a vizaĝ'o ŝanĝ'iĝ'is : —ili liver'is al mi ĉiu'tag'e bon'a'n nutr'aĵ'o'n de ...
De la tag'o de mi'a al'ven'o , kaj se mi ne rapid'os , ĝis morgaŭ neniu rest'os viv'a en la val'o .
Mi dev'as ir'i avert'i ili'n tie , mal'supr'e ...
Las'u mi'n , frat'o , proksim'iĝ'i al la fajr'o .
La barasingh ne'volont'e for'ir'is , kaj purun bhagat en'ig'is profund'e torĉ'o'n en la flam'o'n kaj turn'is ĝi'n , ĝis ĝi est'is bon'e ek'lum'ig'it'a .
—Vi ven'is por sav'i mi'n , —dir'is li lev'iĝ'ant'e , sed ni far'os io'n pli bon'a'n , mult'e pli bon'a'n .
Antaŭ'e'n do , vi'a'n kol'o'n , frat'o , ĉar mi hav'as nur du pied'o'j'n !
Li ĉirkaŭ'pren'is per la dekstr'a man'o la ŝultr'o'j'n de l ’barasingh , per la mal'dekstr'a li lev'is la torĉ'o'n kaj el'ir'is el la sankt'ej'o en la mal'esper'a'n nokt'o'n .
La vent'o ne blov'is , sed la pluv'o preskaŭ dron'ig'is la torĉ'o'n , kiam la grand'a cerv'o rapid'is mal'supr'e'n , glit'ant'e sur la post'a'j pied'o'j .
Kiam ili for'las'is la arb'ar'o'j'n , ali'a'j frat'o'j de bhagat kun'iĝ'is kun ili .
Li aŭd'is , ne pov'ant'e vid'i , la langur'o'j'n ĉirkaŭ si kaj post ili la spir'eg'o'n de son'a .
La pluv'o glu'is la bukl'o'j'n de li'a'j long'a'j har'o'j en ŝnur'o'j'n ; la akv'o ŝpruc'is el sub li'a'j nud'a'j pied'o'j , la flav'a vest'o glu'iĝ'is al li'a mal'jun'a mal'gras'a korp'o , sed li rapid'is obstin'e mal'supr'e'n per grand'a'j paŝ'o'j , si'n apog'ant'e sur la barasinghon .
Li ne est'is plu sankt'ul'o , sed sir purun dass k .
o .
h .
i .
, la unu'a ministr'o de l ’grav'a ŝtat'o , hom'o kutim'int'a ordon'i , ir'ant'a sav'i viv'o'j'n .
Tia'manier'e ili galop'is sur la krut'a kaj ŝlim'a voj'et'o mal'supr'e'n , fin'e la cerv'o fal'et'is , ek'tuŝ'eg'int'e la mur'o'n de l ’draŝ'ej'o kaj ek'ronk'is , sent'ant'e la hom'a'n odor'o'n : ili ven'is al la en'ir'o de la sol'a , tord'a strat'o de l ’vilaĝ'o .
bhagat komenc'is frap'i per la baston'o la barikad'it'a'n fenestr'o'n de la dom'o de l ’forĝ'ist'o .
La torĉ'o , ŝirm'at'a de l ’tegment'o hel'e ek'lum'is .
—Lev'iĝ'u kaj el'ir'u !
—Kri'is purun bhagat .
Kaj li mem ne re'kon'is si'a'n propr'a'n voĉ'o'n , ĉar jam de mult'a'j jar'o'j li ne parol'is laŭt'e al hom'o'j .
—La mont'o dis'fal'as !
La mont'o dis'fal'as !
Lev'iĝ'u ĉiu'j kaj for'kur'u !
—Ni'a bhagat !
—Ek'kri'is la edz'in'o de l ’forĝ'ist'o .
—Li star'as ĉirkaŭ'it'a de si'a'j best'o'j .
Pren'u la infan'o'j'n kaj vok'u la najbar'o'j'n .
La al'vok'o'j kur'is de dom'o al dom'o .
La best'o'j , amas'iĝ'int'a'j en la mal'larĝ'a strat'o , konfuz'e mov'iĝ'is ĉirkaŭ bhagat kaj puŝ'is unu ali'a'n , son'a mal'pacienc'e spir'eg'is .
La vilaĝ'an'o'j el'kur'is sur la strat'o'n —ili est'is sep'dek , ne pli mult'e —kaj en la lum'o de l ’torĉ'o ek'vid'is si'a'n bhagaton , halt'ig'ant'a'n la terur'it'a'n barasingh ’on ; la simi'o'j tim'e kroĉ'iĝ'is al la bask'o'j de li'a vest'o ; son'a blek'is sid'ant'e sur la post'a'j pied'o'j .
—Trans la val'o'n , sur la kontraŭ'a'n mont'o'n !
—Kri'is purun bhagat .
—Las'u neniu'n !
Ni ir'os post vi !
La vilaĝ'an'o'j ek'kur'is tiel rapid'e , kiel kur'as nur la montan'o'j , ĉar ili sci'is , ke kiam la mont'o dis'fal'as , oni dev'as rifuĝ'i kiel ebl'e pli alt'e'n trans la val'o .
Ili tra'kur'is galop'e la river'et'o'n , flu'ant'a'n en la val'o kaj komenc'is ramp'i sur la teras'a'j'n kamp'o'j'n de la kontraŭ'a mont'o .
bhagat kun la frat'o'j sekv'is ili'n .
Pli kaj pli alt'e'n ili ramp'is , al'vok'is unu ali'a'n forges'ant'e neniu'n el la nom'ar'o de la vilaĝ'an'o'j , kaj tuj post ili spir'eg'is la grand'a barasingh , ŝarĝ'it'a per la korp'o de l ’sen'fort'iĝ'ant'a bhagat .
Fin'e , la cerv'o halt'is en la ombr'o de dens'a pin'a arb'ar'o , kvin'cent fut'o'j'n super la mal'supr'o de l ’mont'o .
Li'a instinkt'o , kiu avert'is li'n pri la katastrof'o , dir'is al li nun , ke ĉi tie neniu danĝer'o li'n minac'as .
purun bhagat fal'is sen'fort'a , ĉar la mal'varm'a pluv'o kaj la furioz'a grimp'ad'o est'is por li mort'ig'a'j ; tamen antaŭ ĉio li kri'is , si'n turn'int'e al la torĉ'o'j , lum'ant'a'j pli alt'e : —halt'u kaj kalkul'u vi'n !
Post'e li murmur'et'is al la cerv'o , kiam la lum'o'j grup'iĝ'is en unu lok'o : —rest'u kun mi , frat'o , ĝis mi ...
For'ir'os .
En la aer'o ek'son'is ĝem'o , kiu far'iĝ'is murmur'o , kri'eg'o , fin'e terur'a surd'ig'ant'a bru'eg'o ; la dekliv'o de l ’mont'o , sur kiu star'is la vilaĝ'an'o'j , ek'trem'is kvazaŭ de potenc'a bat'o .
Dum kelk'e da minut'o'j long'a ton'o , profund'a kaj pur'a kiel bas'a c de l ’orgen'o kovr'is ĉiu'j'n ali'a'j'n son'o'j'n ; la pin'o'j ek'trem'is de la radik'o'j ĝis la pint'o'j ; fin'e ĝi ek'silent'is .
Anstataŭ bru'ad'o de l ’pluv'o fal'ant'a sur vast'a'j'n spac'o'j'n de mal'mol'a ter'o kaj de herb'o'j , oni aŭd'is nun delikat'a'n son'o'n de l ’akv'o , fal'ant'a sur mol'a'n ter'o'n .
Tio klar'ig'is ĉio'n .
Neniu vilaĝ'an'o , eĉ la pastr'o ne kuraĝ'is ek'parol'i al bhagat , kiu sav'is ili'a'n viv'o'n .
Rifuĝ'int'e sub la pin'o'j'n , ili atend'is la tag'iĝ'o'n .
Kiam lev'iĝ'is la sun'o , ili ek'rigard'is la val'o'n : la arb'ar'o , la teras'a'j kamp'o'j , la paŝt'ej'o'j tranĉ'at'a'j de voj'et'o'j ne ekzist'is plu , ĉio'n kovr'is ruĝ'a marĉ'o , kvazaŭ grand'eg'a vent'um'il'o ; nur sur ĝi'a'j bord'o'j kuŝ'is kelk'e da renvers'it'a'j arb'o'j .
La ruĝ'a kot'o lev'iĝ'is tre alt'e al la mont'o , kie rifuĝ'is la vilaĝ'an'o'j , kaj bar'is la river'et'o'n , kiu dis'flu'ant'e komenc'is form'i brik'o'kolor'a'n lag'o'n .
Nenio rest'is de la vilaĝ'o , de la voj'o al la sankt'ej'o , de la sankt'ej'o mem kaj de la arb'ar'o post ĝi .
La dekliv'o de l ’mont'o , unu mejl'o da supr'aĵ'o kaj du mil fut'o'j da alt'o , de'fal'is en unu pec'o kvazaŭ for'tranĉ'it'a de la pint'o ĝis la mal'supr'o .
La vilaĝ'an'o'j , unu post ali'a , ek'ramp'is el la arb'ar'o por esprim'i si'a'n ador'o'n al bhagat .
Ili vid'is apud li la barasingh ’on , kiu tuj for'kur'is ; ili aŭd'is la langur'o'j'n , kiu'j plor'is inter la branĉ'o'j , kaj son'a'n , kiu ĝem'is ie sur la supr'o .
bhagat sid'is mal'viv'a , apog'it'a al la trunk'o de arb'o , la pied'o'j kruc'it'a'j , la baston'o sub la brak'o , la vizaĝ'o turn'it'a al la nord -okcident'o .
La pastr'o dir'is : —rigard'u , mirakl'o post mirakl'o !
Ĝust'e tiel dev'as est'i en'tomb'ig'it'a ĉiu sunnyasi !
Ĉi tie do ni konstru'os tomb'o'n por ni'a sankt'ul'o .
Ne pas'is ankoraŭ unu jar'o , kiam la tomb'o jam est'is pret'a : mal'grand'a sankt'ej'o el ŝton'o'j kaj argil'o .
Ili nom'is la mont'o'n ”mont'o de bhagat ”kaj tie'n hodiaŭ ankoraŭ la vilaĝ'an'o'j ven'as ador'i li'n , lum'ig'as fajr'o'j'n , al'port'as flor'o'j'n kaj ofer'o'j'n .
Sed ili ne sci'as , ke la ador'at'a sankt'ul'o est'as la mort'int'a sir purun dass k .
o .
h .
i .
, dr .
f .
k .
t .
p .
, kiu iam est'is unu'a ministr'o de la progres'em'a , kler'a ŝtat'o mohiniwala , membr'o honor'a aŭ korespond'ant'o de divers'a'j kler'a'j kaj scienc'a'j societ'o'j , kiu'j zorg'as pri la bon'o de l ’hom'o'j en ĉi tiu aŭ en la est'ont'a viv'o .
r .
kipling

En kviet'a vesper'o

Super betani'o pend'is la virg'a blu'o de la ĉiel'o .
La sun'o lum'is okcident'e sur la dekliv'o de oliv'a mont'o , plen'ig'ant'e la aer'o'n per or'a polv'o kaj blind'ig'ant'e la okul'o'j'n tie'n rigard'ant'a'j'n .
La mont'o'j'n , dron'ant'a'j'n en 1a ombr'o , kovr'is blu'a nebul'o , kaj silent'o est'is en la aer'o kvazaŭ la feliĉ'o , destin'it'a por la hom'o'j , jam ating'is ĉiu'j'n angul'o'j'n de l ’ter'o , ĉiu'j'n dom'et'o'j'n kaj tend'o'j'n .
De temp'o al temp'o flug'is supr'e'n perl'a'j kolomb'o'j , flirt'is en la aer'o kaj ar'e fal'is sur la mont'o'j'n .
De temp'o al temp'o ek'son'is sur la paŝt'ej'o plend'a kant'o de paŝt'ist'o , dis'flug'is en la aer'o kaj ek'silent'is .
Post moment'o la eĥ'o ripet'is la kant'o'n .
Ŝajn'is ke la plend'o traf'is la ĉiel'a'n firmament'o'n kaj re'salt'int'e ek'son'is sur la ter'o .
En la fin'o de l ’urb'et'o star'is mal'grand'a dom'o , tut'e kaŝ'it'a en heder'o'j .
La dom'o est'is ĉirkaŭ'it'a per mur'o , trans kiu kresk'is cipres'o'j .
Intern'e est'is oliv'a'j , fig'a'j , granat'a'j arb'o'j kaj kakt'o'j .
Sur la voj'o post la lign'a pord'et'o lev'iĝ'is la polv'o , bril'ant'e en la sun'a'j radi'o'j .
Ar'et'o da nud'pied'a'j hom'o'j ir'is tie , sekv'ant'e mal'jun'ul'o'n kun grand'a , sen'har'a kap'o , nur ĉe la tempi'o'j kovr'it'a de arĝent'a'j bukl'o'j .
La ar'et'o ĵus for'ir'is de la pord'et'o al la urb'o kaj baldaŭ mal'aper'is post la arb'o'j .
La polv'o iom post iom fal'is sur la voj'o'n , kaj post moment'o en la pur'a aer'o trem'is nur la sun'a'j bril'o'j .
Antaŭ la dom'o , sub branĉ'o'riĉ'a cedr'o est'is pump'il'o , sur kiu sid'is vir'o en blank'a vest'o .
Pal'a'j har'o'j , dis'ig'it'a'j sur la kap'o , kovr'is la flank'o'j'n de l ’mal'gras'a vizaĝ'o kaj kun'iĝ'is sur la ŝultr'o'j .
Mal'grand'a barb'o , sam'e pal'a , pli'long'ig'is li'a'j'n trajt'o'j'n .
Li'a'j blu'a'j okul'o'j rigard'is la sun'a'n bril'o'n kaj sorb'is la radi'o'j'n de la blind'ig'ant'a lum'o .
Strang'a kviet'o ornam'is li'a'n pal'a'n vizaĝ'o'n , nur ĉe la buŝ'o vag'is ia mal'ĝoj'o .
De la alt'a frunt'o bril'is kvazaŭ triumf'a ĝoj'o ; la vizaĝ'o esprim'is kviet'o'n , kaj la buŝ'o mal'ĝoj'o'n .
Oni vol'us sen'fin'e rigard'i ĉi tiu'n vizaĝ'o'n .
La vir'o , fiks'ant'e la rigard'o'n sur la sub'ir'ant'a sun'o silent'is .
En la man'o li ten'is flor'o'n de l ’roz'o .
Ĉe li'a'j pied'o'j sid'is jun'a vir'in'o , rigard'ant'a li'a'n bel'a'n vizaĝ'o'n .
La trajt'o'j de l ’vir'in'o esprim'is sen'lim'a'n bon'ec'o'n , la blank'ec'o de l ’vizaĝ'o egal'is alabastr'o'j'n .
Ŝi'a'j mal'pal'a'j har'o'j kun kupr'a bril'o , fal'is sur la dors'o'n , ŝultr'o'j'n kaj man'o'j'n , sur kiu'j ŝi apog'is la kap'o'n .
Sur la sojl'o de l ’dom'o , en la du'on'e mal'ferm'it'a pord'o star'is ali'a vir'in'o kun punkt'at'a plad'et'o en la man'o kaj kun brik'o'kolor'a kruĉ'o sur la kap'o .
Ŝi ankaŭ est'is jun'a kaj bel'a , sed diferenc'is de la ali'a per la brun'ec'o de l ’vizaĝ'o kaj per la korv'e nigr'a'j har'o'j , kiu'j bril'is kvazaŭ ek'brul'ant'e de la sun'a fajr'o .
Ŝi turn'is la nigr'a'j'n okul'o'j'n al la vir'o ĉe la pump'il'o , rigard'ant'e kun sin'don'em'o kaj admir'o de vir'in'o , kiu ebl'e ne kompren'is li'n kiel la vir'o'j , sed kiu sekv'us li'n plej mal'proksim'e'n , por for'ig'i antaŭ li la pik'il'o'j'n de l ’arb'et'o'j , ĉerp'i por li akv'o'n el river'et'o kaj prepar'i al li manĝ'aĵ'o'n , kiam vesper'e li ripoz'as post la migr'ad'o dum la tut'a tag'o .
Ankaŭ nun ŝi pens'is pri tio , en'ir'ant'e en la vestibl'o'n de l ’dom'o , en kiu reg'is grand'a ĝoj'o , ĉar la am'at'a ili'a frat'o , lazar'o , re'san'iĝ'is .
Ŝi , mart'o kaj sid'ant'a ĉe la pump'il'o mari'o jam tut'e perd'is esper'o'n , ĉar la mal'san'o est'is terur'a , daŭr'is jam kelk'e da jar'o'j kaj sen'halt'e progres'is .
Foj'e post la tag'mez'o la mal'san'ul'o ferm'et'is la okul'o'j'n , ĉia spir'o for'kur'is el li'a brust'o kaj mort'a blu'o kovr'is li'a'n vizaĝ'o'n .
Ĝust'e tiam la jun'a rabbi , sid'ant'a tie ĉe la pump'il'o , ven'is betani'o'n .
La sen'esper'a'j frat'in'o'j serĉ'is li'n en la tut'a urb'o , ĝis fin'e ili trov'is li'n en la dom'o de pi'a impost'ist'o .
Li ne pov'is tuj ven'i , atend'ant'e do ĉe la pord'o , ili mal'esper'e etend'is la man'o'j'n , ĉar ĉiu minut'o est'is kar'a .
Post long'a atend'ad'o ili tut'e perd'is la esper'o'n kaj pens'is , ke ĉiu help'o est'os van'a .
Sed li lev'iĝ'is de l ’tabl'o , sekv'is ili'n kaj tra'paŝ'is la sojl'o'n de ili'a dom'o .
Long'e li rigard'is lazar'o'n , kuŝ'ant'a'n sen'mov'e .
La frat'in'o'j star'is en la pord'o kaj plor'is .
