Project Gutenberg's Paghoj el la Flandra Literaturo, by Maurice Seynaeve

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org/license


Title: Paghoj el la Flandra Literaturo

Author: Maurice Seynaeve

Editor: Maurice Seynaeve
        Raymond Van Melckebeke

Release Date: January 20, 2015 [EBook #48033]

Language: Esperanto

Character set encoding: UTF-8

*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PAGHOJ EL LA FLANDRA LITERATURO ***




Produced by Andrew Sly, Brenda Lewis and the Online
Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net.
Thanks to the Esperanto-Fondajho Cesar Vanbiervliet for
providing the original book.






Kolekto Esperanta Aprobita de D-o Zamenhof

PAĜ'O'J
EL LA
FLANDR'A LITERATUR'O

Kolekt'it'a'j kaj traduk'it'a'j

DE
Dro Maurice SEYNAEVE
kaj
Dro Raym. VAN MELCKEBEKE.

BRUĜ'O (Belg'uj'o),
El'don'ist'o: A.-J. WITTERYCK
Nouvelle Promen'ad'e, 4.

AL
Ni'a Majstr'o Dro L. ZAMENHOF,
AL
Soj de BEAUFRONT kaj
Komand'ant'o Ch. LEMAIRE,
APOSTOL'O'J DE ESPERANT'O,
LA JEN'A'N VERK'O'N NI DANK'EM'E DEDIĈ'AS.

ANTAŬ'PAROL'O.

La Belg'a Literatur'o, ĉar Belg'uj'o divid'iĝ'as en franc'a'n kaj flandr'a'n part'o'j'n, konsist'as el franc'a'j kaj flandr'a'j verk'o'j.

La inter'rilat'o'j'n de la flandr'a'j kaj holand'a'j verk'ist'o'j kiu'j kun'e, uz'ant'e la sam'a'n lingv'o'n, don'as la Nederland'a'n Literatur'o'n, oni vid'os sur la sekv'ant'a'j paĝ'o'j.

Prezent'ant'e la jen'a'n libr'o'n al la Esperant'ist'ar'o, ni cel'as kon'ig'i al ĝi en manier'o iom plen'a la kon'ind'a'n flandr'a'n literatur'o'n. Jam, el divers'a'j flank'o'j kaj precip'e en la nun'a temp'o, oni pres'ig'is traduk'aĵ'o'j'n el apart'a'j verk'ist'o'j sed, neniam ĝis nun, oni publik'ig'is ar'o'n da fragment'o'j el sam'naci'a'j literatur'ist'o'j, ar'o'n kapabl'a'n kon'ig'i, kio'n ne pov'is far'i apart'a'j traduk'aĵ'o'j, la esenc'o'n, la em'o'j'n, la ec'o'j'n de ia naci'a literatur'o.

Ni'a verk'o neniel cel'as montr'i plen'a'n vid'aĵ'o'n de la flandr'a literatur'o, neniel cel'as prezent'i ĉiu'j'n kon'ind'a'j'n verk'ist'o'j'n, eĉ neniel cel'as prezent'i ĉiu'j'n plej bon'a'j'n: ĝi elekt'is ĉiu'spec'a'j'n verk'ist'o'j'n, precip'e inter tiu'j kies fam'o'n jam firm'ig'is la kritik'o kaj la temp'o, sed ankaŭ inter la nun'a'j plej jun'a'j literatur'ist'o'j.

La traduk'int'o'j plej zorg'e klopod'is por traduk'i kiel ebl'e plej laŭ'vort'e la flandr'a'j'n fragment'o'j'n, tiel proz'a'j'n kiel poezi'a'j'n.

La Esperant'a vers'o'farad'o pov'as uz'i ĉiu'spec'a'j'n takt'o'j'n de la ritm'o kaj, en ĉi tiu rilat'o, ĝi al'proksim'iĝ'as plej mult'e al la plej harmoni'a'j lingv'o'j; sed, pro la esenc'o mem de ni'a lingv'o, ĝi mult'e pli mal'facil'e, precip'e en la traduk'ad'o, pov'as uz'i la rim'o'j'n: tio est'as tut'e sen'grav'a ĉar la ritm'o tre'eg'e super'as la rim'o'n kaj neniel bezon'as ĝi'n.

En ĉi tiu libr'o, la vers'aĵ'o'j est'as ĝeneral'e verk'it'a'j laŭ ritm'o simil'a, eĉ kelk'a'foj'e tut'e ident'a al la ritm'o de la original'o sed, nur en kelk'a'j vers'aĵ'o'j, oni en'tut'e aŭ du'on'e uz'is la rim'o'n.

La literatur'ist'o'j, kies verk'o'j'n ni ĉi tie traduk'is, akcept'u ni'a'n sincer'a'n dank'o'n tial ke ili afabl'e permes'is al ni la traduk'o'n de si'a'j verk'o'j.

Ankaŭ ni plezur'e esprim'as ni'a'j'n plej kor'a'j'n dank'sent'o'j'n al ĉiu'j kiu'j help'is ni'n por la kolekt'ad'o de ĉi tiu'j paĝ'o'j. Special'e ni dank'as sinjor'o'j'n A. Cassiers, L. Cogen, J. Goorieckx, L. Lucas, A. kaj Dro W. Van der Biest, W. Van Eeckhout, O. Van Schoor, kiu'j ag'em'e kun'labor'is.

Ni esper'as ke, laŭ ni'a unu'a ekzempl'o, fremd'land'a'j sam'ide'an'o'j donac'os la esperant'ist'ar'o'n per simil'a'j kolekt'o'j el mal'mult'e kon'at'a'j literatur'o'j.

Se ni'a verk'o pov'us dis'kon'ig'i en la fremd'a'j land'o'j ni'a'n bel'a'n Flandr'a'n Literatur'o'n kaj ankaŭ klar'e montr'i tiel en Belg'uj'o kiel ekster'land'e kiom mult'e util'os en la literatur'o ni'a lingv'o inter'naci'a, ni'a'j kun'labor'ant'o'j kaj ni est'us cert'e ating'int'a'j tre kontent'ig'a'n rezultat'o'n.

Dro M. Seynaeve
Dro Raym. Van Melckebeke.

La 1an de Aŭgust'o 1904.

RAPID'A ĈIRKAŬ'RIGARD'O
DE LA
Nederland'a Literatur'o en Flandr'o.

La de'ven'o de la Nederland'a Literatur'o, kies mal'long'a'n pri'skrib'o'n ni intenc'as ĉi tie verk'i, dat'um'iĝ'as je la XIIa jar'cent'o.

En ni'a'j flandr'a'j provinc'o'j ĝi komenc'e mal'volv'iĝ'as en form'o de epope'o aŭ de kavalir'temp'a roman'o kaj post'e de fabel'o.

La XIVa jar'cent'o al'port'is al ni si'a'j'n rapsod'o'j'n kiu'j son'ig'is la am'a'j'n kant'o'j'n ĉe l' princ'a'j palac'o'j kaj ĉe la land'sinjor'a'j kastel'o'j.

Al'ven'is la Burgundi'a epok'o: est'as la jar'cent'o kiam la komerc'a'j inter'rilat'o'j prezent'as al la hom'a ag'em'o nov'a'n labor'ej'o'n; rapid'e la Flandr'an'o'j ek'kapt'as la komerc'ad'o'n; Antverpen'o baldaŭ far'iĝ'as centr'o por la inter'naci'a'j rilat'o'j kaj, ĉe la Bruĝ'a vend'o'plac'o, si'n inter'renkont'as ĉiu'j Eŭrop'a'j popol'o'j: est'as grand'a, post'e grand'eg'a riĉ'ec'o en ni'a'j provinc'o'j.

Sed tiu'n prosper'ec'o'n ne ĝu'is ĉiu'j laŭ sam'a mezur'o: la hom'a'j klas'o'j pli mult'e, pli mal'konfuz'e dis'iĝ'is: el tio de'ven'is afekt'ad'o, montr'ad'o de scienc'a'j kon'o'j per kiu'j la riĉ'a'j klas'o'j cel'is, en la literatur'o, diferenc'i de la popol'o kaj kiu'j mal'ebl'ig'as ĉi'a'n natur'a'n, simpl'a'n kaj original'a'n verk'o'n; est'as la temp'o de l' «Retor'ik'a'j Societ'o'j[1]» kiu'j, pretekst'ant'e pli'pur'ig'o'n de la lingv'o, long'a'temp'e sufok'is ĉi'a'n poezi'a'n inspir'aĵ'o'n, kun'lig'int'e la natur'a'n em'o'n per si'a'j sen'raci'a'j kaj mal'larĝ'a'j regul'o'j.

Ĝis nun la Nederland'a Literatur'o hav'is si'a'n ĉef'a'n sid'ej'o'n en ni'a'j flandr'a'j provinc'o'j; sed, je l' mez'o de l' XVIa jar'cent'o, sekv'e de l' religi'a'j milit'o'j, mult'o da literatur'a'j eminent'ul'o'j migr'is al la Nord'o, dezir'ant'e pli da sen'danĝer'ec'o kaj da liber'ec'o: la literatur'a centr'o ali'lok'iĝ'is. Ceter'e, la komerc'o ŝajn'is laŭ'ir'i la sam'a'n voj'o'n: Amsterdam'o riĉ'iĝ'is mal'profit'e de Antverpen'o; al tio oni al'don'u la tiam'a'n nask'iĝ'o'n de tiu ne'pere'em'a skol'o de holand'a'j pentr'ist'o'j kies ne'kompar'ebl'a'j'n majstr'aĵ'o'j'n ĉiu kon'as, kaj oni prezent'os al si tiu'n epok'o'n glor'eg'a'n por Holand'o, dum kiu ĝi definitiv'e for'ĵet'is la hispan'a'n depend'ec'o'n kaj humil'ig'is la arogant'a'n Albion’on per tiel eg'a'j sur'mar'a'j venk'o'j. De tiu moment'o, Holand'o si'a'vic'e reg'is la Nederland'a'n Literatur'o'n.

La Nord'a'j provinc'o'j est'is dis'iĝ'int'a'j de la Sud'a'j: en la Nord'a'j ek'kresk'is original'a, freŝ'a, sen'de'pend'a literatur'o, dum la Sud'a'j dum du jar'cent'o'j el'port'os la fremd'ul'a'n aŭtoritat'o'n.

Ĉu ni'a literatur'o el'ir'is, difekt'it'a, el tiu long'a depend'ec'o: pri tio oni ne pov'as dub'i! La franc'a'j civilizaci'o kaj literatur'o kun'e trans'ir'is ni'a'j'n lim'o'j'n: ili'n gaj'kor'e akcept'is la riĉ'a burĝ'ar'o ĉar ĝi est'is blind'ig'it'a de l' tiam'a glor'o de tiu grand'a Naci'o kaj tiel cel'is disting'iĝ'i de l' mal'pli alt'rang'a klas'o.

La popol'o, kontraŭ'e, ne for'ĵet'is la ge'patr'a'n lingv'o'n: la franc'a influ'o ne tiel profund'e en'penetr'is kaj tia'manier'e, kiam Willems, je l' komenc'iĝ'o de la XIXa jar'cent'o, far'is al'vok'o'n por vek'i la naci'a'n sent'o'n, ĉi tiu'n li trov'is ankoraŭ viv'o'plen'a'n ĉe la popol'o sed dorm'et'ant'a'n ĉe la riĉ'a'j klas'o'j.

Kiam, en 1815, la frat'a'j provinc'o'j de'nov'e unu'iĝ'is sub la aŭtoritat'o de Wilhelmo IIIa, ili cert'e memor'is pri si'a parenc'ec'o, sed long'a du'jar'cent'a dis'iĝ'o, dum kiu ili al mal'sam'a'j flank'o'j direkt'is si'a'n civilizaci'o'n kaj si'a'n spirit'a'n mal'volv'iĝ'ad'o'n, nask'is inter ili profund'a'n mal'sam'ec'o'n.

Tial, oni pov'as parol'i pri Flandr'a literatur'o kaj pri Holand'a literatur'o: tiu'j ambaŭ literatur'o'j fundament'e kun'iĝ'as en unu sol'a'n: la Nederland'a'n literatur'o'n, sed ĉi tiu last'a, de la XIXa jar'cent'o, reprezent'as du mal'sam'a'j'n civilizaci'o'j'n: el kio de'ven'as mal'grand'a'j diferenc'o'j en la esprim'ad'o kaj fraz'konstru'ad'o, kiu'j tuj disting'ig'as en tiu literatur'o du branĉ'o'j'n: la branĉ'o'n flandr'a'n kaj la branĉ'o'n holand'a'n.

De tiu unu'iĝ'o, la anim'o de Flandr'o vek'iĝ'is el si'a long'a dorm'ad'o sub la al'vok'o'j de Willems, de Ledeganck, de Conscience kaj ni'a literatur'o pov'is liber'e mov'iĝ'i kaj ating'i si'a'n plen'a'n kresk'o'n antaŭ du'dek'o da jar'o'j. Ĝis tiam, escept'int'e kelk'a'j'n eminent'ul'o'j'n, ni dev'as konsider'i ni'a'j'n literatur'ist'o'j'n nur kiel bar'il'o'j'n kontraŭ la franc'a'j influ'o'j pli kaj pli en'penetr'ant'a'j; sed de tiu temp'o aper'is vic'o da jun'a'j sed kelk'a'foj'e plej ind'a'j literatur'ist'o'j.

Antaŭ ĉiu'j, ni cit'u la grand'a'n poet'o'n okcident'flandr'a'n: Guido Gezelle, kiu'n tut'a Nederland'o al'salut'is kiel si'a'n plej grand'a'n lirik'a'n poet'o'n kaj kiu cert'e pov'as si'n trov'i inter la plej grand'a'j lirik'a'j poet'o'j el ĉiu'j land'o'j kaj temp'o'j. Stijn Streuvels, nev'o de Guido Gezelle, tut'e ne'kon'at'a antaŭ ses jar'o'j, subit'e ek'aper'is en ne'fam'a okcident'flandr'a angul'o kaj nun est'as ŝat'at'a kiel la plej grand'a flandr'a proz'verk'ist'o.

Oni trov'os pli da detal'o'j en la mal'grand'a'j biografi'o'j, kiu'j'n en'hav'as ĉi tiu verk'o.

Ni nur dir'u ke tiu'n jun'a'n ar'o'n karakteriz'as pli grand'a dezir'o de ver'ec'o kaj sincer'ec'o, la for'las'o de l' mal'nov'a'j «retor'ik'a'j» rezon'o'j, la re'ven'o al la natur'o rekt'e influ'ant'a sur impres'iĝ'em'a'n karakter'o'n kaj en ĝi nask'ant'a sent'o'j'n ĝust'e kaj sincer'e esprim'ot'a'j'n.

Tiu'j bel'a'j flandr'a'j verk'o'j est'as do esenc'e flandr'a'j: ili port'as la mark'o'n de la flandr'a natur'o, de la ide'o'j, antaŭ'juĝ'o'j, mor'o'j de l' flandr'a popol'o. Tio ne mal'help'as ke ni'a'j flandr'a'j literatur'ist'o'j ĉiam intim'e rilat'as al la holand'a literatur'o, kaj tiel sam'e ni'a'j verk'ist'o'j de long'a'temp'e trans'ir'is la «Moerdijk»[2] kaj en Holand'o est'as ŝat'at'a'j tiel mult'e kiel la tie'a'j literatur'ist'o'j. Tiu literatur'a kun'iĝ'o de l' du part'o'j de l' Nederland'a popol'o, ĉiu'tag'e pli kaj pli kresk'ant'a, por ĉiu'j hav'os tre efik'a'n rezultat'o'n: Flandr'o don'os la varm'ec'o'n de si'a'j sent'o'j kun'e kun la simpl'ec'o kaj naiv'ec'o de si'a poezi'o al Holand'o, kies literatur'o tro pri'pens'it'a kaj tro pri'labor'it'a sufer'as pro super'mezur'a delikat'ec'o; ali'part'e, la Nord'a land'o riĉ'ig'os la Sud'a'n per alt'a'j ide'o'j kaj donac'os ĝi'n per pur'a kaj firm'ig'it'a lingv'aĵ'o. Tiel'e, ne unu'iĝ'ant'e, ambaŭ part'o'j de Nederland'o klopod'as por daŭr'ig'i si'a'n spirit'a'n kun'iĝ'o'n plej'favor'e por ĉiu el ili: jen est'as la direkt'o de la nun'a literatur'o kaj ni opini'as ke ĝi ebl'ig'as al'ir'i plej konfid'em'e al la est'ont'ec'o.

Willem Van Eeckhout.

traduk'is
Maurice Seynaeve.

[1] Literatur'a'j Societ'o'j.

[2] Lim'o inter Holand'o kaj Belg'uj'o.

J. B. DAVID

1801–1866.

Kanonik'o Jan-Baptist David est'is profesor'o en la Antverpen'a Atene'o, estr'o de Mehlena kolegi'o kaj post'e profesor'o ĉe la Loven'a Universitat'o. Ĉiam li incit'ad'is ĉe si'a'j lern'ant'o'j am'o'n al la patr'uj'o kaj al la ge'patr'a lingv'o kaj tiel li tre help'is la re'viv'ig'o'n de l' Flandr'a Literatur'o.

Li est'as precip'e ŝat'at'a kiel filolog'o, kritik'ist'o kaj skrib'ist'o de histori'a'j verk'o'j.

En la ĵurnal'o «De Middelaar» (la Per'il'o) kiu'n li fond'is li ia'foj'e montr'is ke ia ŝerc'o ne mal'dec'as ĉe la stud'o de la Histori'o.

La jen'a rakont'et'o est'as specimen'o de li'a humor'aĵ'a stil'o.

Duk'o Filip'o kaj la drink'ul'o.

La sekv'ant'a rakont'et'o est'as en Belg'uj'o ĉie kon'at'a; la tradici'o trans'dir'is ĝi'n de generaci'o al generaci'o, kaj ankoraŭ nun oni trov'us neniu'n kiu ne aŭd'is ĝi'n. Kvankam la cirkonstanc'o'j ne rest'is ĉiam ne'difekt'it'a'j, kvankam oni preter'las'is aŭ al'don'is io'n, tamen la ĉef'a okaz'int'aĵ'o ĉiam rest'as la sam'a. Nur oni ne kon'as plu tre preciz'e ĝi'a'n de'ven'o'n. La popol'o kiu el la nom'o'j de la belg'a'j reg'int'o'j re'memor'iĝ'as nur unu: tiu'n de Imperi'estr'o Karol'o[3], al'skrib'is ankaŭ al li tiu'n histori'o'n des pli facil'e ke ĉiu'j sci'as ke tiu fam'a Gent'an'o si'n oft'e per petol'aĵ'o'j amuz'is. Tamen la okaz'int'aĵ'o est'as pli mal'nov'a: ĝi okaz'is dum la regn'o de Duk'o Filip'o la Bon'a, kaj ĝi est'as rakont'it'a en la leter'o'j de Ludovik'o Vives preskaŭ tia'manier'e:

Filip'o la Bon'a loĝ'is nenie kun pli grand'a plezur'o ol en si'a urb'o Bruĝ'o. Tie li ĝu'is la ĝoj'o'j'n de l' pac'o, tie li viv'is sen'zorg'e laŭ la fantazi'o'j de si'a gaj'em'ec'o, tie li pas'ig'is la temp'o'n per tiu'j amuz'aĵ'o'j kiu'j ripoz'ig'as plej bon'e la lac'a'n spirit'o'n: inter'parol'ad'o'j kaj lud'ad'o'j, ŝerc'o'j, sprit'aĵ'o'j ĉiu'spec'a'j sed sen malic'o.

Iam, sid'int'e kun si'a'j plej fidel'a'j amik'o'j pli long'e ol kutim'e je l' manĝ'o'tabl'o, kaj ne sent'ant'e dorm'em'o'n, kvankam la mez'nokt'o al'proksim'iĝ'is, li propon'is al si'a'j kun'ul'o'j ke ĉiu'j kun'e far'u promen'ad'et'o'n tra la urb'o. Tio natur'e est'is aprob'it'a de ĉiu'j ĉar, se ebl'e iu el la gast'o'j est'is trink'int'a tro'a'n pokal'o'n kaj est'is pro tio pli dorm'em'a ol amuz'iĝ'em'a, li tamen tio'n ne aper'ig'is; pli'e oni antaŭ'sci'is ke oni rid'os, ĉar la duk'o kiam li est'as ekscit'it'a ĉiam el'pens'as ia'n ŝerc'aĵ'o'n.

La kun'ul'ar'o el'ir'is do ŝerc'ant'e kaj unu avert'ad'is la ali'a'n ke ĉiu si'n gard'u pri nokt'a bru'ad'o por ke ili ne est'u arest'it'a'j de la polic'an'o'j kaj ne al'ven'u tia'manier'e kun'e kun la duk'o en la mal'liber'ej'o'n.

Tra'promen'int'e kelk'a'j'n strat'o'j'n ili al'ven'is sur la plac'o'n, kaj jen! tie kuŝ'as vir'o kiu ŝajn'as mal'alt'rang'a, est'as ebri'a kvazaŭ skolop'o kaj ronk'as kiel Turk'o. Neniu tim'as ĉar la drink'ul'o tre laŭt'e sci'ig'as ke li ne est'as ofer'aĵ'o de krim'ul'o sed nur de tro sek'a hepat'o. Tamen li ne pov'is rest'i tie kuŝ'ant'a ĉar ebl'e tio est'us danĝer'a por li; sed ĉu oni sku'is li'n, ĉu oni tir'is aŭ tren'is li'n oni ne sukces'is vek'i ĉe li ia'n sign'o'n de sent'o aŭ de mov'o.

Unu el la sinjor'o'j memor'ig'is kiel dum la inter'parol'ad'o'j ĉe l' tabl'o ili kompar'is la hom'a'n viv'o'n kun sonĝ'o, kaj li propon'is prov'i la ver'ec'o'n de tiu dir'o per ĉi tiu vir'o pro ebri'ec'o ne'sent'em'a. Tio plaĉ'is al la duk'o kiu tuj vok'is kelk'a'j'n lake'o'j'n, kiu'j de mal'proksim'e sekv'is la promen'ant'o'j'n, kaj ordon'is ke ili for'port'u la drink'ul'o'n al la palac'o. Tio far'iĝ'is.

La serv'ist'o'j pren'is li'n sur la ŝultr'o'j'n dum li eĉ ne mal'ferm'is okul'o'n kaj ili paŝ'et'ad'is al la palac'o kie ili, laŭ ordon'o de l' duk'o kuŝ'ig'is li'n sur ia princ'a luks'a lit'o en riĉ'e mebl'it'a dorm'o'ĉambr'o.

La drink'ul'o dorm'eg'ad'is. La serv'ist'o'j met'is sur li'a'n kap'o'n kuf'o'n kun or'a glan'o, for'ŝir'is li'a'j'n ĉif'it'a'j'n kaj kot'a'j'n vest'aĵ'o'j'n, kaj tiu'j'n ĉi iom pur'ig'int'e per bon'odor'aĵ'o'j, ili vest'is li'n per neĝ'blank'a batist'a ĉemiz'o, per silk'a nokt'a surtut'o kun grand'a'j flor'o'j, ĉirkaŭ'is la kol'o'n per atlas'a kol'tuk'o kaj las'is li'n ripoz'ant'a'n. Ĉiam dorm'eg'ad'is la drink'ul'o...

Li'a ne'dec'a ronk'ad'o est'is ja ia'foj'e inter'romp'at'a aŭ anstataŭ'at'a per profund'a sopir'o; sed ceter'e li est'is ĉiam sub la influ'o de la bier'vapor'o'j sam'e kiel antaŭ unu hor'o sur la plac'o de Bruĝ'o.

Jam de long'e ven'is la maten'o antaŭ ol la ebri'ec'o el'vapor'iĝ'is. La dorm'ad'o far'iĝ'is pli mal'profund'a. La almoz'ul'o ek'mal'kviet'iĝ'is, kaj post ĉirkaŭ unu hor'o li mal'ferm'is du'on'a'n okul'o'n. Nun ankoraŭ long'a'n temp'o'n li osced'is kaj dorm'et'is antaŭ ol li re'konsci'iĝ'is, kaj konstat'is ke la tag'lum'o est'as re'ven'int'a. La vir'o mir'eg'is, rigard'is ĉirkaŭ'aĵ'o'n kaj si'n mem, ek'kapt'is si'a'n naz'o'n kaj pens'is ke li ankoraŭ sonĝ'as. Intern'e li klar'e sent'as ke li est'as si mem sed ekster'e li si'n ne re'kon'as plu kaj ne sukces'as per tut'a si'a prudent'o cert'iĝ'i pri si'a mem'ec'o.

Oni ne rakont'as ĉu li iom bru'et'is dum ek'vek'iĝ'o sed tio est'as kred'ebl'a ĉar tuj al'kur'is mult'a'j serv'ist'o'j kaj ĉambr'ist'o'j por demand'i ĉu plaĉ'as al Li'a Moŝt'o (kiel ili kutim'is nom'i la duk'o'n de Burgundi'o) si'n lev'i kaj kia'n vest'aĵ'o'n li dezir'as vest'i la hodiaŭ'a'n tag'o'n.

La vir'o mal'ferm'is okul'o'j'n kvazaŭ ia falk'o sed ne'sci'is el'dir'i unu vort'o'n kaj pinĉ'is en si'a'n brak'o'n por cert'iĝ'i ĉu li efektiv'e est'as vek'iĝ'int'a. Est'is ja ne'ebl'e ke pri tio li pli long'e dub'u. Li ne dorm'as plu sed li ne est'as sufiĉ'e sagac'a por io'n kompren'i pri la ceter'o. En li'a kap'o flug'et'is konfuz'a re'memor'o pri diboĉ'ad'o'j dum la pas'int'a vesper'o, li konsci'is ke Johan'o aŭ Nikola'o (aŭ kiel li est'is nom'at'a) kiu hieraŭ tre soif'is ekzist'as ankoraŭ en si, sed li vid'is antaŭ si'a'j okul'o'j ke tamen io est'as ŝanĝ'it'a, kvankam li ne ĝust'e sci'as kio, kiel aŭ kiam. Malgraŭ ĉio li ne pov'is mal'konfes'i ke la ŝanĝ'o far'iĝ'is laŭ bon'a flank'o kaj dum li'a mir'eg'o, eĉ li'a konfuz'o, li ĝu'is ja ia'n sent'o'n de kontent'ec'o. Unu'vort'e, ŝajn'is ke io dir'is en li mem: se dev'as est'i tiel, est'u! Kiam la serv'ist'o'j, kiu'j far'is paŝ'o'n mal'antaŭ'e'n mord'et'ant'e si'a'j'n lip'o'j'n, re'e al'proksim'iĝ'is kaj re'e demand'is kia'n rob'o'n kaj kia'n kapuĉ'o'n li dezir'is, li sen'ĝen'e respond'is: «La plej bon'a'n!»

Nun la ĉambr'ist'o'j rapid'is kaj kur'eg'is por al'port'i ĉi'o'n por la vest'ad'o kaj la tualet'o de la en'sorĉ'it'a duk'o. Ĉi tiu est'is tiel lav'it'a, tond'it'a, ŝmir'it'a, pudr'it'a ke li bril'is kiel ŝink'o kaj bon'odor'is kiel flor'ar'o. Tia'manier'e ornam'it'a li el'ir'is el la dorm'o'ĉambr'o kiam la kort'eg'ul'o'j al'kur'is renkont'e'n, dezir'is al li bon'a'n maten'o'n kaj, post kelk'a'j ali'a'j kompliment'o'j kiu'j ŝajn'is plaĉ'i sufiĉ'e al la naiv'ul'o, ili konduk'is li'n al la palac'a kapel'o por plen'um'i li'a'j'n krist'an'a'j'n dev'o'j'n. Kvankam la ŝerc'o ne tiel bon'e dec'is, tamen ĉio simpl'e kaj kred'ebl'e sen'skandal'e pas'is. Li ĉe'est'is do en la Di'serv'o, preĝ'is kiel ebl'e plej atent'e sur si'a'j fingr'o'j ĉar leg'i en la preĝ'ar'o kiu kuŝ'is sur li'a seĝ'o, tio ne est'is tiel rapid'e lern'ebl'a. Post'e li est'is sankt'fum'aĵ'it'a, oni prezent'is al li la kis'ot'a'n Evangeli'o'n, li ricev'is la «Pax tecum»[4] kaj tiel plu, kiel kutim'is la Duk'o de Burgundi'o. Ja pli long'e tio daŭr'is, des pli la ŝajn'a duk'o akcept'is ĉi'o'n serioz'e; kaj kiam li el'ir'is el la kapel'o li port'is la kap'o'n jam pli rekt'e kaj parad'is kiel kok'o.

Nun ven'is la hor'o por la tag'manĝ'o. La pord'o'j de la fest'a salon'o mal'ferm'iĝ'is kaj tie la tabl'o est'is prepar'it'a kaj ŝarĝ'it'a per ĉio kio'n la tri tiam kon'at'a'j ter'part'o'j pov'is liver'i plej bon'gust'a'n kaj plej mult'e'kost'a'n. La ŝajn'a mastr'o kiu laŭ la bon'odor'o'j jam antaŭ'gust'um'is la festen'o'n ek'sid'iĝ'as en velur'a'n apog'seĝ'o'n, kaj kort'eg'ul'o'j ĉirkaŭ'as li'n, la tranĉ'ist'o re'fald'as si'a'j'n manik'o'j'n, ĉi'e'n kur'ad'as ar'o da serv'ist'o'j en solen'a livre'o vest'it'a'j kaj port'ant'a'j kuk'aĵ'o'j'n po plen'a'j man'o'j. Paĝi'o serv'as li'a'n moŝt'o'n kiu bedaŭr'ind'e ne kutim'is manĝ'i tia'n strang'a'n nutr'aĵ'o'n kaj pen'ad'is en'glut'i la pec'o'j'n. Pokal'o da hipokraso[5] kaj glas'o da vin'o ĉiam mal'plen'ig'it'a'j kaj tuj re'plen'ig'it'a'j help'is li'n por for'ig'i post'gust'um'o'n kaj pli grav'a'n mal'feliĉ'o'n.

Unu'vort'e, la festen'o pas'is sufiĉ'e bon'e kaj la nov'a duk'o pens'is: ebl'e tio ankoraŭ pli'bon'iĝ'os.

Nun la ĉambr'ist'o al'port'is la lud'kart'o'j'n kaj star'ig'is grand'a'n amas'o'n da or'a'j ŝild'mon'er'o'j[6] je dekstr'a flank'o de l' duk'o kiu kun si'a'j nobel'a'j gast'o'j gaj'e ek'lud'is, kaj uz'is la kart'o'j'n ebl'e pli lert'e ol kuler'o'n aŭ fork'o'n.

Iom post iom la nov'ul'o pli kutim'is kaj la viv'manier'o ek'plaĉ'is al li. Ĉirkaŭ la kvar'a aŭ kvin'a hor'o li far'is promen'ad'o'n tra la ĝarden'o; post'e li ir'is kun si'a kun'ul'ar'o al la lepor'ej'o por ĝu'i la ĉas'o'n, kaj li fin'is la tag'o'n per bird'kapt'ad'o.

Je l' vesper'o, nov'a'j fest'o'j!

Riĉ'a festen'o al'log'is ĉiu'j'n gast'o'j'n al la manĝ'o'salon'o; la amuz'aĵ'o'j dum post'tag'manĝ'o est'is ekscit'int'a'j la stomak'o'j'n kaj precip'e el'vok'int'a'j soif'o'n. La manĝ'aĵ'o'j, kvazaŭ ili hav'as gust'o'n mal'pli strang'a'n ol ĉe l' tag'manĝ'o, mal'aper'is kiel fum'o; la Malvazi'o[7], la bon'eg'a Bon’a aŭ Roman'e’a vin'o'j[8] ŝajn'is for'flug'ant'a'j el la glas'o'j kaj tiom re'fort'ig'ant'a'j por la kor'o kaj la spirit'o ke jam la vid'o mem de la festen'o don'us ver'a'n ĝu'o'n.

Dum la vesper'manĝ'o oni al'pend'ig'is ankoraŭ nov'a'j'n lum'ig'il'o'j'n kun vaks'kandel'o'j. Nun en'ir'is la muzik'ist'o'j; ili'n sekv'is, kun gaj'a'j vizaĝ'o'j, ge'danc'ont'o'j, ĉiu'j ge'fil'o'j de la plej nobel'a'j famili'o'j de l' urb'o. Oni kant'is, lud'is kaj danc'is; la sinjor'o'j deklam'is vers'aĵ'o'j'n laŭ la kutim'o de la Retor'ik'ej'an'o'j[9], la sinjor'in'o'j kant'ad'is kvazaŭ ili vol'us hont'ig'i la najtingal'o'j'n; ĉiu'j kun'e prezent'is sprit'a'j'n lud'aĵ'o'j'n vers'it'a'j'n de la an'o'j de la Bruĝ'a Retor'ik'ej'o «la tri Sankt'ul'in'o'j.»

Unu'vort'e, en la ter'a Paradiz'o neniam okaz'is tia fest'o: ĝi forges'ig'us la ĉiel'o'n. La hor'o'j for'flug'is kvazaŭ oni per vip'o'j for'pel'as ili'n, kaj kiam la horloĝ'o sonor'is dek'du frap'o'j'n ĉiu pens'is ke ĝi erar'as kaj mensog'as almenaŭ pri tri hor'o'j. Nun ankoraŭ oni trink'is je re'a'j bon'fart'o'j; grand'eg'a pokal'o plen'a je muskat'vin'o rond'ir'is kaj ĝi est'is ĝis la fund'o mal'plen'ig'ot'a de ĉiu'j gast'o'j, komenc'ant'e de l' duk'o.

La duk'o drink'is sen'mezur'e, sen'kalkul'e; fal'is ja plen'gorĝ'o sur la apog'il'o'j'n de li'a seĝ'o, sed oni ne atent'is je tio, ĉar tiu'n ĉi foj'o'n, pro li'a person'o oni ne fiks'is mon'pun'o'n. Tiu gaj'eg'a trink'o fin'is la fest'o'n kaj est'is ja temp'o!

La ŝerc'o fin'iĝ'is; la feliĉ'a duk'o ne pov'is plu mult'e rakont'i sed osced'is des pli laŭt'e, kaj fin'e si'n dediĉ'is al la dolĉ'a nokt'a ripoz'o, kiu for'pel'as ĉi'a'n zorg'o'n kaj san'ig'as ĉi'a'n vund'o'n; la dorm'em'o ferm'as li'a'j'n okul'o'j'n, li ek'dorm'as; kaj, se post kelk'a'j minut'o'j la mond'o est'us detru'iĝ'ant'a, li cert'e ne vek'iĝ'us nek sci'us la okaz'int'aĵ'o'n.

Ĝis tiu punkt'o est'is daŭr'ont'a la lud'o. Duk'o Filip'o, kiu en fremd'a'j vest'aĵ'o'j ĉi'o'n ĉe'est'is kaj bon'eg'e si'n amuz'is, nun mal'en'sorĉ'ig'is la vir'o'n.

Oni for'pren'is la riĉ'e ornam'it'a'n rob'o'n, for'port'is la mult'e'kost'a'n, nun iom ĉif'it'a'n, kapuĉ'o'n kaj ĉi'o'n kiu'n oni est'is uz'int'a, kaj anstataŭ'e oni al'port'is la labor'ist'a'n vest'aĵ'o'n per kiu oni re'vest'is la mizer'ul'o'n: oni al'lig'is li'a'n el'uz'it'a'n mal'bon'odor'a'n tol'a'n pantalon'o'n, oni met'is li'a'j'n ŝtrump'et'o'j'n kaj lign'a'j'n ŝu'o'j'n kaj post'e, vest'it'a'n kiel li est'is la hieraŭ'a'n vesper'o'n, oni re'port'is li'n en la sam'a'n lok'o'n kie oni kun'pren'is li'n.

Re'e kuŝ'is tie la drink'ul'o dorm'ant'a; ebl'e ne tiel mol'e kiel sur la luks'a lit'o en la palac'o, sed kiel li ne ŝat'is la lanug'a'n matrac'o'n tiel li ne sent'is nun la mal'mol'ec'o'n de la ŝton'a kap'kusen'o aŭ de la mal'glat'a pavim'o sur kiu ripoz'is li'a korp'o.

Kred'ebl'e li vek'iĝ'is iom pli fru'e ol la last'a'n maten'o'n; sed nun li ĉirkaŭ'rigard'is ne mal'pli mir'eg'ant'e kiam li kvazaŭ kontuz'it'a sid'iĝ'is en la strat'a de'flu'il'o. Li'a propr'a mem'ec'o ne kaŭz'is tiu'n ĉi foj'o'n dub'o'n aŭ mir'o'n: li eĉ ne pens'is pri tio; ĉar sen ia pri'pens'ad'o li sent'is si'n mem laŭ intern'aĵ'o kaj ekster'aĵ'o la sam'a kiel li ĉiam kon'is si'n. Tamen dum li frot'is si'a'j'n dolor'ant'a'j'n kaj rigid'a'j'n membr'o'j'n, ĉio kio okaz'is la last'a'n tag'o'n tra'flug'is li'a'n spirit'o'n: tiu bel'a vest'aĵ'o, tiu'j kort'eg'ul'o'j, tiu'j respekt'a'j salut'o'j, tiu'j ceremoni'o'j en preĝ'ej'o, tiu tag'manĝ'o, tiu'j promen'ad'o'j, tiu ĉas'ad'o, tiu bird'kapt'ad'o, tiu vesper'a festen'o, tiu'j bon'gust'a'j vin'o'j, tiu lud'ad'o, kant'ad'o, danc'ad'o de sinjor'o'j, sinjor'in'o'j, ge'jun'ul'o'j, kaj tiu luks'o, kaj tiu riĉ'ec'o de... li ne sci'as ĉu kies, ĉu kie? Tamen li ne dorm'is plu, ne, li est'is vek'iĝ'int'a; li lev'iĝ'is lac'a, rigid'a kaj kun kap'o pez'a kiel muel'il'ŝton'o. Kio do est'is okaz'int'a? Ĉu li ne est'is reĝ'o, aŭ duk'o, aŭ io simil'a? Ĉu li ne sid'is en apog'seĝ'o? Ĉu li ne vid'is cent'o'n da serv'ist'o'j ĉirkaŭ'ir'ant'a'j, ĉu li ne manĝ'is el ornam'it'a'j teler'o'j kaj trink'is el kristal'a'j pokal'o'j? Jes, tio'n li memor'is tiel viv'o'plen'e kvazaŭ tio okaz'as en la nun'a moment'o. Sed, ĉu ebl'e li est'as sonĝ'int'a? Li efektiv'e sonĝ'is iam pri afer'o'j tiel ne'ebl'a'j kiel far'iĝ'i reĝ'o. Tio tamen est'is mal'facil'e kred'ebl'a, ĉar ĉio tiel long'e daŭr'ad'is, li tiel bon'e aŭd'is kaj vid'is tio'n, kaj ĉio est'is tiel bel'eg'a, tiel mir'ind'a kaj ankaŭ tiel agrabl'a?

Per tia'j pens'o'j li van'e turment'is si'a'n cerb'o'n; ju pli li pri'pens'is kaj pri'pens'ad'is, des pli ĉio far'iĝ'is pli mal'klar'a. Dum'e li tra'paŝ'is la plac'o'n kaj al'direkt'iĝ'is al strat'et'o kie li jam de long'a'j jar'o'j loĝ'as.

Dum la ir'ad'o la re'memor'o'j ĉirkaŭ'flug'is li'a'n spirit'o'n kaj fin'e, konsider'int'e ĉi'o'n, li konklud'is ke li nur sonĝ'is.

Nun li rakont'is kun ia elokvent'ec'o al si'a edz'in'o, al si'a'j infan'o'j, al ge'najbar'o'j la mir'eg'a'n sonĝ'o'n kun ĉiu'j ĝi'a'j detal'o'j, kaj ĉiu'j aŭd'int'o'j unu'voĉ'e ek'kri'is: «Ho! kia bel'a sonĝ'o! sed sonĝ'o est'as tromp'iĝ'o!»

Traduk'is
Raym. Van Melckebeke.

[3] Karol'o Va (Charles-Quint) 1500–1558.

[4] En solen'a'j Di'serv'o'j la pastr'o dir'is al la diakon'o, met'ant'e la man'o'j'n sur li'a'j'n ŝultr'o'j'n, «Pax tecum» (Pac'o'n al vi). Sam'e oni ag'is kontraŭ la duk'a moŝt'o.

[5] Vin'o kun cinam'o kaj suker'o, trink'aĵ'o tre ŝat'at'a dum la Mez'epok'o.

[6] Mon'er'o'j sur kiu'j est'as gravur'it'a ŝild'o.

[7] Delikat'a vin'o el la ĉirkaŭ'aĵ'o de Grek'a urb'o Napol'i de Malvasia.

[8] Burgund'vin'o'j de Beaune kaj Rom'a'née.

[9] Rederykkamer, Chambre de Réthorique, Retor'ik'ej'o, tiel oni nom'is en Nederland'o la literatur'a'j'n societ'o'j'n kiu'j si'n okup'is precip'e pri la vers'farad'o.

K. L. LEDEGANCK

1805–1847.

Ledeganck nask'iĝ'is en Eekloo (Eklo) en 1805 kaj mort'is en Gent'o en 1847. Li est'is dum long'a'j jar'o'j kaj est'as ankoraŭ nun'e la plej am'at'a flandr'a poet'o. Li'a'j vers'aĵ'o'j est'as plen'a'j je ĉarm'eg'a harmoni'o kaj sen'afekt'a am'ind'ec'o; li per simpl'a, dolĉ'a, popol'a lingv'aĵ'o pri'skrib'as plej am'ind'a'j'n subjekt'o'j'n kaj li lud'is ver'e en la flandr'a poezi'o la rol'o'n kiu'n lud'is H. Conscience en la proz'a literatur'o: ambaŭ est'is popol'a'j verk'ist'o'j. Ledeganck mort'is tro jun'a, antaŭ ol li pov'is efektiv'ig'i kio'n esper'ig'is li'a'j unu'a'j verk'o'j.

Li'a majstr'aĵ'o est'as: «La tri frat'in'a'j urb'o'j», en kiu li pri'kant'as la de'ven'o'n kaj la est'ont'ec'o'n de la tri glor'a'j flandr'a'j urb'o'j: Bruĝ'o, Gent'o, Antverpen'o. Jen est'as la part'o kiu pri'kant'as Bruĝ'o'n: en ĝi la verk'int'o plend'as pri la iam'a glor'o de Bruĝ'o, kies mort'o'n kaŭz'is la al'pren'o de la franc'a'j lingv'o kaj mor'o'j; post'e, vid'int'e ke Bruĝ'o est'is baldaŭ star'ig'ont'a kun grand'a fest'o statu'o'n de unu el si'a'j plej glor'a'j id'o'j: Sim'o'n Stevin, tre fam'a matematik'ist'o, li antaŭ'sent'as la est'ont'a'n re'viv'iĝ'o'n kaj glor'iĝ'o'n de tiu urb'o.

Al Bruĝ'o.

(Aan Brugge).

«Kiu virg'ul'in'o'n sen'viv'a'n
Iam vid'is, ĵus post la mort'o,
Antaŭ ol Fingr'o de l' Neni'ig'o
Trajt'o'j'n difekt'is bel'a'j'n kaj ĉast'a'j'n,
Tiu ek'mir'is kiel anĝel'e kaj dolĉ'e,
Sur la vizaĝ'o, montr'as si'n pac'o sen'fin'a;
Kaj se okul'o'n tiu'n sen'bril'a'n, sen'mov'a'n,
Kaj se la vang'o'n per la funebr'o kovr'it'a'n
Li ne ek'vid'us, de la dolor'o prem'at'e,
Long'e li dub'us. Tiel kviet'a kaj dub'a
Ŝajn'as la mort'o kun la ekster'o de l' viv'o:
Kaj tiel vid'iĝ'as tiu mar'bord'o!»
Tiel kant'is l' Angl'a Rapsod'o[10]
Kiam, sub la sun'o Hellada,
Akr'e plend'ant'e glor'o'n pas'int'a'n,
Li Grek'o'land'o'n vid'is sen'viv'a.
Tiel mal'ĝoj'a, tiel plor'ant'a kant'ad'o
Prem'as mi'n kiam mur'o'j'n la vi'a'j'n mi vid'as,
Ho vi, de long'e, urb'o plej mult'e glor'it'a!
Sign'o'j'n ankoraŭ de nobel'ec'o vi port'as,
Bril'o'n de glor’ antikv'a vi hav'as ankoraŭ,
Sed vi'n prem'eg'as fort'e la man'o de l' mort'o:
Kaj ĉe vi Bruĝ'o'n bel'a'n mi vid'as ankoraŭ,
Sed Bruĝ'o'n viv'ant'a'n mi plu ne trov'as!
Kial kuŝ'as vi nun ankoraŭ
En la glor'a flandr'a ĝarden'o,
Dum, la majest'a'n kron'o'n perd'int'e,
Vi bel'ul'in'o ŝajn'as las'it'a?
Kio'n util'as ke, nun ankoraŭ, vi Mar'o'n
Vid'as, se ŝip'o'j fremd'a'j vi'n plu ne salut'as?
Kio'n util'as strat'o'j riĉ'eg'a'j kaj larĝ'a'j,
Se jam de long'e ili'n for'las'is la viv'o,
Kaj se la herb'o ili'n jam tut'e kovr'ad'as?
Kio'n util'as vi'a'j bel'eg'a'j dom'eg'o'j,
Se mal'ferm'iĝ'as ties pord'eg'o'j neniam
Ho, kvazaŭ en ĉiu est'us mort'int'o!
Kial star'as templ'o'j riĉ'eg'a'j,
Kiam vi'a'j graf'a'j ge'edz'o'j
Tie en kupr'a'j tomb'o'j kuŝ'ad'as[11]
Kvazaŭ glor'ant'e vi'a'n pere'o'n?
Kio'n util'as ke vi plej art'a'j'n trezor'o'j'n
Montr'as, dum vi'n de long'e for'las'is la Art'o?
Kio'n util'as fam'a bel'ec’ de vir'in'o'j
Vi'a'j, dum ili fremd'a'n vant'ec'o'n kaj fremd'a'j'n
Gest'o'j'n al am'ind'ec'o flandr'an'a prefer'as?
Kio'n util'as ke de la lip'o'j ankoraŭ
Ili flu'ig'as dolĉ'e la lingv'o'n ge'patr'a'n,
Dum ili prefer'as fremd'a'n lingv'aĵ'o'n?
Ho, reĝ'urb'o tiel fal'int'a,
Antaŭ ol mi en vi'n al'ven'is,
Nur la glor'eg'o'n de vi mi kon'is:
En la mal'lum’ antikv'a vi bril'is
Kiel stel'et'o, post'e tag'ruĝ'o, eĉ sun'o
El la nub'ar’ ramp'ant'a kaj Nokt'o'n pel'ant'a.
Tiam mi vid'is vi'a'j'n Krist'an'a'j'n arme'o'j'n
Brav'e al'ir'i Sankt'a'n Tomb'ej'o'n de Krist'o,
Tie'n la fam'o'n port'i de l' flandr'a standard'o
Kaj dis'kon'ig'i voj'o'n al vi'a haven'o.
Tut'a Eŭrop'o vi'a'n ag'em'o'n laŭd'eg'is,
Kaj tiam vi'n nom'is Tyro ali'a.
l' orient'a'n luks'o'n en vi'a'j'n
Mur'o'j'n al'port'it'a'n mi vid'is
Kun la scienc'o'j, kiu'j'n de long'e
En Orient'o oni gard'ad'is.
La labor'em'o'n, font'o'n de la komerc'ad'o,
Ĉe vi mi vid'is grand'a'n est'ig'i prosper'o'n.
La kre'o'pov'o'n, font'o'n de l' art'o'j, mi vid'is
Tiu'n prosper'o'n di'e mir'ind'e bril'ig'i;
Kio'n kuraĝ'is vi'a id'ar'o mi mir'is;
Kaj eĉ reĝ'in'o'n ek'koler'ant'a'n mi vid'is,
Ĉar en la sekv'ant'ar'o de vi'a'j vir'in'o'j
Ŝi nur da reĝ'in'o'j ar'o'n ek'vid'is!
Sed la kaŭz’ de l' ĝoj'o plej grand'a
Por mi est'as vi'a brav'ec'o;
La liber'ec'o'n, kiel la ĉast'a'n
Lingv'o'n patr'uj'a'n, ĉiam vi am'is:
Ĉia insult'o, unu el ili frap'ant'a,
Tuj en arme'o'n ali'form'ig'is l' id'ar'o'n;
Tie mi vid'as kiel du flandr'a'j parol'o'j,
Kiu'j son'eg'is tondr'e por la mal'amik'o'j,
Est'is signal'o de la plej glor'a milit'o;
Tie mi vid'as kiel ek'kri'o por venĝ'o
La milit'am'o'n nask'is en la Kortrejkkampoj[12]
Kaj ĵet'is al tomb'o franc'a'n potenc'o'n.
Tiam oni vi'n glor'eg'ad'is
Kiel flandr'a'n flor'o'n plej bel'a'n;
Tiam, de ĉiu'j urb'o'j reĝ'in'o,
Kron'o'n majest'a'n vi'a'n vi port'is,
Kaj komerc'urb'o'j ĉiu'j en Mond'o-Mal'nov'a
Al vi al'port'is si'a'n ge'frat'a'n salut'o'n.
l' urb'o de l' Doĝ'o'j, la fianĉ'in'o de l' ond'o'j,
Sol'a kuraĝ'is vi'a'n prosper'o'n imit'i.
Tiam vi trov'is font'o'n de glor'o en vi mem;
Tiam vi pruv'is ke ĉe ni Lum'o nask'iĝ'i
Pov'as; kun ĉiu'j reĝ'e vi tiam rilat'is;
Vi est'is, ho Bruĝ'o, grand'a!—sed nun'e!
Nun, ho nun vi est'as plor'ind'a!
Tio'n kor'prem'at'e mi dir'as:
Akr'a'j sen plor'o'j pov'as neniu
Ver'a Flandr'an'o vi'n rigard'ad'i,
Ĉar vi, de tiam, ombr'o rid'ind'a far'iĝ'is.
Kio do kaŭz'is tiu'n mal'ĝoj'a'n ekzist'o'n?
Vi'n ne de'ĵet'is ia terur'a milit'o,
Vi'n ne de'ĵet'is bat'o de l' di'a koler'o,
Sed, ve! la sent'o'n de mem'star'ec'o kaj vi'a'n
Flandr'a'n esenc'o'n vi sen'atent'e for'pel'is
Kaj al bril'aĵ'o'j fremd'a'j vi ĉi'o'n ofer'is;—
Kaj tial vi est'as ver'e plor'ind'a!
Tial vi'a regn'o perd'iĝ'is,
Kiel frukt'o'riĉ'a kamp'ar'o,
Kiu'n viv'ig'is ben'o ĉiel'a
Dum la kamp'estr'o mem ĝi'n kultur'is,
Sed kiu'n fremd'a sem'o kaj lol'o mort'ig'is,
Kiam zorg'ad'o'n li'a'n ĝi ne plu ricev'is.
Tial la dorm'o de la mort'int'o'j vi'n prem'as
Kiel fraŭl'in'o'n kiu'n prem'ad'as ornam'o'j
Fremd'a'j, pel'ant'a'j de ŝi la flor'o'j'n de l' viv'o.
Ho, se ebl'iĝ'us dub'o! se tiu terur'o
De l' ĉirkaŭ'ant'a tomb'o far'iĝ'us ver'ŝajn'a,
Ne ver'a! ho, se dorm'ant'a vi est'us!
Ebl'e tio est'as kred'ebl'a,
Ĉar tra Flandr'o kur'is nov'aĵ'o
Gaj'a: ĝi dir'is ke vi, aŭd'int'e
Nom'o'j'n de fil'o'j por vi glor'eg'a'j,
Vi, virg'ul'in'o re'viv'iĝ'ant'a, ek'trem'is
Kaj ke la eĥ'o de la glor'kant'o al ili
Ĵus dediĉ'it'a, vek'is l' anim'o'n de vi kaj
Viv'o'radi'o'n nask'is en vi'a'j okul'o'j;
Ke vi nun prepar'iĝ'as al fest'o'j bel'eg'a'j
Por mal'zorg'it'a'n dev'o'n nun fin'e el'pag'i;
Ke vi honor'os l' ombr'o'n de unu[13] el ili
Per glor'a la ŝton'o de l' sen'mort'ec'o!
Ho, dolor'o'n tio dolĉ'ig'as!
Ho, anim'o'n tio ĝoj'ig'as!
Vi'n do ornam'u laŭ la antikv'a
Glor'o; per flor'o'j tut'e vi'n kovr'u!
Pend'u al dom'o'j vi'a'j'n riĉ'eg'a'j'n tapiŝ'o'j'n!
Las'u la «gild'o'j'n»[14] ir'i fest'eg'e tra l' urb'o
Kun la blazon'o'j, kun la trofe'o'j kaj flag'o'j!
Venk'a'n son'ad'o'n kri'u trumpet'o'j kaj harp'o'j!
Venk'a'n son'ad'o'n bru'u la sonor'il'ar'o!
Ankaŭ kun'ir'u tondr'a la milit'il'ar'o!
Vok'u la land'o'n tut'a'n por ke ĝi vi'n pov'u
Admir'i en vi'a glor'o rest'ant'a!
Sed, en tiu fest'o bel'eg'a,
Ankaŭ vid'u la lecion'o'n,
Ho, vi el dorm'o ĵus vek'iĝ'int'a!
Vid'u la fil'o'n kiu'n vi fest'as,
Kaj pri'pens'ad'u ke nur la flandr'a natur'o
Klar'e al li montr'ad'is la voj'o'n de l' glor'o;
Ke pri geni'o li la fremd'ul'o'j'n ne pet'is;
Ke nur l' anim'o flandr'a direkt'is spirit'o'n
Li'a'n, ke tiu font'o neniam sek'iĝ'is;—
Ke por la flandr'a glor’ li sen'ĉes'e fervor'is
Kaj ke li si'a'n lingv'o'n neniam mal'ŝat'is,
Eĉ kiam li al'parol'is la mond'o'n!
Se vi ne atent'us je tio,
Ho, rapid'e tiam vi mort'us!
Vi'a ek'bril'o est'us radi'o
Last'a de l' sun'o tuj kuŝ'iĝ'ont'a,
Kaj vi fremd'ul'o en la patr'uj'o far'iĝ'us,
Kiel mal'riĉ'a kamp'o en flandr'a'j paŝt'ej'o'j.
Sed ne......, vid'int'e kiel ag'ad'is la av'o'j,
Vi'a id'ar'o tiu'n geni'o'n imit'os,
Cel'os per si'a virt'o natur'a la glor'o'n
Kaj vi'n bril'ig'os per ne'mort'ont'a bril'ad'o;
Tiam ĝi vid'os Bruĝ'o'n ne sol'e bel'eg'a'n
Sed ankaŭ, de'nov'e, Bruĝ'o'n viv'ant'a'n!

Traduk'is
Maurice SEYNAEVE.

[10] Vid'u «Giaour» de Lord Byron.

[11] Alud'o al la bel'eg'a'j kupr'a'j tomb'o'j de «Charles-le-Téméraire» kaj «Mari'e de Bourgogne» en la ĉef'preĝ'ej'o de Bruĝ'o.

[12] Alud'o al la sang'a «Batal'o de l' Or'a'j Spron'o'j» kiu okaz'is ĉe la kamp'ar'o de Kortrejk'o (Courtrai).

[13] Alud'o al la statu'o de Sim'o'n Stevin, fam'a matematik'ist'o, nask'iĝ'int'a en Bruĝ'o en 1571.

[14] «Gild'o» = flandr'e kaj franc'e: gild'e; tiel oni nom'is la antikv'a'j'n societ'o'j'n da sam'profesi'an'o'j.

HENDRIK CONSCIENCE

1812–1883.

Hendrik Conscience est'as rajt'e ŝat'at'a kiel la re'star'ig'int'o de la proz'a literatur'o en ni'a Flandr'o. Li sukces'eg'as en skiz'ad'o de scen'o'j el popol'a viv'o. Li pentr'as la natur'o'n kun mir'ind'a'j ĝust'ec'o kaj simpl'ec'o per hel'a'j kaj lum'a'j kolor'o'j; tamen li aparten'as pli al la ideal'ist'a roman'verk'ist'ar'o ol al la real'ist'a: li'a'j hero'o'j rest'as ĉiam iom super la real'a proz'a viv'o.

Per la esprim'o, eĉ naiv'a, de la plej alt'a'j kaj pur'a'j sent'o'j, li oft'e el'ig'as larm'o'n el okul'o de la leg'ant'o. Li'a'j verk'o'j est'as himn'o al kamp'ar'a viv'o; li en'ig'is sent'o'n al bon'ec'o, al ideal'o, en la anim'o'n de l' popol'amas'o kaj al'tir'is kaj rav'is ĝi'n. La Flandr'an'o'j sincer'e am'as si'a'n Conscience.

Malgraŭ la jar'o'j li'a'j verk'o'j rest'as ĉiam legat'a'j kaj gazet'o'j ankoraŭ nun sukces'e publik'ig'as li'a'j'n roman'o'j'n kiel felieton'o'j'n.

Se ia roman'verk'ist'o—en kia ajn lingv'o aŭ ĉe kia ajn popol'o li skrib'is—est'as rekomend'ind'a al la ge'jun'ul'o'j, est'as cert'e ni'a Conscience.

La leter'o al la rekrut'o.

Apud la Zoersela arb'ar'o star'is, flank'o ĉe flank'o, du argil'a'j dom'et'o'j, izol'it'a'j kaj ne'rimark'at'a'j.

En unu el ili loĝ'is mal'riĉ'a vidv'in'o kun si'a fil'in'o; ili posed'is, kiel sol'a'n bien'o'n sur la ter'o, nur unu bov'in'o'n. En la ali'a dom'et'o loĝ'is ankaŭ vidv'in'o kun si'a mal'jun'eg'a patr'o kaj du fil'o'j el kiu'j nur unu est'is jam jun'ul'o.

Ili est'is pli riĉ'a'j ol ili'a'j najbar'o'j ĉar ili posed'is bov'o'n kaj bov'in'o'n, kaj ili farm'lu'is pli vast'a'n kamp'o'n. Tamen la loĝ'ant'o'j de la du dom'et'o'j ŝajn'is de long'a'j jar'o'j nur unu famili'o, am'ant'a'j unu la ali'a'n kaj don'ant'a'j al si laŭ bezon'o reciprok'a'n help'o'n. Johan'o kaj li'a bov'o labor'is oft'e sur la kamp'o de la mal'riĉ'a vidv'in'o; Katarino, si'a'flank'e, kolekt'is herb'aĵ'o'n por la bov'o, kaj ŝi el'sark'is la mal'util'a'j'n kresk'aĵ'o'j'n ĉe si'a'j najbar'o'j, kaj help'is ili'n dum la rikolt'o; kaj neniam tiu'j kamp'ar'an'o'j ek'pens'is kalkul'i kiu el ili pli help'is la ali'a'n.

Simpl'a'j, ne'sci'ant'a'j ĉi'o'n kio okaz'as ekster'e inter la labor'ad'ant'a hom'ar'o, ili viv'ad'is kontent'a'j je la pec'o da sekal'a pan'o donac'it'a de Di'o. Ili'a mond'o hav'is mal'larĝ'a'j'n lim'o'j'n: unu'flank'e la vilaĝ'o kun ĝi'a humil'a preĝ'ej'et'o, ali'flank'e la sen'fin'a erik'ej'o, kaj super ĉio la sen'lim'a ĉiel'ark'aĵ'o.

Kaj tamen ĉio rid'is kaj kant'is en kaj ĉirkaŭ la izol'it'a loĝ'ej'o: tie ĉe'est'is plen'mezur'e ĝoj'o kaj ĝu'o, kaj neniu el tiu'j mal'riĉ'ul'o'j ek'vol'us inter'ŝanĝ'i si'a'n sort'o'n kontraŭ ali'a ŝajn'e pli bon'a.


...Sed tiu ĉi kviet'a, feliĉ'a viv'ad'o est'is inter'romp'it'a per la for'ir'o de la rekrut'o'j. Johan'o ankaŭ dev'is for'ir'i kun la ali'a'j jun'ul'o'j. Li oft'e skrib'ad'is al si'a famili'o sed subit'e la korespond'ad'o ĉes'is. La loĝ'ant'o'j de la du dom'et'o'j pli kaj pli mal'kviet'iĝ'is kaj tiam Katarino pren'is la hero'a'n decid'o'n skrib'i leter'o'n al Johan'o. Ŝi ja de long'e est'is forges'int'a la lecion'o'j'n pri skrib'art'o kiu'j'n ŝi ricev'is, sed ŝi re'pren'is si'a'j'n kajer'o'j'n el la mal'nov'a kest'o kaj re'lern'is la skrib'ad'o'n.

Post'e ŝi aĉ'et'is en la vilaĝ'o leter'paper'o'n, ink'o'n kaj plum'o'n...


La du vidv'in'o'j sid'is apud la tabl'o, sen'pacienc'e atend'ant'e la re'ven'o'n de Katarino. La mal'jun'a av'o sufer'ant'a pro mal'varm'o kuŝ'is en la lit'o en la alkov'o kaj montr'is la kap'o'n el la kurten'o'j por ĉe'est'i, almenaŭ per okul'o'j kaj orel'o'j, ĉe la grav'a ek'far'ot'a labor'o.