Li medit'e turn'is si'n al ili kaj dir'is , montr'ant'e la kuŝ'ant'a'n : —kiel kviet'e li dorm'as !
...
Kaj post'e li al'don'is , kvazaŭ parol'ant'e al si mem : —ĉu inter'romp'i li'a'n dorm'o'n ?
...
Sed vek'is li'n el la medit'ad'o la laŭt'a plor'o de l ’frat'in'o'j , kiu'j , aŭd'int'e li'a'j'n vort'o'j'n , ĉirkaŭ'pren'is unu la ali'a'n kaj plor'eg'is : —ni perd'is la am'at'a'n !
Tiom da mal'esper'o est'is en ili'a plend'o kaj tiom da dolor'o sur ili'a'j vizaĝ'o'j , ke kompat'o ek'reg'is li'n .
Li ordon'is al ili el'ir'i , ek'sid'is ĉe la lit'o de lazar'o kaj pren'is li'a'n mal'varm'a'n man'o'n , sen'mov'e pez'a'n .
Ek'reg'is silent'o .
La frat'in'o'j ek'genu'is en la ali'a ĉambr'o , apog'is la vizaĝ'o'j'n al la mur'o kaj plor'is .
Post'e ili'a plor'eg'o far'iĝ'is mal'esper'a ĝem'o , kiu iom post iom mal'laŭt'iĝ'is .
Long'e daŭr'is la silent'o , ĝis fin'e ek'son'is ĉe la lit'o fort'a voĉ'o : —mi ordon'as al vi , lazar'o , lev'iĝ'u !
Oni ek'aŭd'is ĝem'et'o'n , post'e ek'paŝ'o'n kaj post moment'o aper'is sur la sojl'o rabbi konduk'ant'a lazar'o'n .
La frat'in'o'j si'n ĵet'is kun plor'o al la frat'o , ĉirkaŭ'pren'is kaj kares'is li'n , kaj post'e kis'is la pied'o'j'n de l ’rabbi , verŝ'is sur ili'n larm'o'j'n de l ’dank'em'o kaj feliĉ'o .
La rabbi ek'am'is ĉi tiu'j'n hom'o'j'n kaj dum si'a loĝ'ad'o en betani'o ĉiu'vesper'e vizit'is ili'n .
Oft'e li long'e parol'ad'is kun lazar'o .
Tiam mari'o sid'is ĉe li'a'j pied'o'j , kaj mart'o prepar'is la vesper'manĝ'o'n .
Lazar'o zorg'is , ke nenio mank'u al la koleg'o'j de l ’rabbi , kiu'j rest'is en la urb'et'o .
Kiam li for'est'is , la rabbi parol'is ankaŭ kun mari'o .
Ili inter'parol'is ĉe la pump'il'o pri la mont'o'j , super kiu'j lum'is la sun'a polv'o de l ’okcident'o ; pri la virg'a blu'o de l ’ĉiel'o , pend'ant'a super betani'o ; pri divers'a'j flor'o'j , kies bon'odor'o plen'ig'is la aer'o'n ; pri la hom'a'j kaj proksim'a'j okaz'o'j .
Kiam la rabbi parol'is , mari'o fiks'is si'a'j'n okul'o'j'n sur li'a buŝ'o kaj kapt'is ĉiu'n vort'o'n .
Kaj li ne nur medit'is , sed ankaŭ kvazaŭ laŭt'e medit'is , ne kaŝ'ant'e de ŝi si'a'j'n pens'o'j'n .
Ĉar ŝi est'is al li fidel'a kaj sekv'us li'n , kiel mart'o .
Sed ir'ant'e , ŝi ne zorg'us pri la akv'o kaj nutr'aĵ'o : ŝi nur klin'us la orel'o'n al tio , kio'n li dir'us .
Kaj se dub'o'j vizit'us li'n , ŝi li'n sub'ten'us per dolĉ'a vort'o kaj fidel'a rigard'o .
Nun , kiam li ven'is betani'o'n , kiam li est'is apud la sojl'o de jeruzalem'o , kies tur'o'j blu'e bril'is post la inter'mont'o'j , kiam li est'is for'las'ont'a simpl'a'j'n sin'don'em'a'j'n provinc'an'o'j'n por ir'i en la bru'a'n ĉef'urb'o'n de la land'o , nun li sent'is , ke tia'n fidel'a'n kor'o'n li pli bezon'os , ol iam ajn ; ke ebl'e ven'os moment'o'j , kiam la plej fidel'a'j ek'trem'os , for'kur'os terur'it'a'j kaj las'os li'n sol'a en mal'facil'a hor'o .
Kaj li dezir'is hav'i tia'n kor'o'n ĉe si'a flank'o , se tia hor'o ven'os .
Li rigard'is mal'trankvil'e la bril'ant'a'j'n tur'o'j'n .
Li sent'is , ke tie fin'iĝ'os la dram'o de li'a sort'o .
Post la pord'et'o ĵus mal'aper'is li'a'j kun'ul'o'j , kiu'j'n li send'is en la urb'et'o'n , por ke ili prepar'iĝ'u por morgaŭ'a for'ir'o .
Ĉi tiu vesper'o est'is ebl'e la last'a de la plej bel'a period'o de li'a viv'o ...
Pas'as jam la tri'a jar'o de l ’tag'o , kiam li ĉes'is viv'i izol'it'a kaj aper'is inter la hom'o'j , kiam li komenc'is ir'ad'i de urb'o al urb'o , de urb'et'o al urb'et'o , instru'ant'e en la sinagog'o'j .
La tri jar'o'j pas'is , kiel tri tag'o'j , kiel unu sonĝ'o !
Amas'o'j hom'a'j ĉirkaŭ'is li'n kaj li sid'iĝ'is kun ili sur la mont'o'j kaj parol'ad'is .
Aŭ , vetur'ant'e sur lag'o , li ordon'is direkt'i la ŝip'et'o'n al la bord'o , kie atend'is mult'eg'o da hom'o'j .
Proksim'iĝ'int'e tia'manier'e , ke oni pov'u li'n aŭd'i , li instru'is per kompar'o'j .
Oni konduk'is al li infan'o'j'n , pet'ant'e li'a'n ben'o'n .
La sufer'ant'o'j dezir'is , ke li rigard'u ili'n kaj met'u la man'o'j'n sur ili'a'j'n kap'o'j'n .
Ali'a'j pen'is almenaŭ tuŝ'et'i la rand'o'n de li'a vest'o .
Jam tri jar'o'j'n li vizit'is la griz'a'j'n mont'o'j'n , vetur'is sur la blu'a'j lag'o'j kun la fiŝ'kapt'ist'o'j , kiu'j li'n am'is kaj respekt'is , sid'is post varm'eg'a'j tag'o'j ĉe la pump'il'o kaj rigard'is la sub'ir'ant'a'n sun'o'n , lev'ant'e ia'foj'e bon'odor'a'n flor'o'n al la vizaĝ'o .
Ĉirkaŭ'is li'n am'ant'a'j kor'o'j kaj simpl'a'j anim'o'j , kiu'j li'n kred'is .
Li am'is ili'n kaj est'is kar'a por ili .
Se do li'a dev'o est'is montr'i al la hom'o'j la seren'ec'o'n kaj bel'ec'o'n de l ’viv'o , trankvil'ig'i la kor'o'j'n kaj pruv'i , ke oni pov'as viv'i sur la ter'o nobl'e kaj feliĉ'e , li jam plen'um'is ĝi'n ...
Se li'a dev'o est'is don'i ekzempl'o'n , kia'manier'e oni pov'as al'tir'i al si'a kred'o hom'a'j'n amas'o'j'n , kiel konduk'i ili'n kaj for'ig'i ili'a'n mal'ĝoj'o'n , li jam plen'um'is ĝi'n ...
Sed nun oni dev'is far'i pli mult'e .
Ĝis hodiaŭ li renkont'is sur si'a voj'o kor'o'j'n , kiu'j mem'vol'e mal'ferm'iĝ'is antaŭ li ; sur ĉi tiu'j mont'o'j , val'o'j kaj lag'o'j oni atend'is tia'n hom'o'n .
Kiam do li aper'is , oni re'kon'is kaj ek'honor'is li'n .
Sed li sent'is , ke tie inter la blu'e bril'ant'a'j tur'o'j ĉio ali'iĝ'os ; ke tie li'a task'o est'os pli mal'facil'a , ke li dev'os atak'i kor'o'j'n mal'mol'a'j'n kiel ŝton'o kaj spirit'o'j'n glit'ig'a'j'n kiel serpent'a korp'o .
Far'int'e jam tiel mult'e , li ne pov'is halt'i .
Li dev'is tie'n ir'i , kiel la sun'o dev'as ne nur lum'ig'i la liber'a'j'n supr'o'j'n , sed ankaŭ ating'i la kresk'aĵ'o'j'n si'n kaŝ'ant'a'j'n post mur'o kaj akcel'i ili'a'n viv'o'n .
Li antaŭ'sent'is , ke tie oni akcept'os li'n per ali'a'j rigard'o'j kaj ali'e efik'os li'a'j vort'o'j , kiu'j dev'os est'i brul'ig'a'j ; ke tie li renkont'os anim'o'j'n mal'gaj'a'j'n kiel la nokt'o kaj pens'o'j'n pli obstin'a'j'n ol la ŝton'eg'o'j .
Kaj domaĝ'e est'is for'ir'i de ĉi tiu'j hom'o'j pur'a'j , simpl'a'j kaj fidel'a'j ; for'las'i ĉi tiu'j'n mont'o'j'n , sun'a'n polv'o'n , virg'a'j'n blu'aĵ'o'j'n , bon'odor'a'j'n flor'o'j'n ; ne vid'i plu ĉi tiu'j'n bel'a'j'n tag'o'j'n kaj kviet'a'j'n vesper'o'j'n , plen'a'j'n de rev'o'j , de nobl'a'j pens'o'j kaj pas'ig'it'a'j'n en inter'parol'ad'o'j antaŭ la dom'o de ĉi tiu'j hom'o'j .
Li de'turn'is la okul'o'j'n de l ’sun'o , por moment'o ferm'et'is ili'n , kaj post'e mal'lev'is ili'n al mari'o , kiu apog'int'e la kap'o'n sur la man'plat'o rigard'is li'n kun sen'lim'a am'o kaj sin'don'em'o .
Long'e li silent'is kaj rigard'is ŝi'n , ĝis fin'e li mal'ferm'et'is la lip'o'j'n kaj demand'is : —ĉu vi am'as mi'n ?
...
Ŝi ek'genu'is antaŭ li , al'met'is la vizaĝ'o'n al li'a'j genu'o'j kaj lev'int'e si'a'j'n okul'o'j'n al li'a'j , respond'is per larm'o'plen'a rigard'o .
Li re'e silent'is kaj rigard'is ; fin'e li demand'is : —vi ne for'las'os mi'n ?
...
Tiam ŝi ek'plor'is kaj met'int'e la okul'o'j'n sur li'a'j'n genu'o'j'n , ne pov'is trankvil'iĝ'i .
Li daŭr'ig'is : —vi ne for'las'os mi'n , kiam ĉiu'j tim'ig'it'e for'kur'os ?
...
Kiam ĉiu , trem'ant'e pro si mem , dir'os , ke li ne kon'as mi'n ?
.
.
Kiam mi rest'os sol'a kun mal'trankvil'o kaj dolor'o ?
...
Ŝi plor'is kaj larm'is , ne pov'ant'e dir'i vort'o'n .
Ŝi nur ĉirkaŭ'pren'is li'a'j'n pied'o'j'n kaj kis'is li'a'j'n genu'o'j'n .
Li demand'is : —vi ne for'las'os mi'n , kiam la mal'ben'o'j fal'os sur mi'a'n kap'o'n , kiam la hom'o'j indign'int'e dis'ŝir'os si'a'j'n vest'o'j'n , kiam ili lev'os kontraŭ mi'n ŝton'o'j'n ?
Kiam oni send'os gard'ist'o'j'n , kapt'os mi'n , lig'os kaj konduk'os al la juĝ'o ?
...
Ĉu vi ne for'las'os mi'n tiam ?
...
Ŝi lev'is la kap'o'n kun terur'o kaj kun'met'is la man'o'j'n ; pal'ec'o kovr'is ŝi'a'n vizaĝ'o'n .
Li daŭr'ig'is : —kiam oni for'ŝir'os mi'a'n vest'o'n por mi'n vip'i ?
...
Kiam oni kraĉ'os sur mi'a'n vizaĝ'o'n , nom'ant'e mi'n mensog'ul'o kaj blasfem'ul'o ?
...
Kiam mi'a nom'o est'os mok'o ?
Kiam tiu'j , kiu'j kred'os mi'n , risk'os si'a'n viv'o'n ?
...
Kiam vi vid'os mi'n mal'honor'it'a'n , sang'ant'a'n ...
Ĉu vi ne for'las'os mi'n tiam ?
...
Ĝem'o el'iĝ'is el la brust'o de la jun'a vir'in'o .
Ŝi'a'j okul'o'j est'is kvazaŭ sen'konsci'a'j , la lip'o'j trem'is .
Li ankoraŭ pli klin'iĝ'is super ŝi kaj fin'e murmur'et'is per inter'romp'at'a voĉ'o .
—Kiam oni ebl'e tren'os mi'n ekster la mur'o'j'n de tiu ĉi post'mont'a urb'o kaj kruc'um'int'e las'os al la grak'ant'a'j bird'o'j ?
...
Kiam ven'os la tim'o kaj la agoni'o kaj la plej mal'facil'a moment'o ?
...
Kiam nokt'e oni dev'os de'met'i , lav'i , en'volv'i , en'tomb'ig'i , al'ŝov'i la ŝton'o'n ...
Ĉu vi ne for'las'os mi'n tiam ?
...
Mari'o fal'is al li'a'j pied'o'j kun plor'eg'o .
La dolor'o prem'is ŝi'a'n kor'o'n , la pens'o'j implik'iĝ'is kaj konfuz'iĝ'is .
Ŝi al'met'is la buŝ'o'n al li'a'j pied'o'j , kaj per la man'o prem'is la brul'ant'a'n tempi'o'n , en kiu , kvazaŭ martel'o , bat'is tim'o , dolor'o kaj mal'esper'o .
Li silent'is kaj ne lev'iĝ'is , atend'ant'e respond'o'n .
Tiam ŝi mem iom lev'iĝ'is , sed kvazaŭ sen'konsci'a ; ŝi frot'is la frunt'o'n kaj rigard'is per mal'klar'a'j okul'o'j la ĉiel'o'n kvazaŭ demand'ant'e : ĉu pov'as real'iĝ'i , kio'n ŝi aŭd'is ?
...
Post'e ŝi rigard'is la mont'o'j'n kvazaŭ kun demand'o : ĉu ebl'e est'as , ke oni far'os tio'n al li ?
...
Ŝi rigard'is la oliv'a'j'n , granat'a'j'n arb'o'j'n , la heder'o'j'n de l ’dom'o , la bel'a'n , kviet'a'n vesper'o'n fin'e li'a'n blank'a'n vest'o'n , hel'a'n frunt'o'n kaj ver'o'n , bril'ant'a'n en li'a'j okul'o'j .
Ŝi rigard'is kvazaŭ sen'konsci'e kaj ne pov'is kompren'i .
Ŝi do sid'is mut'iĝ'int'e .
Ek'reg'is long'a silent'o .
Tiam mart'o aper'is sur la sojl'o .
Ŝi'a brun'a vizaĝ'o ruĝ'iĝ'is , en la okul'o'j bril'is viv'o .
Ŝi ten'is en la man'o kruĉ'o'n kaj star'ant'e en la pord'o dir'is al la frat'in'o .
—Ĉu vi ne help'os mi'n prepar'i la vesper'manĝ'o'n ?
La frat'o baldaŭ re'ven'os el la urb'et'o kaj invit'os la gast'o'n al la tabl'o .
Kaj kia'manier'e ni montr'os al la gast'o ni'a'n sin'don'em'o'n , se ni ne zorg'os por kontent'ig'i li'n ?
Mari'o re'e ek'prem'is la tempi'o'j'n ; ŝi aŭd'is nenio'n , ŝi'a'j pens'o'j for'kur'is mal'proksim'e'n .
La rabbi mal'ĝoj'e ek'rid'et'is , rigard'is mart'o'n kaj dir'is : —ne riproĉ'u ŝi'n .
Ebl'e ŝi zorg'as nun pli mult'e ol la ali'a'j .
Mart'o al'ir'is al la pump'il'o , met'is la kruĉ'o'n sur la ter'o kaj demand'is : —kiel vi kompren'as tio'n , rabbi ?
Mari'o uz'is la okaz'o'n por for'ir'i kaj mal'aper'is post la pord'o de l ’dom'o .
Mart'o ankoraŭ ne fin'is la inter'parol'ad'o'n kun la jun'a rabbi , kiam mari'o re'aper'is , port'ant'e kupr'a'n vaz'o'n kaj proksim'iĝ'int'e al la rabbi , ek'genu'is ĉe li'a'j pied'o'j .
Ŝi est'is tre pal'a .
Sur la rigid'a vizaĝ'o flu'is larm'o'j .
Ŝi'a'j man'o'j trem'is .
Ŝi las'is la pied'o'j'n de l ’rabbi kaj viŝ'is per la bukl'o'j de si'a'j har'o'j .
Post'e ŝi larm'is sur ili'n kaj re'e viŝ'is per si'a'j long'a'j har'o'j .
Fin'e ŝi ole'is ili'n per mult'e'kost'a'j ole'o'j .
La rabbi met'is unu man'o'n sur ŝi'a'n kap'o'n kaj per la du'a kovr'is si'a'n vizaĝ'o'n .
Mart'o rigard'is li'n kaj la frat'in'o'n , ne kompren'ant'e .
En la sam'a moment'o esting'iĝ'is okcident'e la last'a radi'o de la plej bel'a tag'o sur la ter'o .
a .
niemojewski

Neniam plu !

I .
La bazar'a plac'o est'is plen'eg'a de hom'o'j .