Tuj kiam la fil'in'o si'n montr'is sur la sojl'o, la vir'in'o'j rapid'eg'e kolekt'is la divers'a'j'n objekt'o'j'n kuŝ'ant'a'j'n sur la tabl'o, kiu'n ili per antaŭ'tuk'o pur'ig'is.

«Ven'u, Katarino» dir'is la patr'in'o de Johan'o «sid'iĝ'u sur la seĝ'o'n de la av'o; ĝi est'as pli komfort'a.»

La jun'ul'in'o silent'e ek'sid'iĝ'is apud la tabl'o, kuŝ'ig'is la paper'foli'o'j'n antaŭ si kaj, rev'ant'a, ŝi met'is la pint'o'n de la anser'plum'o inter si'a'j'n lip'o'j'n...

Dum'e la vir'in'o'j kaj la av'o sci'am'e al'rigard'is la pri'pens'ant'a'n jun'ul'in'o'n. La frat'et'o est'is apog'int'a la brak'o'j'n sur la tabl'o kaj mir'e rigard'is ŝi'n por observ'i tio'n kio'n ŝi est'as far'ont'a per la plum'o.

Sed Katarino si'n lev'is kaj, ĉiam silent'e, pren'is el la ŝrank'o tas'et'o'n, verŝ'is en ĝi'n la ink'o'n el la botel'et'o kaj re'sid'iĝ'is apud la tabl'o, kie ŝi mult'foj'e turn'is kaj re'turn'is la paper'o'n.

Fin'e ŝi glit'ig'is la plum'o'n en la ink'o'n kaj klin'iĝ'is kvazaŭ ŝi est'is ek'skrib'ont'a. Post moment'o ŝi lev'is la kap'o'n kaj demand'is:

«Nu, dir'u nun kio'n mi dev'as skrib'i?»

La du vidv'in'o'j demand'e rigard'is unu la ali'a'n kaj si'n turn'is al la mal'san'a av'o, kiu, streĉ'int'a la kol'o'n el la kurten'o'j, fiks'is nun la rigard'o'n sur la man'o'n de Katarino.

«Nu, skrib'u ke ni ĉiu'j bon'e fart'as...» dir'is la mal'jun'ul'o tus'ant'e «leter'o ĉiam tiel komenc'iĝ'as.»

La jun'ul'in'o rimark'ig'is kun dolor'a rid'et'o:

«Ho! kio'n vi vol'as! skrib'i ke ni ĉiu'j bon'e fart'as... kaj vi kuŝ'as tie mal'san'a jam de dek'kvin tag'o'j.»

«Sed vi pov'as tamen dir'i tio'n en la fin'o de la leter'o, Katarino

«Ne, fil'in'o, jen kiel vi dev'as far'i» dir'is la patr'in'o de Johan'o «komenc'u, demand'ant'e kiel li fart'as. Kiam tio est'os skrib'it'a, ni al'don'os iom post iom ali'a'j'n nov'aĵ'o'j'n.»

«Ne, infan'o mi'a,» dir'is la ali'a vidv'in'o «skrib'u unu'e ke per la man'o vi pren'as la plum'o'n por pet'i inform'o'j'n pri li'a san'ec'o. Tia'manier'e komenc'iĝ'is ankaŭ la leter'o de Baptist'o, la fil'o de Petr'o-Johan'o, kiu'n hieraŭ mi aŭd'is legat'a'n ĉe la muel'ist'o.»

«Tiel ja konsil'is al mi Katarino, la fil'in'o de la ŝu'ist'o, sed mi neniel far'os tio'n ĉar tio est'as tro rid'ind'a infan'aĵ'o,» sen'pacienc'e dir'is la jun'ul'in'o «Johan'o natur'e sci'as ke mi ne pov'as skrib'i per la pied'o'j!»

«Skrib'u nun unu'e li'a'n nom'o'n supr'e sur la paper'o» dir'is la av'o.

«Kia'n nom'o'n? Braems?»

«Tut'e ne: Johan'o!»

«Vi est'as prav'a, patr'o» respond'is la jun'ul'in'o. «For, Paŭĉjo! for'met'u vi'a'j'n brak'o'j'n de la tabl'o, kaj vi, patr'in'o, sid'iĝ'u iom mal'antaŭ'e, ĉar mi konvink'iĝ'as ke vi puŝ'os mi'n.»

Ŝi direkt'is la plum'o'n al la paper'o kaj, elekt'ant'e la lok'o'n kie ŝi ek'skrib'os, ŝi mal'laŭt'e silab'is la nom'o'n de la for'est'ant'a amik'o.

La patr'in'o de Johan'o subit'e star'iĝ'is kaj kapt'is la man'o'n de la jun'ul'in'o dir'ant'e:

«Atend'u iom, Katarino, ĉu vi ne opini'as ke Johan'o tut'sol'e ne taŭg'as? Est'as tiel mal'long'e; oni dev'us al'don'i io'n. Ĉu vi ne skrib'us prefer'e: Am'at'a fil'oKar'a infan'o

Katarino preskaŭ ne aŭd'is tiu'j'n vort'o'j'n; ŝi okup'ad'is si'n lekant'e la paper'o'n,—kaj ŝi kri'is iom koler'e:

«Nu, jen est'as la rezultat'o: grand'eg'a makul'o sur la paper'o! kaj la lek'ad'o ne util'as: ĝi tamen ne mal'aper'as. Mi uz'os do ali'a'n foli'o'n.»

«Nu, kio'n vi dir'as pri tio: Am'at'a fil'o? Ĉu tio ne est'as mult'e pli bel'a?»

«Ne, tio'n ankaŭ mi ne vol'as skrib'i» murmur'is mal'kontent'e Katarino. «Ĉu mi do skrib'us al Johan'o kvazaŭ mi est'as li'a patr'in'o?»

«Sed kio'n vi skrib'os do?»

Ia roz'kolor'o aper'is sur la vang'o'j de la jun'ul'in'o dum ŝi respond'is:

«Se mi skrib'us: Kar'a Amik'o? Ĉu tio ne ŝajn'as al vi la plej bon'a esprim'o?»

«Mi'a'flank'e mi ne vol'as tio'n» dir'is ŝi'a patr'in'o «dir'u tiam prefer'e nur Johan'o

«Kar'a Johan'o?» demand'is la jun'ul'in'o.

«Jes, tiel est'as bon'e!» respond'is ĉiu'j kun'e, kvazaŭ ili est'as ĝoj'a'j pro la solv'o de tiu mal'facil'a problem'o.

«Nun! ne tuŝ'u la tabl'o'n» kri'is la jun'ul'in'o «kaj ten'u Paŭĉjon por ke li ne puŝ'u mi'n!»

Katarino ek'labor'is. Post unu minut'o ŝvit'gut'et'o'j ek'bril'is jam sur ŝi'a frunt'o; ŝi halt'ig'is la spir'ad'o'n kaj ŝi'a vizaĝ'o varm'iĝ'is. Ŝi profund'e ek'spir'is kaj, kvazaŭ liber'ig'it'a de pez'a ŝarĝ'o, ŝi gaj'e ek'kri'is:

«Uf! Tiu K est'as ver'e la plej mal'facil'a leter'o el ĉiu'j! Sed tamen ĝi kuŝ'as tie kun si'a long'a bukl'o!»

La ambaŭ vir'in'o'j lev'iĝ'is kaj mir'ant'a'j rigard'is la liter'o'n, kiu est'is almenaŭ tiel grand'a kiel fingr'o'part'o.

«Tio est'as strang'a!» kri'is la patr'in'o de Johan'o «ĝi est'as objekt'o kiel vesp'o; kaj tio signif'as Kar'a Johan'o! Skrib'i est'as tamen mir'ind'a sci'o; oni dir'us preskaŭ ke tio est'as sorĉ'aĵ'o!»

«Nu, nu, las'u mi'n daŭr'ig'i» dir'is Katarino kun kuraĝ'o «mi ating'os la cel'o'n. Se tiu plum'o ne tiel ŝpruc'ig'us!....»

Katarino, spir'eg'ant'e kaj ŝvit'ant'e, re'e labor'ad'is. Dum'e la av'o tus'et'is, la vir'in'o'j silent'is kaj ne kuraĝ'is mov'et'iĝ'i; la frat'et'o si'n amuz'is met'ant'e si'a'n fingr'o'n en la ink'o'n kaj punkt'ant'e per nigr'a'j makul'o'j si'a'n nud'a'n brak'et'o'n.

Kiam, post kelk'a temp'o, la unu'a lini'o est'is plen'skrib'it'a per grand'a'j liter'o'j, la jun'ul'in'o halt'is en si'a labor'o.

«Dir'u, Katarino, ĝis kie vi jam al'ven'is?» demand'is la patr'in'o de Johan'o «Vi leg'u do al ni ĉi'o'n kio'n vi jam skrib'is sur la paper'o.»

«Kiel vi rapid'as!» ek'kri'is Katarino «Sur la paper'o si'n trov'as nur Kar'a Johan'o. Tio ŝajn'as jam mult'e al mi. Vid'u nur kiel la ŝvit'o ekelŝprucas! Mi prefer'as el'pren'i la sterk'o'n el la stal'o! Ĉu vi do pens'as ke la skrib'ad'o ne est'as labor'o?—Paŭĉjo, ne tuŝ'u plu la ink'o'n, aŭ tuj vi el'verŝ'os la tas'et'o'n.»

«Sed vi daŭr'ig'u nun, fil'in'o» rimark'ig'is la av'o aŭ la leter'o ne est'os skrib'it'a la proksim'a'n semajn'o'n.»

«Jes, mi sci'as tio'n» respond'is Katarino «sed vi dir'u kio'n mi dev'as skrib'i.»

«Nu, demand'u unu'e kiel li fart'as.»

La jun'ul'in'o re'e skrib'is dum kelk'a temp'o, el'viŝ'is du aŭ tri erar'a'j'n liter'o'j'n per la fingr'o, eg'e klopod'is por ek'kapt'i ia'n har'et'o'n el si'a plum'o, murmur'is kontraŭ la vend'ist'o pro la tro mal'fluid'a ink'o kaj tiam laŭt'e leg'is:

«Kar'a Johan'o, kiel vi fart'as nun?»

«Tiel est'as bon'e;» dir'is la patr'in'o «skrib'u nun ke ni, ĉiu'j, hom'o'j kaj brut'o'j, bon'e fart'as, kaj ke ni salut'as li'n.»

Katarino iom pri'pens'is kaj daŭr'ig'is si'a'n skrib'ad'o'n. Kiam ŝi est'is fin'int'a, ŝi leg'is:

«Dank’ al Di'o ni ĉiu'j ankoraŭ bon'e fart'as kaj la bov'o kaj la bov'in'o ankaŭ, escept'int'e tamen la av'o'n, kiu est'as mal'san'a, kaj ni ĉiu'j ni dezir'as al vi bon'a'n tag'o'n.»

«Sed, ho, ĉiel'o!» kri'is ŝi'a patr'in'o «Katarino, infan'o mi'a, kie vi lern'is tio'n? La instru'ist'o........»

«Ne al'parol'u al mi» inter'romp'is la jun'ul'in'o «aŭ vi ig'as mi'n ĉi'o'n forges'i. Nu, mi sent'as ke nun la labor'o akurat'e antaŭ'e'n'ir'os.»

Dum du'on'hor'o ĉiu'j silent'ad'is. Ŝajn'is ke la labor'o pli facil'e daŭr'iĝ'as, ĉar la jun'ul'in'o ia'foj'e rid'et'is dum si'a skrib'ad'o.

Ŝi'n nur distr'is Paŭĉjo, kiu est'is kolor'int'a si'a'n tut'a'n brak'o'n nigr'a kaj met'is nun si'a'j'n kvin fingr'o'j'n sam'temp'e en la ink'o'n. Jam dek'foj'e Katarino glit'ig'is la tas'et'o'n de unu al ali'a rand'o de l' tabl'o, sed la knab'et'o est'is tiel al'log'at'a de la ink'o ke est'is ne'ebl'e for'ten'i li'n de ĝi.

Tamen la du unu'a'j paĝ'o'j de la paper'o est'is plen'skrib'it'a'j. Ced'ant'e al la postul'o'j de la vir'in'o'j, Katarino kun ia fier'ec'o ek'leg'is si'a'n skrib'aĵ'o'n, kiu est'is la jen'a:

Kar'a Johan'o.

«Kiel vi fart'as nun? Dank’ al Di'o ni ĉiu'j ankoraŭ bon'e fart'as kaj la bov'o kaj la bov'in'o ankaŭ, escept'int'e tamen la av'o'n, kiu est'as mal'san'a, kaj ni ĉiu'j ni dezir'as al vi bon'a'n tag'o'n. Jam de ses monat'o'j ni nenio'n aŭd'is pri vi. Sci'ig'u do al ni, ĉu vi viv'as ankoraŭ. Vi'a'flank'e ne est'as ĝentil'e ke vi forges'as ni'n, kiu'j tiel am'is vi'n ke vi'a patr'in'o dum tut'a la tag'o parol'as pri vi, kaj ke mi ĉiu'nokt'e pri vi sonĝ'as ke vi est'as mal'feliĉ'a—kaj tiam mi aŭd'as vi'a'n voĉ'o'n vok'ant'a'n: Katarino, Katarino, tiel fort'e ke mi ek'salt'as en mi'a dorm'ad'o... kaj la kompat'ind'a bov'o, kiu ĉiam el la stal'o rigard'as kaj tiel sopir'as ke oni preskaŭ ek'verŝ'us larm'o'j'n! kaj est'as eg'a mal'ĝoj'o tial ke neniu el ni io'n sci'as pri vi: vi dev'as kompat'i je ni, Johan'o, ĉar vi'a bon'a patr'in'o pro tio cert'e ek'mal'san'iĝ'os; kiam la kompat'ind'a mal'feliĉ'ul'in'o aŭd'as eĉ nur vi'a'n nom'o'n, ŝi ek'ĝem'as kaj tiel plor'as ke mi'a kor'o dis'romp'iĝ'as...»

Dum la leg'ad'o de ĉi tiu'j lini'o'j, la okul'o'j de la aŭskult'ant'o'j iom post iom mal'sek'iĝ'is; sed, ĉe la mal'ĝoj'a ton'o de la last'a'j vort'o'j, neniu pov'is kontraŭ'star'i la kor'tuŝ'ec'o'n; kaj la jun'ul'in'o est'is halt'ig'it'a de la laŭt'a'j ĝem'spir'ad'o kaj plor'ad'o.

La av'o re'klin'is si'a'n kap'o'n sur la kap'kusen'o'n por kaŝ'i si'a'j'n larm'o'j'n, la patr'in'o de Johan'o, tro'eg'e kor'traf'it'a por venk'i si'a'j'n sent'o'j'n, ek'salt'is de si'a seĝ'o kaj silent'e ĉirkaŭ'pren'is la jun'ul'in'o'n, kiu mir'ant'e rigard'is la efik'o'n de si'a skrib'aĵ'o.

«Katanjo, Katanjo, kie vi ĉerp'as la vort'o'j'n?» kri'is la ali'a vidv'in'o «Ho! ili est'is kvazaŭ tranĉ'il'o'j, kiu'j tra'bor'as la kor'o'n! Sed est'as tamen bel'eg'e!»

«Ho! tio est'as nur la ver'o» ĝem'is la patr'in'o de Johan'o. «Ha! se li sci'us kio'n mi sufer'as en mi'a kor'o!... Daŭr'ig'u vi'a'n leg'ad'o'n, kar'a Katarino; mi mir'eg'as pro tio kio'n vi skrib'is: neniam io simil'a est'is aŭd'at'a; vi'a'j man'o'j est'as cert'e tro lert'a'j por melk'i la bov'in'o'n aŭ labor'i en la kamp'o; sed Di'o toler'as mult'e en la mond'o!...»

Gaj'a pro tiu'j laŭd'o'j la jun'ul'in'o dir'is kun fier'a rid'et'o:

«Se la skrib'art'o est'us nur tio! Ĉiu ajn ven'u: mi skrib'os pli bon'e ol iu! Nun mi trov'is la bon'a'n voj'o'n. Nu, aŭskult'u, mi'a leter'o ne est'as ankoraŭ fin'it'a:

«Ho! Johan'o, se vi sci'us tio'n, tuj vi don'us al ni sci'ig'o'j'n! La trifoli'o'j mal'sukces'is pro la mal'bon'a sem'o kaj pli'e tial ke ili est'as frost'it'a'j; sed ni'a spergul'o[15] al'rid'et'as al vi: ĝi est'as tiel mol'a kiel buter'o; kaj la sekal'o sufer'is iom pro la sek'ec'o, sed Ni'a Sinjor'o donac'is al ni bel'a'n herb'aĵ'o'n kaj mult'e da fru'matur'a'j ter'pom'o'j. Kaj la kamp'o'gard'ist'o edz'iĝ'is kun vilaĝ'an'in'o el Pulderbosch: ŝi est'as strab'a sed posed'as mult'e da mon'o. Francisk'o la mason'ist'o fal'is de la tegment'o de la bier'far'ist'o sur la dors'o'n de ni'a mal'jun'a forĝ'ist'o, kaj la forĝ'ist'o est'is preskaŭ mort'ig'it'a, mal'feliĉ'e!»

La jun'ul'in'o silent'is.

«Ĉu tio est'as ĉio?» demand'is la patr'in'o mal'ĝoj'e. «Ĉu vi ne sci'ig'us al li ke la bov'in'o nask'is id'o'n?»

«Ho jes! tio'n mi forges'is... Jen, tio si'n trov'as jam sur la paper'o:

«Ni'a flav'ruĝ'a bov'in'o nask'is id'o'n; ĉio bon'e sukces'is, kaj la bov'id'o est'as jam vend'it'a.»

«Ĉu vi ne dir'us io'n pri ni'a'j kunikl'o'j, Katarino?» demand'is la av'o.

Post la ĉes'o de si'a skrib'ad'o, la jun'ul'in'o leg'is:

«La av'o konstru'is kunikl'ej'o'n en la stal'o; ili est'as tiel gras'a'j kiel marmot'o'j, sed la pli dik'a kunikl'in'o dev'as viv'ad'i ĝis kiam vi est'os re'ven'int'a, Johan'o, tiam ni frand'e festen'os!»

Ĉiu'j gaj'e ek'rid'is; la knab'et'o, vid'ant'e la komun'a'n ĝoj'o'n kaj traf'it'a per la vort'o festen'i, bru'eg'e ek'aplaŭd'is. Sed mal'feliĉ'e li'a man'et'o traf'is tiel fort'e la tas'et'o'n ke ĝi rul'iĝ'is sur la tabl'o, el'verŝ'ant'e la ink'o'n kiel nigr'a'n river'o'n sur la bel'a'n leter'o'n.

La rid'o tuj mal'aper'is de ĉiu'j vizaĝ'o'j; unu rigard'is la ali'a'n tim'em'e kaj silent'e; oni lev'is la okul'o'j'n ĉiel'e'n dum Paŭĉjo, tim'eg'ant'e la bat'o'n, jam ek'plor'eg'is kaj kri'is tiel fort'e ke la orel'o'j est'is surd'ig'it'a'j.

Dum long'a temp'o oni riproĉ'is la knab'et'o'n kaj oni plend'is mal'ĝoj'eg'e pri la katastrof'o, ĝis kiam oni konklud'is per la demand'o:

«Di'o! kio'n ni far'os nun?»

«Nu, nu,» dir'is Katarino kun decid'ec'o «la mal'feliĉ'o ne est'as tiel grav'a; mi intenc'is tamen re'skrib'i la leter'o'n, ĉar en la komenc'o la afer'o ne bon'e prosper'is; la liter'o'j est'is tro grand'a'j kaj la skrib'aĵ'o est'is tro mal'rekt'a. Nun mi far'os tio'n pli bon'e, mi ja ek'kuraĝ'iĝ'is. Las'u mi'n rapid'e kur'i al la vilaĝ'o por aĉ'et'i paper'o'n kaj ink'o'n, kaj por ke oni re'e tranĉ'u mi'a'n anser'plum'o'n ĉar ĝi far'iĝ'is mult'e tro fleks'ebl'a.»

«Nun, tuj for'ir'u, infan'o mi'a,» respond'is la patr'in'o «jen est'as la kvin'frank'a mon'er'o de la bov'id'o: vi ŝanĝ'ig'u ĝi'n ĉe la instru'ist'o, ĉar mi dev'os kred'ebl'e send'i al mi'a kompat'ind'a Johan'o almenaŭ du frank'o'j'n.

Paŭĉjo, for! el la dom'o! kaj ne kuraĝ'u re'ven'i antaŭ la vesper'o!»

Katarino, kun kontent'a rid'et'o sur la vizaĝ'o, el'paŝ'is rapid'e el la pord'o, si'n direkt'ant'e al la vilaĝ'o. La triumf'o kiu'n ŝi akir'is, la konvink'o ke de nun ŝi pov'os skrib'i al Johan'o kaj precip'e ia fier'ec'o pro si'a scienc'o, plen'ig'is ŝi'a'n kor'o'n je dolĉ'a ĝoj'o.

El «De Loteling» (La Rekrut'o.)

Traduk'is
Raym. Van Melckebeke.

[15] Spergul'a arvensis, furaĝ'a kresk'aĵ'o.

En vilaĝ'a tomb'ej'o.

La kurs'o'j en la vilaĝ'a lern'ej'o fin'iĝ'is.

Jen hejm'e'n ir'as Manj'o, la am'ind'a blond'a knab'in'o, port'ant'e sub brak'o si'a'n skrib'ardez'o'n. La nigr'a bukl'har'a Janko de la najbar'aĵ'o ŝi'n sekv'as.

Voj'ir'ant'e, ili de'ŝir'as blu'a'j'n cejan'o'j'n kaj ruĝ'a'j'n papav'o'j'n el la sekal'a'j kamp'o'j...

Sur la ŝton'a ŝtup'o, apud la en'ir'ej'o de la tomb'ej'o, ili kun'sid'as. Janko kun'plekt'as kron'o'n el la flor'o'j. Ŝajn'as al la knab'in'o, ke tio tro long'e daŭr'as, kaj ŝi aper'ig'as si'a'n mal'pacienc'o'n por posed'i la kron'o'n.

Sed Janko labor'ad'as kun fervor'a ag'em'ec'o. Ne'sci'ant'e tio'n kio li'n incit'as, li ord'ig'as, li inter'ŝanĝ'as la flor'o'j'n, li serĉ'as la harmoni'o'n de l' kolor'o'j, kaj divers'foj'e li mezur'as la kron'o'n sur la kap'o de si'a dolĉ'a kun'ul'in'o. Ĉu ia amik'a aŭ am'a sent'o tiel fru'e far'is tiu'n knab'o'n art'ist'o?

Proksim'e de ĉi tiu'j naiv'a'j lud'o'j si'n etend'as la kamp'o de etern'a dorm'ad'o kun si'a ne'inter'romp'it'a silent'o, kun si'a'j verd'ant'a'j tomb'o'j kaj si'a'j fal'int'a'j kruc'et'o'j. Alt'e star'as sur la kamp'o de la mort'o la humil'a preĝ'ej'et'o: ĝi'a mal'nov'a tur'o, masiv'a kaj sen'graci'a je si'a mal'supr'o, simil'as al mal'jun'ul'o mal'gaj'ant'a pro la mort'o de infan'o'j; sed je la supr'o ĝi'a'j form'o'j mal'dik'iĝ'as kaj ĝi'a pint'form'a tegment'o, kvazaŭ sag'o, supr'e'n'ir'as al la ĉiel'o kaj aper'ig'as la or'a'n esper'a'n stel'o'n, bril'eg'ant'a'n super la mort'int'o'j, kiu'j dorm'as sub la verd'a herb'aĵ'o.

La sun'o dis'verŝ'as si'a'n gaj'ig'a'n lum'o'n sur la tomb'ej'o'n; flor'o'j balanc'iĝ'as sur la tomb'o'j pro la varm'et'a vent'et'o; bird'o'j kant'as sur la tili'o'j super'ombr'ant'a'j la sankt'a'n herb'ar'o'n; divers'kolor'a'j papili'o'j flirt'as ĉirkaŭ la lign'a'j kruc'et'o'j.... sed nenio romp'as la impres'a'n silent'ad'o'n aŭ la kor'tuŝ'ant'a'n sol'ec'o'n de la mort'kamp'o.

Janko fin'is si'a'n labor'ad'o'n. Sur la kap'o de Manj'o parad'as nun la ruĝ'a'blu'a kron'o, kiu'n li kun'plekt'is por ŝi.

Ambaŭ en'ir'as en la voj'et'o'n zigzag'ant'a'n tra la tomb'ej'o.

Janko ek'vid'as flor'o'n de Sankt'a Johan'o[16] bril'et'ant'a'n sur ia tomb'o kiel arĝent'a stel'o. Li flank'e'n salt'as, de'ŝir'as la flor'o'n de ĝi'a trunk'et'o kaj fiks'as ĝi'n sur la frunt'o'n de si'a amik'in'et'o.

Ĝi est'as la centr'a juvel'o en la diadem'o de reĝ'in'o, kies komenc'iĝ'ant'a regn'o est'as la viv'o, kies sceptr'o est'as la bel'ec'o, kies trezor'o est'as la simpl'ec'o kaj la kred'o.

Manj'o ĝoj'ant'e marŝ'as antaŭ'e'n; en ŝi'a'j blu'a'j okul'o'j bril'as infan'a fier'ec'o, kaj ili miks'as si'a'n dolĉ'a'n hel'o'n kun tiu de bel'et'a'j cejan'o'j balanc'iĝ'ant'a'j sur ŝi'a frunt'o.

Sed ŝi halt'as en la tomb'ej'o kaj ek'rigard'as rid'et'ant'e lign'a'n kruc'et'o'n, kies freŝ'a flor'kron'o montr'as tomb'o'n antaŭ ne'long'e plen'ŝut'it'a'n.

—«La kron'o, kiu'n vi port'as, est'as mult'e pli bel'a!» dir'as Janko.

—«Tie kuŝ'as en'tomb'ig'it'a Karolinjo de la ĉar'far'ist'o» murmur'as la rev'ant'a knab'in'o.

—«Mal'feliĉ'a Karolinjo» kompat'as la knab'et'o «nun ŝi ne pov'os ir'i plu kun ni en la lern'ej'o'n».

—«Ĉar ŝi est'as, ĉu ne ver'e, en la ĉiel'o?»

—«Jes, ŝi est'as en la ĉiel'o, domaĝ'e!»

—«Kial do vi est'as mal'gaj'a, ĉar Karolinjo est'as en la ĉiel'o?» demand'as la knab'in'o mir'ant'e «En la ĉiel'o est'as tamen tiel bon'e! Tie oni pov'as promen'ad'i de lam'a ten'o ĝis la vesper'o kun la kar'a'j anĝel'et'o'j! Tie oni ricev'as suker'aĵ'o'j'n po plen'a'j antaŭ'tuk'o'j; tie ĉiu tag'o est'as dimanĉ'o kaj oni lud'ad'as kaj kant'ad'as ĉiam;—kaj kiam oni lac'iĝ'is de lud'ad'o, tiam la bon'a Di'o ni'n sid'ig'as sur si'a'j'n genu'o'j'n kaj kis'as ni'n ĝis ek'dorm'o.»

—«Jes, jes, est'os nepr'e bon'eg'e en la ĉiel'o!» sopir'ant'e murmur'as Janko.

—«Mi vid'is Karolinjon, kiam ŝi far'iĝ'is jam anĝel'et'o kaj ŝi ankoraŭ dorm'is long'a'n dorm'ad'o'n antaŭ ol ŝi est'is flug'ont'a al la ĉiel'o.» Re'parol'as Manj'o «Ha! kiel bel'a ŝi est'is! Vest'it'a ŝi est'is per freŝ'a blank'a rob'et'o, kaj ŝi'a vizaĝ'o kaj ŝi'a'j man'et'o'j est'is eĉ pli blank'a'j ol la rob'et'o;—kaj sur si'a kap'o ŝi port'is kron'o'n el or'a'j kaj arĝent'a'j flor'o'j kun stel'et'o'j kaj perl'o'j, kiel la infan'et'o Jesu'o en la preĝ'ej'o;—kaj Karolinjo rid'et'is tiel dolĉ'e dum si'a dorm'ad'o kvazaŭ ŝi jam sonĝ'is pri la ĉiel'o. Mi ne vid'is ŝi'a'j'n flug'il'o'j'n; sed mi'a patr'in'o klar'ig'is al mi, ke ili est'as fald'it'a'j sub ŝi'a dors'o, por ke ili ripoz'u por la long'a vojaĝ'o.... Ĉar la ĉiel'o est'as tre mal'proksim'e de ĉi tie, Janko

—«Ven'u, Manj'o» murmur'et'as la knab'et'o, for'ig'ant'e ŝi'n de la tomb'et'o «Mi tamen ne dezir'us jam mort'i, ĉar tiam mi ne pov'us plu lud'i kun vi....»

El «Het ijzeren graf» (La fer'a tomb'o.)

Traduk'is
Raym. Van Melckebeke.

[16] Popol'a nom'o de la lekant'o.

Mort'ig'o de Jakob'o Van Artevelde.

En la unu'a etaĝ'o de la dom'o de Jakob'o Van Artevelde fenestr'o est'as mal'fermat'a.

Tie aper'as nun la Saĝ'a Vir'o mem, apog'ant'a si'n sur la fer'a balkon'balustrad'o kaj far'ant'a sign'o'n per man'o ke li tuj ek'parol'os. Tial ke li est'as hel'e lum'at'a de la fajr'bril'o de l' torĉ'o'j oni pov'us facil'e disting'i sur li'a vizaĝ'o kor'tuŝ'ec'o'n eĉ plej mal'grand'a'n. Sed nenia kor'prem'ec'o, nenia tim'o est'as sur ĝi vid'ebl'a; ĝi atest'as nur trankvil'a'n ĉagren'o'n kaj sincer'a'n kompat'o'n.

En la komenc'o est'is ne'ebl'e ke li parol'u sufiĉ'e laŭt'e por ke li est'u kompren'at'a; ĉar la popol'amas'o el ĉiu'j flank'o'j kri'eg'ant'e al'proksim'iĝ'is, kaj lev'is minac'e torĉ'o'j'n kaj arm'il'o'j'n.

Fin'e la bru'eg'ad'o ĉes'as kaj Van Artevelde ek'parol'as:

«Kun'ul'o'j, kio'n vi dezir'as de mi? Kial vi est'as tiel incit'it'a'j kontraŭ mi? Dir'u kio'n mi ebl'e mal'bon'far'is, mi re'bon'ig'os tio'n laŭ mi'a pov'o.»

«Ni postul'as kalkul'raport'o'n pri la grand'a Flandr'a trezor'o kiu'n vi rab'is!» tumult'e kri'is ĉiu'flank'e la ribel'ant'o'j.

«Oni vi'n tromp'as, kun'ul'o'j,» respond'is Van Artevelde, «el la Flandr'a trezor'o mi neniam for'ŝtel'is la plej mal'grand'a'n mon'er'o'n. Re'turn'e ir'u hejm'e'n kviet'e; mi pet'as vi'n, re'ven'u morgaŭ dum la tag'o: por vi'a kontent'ig'o mi sen'kulp'ig'os mi'n pri ĉio kio'n vi pov'as dezir'i.—Vi konstat'os ke oni vi'n tromp'is.»

«Ne, ne!» ek'kri'is Gerard'o Denys, minac'ant'e Artevelde kaj perfid'e rid'ant'e, «ni vol'as tuj ricev'i klar'ig'o'j'n! Ni sci'as ke vi ŝtel'is la trezor'o'n, kaj, kiel mal'nobl'a fripon'o, ĝi'n for'send'is en Angl'uj'o'n. Ni ne permes'os ke vi for'kur'u! Vi dev'as mort'i, land'perfid'ul'o!»

«Li dev'as mort'i!» re'kri'eg'is la parti'an'o'j de Gerard'o. «Mal'supr'e'n'ir'u kaj ne parol'u plu de tiu alt'aĵ'o, tiran'o!» kri'is brut'e ali'a ribel'ant'a band'o.

Artevelde, pli'fort'ig'ant'e kaj pli'akcent'ant'e si'a'n voĉ'o'n, re'parol'is:

«Ho, kun'ul'o'j, vi postul'as mi'a'n mort'o'n! Ĉu vi ne memor'as do plu, ke mi ofer'ad'is mi'a'n ripoz'o'n, mi'a'n bien'o'n kaj mi'a'n viv'o'n por la liber'ig'o de Flandr'o kaj por vi'a prosper'ec'o? Ĉu vi ne sci'as plu ke sur tiu ĉi sam'a plac'o, kie nun vi vol'as verŝ'i mi'a'n sang'o'n, vi ĵur'is defend'i kaj help'i mi'n ĝis la mort'o? Ĉu ne est'as vi, kiu'j pet'eg'is mi'n, kun lev'it'a'j brak'o'j, don'i al vi liber'ec'o'n kaj negoc'o'n? Ho, atest'u almenaŭ, kun'ul'o'j, ke mi plen'um'is mi'a'n promes'o'n! Mi sav'is Flandr'o'n de la mal'sat'eg'o, mi liber'ig'is ĝi'n el la sklav'ec'o, mi re'viv'ig'is kaj bril'eg'is ĝi'n en prosper'o, en glor'o kaj en grand'ec'o...

«Ĉu vi vol'us nun mal'just'e mort'ig'i mi'n, tremp'i vi'a'j'n man'o'j'n en sang'o'n de sen'kulp'ul'o?

«Mal'ĝoj'a rekompenc'o de l' bon'o kiu'n mi pen'ad'is far'i, kaj kiu'n mi plen'um'is dank’ al Di'a help'o!

«Dispon'i je mi'a viv'o vi pov'as, ĉar mi est'as tut'e sol'a kontraŭ ĉiu'j: sed mi pet'eg'as vi'n, kun'ul'o'j, antaŭ ol mal'honor'i vi'n per tia krim'o, pri'pens'u kies il'o vi est'as; atest'u ke la mal'amik'o'j de ni'a liber'ec'o vi'n tromp'as, por intern'e dis'ig'i ni'a'n kar'a'n Flandr'o'n, por ke ĝi fal'u sen'fort'a kaj ke ĝi neni'ig'it'a kurb'iĝ'u sub la plej hont'ind'a jug'o. Ĉu vi ne est'as do plu id'o'j de Flandr'o? Ĉu Gent'o ne en'hav'is vi'a'j'n lul'il'o'j'n? Kial do vi for'ĵur'as patr'uj'o'n, liber'ec'o'n kaj glor'o'n por amuz'i vi'n verŝ'ant'e frat'a'n sang'o'n?

«Ne, ne, vi ankoraŭ aŭskult'os mi'n; la kri'eg'o de mort'ant'a Flandr'o el mi'a buŝ'o ankoraŭ re'son'os en vi'a'j kor'o'j. Ĝi for'tir'eg'os de vi'a'j okul'o'j blind'ig'int'a'n vual'o'n kaj al vi re'memor'ig'os la plej sankt'a'n dev'o'sent'o'n.

«Ve! Ve! por ni, kun'ul'o'j, se surd'a'j vi est'as por tiu ĉi solen'a vok'o...»

Jam la elokvent'a parol'ad'o de Van Artevelde ek'kapt'is la atent'o'n de l' aŭskult'ant'o'j kaj potenc'e ek'kviet'ig'is la pasi'o'j'n.

Envi'a bedaŭr'o kovr'is la vizaĝ'o'n de Gerard'o Denys, kiu, koler'eg'e, rimark'is ke li'a ofer'o for'iĝ'os.

Denys kun si'a'j konspir'ant'o'j, ne'rimark'it'e, al'proksim'iĝ'is al la mal'antaŭ'a pord'o de l' Artevelda dom'o, kaj tie ili ek'bru'eg'is kaj ek'atak'is la mal'fortik'a'n pord'o'n per martel'o'j kaj hak'il'o'j.

En ĉambr'o, kies pord'o trov'iĝ'is flank'e de l' strat'et'o nom'at'a: «Paddenhoek» (angul'o de la buf'o'j), la Arteveldaj amik'o'j atend'is ten'ant'e arm'il'o'n en pugn'o, kaj decid'int'e mort'i por li'a defend'o.

Atent'eg'e kaj si'n incit'ant'e reciprok'e al kuraĝ'o, ili aŭd'is la fort'eg'a'j'n martel'bat'o'j'n kaj la kri'eg'o'j'n, kiu'j tiel minac'e re'son'is antaŭ la ekster'pord'o de l' Paddenhoek.

Fin'e la mort'ig'ont'o'j dis'pec'ig'is la pord'o'n kaj triumf'e en'salt'eg'is la koridor'o'n. Nun ili ek'atak'is per si'a'j martel'o'j la pord'o'n de l' ĉambr'o kaj ĝi'n el'ig'is el la hok'o'j. Post mal'mult'a'j moment'o'j la mal'fort'a barikad'o fal'is sur la parget'o'n, don'ant'e tra'ir'ej'o'n al la furioz'a'j atak'ant'o'j.

La glav'o de Ghelnot[17] tend'is la kap'o'n de l' unu'a, la ponard'o de Lieven[17] tra'bor'is la brust'o'n de l' du'a. Tuj ĉiu el ili'a'j amik'o'j elekt'is mort'ig'ot'o'n: preskaŭ sam'temp'e kvin aŭ ses ribel'ant'o'j fal'is ter'e'n en sang'o.

Vid'ant'e tio'n, la ali'a'j rapid'e ek'ir'is re'turn'e'n. Ĉar la atak'ant'o'j pov'is en'paŝ'i nur du'op'e aŭ tri'op'e la mal'larĝ'a'n koridor'o'n, ili est'is traf'ot'a'j antaŭ ol ili pov'os uz'i si'a'j'n arm'il'o'j'n; ili do bon'e kompren'is ke nur mal'mult'a'j penetr'os en la ĉambr'o'n, kaj ke ili renkont'e'n ir'as al cert'a mort'o, vol'ant'e al'ven'i ĝis Artevelde per tiu voj'o. Sekv'e ili vol'is re'el'ir'i..... sed, pli'mal'proksim'e en la koridor'o, bru'eg'is antaŭ'e'n'puŝ'ant'a mas'o, kiu kun ne'venk'ebl'a pen'ad'o en'puŝ'is la plej'antaŭ'est'ant'o'j'n en la ĉambr'o'n, kiel fal'eg'ant'a flu'o.

Kvankam Ghelnot kaj li'a'j amik'o'j furioz'e fal'ig'is ter'e'n la unu'a'j'n mal'amik'o'j'n kaj per glav'o'j fend'is ili'a'j'n kap'o'j'n aŭ per ponard'o'j tra'bor'is ili'a'j'n brust'o'j'n, la atak'ant'o'j est'is tro mult'nombr'a'j, por ke la amik'o'j de Van Artevelde kontraŭ'star'u la puŝ'o'n de l' korp'o'j: ili dev'is paŝ'i mal'antaŭ'e'n kaj las'i si'a'n favor'a'n lok'o'n.

Baldaŭ la ĉambr'o est'is plen'ig'it'a de mort'ig'ant'o'j. Ghelnot kaj li'a'j kun'batal'ant'o'j ĉirkaŭ'at'a'j ĉiu'flank'e, venk'at'a'j kaj puŝ'at'a'j kontraŭ la mur'o'n, si'n defend'is kiel leon'o'j, kaj frap'ad'is kaj tranĉ'ad'is kvankam la sang'o dis'flu'is el vund'o'j mult'nombr'a'j.


Kelk'a'j parti'an'o'j kaj serv'ist'o'j de Artevelde, vid'ant'e ke la ali'a'j est'as blok'it'a'j, atak'is la ribel'ant'o'j'n je l' post'a flank'o.

Sed malgraŭ ĉiu'j kuraĝ'a'j kaj hero'a'j mir'eg'ind'aĵ'o'j, kiu'j'n ili far'is, ili ne pov'is hav'i la plej mal'grand'a'n esper'o'n pri la venk'o. Ili dev'is kontraŭ'batal'i tro mult'e da mal'amik'o'j.

Gerard'o Denys kun triumf'a ĝoj'o rimark'is ke la ŝtup'ar'o far'iĝ'is al'ir'ebl'a.

Las'ant'e la batal'o'n, li marŝ'is al tiu direkt'o kaj ek'kri'is:

«Ni supr'e'n'ir'u! ni supr'e'n'ir'u!»

Li antaŭ'ir'is antaŭ si'a'j kun'ul'o'j sur la ŝtup'ar'o'n.

En'ir'ant'e la ĉambr'o'n, li vid'is Artevelden ankoraŭ parol'ant'a'n al la popol'o.

En li'a gorĝ'o stertor'is kri'eg'o simil'a al blek'ad'o de tigr'o, kiu sent'as sang'ad'ant'a'n trem'ant'a'n kapt'aĵ'o'n sub si'a'j pied'eg'o'j; furioz'a rid'o, kiel tiu de demon'o, ilumin'is li'a'n vizaĝ'o'n per infer'a bril'o. Triumf'ant'e li salt'is al Artevelde, kaj frap'is li'n per si'a hak'il'o tiel fort'e, ke Jakob'o fal'is, kun fend'it'a kap'o, sur la balustrad'o'n.

La sen'kulp'a sang'o, el'flu'ant'a el larĝ'a vund'o, ŝpruc'is sur la aŭskult'ant'a'n popol'amas'o'n.

«Popol'o!... Gent'o!... Flandr'o!...» tia est'is la last'a ĝem'o de l' Saĝ'a Vir'o!

El «Jacob Van Artevelde

Traduk'is
E. Lucas.

[17] Amik'o de Artevelde.

RENIER SNIEDERS.

1812–1888.

Doktor'o Renier Snieders est'is kurac'ist'o en Turnhout (en la Antverpen'a provinc'o). Li'a'j grand'nombr'a'j rakont'o'j, ĉiu'j bon'mor'a'j kaj interes'a'j, est'as skrib'it'a'j en pur'a flandr'a lingv'o, kaj la pli'mult'o el ili est'as kalkul'ind'a'j inter la bon'a'j produkt'aĵ'o'j de ni'a literatur'o. Precip'e en la pri'skrib'o de la viv'o de vilaĝ'an'o'j li oft'e proksim'iĝ'as al Conscience.

Brusel'a'j vetur'ig'ist'o'j.

Dum kelk'a'j minut'o'j tie'n kaj tie'n ĉi kur'int'e, mi subit'e ek'vid'is sur ia larĝ'a, vast'a plac'o du lu'ebl'a'j'n kaleŝ'o'j'n. Mi est'is tro rapid'e kur'int'a por ke mi pov'u laŭt'e kri'eg'i, tial mi ek'fajf'is per mi'a'j du fingr'o'j (kiam mi est'is knab'o mi est'is ĉiam am'ant'o de la fingr'o'fajf'ad'o) kaj per mi'a de'pren'it'a ĉapel'o mi al'vok'is unu el la vetur'ig'ist'o'j.

Ŝajn'is ke ili bon'e kompren'is mi'a'n signal'o'n, ĉar mi vid'is ke tuj la du vetur'ig'ist'o'j al'pren'as rapid'e la fal'int'a'j'n brid'o'j'n, sur'salt'as sur la seĝ'o'n kaj al'galop'as al mi.

«Mi bezon'as nur unu kaleŝ'o'n!» al'kri'is mi jam de mal'proksim'e.

La vetur'ig'ist'o'j vip'is la ĉeval'o'j'n kaj kri'eg'is kiel frenez'ul'o'j por ke la best'o'j pli rapid'e kur'u. Ambaŭ halt'is sam'temp'e antaŭ mi.

«En'ir'u, sinjor'o,» dir'is unu, kiu port'is sur la kap'o griz'a'n ĉif'it'a'n felt'a'n ĉapel'o'n, kaj li de'salt'is de la seĝ'o kaj mal'ferm'is la pord'et'o'n.

«Mi'n la sinjor'o al'vok'is!» kri'is la ali'a, ia mal'ĝentil'a vir'o vest'it'a per velk'it'a verd'a livre'o.

«Ne! mi'n li al'vok'is!» re'kri'eg'is la ali'a.

«Ceter'e mi al'ven'is la unu'a» al'don'is la livre'vest'it'o.

«Vi kun vi'a lam'a best'o!» ŝerc'is la felt'a ĉapel'o.

«Kio'n vi sci'as pri mi'a ĉeval'o? vi, kiu per mal'sat'o mort'ig'as vi'a'n mal'jun'a'n el'uz'it'a'n best'o'n» kontraŭ'ŝerc'is la ali'a «kaj re'e: mi al'ven'is la unu'a. Sinjor'o, kiu'n vi al'vok'is? kaj kiu al'ven'is la unu'a al vi?» demand'is la ali'a, iom pli mal'rekt'ig'ant'e si'a'n ĉif'it'a'n ĉapel'o'n.

Mi est'is dev'ig'it'a respond'i per ŝultr'o'mov'o.

«En'paŝ'u nur, sinjor'o» dir'is al mi la felt'a ĉapel'o delikat'e mi'n puŝ'ant'e al la pord'et'o de si'a kaleŝ'o.

«Mal'bon'ul'o!» ek'kri'is li'a kontraŭ'ul'o «Ĉu vi ne las'os la sinjor'o'n liber'a?»

«Ne, vi mem est'as mal'bon'ul'o!» kri'is la felt'a ĉapel'o «En'ir'u do, sinjor'o.»

Dum mi en'ir'is la vetur'il'o'n, mi aŭd'is ke unu vip'as la ali'a'n. La atak'it'o re'bat'is per la pugn'o kaj, kri'ant'e ĉiu'spec'a'j'n mal'ben'o'j'n kaj al'nom'o'j'n, ili for'ĵet'is la reciprok'a'j'n ĉapel'o'j'n, frap'is la okul'o'j'n blu'a'j kaj fin'e ter'e'n rul'iĝ'is sub la ĉeval'o'j'n.

La ĉif'it'a ĉapel'o, kiu est'is la pli mal'grand'a sed ankaŭ la pli vigl'a, for'ramp'is inter la rad'o'j kaj ek'salt'is sur la seĝ'o'n de si'a vetur'il'o en kiu mi iom tim'em'a sid'is rigard'ant'e la ir'ad'o'n de la batal'o.

«Kaj tamen vi ne vetur'os!» kri'is la per verd'a livre'o vest'it'a vetur'ig'ist'o, tuj dis'tranĉ'ant'e per rapid'eg'a mov'o unu el la tir'ŝnur'o'j.

La ĉif'it'a ĉapel'o blek'eg'ant'e kiel sovaĝ'a best'o, de'salt'is de la seĝ'o, ek'kapt'is je la gorĝ'o si'a'n kontraŭ'ul'o'n: tiam la batal'o far'iĝ'is tiel furioz'a kvazaŭ oni inter'batal'us ĝis mort'o.

«Mi pag'os al vi ambaŭ, sed pro l' am'o al ĉiel'o, ne sufok'u unu la ali'a'n!» ek'kri'is mi, salt'ant'e el la vetur'il'o.

Mi pag'is al ĉiu la salajr'o'n difin'it'a'n laŭ la urb'a regul'ar'o, kaj al'direkt'is mi'n al la ali'a vetur'il'o.

«Antaŭ'e vi pag'os mi'a'n tir'ŝnur'o'n!» kri'is la ĉif'it'a ĉapel'o, kaj li pren'is si'a'n kontraŭ'ul'o'n je la brak'o.

«For'vetur'u sen'prokrast'e, ĉar tre urĝ'as!» kri'is mi el la vetur'il'o. «For'vetur'u! Al la Ekspozici'o!»

«Unu'e vi pag'os mi'a'n tir'ŝnur'o'n!» re'kri'eg'is la ĉif'it'a ĉapel'o.

«For!» mi ordon'e komand'is «tre urĝ'as!»

«Ne, unu'e pag'i!» kri'is la ĉif'it'a ĉapel'o: li el'pren'is si'a'n tranĉ'il'o'n kaj si'a'vic'e kapt'is unu el la ŝnur'o'j por ĝi'n de'tranĉ'i.

«Ne tuŝ'u mi'a'n jung'aĵ'o'n» kri'is la livre'vest'it'o, dum li minac'e sving'is si'a'n tranĉ'il'o'n...

«Pag'u mi'a'n tir'ŝnur'o'n!...» kri'eg'is obstin'eg'e la ali'a...

Ĉar mi klar'e vid'is ke la mal'amik'aĵ'o'j re'komenc'is, mi salt'is el la kaleŝ'o kaj inter'met'is mi'n kiel arbitraci'ont'o inter la du vetur'ig'ist'o'j.

«Nu,» dir'is mi al la ĉif'it'a ĉapel'o «kiom kost'as tiu tir'ŝnur'o?»

«Kvar frank'o'j'n» respond'is li «sed, ĉar mi pov'as re'bon'ig'i mi'a'n jung'aĵ'o'n, mi kontent'iĝ'as per du frank'o'j.»

«Du frank'o'j!» mok'is la ali'a «la tut'a vi'a jung'aĵ'o ne valor'as kvin'frank'a'n mon'er'o'n!»

«Ĉu iam vi sur'met'is sur vi'a'n ĉeval'o'n ali'a'n ol ŝtel'it'a'n jung'aĵ'o'n?» riproĉ'is la ali'a.

«Li for'kur'u al la lun'o! sinjor'o, ne permes'u ke li vi'n tiel tromp'u!... aŭ ĉu ebl'e ia lig'o'tuber'o pli'a difekt'os li'a'n jung'aĵ'o'n?»

«Mi ne toler'os tio'n pli long'e!» kri'eg'is la ĉif'it'a ĉapel'o, ruĝ'a je koler'eg'o.

Vid'ant'e la mon'uj'o'n kiu'n mi pren'is el mi'a poŝ'o, li ek'kviet'iĝ'is.

«Jen est'as du frank'o'j» mi dir'is «kaj nun for'vetur'ig'u mi'n rapid'eg'e!»

La vir'o tuj si'n montr'is tiel ĝentil'a ke li de'pren'is si'a'n ĉapel'o'n antaŭ mi, mal'ferm'is la pord'et'o'n kaj, kiam mi sid'is, re'ferm'is ĝi'n. Ambaŭ est'is pac'iĝ'int'a'j kaj fin'e mi pov'is for'vetur'i.

«Ĉu mi renkont'os vi'n hodiaŭ vesper'e ĉe la vesper'manĝ'o?» demand'is la ĉif'it'a ĉapel'o, kvazaŭ nenio mal'agrabl'a okaz'is.

«Ĉu vi gajn'is la vet'o'n?» sci'am'e demand'is la ali'a.

«Cert'e! Vi zorg'u ke vi fru'e ĉe'est'u!»

«Konfid'u je tio!»

«Atend'u iom por ke mi al'lig'u la ĉen'et'o'n de vi'a brid'o.—Nu, antaŭ'e'n vetur'u!»

«Ĝis hodiaŭ vesper'e!»

La kaleŝ'o ek'rul'iĝ'is.

La amik'a'j parol'o'j, kiu'j'n la du vetur'ig'ist'o'j inter'ŝanĝ'is je l' dis'ir'o, tre'eg'e mir'ig'is mi'n. Antaŭ du minut'o'j la ag'ad'o de tiu'j mal'delikat'ul'o'j est'is tiel minac'a, ke mi jam ek'tim'is mal'feliĉ'o'j'n; apenaŭ ili inter'pac'iĝ'is, kaj tuj ĉio ŝajn'as forges'it'a kaj la inter'parol'ad'o re'far'iĝ'is ordinar'a kaj konfid'a—kaj tamen mi dev'is konfes'i ke la vetur'ig'ist'o'j ag'is nur tiel kiel la potenc'ul'o'j, kies ag'ad'o'n ni ĉiu'tag'e mal'sprit'e admir'as. Unu reĝ'o dis'tranĉ'as la tir'ŝnur'o'n de la ŝtat'vetur'il'o de la ali'a, zorg'e bat'as li'n kaj la sekv'ant'a'n tag'o'n nom'as li'n tre amik'e: «Mi'a frat'a Moŝt'o! Mi'a kuz'a Moŝt'o!» Ĉu ne tiel la reg'ant'o'j si'n nom'as reciprok'e?

Traduk'is
Raym. Van Melckebeke.

JAN VAN RIJSWIJCK.

1814–1869.

Tiu ĉi verk'ist'o est'is precip'e popol'a kant'ist'o. Se li'a'j vers'o'j est'as ia'foj'e ne'polur'it'a'j kaj mal'glat'a'j laŭ vid'punkt'o de la gramatik'o, ili est'as ĉiam natur'a'j kaj viv'o'plen'a'j.

Li'a'j kant'o'j en'hav'as oft'e pik'em'a'j'n ŝerc'o'j'n kontraŭ tiu'j, kiu'j mal'ŝat'as si'a'n ge'patr'a'n lingv'o'n; tiel li incit'is la popol'o'n al re'viv'ig'o kaj glor'ig'o de l' Flandr'a lingv'o.

Johan'o Sen'patr'uj'o.

(Jan Zonderland).

Johan'o Sen'patr'uj'o hejm'o'n
Ne hav'is, sed li vol'is tamen
Ek'loĝ'i ia'lok'e. Li
Pri'pens'is long'e por ek'sci'i
En kiu land'o oni viv'as
Trankvil'e kiel ebl'e plej.
Dum pens'is li kaj pri'pens'ad'is,
Ven'ant'a'n vir'o'n li ek'vid'is,
Kun long'a barb'o kaj baston'o
Kaj preĝ'et'ant'a'n en l' arb'ombr'o.
l' Israel'id’ Vag'ant'a est'is
La al'ven'ant'o. Proksim'iĝ'is
Johan'o kaj demand'is li'n:
—«Amik'o, kie'n ir'as vi?
Mi serĉ'as patr'o'land'o'n. Dir'u,
Ĉu vi ne pov'us montr'i ia'n
Al mi? Konsil'u mi'n, mi pet'as.
Ĉu mi ne ir'us Ital'uj'o'n,
En tiu'n san'ig'ant'a'n land'o'n,
En la ĝarden'o'n de Eŭrop'o?
Mi ĉiam aŭd'is pri'parol'i
Pri tiu land'o ĉi kun laŭd'o...»
—«Ho!» dir'is la ali'a, «kar'a
Johan'o! mi de tie ven'as.
Mal'sprit'a est'as la popol'o,
Mal'bon'a, fanatik'a ankaŭ.
Kaj tie, kiam iu ŝtel'is,
Fajr'ig'is aŭ mort'ig'is, li
Pardon'as tuj si'n mem, preĝ'ant'e
Nur «Mi salut'as vi'n, Mari'o»
Aŭ eĉ far'ant'e kruc'o'sign'o'n!»
—«Corpo di Bacco! mi ne ir'os!»
Johan’ respond'is, «mi elekt'os
Do Hispan'uj'o'n; tie est'as
Agrabl'a la veter'o; eĉ
Je l' vintr'o oni promen'ad'as,
En tiu land'o, sen ĉapel'o.
La Sinjor'in'o'j hav'as brun'a'j'n
Har'lig'o'j'n kaj bel'et'a'j'n trajt'o'j'n:
Mi am'as la vir'in'o'j'n brun'a'j'n
Kaj tie eĉ edz'iĝ'us ebl'e!»
—«Ho!» est'is la respond’, «amik'o,
Mi ir'is tie'n ankaŭ jam,
Sed kia danĝer'plen'a land'o!
Ek'sci'u, ke por kelk'a'j dur'o'j
Tra vi'a haŭt'o oni pik'as
Ponard'o'n, ĉu vi est'as kulp'a
Ĉu ne! Kaj la vir'in'o'j, kar'a,
Mort'ig'as si'a'n edz'o'n... Nu,
Ĉu vi intenc'as ir'i tie'n?
—«Caramba, ne!» Johan'o dir'is,
«Mi ir'os en Angl'uj'o'n; tie
Mi manĝ'os beafsteak ĉiu'tag'e....»
—«Ho, kio! ĉe John Bull! ĉu am'as
Vi politik'a'j'n perfid'aĵ'o'j'n?
Vi sci'u, ke la riĉ'a'j lord'o'j
Viv'ad'as en palac'o'j, dum
La Ir'o'j rest'as mal'sat'eg'a'j!»
—«Stop, stop! mi ŝat'as egal'ec'o'n...
Viv'ad'i ĉe la Angl'o'j! Ne!
Sed kie? Ni pri'pens'u! Ebl'e
Franc'uj'o est'us bon'a land'o:
Nenio'n kost'as tie vin'o;
Mi ĝu'us tre agrabl'a'n viv'o'n!»
—«Franc'uj'o! ĉu vi frenez'iĝ'as?
For'ĵet'u tiu'n mal'sprit'aĵ'o'n;
Ne ir'u tie'n, ne, neniam!
La Franc'o'j est'as ĉarlatan'o'j
Kaj arleken'o'j. Pli'e, ili
Neniam est'as pac'a'j; ĉiam
La strat'lantern'o'j'n ili romp'as
Kaj far'as ŝton'a'j'n barikad'o'j'n
—«Ah! zut alors! Sed kie trov'os
Mi patr'o'land'o'n! Ho! mi sci'as!
Mi ir'os en Holand'o'n. Tie
La Liber'ec'o sid'as sur
Fromaĝ'a tron'o, la komerc'o
Prosper'as, la loĝ'ant'o'j
Parol'as si'a'n propr'a'n lingv'o'n...»
—«Holand'o est'as kiel la
Ali'a'j land'o'j. Oni est'as
Ankoraŭ riĉ'a, sed ne plu
Liber'a! Mult'e'kost'a est'as
La viv'o tie; la estr'ar'o
Mal'kontent'ig'as la loĝ'ant'o'j'n;
La ge'jun'ul'o'j imit'ad'as
La franc'a'j'n uz'o'j'n; inter kvin'dek
Jun'ul'o'j oni trov'as kvar'dek
Simi'o'j'n... Pli'e, religi'a'j
Disput'o'j est'as ĉiu'tag'a'j.»
—«God sta me bi'j...[18] Sed en Rus'land'o
Mi trov'os mi'a'n ideal'o'n.
Ĝi est'as pli mal'varm'a, sed
Mi port'os fel'o'j'n...»
—«Kio! Vi
Ne kon'as tiu'n land'o'n. Tie
Mort'ig'a est'as la mal'varm'o!
Vag'ad'as lup'o'j kaj eĉ urs'o'j!
Tuj kiam oni ek'parol'as
Pri liber'ec'o, oni est'as
Ĵet'at'a en mal'liber'ej'o'n,
Knutata ĝis la sang'o flu'as
Kaj for'send'at'a Siberujon
En min'o'j'n kiu'j mal'san'ig'as!
—«Mordjuzikof! Mi dank'as vi'n!
Mi trov'os do neniam!.... Sed
Aŭskult'u... Est'as feliĉ'eg'a
Land'et'o, kie oni plant'is
Liber'ec'arb'o'j'n: se mi ir'us
Belg'uj'o'n?»
—«Frenez'ul’, silent'u!
La Belg'o'j mi'n rid'ig'as... Tie
Vi vid'us franc'a'j'n parazit'o'j'n,
Pel'it'a'j'n el ili'a land'o,
Kaj franc'flat'ant'o'j'n hipokrit'a'j'n.
Eĉ, kiu viv'as bon'kondut'e
Ankoraŭ est'as mal'help'at'a
De tiu'j sen'taŭg'ul'o'j ĉiam.
Ve! la Valon'o'j[19] reg'as jam
De mult'a'j jar'o'j, kaj, natur'e,
Plen'ig'as si'a'j'n poŝ'o'j'n dum'e.
l' ali'a'j dev'as silent'ad'i
Kaj... ĉiam pag'i. Kiu skrib'as
En flandr'a lingv'o, leg'as aŭ
Parol'as, est'as vilaĝ'an'o,
Mal'sprit'a best'o. Flandr'a lingv'o
Eĉ ne ekzist'as. Jen la id'o'j
De Zannekin kaj Artevelde!...
Kaj ĉiam oni pri'parol'as
Pri politik'o! Liberal'o'j
Kaj Katolik'o'j disput'ad'as!
Sed vi ne serĉ'u konvink'iĝ'o'n:
Neniu hav'as ĝi'n. Se iu
Kuraĝ'us hav'i opini'o'n,
Li rest'us sol'a kaj mok'at'a!»
—«Ho, tondr'o! tio est'as tro'a!»
Johan'o dir'is, «vol'as mi
Nenia'n land'o'n! Kiel nun,
Mi rest'os ĉiam sen patr'uj'o!
Adiaŭ!»
La Vag'ul'o tiam
Salut'is man'e li'n, for'ir'is,
Kaj mal'aper'is en l' arb'ombr'o.

Traduk'is
Dro W. Van der Biest.

[18] T. e.: «Mi'n help'u Di'o!»

[19] Les Wallons, kiu'j parol'as franc'a'j'n dialekt'o'j'n.

JAN VAN BEERS.

1821–1889.

Jan Van Beers est'as unu el la plej glor'a'j poet'o'j kaj verk'ist'o'j de flandr'a land'o. Li'a'j vers'o'j est'as simpl'a'j, graci'a'j kaj bel'son'a'j. Tre oft'e li pentr'as la simpl'a'n viv'o'n de vilaĝ'an'o'j, iom poet'ig'it'a'n; sed ĉiam eĉ en la plej viv'o'plen'a'j rakont'o'j aper'as io rev'em'a, io dolĉ'e mal'gaj'et'a. La verk'o'j de Van Beers est'as tre legat'a'j en Belg'uj'o kaj en Holand'o.