La hom -amas'o plen'ig'is ne nur ĝi'a'n kvadrat'o'n , sed dis'flu'is ankaŭ en la ale'o'n de garibaldi , al la amfiteatr'o kaj juĝ'ej'o , aper'is sur ĉiu'j balkon'o'j kaj teras'o'j .
Ne nur la loĝ'ant'o'j de santa mari'a for'las'is la dom'o'j'n en ĉi tiu aŭgust'a tag'o , por part'o'pren'i la grand'a'n fest'o'n de l ’art'a'j fajr'o'j por la honor'o de ĉiel'ir'o de di'patr'in'o .
De ĉiu'j najbar'a'j vilaĝ'o'j kaj urb'o'j ven'is mult'e da sci'vol'a'j aŭ pi'a'j .
Sur la strat'o'j promen'is la simpl'ul'o'j .
Sur la ilumin'it'a'j balkon'o'j la aristokrat'o'j kaj burĝ'o'j akcept'is la ven'int'o'j'n .
Sur la teras'o de la milit'ist'a klub'o , sub vic'o da ĥin'a'j lantern'o'j , georg'o lamarra , bel'a , hel'har'a leŭtenant'o de l ’artileri'o , objekt'o de l ’sopir'o'j de ĉiu'j am'em'a'j fraŭl'in'o'j , parol'is kun ar'o da koleg'o'j el nic'o .
Sur la balkon'o de li'a onkl'in'o klementin'o riccio , melankoli'a nigr'a'har'ul'in'o sen'inter'romp'e rigard'is li'n .
Sur la balkon'o de li'a bo'frat'in'o , paŭl'in'o gasbarra , viv'plen'a kaj gaj'a person'et'o , rid'is plen'voĉ'e , por ke li aŭd'u ŝi'n .
Sur unu el la kvin balkon'o'j de jun'a edz'in'o , rozino sticco , grazia or'land'o , la plej bel'a fraŭl'in'o de l ’urb'o , ŝajn'ig'is , ke ŝi parol'as kun la kuz'in'o el neapol'o , katerin'o borrelli , sed en real'ec'o ŝi'a'j rigard'o'j ne for'las'is georg'o'n .
Sur grand'a balkon'o la fil'in'o'j de l ’sindik'o , fraŭl'in'o'j roccatagliata parol'is kun tri fraŭl'in'o'j capitella , fil'in'o'j de l ’sindik'o de caserta , kiu'j ven'is kun la patr'o kaj frat'o , fianĉ'o de kristin'o roccatagliata .
Ĉi tiu ge'edz'iĝ'o ŝajn'is tre prudent'a al ĉiu'j ŝi'a'j sam'aĝ'ul'in'o'j ; sed la pli mal'jun'a'j fraŭl'in'o'j , inter ili emma demartino , dir'is , ke ĝi est'as sen'senc'a , ĉar kristin'o est'as tro jun'a .
Ĉiu'j ĉi fraŭl'in'o'j , ankaŭ clelia mesolella kaj felicetta de clemente , hav'is grand'a'j'n dot'o'j'n .
La balkon'o de l ’sindik'o est'is objekt'o de mult'a'j rev'o'j de l ’vir'o'j kaj vir'in'o'j .
Ankaŭ la balkon'o de margraf'o tarcagnota prezent'is tri grand'a'j'n sum'o'j'n da mon'o : tri li'a'j'n fil'in'o'j'n eduk'at'a'j'n en bon'eg'a lern'ej'o en neapol'o .
Sed ili est'is tiel gras'a'j , sen'halt'e pli kaj pli dik'a'j , ke ĉiu'j rid'is ili'n .
Hodiaŭ vesper'e ili est'is fier'a'j de la ĉe'est'o de princ'in'o di san demetri'o .
Ili'a balkon'o est'is hel'e ilumin'it'a kaj en ĉi tiu lum'o aper'is jen grand'a , kvazaŭ ŝvel'int'a vang'o , jen grand'eg'a brak'o , jen monstr'a tali'o .
Sed plej grand'a mov'ad'o est'is sur kvin balkon'o'j de la jun'a edz'in'o .
Rozino , la plej mal'jun'a el la sep frat'in'o'j astianese , edz'in'iĝ'is kun vincent'o sticco , unu el la plej riĉ'a'j fraŭl'o'j de l ’ĉirkaŭ'aĵ'o .
Kun prav'a fier'o ŝi akcept'is hodiaŭ unu'a'foj'e gast'o'j'n .
Ŝi port'is grand'a'j'n briliant'o'j'n , donac'o'n de l ’edz'o , sonor'ig'is dek ĉirkaŭ'man'o'j'n kaj est'is kontent'a de si mem , de la or'e ruĝ'a salon'o , de la blank'e blu'a dorm'o'ĉambr'o .
Ŝi montr'is al ĉiu'j tiu'n ĉi luks'o'n , ne kaŝ'ant'e si'a'n feliĉ'o'n .
La balkon'o est'is plen'a de vir'in'o'j .
Unu'e ses frat'in'o'j de l ’mastr'in'o .
Blond'a'j , brun'a'j , flav'ruĝ'a'j , por ĉiu'j gust'o'j , kur'is kvazaŭ ili est'us dek du , kaj okul'paf'is .
Ĉiu hav'is ador'ant'o'n sur la plac'o aŭ sur iu balkon'o .
Post'e grazia kaj mari'o or'land'o kun katarino borrelli ; lukreci'o ciecarelli , la plej mal'bel'a en la urb'o , fraŭl'in'o mal'san'iĝ'int'a de si'a mal'bel'ec'o , kun buŝ'o ĉiam du'on'e mal'ferm'it'a ; carmela barbar'o de kalabri'o , brun'a , fum'ant'a cigared'o'j'n kaj ne parol'em'a ; fin'e la plej kor'a amik'in'o de rozino , emma demartino , am'ind'a knab'in'o kun sopir'a'j okul'o'j .
Rozino per dolĉ'a voĉ'o al'vok'is al la gast'o'j la jun'a'n edz'o'n .
—vincenĉjo , vinĉjo !
...
La knab'in'o'j sci'vol'e rigard'is la tut'a'n loĝ'ej'o'n , kun delikat'a'j rid'et'o'j , iom ĝen'at'a'j de la ge'edz'a atmosfer'o , kiu est'is la real'iĝ'o de ili'a'j rev'o'j .
Ne ekzist'as ses jun'ul'o'j tia'j , kiel vincent'o , sed la frat'in'o'j ne perd'is la esper'o'n , ke ili edz'in'iĝ'os ankoraŭ pli bon'e .
grazia or'land'o pens'is pri si'a oficir'o , cent'foj'e pli bel'a , ol vincent'o .
Ŝi'a frat'in'o , ne tiel rev'em'a , konsider'is , ke cicillo mosca , kiu ĉiu'tag'e promen'is sub ŝi'a fenestr'o , est'us tre dezir'ind'a edz'o .
Katerin'o borrelli , ankoraŭ tro jun'a , far'is indiferent'a'n kaj tro'mem'fid'a'n mien'o'n , karakteriz'ant'a'n neapol'a'j'n knab'in'o'j'n , kiu'j ŝajn'ig'as mal'respekt'o'n al la edz'in'iĝ'o .
Ludovik'in'o ciccarelli esplor'is la ŝtof'o'n , ĉu ĝi est'as silk'a ; rigard'is la punt'o'j'n , por post'e imit'i ili'n per brod'il'o , kaj leg'is la vizit'kart'o'j'n .
emma demartino ir'is ĉie post rozino kaj ĉiu'foj'e kiam la last'a demand'is per dolĉ'a kaj harmoni'a voĉ'o : —kie est'as vinĉjo ?
emma sent'is strang'a'n kor'tuŝ'o'n .
Subit'e grand'a hel'o sur'verŝ'is la milit'ist'a'n klub'o'n .
Oni ek'lum'ig'is la art'a'j'n fajr'o'j'n .
La ruĝ'a lum'o aŭreol'is georg'o'n lamarra .
Klementin'o sving'is de l ’balkon'o tuk'o'n ; paŭl'in'o gasbarra kri'is ”brav'o !
Brav'o !
”ne pov'ant'e trankvil'iĝ'i , kaj grazia or'land'o trem'is vid'ant'e si'a'n ideal'o'n en ruĝ'a bril'o , kvazaŭ faŭst'o'n aŭ mefistofel'o'n .
Kiam aper'is la lum'o'j , mal'ferm'iĝ'is la fenestr'o'j de l ’dom'o de crocco .
Du frat'in'o'j crocco montr'is si'a'j'n vizaĝ'o'j'n de mal'jun'a'j fraŭl'in'o'j , kiu'j sen'ĉes'e serĉ'as edz'o'j'n .
Apud ili du caputo , fidel'a'j amik'in'o'j , vest'it'a'j laŭ la mod'o , kiu pas'is antaŭ dek kvin jar'o'j , rid'is seren'e malgraŭ si'a kvar'dek'o .
Fin'e ven'is donna iren'o moscarella , antaŭ'histori'a fraŭl'in'o , nek mal'bon'a , nek gaj'a , ŝton'iĝ'int'a en la apati'o de si'a viv'o .
emma demartino medit'is sur la balkon'o .
De du flank'o'j lud'is du orkestr'o'j ; jen la marŝ'o'n reĝ'a'n , jen la himn'o'n de garibaldi .
Ŝi pens'is .
Ŝi est'is tre kontent'a de la feliĉ'o de rozino , sed se karl'o scoppa , student'o jur'ist'o en neapol'o ne est'us mal'sukces'int'a en du ekzamen'o'j , ŝi est'us edz'in'iĝ'int'a antaŭ rozino .
Nun karlĉjo est'is en neapol'o prepar'iĝ'ant'e al re'a ekzamen'o .
Ebl'e la ven'ont'a aŭgust'o vid'os ili'n jam ge'edz'o'j'n .
Kia domaĝ'o perd'i tut'a'n jar'o'n !
Ŝi jam est'as du'dek kvin -jar'a .
Tio far'is ŝi'n medit'em'a kaj mal'kontent'a .
Ŝi est'is pal'a , velk'int'a , kaj rozino , ŝi'a sam'aĝ'ul'in'o , radi'is bel'ec'o'n kaj ĝoj'o'n , ĉarm'e regal'is la gast'o'j'n per vin'o kaj kuk'o'j , met'ant'e kun fier'o la bel'a'n arĝent'o'n , la mal'dik'a'n vitr'o'n .
Ĉio'n ŝi ricev'is de vinĉjo !
Se ŝi'a karol'o est'us sukces'int'a , ŝi nun regal'us per bombon'o'j ...
Kaj ŝi ne pov'is manĝ'i la dolĉ'aĵ'o'j'n , kiu'j'n rozino al'port'is al ŝi .
Grand'a melankoli'o prem'is ŝi'a'n kor'o'n .
La spektakl'o fin'e komenc'iĝ'is .
Ek'bril'is tri'kolor'a'j fajr'o'j , raket'o'j .
La popol'amas'o bru'bat'is la man'o'j'n .
La hom'a'j ond'o'j dis'flu'is sur la plac'o .
emma lev'is la ŝultr'o'j'n kaj pen'is for'sku'i de si la mal'ĝoj'o'n .
Ŝi ja ne est'as la plej mal'feliĉ'a .
Fraŭl'in'o'j astianese hav'as dot'o'n , jes , ili est'as ses : la knab'o'j tim'as tio'n .
Tri am'as georg'o'n , anser'o'j : li edz'iĝ'os kun neniu el ili , li hav'as , oni dir'as , fianĉ'in'o'n en florenci'o ; li nur am'ind'um'as .
Fraŭl'in'o'j capitella est'as tre riĉ'a'j , sed ĝust'e tial neniu kuraĝ'as cel'i ili'n .
La plej jun'a roccatagliata edz'in'iĝ'as antaŭ la frat'in'o'j ; ŝi far'as mal'bon'e , tio ne plaĉ'as en la provinc'o .
taccagnota est'as tro gras'a'j , ludovik'in'o ciccarelli tro mal'bel'a kaj tro mal'saĝ'a .
La raket'o'j flug'is al la ĉiel'o , dis'volv'iĝ'is kvazaŭ flor'o'j kaj fal'is ter'e'n , kiel pluv'o de divers'kolor'a'j stel'o'j .
Malgraŭ la varm'a vesper'o , malgraŭ la kri'o'j de l ’rav'it'a amas'o kaj la ĝoj'o plen'ig'ant'a la kor'o'j'n de l ’jun'ul'ar'o sur la balkon'o'j , emma dron'is en mar'o de mal'dolĉ'o .
Ŝi'a viv'o kaj la viv'o de simil'a'j est'aĵ'o'j ŝajn'is al ŝi voj'o sen al'log'o kaj cel'o .
En la or'a lum'o de l ’art'a'j fajr'o'j du fenestr'o'j de l ’dom'o de crocco prezent'is tut'a'n ekspozici'o'n de mal'jun'a'j fraŭl'in'o'j .
La mastr'in'o'j etend'is la pomad'it'a'j'n kap'o'j'n , por vid'i , ĉu efektiv'e en la manĝ'o'ĉambr'o de tarcagno oni met'as la manĝ'il'ar'o'n por la luks'a vesper'manĝ'o .
Du fraŭl'in'o'j caputo , long'a'j , plat'a'j , velk'int'a'j , rigard'is almenaŭ kvar'dek'a'n foj'o'n la fest'o'n de ĉiel'ir'o .
donna iren'o moscarella , kun mal'dens'a'j har'o'j , plat'ig'it'a'j sur la tempi'o'j , kun indiferent'a mien'o , ŝajn'is person'o mort'int'a por ĉiu'j ter'a'j afer'o'j .
emma rigard'is ĉi tiu'j'n vir'in'o'j'n tra la or'a pluv'o kvazaŭ antaŭ'dir'o'n de l ’est'ont'ec'o .
Ebl'e sam'a sort'o atend'as ĉiu'j'n ŝi'a'j'n amik'in'o'j'n .
Unu ebl'e perd'os la fianĉ'o'n , kiel klar'o caputo , du tag'o'j'n antaŭ la edz'iĝ'o .
Ali'a est'os tromp'it'a , kiel marietta caputo .
Ali'a rest'os mal'jun'a fraŭl'in'o pro la avar'ec'o de l ’patr'o , kiel margaret'o croces .
Ankoraŭ ali'a ne edz'in'iĝ'os pro subit'a eksplod'o de mistik'ism'o , kiel vincenzella crocco .
Fin'e unu , kiu sci'as , ebl'e ŝi emma , mal'jun'iĝ'os sen'edz'a pro kapric'o de l ’sort'o , kiel iren'o moscarella .
Kaj ŝi jam vid'is si'n mal'jun'a'n , kun mal'dens'a'j har'o'j sur la tempi'o'j ; kun rigid'a vizaĝ'o , ego'ist'a kaj mort'int'a por ĉio ter'a .
Post laŭt'a'j aplaŭd'o'j la plac'o ek'silent'is , proksim'iĝ'is la fin'o de l ’fest'o .
Raket'o'j kaj lucern'o'j lum'ig'is la grand'a'n triumf'a'n ark'o'n ornam'it'a'n per flor'o'j , kun kolor'a sur'skrib'o ”viv'a mari'a ”.
Mal'rapid'e lev'iĝ'is de l ’ter'o la statu'o de di'patr'in'o .
Ŝi est'is vest'it'a per roz'a tunik'o , blu'a mantel'o , kaj rid'et'is , adiaŭ'ant'e la ter'o'n .
Oni sonor'ig'is en ĉiu'j preĝ'ej'o'j .
La popol'o genu'is , honor'ant'e ĉiel'ir'ant'a'n per laŭt'a'j kri'o'j .
—Gard'u ni'n , di'patr'in'o ...
—Murmur'et'is emma sur la balkon'o .
—Gard'u ...
Mi'n kaj la ali'a'j'n .

II .

La mal'san'ul'in'o lev'is la kap'o'n kaj si'n apog'is sur la piramid'o'n de riĉ'e brod'it'a'j kusen'o'j .
Du blank'a'j , sen'sang'a'j man'o'j ŝi'a'j kuŝ'is sur safir'a silk'a kovr'il'o .
Ŝi hav'is batist'a'n ĉemiz'o'n kun punt'o'j ; sur la brun'a'j , ond'ant'a'j har'o'j bel'a'n kuf'et'o'n ; sur la fingr'o'j , sur la kol'o kaj en la orel'o'j grand'a'j'n perl'o'j'n .
Mal'mult'e ŝi parol'is , pal'a sed dolĉ'e rid'et'ant'a .
De temp'o al temp'o ŝi ferm'et'is la okul'o'j'n , kiel por dorm'o .
De l ’maten'o la dom'o est'is plen'a de gast'o'j .
La vizit'o'j , gratul'o'j , demand'o'j kaj respond'o'j du'on'e sven'ig'is ŝi'n .
En la du'a hor'o ŝi fin'e kis'is la bapt'ot'a'n et'ul'o'n , kaj ĉiu'j for'ir'is en la ĉef'preĝ'ej'o'n .
Nun ŝi ripoz'is .
Apud ŝi sid'is emma , kiu ne vol'is ir'i en la preĝ'ej'o'n .
Ŝi parol'is du'on'voĉ'e .
—Ros'i , kial vi nom'is li'n kajetan'o ?
—Vi'ĉj'o tio'n dezir'is —respond'is la mal'san'ul'in'o kun gest'o montr'ant'a , ke ne ind'as plu parol'i pri ĝi .
—Mal'bel'a nom'o .
—Mal'bel'a , sed la infan'o est'as bel'a .
—Ĉiu'j vi'a'j infan'o'j est'as bel'a'j —murmur'et'is emma .
—Ĉi tiu est'as plej bel'a —dir'is la patr'in'o kun radi'ant'a rid'et'o .
—Kiam vi hav'os kvin'a'n , vi dir'os , ke ĝi est'as plej bel'a .
—Jes —volont'e —konsent'is ŝi .
Ili ek'silent'is .
Sopir'o mal'hel'ig'is la okul'o'j'n de emma .
Ŝi'a pal'a vizaĝ'o jam komenc'is flav'iĝ'i .
—Ĉu vi'a frat'in'o johan'in'o ne ven'is ?
—Demand'is ŝi post moment'o .
—Ne ; kompat'ind'a , ŝi'a bo'patr'in'o est'as mal'san'a .
Mari'o send'is al mi telegram'o'n ; konstantin'o leter'o'n .
—Ŝi hav'as du infan'o'j'n ?
—Du .
—Kaj mari'o ?
—Unu .
Johan'in'o ankaŭ unu .
—Kaj vi kvar .
Vi'a patr'in'o est'as jam ok'foj'e av'in'o .
—Sed rest'as ankoraŭ tri fil'in'o'j fraŭl'in'o'j .
Mi ne pens'as pri olimpi'o kaj tereso , sed assunta mal'trankvil'ig'as mi'n .
Ŝi jam est'as du'dek ok -jar'a .
Delikat'a ruĝ'o kovr'is la vizaĝ'o'n de emma .
—Kio do ?
—Murmur'et'is ŝi .
—Ĉu nepr'e oni dev'as edz'in'iĝ'i ?
—Ne parol'u tiel , kar'a .
Plej mal'bon'a edz'in'iĝ'o est'as pli bon'a ol neniu .
—Kial ?
—Pro la infan'o'j —respond'is serioz'e kaj dolĉ'e la feliĉ'a patr'in'o .
En la okul'o'j de emma ek'bril'is larm'o'j .
—Infan'o'j ...
Infan'o'j ...
Kio'n vi far'os el ili ?
—Mi ne sci'as , mi am'as ili'n ...
Ili est'as tiel et'a'j .
Sed vinĉjo hav'as tre fier'a'j'n projekt'o'j'n .
—Vi ĉiam parol'as pri la infan'o'j ?
—Ĉiam .
—Ĉu la est'ont'ec'o hav'as ĉarm'o'n por vi ?
—Mi ne pens'as pri mi'a est'ont'ec'o , mi pens'as pri ili'a .
—Tio est'as ver'a —al'don'is emma .
Ili re'e ek'silent'is .
—Kial ili mal'fru'as —nur mur'et'is rozino .
—grazia est'as bapt'o'patr'in'o ?
—Jes , grazia kun la edz'o .
—Mi memor'as , kiel frenez'e ŝi am'is georg'o'n lamarra .
Subit'e ŝi re'san'iĝ'is kaj edz'in'iĝ'is kun advokat'o santangelo .
—Ŝi bon'e far'is .
Por kio am'i tia'n koket'ul'o'n .
—Ankaŭ klementin'o ricco konsol'iĝ'is ...
Edz'in'iĝ'is kun kuz'o .
Bel'a konstant'ec'o !
—La long'a'j am'o'j konduk'as al nenio .
—Se oni am'as , oni ne atent'as la temp'o'n .
—Vinĉjo kaj mi ge'edz'iĝ'is post ses monat'o'j de am'o .
—Sed vinĉjo est'is nur unu , vi'a ...
Grand'a kompat'o plen'ig'is la kor'o'n de l ’mal'san'ul'in'o .
Sed ŝi dir'is ankoraŭ neniu'n varm'a'n vort'o'n al emma , kiam en'ir'is katerin'o tarcagnota , nun edz'in'o de savarese , grand'eg'a en nigr'a silk'a vest'o .
Ŝi ek'kri'is kun ĝem'o : —ah , kar'a sinjor'in'o sticco , por unu tro mult'e , por ali'a nenio !
—Vi hav'as ankoraŭ temp'o'n , kar'a baron'in'o .
—Se tio est'us ver'a !
Sed mi perd'is la esper'o'n .
Ĉio depend'as de l ’struktur'o .
—Oni dir'as tio'n , sed kiu pov'as sci'i ?
roccatagliata tiel mal'gras'a , ankaŭ ne hav'as infan'o'j'n .
Dum la inter'parol'ad'o ven'is ali'a'j sinjor'in'o'j .
Ili ek'sid'is ĉirkaŭ la lit'o kaj mal'laŭt'e parol'is pri infan'o'j , pri okaz'o'j strang'a'j kaj mal'facil'a'j , pri ĥirurg'o'j kaj nutr'ist'in'o'j .
Ĉiu'j demand'is sci'vol'e , kiel ĝi okaz'is ĉe rozino .
Ŝi rakont'is per mal'long'a'j fraz'o'j , la aŭskult'ant'in'o'j balanc'is la kap'o'j'n kaj unu post ali'a al'don'is okaz'o'n de l ’propr'a viv'o .
La sol'a fraŭl'in'o inter ili , emma , aŭskult'is silent'e .
Ĉi tiu patr'in'ec'o vid'ebl'a en la vort'o'j , rid'et'o'j , rigard'o'j , ĉi tiu ond'o de sen'lim'a am'o penetr'is ĝis la fund'o de ŝi'a anim'o .
Ŝi'a vizaĝ'o far'iĝ'is vaks'a , ŝi'a'j okul'o'j pli kaj pli mal'ĝoj'a'j .
De l ’strat'o flug'is en la ĉambr'o'n la bru'o de l ’kaleŝ'o'j .
Subit'e ek'son'is sonor'il'et'o .
La vizaĝ'o de l ’mal'san'ul'in'o ali'iĝ'is .
En la antaŭ'ĉambr'o la serv'ant'o'j salut'is la et'ul'o'n : —li re'ven'is !
Li re'ven'is !
Ben'u vi'n sankt'a patr'in'o !
Kresk'u san'e !
La mal'grand'a hom'et'o proksim'iĝ'is , solen'e port'at'a de grazia santangello or'land'a .
Pend'is li'a long'a vest'o , brod'it'a kaj ornam'it'a per punt'o'j .
Sur la kusen'o kuŝ'is la kapet'o en elegant'a kuf'et'o .
La mal'ferm'it'a'j okul'o'j hav'is la serioz'a'n rigard'o'n de l ’nov'e'nask'it'o'j .
La mal'grand'a man'et'o delikat'e mov'is la fingr'o'j'n .
grazia en luks'a vest'o , special'e ven'ig'it'a el neapol'o , paŝ'is solen'e , fier'e .
Post ŝi ir'is la feliĉ'a patr'o , li'a edz'o kaj tut'a procesi'o de mal'jun'a'j onkl'in'o'j , sinjor'in'o astianese kun tri fil'in'o'j fraŭl'in'o'j , fin'e la pli aĝ'a'j infan'o'j de rozino : emma , ferdinand'o kaj karl'o .
grazia don'is la infan'o'n al la patr'in'o , parol'ant'e per iom trem'ant'a voĉ'o : —bapt'an'in'o , mi al'port'as al vi mal'grand'a'n krist'an'o'n .
La mal'san'ul'in'o prem'is la mal'grand'a'n krist'an'o'n al la brust'o kaj long'e li'n kis'is .
Silent'o fest'a kaj solen'a reg'is en la ĉambr'o .
grazia don'is al si'a bapt'an'in'o donac'o'n : ĉirkaŭ'man'o'n el perl'o'j kaj smerald'o'j .
Ŝi'a edz'o met'is sur la lit'o kest'o'n el ruĝ'a led'o , kiu en'hav'is manĝ'il'ar'o'n kaj arĝent'a'n pokal'o'n , donac'o'n de l ’bapt'o'patr'o al la infan'o .
Ambaŭ vir'in'o'j kis'is unu la ali'a'n , post'e grazia pren'is la bapt'o'fil'o'n kaj montr'is al ĉiu'j .
Antaŭ ĉio ŝi port'is li'n al la patr'o , kiu apenaŭ tuŝ'et'is li'a'j'n vang'o'j'n , tim'ant'e ek'grat'i li'n per la lip'har'o'j .
Post'e al la av'in'o , onkl'in'o'j , ĉiu'j sinjor'in'o'j .
Oni kis'is li'n sin'gard'e , delikat'e , por ke li ne plor'u ; oni nom'is li'n per dolĉ'a'j nom'o'j , kiu'j'n pov'as el'pens'i la vir'in'a kor'o .
La patr'in'o observ'is la infan'o'n per la okul'o'j , dank'e akcept'ant'e ĉiu'n esprim'o'n de l ’am'o por li .
Tomas'o , la serv'ant'o , dis'port'is vin'o'n kaj dolĉ'aĵ'o'j'n .
Oni ŝerc'e don'is bombon'o'j'n al la infan'o , kiu konserv'is si'a'n serioz'a'n mien'o'n .
La bapt'o'patr'o vol'is nepr'e don'i al li iom da vin'o , por ke li kutim'u ĝust'a'temp'e .
Fin'e en'kur'is la infan'o'j .
grazia ek'sid'is kun la et'ul'o , kaj ili ĉirkaŭ'is la frat'et'o'n kaj star'iĝ'int'e sur la fingr'o'j , silent'e li'n rigard'is .
Koket'a emma kis'is li'n , ferdinand'o met'is la man'o'j'n apud li sur la kusen'o , karl'o don'is al li si'a'n fingr'o'n kaj la mal'grand'a man'et'o prem'is ĝi'n ...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
.
La vesper'a krepusk'o fal'is sur la ĉambr'o'n .
Rest'is neniu el la gast'o'j .
La mal'san'ul'in'o , lac'a , kuŝ'is kun ferm'et'it'a'j okul'o'j .
Subit'e ŝi turn'is si'n , serĉ'is per la man'o ĉirkaŭ si kaj ek'kri'is per mal'fort'a , dolĉ'a voĉ'o : —kajetanĉjo , kajĉjo .
La et'ul'o rigard'is la patr'in'o'n per viv'a'j okul'o'j .
Post la kurten'o ek'son'is halt'ig'at'a plor'eg'o .
emma demartino plor'is .

III .

Ŝi mezur'is per si'a apert'a okul'o la ŝtrump'o'n .
Vid'ant'e , ke ĝi est'as jam sufiĉ'e long'a , ŝi komenc'is kalkul'i la maŝ'o'j'n kaj preter'las'ad'i ili'n , por ke la ŝtrump'o pli mal'larĝ'iĝ'u .
Subit'e en la kviet'a silent'o de l ’varm'a somer'a tag'mez'o ek'son'is delikat'a fajf'o , emma lev'is la okul'o'j'n kaj tra la verg'o'j de l ’verd'a rul'kurten'o ek'vid'is frederik'o'n mastrocola en li'a ordinar'a poz'o , tord'ant'a'n mal'pacienc'e la nigr'a'j'n lip'har'et'o'j'n .
Ŝi mal'lev'is la kap'o'n kaj re'e ek'labor'is .
Sur ŝi'a pal'a vizaĝ'o la temp'o el'gravur'is grand'a'j'n ŝanĝ'o'j'n .
La okul'o'j perd'is la bril'o'n kaj la sopir'o'n , kiu est'is tiel ĉarm'a .
Sub la palpebr'o'j pend'is flav'a'j sak'o'j .
La ruĝ'a'j lip'o'j far'iĝ'is roz'a'j , blu'a'j .
La lert'a komb'ad'o ne pov'is kaŝ'i la mal'dens'ec'o'n de l ’har'o'j .
La man'o'j est'is ankoraŭ bel'a'j , sed jam sulk'iĝ'ant'a'j ; la tali'o graci'a , sed sign'o'j de l ’mal'jun'ec'o est'is jam vid'ebl'a'j en la kurb'iĝ'o , en la tut'a ten'iĝ'o .
Tio'n montr'is eĉ ŝi'a'j pantofl'o'j , nigr'a'j kaj mol'a'j , kiu'j paŝ'is sen murmur'et'o .
La fajf'o de frederik'o re'e ek'son'is mal'laŭt'e .
Respond'is al ĝi grunt'ad'o kaj sur la balkon'o de chiarina oliver aper'is hel'har'a person'et'o kun safir'a'j okul'o'j , dron'ant'a en la sun'a'j radi'o'j .
Tio est'is emma sticco ĝeneral'e nom'at'a mim'i pro si'a amin'dec'o .
Pli mal'proksim'e sid'is chiarina brod'ant'e kaj ŝajn'ig'ant'e , ke ŝi nenio'n vid'as , nenio'n aŭd'as , kio'n far'as ŝi'a amik'in'o .
Najbar'e est'is la ĝarden'o de frat'in'o'j tarcagnote , sed ambaŭ gras'ul'in'o'j edz'in'iĝ'is en neapol'o kaj la fenestr'o'j est'is firm'e ferm'it'a'j .
Sur la balkon'o de emma demartino la verd'a rul'kurten'o neniam lev'iĝ'is kaj oni neniam vid'is tie la posed'ant'in'o'n .
La en'am'iĝ'int'a'j , kuraĝ'ig'at'a'j de la silent'o de l ’tag'mez'o incit'et'is unu la ali'a'n pli kaj pli sen'ĝen'e .
—Kial vi ne ĉe'est'is hodiaŭ maten'e la mes'o'n ?
Demand'is la blond'ul'in'et'o , pen'ant'e far'i sever'a'n mien'o'n , dum la am'o bril'is en ŝi'a'j okul'o'j .
—Mi dev'is konduk'i en la staci'dom'o'n onkl'in'o'j'n caputo .
—Ili for'vetur'is ?
—Jes , ili jam est'as en la monaĥ'ej'o .
—Mi ankaŭ far'os tio'n —ek'kri'is ŝi rid'ant'e .
—Atend'u , mim'i , ĝis vi est'os ses'dek'jar'a kaj kiam eĉ hund'o ne zorg'os pri vi .
La man'o'j de emma demartino ek'pend'is sen'mov'e super la labor'aĵ'o .
Post'e per la mal'varm'a man'o ŝi frot'is la mal'varm'a'n frunt'o'n , kvazaŭ vol'ant'e for'pel'i nub'o'n ...
—Re'ven'int'e el la staci'dom'o , kie vi est'is ?
Re'komenc'is la terur'a inkvizitor'o .
—Mi serĉ'is vi'n sur la plac'o .
—Ne ver'e .
—Mi vi'n cert'ig'as .
—Vi mensog'as .
—Demand'u ludovik'in'o'n ciccarelli kaj ŝi'a'n edz'o'n .
Mi est'is kun ili .
—Mi demand'os .
Mi vid'is ludovik'o'n en la preĝ'ej'o , ŝi hav'is ruĝ'a'n ĉapel'o'n , ŝi est'is en ĝi flav'a , abomen'a !
—Abomen'a , sed la ĉapel'o est'is verd'a , kaj ŝi'a vizaĝ'o bronz'a !
—Ek'kri'is triumf'e la jun'ul'o kompren'int'a la embusk'o'n .
Mim'i ek'rid'is .
Rid'is du'on'voĉ'e ankaŭ chiarina oliver .
Sed post la verd'a rul'kurten'o neniu rid'et'o ek'flor'is sur la viol'a'j lip'o'j de emma .
Ŝi sen'ĉes'e kalkul'is la maŝ'o'j'n , aŭskult'ant'e la inter'parol'ad'o'n hodiaŭ , kiel ŝi aŭskult'is ĝi'n ĉiu'tag'e , de du monat'o'j sub la flor'ant'a'j granat'uj'o'j de l ’ĝarden'o .
—Mim'i , kun kiu vi est'is en la preĝ'ej'o .
—Kun panj'o kaj la onkl'in'o lukreci'o .
—Ĉu tio est'as ver'a , ke oni vol'as , ke vi edz'in'iĝ'u kun antoni'o piccirillo ?
—Mi preĝ'is al sankt'a emma , ke ŝi ne permes'u tio'n .
—Ĉu ŝi plen'um'os vi'a'n pet'o'n ?
—Ni esper'u —murmur'et'is la blond'ul'in'o , kun'met'ant'e la man'et'o'j'n .
—Ni esper'u —ripet'is frederik'o , subit'e ek'medit'int'e .
Post la kurten'o la mal'jun'a fraŭl'in'o rigard'is la maŝ'o'j'n , sed ne vid'is ili'n .
La trik'il'o ek'grat'is ŝi'a'n vizaĝ'o'n , far'ant'e stri'o'n , sed eĉ unu gut'o da sang'o ne aper'is sur la anemi'a haŭt'o .
Aŭskult'ant'e la ge'am'ant'o'j'n , ŝi mal'lev'is la kap'o'n sub la prem'o de amas'o da re'memor'o'j kaj en'tomb'ig'it'a'j esper'o'j .
—Sed ĉu ekzist'as sankt'a emma ?
—Demand'is frederik'o , fier'ant'e pro si'a sen'kred'em'o .
—Vi est'as herez'ul'o —dir'is serioz'e mim'i .
—En la kalendar'o ŝi ne est'as .
—Serĉ'u en la franc'a kalendar'o , leg'u la histori'o'n de l ’martir'in'o'j .
—Se la sankt'ul'in'o ne ekzist'as , ni sankt'ig'os vi'n , mim'i .
—Cert'e , pro mi'a pacienc'o por vi .
La idili'o far'iĝ'is dram'o .
La blond'ul'in'o ek'koler'is , ke frederik'o ne hav'as eĉ unu gut'o'n da serioz'ec'o , mok'as ĉio'n , ne ebl'e est'as parol'i kun li .
Frederik'o koler'e de'ŝir'is la kalk'aĵ'o'n de l ’mur'o kaj ĵet'is sur la lacert'o'j'n en la ĝarden'o .
chiarina dev'is , kiel ĉiu'tag'e en la sam'a hor'o , pac'ig'i la ge'am'ant'o'j'n .
—Kio'n kulp'is kontraŭ vi la lacert'o'j ?
—Demand'is ŝi rid'ant'e .
—Nenio'n ; mim'i est'as demon'o !
—Murmur'et'is li .
—Bon'e , kar'a frederik'o , for'las'u mi'n !
—Mi for'las'os .
—Serĉ'u ali'a'n .
—Mi serĉ'os .
—Kia domaĝ'o , ke onkl'in'o assunta edz'in'iĝ'is en la pas'int'a jar'o kun mal'jun'a skrib'ist'o .
Ŝi est'is konven'a edz'in'o por vi !
—Vi est'as prav'a .
Sed mi skrib'os al fraŭl'in'o margaret'o crocco .