La mal'san'a jun'ul'o.

(De zieke jongeling).

Fojn'ig'it'a jam est'is la herb'o, kaj rikolt'it'a la gren'o; la aŭtun'a sun'o per fest'a hel'o bril'is: est'is fest'tag'o en la vilaĝ'o; la blond'a'j vilaĝ'an'in'o'j akompan'is al la danc'o la gaj'eg'a'j'n jun'ul'o'j'n.

Kaj tie, ĉe la fenestr'o, sid'is mal'feliĉ'a je ftiz'o mal'san'a jun'ul'o, kiu de Krist'nask'o ne el'ir'is plu. Apud li patr'in'o li'a preĝ'is rozari'o'n, kviet'e rigard'ant'e jen si'a'n fil'o'n, jen la ĉiel'a'n ark'aĵ'o'n, kaj ŝi plor'is.

La jun'ul'o ek'parol'is, dum sur li'a'j pal'a'j lip'o'j aper'is ia mal'ĝoj'a rid'et'o: «Ho! kia bel'a tag'o, patr'in'et'o! Rigard'u: kiel blu'a est'as la ĉiel'o, kiel varm'a la sun'bril'o! Est'as ver'a fest'tag'o! Rigard'u, kiel gaj'a'j ili tie est'as, kiel ili ĉirkaŭ la bud'o'j ĉirkaŭ'ir'ad'as! Jen komenc'as jam la danc'o!—Ha! tio est'as bel'a!—Ĉu est'as ver'e, patr'in'et'o, ke mi est'as jam mort'ont'a?»

Kaj ŝi ek'ĝem'is, la mal'feliĉ'a patr'in'o: «Henriĉjo, mi'a kar'a, ne parol'u tiel. Di'o est'as bon'a kaj ĉio'zorg'ant'a. Efektiv'iĝ'u li'a sankt'a vol'o!...»

Sub la tili'o'j tie grinc'ad'as
La violon'o'j, bru'as tambur'o'j,
Tie turn'iĝ'as kaj balanc'iĝ'as
La gaj'a rond'o; ĉie salt'ant'a
Popol'amas'o bru'e mov'iĝ'as.
—Sed pri la mort'o aŭ sufer'ad'o
Tie ĉe l' danc'o, pens'as neniu!...

Kaj la jun'ul'o re'parol'is: «Patr'in'et'o, jes, la Di'a bon'ec'o ĉi'o'n ord'ig'as; sed tamen ne kred'ig'u mi'n, ke mi ankoraŭ re'san'iĝ'os! Rigard'u mi'a'j'n man'o'j'n, kiel mal'gras'a'j, kiel diafan'a'j ili est'as!—Ha! mi sent'as, ke mi mal'rapid'e, mal'rapid'e for'mort'ad'as, dum mi sid'as en mi'a seĝ'o, ĉar... mi hav'as ftiz'o'n, patr'in'et'o! kaj tamen... mi est'as nur du'dek'jar'a;—kaj, la pas'int'a'n jar'o'n, re'memor'u, je la sam'a tag'o, est'is ankaŭ fest'tag'o,—tie mi ankaŭ part'o'pren'is en la danc'o, gaj'a kaj freŝ'kolor'a, kant'em'a, danc'em'a, plen'a je esper'o kaj kuraĝ'o;—kaj nun... Ha! tiu'j laŭt'a'j ĝoj'kri'ad'o'j, kaj tiu danc'ad'o prem'as kaj vund'as mi'a'n kor'o'n, patr'in'et'o, kiel kruel'a ŝerc'o!»

Kaj ŝi plor'is, la mal'feliĉ'a patr'in'o: «Henriĉjo, silent'u, mi pet'as, ne mal'ben'u! Pens'u ke Di'o tio'n vol'as! Efektiv'iĝ'u li'a sankt'a vol'o!»

Sub la tili'o'j tie grinc'ad'as
La violon'o'j, bru'as tambur'o'j,
Tie turn'iĝ'as kaj balanc'iĝ'as
La gaj'a rond'o; ĉie salt'ant'a
Popol'amas'o bru'e mov'iĝ'as.
—Sed pri la mort'o aŭ sufer'ad'o,
Tie ĉe l' danc'o, pens'as neniu!...

Kaj li re'parol'is: «Jes, mi dev'us pen'i pli'kviet'iĝ'i, vi est'as prav'a. Sed, dum ĉi tiu fest'tag'o ĉiam mi pens'as pri tiu de la last'a jar'o: kaj,—neniam, patr'in'et'o, mi kuraĝ'is tio'n al vi dir'i—sed, ĉu vi ne kon'as Rozinjon, la plej jun'a'n fil'in'o'n de la muel'ist'o? Ĉu jes?... Nu, mi nur kun ŝi ĉiam danc'is; sed kiam al'proksim'iĝ'is la nokt'o, ŝi dir'is: «Henriĉjo, mi dev'as re'ir'i hejm'e'n» kaj mi ŝi'n konduk'is. Ni ambaŭ ir'is silent'e. Ho! mi vol'us ek'parol'i, sed mi ne pov'is, ĉar mi'a kor'o tiel fort'e bat'is! Fin'e, kiam ni al'ven'is tie'n apud la kapel'o de la Sankt'a Virg'ul'in'o en la arb'ar'o: «Henriĉjo,» ŝi dir'is, «nun adiaŭ!» Sed mi ĉiam prem'is ŝi'a'j'n man'o'j'n kaj mi pet'eg'e al'rigard'is ŝi'n, kaj ŝi ek'ruĝ'iĝ'is;—kaj ni'a'j du kor'o'j unu la ali'a'n subit'e kompren'is. Ni am'is... kaj nun, patr'in'et'o, kiam mi est'os mort'int'a, ĉu vi tiam Rozinjon konsol'os? Ĉu vi far'iĝ'os ŝi'a patr'in'o?»

Sub la tili'o'j tie grinc'ad'as
La violon'o'j, bru'as tambur'o'j,
Tie turn'iĝ'as kaj balanc'iĝ'as
La gaj'a rond'o; ĉie salt'ant'a
Popol'amas'o bru'e mov'iĝ'as.
—Sed pri la mort'o aŭ sufer'ad'o
Tie ĉe l' danc'o, pens'as neniu!...

Kaj li re'parol'is: «Ho! kiu sci'as, ĉu ebl'e ŝi ne sid'as sol'a rev'ant'e pri la pas'int'a jar'o, ĉu tie ŝi ne plor'as kaj preĝ'as en la kapel'o de la Sankt'a Virg'ul'in'o, kaj kiu sci'as ankaŭ, ĉu ebl'e ŝi ne forges'is mi'n!—Sed, ho ĉiel'o! ne, tio ne, neniam! ĉar ŝi..... sed..... vid'u tie'n! patr'in'o, patr'in'et'o, ĉu tie ne part'o'pren'as ŝi en la danc'o? Ha!... forges'it'a antaŭ ol mi est'as mort'int'a..... Di'o!... las'u mi'n mort'i nun!»

Kaj li'a kap'o sven'e fal'is post'e'n en li'a apog'seĝ'o, kaj li'a patr'in'o ĝem'is: «Henriĉjo, Henriĉjo!... Di'o!... li ne parol'as plu!...»

Sub la tili'o'j kie grinc'ad'as
La violon'o'j, bru'as tambur'o'j,
Tie ĉe'est'as ankaŭ Rozinjo,
Tie turn'iĝ'as kaj balanc'iĝ'as
Ŝi kun la gaj'a popol'amas'o.
—Sed pri mort'ant'a aŭ sufer'ant'a
Henriĉjo si'a ne pens'as ŝi plu!...

Est'is je l' vesper'o;—kviet'e kaj majest'e la lun'o en la orient'a ark'aĵ'o lev'iĝ'is, dolĉ'e super'lum'ant'e la tut'a'n vilaĝ'et'o'n per arĝent'a magi'a bril'o. Kaj ankaŭ tie'n tra la vitr'et'o'j de la mal'larĝ'a fenestr'o, kie sid'is Henrik'o kun si'a patr'in'o, en'iĝ'is ĝi'a melankoli'a lum'o, mal'varm'a kaj hel'a; kaj se iu, re'ir'ant'e de la fest'ad'o, ek'star'us tie, li pov'us ek'vid'i cert'e kor'ŝir'ant'a'n vid'aĵ'o'n.

Jen kuŝ'as Henrik'o pal'a kaj sen'mov'a sur la mal'riĉ'a lit'o; kaj tie sur la ter'o genu'fleks'as, ankaŭ sen'mov'a, li'a patr'in'o, kaj nenio eĉ bru'et'as en la ĉambr'o, kie'n la lun'o direkt'as si'a'j'n lum'radi'o'j'n, nur ia'foj'e voĉ'o: «Di'o!... Mi'a fil'o!... Mi'a fil'o mort'is!...»

En la vilaĝ'o ĉiam grinc'ad'as
La violon'o'j, bru'as tambur'o'j,
Tie danc'ad'as ĉiam ankoraŭ
La gaj'a rond'o; popol'amas'o
Jen dis'iĝ'as, jen kun'ir'as.
—Sed pri la mort'o aŭ sufer'ad'o
Tie ĉe l' danc'o, pens'as neniu...

Traduk'is
Raym. Van Melckebeke.

La Merl'o'nest'o.

(Van ’t Merelnestje).

La sun'o send'is tra l' fenestr'o
La plej varm'ig'a'j'n lum'radi'o'j'n
Dum Paŭl'o kaj Johan'o sid'is
Sur la genu'o'j de l' av'in'o.
Rakont'i, ĉiam rakont'ad'i!
Av'in'o est'is jam sen'spir'a,
Sed la petol'a'j krisp'har'ul'o'j
Al ŝi neniu'n temp'o'n las'is.
Feliĉ'e ali'aĵ'o tir'is
Al si l' atent'o'n de l' infan'o'j:
—«Jen grand'a bird'o, vid'u, vid'u,
Ekster'e, en la flor'ĝarden'o!»
—«Jes, infan'et'o'j, est'as merl'o.
Ĝi fajf'as ĉiu'tag'e, kiam
Vi kuŝ'as en la lit’ ankoraŭ
Kaj mal'ferm'et'as la okul'o'j'n.»
—«Ĝi fajf'as, tiu merl'o! Ho,
Kar'eg'a av'in'et'o, dir'u
Al ni nun io'n pri la merl'o!
Ni ten'os ni'n trankvil'e ĉiam!»
—«Nu, vid'u, kiel ĝi salt'et'as
De arb’ al arb'o, ter'e'n, ĉie;
Ĝi serĉ'as musk'o'n kaj pajl'er'o'j'n,
Foli'o'j'n kaj mal'grand'a'j'n branĉ'o'j'n.
Ĝi pren'as ili'n en la bek'o'n
Kaj ĉiu'foj'e port'as ili'n
Sur la ĝarden'a'n mur'o'n, tie,
Sub la foli'o'j de l' heder'o.
Ĝi far'as tie si'a'n nest'o'n,
Kaj baldaŭ ven'as la merl'in'o,
De'met'as si'a'j'n ov'o'j'n, kaj
Kun patr'in'am'o ili'n kov'as.
La merl'o'vir'o dum'e sid'as
Sur branĉ'o, kant'as kaj fajf'ad'as.
Post iu temp'o, la patr'in'o
Ek'liber'ig'as la id'et'o'j'n.
Sed pov'as tiu'j ĉi nek flug'i
Nek kur'i; ili kuŝ'as tie
Tut'nud'a'j... Baldaŭ pro mal'varm'o
Kaj pro mal'sat'o ili mort'us,
Se ne patr'in'o sub flug'il'o'j
La id'o'j'n ten'us kaj zorg'ad'us,
Kaj se la patr'o ne el'flug'us
Kaj ne al'port'us la manĝ'aĵ'o'j'n.
Kaj tiel kresk'as la bird'et'o'j,
Akir'as plum'o'j'n, ramp'as supr'e'n
Kaj ek'rigard'as tuj sen'tim'e
La sen'lim'aĵ'o'n ĉirkaŭ si.
La id'o plej kuraĝ'a, fin'e,
Mal'ferm'as la flug'il'o'j'n kaj
El'flug'as... Baldaŭ ĉiu'j nun
For'las'as la ge'patr'o'j'n sol'a'j.
Kaj tiu'j ĉi mal'feliĉ'ul'o'j
Mal'ĝoj'e flug'as ĉirkaŭ nest'o
Serĉ'ant'e la id'et'o'j'n ĉie
Sed van'e... ne re'ven'as iu!»
Av'in'o silent'iĝ'is. Larm'o'j
Ek'fal'is el okul'o'j ŝi'a'j
Kaj la infan'o'j ankaŭ tim'e
Kaj laŭt'e ek'plor'eg'is kun'e.
Sed ŝi, viŝ'ant'e si'a'j'n larm'o'j'n:
—«Ho! anĝel'et'o'j, vi ne plor'u
Ĉar kelk'a'foj'e la av'in'o'n
Vi vid'as iom kor'tuŝ'at'a...
Mi pens'is nur: ĉe l' hom'o'j ĉio
Okaz'as kiel ĉe la bird'o'j.
Unu'e dom'o est'as plen'a
Je infan'et'o'j, rid'o'j, viv'o;
Sed la infan'o'j kresk'as. Kaj
Tro baldaŭ, unu post ali'a
For'las'as nest'o'n... Kaj silent'e,
Mal'ĝoj'e rest'as la ge'patr'o'j.
Jes, tiel ir'is vi'a patr'o
Kaj vi'a'j onkl'o'j kaj onkl'in'o'j,
Dum ni...»—Sed Paŭl'o dir'is tuj:
«Av'in'o, ne, ne est'as ver'e!
Ĉar ili baldaŭ ja aĉ'et'as
Infan'o'j'n, kiu'j ven'as al
l' av'in'o por kun'lud'i kun'e;
Kaj la infan'o'j... est'as ni!»
Kaj ambaŭ tuj ĉirkaŭ'is kol'o'n
De la avi'n’ per si'a'j brak'o'j
Kaj kis'is kaj kares'is ŝi'n,
Ho! tiel long'e, tiel am'e!
Kaj ŝajn'is, ke neniam sun'o
Pli bril'a'j'n lum'radi'o'j'n send'is
Ol tiu'j, kiu'j la av'in'o'n
Kaj ŝi'a'j'n nep'o'j'n ĉirkaŭ'danc'is.

Traduk'is
Dro W. Van der Biest.

GUIDO GEZELLE.

1830–1899.

Abat'o Guido Gezelle est'as la plej rimark'ind'a poet'o kiu'n posed'is Flandr'o dum ĉi tiu'j last'a'j jar'o'j; li est'is ankaŭ re'nov'ig'ant'o de la poezi'a literatur'o kaj fond'is skol'o'n kiu'n glor'ad'as al'iĝ'ant'o'j ĉiu'tag'e pli grand'nombr'a'j. Li est'is jun'a profesor'o de la Poezi'a Klas'o ĉe la Kolegi'o de Ruslaro[20] kiam li publik'ig'is si'a'j'n unu'a'j'n verk'o'j'n: for'las'int'e la princip'o'j'n ĝis tiam instru'it'a'j'n kaj dev'ig'ant'a'j'n pri'skrib'i per sever'a kaj streĉ'a lingv'o klasik'a'j'n subjekt'o'j'n, li kuraĝ'is pri'kant'i per si'a ge'patr'a lingv'o: la idiom'o okcident'a'flandr'a, ĉiu'j'n subjekt'o'j'n, kiu'j'n la natur'o, ne fremd'a aŭ ne'klar'a natur'o sed la flandr'a natur'o, prezent'is antaŭ li'a'j okul'o'j. Sed tiu mal'tim'o, kiu'n montr'is ankaŭ li'a'j lecion'o'j, mal'plaĉ'is al li'a'j estr'o'j, kiu'j li'n for'send'is en Kortrejk'o'n[21] por tie plen'um'i sen'glor'a'n funkci'ad'o'n. Dum dek'o'j da jar'o'j, li tie viv'ad'is silent'e, akr'e sufer'ant'e ĉar li ne est'is kompren'at'a, konsol'iĝ'ant'e apud kelk'a'j fidel'a'j amik'o'j kaj per mal'avar'ec'o kiu'n ankoraŭ ne forges'is la Kortrejk'a'j mal'riĉ'ul'o'j. Kiom da foj'o'j mi li'n renkont'is, jam mal'jun'a'n, mal'ĝoj'e laŭ'ir'ant'a'n la gaj'a'n bord'o'n de la Lejo[22] kiu'n li tiel oft'e glor'is en si'a'j kant'o'j. Sed, je l' fin'o de li'a viv'o, li de'nov'e publik'ig'is verk'o'j'n skrib'it'a'j'n per lingv'o matur'a, ne'konsum'ebl'e riĉ'a kaj kiu dis'vast'ig'is li'a'n fam'o'n. Li mort'is en 1899 kaj, jam en 1903, li'a'j sam'land'an'o'j fest'e star'ig'is li'a'n statu'o'n en Kortrejk'o. Ĉiu'j verk'o'j de Gezelle preskaŭ tut'e konsist'as el sol'a glor'ad'o de la natur'o, en kiu sen'ĉes'e li serĉ'as kaj glor'as la man'o'n de si'a Di'o. Li am'eg'is la flor'o'j'n, la bird'o'j'n kaj ĉiu'j'n ali'a'j'n est'aĵ'o'j'n kaj pri ili li verk'is admir'ind'a'j'n poezi'o'j'n, ankoraŭ ne sufiĉ'e kon'at'a'j'n eĉ en Flandr'o.

La unu'a'j poezi'o'j sub'e pres'it'a'j de'ven'as de la unu'a period'o de li'a literatur'a viv'o, la last'a'j de'ven'as de la du'a.

[20] Ruslaro = franc'e: Roulers, flandr'e: Rousselaere.

[21] Kortrejk'o = franc'e: Courtrai, flandr'e: Kortrijk.

[22] Lejo = river'o tra'ir'ant'a Kortrejk'o'n; flandr'e = Leij, franc'e = Lys.

Fragment'o el «Tomb'ej'a'j Flor'o'j».

(Uit: Kerkhofbloemen).

Sur la unu'a'j paĝ'o'j de tiu libr'o, la verk'ist'o pri'skrib'as la en'ter'ig'o'n, en flandr'a vilaĝ'o, de unu el si'a'j lern'ant'o'j, je la temp'o kiam li est'is Kolegi'a profesor'o. Kun'e kun si'a'j lern'ant'o'j, li al'est'is tiu'n en'ter'ig'o'n kaj en kor'tuŝ'ant'a manier'o ĝi'n post'e rakont'is. Jen fragment'o el tiu rakont'o: tiu part'o komenc'iĝ'as per la moment'o kiam ili de la staci'o al'ir'as la kamp'ar'a'n dom'o'n de la mort'int'o:

Est'is la hor'o kiam l' alaŭd'o dolĉ'a
Vol'as ek'ir'i en la aer'o'n alt'a'n
Kaj, sur'ter'e serĉ'int'e
Si'a'n manĝ'aĵ'o'n, sen prokrast'ad'o kant'o'n
Re'e son'ig'as, bel'a'j'n flug'il'o'j'n lev'as
Kaj al'flug'as ĉiel'o'n.
Est'is la hor'o kiam la voĉ'o vi'a
Kant'as kaj kri'as, rid'as kaj fajf'as laŭt'e,
Najtingal'o ĝoj'ig'a,
Ho muzik'il'o, kiu'n, en la kamp'ar'o
Dolĉ'e bru'ant'a, cert'e mi am'as pli ol
Ĉi'a'j'n kant'o'j'n ali'a'j'n.
Est'is la hor'o kiam vek'iĝ'as vent'o
Kaj la mov'em'a'n kamp'o'n kares'as long'e
Kaj bru'et'i ĝi'n ig'as;
Kiam la frukt'o'riĉ'a'j herb'aĵ'o'j pel'as
Tiu'n aer'o'n kiu en'ig'as viv'o'n
En la sang'o'n rapid'a'n.
Est'is la hor'o kiam kampan'o ven'as
Kaj tuj al'ĵet'as, kruc'o'sign'int'e si'n mem,
Kruc'o'sign'o'n sur kamp'o'n;
Kaj paŝ'ad'ant'e preĝ'as, sufer'as, sem'as
Kio'n ali'a ebl'e rikolt'i pov'os
Kaj deport'os rid'ant'e.
Sem'o, ho sem'o! di'a majstr'aĵ'o kiu'n,
Eĉ se du'obl'e fort'a li est'us, hom'o
Far'i pov'us neniam:
Kiu pere'os antaŭ ol re'viv'iĝ'i,
Kiu re'viv'os kie ĝi mort'is iam
Kaj, mort'ant'e, viv'ad'as!
Ankaŭ ni est'is glor'a'n sem'o'n ĵet'ont'a'j:
Korp'o'n de ni'a kar'a koleg'o, ĉiu'j
Gaj'a'j kvankam plor'ant'a'j,
Est'is ĵet'ont'a'j ankaŭ en ter'o'n sankt'a'n,
Kiu, en grav'a tag'o fiks'it'a cert'e,
Frukt'o'n ĝi'n re'viv'ig'os!

Iom post iom, ni al'proksim'iĝ'is al la dom'o de l' mort'int'o. La sun'o batal'ad'is kontraŭ la nokt'a nebul'o kaj ŝajn'is al ni ne klar'e ĉu ĝi pov'os venk'e si'n montr'i; sed la saĝ'a'j kamp'ar'an'o'j, kiu'j de sur si'a kamp'o rigard'ad'is ni'n pas'ant'a'j'n kaj inter'ŝanĝ'is kun ni «al ĉiu bon'a'n tag'o'n», tre konvink'it'e cert'ig'is al ni, pro si'a ĉiu'tag'a kun'viv'ad'o kun la vent'o'j kaj veter'o de Di'o, ke Ni'a Sinjor'o donac'os al la labor'em'ul'o bel'a'n tag'o'n. Tio okaz'is. Dum'e, en la dub'a mal'lum'o de la nebul'o, al ni ek'aper'is la farm'o'dom'o kaj ni jam vid'is la blank'a'n kovr'il'o'n de l' vetur'il'o, kiu est'is pret'a por, laŭ antikv'a flandr'a kutim'o, al'vetur'ig'i al la preĝ'ej'o, la mort'int'o'n kun'e kun ĝi'a plor'ant'a kaj preĝ'ant'a famili'o.

Mal'rapid'e rul'iĝ'ad'as
La funebr'a vetur'il'o,
Kaj nur plend'o'j'n, kaj nur plor'o'j'n
Oni aŭd'as sub kovr'il'o.
Mal'rapid'e kaj sen'bru'e
La ĉeval'o'j paŝ'et'ad'as,
Oft'e si'n al mastr'o turn'as
Mal'ĝoj'eg'e kaj... sen'saĝ'e,
Mastr'o kiu je l' maten'o
Ĵus al kar'a ĉeval'par'o,
Ili'n dum li zorg'e komb'is,
Dolĉ'e dir'is la nov'aĵ'o'n:
«Baj’», li dir'is, «Baj’ kaj Bleso,
Al funebr'o... ne mov'iĝ'u!
Ni hodiaŭ ir'i dev'as
Kun mort'int'o, Bles’ kaj Bajo».
Kaj, la man'o'n en'ig'int'e
En sankt'akv'o'n, li pi'em'e
Ben'is la du alt'a'j'n kap'o'j'n
De l' ĉeval'o'j ne'atent'a'j;
Kaj, kis'int'e ili'n ambaŭ,
«Vi», li dir'is, «Bles’ kaj Bajo,
Dev'as ir'i al tomb'ej'o
Kun mort'int'o, Baj’ kaj Bleso.
Ho, terur'e vi pen'ad'us,
Kaj vi fal'us se nov'aĵ'o'n
Tiu'n mi ne dir'us kaj se
Kruc'o'sign'o'n mi ne don'us.»
Kaj si'n mem li kruc'o'sign'as,
Antaŭ ol li jung'as ili'n,
Per sankt'akv'o al'pend'ant'a
Al mizer'a lit'o si'a,
Ĉar li dorm'as apud kar'a'j
Si'a'j best'o'j, pli zorg'em'a
Je l' kar'ul'o'j ol patr'in'o
Je l' id'ar'o pov'us est'i;
Kaj per sankt'a buks'o'branĉ'o
Li ĉeval'o'j'n kruc'o'sign'as
Por for'ig'i de l' funebr'o
Mal'feliĉ'o'n kaj mal'ben'o'n
Mal'rapid'e, mal'ĝoj'eg'e
Rul'iĝ'ad'as blank'a ĉar'o,
Kaj nur plend'o'j'n, kaj nur plor'o'j'n
Oni aŭd'as sub kovr'il'o;
Paŝ’ post paŝ'o paŝ'et'ad'as,
Kap'o'n oft'e re'turn'ant'e,
Paŝ’ post paŝ'o la ĉeval'o'j,
Mal'ĝoj'eg'e kaj... sen'saĝ'e!

La Skrib'ist'et'o.[23]

(Het Schrijverke).

Ho, mov'iĝ'ad'ant'a akv'o'best'et'o
Kun vi'a nigr'a vest'et'o,
Mi am'as kapet'o'n vi'a'n glit'ant'a'n
Sur l' akv'a'j ond'o'j skrib'ant'e!
Vi kur'as, mov'iĝ'as tiel rapid'e
Sen krur'o'j ia'j nek brak'o'j;
Vi kon'as la voj'o'n tiel bon'eg'e
Sen ia, ver'e, okul'o.
Sed kio vi est'as, est'is aŭ est'os?
Klar'ig'u tio'n kaj dir'u!
Ho, bril'a aĵ'et'o, ne'lac'iĝ'ebl'a
Por skrib'i, kio vi est'as?
Vi kur'as sur l' akv'o hel'a kaj freŝ'a,
Kaj ĝi ne pli mov'et'iĝ'as
Ne pli ol se est'us dolĉ'a vent'et'o
Sur l' ond'o dolĉ'e glit'ant'a.
Skrib'ist'o'j, skrib'ist'o'j, al mi do dir'u,
—Vi est'as, ja, du'dek'op'e
Kaj ĉu do neniu tio'n klar'ig'os—
Vi kio'n tie skrib'ad'as?
Vi skrib'as, sed akv'o tio'n ne montr'as;
Vi skrib'as: jam ĝi for'iĝ'as;
Neniu krist'an'o tio'n kompren'as;
Ho, skrib'ist'et'o, klar'ig'u!
Ĉu do pri fiŝ'et'o'j skrib'i vi dev'as?
Aŭ ankaŭ pri herb'aĵ'et'o'j?
Ĉu do pri ŝton'et'o'j, flor'o'j, foli'o'j,
Pri akv'o kie vi kur'as?
Ĉu do pri bird'et'o'j dolĉ'e kant'ant'a'j,
Aŭ pri la blu'a ĉiel'o
Profund'e bril'ant'a super kaj sub vi,
Aŭ, skrib'ist'et’, ĉu pri vi mem?»
—Kaj la turn'iĝ'em'a lert'a best'et'o
Kun si'a nigr'a kapot'o,
Jen ĝi fier'et'e lev'is l' orel'o'j'n,
Moment'o'n unu ĝi halt'is:
«Ni skrib'as», ĝi dir'is, «turn'iĝ'ad'ant'e,
Nur kio'n iam la Majstr'o,
Kre'ant'e kaj instru'ant'e, ordon'is:
Nur unu, ja, lecion'o'n;
Ni skrib'as..... sed ĉu vi tio'n ne leg'as?
Vi est'as tiel ne'kler'a?
Ni skrib'as, re'skrib'as, ĉiam re'skrib'as
La sankt'a'n nom'o'n de Di'o!

[23] Flandr'a nom'o de mal'grand'a nigr'a best'et'o: Gyrinus natans, kiu per tre rapid'a'j mov'o'j ĉiu'flank'e'n glit'ad'as sur la akv'o.

Bird'o'j, for'flug'u!

(Uit Tijdkrans: Dollemaand)

Bird'o'j, for'flug'u!
Est'as mal'varm'e
Kaj mal'gaj'e.
Flug'u, ho bird'o'j,
For de l' mal'varm'o,
For de la hom'o'j,
Ĉar la hom'o
Vi'n ne am'as.
Flug'u: li vol'as
Per la paf'il'o
Vi'n mort'ig'i:
Tio'n li rev'as.
Ho! vi for'flug'u
Kie ne pov'os
Vi'n ating'i
La saĝ'ul'o!
Flug'u alt'eg'e'n
Kaj ripoz'ad'u
Nur vid'ant'e
Land'o'n sen'hom'a'n;
Flug'u: du'foj'e
Vi ne al'ir'u
Al mal'bon'a
Tiu hom'o.
Al li vi don'is,
Dum vi'a viv'o
Long'a aŭ ne,
Kar'a'j bird'et'o'j,
Ĉi'o'n vi don'is
Kio'n vi hav'is:
Ĉu dank'em'a
Est'as li? Ne!
Li vi'n spion'as,
Kar'a'j best'et'o'j,
La mort'ig'a'n
Il'o'n ten'ant'e:
De la best'ar'o
Ho, kiel grand'a,
Kiel grand'a
La reg'ant'o!

Unu'a'j foli'o'j.

(Uit Tijdkrans: Wonnemaand).

Flav'e'verd'a'j kaj sen'nombr'a'j
Soldat'ar'o'j, vi foli'o'j
Fort'e al'lig'it'a'j, kiel
Sur la arb'o'j'n vi al'ven'is?
Gaj'e du printemp'a'j'n sun'o'j'n
Ĵus la mond'o ek'salut'is,
Kaj kalkul'i kiu pov'us
La arme'o'n jam kresk'int'a'n?
Labor'em'a'j, dum vi'n lul'as
La fort'eg'a'j maten'vent'o'j,
Sur betul'o'j, sur tremol'o'j,
Milit'ir'e vi ord'iĝ'as.
Bru'as ĉie fort'a'j voĉ'o'j
Kaj milit'a kri'eg'ad'o,
Kur'eg'ant'e tra la val'o'j,
Silent'ig'as voĉ'o'j'n ĉiu'j'n.
Vi de kie, tiel gaj'e
Al'vest'it'a'j, vi al'ven'is?
Kiu pov'as nutr'i tiel
Potenc'eg'a'n soldat'ar'o'n?
Ĉu vi el aer’ konsist'as?
Ĉu vi est'as sun'radi'o'j
Kaj el lum'o kun'teks'it'a'j,
Ho, vi mil'o'j da foli'o'j?
Ĉu vi est'as arb'a sang'o,
Arb'a cerb'o, aŭ ali'a
Io, kio dev'as ŝpruc'i
Kiam ĝi la sun'o'n vid'as?
Ĉu... Sen'nombr'a'j vi'a'j band'o'j
Al'simil'as al arme'o,
Batal'ant'e for'pren'int'a
La palac'o'n de la Vintr'o:
Van'e la mizer'a land'o
Long'e atend'ad'is help'o'n:
Vi, al'kur'u kaj mort'ig'u
La fal'int'a'n mal'amik'o'n;
Frap'u ĉef'o'j'n, fortik'aĵ'o'j'n;
Ŝir'u flag'o'j'n; bru'u tiel
Ke plej mal'proksim'a'j kamp'o'j
Pro l' kri'eg'o'j trem'os; venk'u!
Ĝi for'kur'u; kaj venk'it'a,
Sen'arm'il'a, nud'a tie'n
Ĝi al'ir'u kie kuŝ'as
Ĝi'a'j glaci'iĝ'a'j urb'o'j!
Nun, bru'eg'u, soldat'ar'o'j;
Kant'u, kri'u, ĉar vi venk'is,
Ho, somer'a'j foli'ar'o'j:
Morgaŭ mal'aper'os Vintr'o!