—Ven'ig'u ili'n ambaŭ , margaret'o'n kaj vincentin'o'n .
Ili hav'as kun'e dekkvin mil dukat'o'j'n kaj cent kvin'dek jar'o'j'n !
—Ĝust'e tio plaĉ'as al mi !
Ili si'n de'turn'is unu de la ali'a .
La knab'o ek'fum'is .
emma demartino rigard'is tra la verg'o'j de l ’rul'kurten'o .
Ĉu ne sam'e , iam , ŝi mal'pac'is kun karl'o ?
Ŝi'a'j man'o'j mal'lev'iĝ'is , la labor'aĵ'o fal'is ter'e'n , la volv'aĵ'o rul'iĝ'is sur la plank'o .
Grand'a , gras'a kat'o dorm'is trankvil'e , ne vol'ant'e lud'i kun la volv'aĵ'o .
—Mim'i !
—Ek'kri'is frederik'o .
Neniu respond'o .
—Mim'i , ne kapric'u , vi ja sci'as , ke mi vi'n am'as .
—pst !
—Dir'is ŝi , met'ant'e la fingr'et'o'n sur la buŝ'o'n .
—Kial ?
—Iu pov'us aŭd'i .
—Neniu !
Nun ĉiu'j dorm'et'as .
—Se panj'o ek'sci'os , ke mi ĉiu'tag'e renkont'as vi'n ĉi tie , ŝi ne permes'os al mi ir'i al chiarina kaj ŝlos'os mi'n en la ĉambr'o .
—Ho di'o , kio'n ni far'os !
—Ni mort'os —respond'is tragedi'e la knab'in'o .
—Kio'n vi dir'as !
—Cert'e .
Vi vid'os , ke mi mort'os de ftiz'o , se oni ne permes'os al ni ge'edz'iĝ'i .
—Ne parol'u tiel , tio ĉagren'as mi'n .
Ili mal'ĝoj'e rigard'is unu la ali'a'n , sed est'is tiel jun'a'j , san'a'j kaj bel'a'j , ke chiarina oliver komenc'is rid'i kvazaŭ frenez'a .
—Kial vi'a panj'o est'as tiel mal'bon'a .
—Panj'o est'as bon'a , sed ŝi dir'as , ke ni est'as tro jun'a'j , ke vi ne est'as sufiĉ'e serioz'a , ke oni dev'as atend'i .
—Mi jam est'as du'dek kvar -jar'a .
Ni mal'jun'iĝ'os atend'ant'e .
—Kaj mi est'as dekses -jar'a .
Kred'ebl'e panj'o vol'as , ke mi rest'u mal'jun'a fraŭl'in'o .
Ĉu ankaŭ ŝi ne est'is iam dek'ses'jar'a , ŝi , la pal'a vir'in'o post la fenestr'o ?
...
Ĉu ankaŭ ŝi ne kred'is tiam , ke la jun'ec'o neniam fin'iĝ'os ?
—Ĉu vi ĉe'est'os la edz'in'iĝ'o'n de mari'o or'land'o ?
—Demand'is mim'i .
—Kiel vi ordon'os .
—Ven'u , ni ankaŭ ĉe'est'os .
Onkl'in'o grazia prezent'os vi'n al panj'o , pen'u plaĉ'i al ŝi , sed ne arleken'u , est'u serioz'a .
—Ĉu mi pov'as am'ind'um'i onkl'in'o'n grazian ?
—oh ne , mi'a sinjor'o , ne , ne !
—Kaj onkl'in'o'n olimpi'o'n ?
Ŝi est'as tiel simpati'a .
—Ankaŭ ne , sinjor'o sen'taŭg'ul'o !
—Kio'n do mi far'os ?
Kun kiu mi parol'os , por ke vi ne est'u ĵaluz'a ?
Mi ek'sid'os apud vi'a bapt'o'patr'in'o .
Ŝi est'as sufiĉ'e mal'jun'a !
—Mal'laŭt'e !
—Dir'is la blond'ul'in'o rigard'ant'e la fenestr'o'n .
Sed la bapt'o'patr'in'o ne mov'iĝ'is , don'is neniu'n sign'o'n de l ’viv'o , de l ’sent'o ke ŝi'n dolor'i , ĝis la kruel'ec'o de l ’ge'am'ant'o'j .
Ĉu ŝi mem ne est'is kruel'a tiam en la temp'o'j de l ’feliĉ'o , pas'int'a'j por ĉiam .
—Kio'n mi dev'as parol'i al panj'o , por far'i al ŝi plezur'o'n ?
—Parol'u pri la infan'o'j , pri io ali'a ŝi ne aŭskult'os .
—Mi parol'os pri vi .
Mi dir'os , ke mi vi'n am'as .
—Ne far'u mal'saĝ'aĵ'o'j'n .
Parol'u pri la knab'o'j .
—Kiu'n ŝi plej mult'e am'as ?
—Ĉiu'j'n .
—Ne kajetan'o'n ?
—Ne , ne , ĉiu'j'n egal'e .
Parol'u pri ferdinand'o , kiu est'as en la milit'ist'a lern'ej'o en neapol'o kaj ricev'is la reĝ'a'n premi'o'n , pri karl'o , kiu est'as plej bel'a el ĉiu'j ...
—Vi est'as plej bel'a ...
—Ne inter'romp'u .
Gratul'u , ke kajetan'o tiel mirakl'e re'san'iĝ'is de la variol'o , dir'u , ke peĉjo kaj paŭlĉjo est'as tre am'ind'a'j .
Memor'u ĉiam , ke ŝi pens'as nur pri ni , am'as nur ni'n .
—Kaj la patr'o'n ?
—La vir'in'o'j , kiu'j hav'as infan'o'j'n , ne am'as la edz'o'j'n —respond'is solen'e la knab'in'o .
—Vi est'os tia sam'a ?
—Tia sam'a .
—Mi do prefer'as ne hav'i infan'o'j'n .
—Ne dir'u tio'n al panj'o .
emma demartino meĥanik'e el'tir'is rozari'o'n kaj komenc'is preĝ'i por ne aŭd'i la inter'parol'ad'o'n .
Tio est'is preĝ'o sen fervor'o kaj sen anim'o .
Pri kio pet'i por si kaj por ali'a'j ?
Pro mal'nov'a kutim'o al ĉiu ”patr'o ni'a ”ŝi al'don'ad'is ”etern'a'n ripoz'o'n ”, de kiam karl'o scopa mort'is de ĥoler'o en neapol'o .
Ĉi tiu preĝ'o , pet'ant'a pri pac'o por la mort'int'o , kiu'n oni en'ter'ig'is en sen'nom'a tomb'o , sen flor'o'j , sen tomb'a ŝton'o , plen'ig'is ŝi'a'n anim'o'n per sen'lim'a mal'ĝoj'o .
Li ne am'is ŝi'n , ne , li rest'is en neapol'o , edz'iĝ'is kun ali'a .
emma rest'is sen'edz'a ; kiel kaj kial , oni ne sci'as .
Ŝi ne plend'is , sed est'is plen'a de mal'ĝoj'o , kvazaŭ ĉio for'las'us ŝi'n .
En ĉi tiu moment'o ek'son'is funebr'a'j sonor'il'o'j de l ’proksim'a preĝ'ej'o .
—Kiu mort'is ?
—Demand'is mim'i .
emma ek'aŭskult'is .
—donna iren'a moscarella —respond'is frederik'o .
Ŝi est'is naŭ'dek -aŭ cent du'dek -jar'a .
Kiu nun okup'os ŝi'a'n lok'o'n ?
Malic'e , parol'ant'e nenio'n , mim'i montr'is kun rid'et'o la balkon'o'n de la bapt'o'patr'in'o .
emma vid'is ĉio'n : la rigard'o'n , gest'o'n , rid'et'o'n .
Ili ek'bat'is ŝi'a'n kor'o'n , ne vund'ant'e .
Ŝi'a anim'o rigid'iĝ'is .
Nenia hom'a afer'o pov'is penetr'i ĝi'n , nek esper'o , nek dolor'o .
m .
Serao

Quo vad'is ?

vol . III , ĉap .XXIII

Preskaŭ en la sam'a moment'o la prefekt'o de l ’urb'o ĵet'is antaŭ si'n ruĝ'a'n tuk'o'n , kaj ĉe tiu ĉi sign'o la pord'a'j kroĉ'il'o'j antaŭ la imperi'estr'a podium ek'grinc'is kaj el la mal'lum'a kav'o el'ir'is sur la hel'a'n aren'o'n urs'us .
La grand'eg'ul'o palpebr'um'is blind'ig'it'a de la lum'o ; post moment'o li ir'is sur la mez'o'n de l ’aren'o kaj rigard'is ĉirkaŭ'e , kvazaŭ vol'ant'e ek'sci'i , kontraŭ kio li dev'os batal'i .
Ĉiu'j aŭgust'an'o'j kaj la pli'mult'o da publik'o sci'is , ke li est'as la vir'o , kiu sufok'is kroton'o'n .
Murmur'o ek'son'is sur ĉiu'j benk'o'j .
En rom'o ne mank'is gladiator'o'j , kies kresk'o mult'e super'is la ordinar'a'n hom'a'n alt'ec'o'n , sed tia'n kolos'o'n neniam ankoraŭ vid'is la okul'o'j de la civit'an'o'j .
cassius , kiu star'is sur la podium post cezar'o , ŝajn'is kompar'e kun la lig'o mal'grand'a hom'et'o .
La senat'an'o'j , vestal'o'j , cezar'o , aŭgust'an'o'j kaj la popol'o rigard'is kun admir'o de kompetent'ul'o'j kaj am'ant'o'j li'a'j'n potenc'a'j'n femur'o'j'n , dik'a'j'n kiel branĉ'eg'o'j , li'a'n brust'o'n , simil'ant'a'n du kun'ig'it'a'j'n ŝild'o'j'n , li'a'j'n herkules'a'j'n brak'o'j'n .
La murmur'o pli kaj pli laŭt'iĝ'is .
Por ĉi tiu hom -amas'o ne pov'is ekzist'i pli grand'a ĝu'o , ol vid'i tia'j'n muskol'o'j'n streĉ'it'a'j'n en batal'o .
La murmur'o far'iĝ'is kri'o .
Ĉiu'j demand'is , kie loĝ'as la popol'o , kiu nask'as tia'j'n grand'eg'ul'o'j'n .
Urs'us star'is en la mez'o de l ’amfiteatr'o , nud'a , pli simil'a al ŝton'a kolos'o , ol al hom'o , kun atent'em'a kaj sam'temp'e mal'ĝoj'a mien'o de barbar'o .
Vid'ant'e , ke la aren'o est'as mal'plen'a , li mir'e rigard'is per si'a'j blu'a'j okul'o'j de infan'o jen la publik'o'n , jen cezar'o'n , jen la krad'o'j'n de l ’cunicula , de kie li atend'is si'a'j'n ekzekut'ist'o'j'n .
En la moment'o kiam li ir'is sur la aren'o'n , li'a simpl'a kor'o last'foj'e pli fort'e bat'is de l ’esper'o , ke la kruc'o li'n atend'as , sed kiam li ek'vid'is nek kruc'o'n , nek pret'a'n kav'o'n , li pens'is , ke li ne ind'as ĉi tiu'n favor'o'n kaj ke li est'as mort'ont'a ali'e , kred'ebl'e inter la dent'o'j de sovaĝ'a'j best'o'j .
Li est'is sen'defend'a kaj decid'is mort'i , kiel konven'as al la ador'ant'o de ”ŝaf'id'o ”, trankvil'e kaj pacienc'e .
Dum'e li vol'is preĝ'i al sav'int'o , li do ek'genu'is sur la aren'o , kun'met'is la man'o'j'n kaj lev'is la rigard'o'n al la stel'o'j , kiu'j bril'et'is tra la supr'a mal'ferm'o de l ’cirk'o .
Li'a kondut'o ne plaĉ'is al la rigard'ant'o'j .
Oni vid'is jam sufiĉ'e da krist'an'o'j , kiu'j mort'is kiel ŝaf'o'j .
Oni kompren'is , ke se la grand'eg'ul'o si'n ne defend'os , la spektakl'o mal'sukces'os .
Tie ĉi kaj tie ek'son'is sibl'o'j .
Oni komenc'is vok'i la mastigofor'o'j'n , kies dev'o est'is vip'i la mal'kuraĝ'a'j'n batal'ant'o'j'n .
Sed post moment'o ĉio ek'silent'is , ĉar neniu sci'is , kio'n far'os la grand'eg'ul'o , kiam li renkont'os la mort'o'n , okul'o kontraŭ okul'o .
Oni ne long'e atend'is .
Subit'e ek'son'is laŭt'eg'e kupr'a'j trumpet'o'j kaj post ĉi tiu sign'o mal'ferm'iĝ'is la krad'o'j kontraŭ la imperi'estr'a podium kaj sur la aren'o'n si'n ĵet'is kolos'a german'a ur'o , port'ant'a sur la korn'o'j nud'a'n vir'in'a'n korp'o'n .
—ligio !
ligio !
—Kri'is vinicius .
Li ŝir'is la har'o'j'n sur la tempi'o'j , kurb'iĝ'is kiel hom'o , kiu ek'sent'is en si'a brust'o la pint'o'n de lanc'o kaj komenc'is ripet'i per raŭk'a , ne'hom'a voĉ'o : —mi kred'as , mi kred'as !
Krist'o , mirakl'o'n !
Kaj li ne sent'is , ke petroni'us kovr'is li'a'n kap'o'n per la tog'o .
Ŝajn'is al li , ke la mort'o aŭ dolor'o blind'ig'as li'a'j'n okul'o'j'n .
Li ne rigard'is , li ne vid'is .
Sent'o de terur'a mal'plen'o ĉirkaŭ'is li'a'n anim'o'n , en li'a kap'o rest'is neniu pens'o , nur li'a buŝ'o ripet'is , kvazaŭ frenez'e : —mi kred'as !
Mi kred'as !
Mi kred'as !
Subit'e ek'silent'is la amfiteatr'o .
Kvazaŭ unu hom'o ek'star'is la aŭgust'an'o'j , ĉar io ekster'ordinar'a okaz'is sur la aren'o .
La humil'a kaj pret'a mort'i lig'o , ek'vid'int'e si'a'n reĝ'id'in'o'n sur la korn'o'j de l ’sovaĝ'a best'o , ek'salt'is kiel brul'vund'it'a kaj kurb'iĝ'int'e komenc'is kur'i sub angul'o al la furioz'ant'a ur'o .
El ĉiu'j brust'o'j el'ŝir'iĝ'is mal'long'a kri'o de l ’mir'eg'o , post kiu ek'silent'is la cirk'o .
La lig'o dum'e ating'is la ŝaŭm'ant'a'n best'o'n kaj kapt'is li'a'j'n korn'o'j'n .
—Rigard'u !
—Ek'kri'is petroni'us , kaj for'ŝir'is la tog'o'n de l ’kap'o de vinicius .
Tiu ĉi lev'iĝ'is , klin'is post'e'n si'a'n vizaĝ'o'n , pal'a'n kiel tol'o , kaj ek'rigard'is la aren'o'n per vitr'a'j , sen'konsci'a'j okul'o'j .
Ĉiu'j brust'o'j ĉes'is spir'i .
En la amfiteatr'o oni pov'is aŭd'i flug'ant'a'n muŝ'o'n .
Oni ne kred'is al la propr'a'j okul'o'j .
De l ’temp'o , de kiu ekzist'is rom'o , oni vid'is nenio'n simil'a'n .
La lig'o ten'is la best'o'n per la korn'o'j .
Li'a'j pied'o'j penetr'is ĝis super la maleol'o'j en la sabl'o'n , li'a dors'o kurb'iĝ'is , kiel streĉ'it'a paf'ark'o , la kap'o kaŝ'iĝ'is inter la ŝultr'o'j , sur la brak'o'j la muskol'o'j tiel ŝvel'is , ke la haŭt'o preskaŭ krev'is de ili'a prem'o , sed li halt'ig'is la ur'o'n .
La best'o kaj la hom'o rest'is sen'mov'a'j , al la rigard'ant'o'j ŝajn'is , ke ili vid'as pentr'aĵ'o'n , prezent'ant'a'n la heroaĵoĵn de herkules'o aŭ teze'o , aŭ ŝton'a'n grup'o'n .
Sed en la ŝajn'a sen'mov'ec'o oni pov'is rimark'i la terur'a'n pen'eg'o'n de la batal'ant'a'j fort'o'j .
Ankaŭ la ur'o , sam'e kiel la hom'o en'iĝ'is en la sabl'o'n , kaj li'a mal'pal'a , vil'a korp'o tiel kun'tir'iĝ'is , ke li ŝajn'is simil'a al grand'eg'a glob'o .
Kiu mal'fort'iĝ'os unu'a , kiu fal'os unu'a ?
Jen est'is la demand'o , kiu en tiu moment'o est'is pli grav'a por ĉi tiu'j am'ant'o'j de l ’cirk'a'j batal'o'j , ol tut'a rom'o kaj ĝi'a mond'o'reg'ad'o .
La lig'o est'is nun por ili du'on'di'o , kiu ind'as ador'ad'o'n kaj skulpt'aĵ'o'j'n .
Ankaŭ cezar'o lev'iĝ'is .
Li kaj tigellinus aŭd'is pri la fort'o de ĉi tiu vir'o , intenc'e aranĝ'is la batal'o'n kaj dir'is mok'e : ”venk'u ĉi tiu kroton'mort'ig'int'o la bov'o'n , kiu'n ni elekt'os por li ”.
Sed nun kun mir'eg'o ili rigard'is la aren'o'n , kvazaŭ ne kred'ant'e , ke ili vid'as real'aĵ'o'n .
En la amfiteatr'o oni vid'is hom'o'j'n , kiu'j , lev'int'e la man'o'j'n , rest'is tiel sen'mov'a'j ; ŝvit'o aper'is sur la frunt'o'j de ali'a'j , kvazaŭ ili mem batal'us kontraŭ la best'o .
En la cirk'o oni aŭd'is nur la sibl'ad'o'n de la flam'o'j en la lamp'o'j kaj la murmur'et'o'n de l ’karb'o'j , de'fal'ant'a'j de l ’torĉ'o'j .
La voĉ'o ek'mort'is en la buŝ'o'j de l ’rigard'ant'o'j , la kor'o'j bat'is , kvazaŭ vol'ant'e krev'ig'i la bru'et'o'j'n .
Al ĉiu'j ŝajn'is , ke la batal'o daŭr'as jam jar'cent'o'j'n .
Sam'e star'is sur la aren'o la hom'o kaj la best'o ŝajn'e sen'mov'a'j .
Subit'e ek'son'is blek'o , simil'a al ĝem'o , post kiu ĉiu'j ek'kri'is kaj re'e ek'reg'is silent'o .
Al la hom'o'j ŝajn'is , ke ili sonĝ'as : la grand'eg'a kap'o de l ’bov'o turn'iĝ'is mal'rapid'e en la fer'a'j man'o'j de l ’barbar'o .
La vizaĝ'o de la lig'o , la nuk'o kaj la brak'o'j ruĝ'iĝ'is purpur'e , la dors'o pli fort'e kurb'iĝ'is .
Oni pov'is rimark'i , ke li uz'as la rest'o'n de si'a'j super'hom'a'j fort'o'j , sed ke ili sufiĉ'os jam por ne'long'e .
La blek'ad'o pli kaj pli raŭk'a kaj dolor'a de l ’ur'o miks'iĝ'is kun la sibl'ant'a spir'ad'o de la brust'o de l ’grand'eg'ul'o .
La kap'o de l ’best'o turn'iĝ'is pli kaj pli , el la buŝ'o el'iĝ'is la long'a lang'o kovr'it'a de ŝaŭm'o .
Ankoraŭ unu moment'o , kaj la orel'o'j'n de pli proksim'a'j rigard'ant'o'j ating'is kvazaŭ krak'ad'o de romp'at'a'j ost'o'j .
La best'o fal'is ter'e'n kun la nuk'o mort'e turn'it'a .
La grand'eg'ul'o for'ig'is la ŝnur'o'j'n de la korn'o'j , pren'is la virg'ul'in'o'n sur la brak'o'j'n kaj komenc'is rapid'e spir'i .
Li'a vizaĝ'o pal'iĝ'is , la har'o'j glu'iĝ'is de l ’ŝvit'o , la ŝultr'o'j kaj brak'o'j est'is kvazaŭ sur'verŝ'it'a'j de l ’akv'o .
Unu moment'o'n li star'is kvazaŭ du'on'konsci'a , post'e li lev'is la okul'o'j'n kaj komenc'is rigard'i la publik'o'n .
La amfiteatr'o frenez'iĝ'is .
La mur'o'j de l ’konstru'aĵ'o komenc'is trem'i de l ’bru'eg'o de kelk'dek'o'j da mil'o'j da hom'o'j .
De la komenc'o de l ’batal'o'j oni ne vid'is tia'n ekscit'ec'o'n .
La publik'o for'las'is la supr'a'j'n benk'o'j'n kaj ir'is mal'supr'e'n , puŝ'ant'e unu'j ali'a'j'n en la tra'ir'o'j inter la benk'o'j , por pli bon'e vid'i la fort'eg'ul'o'n .
De ĉie ek'son'is voĉ'o'j , kiu'j pasi'e , obstin'e pet'is pardon'o'n kaj baldaŭ far'iĝ'is unu , ĝeneral'a kri'o .
Al ĉi tiu popol'o , ador'ant'a la fizik'a'n fort'o'n , tiu ĉi grand'eg'ul'o far'iĝ'is nun kar'a kaj unu'a person'o en rom'o .
Li kompren'is , ke la popol'o postul'as , ke oni donac'u al li la viv'o'n kaj liber'ec'o'n , sed li zorg'is ne nur por si mem .
Moment'o'n li rigard'is ĉirkaŭ'e , post'e li proksim'iĝ'is al la imperi'estr'a podium kaj , balanc'ant'e la korp'o'n de l ’knab'in'o sur la etend'it'a'j brak'o'j , li lev'is la okul'o'j'n pet'eg'e , kvazaŭ li vol'us dir'i : —ŝi'n kompat'u !
Ŝi'n sav'u !
Por ŝi mi far'is ĉi tio'n !
.
.
La rigard'ant'o'j kompren'is bon'e , kio'n li dezir'is .
La sven'int'a knab'in'o , kiu kompar'e kun la grand'eg'a korp'o de la lig'o ŝajn'is mal'grand'a infan'o , kor'tuŝ'is la popol'amas'o'n , la kavalir'o'j'n .
Ŝi'a et'a , alabastr'e blank'a korp'o , ŝi'a sven'o , la terur'a danĝer'o , de kiu liber'ig'is ŝi'n la grand'eg'ul'o , fin'e ŝi'a bel'ec'o kaj sin'don'em'o trem'ig'is la kor'o'j'n .
Kelk'a'j pens'is , ke li est'as ŝi'a patr'o kaj pet'as kompat'o'n kaj pardon'o'n por si'a infan'o .
La kompat'o subit'e ek'flam'is , kvazaŭ fajr'o .
Sufiĉ'e da sang'o , mort'o kaj turment'eg'o !
Sufok'iĝ'ant'a'j de larm'o'j , raŭk'a'j voĉ'o'j kri'is pardon'o'n por la ambaŭ .
Dum'e urs'us ir'is ĉirkaŭ la aren'o kaj lul'ant'e la knab'in'o'n sur la brak'o'j per la mov'o'j kaj okul'o'j pet'is por ŝi pri la viv'o .
Nun vinicius lev'iĝ'is de si'a seĝ'o , trans'salt'is la ĉirkaŭ'bar'o'n , kiu apart'ig'is de l ’aren'o la unu'a'j'n benk'o'j'n , kur'is al ligio kaj kovr'is per la tog'o ŝi'a'n nud'a'n korp'o'n .
Post'e li dis'ŝir'is la tunik'o'n sur la brust'o , mal'kovr'is la cikatr'o'j'n , kiu'j rest'is post la vund'o'j , ricev'it'a'j en la armeni'a milit'o , kaj etend'is la man'o'j'n al la popol'o .
La ekscit'ec'o de la publik'o super'is ĉio'n , vid'it'a'n iam ajn en la amfiteatr'o'j .
La popol'amas'o komenc'is pied'frap'i kaj kri'eg'i .
La voĉ'o'j far'iĝ'is minac'a'j .
La popol'o pet'is nun ne nur por la atlet'o , sed defend'is ankaŭ la virg'ul'in'o'n , la milit'ist'o'n kaj ili'a'n am'o'n .
Mil'o'j da vir'o'j si'n turn'is al cezar'o kun koler'a bril'o en la okul'o'j kaj kun kun'prem'it'a'j pugn'o'j .
Sed li mal'rapid'is kaj ŝancel'iĝ'is .
Li sent'is nenia'n mal'am'o'n kontraŭ vinicius kaj la viv'o aŭ mort'o de ligio est'is por li indiferent'a'j , tamen li prefer'us vid'i la korp'o'n de l ’knab'in'o dis'ŝir'it'a'n per la korn'o'j de l ’bov'o aŭ per la dent'o'j de l ’sovaĝ'a'j best'o'j .
Li'a kruel'ec'o , li'a'j degener'int'a'j instinkt'o'j kaj fantazi'o ĝu'is tia'j'n vid'aĵ'o'j'n .
Kaj jen la popol'o vol'is for'pren'i ili'n de li .
Ĉe tiu pens'o koler'o ek'bril'is sur li'a gras'a vizaĝ'o .
Ankaŭ la ambici'o ne permes'is al li ced'i al la vol'o de l ’hom'amas'o'j , kaj sam'temp'e pro mal'kuraĝ'ec'o li ne risk'is kontraŭ'star'i .
Li do komenc'is ĉirkaŭ'rigard'i , ĉu almenaŭ iu'j de la aŭgust'an'o'j turn'is la fingr'o'j'n mal'supr'e'n , kiel sign'o'n de l ’mort'o .
Sed petroni'us lev'is la man'o'n supr'e'n kaj rigard'is preskaŭ minac'e li'a'n vizaĝ'o'n .
Superstiĉ'a , sed ekscit'iĝ'em'a vestinus , kiu tim'is la spirit'o'j'n , sed ne tim'is la hom'o'j'n , don'is la sign'o'n de l ’pardon'o .
La sam'o'n far'is senat'an'o scevinus , la sam'o'n nerv'a , kaj tullius seneci'o , la sam'o'n la mal'jun'a , glor'a milit'estr'o ostorius scapula kaj pis'o kaj vet'us kaj crispinus kaj min'u'ci'us thermus kaj portius telesinus kaj respekt'at'a , ŝat'at'a de l ’popol'o thraseas .
Vid'ant'e tio'n cezar'o mal'lev'is la smerald'o'n , kiu'n li ten'is antaŭ si'a okul'o kun la esprim'o de mal'ŝat'o kaj mal'kontent'o , sed tigellinus , kiu vol'is koler'ig'i petroni'us ’on , klin'iĝ'is al ner'o kaj murmur'et'is : —ne ced'u , di'a : ni hav'as la pretori'an'o'j'n .
Ner'o turn'is la okul'o'j'n al la lok'o , kie star'is la komand'ant'o de la pretori'an'o'j , sever'a kaj tut'kor'e al li fidel'a subius flavi'us , kaj ek'vid'is io'n ekster'ordinar'a'n .
La vizaĝ'o de la mal'jun'a tribun'o est'is sever'a , sed sur'verŝ'it'a de larm'o'j , kaj la man'o'n li etend'is supr'e'n .
Dum'e rabi'o ek'okup'is la kor'o'j'n de l ’hom'amas'o'j .
Polv'a nebul'o lev'iĝ'is de l ’pied'frap'ad'o kaj kovr'is la amfiteatr'o'n .
Est'is aŭd'ebl'a'j kri'o'j : ahenobarbus !
Patri'n'mort'ig'int'o , brul'krim'ul'o !
Ner'o ek'tim'is .
En la cirk'o la popol'o est'is la sol'a estr'o .
La antaŭ'a'j cezar'o'j , precip'e caligula , kuraĝ'is ia'foj'e kontraŭ'star'i ĝi'a'n vol'o'n , sed tio kaŭz'is ĉiam ribel'o'j'n , eĉ sang'verŝ'o'n .
Sed ali'a est'is la pozici'o de ner'o .
Unu'e li bezon'is la popol'o'n , kiel komedi'ant'o kaj kant'ant'o , du'e li vol'is hav'i ĝi'n si'a parti'an'o kontraŭ la senat'o kaj patrici'o'j , fin'e post la brul'o de rom'o li pen'is per ĉiu'j rimed'o'j re'akir'i ĝi'a'n favor'o'n kaj turn'i ĝi'a'n koler'o'n kontraŭ la krist'an'o'j .
Nun li kompren'is , ke danĝer'e est'us pli long'e mal'ced'i .
Ribel'o , komenc'iĝ'int'a en la cirk'o , pov'us mal'obe'ig'i la tut'a'n urb'o'n kaj hav'i ne antaŭ'vid'ebl'a'j'n konsekvenc'o'j'n .
Li do ek'rigard'is ankoraŭ unu foj'o'n sobrius flavi'us ’on , centuri'o'n scevinus , la parenc'o'n de l ’senat'an'o kaj , vid'ant'e ĉie sulk'iĝ'int'a'j'n brov'o'j'n , kor'tuŝ'it'a'j'n vizaĝ'o'j'n kaj fiks'it'a'j'n sur si rigard'o'j'n , li don'is la sign'o'n de l ’pardon'o .
Fulm'o'tondr'a'j aplaŭd'o'j ek'son'is sur ĉiu'j benk'o'j .
La popol'o jam est'is cert'a pri la viv'o de l ’kondamn'it'o'j , ĉar nun ĝi far'iĝ'is ili'a zorg'ant'o kaj eĉ cezar'o ne kuraĝ'us plu persekut'i ili'n per si'a venĝ'o .
h .
sienkiewicz

Rakont'o pri spirit'o'j

La societ'o ĵus vesper'manĝ'is en la ĝarden'o .
Sur la tabl'o star'is ankoraŭ sen'ord'e la glas'o'j kaj botel'o'j , la du'on'e mal'plen'ig'it'a'j frukt'uj'o'j , inter ili kelk'e da kandel'o'j jam fort'e for'brul'int'a'j en vitr'a'j kloŝ'o'j , ĉirkaŭ'it'a'j de lum'avid'a'j muŝ'o'j .
Sonor'is la dek'a hor'o .
—Ebl'e ni re'ven'os en la ĉambr'o'j'n ?
—Demand'is la mastr'in'o .
—Est'as jam mal'varm'et'e ...
—Mal'varm'et'e ?
En ĉi tiu bel'eg'a juli'a nokt'o ?
Nun , kiam komenc'as pas'i la varm'eg'o ...
Jen lev'iĝ'as la lun'o , super la lag'o : est'as tro bel'e ...
Ne , ne , ni rest'u ankoraŭ —kri'is la ali'a'j .
Sinjor'in'o de daller ĉirkaŭ'volv'is si'n iom pli fort'e per la tuk'o , ordon'is al si'a fil'in'o gizelo ankaŭ sur'met'i io'n kaj ced'is al la ĝeneral'a dezir'o .
—Bon'e —dir'is ŝi , apog'ant'e si'n al la dors'o de si'a kan'a seĝ'o , —ni rest'u .
Oni babil'as ĉi tie pli liber'e , ol en la salon'o , kie la muzik'em'a'j membr'o'j de ni'a famili'o ĝu'as la bru'a'n kult'o'n de wagner .
La najbar'o de gizelo , leŭtenant'o kronstedt , met'is la mol'a'n tuk'o'n , kiu kuŝ'is sur la seĝ'a dors'o , sur la ŝultr'o'j'n de l ’knab'in'o kaj ĉe tiu ĉi okaz'o iom ankoraŭ proksim'iĝ'is al ŝi .
—Ne est'as ja mal'varm'e al vi , fraŭl'in'o ?
—Demand'is li per kares'em'a voĉ'o .
Afabl'e rid'ant'a ek'rigard'o dank'is pro la zorg'em'o .
—Ne , kontraŭ'e ...
Tre agrabl'e .
—Vi est'as prav'a , sinjor'in'o , —dir'is reg'ist'ar'a konsil'ist'o strom —la proksim'ec'o de du fortepian'o'j , sur kiu'j , per ok man'o'j oni lud'as la uvertur'o'n de tanhaüser , ne akcel'as la inter'ŝanĝ'o'n de l ’ide'o'j .
Ĉi tie kie'n penetr'as al ni nur mal'mult'a'j ne'laŭt'a'j ton'o'j , la fortepian'a'j tondr'o'j ne mal'help'os ni'a'n inter'parol'ad'o'n .
Kie ni halt'is —pri kio ni parol'is ?
—Pri kio ni ne parol'is , kar'a strom ?
La politik'o , literatur'o , famili'a'j okaz'o'j , societ'a'j malic'o'j , konsider'o'j pri la veter'o kaj pri la jar'cent'o : mal'long'e ĉiu'j tem'o'j est'as el'ĉerp'it'a'j .
—Tut'e ne —rimark'ig'is sinjor'o de klettendorf , najbar'a bien'hav'ant'o , —oni ankoraŭ nenio'n rakont'is ekzempl'e pri spirit'o'j , kaj ĉi tiu tem'o ...
—En ni'a rond'o , kie neniu kred'as spirit'o'j'n kaj neniu iam vid'is fantom'o'n ...
—Oni dev'as disting'i , doktor'o elke —si'n turn'is viv'e klettendorf al la inter'romp'ant'o , —ni ne kred'as , kompren'ebl'e , vag'ant'a'j'n nokt'o'mez'a'j'n fantom'o'j'n , sed spirit'o'j —est'aĵ'o'j dev'ig'at'a'j per medium'ism'o si'n kon'ig'i —ili cert'e ekzist'as , mi hav'as sufiĉ'e da pruv'o'j .
—Vi sinjor'o de klettendorf , vi okup'iĝ'as pri spirit'ism'o ?
—Demand'is mir'ig'it'a la doktor'o .
—Ĉi tiu modern'a frenez'o , mal'san'o ...
—Nek frenez'o , nek mal'san'o .
Sed , kompren'ebl'e , kun dub'ul'o'j kaj kun hom'o'j , kiu'j jam antaŭ'e ĉio'n ne'as , ne ebl'e est'as parol'i pri tia'j afer'o'j .
—Rakont'u al ni iu'n vi'a'n spirit'ist'a'n observ'o'n , kar'a klettendorf —propon'is la mastr'in'o .
—Ĉi tie est'as ne sol'e sek'a'j dub'ul'o'j , kiel ni'a estim'at'a famili'a kurac'ist'o kaj amik'o , elke .
Mi , ekzempl'e , tut'e ne est'as mal'inklin'a ek'sci'i io'n de la mister'o'j de super'a mond'o .
Mi dezir'us tio'n , kiel pruv'o'n de la sen'mort'ec'o , eĉ tre dezir'us ...
—Tiam rakont'u sen'tim'e —dir'is la doktor'o al klettendorf .
—La dezir'o plej bon'e prepar'as la voj'o'n .
Kio'n oni opini'as ebl'a kaj kio'n oni dezir'as kred'i , tio est'as jam tri'kvar'on'e kred'at'a .
—Kaj kiam oni decid'is io'n ne kred'i , tiam help'as neniu'j fakt'o'j kaj pruv'o'j .
Tial mi prefer'as , sinjor'o doktor'o , ne parol'i kun vi pri spirit'ist'a'j afer'o'j .
—La bien'posed'ant'o parol'is per la incit'it'a voĉ'o de l ’hom'o , kiu disput'as pri si'a'j plej kar'a'j politik'a'j aŭ filozofi'a'j princip'o'j .
—Fakt'o'j kaj pruv'o'j !
—Respond'is elke , ankaŭ iom incit'it'a .