La vent'o'j.

(De winden).

Mar'o, mar'o ne bru'eg'as
Tiel fort'e kiel arb'o'j,
Kiam vent'o'j furioz'e
Kaj sen'brid'e tra'rajd'eg'as.
Tie ek'kri'eg'as mil'o'j,
Milion'o'j da foli'o'j,
Kvazaŭ est'us milion'o'j
Da kri'ant'a'j frenez'ul'o'j.
Pluv'o ronk'as, de'flu'eg'as,
Frap'eg'ant'e ĉiu'flank'e'n;
Arb'o'j dev'as si'n kurb'ig'i,
Kaj kri'eg'as, kaj plend'eg'as.
Aŭd'u: re'e en l' arb'ar'o
Ek'bru'eg'as kaj ek'muĝ'as
La frenez'a'j vent'o'j;
Ĝi ronk'eg'as kiel mar'o.
Ĉiam daŭr'as!... Ek'for'flug'as
Bird'o'j,... tra'romp'iĝ'as branĉ'o'j;
Voĉ'o mi'a for'iĝ'int'a
Est'as!—Vent'o'j si'n aŭd'ig'as.

Vintr'o'muŝ'et'o'j.

(Wintermuggen).

Vintr'o'muŝ'et'o'j flirt'ad'as,
Inter'miks'it'a'j kaj blank'a'j
Kiel muel'a farun'o,
Kiel lakt'aĵ'a flok'ar'o.
Alt'a'j en ond'o for'flu'a
Kaj en al'flu'a mal'alt'a'j,
Ili balanc'e teks'ad'as
Blank'a'n la vintr'o'teks'aĵ'o'n.
Tiu ĉi vintr'o'teks'aĵ'o,
Ne'makul'at'a tuk'eg'o,
Ĉast'a'n la brust'o'n de ni'a
Ter'a patr'in'o sur'kovr'as.
Tie ŝi[24] kuŝ'as dorm'ant'e:
Kaj ŝi sonĝ'ad'as la dolĉ'a'n,
La virg'ul'in'a'n sonĝ'ad'o'n
Nov'a'j pri roz'o'j printemp'a'j;
Tie ŝi kuŝ'as dorm'ant'e:
Kaj ŝi sonĝ'ad'as la bel'a'n,
La ĉarm'o'plen'a'n sonĝ'ad'o'n
Pri la kant'ist'o'j somer'a'j;
Tie ŝi kuŝ'as sonĝ'ant'e,
Sonĝ'as pri riĉ'a viv'ad'o,
Sonĝ'as pri ver'a feliĉ'o,
Ĉie, por hom'o'j kaj best'o'j.
Ho, ŝi'n ne vek'u; ne las'u
Ia'n bru'et'o'n ŝi'n ig'i
Tiel rapid'e vek'iĝ'i
El la dolĉ'eg'a dorm'ad'o!
Tie ŝi dorm'e ripoz'as;
Kaj blank'a'n lit'o'kovr'il'o'n
Sur ŝi etend'as silent'e
Tie la vintr'o'muŝ'et'o'j:
Ili flirt'ad'as, danc'ad'as
Supr'e'n, mal'supr'e'n kaj re'e,
Kiel farun'a'j kaj lakt'a'j,
Kaj lakt'o'flok'a'j blank'aĵ'o'j!

Traduk'is
Maurice Seynaeve.

[24] Ter'o person'ig'at'a.

FR. DE CORT.

1834–1878.

Frans De Cort si'n dediĉ'is pli al la ĵurnal'ism'o ol al la literatur'o; li est'is ĉef'redaktor'o de divers'a'j gazet'o'j; la ĉiu'tag'a'j artikol'o'j en'sorb'is preskaŭ tut'e li'a'n temp'o'n. Li ne skrib'is grand'ampleks'a'j'n verk'o'j'n sed nur mal'long'a'j'n vers'aĵ'o'j'n, precip'e en la form'o de kant'et'o'j.

Kvankam li ne est'as grand'a poet'o, li'a'j kant'o'j est'as tamen ŝat'at'a'j kiel skrib'it'a'j en facil'a kaj pur'a lingv'o.

La mal'jun'a kant'ist'in'o.

(De oude zangster).

Plen'a je bru'o kaj fum'o est'as la vast'a ĉambr'eg'o.
Si'n tren'ad'ant'e en'paŝ'as mal'jun'ul'in'o kun harp'o:
Ŝi'a'n anim'o'n plen'ig'as pens'o pri riĉ'a almoz'o,
Ĉar, nun ankoraŭ, ŝi dev'as gajn'i vesper'a'n pan'pec'o'n;
Raŭk'a aŭd'iĝ'as la voĉ'o, ...kiel funebr'o ek'son'as
Tiu gaj'ig'a trink'kant'o de ŝi... ho! mizer'ul'in'o!
Kiel la tut'a kun'ven'o mok'as la mal'jun'ul'in'o'n!
«For, for!» ek'kri'as ĉi tiu, «for, for!» re'kri'as ali'a;
Ŝi'a mizer'a viv'ad'o nask'as nenies kompat'o'n
Kaj al la griz'har'ul'in'o don'as neniu mon'er'o'n,
Ve! kaj neniu ek'vid'as ke ŝi de'fal'as ĉe l' pord'o,
Kiu'n kun bru'a per'fort'o oni post ŝi ĵus re'ĵet'is.
Aŭd'u! nun tie ek'kant'as jun'a, bel'et'a knab'in'o
Kiu kun'ig'as la ĉarm'o'n de l' viol'o'n’ kaj de l' voĉ'o.
Tiel ŝi ankaŭ, ja, est'is: kron'o'n bril'eg'a'n de glor'o
Ĉirkaŭ la or'a har'ar'o tiam kun'plekt'is la Art'o.
Kiam ŝi, di'e bel'eg'a, sur la scen'ej'o montr'iĝ'is,
La aŭd'ant'ar'o sen'spir'e ŝi'a'n aŭskult'is kant'aĵ'o'n.
Tio de long'e for'pas'is... Ho! ŝi sufer'as akr'eg'e!
Sed la okul'o de Di'o gard'as la mizer'ul'in'o'n.
Vid'u do: jen genu'fleks'as apud ŝi la kant'ist'in'o,
Kiu per si'a kant'ad'o tut'a'n kun'ven'o'n ĉarm'eg'is,
«Al vi mi don'as» ŝi dir'as dolĉ'e «la mi'a'n akir'o'n:
Kiel vi nun'e montr'iĝ'as, ebl'e mi baldaŭ far'iĝ'os!»

Traduk'is
Maurice Seynaeve.

TONY BERGMANN.

1835–1874.

Tony Bergmann, advokat'o en Liero, dediĉ'is si'a'n liber'temp'o'n al la literatur'o, skiz'ant'e figur'o'j'n kaj scen'o'j'n el la ĉirkaŭ'ant'a viv'ad'o. Li'a ĉef'verk'o «Ernest Staas» est'as nek roman'o nek poezi'ig'it'a rakont'o, sed ĝi konsist'as el pentr'aĵ'o'j aŭ re'memor'o'j el li'a'j jun'a'j jar'o'j. Ili est'as tiel natur'e, tiel simpl'e rakont'it'a'j, kun tiu respekt'o kiu'n ni sent'as por antikv'aĵ'o'j, ke ĉiu leg'ant'o plezur'e re'trov'as en ili io'n el si'a pas'int'a jun'ec'o. Tio ebl'e kaŭz'is la sukces'o'n de tiu verk'o, ĉar ni ordinar'e rimark'as tiu'j'n simpl'a'j'n, ĉiu'tag'a'j'n okaz'int'aĵ'o'j'n nur kiam ili jam de long'e est'as pas'int'a'j kaj si'n montr'as al ni kun la sorĉ'ig'a'j kolor'o'j de l' for'flug'int'a feliĉ'o.

La unu'a'j klient'o'j.

...Dum'e, mi'a prov'temp'o proksim'iĝ'is al si'a fin'o, kaj kiam mi re'ir'is Brusel'o'n, mi dev'is ek'loĝ'iĝ'i kiel Majstr'o Staas, advokat'o.

Mi elekt'is ĉambr'ar'o'n je l' angul'o de l' Imperi'estr'o'strat'o, ĉe Monsieur Lefinaud, tailleur de Par'is, nask'iĝ'int'a en Schaarbeek[25], kiu si'n vest'ad'is kvazaŭ ambasador'o, kaj akcept'ad'is si'a'j'n klient'o'j'n en salon'o kun tapiŝ'o'j, or'um'it'a'j spegul'o'j kaj velur'a'j seĝ'o'j.

En la unu'a etaĝ'o li hav'is ĉambr'ar'o'n lu'ebl'a'n, konsist'ant'a'n el du grand'a'j apud'a'j ĉambr'o'j, flank'e de la strat'o, kaj mal'grand'a ĉambr'et'o, je l' ali'a flank'o.

Tiu ĉi divid'o est'is bon'eg'e far'it'a. La unu'a ĉambr'o, hav'ant'a amerik'led'a'j'n mebl'o'j'n, tapet'it'a per brun'a paper'o kaj mal'hel'a'j kurten'o'j, est'os la parol'ej'o. En la du'a'n ĉambr'o'n oni pov'as met'i bibliotek'o'n kaj, mez'e, skrib'o'tabl'o'n: tiu ĉi est'os la stud'o'ĉambr'o de l' advokat'o, kiu dorm'os en la ĉambr'et'o.

Je l' unu'a ek'vid'o mi est'is venk'it'a.

Monsieur Lefinaud tuj vid'is tio'n.

—«Vi ne pov'us loĝ'i pli'bon'e, Sinjor'o,» li dir'is tiel konvink'e, ke li permes'is nenia'n kontraŭ'dir'o'n. «Vi'a Sinjor'a Moŝt'o dir'is al mi, ke Li est'as advokat'o. Nu, bon'vol'u nur el'vid'i tra tiu ĉi fenestr'o: la marmor'a'j kolon'o'j, kiu'j'n vi vid'as tie, est'as la en'ir'ej'o en la juĝ'ej'o'n. Ĉiu, kiu hav'as ia'n rilat'o'n kun la juĝ'ist'ar'o, dev'as antaŭ'pas'i tie ĉi, kaj, kompren'ebl'e, sonor'ig'as ĉe l' unu'a leĝ'ist'o, kiu'n li renkont'as sur si'a voj'o.»

Ĉu tio est'as tiel klar'e kompren'ebl'a, est'as ali'a demand'o, sed la argument'o far'is impres'o'n sur mi'a'n onkl'in'o'n, kiu entrepren'is, por mi'a ek'loĝ'iĝ'o, la grand'a'n vojaĝ'o'n al Brusel'o. Ŝi kuraĝ'is far'i nur mal'grand'a'n rimark'o'n pri la prez'o. Ŝi dev'is marĉand'i, kiel ĉiu'j vir'in'o'j.

Monsieur Lefinaud met'is si'a'j'n dik'fingr'o'j'n sub la brak'o'j'n kaj ek'lud'is per la ali'a'j fingr'o'j galop'o'n sur si'a fajr'o'ruĝ'a veŝt'o.

—«Sed la situaci'o, Sinjor'in'o!» li ek'kri'is. «Mi dir'as al vi nur tiu'n ĉi unu vort'o'n: la situaci'o! Tio est'as ĉio en grand'a urb'o. Bon'a situaci'o: riĉ'ec'o;—mal'bon'a: mal'riĉ'iĝ'o kaj bank...rot'o!»—Kaj la tajlor'o, fier'a, ĉar li kon'as tia'j'n sonor'a'j'n vort'o'j'n, kiel ebl'e plej mult'e long'ig'is la vort'o'n.

—«Kaj bankrot'o!» li dir'is de'nov'e, dum li'a'j fingr'o'j re'ek'lud'is si'a'n danc'o'n sur la ruĝ'a veŝt'o.

Mi'a onkl'in'o ŝancel'iĝ'is; la prez'o super'is ŝi'a'j'n kalkul'aĵ'o'j'n; kaj ŝi ek'rigard'is ĉirkaŭ si, por vid'i ĉu nenio est'as kritik'ebl'a aŭ mal'laŭd'ebl'a.

Monsieur Lefinaud vid'is ke la moment'o ven'is por frap'i grand'a'n frap'o'n.

—«Sinjor'in'o», li dir'is grav'e, lev'ant'e si'a'j'n fingr'o'j'n kaj ĉes'ig'ant'e ĉi'a'n mal'serioz'a'n mov'o'n, «nur por vi'a profit'o mi ja parol'as. Lu'ig'i mi'a'n ĉambr'ar'o'n mi pov'as cent'foj'e, se mi vol'as. Sed tio est'us bedaŭr'ind'a. Tiu'j ĉi ĉambr'o'j est'as kvazaŭ far'it'a'j por leĝ'ist'o. Antaŭ'e, ankaŭ nov'a advokat'o loĝ'is tie ĉi. Li est'is ne'kon'at'a kaj dev'is atend'i klient'ar'o'n, sed li est'is labor'em'a kaj lert'a kiel Vi'a Moŝt'o,—kaj ĉiu, kiu kon'as la ĉef'urb'o'n, pov'os dir'i al vi, kia fam'a advokat'o Sro Duruisseau far'iĝ'is, kiu humil'e komenc'is tie ĉi.»

Tiu ĉi argument'o est'is decid'ig'a.

Tie, kie Majstr'o Duruisseau far'iĝ'is fam'a, kial ne sukces'us Ernest Staas? Mi'a onkl'in'o konsent'is: la nov'a advokat'o ek'loĝ'iĝ'is.

Apud la mur'o est'is met'it'a la bibliotek'o, en la mez'o de l' ĉambr'o la skrib'o'tabl'o, kaj mal'antaŭ ĝi en larĝ'a apog'seĝ'o la leĝ'ist'o, hav'ant'a la plum'o'n sur la orel'o, la leĝ'o'libr'o'n en la man'o, pret'a por don'i aviz'o'j'n, skrib'i akt'o'j'n, far'i proces'o'j'n, redakt'i konklud'o'j'n kontraŭ ĉiu.

Nur mank'is al li... afer'o'j kaj klient'o'j.

Cert'e, la situaci'o est'is bon'eg'a.

Li vid'is la kolon'o'j'n de l' juĝ'ej'o, li vid'is la pli mal'jun'a'j'n kun'frat'o'j'n supr'e'n'ir'ant'a'j'n la ŝtup'o'j'n, klin'iĝ'ant'e sub la pez'o de la proces'akt'o'j; li vid'is eĉ la proces'ant'o'j'n... preter'pas'ant'a'j'n li'a'n dom'o'n; sed tio est'is ĉio: neniu frap'is ĉe li'a pord'o.

La kvar'on'jar'o proksim'iĝ'is al si'a fin'o.

Monsieur Lefinaud al'port'is si'a'n kalkul'o'n, sed dev'is ankoraŭ anonc'i la unu'a'n vizit'ant'o'n.

—«Ebl'e la situaci'o ne est'as tiom bon'a kiom vi pens'is», mi rimark'is.

—«Ho, Monsieur!» respond'is la tajlor'o.

—«La klient'o'j tamen ne ŝajn'as kon'i la tie'n konduk'ant'a'n voj'o'n», mi dir'is rid'et'ant'e.

—«Tio ne pov'as ven'i tiel rapid'e,» re'dir'is la dom'mastr'o, «sed se Vi'a Moŝt'o ĝi'n permes'as al mi—est'as nur demand'o—ĉu Vi'a Moŝt'o ne ten'as si'n tro humil'e, tro trankvil'e? En grand'a urb'o oni bezon'as iom da bru'o, iom da or'um'aĵ'o, da pli'grand'ig'o. Vid'u, Sinjor'o, kiam mi tie ĉi komenc'e loĝ'iĝ'is, okaz'is al mi sam'aĵ'o kiel al vi. Ŝajn'as al mi, ke dum dek-kvar tag'o'j mi ne pren'is mezur'o'n eĉ por du person'o'j, mi, kiu hav'is en Schaarbeek tia'j'n bon'a'j'n klient'o'j'n...» kaj Monsieur Lefinaud ĉarm'e ek'lud'is kun si'a metr'a ruband'o, kiu ĉiam pend'is ĉirkaŭ li'a kol'o.

—«Sed, amik'o Lefinaud,» dir'is al mi unu el ili, «mi erar'is almenaŭ tri'foj'e, antaŭ ol trov'i vi'a'n dom'o'n. Kiu, ĉiel'o! pov'as diven'i, ke vi loĝ'as tie ĉi?»

«Tiu ĉi rimark'o est'is por mi lum'radi'o.»

«La sekv'ant'a'n tag'o'n, ĉiu'j fenestr'o'j est'is plen'a'j je mod'figur'o'j kaj sur mi'a pord'o bril'is kupr'a lad'o kun la vort'o'j: Tajlor'o por civil'ul'o'j kaj milit'ist'o'j... kaj de tiu tag'o mi ig'is al'pentr'i ankoraŭ mult'o'n german'e kaj angl'e,» dir'is rid'ant'e la tajlor'o.

—«Mi tamen ne pov'as anonc'i Advokat'o por civil'ul'o'j kaj milit'ist'o'j,» mi rimark'is.

—«Tio'n ja mi sci'as, Sinjor'o, io simil'a est'as bon'a por ni'a meti'o. Advokat'o dev'as ag'i pli diskret'e, kaj lad'o ŝajn'us tro komerc'a. Sed vi pentr'ig'us ekzempl'e per mal'grand'a'j liter'o'j vi'a'n nom'o'n ĉirkaŭ la sonor'il'et'o aŭ sur la pord'fost'o, tiel ke tio ŝajn'us pli avert'o por person'o'j, kiu'j pov'us erar'i, ol al'vok'o al la publik'o. Se Vi'a Moŝt'o vol'as?...»

Mi iom kontraŭ'parol'is, sed Monsieur Lefinaud opini'is, ke li pov'as preter'pas'i, kaj la sekv'ant'a'n tag'o'n oni leg'is, ĉirkaŭ la dom'sonor'il'et'o, en skrib'it'a'j liter'o'j: Sonor'ig'u du'foj'e por Sro E. Staas, Advokat'o.

Du hor'o'j ne est'is pas'int'a'j, kiam mi aŭd'is la sonor'il'et'o'n tint'i du'foj'e, kaj ĉe la ŝtup'ar'o ek'son'is la voĉ'o de Monsieur Lefinaud: «Sinjor'o Advokat'o, en la unu'a etaĝ'o.»

Mi sid'iĝ'is rapid'e mal'antaŭ mi'a skrib'o'tabl'o, mal'ferm'is mult'e'pez'a'n Rom'a'n leĝ'o'libr'o'n kaj met'is la man'o'j'n en la har'ar'o'n, kiu, mal'ord'ig'it'a kaj inter'plekt'it'a, atest'is zorg'ad'o'n kaj stud'o'n.

Ia sinjor'o, kun grand'a paper'uj'o sub la brak'o, al'proksim'iĝ'is, ten'ant'e si'a'n ĉapel'o'n en la man'o.

Mi star'iĝ'is du'on'e el la apog'seĝ'o kaj pet'is mi'a'n vizit'ant'o'n ke li sid'iĝ'u kaj klar'ig'u al mi si'a'n afer'o'n.

—«Sinjor'o,» li dir'is iom tim'e, «mi est'as la reprezent'ant'o de l' firm'o Raibaud kaj Kio, el Pariz'o, kiu ebl'e est'as kon'at'a de vi.»

«Bon'eg'e!» mi pens'is, «Pariz'a firm'o kiel unu'a klient'o, tio far'os mi'n kon'at'a de ĉiu.»

—«Cert'e,» mi aprob'is, «tiu ĉi nom'o ne est'as ne'kon'at'a de mi,» kvankam mi sci'is nenio'n pli pri la firm'o Raibaud, ol se ĝi est'us sur la lun'o.

—«Ni hav'as,» li daŭr'ig'is, «ĉiu'j'n verk'o'j'n pri la leĝ'o'scienc'o kaj est'as la ĉef'a'j vend'ant'o'j de l' grand'a Enciklopedi'o de la Leĝ'o'scienc'o, la ĝeneral'a leĝ'a vort'ar'o, kiu'n ĉiu advokat'o, ĉiu juĝ'ist'o, eĉ ĉiu juĝ'a persekut'ist'o bezon'as» kaj li ek'rigard'is ironi'e mi'a'n bibliotek'o'n, en kiu kelk'e da verk'et'o'j mal'dik'a'j kaj mal'nov'iĝ'int'a'j hav'is pli ol la neces'a'n spac'o'n.

Mi ne vol'is ne'i la util'o'n de l' Enciklopedi'o, sed en la tiam'a moment'o mi opini'is, ke mi ne tiom bezon'as ĝi'n.

Kiel ĉiu'j verk'o'j pri leĝ'o'scienc'o, la Enciklopedi'o est'is tre'eg'e mult'e'kost'a. Tiu sinjor'o est'is sufiĉ'e sen'hont'a por propon'i ĝi'n al mi por ok'cent frank'o'j. Ok'cent frank'o'j! kaj mi'a onkl'in'o far'is tiom da mal'facil'a'j ofer'o'j por aĉ'et'i mi'a'j'n mebl'et'o'j'n!

—«Se vi ne pren'as la Enciklopedi'o'n, vi sen'dub'e bezon'as la Nov'a'n Komentari'o'n pri la civil'a leĝ'ar'o

—«Sen'util'e,» mi respond'is.

—«Bind'it'a'n, kun ĉiu'j not'o'j?»

—«Ankaŭ ne.»

—«Almenaŭ la Klar'ig'o'j'n pri la pun'leĝ'ar'o kun ĉiu'j raport'o'j... aŭ la Verk'o'j'n pri la propr'ec'o... aŭ ĉiu'okaz'e la Nov'a'n Hipotek'leĝ'o'n kun ĉiu'j parol'ad'o'j kaj diskut'o'j... aŭ...»

Mi ĉiam kap'e ne'is; sed li ne tiel facil'e ĉes'is, kaj mi est'is dev'ig'at'a aŭd'i ankoraŭ la titol'o'j'n de du'dek'o da verk'o'j, ĉiu'j neces'eg'a'j por advokat'o'j kaj juĝ'ist'o'j, notari'o'j kaj juĝ'a'j persekut'ist'o'j, bind'it'a'j kaj ne bind'it'a'j, kun kaj sen not'o'j, antaŭ ol li kolekt'is si'a'j'n paper'o'j'n kaj for'ir'is, las'ant'e sur mi'a tabl'o dek'o'n da prospekt'o'j.

—«Nu?»—Kaj Monsieur Lefinaud pas'ig'is si'a'n bukl'har'a'n kap'o'n tra la pord'o'fend'o.—«Kio'n mi dir'is al vi? Ĉu la liter'o'j ne far'as si'a'n impres'o'n?»

Li frot'is si'a'j'n man'o'j'n kaj rid'ant'e paŝ'is tra la ĉambr'o.

—«Jes, sen bru'o, sen reklam'o,» li daŭr'ig'is, «oni rest'as forges'it'a, perd'it'a en la mond'o. La anonc'o est'as la reĝ'o de ni'a cent'jar'o kaj la lad'et'o est'as li'a ĉef'ministr'o!» Kaj Sinjor'o Lefinaud fin'e halt'is, atend'ant'e ke mi fest'os kun li la venk'o'n de la nom'pentr'ig'o.

Est'is tre mal'agrabl'e por mi, ke mi dev'is for'pren'i la iluzi'o'n de la rav'it'a vir'o.

Kaj kiam mi klar'ig'is al li, ke la sinjor'o, kiu'n li anonc'is tiel bru'e, est'is nur libr'o'vend'ist'o, kiu vol'is per'labor'i io'n—akurat'e kiel mi,—li'a entuziasm'o subit'e fal'is kaj li ne sci'is, kio'n li dev'as el'trov'i por ke mi daŭr'ig'u mi'a'n konfid'o'n al li'a'j rimed'o'j.

Tia'j klient'o'j ne mank'is plu al mi.

Pian'ist'o'j kiu'j organiz'as koncert'o'n, verk'ist'o'j kiu'j pres'ig'as si'a'n unu'a'n libr'o'n, Flamingantoj[26] kun mon'ofer'list'o, Izrael'id'o'j kun nov'a el'trov'aĵ'o, vin'vend'ist'o'j ĵus al'ven'int'a'j el Bordeaux, mal'feliĉ'ul'o'j kiu'j nur sincer'e pet'as almoz'o'n, mal'riĉ'ul'o'j kiu'j tir'as je ĉiu sonor'il'et'o,—neniu el ili preter'pas'is la Imperi'estr'o'strat'o'n, ne sonor'ig'ant'e du'foj'e al Sro E. Staas, Advokat'o.

El Ernest Staas.

Traduk'is
A. Van der Biest-Andelhof.

[25] Antaŭ'urb'o de Brusel'o.

[26] t. e. Flan'dram'ul'o'j, kiu'j defend'as la rajt'o'j'n de l' flandr'a lingv'o.

ROSALIE kaj VIRGINI'E LOVELING.

Est'as ne'ebl'e en biografi'a skiz'o apart'ig'i tiu'j'n du frat'in'o'j'n kiu'j dum la tut'a viv'o hav'is sam'a'j'n em'o'j'n, sam'a'n viv'manier'o'n, sam'a'n cel'o'n. La subjekt'o'j, pri kiu'j ili ambaŭ verk'is, ne mult'e diferenc'as kaj la stil'o est'as ankaŭ preskaŭ la sam'a.

Kutim'e la poet'in'o'j delikat'e pri'skrib'as scen'o'j'n el ordinar'a viv'o. Simpl'ec'o kaj freŝ'ec'o est'as la ĉef'a karakter'o de ili'a'j verk'o'j. Bedaŭr'ind'e ia religi'a aŭ supr'e'n'ig'a sent'o preskaŭ tut'e mank'as: tial ili'a'j verk'o'j ne est'as ĉiu'j leg'ind'a'j.

ROSALIE LOVELING.

1834–1875.

La donac'o.

(Het geschenk).

La tir'kest'et'o'n li mal'ferm'is
Dum star'is apud li knab'et'o
La poŝ'horloĝ'o'n rigard'ant'a
«Ho! don'u ĝi'n al mi, av'et'o!»
«Al vi mi ĝi'n donac'os iam,
En la proksim'a jar'o ebl'e,
Kondiĉ'e ke vi bon'e lern'u.»
Al li la mal'jun'ul’ parol'is.
«Proksim'a jar'o!» knab'o dir'is,
«Av'et'o mi'a, ebl'e est'as
Ke tiam est'os vi mort'int'a;
Vi est'as tiom ja mal'jun'a!»
La mal'jun'ul'o ek'pri'pens'is
Kaj al si dir'is: est'as ver'e!
Dum li'a'j fingr'o'j kares'ad'is
La bukl'har'ar'o'n de l' knab'et'o.
Li pren'is tuj la poŝ'horloĝ'o'n
Kun pez'a ĉen'o kaj, en man'o'j'n
Avid'a'j'n ĝi'n met'ant'e, dir'is:
«De vi'a patr'o tio ven'as.»

Tomb'et'o est'as nun fos'it'a;
La lern'ej'an'o'j ĉirkaŭ'star'as,
Kaj mal'jun'ul'o pen'e fleks'as
Genu'o'n unu sur la ter'o'n.
La mal'varm'et'a maten'vent'o
Tra li'a'j har'o'j dolĉ'e blov'as;
Ĉerk'et'o flav'a ter'e'n glit'as.
Knab'et'o, kiu pens'is tio'n?
Kaj hejm'e'n la mal'jun'a av'o
Re'ir'as kaj plor'ant'e met'as
l' arĝent'a'n poŝ'horloĝ'o'n re'e
En la mal'nov'a'n tir'kest'et'o'n.

Traduk'is
Raym. Van Melckebeke.

La orf'a knab'o.

(Het Weeskind).

Tie li kur'is per nud'a'j pied'o'j
Antaŭ fenestr'o sur sabl'o varm'eg'a,
Hund'o salt'ad'is sur li'a'n vest'et'o'n
Kaj la man'et'o'n kares'e lek'ad'is.
Li al la mal'jun'ul'in'o rid'et'is:
Li'a knab'kor'o bat'ad'is varm'et'e,
Tiel kapric'a kaj lert'a li est'is,
Tiel mal'grand'a sed tiel mal'riĉ'a.
Ĝis la okul'o'j sur'pend'is la har'o'j,
Sun'o brul'ad'is la nud'a'j'n brak'et'o'j'n;
«Ho, li mi'n am'as kor'eg'e», ŝi dir'is,
«Li tiel saĝ'a kaj tiel, jam, grand'a!»

Hejm'e la mal'jun'ul'in'o teks'ad'as...
Antaŭ fajr'ej'o si'n streĉ'as la hund'o...
Ruĝ'e la flam'o lum'ig'as la dom'o'n
Kaj sur la verd'a vitr'aĵ'o re'bril'as.
Hund'o sen'bru'e al'ramp'as al ŝi, kaj
Ŝi'n rigard'ant'e la vost'o'n ek'mov'as
«Jes, li for'ir'is», ŝi dir'as plend'ant'e
Bril'a kun larm’ en l' okul'o mal'bril'a.
«Nun li far'iĝ'is anĝel'o ĉiel'a;
Vi, mizer'ul'o, jes vi mi'n kompren'as»
Dir'as ŝi dum la tre glat'a'n har'ar'o'n
Ŝi per la fingr'o'j mal'ĝoj'e kares'as.

Traduk'is
Maurice Seynaeve.

VIRGINI'E LOVELING.

1836.

La portret'o de l' av'in'o.

(Grootmoeders portret).

En ĉambr'o de l' av'in'o
Jen pend'as la portret'o
El ŝi'a'j jun'a'j jar'o'j
Kun buŝ'o rid'et'ant'a
Kun perl'okul'o bril'a
Kaj brun'a bukl'har'ar'o.
l' infan'o'j mir'eg'ant'a'j
Admir'as ĝi'n dum unu
Al la ali'a dir'as:
«Se est'us nun ĉi tie
La bel'a infan'et'o,
Ni tiam kun'e lud'us.»
Kaj la mal'jun'ul'in'o
En la seĝ'eg’ sid'ant'a
Rigard'is al l' infan'o'j:
«Diven'u: kiu est'as
La bel'a knab'in'et'o?
Vi ĉiam kun ŝi lud'as.»

Traduk'is
Raym. Van Melckebeke.

La tut'kor'a donac'o.

(Het geschenk des harte.)

Ia'n bel'a'n post'tag'mez'o'n en komenc'o de l' septembr'a monat'o ili tra'vetur'is la arb'ar'o'n, sid'ant'e en mal'kovr'it'a vetur'il'o: la riĉ'a orf'in'o apud si'a zorg'ant'o, kaj kontraŭ ili la franc'a oficir'o, ŝi'a fianĉ'o.

De kelk'a'j jar'o'j ŝi pas'ig'is la liber'temp'a'j'n tag'o'j'n en la dom'o de si'a zorg'ant'o, kaj tia'manier'e, de la mort'o de ŝi'a patr'o, ŝi eĉ ne vizit'is plu la ge'patr'a'n kastel'o'n.

Nun ili vetur'is tra la arb'ar'o kun ĝi'a'j alt'a'j kverk'trunk'o'j, ĝi'a dens'a arb'et'ar'o kaj ĝi'a'j larĝ'a'j ale'o'j. Jen ili rigard'is la ombr'o'n kaj la sun'lum'o'n sur la verd'a je l' voj'rand'o kresk'ant'a herb'ar'o, kiu, tie ĉi en septembr'o, est'as dolĉ'a kiel velur'o; jen ili vid'is la pig'o'j'n for'flug'ant'a'j'n el la alt'a'j arb'o'j kaj la lepor'o'j'n tri'op'e aŭ kvar'op'e salt'ant'a'j'n ĉe la flank'a'j ale'o'j aŭ, kun star'iĝ'int'a'j orel'o'j, sid'ant'a'j'n sur la sabl'o.

La ĉeval'o'j paŝ'e marŝ'ad'is.

La jun'ul'in'o est'is rav'at'a: «Ho» ŝi dir'is, «kiom da foj'o'j, kiam mi est'is mal'grand'a, tie ĉi mi rajd'is sur mi'a ĉeval'et'o laŭ'long'e la ale'o'j ĝis la dom'o de l' arb'ar'ist'o!... Rigard'u», kaj ŝi montr'as per fingr'o mal'grand'a'n ruin'iĝ'ant'a'n loĝ'ej'o'n, kiu star'is je kelk'a'j paŝ'o'j pli mal'proksim'e, inter la dens'a ombr'o ĉe la voj'rand'o, kie la ter'o far'iĝ'is ond'em'a, kaj kie komenc'is la mal'hel'a'j abi'ar'o'j, «Rigard'u, tie ĝi star'as, kaj ŝajn'as al mi ke la mal'jun'a Tom'as’o ankoraŭ sid'as ĉe la pord'o kiel antaŭ'e».

Ĝi est'is li mem... Ebl'e li est'is vid'int'a la al'ven'ant'a'n vetur'il'o'n, kaj apenaŭ ŝi ek'silent'is, kiam la mal'jun'ul'o kun si'a ĉap'et'o en la man'o proksim'iĝ'int'e al la vetur'il'a pord'et'o goj'e ek'kri'is:

«Bon'ven'o'n! Bon'ven'o'n!» kaj kvazaŭ propr'a'mov'e la vetur'ig'ist'o halt'ig'is la ĉeval'o'j'n, kaj la jun'a oficir'o el'salt'is el la vetur'il'o kaj help'is si'a'n fianĉ'in'o'n kaj ŝi'a'n onkl'o'n por la el'paŝ'o.

«Kiom vi grand'iĝ'is, mi'a jun'a kar'a mastr'in'o» dir'is la arb'ar'ist'o tut'e kor'tuŝ'it'a, kaj ŝi pens'is. «Kompat'ind'a vir'o! kiom vi ŝajn'as mal'jun'a kaj mal'fort'iĝ'int'a».

«Ho», li daŭr'ig'is, «mi ja sci'is ke vi intenc'is ven'i tie'n ĉi, de l' moment'o kiam la gard'ist'o al mi dir'is ke vi intenc'as vizit'i hodiaŭ la kastel'o'n post vi'a long'a for'est'ad'o. Al tiu ĉi mal'grand'a bub'o mi ankoraŭ dir'is antaŭ du'on'hor'o ke vi ne forges'is Tom'as’on», kaj ĉe tiu'j vort'o'j li, rid'ant'e, sku'eg'is per li'a ŝultr'o si'a'n ok'jar'a'n nep'o'n, kiu mir'eg'is ke li'a av'o ali'temp'e ĉiam tiom silent'a, nun est'as tiom viv'eg'a kaj bru'em'a.

«Ne, ne, Tom'as’o», dir'is la jun'ul'in'o, afabl'e rid'ant'e, «mi cert'e ne forges'is tio'n, kiel vi bon'e sci'as», kaj ŝi el'parol'is tiu'n ĝentil'a'n mensog'o'n kun sincer'a mem'riproĉ'o, ĉar ŝi ek'tim'is pens'ant'e ke nur okaz'o konduk'is ŝi'n tie'n ĉi, kaj ŝi preskaŭ forges'is la bon'a'n vir'o'n, kiu plen'um'is nur mal'grand'a'n rol'o'n ĉe la memor'aĵ'o'j el ŝi'a infan'ec'o kaj kiu tamen est'is tiom si'n'don'em'a por ŝi.

La franc'a oficir'o kiu ne kompren'is tio'n kio'n ili dir'is, sed rimark'is la amik'a'n manier'o'n per kiu ŝi parol'is al la arb'ar'ist'o, tuŝ'et'is li'a'n ŝultr'o'n kaj prezent'is al li cigar'o'n.

«Li est'as ŝi'a fianĉ'o», dir'is la zorg'ant'o.

«Jes, mi jam pens'is tio'n, mi aŭd'is pri tio», dir'is la mal'jun'ul'o kun ruz'a rid'et'o, kvazaŭ li vol'is montr'i ke ĉiu'j nov'aĵ'o'j koncern'e ŝi'n penetr'is ĝis li; kaj si'n turn'ant'e al ŝi, li daŭr'ig'is:

«Rakont'u do al li kiel vi ven'is tie'n ĉi, kiam vi ankoraŭ est'is vetur'ig'at'a per vi'a mal'grand'a ĉar'et'o, kaj kiel vi rajd'is sur mi'a'j genu'o'j, kaj kiel Tom'as’o tiam ĉerp'is por vi glas'o'n da akv'o el la font'o... Jes, ek'rakont'u tio'n al li...»

«La font'o», inter'romp'is la jun'ul'in'o, kaj kelk'a'j du'on'forges'it'a'j okaz'int'aĵ'o'j el ŝi'a infan'a viv'o klar'eg'e re'viv'iĝ'is en ŝi'a memor'o, «Ho, jes, Tom'as’o, la font'o'n mi vol'as vid'i», kaj tiam, sekv'at'a de ĉiu'j ali'a'j, per ŝi far'is kelk'a'j'n paŝ'o'j'n mal'antaŭ la dom'o'n ĝis mal'grand'a lag'et'o ombr'aĵ'it'a per branĉ'aĵ'o'j, kaj el kiu la klar'a akv'o de'flu'is de la ŝton'a bord'o kovr'it'a per musk'o, kaj river'et'e for'flu'is tra l' abi'ar'o.

«Kie est'as la buks'arb'et'o? Kie est'as mi'a buks'arb'et'o?» demand'is la jun'ul'in'o, «ĉar ŝi memor'is ke, iam, tie kresk'is grand'a buks'arb'et'o, kiu'n la arb'ar'ist'o nom'is la ŝi'a, ĉar ŝi tiel am'is ĝi'n.

«La buks'o est'as sek'iĝ'int'a kaj el'ter'ig'it'a», dir'is la mal'jun'ul'o, «sed atend'u moment'o'n», kaj per rapid'a'j, fal'et'ant'a'j paŝ'o'j li en'ir'is la dom'o'n tra la mal'antaŭ'a pord'o.

Tuj li re'ven'is, ten'ant'e en si'a man'o mal'grand'a'n, dub'e'flav'a'n, lign'a'n pokal'et'o'n. «Tio», li dir'is, «est'as el'tranĉ'it'a el la buks'a lign'o, kaj ĝi est'as por vi».

Kaj kiam la jun'ul'in'o vol'is dank'i li'n kaj esprim'is si'a'n plezur'o'n pri la donac'o, li dir'is: «Jes, ebl'e vi pens'is ke Tom'as’o ne pov'as far'i io'n bel'a'n?» kaj mem'kontent'e li frot'is si'a'j'n man'o'j'n. «Rigard'u», kaj li montr'is kelk'a'j'n liter'o'j'n sen'art'e en'tranĉ'it'a'j'n en la pokal'et'o «tio est'as vi'a nom'o, mi'a kar'a jun'a mastr'in'o».

Post'e li sub'akv'ig'is la pokal'et'o'n en la font'o'n, ĝi'n ten'is dum unu moment'o en la man'o antaŭ ol prezent'i ĝi'n al ŝi kaj dir'is: «Trink'u tio'n, mi'a kar'a infan'o, je vi'a feliĉ'a edz'in'iĝ'o, vi'a long'daŭr'ont'a viv'o, kaj ni'a mal'nov'a amik'ec'o!»

Kaj ebl'e neniam ia elokvent'a tost'o est'is el'parol'at'a kun pli grand'a bon'kor'ec'o, kaj ebl'e ankaŭ ia glas'o da vin'o mult'e'kost'a neniam est'is prezent'at'a kun pli da grand'anim'o, ol la plen'gorĝ'o da font'akv'o de l' mal'riĉ'a arb'ar'ist'o!

La jun'a fianĉ'in'o ankoraŭ ten'is la pokal'et'o'n en si'a man'o kiam ili dir'is adiaŭ, kaj re'e sid'iĝ'is en la vetur'il'o'n.

«Tio est'as donac'o de l' bon'a mal'jun'ul'o», el'parol'is ŝi'a fianĉ'o, kaj afabl'e ŝi respond'is:

«Jes, ver'e tut'kor'a donac'o!»

Pro si'a edz'in'iĝ'o la riĉ'a orf'in'o est'is sufiĉ'eg'e dot'ig'it'a per donac'o'j: luks'a'j aĵ'o'j mal'avar'e donac'it'a'j de onkl'o'j kaj onkl'in'o'j, donac'o'j de grav'eg'a'j amik'o'j kun fier'ec'o el'montr'it'a'j de ŝi'a zorg'ant'o, donac'o'j pro human'a respekt'o kaj social'a dev'ig'o prezent'it'a'j kun kaŝ'it'a kontraŭ'vol'o kaj ŝajn'a kor'ec'o kaj akcept'it'a'j kun kaŝ'it'a embaras'o, kaj eĉ ankaŭ donac'o'j kaj donac'et'o'j pro am'em'o de amik'in'o'j, sed el ĉiu'j ebl'e trov'iĝ'is neniu kiu est'is prezent'it'a al ŝi el pli sincer'a kor'sent'o kaj kiu'n ŝi akcept'is kun pli dank'em'a surpriz'o, ol la buks'lign'a pokal'et'o el la man'o'j de l' mal'riĉ'ul'o!

Traduk'is
A. Cassiers.

G. T. ANTHEUNIS.

1840.

G. Th. Antheunis, nun'e honor'a pac'juĝ'ist'o en Brusel'o, est'as unu el la plej bon'a'j «lirik'a'j» poet'o'j en la Nederland'a Literatur'o. Li inter ali'a'j verk'is ar'o'n da am'a'j kant'o'j kaj da famili'a'j pentr'aĵ'et'o'j, kompar'ebl'a'j kun la plej bon'a'j tia'spec'a'j vers'aĵ'o'j de l' ali'a'j lingv'o'j; ankaŭ li'a'j infan'a'j kant'o'j plej'mult'e est'as bril'a'j majstr'aĵ'o'j. Per si'a edz'iĝ'o, li far'iĝ'is la bo'fil'o de la fam'a flandr'a verk'ist'o, H. Conscience.

Apud la lul'il'o.

(Bi'j de wieg).

Hel'eg'e bril'ad'is la stel'o'j
Kaj la najtingal'o tril'ad'is.......
Intern'e de l' pac'a dom'et'o
La blank'a lul'il’ mov'iĝ'ad'is.
Li dir'is: «Ho, kiom mal'fru'as!
Ĵus bat'is la hor'o dek'du'a.
Nu, kar'a edz'in'o, sufiĉ'e
Ni lul'is: ni ankaŭ ek'dorm'u».
Tuj ili sen bru’ la lul'il'o'n
Proksim'e'n de l' lit'o al'tir'is.
«Rigard'u», ŝi dir'is montr'ant'e
l' infan'o'n, «ĝi, ver'e, rid'et'as».
Ĝi dorm'is kaj rid'is dolĉ'eg'e,
—Ĝi'n oni, ja, pov'us for'ŝtel'i—
Kun unu brak'et'o mal'kaŝ'e
Kaj kun la ali'a ĉe l' kap'o.
La dolĉ'a spir'ad'o simil'is
Al vesper'preĝ'ad'o murmur'a,
La man'o kun et'a'j mal'ŝvel'o'j
Al io, laŭ ŝajn'o, streĉ'iĝ'is.
Ŝi ĝi'n rigard'ad'is feliĉ'e,
Je ĝu'o plen'iĝ'is la kor'o
Kaj, antaŭ ol tio'n ŝi pens'is,
Ŝi est'is kis'int'a l' infan'o'n.
«Vi vek'as ĝi'n! Kio'n vi far'as?»
Riproĉ'is li si'a'n edz'in'o'n,
Kaj........., ankaŭ klin'int'e si'n, ankaŭ
Li kis'is rapid'e l' et'ul'o'n;
Kaj ŝi'n li rigard'is: bel'et'e
Ŝi rid'is dum larm'o'j bril'et'is;
Li ĝoj'e ŝi'n kis'is kaj supr'e'n
Li lev'is dank'em'a'n okul'o'n.

La Neĝ'o.

(De sneeuw).

Neĝ'o, neĝ'o, blank'a neĝ'o,
De kie vi al'flug'as?
Neĝ'o, neĝ'o, ĉast'a neĝ'o,
En ni'a sang'a, ŝlim'a jar'cent'o,
Ĉu vi'a blank'ec'o ne est'as mensog'o?
Kie vag'as ankoraŭ aer'a pec'et'o
Kiu'n la hom'a'j blasfem'o kaj plor'o kaj plend'o
En ĉiu tag'o ne en'spir'is?
Kie kuŝ'as ankoraŭ, en tut'a la mond'o,
Iom da ter'o
Kiu'n ne tuŝ'is sang'o,
Sur kiu ne rest'as pec'o
Da hom'a'j korp'o'j tra'bor'it'a'j, dis'tranĉ'it'a'j,
Da hom'a'j kor'o'j de l' dolor'o romp'it'a'j?
Tamen vi fal'as tra blasfem'o'j kaj dank'o'j,
Tamen vi fal'as, tiel virg'a kaj blank'a,
Ĉiu'j'n sur voj'o'j'n, sur mal'bon'o'n kaj bon'o'n;
Kaj sur la ter'o, lac'iĝ'int'a kaj nud'a,
Vi etend'iĝ'as kaj ĝi'n tut'e kovr'ad'as
Kaj sur ĝi, kiel Di'a ben'o, vi kuŝ'as.
Kiam la brul'o la ruin'o'j'n dis'sem'is,
Kiam la mort'o la soldat'o'j'n de'ĵet'is,
Kiam infan'o'j mort'is apud patr'in'o'j,
Tiam vi ven'as, kiel vest'o ĉiel'a,
Kovr'as la sang'o'n, la ruin'o'j'n, la larm'o'j'n
Kaj silent'ig'as nepr'e'last'a'n la plor'o'n.
Jen est'as batal'kamp’...... pli'bon'e jen est'is!
Jen fal'is vir'o'j kun'ĵet'it'a'j amas'e;
Tie la paf'il'eg'o'j'n, ŝarĝ'o'n pez'eg'a'n,
Oni tren'ad'is tra la korp'o'j trem'ant'a'j.....
Jen est'as batal'kamp’...... pli'bon'e jen est'is!
Nun ĉio silent'as;..... ĝis kie l' okul'o'j vid'as
Ĉio est'as sen'mov'a kaj blank'a,.... sen ia ŝanĝ'o;
Kelk'foj'e la ter'o ŝvel'iĝ'as aŭ pied'o kontraŭ'paŝ'as io'n,
Sed ne halt'u: ĉar vi ne pov'os vek'i la sen'viv'ul'o'j'n.
Neĝ'as; dens'e fal'ad'as la neĝ'er'o'j;
For'ir'u, vi, kiu viv'as ankoraŭ,
Ne mov'u tio'n kio kuŝ'as tie
Kaj las'u la blank'a'n neĝ'o'n de Di'o
Sur'kovr'i la frat'mort'ig'o'n!

Traduk'is
Maurice Seynaeve.

Dro E. VAN OYE.

1840.

Dro E. Van Oye (loĝ'as en Ostend'o) publik'ig'is pas'int'a'temp'e kelk'a'j'n bon'eg'a'j'n poezi'a'j'n verk'o'j'n, rimark'ind'a'j'n pro la bel'son'ec'o de l' vers'o'j kaj la ĉarm'o de l' pri'skrib'it'a'j subjekt'o'j. Li prefer'e mal'volv'as la dolor'a'j'n kaj am'a'j'n sent'o'j'n.

Sekret'a Viv'ad'o.

(Heimelijk lev'e'n).

Mult'a'j flor'et'o'j viv'as kaŝ'at'e
En la herb'o de l' kamp'o;
Mult'a'j perl'et'o'j rest'as las'at'e
Sur la fund'o de l' mar'o.
Vag'as sen'nombr'a'j mil'o'j da sun'o'j
En ĉiel'o vast'eg'a,
Ne'ek'vid'ebl'a'j kaj sen'radi'a'j
Por l' okul’ sen'fort'eg'a.
Kiom da flor'o'j est'as flor'ant'a'j
Mut'e mi'a en brust'o;
Kiom da perl'o'j est'as flu'ant'a'j
En la mi'a kor'sang'o!
Ne, vi neniam sun'o'n ek'vid'os,
Flor'o'j de la dolor'o....
Oni neniam pov'os ek'pren'i
Tiu'j'n perl'o'j'n de l' mar'o....
Tamen vi'n, kant'o'j'n, flor'o'j'n, mi am'as,
Perl'o'j'n de la sent'em'o,
Plend'o'n, vi'n kiu'n eĉ mi ne nom'as,
Stel'mov'iĝ'o'n sekret'a'n!
Vi'n mi salut'as, vi'n ne'vid'ebl'a'j'n,
Ĉar vi'n Di'o est'ig'as,
Ĉar vi alt'eg'e, vi mal'alt'eg'e,
Stel'o'j, perl'o'j bril'eg'as!
Vi'a Kre'int'o, nur Li, vi'n kon'as,
Nokt'a'j'n stel'o'j'n, ho kant'o'j'n
Kiu'j neniam lip'o'j'n al'ven'as,
En la kor'o dron'int'e!
Flor'o'j kaŝ'it'a'j for de l' okul'o'j
Kaj vi, plend'o'j silent'a'j,
Est'as viv'ant'a'j en ĉio'pov'a
Di'o—kaj Li'n dank'ant'a'j!

El «Nokt'o'j Sen'stel'a'j.»

(Uit: Sterrelooze nachten).

Mal'akr'e muĝ'as griz'a mar'o si'a'n
Plend'ad'o'n plen'a'n je potenc'a ĉarm'o;
Anim'o mi'a plend'as dezir'ant'e
Kant'ad'o'n mal'ĝoj'eg'a'n kiel ĝi'a.
Ho mar'o, ho grand'eg'a mar'o!—Larĝ'a
Kaj tiel profund'eg'a, kiel vi'a
La fund'o, est'as la dolor'o mi'a
Akr'eg'a, kiu ter'e'n mi'n de'ĵet'as!
Kaj ve! Nenio.... Nek parol’, nek plend'o
Lum'ig'as, ho dolor'o! al l' anim'o!
Ho mar'o! kial la sufer'o mi'a
Ne hav'as vi'a'n potenc'eg'a'n voĉ'o'n?

Traduk'is
Maurice Seynaeve.

HUG'O VERRIEST.

1840.

Nask'iĝ'is en Deerlijk; est'as fam'a parol'ad'ant'o, tre ŝat'at'a en Holand'o kaj Flandr'o. Li publik'ig'is nur mal'mult'a'j'n verk'o'j'n sed ĉi tiu'j montr'as la sam'a'j'n ec'o'j'n kiel li'a'j parol'ad'o'j: li'a stil'o est'as tut'e special'a, karakteriz'a, original'a kaj eĉ strang'a, plen'a je viv'o kaj bril'o; li plej'sukces'e pri'skrib'as la pejzaĝ'o'j'n kaj la kamp'ar'a'j'n strang'ul'o'j'n.

Vag'ant'a'j Ombr'o'rand'o'j[27].

(Dolende Schaduwboorden).

Ĉu vi kon'as tiu'n mal'jun'ul'et'o'n, kiu, de tiom da jar'o'j, en la daŭr'o de preskaŭ si'a tut'a viv'o, en ĉiu'j tag'o'j tra'paŝ'ad'as la ĉirkaŭ'aĵ'o'n kaj ĉie pet'ad'as pri almoz'o.

Rond'a ĉapel'et'o, kiu fal'as ĝis sur li'a'n nuk'o'n kaj sur'kovr'as li'a'j'n okul'o'j'n; mal'streĉ'a kravat'o, kiu pend'as aŭ balanc'iĝ'as sur li'a brust'o aŭ li'a'j ŝultr'o'j; ia long'manik'a jak'o; mov'iĝ'ant'a kaj iom dik'a pantalon'o, tro long'a, tro larĝ'a, kaj mal'pur'a kie ĉio ali'a; tru'it'a'j tren'iĝ'ant'a'j ŝu'o'j.

Sur si'a'j kurb'iĝ'ant'a'j ŝultr'o'j, li port'as grand'a'n sak'o'n kutim'e du'on'e plen'a'n je ter'pom'o'j, pan'o, nap'o'j kaj ĉio ajn imag'ebl'a.

La vir'et'o'n, tiu'n vir'et'o'n oni ne renkont'as, ne rimark'ant'e li'n. Sub tiu ĉapel'et'o kaŝ'iĝ'as dik'a, rond'a vizaĝ'o, streĉ'a kaj tamen sulk'it'a, griz'a, brun'a, kun ruĝ'a'j makul'o'j. Du mal'grand'a'j okul'o'j bril'et'as du'on'e mal'ferm'it'a'j, kaj dik'a'j lip'o'j murmur'ad'as. El l' ekstrem'o de l' manik'o'j aper'as mal'grand'a'j, gras'a'j, sulk'it'a'j man'o'j: buf'o'man'o'j. «Li en'glut'is la strat'o'n»[28].

Li est'as mal'jun'a, tre mal'jun'a.

Li paŝ'ad'as balanc'iĝ'ant'e kaj dolĉ'e kap'mov'et'ant'e, kaj mal'rigid'iĝ'as li'a'j krur'o'j kaj genu'o'j. Li babil'et'as kaj murmur'as mal'laŭt'e en si mem, kaj halt'as unu moment'o'n de temp'o al temp'o, bon'humor'e, kaj pens'as, kaj parol'et'as.

Kiam li ricev'as bier'glas'o'n aŭ prefer'e brand'glas'et'o'n, li facil'e ebri'iĝ'as kaj ir'ad'as kun kvazaŭ ek'lum'iĝ'o ĉirkaŭ la kap'o kaj varm'eg'o en si'a brust'o. Se tiam li renkont'as mi'n, li lev'as la kap'o'n flank'e'n, rigard'as mi'n per palpebr'um'ant'a'j okul'o'j, halt'as, ĵet'as ekster'e'n la man'o'n ĝis la ĉapel'et'o kaj dir'as iom salut'ant'e: Serviteur, Mesieur, Serviteur![29] Li re'ek'babil'et'as, for'ir'as, lev'as per rigid'a brak'o la baston'o'n en la aer'o'n, ĝi'n sub'ten'as sur alt'ec'o de l' kap'o per prem'ant'a pugn'o, kaj ŝajn'as laŭ muzik'lud'o per pugn'o kaj baston'o sekv'i ia'n takt'o'n kaj ritm'o'n.

Strang'a vir'et'o!

Li hav'as konstant'a'n loĝ'ej'o'n ĉe mal'riĉ'a'j labor'ist'o'j, je l' mal'supr'o de l' mont'o. Sed kutim'e li dorm'as en la garb'ej'o'j; li vag'as, vag'ad'as ĉie, kaj li'n minac'as la danĝer'o ke ia'n maten'o'n oni li'n trov'os mort'int'a'n en fos'aĵ'o laŭ'long'e de l' strat'o.

La mal'sat'o'n li sufer'as kelk'a'foj'e, ne oft'e; sed li manĝ'as moder'e, tre moder'e. Soif'ant'a li est'as kaj dezir'ant'a bier'glas'o'n kaj prefer'e ankoraŭ brand'glas'et'o'n, ĉiam; sed li ne trink'as tro mult'eg'e. Mal'bon'a'j'n vest'o'j'n li port'as dum la varm'o kaj mal'varm'o.

Vag'ist'a viv'ad'o!

—Ĉu li ne pov'us en'ir'i mal'jun'ul'ej'o'n?

—Tie li trov'us komfort'o'n kaj bon'a'j'n zorg'o'j'n.

Por nenio en la mond'o li tio'n ĉi konsent'us.

«Li en'glut'is la strat'o'n» kaj kresk'is en kaj laŭ tiu viv'ad'o.

Tiu'j long'a'j ŝton'voj'o'j est'as al'lig'it'a'j al li'a'j okul'o'j. Tiu'j strat'o'j kaj voj'et'o'j, kun mal'dekliv'o'j kaj dekliv'o'j, al'kresk'is al li'a'j pied'o'j. Tiu'j arb'o'j, tiu'j trunk'o'j, tiu'j branĉ'o'bar'il'o'j, tiu'j kamp'o'j far'iĝ'is part'o de li'a korp'o, kaj kor'o, kaj anim'o.

La somer'sun'o li'n dev'as brul'ig'i; la vintr'a mal'varm'o li'n trem'ig'i; la vent'o sibl'i ĉirkaŭ li'a kap'o, li'a ĉapel'o kaj tra li'a'j vest'o'j; la pluv'o dev'as li'n akv'um'i; se ne, li est'as en sen'komfort'o.

Kiam de rond'vag'ad'o en la somer'varm'eg'o li est'as lac'a, li dezir'as ke li pov'u sid'i, pend'ig'ant'e la krur'o'j'n en la fos'aĵ'o'n sub la aln'o'trunk'o'j, mal'ferm'i si'a'n sak'o'n kaj mal'rapid'e tra'mord'i buter'pan'o'n.

Dum vintr'a'j temp'o'j, kiam vent'as, kaj pluv'as, kaj neĝ'as, li dev'as ankoraŭ vag'ad'i, dorlot'e vest'it'a en si'a'j ĉifon'aĵ'o'j. Li nek serĉ'as, nek dezir'as ŝirm'il'o'n aŭ protekt'o'n, sed, vesper'e, li en'ir'as kamp'ar'a'n farm'o'dom'et'o'n, kie li pov'as sid'i en la angul'o de l' fajr'ej'o kaj dorm'i sur la fojn'o.

Li est'as tim'em'a, tim'em'a, tim'em'a ke iu penetr'us en li'a'n viv'ad'o'n, kaj vol'us aranĝ'i, aŭ regul'ig'i, aŭ ŝanĝ'i io'n de li'a farad'o aŭ ne'far'ad'o, de li'a bon- aŭ mal'bon'fart'o, de li'a ir'ad'o aŭ ripoz'ad'o, de li'a parol'ad'o aŭ murmur'ad'o, de li'a dorm'ad'o aŭ mal'dorm'ad'o, de li'a pur'ec'o aŭ mal'pur'ec'o.

Li viv'ad'as sol'a, sol'a, sol'a, kaj tamen ne sol'a, ĉie en la mond'o, sur la strat'o'j, apud la dom'o'j, kaj en la popol'o: «Serviteur, Mesieur, Serviteur!»

Sed li for'ir'as kiam kaj kiel li vol'as; aŭ pli'bon'e, kiam ne'kon'at'a intern'a natur'o li'n prem'as, aŭ dev'ig'as, aŭ kiam ekster'a natur'o sign'o'don'as, aŭ li'n al'vok'as.

Kiel li en tiu natur'o kresk'is?

Kiel li en tiu mal'riĉ'ec'o kresk'is?

Kiel li en tiu viv'ad'o kresk'is?

Li port'as kun si kaj en si mem la aer'o'n supr'a'n, la mal'proksim'aĵ'o'j'n, la eben'aĵ'o'j'n, la mont'et'o'j'n kaj val'o'j'n.

En'ŝlos'iĝ'i aŭ viv'ad'i sub tegment'o est'us mal'liber'ej'o aŭ tomb'ej'o.

Li port'as en si la kamp'o'j'n kun ili'a'j verd'aĵ'o'j, kaj herb'ej'o'j, kaj branĉ'o'bar'il'o'j, kaj angul'o'j;

La arb'ar'o'j'n, la arb'o'j'n, kaj arb'et'o'j'n;

La bird'o'j'n, la kornik'o'j'n, kaj pig'o'j'n, kaj paser'o'j'n, kaj la tut'a'n kant'ant'a'n kaj kri'et'ant'a'n flug'ant'ar'o'n;

La kat'o'j'n kaj hund'o'j'n de la tut'a region'o, ĉio est'as por li kon'at'o kaj amik'o.

Tra la kamp'o'j li vag'as, laŭ'long'e de l' strat'o'j kaj voj'et'o'j: li kon'as kaj al'parol'as ĉi'o'n: Al sekal'o, kaj tritik'o, kaj aven'o kiu klin'iĝ'as kaj kies spik'o'j frap'as li'a'n vizaĝ'o'n, li ĝem'as: «Tro da pluv'o, tro da pluv'o, ĉu ne?» Si'a'n baston'o'n li tren'as tra la ter'pom'kamp'o'j «Tro mal'sek'e, ne ver'e?» La nigr'a kornik'o kri'as al li «Ŝpar'u» kaj tra la ruĝ'a naz'o li naz'kri'as gaj'kor'e «Ŝpar'u vi mem, vi nigr'a kornik'o!» La pig'o'n kiu laŭt'e kri'as en la arb'o'j je l' mal'dekstr'a flank'o de la strat'o, kaj antaŭ'dir'as mal'bon'a'n tag'o'n, li mal'am'as: «Ho, vi mal'bel'a sorĉ'ist'in'o!»