—El okaz'a'j fakt'o'j , tut'e sen'depend'a'j unu de ali'a , oni far'as konklud'o'j'n kaj kiam ni vol'as esplor'i la pruv'o'j'n , kiam ni , dum ĉiu'j font'o'j de l ’erar'o'j ne est'as for'ig'it'a'j , rifuz'as akcept'i la supoz'at'a'j'n pruv'o'j'n , tiam oni dir'as , ke ni jam antaŭ'e decid'iĝ'is ne kred'i .
La disput'o est'as ne ebl'a .
—Ĉe tiu ĉi tabl'o ne est'as permes'it'e mal'pac'e disput'i , —dir'is sinjor'in'o de daller .
—Ĉiu konserv'u si'a'n opini'o'n kaj respekt'u la opini'o'n de la ali'a'j .
—Pac'o dev'as reĝ'i eĉ post plej varm'eg'a diskut'ad'o .
Sed respekt'i erar'a'n opini'o'n mi ne konsent'as : respekt'i oni dev'as nur la ver'o'n .
—Ĉu vi vol'as dir'i , sinjor'o doktor'o elke , —inter'romp'is la koler'em'a spirit'ist'o —ke mi kaj kun mi la tut'a ar'o da sam'kred'an'o'j —en amerik'o ekzist'a'j milion'o'j —est'as nur mensog'ul'o'j kaj tromp'ul'o'j ?
.
—La pli'mult'o tromp'it'a'j ...
—Sekv'e —ankoraŭ mal'pli flat'e —nur mal'saĝ'ul'o'j kaj sen'senc'ul'o'j ?
Do naŭ dek'on'o'j da hom'o'j est'as frenez'a'j .
Ĉar tiu'j , kiu'j kiel vi ne'as ĉio'n super'natur'a'n , est'as mal'grand'a grup'o .
Ni'a societ'o konsist'as de 10 person'o'j ; mi vet'as , ke preskaŭ ĉiu'j kred'as , ke ekzist'as super'ter'a , mister'o'plen'a , ali'vort'e , spirit'mond'o , de kiu ia'foj'e penetr'as al ni radi'o'j .
—Prav'e , —jes'is iu , —mi konfes'as , ke mi kred'as antaŭ'sent'o'j'n .
—Kaj mi pov'us rakont'i rimark'ind'a'j'n fakt'o'j'n pri mort'ant'o'j , kiu'j aper'is mal'proksim'e ĉe am'at'a'j person'o'j .
—Ekzist'as ankaŭ strang'a'j sonĝ'o'j , kiu'j real'iĝ'as .
—Kaj oni ne pov'as ne'i la somnambul'ism'o'n ...
Mi dev'as konfesi'i , ke nokt'o'mez'e mi ne ir'us tomb'ej'o'n .
—Ke en ni'a najbar'a sen'hom'a kastel'o aper'as fantom'o'j , ekzist'as mult'a'j kred'ind'a'j atest'ant'o'j —dir'is la gast'o'j unu post ali'a .
—Ekzist'as ankaŭ strang'a'j simpati'o'j —dir'is la leŭtenant'o , kiu dank ’al la du'on'mal'lum'o sukces'is met'i la man'o'n sur la apog'il'o'n de la seĝ'o de gizelo kaj sam'temp'e delikat'e prem'i ŝi'a'n ŝultr'o'n .
—Kaj —al'don'is li murmur'et'e , nur por ŝi aŭd'ebl'e , —mir'ind'a , dolĉ'a , de super'a'j ĉiel'o'j de'ven'ant'a rav'o ...
—Kvankam mi ne kred'as spirit'o'j'n —dir'is nun la reg'ist'ar'a konsil'ist'o , —nek la vag'ant'a'j'n , nek la tabl'o'frap'ant'a'j'n , tamen mi ne pov'as ne'i , ke mult'a'j okaz'o'j de l ’anim'a viv'o ne pov'as est'i klar'ig'it'a'j per la natur'a'j leĝ'o'j , mal'long'e , ke ekzist'as afer'o'j ...
—Sur la ĉiel'o kaj ter'o —inter'romp'is li'n doktor'o elke per tondr'a voĉ'o , —pri kiu'j eĉ la filozof'o'j ne sonĝ'is .
Mi tio'n atend'is .
Ekzist'as fraz'o'j , kiu'j nepr'e aper'as dum la diskut'ad'o , kiel la fulm'o en ia'j stat'o'j de la aer'o .
Neniu pov'as en'paŝ'i en la mistik'a'n region'o'n , ne cit'ant'e ĉi tiu'j'n vort'o'j'n de l ’poet'o : li montr'as tia'manier'e si'a'n instru'it'ec'o'n kaj pruv'as , ke li'a opini'o est'as sam'e super'a , kiel la pens'o'j de shakespeare .
ah , kiom da mal'util'o al'port'is la poet'o'j per si'a'j saĝ'a'j fraz'o'j !
—Ne nur la poet'o'j'n —ĉi tiu'j'n profet'o'j'n —ni pov'as cit'i por sen'kulp'ig'i la kred'o'n al mistik'a mond'o , sed ankaŭ la plej glor'a'j'n filozof'o'j'n , komenc'ant'e de aristoteles kaj plat'o .
Kio'n ekzempl'e dir'as pri ĝi schopenhauer ?
Ankaŭ humboldt opini'is , ke en la natur'o ekzist'as ne'kalkul'ebl'a'j ne'kon'at'a'j fort'o'j .
Kaj la atest'o'j , kiu'j ven'as al ni de ĉiu'j temp'o'j kaj land'o'j ?
—Jes , ankaŭ ĉi tio est'as ne'evit'ebl'a : post la vort'o'j de shakespeare oni cit'as ĉiam ĉiu'j'n mistik'a'j'n aŭtor'o'j'n , profet'o'j'n de la bibli'o , ĥalde'o'j'n kaj egipt'o'j'n , skot'a'j'n somnambul'ist'o'j'n kaj hind'a'j'n fakir'o'j'n .
Sed nek la antikv'ec'o , nek la dis'vast'iĝ'o de iu ajn opini'o pruv'as ĝi'a'n prav'ec'o'n .
Ĉu fabel'o est'as des pli ver'a , ju pli fru'e en ni'a infan'ec'o ni ĝi'n aŭd'is , kaj ju pli mult'e da ali'a'j infan'o'j kred'is ĝi'n ?
—Fabel'o'j —legend'o'j —superstiĉ'o'j !
—Ek'kri'is klettendorf ofend'it'e .
—Tia'manier'e vi ĉiam vol'as refut'i tio'n , kio'n vi ne pov'as klar'ig'i .
—Ne la ne'klar'ig'ebl'a'n nom'as ni tiel , sed la ne'pruv'ebl'a'j'n kaj sen'baz'a'j'n klar'ig'o'j'n , kiu'n vi don'as ĉiam .
Se vi rakont'as al mi , ke la tabl'o frap'is aŭ ke oni vid'is , aŭd'is aŭ sonĝ'is io'n , tio pov'as ne est'i fabel'o , sed la konklud'o , ke tie ag'is spirit'o ...
—Est'as la sol'a konsent'ebl'a .
Se oni konstat'as ie super'natur'a'n efik'o'n , oni dev'as trov'i tie super'natur'a'n kaŭz'o'n .
Kiel parti'an'o de la teori'o pri la efik'o'j kaj kaŭz'o'j , vi ne pov'as tio'n ne'i .
Ekzist'as mil'o'j da fakt'o'j kaj ekzempl'o'j ...
—Rakont'it'a'j fakt'o'j —oni sci'as neniam , kio'n oni al'don'is kaj de'pren'is —ne prezent'as sufiĉ'a'n baz'o'n por sen'erar'a'j konklud'o'j , —mil rakont'o'j , ceter'e , ne pli mult'e ol unu .
Se al esplor'ant'o iu atest'o ŝajn'as nul'o , mil nul'o'j ne est'os pli konvink'a'j .
—Mi'a'j opini'o'j est'as baz'it'a'j ne nur sur tio , kio'n mi aŭd'is , sed sur tio , kio'n mi tra'viv'is .
—Ĉie oni pov'as est'i tromp'at'a'j .
Rigard'ant'e ĵongl'ist'o'j'n , oni ankaŭ vid'as io'n ŝajn'e ne'klar'ig'ebl'a'n .
Ne sci'ant'e ĉiu'j'n detal'o'j'n , oni ne pov'as juĝ'i .
La kaŝ'it'a ne'kred'em'o , kiu'n vi riproĉ'as al ni , kiam vi rakont'as al ni vi'a'j'n mir'ind'aĵ'o'j'n , est'as baz'it'a sur logik'a rezon'ad'o .
Dum oni pov'as ankoraŭ supoz'i io'n ver'ŝajn'a'n , oni puŝ'as for ne'ver'ŝajn'a'n , sam'e kiel oni prunt'e'pren'as nur tiam , kiam ĉiu'j font'o'j de l ’propr'a hav'o est'as el'ĉerp'it'a'j .
Kiam mi aŭd'as eĉ de tre konfid'ind'a person'o pri mal'klar'a okaz'o , kiam mi leg'as pri ĝi , aŭ mem vid'as , ĉiam ŝajn'as al mi pli kred'ebl'a la supoz'o , ke ĝi'n klar'ig'os la natur'a'j kaj logik'a'j leĝ'o'j , tuj kiam est'os kon'at'a'j ĉiu'j detal'o'j .
Profesor'o wolf —si'n turn'is la doktor'o al sid'ant'a kontraŭ li blank'barb'a sinjor'o , —kial vi dir'as nenio'n ?
Help'u mi'n ...
Vi , kiel universitat'a profesor'o , kiel aŭtor'o de l ’bon'eg'a'j natur'scienc'a'j verk'o'j , vi est'as , cert'e , en ĉi tiu problem'o mi'a sam'parti'an'o ...
La mal'jun'ul'o iom proksim'ig'is si'a'n seĝ'o'n kaj apog'is la menton'o'n sur la man'o'j'n .
—Ne —dir'is li .
—Mi bedaŭr'as , estim'at'a sinjor'o elke , sed mi ne est'as vi'a sam'parti'an'o , mi est'as parti'an'o de la spirit'o'j .
Mult'voĉ'a ”ah ”ek'son'is en la societ'o : sen'iluzi'iĝ'o de unu'j , kontent'iĝ'o de ali'a'j , mir'eg'o de ĉiu'j .
Ankaŭ el la brust'o de gizelo el'iĝ'is en la sam'a moment'o delikat'a ah !
, kvankam nek ŝi , nek la leŭtenant'o atent'is la ĝeneral'a'n inter'parol'ad'o'n .
Kial do ”ah ”.
Ankaŭ ne'klar'ig'ebl'a fakt'o ...
Ni esper'u , ke ”kiam est'os kon'at'a'j ĉiu'j detal'o'j , la ĝem'et'o'n klar'ig'os la natur'a'j leĝ'o'j ”.
Profesor'o wolf daŭr'ig'is : —jes , mi dev'as rifuz'i al vi mi'a'n help'o'n , kar'a doktor'o .
Kio'n util'us , se mi defend'us vi'a'j'n opini'o'j'n ?
La rezon'ad'o kaj logik'a klar'ig'ad'o re'salt'as de la mistik'a'j anim'o'j .
Nur la fakt'o'j pruv'as .
Al ili ankaŭ mi dev'as konfirm'iĝ'i ...
Mi tra'viv'is fakt'o'j'n , kiu'j trem'ig'is mi'a'n tut'a'n anim'o'n kaj las'is al ĝi ne'solv'ebl'a'j'n problem'o'j'n .
Ĝis nun mi ĉiam silent'is pri ili , ĉar mi tim'is fos'i en ĉi tiu kaŝ'it'a angul'o de mi'a memor'o ...
Sed se vi dezir'as kaj por defend'i la opini'o'j'n , tiel sen'kompat'e atak'at'a'j'n ĉi tie ...
—ah , rakont'u , rakont'u !
—Ek'kri'is viv'e la ali'a'j , plej viv'e la bien'posed'ant'o , kies vizaĝ'o ek'bril'is de ĝoj'o kaj sci'vol'o .
—Mi ankaŭ atend'as mal'pacienc'e —dir'is doktor'o elke —ĉar —ĉar el vi'a buŝ'o spirit'rakont'o ŝajn'os al mi des pli mir'ind'a .
—Jes , ver'e , ver'e mir'ind'a est'as , kio'n mi nun rakont'os .
Eĉ la leŭtenant'o kaj gizelo inter'romp'is la murmur'et'ad'o'n kaj prepar'iĝ'is al aŭskult'ad'o .
Sed ili'a'j man'o'j rest'is unu'j en la ali'a'j .
La varm'a flu'o de l ’feliĉ'o , kiu lev'iĝ'is de ili'a'j fingr'o'j ĝis ili'a'j kor'o'j , est'is ja mir'ind'a , ili do volont'e aŭskult'os pri ali'a'j mir'ind'aĵ'o'j .
—Pardon'u , se mi'a raport'o est'os iom sen'ord'a ; mi ne prepar'is ĝi'n antaŭ'e , kaj la vek'it'a'j re'memor'o'j aper'as tiel rapid'e , ke mi'a'j vort'o'j pov'os mal'facil'e sekv'i ili'n .
—Li frot'is la frunt'o'n per la man'o kaj komenc'is : —kiam mi antaŭ tri'dek jar'o'j en'tomb'ig'is mi'a'n edz'in'o'n , mi iom da temp'o viv'is tut'e izol'it'a .
Ne ebl'e est'is por mi dum la unu'a jar'o de l ’dolor'o plen'um'i mi'a'j'n profesi'a'j'n dev'o'j'n , viv'i inter la hom'o'j : mi for'las'is la urb'o'n kaj ek'loĝ'is en ĉas'ist'a dom'et'o profund'e en la arb'ar'o , kvankam jam est'is vintr'o .
Mal'jun'a serv'ist'in'o , blank'a pudel'o , portret'o de mi'a mort'int'a edz'in'o , ŝi'a plej am'at'a kanari'o , —jen est'is la tut'a mi'a societ'o .
Mi pren'is ankaŭ libr'o'j'n , ĉar mi vol'is ne nur funebr'i , sed ankaŭ labor'i , kaj harmonium'o'n , la sam'a'n sur kiu mi akompan'ad'is la edz'in'o'n , kiam ŝi kant'is per si'a bel'a ald'a voĉ'o pi'a'n ”av'e mari'a ”.
Johan'in'o est'is tre pi'a —mi ne ; tio'n sol'a'n ŝi riproĉ'is al mi .
”oh , la temp'o ven'os ankoraŭ , oft'e dir'is ŝi , —kiam sign'o el ali'a mond'o montr'os al vi , ke vi'a'j dub'o'j est'is pek'a'j ”.
—”sed tia'j sign'o'j ne ekzist'as .
Neniam ven'is sci'ig'o el la ali'a mond'o ”.
”silent'u —dir'is ŝi met'ant'e si'a'n man'o'n sur mi'a'n buŝ'o'n , —vi ĉagren'as mi'n .
Kiam mi aŭd'as tia'j'n vi'a'j'n vort'o'j'n , mi vol'us mort'i por aper'i antaŭ vi , kiel spirit'o ...
Kaj mi far'os tio'n ”.
Kiam post apenaŭ unu'jar'a ge'edz'a feliĉ'o ŝi kuŝ'is sur la mort'lit'o , ŝi dir'is al mi : ”ĉu vi sci'as , kial oni re'vok'as mi'n ?
...
Mi dev'as far'iĝ'i send'it'o el la ali'a mond'o ...
Kaj mi ven'os al vi !
”—terur'e !
—Murmur'et'is sinjor'in'o de daller .
Doktor'o elke lev'is la ŝultr'o'j'n .
—Se nun aper'os ia ŝajn'a fantom'o , ĝi est'as facil'e klar'ig'ebl'a .
Vi'n emoci'is la vort'o'j de vi'a edz'in'o sur la mort'lit'o , la izol'it'a viv'o , la rigid'a vintr'a pejzaĝ'o : sent'o'tromp'o en tia'j cirkonstanc'o'j est'us io tut'e natur'a .
—Jes , cert'e —dir'is sinjor'o de klettendorf —sent'o'tromp'o , frenez'o , tio est'as tre facil'a klar'ig'o de ĉiu'j ne'klar'ig'ebl'a'j fenomen'o'j ...
Vi , sinjor'o'j skeptik'ul'o'j , ĉiam hav'as ĝi'n pret'a'n .
Oni ankoraŭ ne fin'is la rakont'o'n , kaj vi jam proklam'is ĝi'n mal'san'a okaz'o .
—Ĉar tia est'as ni'a metod'o de l ’pens'ad'o kaj konklud'ad'o : kiam oni don'as al ni pruv'o'j'n , ni antaŭ ĉio ...
—ah , las'u la dub'ul'o'j'n —dir'is la mastr'in'o .
—Daŭr'ig'u , sinjor'o profesor'o , vi'a rakont'o est'as tro interes'ant'a ...
—Jes , jes , rakont'o'j'n —murmur'is la doktor'o , —cent'foj'e ripet'it'a'j'n apart'a'j'n okaz'o'j'n , jes , ili'n oni volont'e akcept'as ; sed pens'i , detal'e esplor'i , t .
e .
Uz'i la sol'a'j'n raci'a'j'n rimed'o'j'n , oni ne vol'as .
Daŭr'ig'u , profesor'o wolf .
—Volont'e ; sed mi pet'as vi'n , kar'a elke , permes'u al mi fin'i la rakont'o'n .
Mult'a'j dub'o'j aper'os ĉe vi dum mi'a rakont'ad'o , kaj se pri ĉiu vi tuj vol'os disput'i , ni neniam fin'os .
Mi promes'as , ke la tut'o kontent'ig'os vi'n .
—Vi supoz'as , ke mi ŝanĝ'os mi'a'j'n opini'o'j'n ?
Vi erar'as ...
Sed tio est'as mi'a last'a protest'o ; mi promes'as ne inter'romp'i vi'n plu .
—Mi do daŭr'ig'as .
Mi ĉes'is pens'i pri la promes'o de mi'a kar'a johan'in'o , ĉar mi ne dub'is , ke ne ekzist'as rilat'o'j inter ”ĉi tie ”kaj ”tie ”; mi re'memor'is pri ĝi , kiam okaz'is fakt'o'j , sen'dub'e pruv'ant'a'j , ke la mort'int'in'o ...
Plen'um'is la promes'o'n ...
—Pardon'u —ek'kri'is sinjor'in'o de daller —la kandel'o'j for'brul'is , ĉu ne pli'bon'e est'us en la dom'o'n ...
—Ne , ne —pet'is la leŭtenant'o , —ni ne bezon'as lum'o'n ; bril'as la lun'o , kaj rakont'o'j pri fantom'o'j impres'as des pli fort'e en la du'on'lum'o .
La profesor'o daŭr'ig'is : —foj'e vesper'e , post kelk'hor'a sid'ad'o ĉe mi'a'j libr'o'j mi est'is tim'ig'it'a de mal'laŭt'a , strang'a murmur'et'o .
Mi ne pov'as ĝi'n pri'skrib'i , ĝi est'is nek frap'ad'o , nek ĝem'o'j , nek best'a voĉ'o , nek sibl'ad'o de vent'o .
La son'o ĝust'e tial est'is terur'a , ke ĝi simil'is nenia'n kon'at'a'n .
Mi ne pov'is sid'i trankvil'e , mi dev'is ek'sci'i , kio kaŭz'is la mister'a'j'n son'o'j'n .
Ne ebl'e est'is difin'i , de kie ili ven'is , ili est'is kvazaŭ en la tut'a ĉambr'o ; mal'laŭt'a'j , sed ĉie kaj sen'inter'romp'a'j .
Mi ek'star'is kaj esplor'is la ĉambr'o'n en ĉiu'j angul'o'j .
bianko , la pudel'o , dorm'is , kviet'e spirant'e post la kamen'o ; pieps , la bird'o , sid'is , kovr'int'e la kapet'o'n per la flug'il'o'j , glob'o'simil'a en la kaĝ'o .
Nenie la son'o est'is pli proksim'a , nenie pli mal'proksim'a .
Ŝajn'is , ke mi port'is ĝi'n kun mi mem en la ĉambr'o .
Por konvink'iĝ'i , mi ir'is ekster'e'n —ĉio est'is silent'a , mi re'ven'is en la ĉambr'o'n —ĝi re'e est'is tie .
Mi sonor'ig'is al la serv'ist'in'o .
Ŝi ven'is rapid'e .
”aŭskult'u , brigid'o ”, mi komenc'is , sed tuj ĝi ĉes'is .
”atend'u moment'o'n ”...
Sed van'e , ni aŭd'is nenio'n .
—”nenio ...
Vi pov'as for'ir'i ”.
Apenaŭ ŝi pas'is la sojl'o'n , la murmur'et'o re'komenc'iĝ'is .
Kelk'foj'e ripet'iĝ'is la sam'a fenomen'o , fin'e mi for'send'is la mal'jun'ul'in'o'n dorm'i kaj rest'is sol'a kun mi'a ton'ant'a gast'o .
Ankoraŭ kelk'e da moment'o'j ĉirkaŭ'is mi'n la delikat'a'j ton'a'j ond'o'j , kaj mi aŭskult'is kaj aŭskult'is ...
La murmur'et'o far'iĝ'is pli kaj pli mal'laŭt'a kaj fin'e tut'e ek'silent'is .
En ĉi tiu vesper'o mi ne pov'is plu labor'i kaj mi ir'is dorm'i .
.
Pas'is ok tag'o'j , kaj mi preskaŭ forges'is la mister'a'n aper'o'n .
Subit'e , en la sam'a vesper'a hor'o ĝi re'ven'is .
Mi re'e al'vok'is mi'a'n mal'jun'a'n brigid'o'n —la rezultat'o est'is sam'a : tuj kiam ŝi aper'is en la ĉambr'o , ĉio ek'silent'is ; kiam ŝi for'ir'is , ĉio ton'is .
La mister'o plen'ig'is mi'n per mir'eg'o kaj tim'o , per dezir'o klar'ig'i ĝi'n , sed ankaŭ per esper'o , ke ĝi rest'os ne'klar'ig'ebl'a ...
De nun ĝi re'ven'ad'is regul'e post ĉiu'j kelk'e da tag'o'j ; mi atend'is ĝi'n , kiel am'at'a'n , honor'ant'a'n vizit'o'n .
Mi ne prov'is plu esplor'i la kaŭz'o'n , ĉar est'us por mi sen'iluzi'iĝ'o trov'i natur'a'n solv'o'n por ĉi tiu kor'tuŝ'ant'a enigm'o .
”ĉu ĝi ven'os hodiaŭ ?
”est'is demand'o , kiu'n mi ripet'ad'is la tut'a'n tag'o'n .
Kvin minut'o'j'n antaŭ ĝi'a al'ven'o , ia ekscit'o plen'ig'is mi'a'n anim'o'n .
Ĝi est'is por mi kar'a gast'o .
Ĝi —ne , mi ne vol'is plu nom'i ĉi tiu'n amik'o'n per tiu ĉi sen'person'a pronom'o ...
Sed kiel ?
Mi serĉ'is nom'o'n —mi trov'is la plej kar'a'n kaj mi ek'kri'is : ”johan'in'o , ven'u !
”en la sam'a moment'o ek'son'is la kon'at'a murmur'et'o , sed du'obl'e fort'a .
Mi re'e ek'kri'is : ”johan'in'o , johan'in'o ”—kaj ju pli oft'e mi ripet'is la nom'o'n , des pli proksim'e ven'is la son'ond'o'j al mi , kvazaŭ ili vol'is mi'n ĉirkaŭ'pren'i , sufok'i .
Tromp'o de la sent'o'j , ĉu ne ver'e ?
Tromp'o de l ’aŭd'ad'o ?
Mi vid'as jam la vort'o'n sur vi'a'j lip'o'j , doktor'o elke , sed vi ĵur'is ne inter'romp'i mi'n , kaj la ĵur'o vi'n halt'ig'is .
Mi mem ankaŭ tio'n supoz'is , mi ja ne kred'is spirit'o'j'n ...
Tamen en tiu moment'o mi dev'is re'memor'i la last'a'j'n vort'o'j'n de mi'a edz'in'o .
Ĉu efektiv'e ?
...
Sen'senc'aĵ'o !
Mi sku'is la kap'o'n , al'vok'is brigid'o'n por for'pel'i la sorĉ'o'n kaj pren'is antaŭ la dorm'o sod'a'n pulvor'o'n .
En sekv'int'a vesper'o , en la sam'a hor'o re'ven'is la ordinar'a ekscit'o .
Ah'a , pens'is mi , mi'a febr'a paroksism'o kun tint'ad'o en la orel'o'j proksim'iĝ'as (vi vid'as , doktor'o , ke mi opini'is sam'e , kiel vi ).
Por mi'n gard'i kontraŭ la ton'ant'a fantom'o mi ir'is ekster'e'n , mi ja est'is tie sen'danĝer'a .
Est'is lun'a vintr'a nokt'o .
Ĉiu'j branĉ'o'j est'is dik'e kovr'it'a'j de neĝ'o .
Mi ir'is per rapid'a'j paŝ'o'j sur la glaci'a tavol'o , krak'ant'a sub mi'a'j pland'o'j .
Mi rapid'is al mont'et'o , de kiu est'is bel'a panoram'o de l ’pentr'ind'a ĉirkaŭ'aĵ'o .
Sed kiam mi ating'is la cel'o'n , mi sen'iluzi'iĝ'is ; nigr'a'j nub'o'j kovr'is la lun'o'n , kaj la tut'a pejzaĝ'o dron'is en mal'lum'o ; nur la mur'o'j de kapel'o , star'ant'a sur la mont'et'o , lum'is en mal'bril'a blank'o .
Subit'e ven'is la kon'at'a ekscit'o , kiu ordinar'e antaŭ'ir'is la mister'a'n murmur'et'o'n ...
Ĉu ankaŭ ĉi tie ?
...
Mi aŭskult'is kun bat'ant'a kor'o —sed minut'o'j pas'is , ĉio silent'is .
Mi ekkris : ”johan'in'o !
”neniu son'o ...
Sed ek'rigard'int'e , mi rimark'is lum'et'o'n , antaŭ'e sen'dub'e ne ekzist'ant'a'n , kiu fal'is de la kapel'a fenestr'o sur la plank'o'n .
Mi ne pov'is kontraŭ'batal'i la al'tir'o'n , kvankam tim'o trem'ig'is mi'n , kaj mi ir'is al la kapel'o , mal'ferm'is la pord'o'n kaj en'paŝ'is .
La profesor'o far'is paŭz'o'n .
En la sam'a moment'o , kiel en la rakont'o , nub'o kovr'is la lun'o'n , kaj la societ'o sid'is en mal'lum'o .
Kun'iĝ'is ĉiu'j kondiĉ'o'j por trem'ig'a sent'o , kiu ek'reg'is la pli'mult'o'n da aŭskult'ant'o'j .
La pli'mult'o'n —ne ĉiu'j'n .
Doktor'o'n elke sen'dub'e ne .
Ankaŭ ebl'e ne la ge'am'ant'o'j'n ...
Ebl'e ankaŭ ili pli bon'e uz'is la mal'lum'o'n ...
—Mi en'ir'is —ripet'is profesor'o wolf per mal'laŭt'ig'it'a voĉ'o .
—La tut'a intern'o est'is hel'e lum'ig'it'a , kvankam brul'is nek lucern'o'j nek kandel'o'j .
La lum'o sam'e ne simil'is ĉiu'j'n kon'at'a'j'n lum'o'j'n , kiel la murmur'et'o , de kiu mi hodiaŭ for'kur'is , simil'is neniu'n ali'a'n .
Ĝi est'is lum'ant'a kurier'o el ne'kon'at'a land'o .
”johan'in'o !
”—ekkris mi kaj la fort'o de l ’radi'o'j du'obl'iĝ'is .
Ju pli oft'e mi vok'is , des pli hel'e , blind'ig'e , proksim'e ĉirkaŭ'is mi'n la lum'o , kvazaŭ ĝi vol'is sufok'i mi'n ...
Mi ferm'is la okul'o'j'n kaj fal'is sen'konsci'a sur la plank'o'n .
Kiam mi re'konsci'iĝ'is , est'is jam tag'o .
Mi rapid'is hejm'e'n kaj pren'is grand'a'n doz'o'n da ĥin'in'o .
—Mi ankaŭ rekomend'us ĝi'n —dir'is la doktor'o du'on'voĉ'e .
—Ĉio'n , kio'n mi rakont'os , dub'ul'o pov'us klar'ig'i per ia mi'a mal'san'a stat'o , sed tio , kio'n mi nun rakont'os , refut'as ĉi tiu'n supoz'o'n .
La lum'a fenomen'o en la kapel'o re'ven'is mult'foj'e , krom tio okaz'is ankaŭ mir'ind'aĵ'o : la harmonium'o lud'is la plej am'at'a'n ”av'e mari'a ”de johan'in'o kaj mi vid'is , kiel la klav'o'j mal'lev'iĝ'as kaj lev'iĝ'as .
Fin'e mi decid'is for'las'i la izol'ec'o'n , tim'ant'e frenez'iĝ'i .
Mi sen'prokrast'e pak'is mi'a'j'n kofr'o'j'n , adiaŭ'is brigid'o'n kaj re'vetur'is kun bianko kaj pieps en mi'a'n urb'a'n loĝ'ej'o'n .
Tie mi re'komenc'is mi'a'n profesi'a'n labor'o , vizit'ad'is plej oft'e societ'a'j'n kun'ven'o'j'n kaj efektiv'e rest'is liber'a de la mister'a'j ton'a'j kaj lum'a'j gast'o'j .
Pas'is unu jar'o .
Mi est'is vesper'e en societ'o , kie oni rakont'is pri spirit'o'j , en mal'lum'o kiel ĉi tie .
Demand'it'e pri mi'a opini'o , mi respond'is : ”mi ne kred'as ”.
La respond'o est'is sincer'a : jam de long'e mi est'is cert'a , ke la fenomen'o'j en la ĉas'ist'a dom'et'o est'is kaŭz'it'a'j de l ’tro'a cerb'a ekscit'o .
Sed apenaŭ tut'e trankvil'e mi dir'is la vort'o'n , la mister'a murmur'et'o ek'son'is kaj la lum'o ek'bril'is .
La fenomen'o daŭr'is tri sekund'o'j'n .
”kio est'is ?
”ek'kri'is la tut'a societ'o kvazaŭ unu person'o .
Ĉiu'j ili vid'is kaj aŭd'is .
De tiu moment'o mi kred'is .
Kaj de kiam mi kred'as —fin'is la profesor'o la rakont'o'n —nenio simil'a okaz'is : johan'in'o ating'is la cel'o'n .
* * * la lun'o re'aper'is kaj lum'ig'is la ekscit'it'a'j'n mien'o'j'n de l ’ĉe'est'ant'o'j .
Ĉiu'j silent'is , impres'it'a'j de l ’rakont'o .
Post'e ĉiu , ekster doktor'o elke , esprim'is si'a'n opini'o'n .
La tut'a histori'o est'is ekzamen'it'a .
Precip'e klettendorf insist'is pri la pruv'o'j , liver'at'a'j de la fenomen'o'j kaj venk'e refut'is ĉiu'j'n ebl'a'j'n kritik'o'j'n .
—Ĉu vi permes'os al mi —si'n turn'is li al profesor'o wolf —send'i la rakont'o'n al iu gazet'o ?
—Tiam la rakont'o est'os re'pres'it'a en ĉiu'j ĵurnal'o'j —inter'romp'is la doktor'o —el'don'it'a en divers'a'j kolekt'o'j pri fantom'o'j , kiu'j'n oni vid'as en libr'ej'o'j sub la titol'o ”la mond'o de l ’spirit'o'j ...
”—tio est'as mal'agrabl'a al vi , sinjor'o doktor'o ?
Sed ĝust'e tia'j histori'o'j dev'as est'i publik'ig'a'j , liver'at'a'j al sen'parti'a'j esplor'ant'o'j , kiel pruv'a material'o .
La respekt'o al la ver'o !
—La respekt'o al la ver'o !
—Ripet'is la profesor'o lev'iĝ'ant'e .
Aŭskult'u do , kio'n mi dev'as ankoraŭ al'don'i .
Doktor'o elke pet'is mi'a'n help'o'n kaj mi help'is li'n laŭ mi'a ebl'o .
Ne per rezon'ad'o , ĉar ĝi est'as ordinar'e sen'efik'a —sed per fakt'o .
Mi liver'is pruv'o'n , ke al atest'ant'o'j por ni agrabl'a'j ni kred'as ne kontrol'ant'e ili'a'n konfid'ind'ec'o'n ; ke oni zorg'e esplor'as , ĉu la atest'at'a'j fakt'o'j liver'as pruv'o'j'n , sed oni tut'e ne demand'as , ĉu la fakt'o'j efektiv'e okaz'is .
Mi sen'mask'ig'is , doktor'o elke , vi'a'n plej danĝer'a'n kontraŭ'ul'o'n , plej tim'ind'a'n mal'amik'o'n —la kred'em'o'n .
La histori'o , kiu'n mi ĵus rakont'is , pov'us ebl'e io'n pruv'i , kvankam ĝi ne est'as sen mank'o'j , sed ĝi est'as mal'ver'a ...
Murmur'o ek'son'is en la societ'o .
Nur doktor'o elke ek'star'is kaj dank'e prem'is la man'o'n de l ’profesor'o .
Sinjor'in'o de daller sku'is la kap'o'n .
—Ne , ne , sinjor'o profesor'o , mi ne kred'as .
Vi re'pren'os vi'a'n konfes'o'n .
Mi est'as cert'a , ke tio est'is la spirit'o de vi'a edz'in'o , kiu ...
—Mi neniam hav'is edz'in'o'n .
—Kiel ?
Vi do ŝerc'is ?
Ĉio est'is mal'ver'a ?
—La supoz'o , ke vi mensog'as , sinjor'o profesor'o wolf —dir'is koler'e la bien'posed'ant'o , est'as tiel ofend'a por vi , ke ĝi est'is ne akcept'ebl'a .
—Kaj tial vi prefer'as akcept'i ĉiu'j'n kontraŭ'dir'o'j'n kontraŭ la natur'a'j leĝ'o'j , ol la supoz'o'n , ke iu mensog'as .
Ĉu vi ne tim'as ofend'i tia'manier'e io'n pli alt'a'n , ol la honor'o'n de atest'ant'o —la prudent'o'n ?
Mi ne bezon'as hont'i mi'a'n jam konfes'it'a'n mensog'o'n .
Mi help'is mi'a'n amik'o'n elke kaj al la ali'a'j liver'is ne pli aŭ mal'pli interes'ant'a'n anekdot'o'n , sed util'a'n dogm'o'n : kiam oni aŭd'as super'natur'a'n rakont'o'n , oni antaŭ ĉio pri'pens'u , ĉu ĝi ne de'ven'as de tromp'o , de ne'vol'a ali'ig'o per oft'a ripet'ad'o , aŭ simpl'e de intenc'a mensog'o .
La mensog'o , obstin'e ripet'at'a , ne konfes'it'a ĝust'a'temp'e kiel la mi'a , —la mensog'o en la hom'a buŝ'o kontraŭ'dir'as nenia'n natur'a'n leĝ'o'n .
—Ni ir'u , ni ir'u , jam est'as temp'o —dir'is la mastr'in'o lev'iĝ'ant'e .
Ĉiu'j sekv'is ŝi'n en la dom'o'n .
El la mal'ferm'it'a'j fenestr'o'j penetr'is nun tra la roz'lum'a nokt'o anstataŭ la uvertur'o de tanhaüser ali'a melodi'o de wagner : la edz'iĝ'a kant'o de elzo .
Iom pli mal'proksim'e ol la ali'a'j paŝ'is la leŭtenant'o kaj gizelo .
Kaj ankoraŭ unu foj'o'n mal'aper'is la lun'o .