La kat'o est'as li'a amik'o: «Ho, vi bel'et'a best'et'o, ruz'a Katcĵo!» Kaj la hund'o'n, kiu boj'as kaj kri'eg'as, li al'parol'as: «Sst, sst, ĉu vi mord'us do? Sst, sst, Baron'o? Sst, sst, trankvil'e!»

Li port'as en si'a kap'o kaj kor'o la dom'o'j'n kaj farm'o'bien'o'j'n, kaj stal'o'j'n kaj garb'ej'o'j'n, kaj la almoz'o'j'n, kaj mon'er'o'j'n kaj pan'tranĉ'aĵ'o'j'n, kaj la bon'a'n parol'o'n, la murmur'o'n kaj la mal'favor'a'n «Vi'n Di'o konserv'u»[30].

Tio est'as pli mult'e ol li'a vest'aĵ'o;

Est'as pli ol li'a haŭt'o;

Est'as li'a karn'o, kaj ost'o'j, kaj cerb'o.

Li sent'as per ĝi, kaj ĉi'o'n-ĉi aŭ part'o'n de tio for'pren'i, est'us li'n sen'haŭt'ig'i, est'us li'n dis'sekc'i, kaj tut'e dis'tranĉ'i.

Al kio est'as li fiks'it'a?

En tiu grand'eg'a, ne'mezur'ebl'a mond'o ĉio est'as kun'lig'it'a, ĉio hav'as si'a'n lok'o'n, kaj est'as direkt'at'a kaj reg'at'a de potenc'o'j kaj leĝ'o'j. Ĉio balanc'iĝ'as kaj mov'iĝ'as egal'pez'e «in pondere et mensura»: la ir'ant'a'j sun'o'j, la flug'ant'a'j nub'o'j kaj la polv'er'o en la aer'o; sed tie ĉi aŭ tie kur'as, je la plej mal'proksim'a'j lim'o'j de l' univers'a'j potenc'o'j, vag'ant'a stel'o aŭ ŝton'o.

En ni'a komun'ec'o kaj societ'o, ĉio viv'ad'as kun'e kaj solidar'e, ĝust'e al'mezur'it'a, sub'ten'at'a kaj apog'at'a, liber'a kaj inter'lig'it'a, harmoni'e kaj egal'pez'e «in pondere et mensura», en bon'fart'o kaj feliĉ'o aŭ en pen'ad'o kaj dolor'o'j, laŭ rajt'a mezur'o aŭ mal'rajt'a per'fort'e super'ant'a prem'ad'o. Sed ĉi-tie aŭ tie, je l' ekstrem'a rand'o de l' reg'ant'a'j potenc'o'j, est'aĵ'o vag'ad'as intern'e kaj ekster'e de l' komun'ec'o. Ĝi ŝajn'as aparten'i al nenio, kaj est'as al nenio fiks'it'a.

«—Vid'u li'n! Tie li mi'n renkont'as re'e antaŭ la monaĥ'ej'et'o: Serviteur, Mesieur, Serviteur!»

Li murmur'as, kaj for'ir'as iom mal'rapid'e sur la dekliv'o.

Mi rigard'as post'e'n.—Li ten'as re'e la baston'o'n supr'e, kaj turn'as kaj re'turn'as la streĉ'a'n pugn'o'n laŭ la takt'o de muzik'aĵ'o kiu, el la mal'proksim'o de li'a jun'ec'o, en li'a memor'o zum'as.

Li star'as sur la supr'o, kaj desegn'iĝ'as nigr'e, kiel nigr'a arane'a mov'iĝ'ad'o, sur la ruĝ'a bril'o de la kuŝ'iĝ'ant'a sun'o.

Traduk'is
J. Goorieckx.

[27] El la libr'o: Regenboog (Ĉiel'ark'o). En tiu verk'o, H. Verriest pri'skrib'as divers'a'j'n kamp'ar'an'a'j'n pentr'aĵ'et'o'j'n, kies titol'o'j est'as, rilat'e al la natur'o de l' pri'skrib'o, unu el la kolor'o'j aŭ nuanc'o'j de la ĉiel'ark'o.

[28] En'glut'i io'n: = flandr'a imag'a esprim'o signif'ant'a: tre am'i io'n, franc'e: être entiché de....

[29] = Vi'a serv'ist'o, sinjor'o, serv'ist'o.

[30] Flandr'a esprim'o kiu'n oni uz'as kiam oni rifuz'as almoz'o'n al mal'riĉ'ul'o.

ALBRECHT RODENBACH.

1856–1880.

Albrecht Rodenbach glor'is la plej grav'a'j'n ag'o'j'n de la histori'o de Flandr'o, en vers'aĵ'o'j kies stil'o est'as bril'ant'a kaj energi'a. Li skrib'is ankaŭ vers'aĵ'et'o'j'n divers'a'j'n tre poezi'o'plen'a'j'n.

Li'a precip'a verk'o est'as histori'a dram'o en vers'o'j: «Gudrun». Tiu ĉi tre promes'o'plen'a poet'o, kiu dum si'a tut'a viv'o labor'is por re'viv'ig'i Flandr'o'n, nask'iĝ'is en Roeselare (Roulers) kaj mort'is bedaŭr'ind'e en la 24a jar'o de si'a ekzist'o.

Li est'as la kuz'o de la franc'lingv'a verk'ist'o belg'a, ankaŭ jam inter la mort'int'o'j: Georges Rodenbach.

Fantazi'o.

Preter'flug'as vat'a'j nub'et'o'j
Tra'lum'at'a'j de sun'a'j radi'o'j.
Ili'n vid'as preter'flug'ant'a'j'n
Rev'ant'a jun'ul'o....
Kaj sen'konsci'e, post ĉiu nub'et'o
Dolĉ'e flug'as for fantazi'o;
Jen en la spac'o ambaŭ for'iĝ'as
For, for,
For'eg'e.
Preter'flug'as blank'a'j vel'et'o'j
Kie tuŝ'as ĉiel'o'n la mar'o.
Ili'n vid'as preter'flug'ant'a'j'n
Rev'ant'a jun'ul'o....
Kaj sen'konsci'e, post ĉiu ŝip'et'o
Dolĉ'e flug'as for fantazi'o;
Jen trans la mar'o ambaŭ for'iĝ'as
For, for,
For'eg'e.
Preter'flug'as mir'a'j figur'o'j
Posed'ant'a'j la fort'o'n de sorĉ'o.
Ili'n vid'as preter'flug'ant'a'j'n
Rev'ant'a jun'ul'o....
Kaj post bril'ant'a post ĉiu figur'o
Viv'e flug'as for fantazi'o;
Sed al la Let'o ambaŭ rapid'as
For, for,
For'eg'e.

O Nokt'o.

Nokt'o, o nokt'o, bel'a vi nokt'o!
Mal'supr'e'n'ir'is en radi'ar'o
Ruĝ'a la sun'o kaj mal'aper'is
En la bril'ad'o de l' horizont'o...
Kaj jen subit'e ven'is la nokt'o!
Kiel de l' nokt’ reĝ'in'o, la lun'o
En la sen'nub'a, pur'a ĉiel'o,
Naĝ'as en mez'o de la stel'ar'o'j,
Si'a'j gvardi'o'j palpebr'um'ant'a'j.
Kaj la ĉiel'o, kie rid'et'as
Lun'o, re'bril'as en river'et'o'j,
Kiu'j vid'ebl'a'j hel'e far'iĝ'as
Tra la mal'lum'o de l' Nokt'o.
Kaj inter'temp'e, dolĉ'e, tre dolĉ'e,
Supr'e, en alt'a'j pint'o'j de l' arb'o'j
Ven'as bru'et'i trem'a'j vent'et'o'j
En la silent'o de l' Nokt'o.
Tuj silent'iĝ'as ĉio atent'e
Kaj tra l' silent'o voĉ'o'j mir'ind'a'j
Flug'as al Di'o: est'as la kant'o
De la kant'ist'o de l' Nokt'o.
Vi najtingal'o, dolĉ'a vent'et'o,
Vi river'et'o, pur'a ĉiel'o,
Lun'o'lum'ad'o, stel'mov'iĝ'ad'o,
Est'as vi laŭd'o, Di’ al potenc'a.

La last'a Vent'eg'o.

Je la mal'nov'a ŝip'o lud'as la mar'o, muĝ'ant'e.
Energi'e, kviet'e la griz'har'a mar'ist'o
Kun la vent'eg'o batal'as. Sed ĉiu'flank'e fend'iĝ'as
La romp'iĝ'em'a kil'o mal'nov'a, terur'e krak'ant'e.
Pal'e, trem'ant'e, la mar'ist'o'j rond'e rigard'as
Jen la krak'ant'a'n ŝip'konstru'aĵ'o'n, jen la ŝip'estr'o'n.
Li ordon'as: «Boat'o'j'n en mar'o'n, kaj sav'u l' vir'in'o'j'n!»
La boat'o'j balanc'iĝ'as kaj danc'as en la vent'eg'o!
Mal'trankvil'e rapid'as la ar'o en la boat'o'j'n,
Sol'e star'as sur ŝip'o la mal'jun'a mar'ist'o.
«Plen'a!» ek'ĝem'as li, «Fart'u bon'e, vi'n sav'u, ŝip'an'o'j!»
Tra la vent'eg'o jen nun for'iĝ'as li'a'j boat'o'j!
Je l' fend'iĝ'ant'a ŝip'o lud'as la mar'o, muĝ'ant'e.
Dolĉ'e, kviet'e, preĝ'as la griz'har'a mar'ist'o
Ĉirkaŭ'pren'int'e mast'o'n. Kaj tiel long'e vojaĝ'is
Ŝip'o kaj mar'ist'o kun'e tra la vent'eg'o!
Griz'a ĝi far'iĝ'is la kap'o de la mar'ist'o!
El'uz'it'a, krak'ant'a, la fortik'a ŝip'eg'o!....
O la vent'o, la mar'o kaj la last'a vent'eg'o!
La sovaĝ'a'j ond'eg'o'j, ŝaŭm'ant'e, bru'ant'e ating'as
Li'a'j'n pied'o'j'n! Krak'ant'e, dis'romp'iĝ'ant'e la ŝip'o
En'turn'iĝ'as en la terur'a'j'n akv'o'turn'iĝ'o'j'n.
Kun'e sub'iĝ'as, en'glut'at'a'j, ŝip'o kaj vir'o!
Muĝ'as potenc'e la mar'o, impres'em'a, sen'hom'a!...

Traduk'is
L. Cogen.

POL DE MONT.

1857.

Pol de Mont, profesor'o ĉe la Antverpen'a Atene'o est'as talent'a poet'o hav'ant'a viv'a'n imag'o'n kaj rimark'ind'a'n facil'ec'o'n por la vers'farad'o. Li verk'as prefer'e mal'long'a'j'n vers'aĵ'o'j'n, scen'o'j'n el ordinar'a viv'o, en kies pri'skrib'o li oft'e uz'as la infan'a'j'n aŭ popol'a'j'n naiv'a'j'n esprim'o'j'n. Tio okaz'as precip'e en li'a'j ĉarm'a'j jun'ec'a'j vers'aĵ'o'j, kiu'j est'as plen'a'j je poezi'o kaj bel'et'e verk'it'a'j.

Iu'j riproĉ'as al li'a'j verk'o'j, almenaŭ al la last'a'j ke ili ne ĉiam supr'e'n'ig'as la kor'o'n aŭ la spirit'o'n kaj est'as sen'cel'a'j pri'skrib'o'j.

Krepusk'o.

(Valavond).

Ne'sent'ebl'e, post l' abi'o'j, mort'as tag'o.....
Kiel ĝi flav'ruĝ'e bril'as, l' erik'ej'o!
Per pli pal'a rid'o radi'ad'as sun'o
Al purpur'a'j flor'o'j kaj mal'dens'a'j herb'o'j.
Vast'a eben'aĵ'o. Kaj nub'et'o'j kiel
Blank'a'j tuk'o'j supr'e'n'ramp'as okcident'e.
Arb'o'j kelk'a'j, alt'e'n al'montr'ant'a'j, lev'as
Roz'kolor'a'n pro l' sun'bril'o alt'a'n pint'o'n.
Ne spir'ad'u! Aŭd'u! Eĉ nenia bru'o
En la branĉ'o'j kie rev'as paser'et'o'j.
Jen grinc'et'as gril'o sub kresk'aĵ’ mal'dens'a....
Dolĉ'e, kvazaŭ en dorm'ad'o, zum'as arb'o'j.
Ĉio tre silent'as......—Kvazaŭ ŝi marŝ'ad'i
Tim'us, mut'a kiel l' erik'ej'o, paŝ'as
Bovingardistin’ mal'grand'a, kun brut'ar'o
Ŝi'n sekv'ant'a, hejm'e'n, en la vesper'bril'o.

Neĝ'a tag'o.

(Sneeuwdag).

Ne'tra'vid'ebl'e mal'lum'a aer’ etend'iĝ'as,
Supr'e kovr'it'a sen'lim'e de griz'a nub'ar'o.
De la tag'iĝ'o ne unu pec'et'o da blu'o!
—Neĝ'o, de fru'e, fal'ad'as per dik'a'j neĝ'er'o'j.
Nun la nord'vent'o ek'ĝem'as. Kaj arb'o'j sur pez'a'j
Trunk'o'j sku'iĝ'as. Dolor'a plend'ad'o agit'as
Supr'o'n ili'a'n, kaj akr'a mal'varm'o tra'bor'as
Jak'o'n kaj jup'o'n mizer'a'j'n de l' almoz'ul'in'o.
Tamen, ŝi vag'as kviet'e tra vent'o'j kaj neĝ'o
Kun kapuĉ'et'o sur kap'o kaj korb'o je l' brak'o,
Dolĉ'e pens'ant'e pri l' kar'a kaj pac'a dom'et'o!
Tie lam'ul'o gard'ad'as lul'ant'e infan'o'n,
Kies vizaĝ'o re'montr'as l' edz'in'a'n mien'o'n.......
Spir'o'n de'ten'as, silent'e kaj....... kiel mus'et'o!

Traduk'is
Maurice Seynaeve.

HILDA RAM.

1858–1901.

Per tiu nom'o est'as kon'at'a la Antverpen'a poet'in'o Mathilda Ramboux. Tiu talent'a verk'ist'in'o donac'is al la flandr'a literatur'o ar'o'n da delikat'a'j poezi'o'j, plen'a'j je delikat'kolor'a'j pentr'aĵ'o'j kaj supr'e'n'ig'a'j sent'o'j; ŝi'a'j proz'a'j novel'et'o'j diferenc'as nur de ili laŭ la form'o. La tem'o'j de ŝi'a'j verk'o'j est'as ĉerp'it'a'j precip'e el la viv'o de infan'o'j. Hilda Ram pentr'as tial ke natur'e ŝi est'as pentr'ist'in'o: ŝi pentr'as eĉ kiam ŝi rakont'as.

La Gren'makler'ist'o.

(De Graanmakelaar).

La makler'ist'o Holdings, kruc'ig'int'e la brak'o'j'n, sid'iĝ'is pri'pens'ant'a en la dom'o de Schrikkel, en li'a specimen'ĉambr'o. Li pri'pens'ad'is kaj tio ne oft'e okaz'is. Kutim'e li ne hav'is temp'o'n por pens'i. Komerc'ist'o li est'is, gren'komerc'ist'o, kaj ĝis antaŭ kelk'a'j monat'o'j en tut'a la mond'o est'is nur unu afer'o, kiu posed'is la ebl'ec'o'n interes'i li'n, kaj tiu afer'o est'is gren'o. Li est'is ĉirkaŭ'at'a per la gren'o ĝis super la orel'o'j; nur gren'o'n li kon'is; la mond'o por li est'is gren'o.

Gren'o, gren'o, ĉiam gren'o. Ne nur li'a specimen'ĉambr'o sed li'a skrib'o'tabl'o, li'a'j ŝrank'o'j kaj tabul'et'o'j est'is super'ŝut'it'a'j per ĝi; la gren'o est'is dis'sem'it'a tra li'a ĉambr'o; ĝis en li'a kuŝ'ej'o oni trov'is gren'o'n. Kiam li el'poŝ'ig'is si'a'n naz'tuk'o'n, la gren'o ek'pluv'is; kiam li for'pren'is si'a'n ĉapel'o'n, la gren'er'o'j fal'is el la ĉapel'bord'o'j, kaj la serv'ist'in'o, kiu bros'is li'a'j'n ŝu'o'j'n, kutim'is zorg'e sku'i ĉiu'n ŝu'o'n antaŭ ol met'i la man'o'n en ĝi'n kaj ek'bros'i. Ĉu do est'as mir'ig'e ke ankaŭ en li'a kap'o rest'is lok'o nur por gren'o? Li'a mal'gras'a, sek'a, pergamen'a vizaĝ'o est'is por la komerc'ist'o'j, kiu'j kun li inter'rilat'is, pli bon'a sci'ig'il'o ol ĉi'a'j ebl'a'j komerc'a'j telegram'o'j kaj bors'a'j aviz'o'j. Sur li'a vizaĝ'o, ĉia pli'kar'iĝ'o aŭ mal'pli'kar'iĝ'o est'is leg'ebl'a kiel nigr'e sur blank'e; efektiv'e, li'a pint'a menton'o ir'is supr'e'n aŭ mal'supr'e'n laŭ la gren'o, kaj mal'long'ig'is aŭ pli'long'ig'is li'a'n vizaĝ'o'n, tiel far'ant'e ĝi'n pli aŭ mal'pli sever'a, ĉar serioz'e streĉ'it'a ĝi rest'is ĉiam.

Kaj tamen, tiu hom'o est'is ankoraŭ en la flor'ec'o de la jar'o'j, en la temp'o kiu'n la ali'a'j hom'o'j uz'as por la plezur'o'j, por ne'halt'ig'ebl'a ĉas'o al divers'a'j kontent'iĝ'o'j kaj van'aĵ'o'j. Li est'is apenaŭ tri'dek'jar'a. Sed, de li'a'j plej'jun'a'j jar'o'j, la gren'o sen'ig'is li'n je ĉia viv'o'ĝoj'o. Li est'is unu el tiu'j hom'o'j kiu'j pov'as viv'i nur por unu afer'o, kies spirit'akr'ec'o ne est'as sufiĉ'e fort'a por ating'i larĝ'a'n horizont'o'n; li kon'is nur unu afer'o'n: Gren'o, gren'o. Tiu vir'o si'n trov'is do en la ĉambr'o kaj pri'pens'ad'is. Kaj tiu'foj'e ne pri gren'o li pens'is; li pens'is pri vir'in'o! Pri vir'in'o jes! Li est'is edz'iĝ'ont'a, li dev'is edz'iĝ'i, li ne pov'is far'i ali'e.

Antaŭ kelk'a'j monat'o'j li'a patr'in'o est'is mort'int'a. Kiam ŝi sent'is ke la fin'o al'proksim'iĝ'as, ŝi al'vok'is si'a'n fil'o'n kaj dir'is al li:

«Antoni'o, mi'a fil'o, mi baldaŭ las'os vi'n sol'a sed aŭskult'u mi'a'n konsil'o'n kaj sekv'u ĝi'n. Ne las'u ekspluat'i vi'n de fremd'ul'o'j: vi'a ne'sci'ec'o pri mastr'aĵ'a'j afer'o'j pov'os kaŭz'i tro da mal'profit'o al vi. Serĉ'u serioz'a'n, fervor'a'n edz'in'o'n, ne tro jun'a'n, ne tro super'eg'a'n al vi'a rang'o; vir'in'o'n kiu okup'as si'n tut'e pri si'a mastr'aĵ'o. En la trov'o de tia vir'in'o, mi'a fil'o, si'n trov'os por vi la feliĉ'o.»

Kaj Holdings, kiel bon'a fil'o, akcept'is la patr'in'a'n konsil'o'n, kaj nun li est'is baldaŭ plen'um'ont'a ŝi'a'n dezir'o'n. Unu'e li ne sci'is kiel entrepren'i la afer'o'n. Li ja renkont'is tie aŭ tie ĉi fraŭl'in'o'j'n kiu'j ŝajn'is plen'um'i ĉi'a'j'n postul'o'j'n, sed kia'manier'e akir'i cert'ec'o'n? Holdings, kiel ĉiu honest'a komerc'ist'o, ne am'is spekulaci'o'j'n. Edz'iĝ'i kun iu ajn, je l' traf'o, tio tut'e ne al'log'is li'n. Ceter'e, li est'is tim'em'a rilat'e la vir'in'o'j'n. Li ne sci'is kiel al'proksim'iĝ'i al ili, kiel ek'inter'rilat'i. Tio est'is mal'agrabl'a temp'o por Holdings: por la unu'a foj'o vek'iĝ'is en li la konsci'o ke ekzist'as en la mond'o io ali'a krom gren'o.

Traduk'is
O. Van Schoor.

El «De Famili'e Schrikkel
(La famili'o Sĥrikel.)

Sankt'a Nikola'o[31].

(Sinter Klaas).

«Patr'in'et'o, korb'o'n mi'a'n mal'plen'a
Trov'is mi en la kamen'o!
Kial Sankt'a Ni'ĉj'o por mi ne vol'is
Nun al'port'i suker'aĵ'o'j'n?»
«Mi zorg'ad'is ke mi est'u pli saĝ'a
Ol la knab'o'j de l' najbar'o;
Tamen kuk'o'j'n kaj lud'il'o'j'n ricev'is
Ili, kaj mi ve! nenio'n....»
«Patr'o est'as en ĉiel'o, vi dir'as;
Kial li ne zorg'as por mi?
Ĉu li Sankt'a'n Ni'ĉj'o'n pet'i ne pov'is:
«Ho! ĝoj'ig'u fil'in'et'o'n!»
«Ĉu li kar'ul'in'o'n ebl'e forges'is?
Tio est'us ne ĝentil'a!
Dir'u, patr'in'et'o, kial vi plor'as?
Kiom plend'e son'as voĉ'o!»
«Ho! mi ŝmac'u vi'n, en brak'o'j'n mi'n prem'u!
Mal'gaj'ec'o'n ni forges'os!
Gaj'a tuj mi est'os kaj mi neniam
Plend'os... se nur vi mi'n am'as!»
Dolĉ'e en la brak'o'j de l' patr'in'et'o
La knab'in'o en'dorm'iĝ'is.
Kaj sur lit’—mal'mol'a pajl'a kusen'o—
Nun kviet'e ŝi ripoz'as.
Est'as la sabat'o: kudr'aĵ'labor'o
Je l' vesper'o est'as liver'ot'a.
De l' semajn'o la sen'halt'a pen'ad'o
Kelk'a'n mon'o'n nun hav'ig'os.
Ha! Mal'mult'e est'as! Eĉ tro mal'mult'e
Por la karb'o'j kaj la pan'o....
Sav'i dev'as ĝi patr'in'o'n kaj id'o'n
De mal'varm'o kaj mal'sat'o!
Sed ho! tio'n eĉ ne pens'is vidv'in'o.
Gaj'e bat'is ŝi'a kor'o
Kiam ŝi en la butik'o aĉ'et'is
Suker'aĵ'o'j'n kaj kuk'et'o'j'n.
Kaj, morgaŭ'a'n tag'o'n, en la ĉambr'et'o
Est'is fest'o, rav'a ĝoj'o,
Kiu post la sufer'ad'o san'ig'is
Kor'o'j'n de l' mizer'ul'in'o'j.
Ver'e est'as ke dum tut'a semajn'o
La patri'n’ apenaŭ manĝ'is.
Ŝi plu ne mal'sat'as, dolĉ'e ŝi dir'is,
Dum ŝi prov'is ek'rid'et'i.

Traduk'is
Raym. Van Melckebeke.

[31] Laŭ legend'o Sankt'a Nikola'o, dum la nokt'o de la 6a Decembr'o, tra'flug'as l' aer'o'n kaj ĵet'as en la kamen'tub'o'j'n donac'o'j'n por la bon'kondut'a'j infan'o'j, kiu'j met'as ŝu'o'n aŭ korb'o'n en la kamen'o; al la mal'bon'a'j li don'as verg'o'j'n.

J. NOTERDAEME.

1862.

J. Noterdaeme (loĝ'as en Bruĝ'o) pres'ig'is kelk'a'j'n poezi'a'j'n verk'o'j'n, kiu'j ĉarm'as la spirit'o'n per la freŝ'ec'o kaj am'ind'ec'o de la ide'o'j kaj la ec'o'j de l' vers'o'j.

Kio'n vi dezir'as?

(Wat wilt gij?)

Kio'n, ho river'et'o,
Kio'n do vi dezir'as?
Kial tie sen halt'o
Vi plend'ant'e for'kur'as?
—«Ke de mi'a la brust'o,
Ke la ŝlim'o for'iĝ'u!»
Kio'n kaj vi, roz'et'o,
De l' abel’ am'at'in'o?
Kial vi'a kapet'o
Pro mal'ĝoj'o klin'iĝ'as?
—«Ke l' vesper'o proksim'a
Kaj la nokt'o for'iĝ'u!»
Kaj vi, stel'o'j kaj sun'o,
Kio'n ankaŭ vi pet'as?
Vi'a bril'a mien'o
Ŝajn'as tiel mal'gaj'a.
—«Ke nebul'o'j kaj nub'o'j
De l' ĉiel'o for'iĝ'u!»
Vi, Flandr'an'o el Flandr'o,
Ĉu vi io'n dezir'as?
Kial kap'o'n vi klin'as
Kial tiel mal'ĝoj'e?
—«Mi'a Flandr'o re'viv'u
Kaj glor'eg'a far'iĝ'u!»

Traduk'is
Maurice Seynaeve.

STIJN STREUVELS.

1871.

Frank Lateur, pseŭdo'nom'e Stijn Streuvels, est'as jun'a pan'ist'o loĝ'ant'a en la mal'grand'a urb'et'o: Avelghem, ĉe la bord'o de l' Skeld'o[32]. Li est'as la nev'o de G. Gezelle, glor'a flandr'a poet'o. De kvin aŭ ses jar'o'j, li publik'ig'as proz'a'j'n verk'o'j'n kiu'j ĝu'as entuziasm'a'n sukces'o'n, precip'e en Holand'o. Kaj, efektiv'e, la verk'o'j de tiu mir'ig'a pan'ist'o merit'as tiu'n sukces'o'n: li'a'j rakont'o'j est'as skrib'it'a'j per lingv'o tre riĉ'a je impres'a'j vort'o'j kaj figur'o'j, ĉarm'o'plen'a kaj bel'son'a. Li sekv'as en la proz'a literatur'o la voj'o'n, kiu'n majstr'e montr'is por la poezi'o G. Gezelle, sed li tut'e ne imit'as la religi'a'n ideal'ism'o'n de si'a glor'a parenc'o: kelk'a'j eĉ jam riproĉ'is al li li'a'j'n material'ist'a'j'n em'o'j'n. Ŝajn'as ke oni pov'os konsider'i li'n kiel iniciator'o'n de nov'a, viv'o'plen'a kaj glor'a skol'o en la proz'a flandr'a literatur'o.

Fragment'o el «La Rikolt'o».

En la verk'o «La Rikolt'o», Stijn Streuvels pri'skrib'as la voj'ir'ad'o'n kaj terur'a'n labor'ad'o'n de l' flandr'a'j labor'ist'o'j kiu'j, ĉiu'jar'e, pied'ir'e ir'as Franc'uj'o'n por tie, dum varm'eg'a'j long'a'j tag'o'j, far'i la rikolt'o'n de l' vast'eg'a'j franc'a'j kamp'o'j. Sen'dub'e, la Esperant'ist'o'j de Nord'a Franc'uj'o memor'as pri tiu'j grup'o'j da rapid'ant'a'j hom'o'j kiu'j, ĉirkaŭ la jar'mez'o, ŝarĝ'it'a'j per pak'aĵ'o'j kaj rikolt'il'o'j, sen'tim'e marŝ'as al ne'kon'at'a land'o cel'ant'e per'labor'i la neces'a'n mon'o'n por tra'viv'i, en si'a'j vilaĝ'o'j, la long'a'j'n vintr'o'j'n. Nun'temp'e, pli'mult'o da ili uz'as la vagon'ar'o'j'n.

Sur la unu'a'j paĝ'o'j de la verk'o, la aŭtor'o pri'skrib'as la en'am'iĝ'o'n de tim'em'a jun'ul'o: Rik, al Lid'a, frat'in'o de li'a amik'o: Wies[33]. Post'e Rik, kvankam tro jun'a kaj tro sen'fort'a, obstin'as akompan'i Wies’on kaj grup'o'n da vilaĝ'an'o'j, direkt'at'a'j de Krauwel[34], al Franc'uj'o. La vir'in'o'j akompan'as la grup'o'n ĝis la lim'o'j de l' vilaĝ'o kaj tie, post long'a'j adiaŭ'aĵ'o'j, las'as la for'ir'ant'o'j'n:

«Tiel'e, ili kuraĝ'e paŝ'ad'is el si'a vilaĝ'o en ali'a'n, ĉiam antaŭ'e'n dum la tut'a tag'o ĝis kiam, vesper'e kaj jam en ne'kon'at'a land'o, ili pet'is fremd'a'n farm'ul'o'n pri lok'o por dorm'i.

Rik sent'is kun terur'o kiel la inter'spac'o ĝis li'a hejm'o pli'grand'iĝ'as; li plej'oft'e paŝ'ad'is mut'e kaj prem'it'e kun'e kun la grup'o, pens'ant'e pri la fremd'a land'o kie'n li ven'is kaj pri ĉiu'j ĝi'a'j terur'aĵ'o'j, kiu'j'n li'a'j kun'ul'o'j sen'tim'e pri'parol'is; tiam re'e li sonĝ'is pri la hejm'o kaj pri ĉio kio nun viv'ad'is tie dum li'a for'est'ad'o. Tio ŝajn'is nun al li tiel kviet'a, feliĉ'a lok'o, en kiu li dum la last'a mal'long'a antaŭ'somer'o tra'viv'is si'a'n tut'a'n feliĉ'o'n. Tiu'j'n vesper'o'j'n ĉiu'j'n li sent'is kun ili'a feliĉ'ig'a dolĉ'ec'o, kaj ĉi tie, en la ne'kon'at'a sen'hom'a land'o, atak'is li'n grand'a ĉagren'o pro tiu pas'int'a ĝu'ad'o.—«Kio'n ili far'os al mi?» li pens'is, kaj la grand'a'j okaz'ont'aĵ'o'j de l' mal'facil'a somer'o, kun ĝi'a terur'a brul'eg'o, ek'aper'is antaŭ li. Boele[35] est'is rakont'int'a al li tim'ig'a'j'n afer'o'j'n pri la sun'danc'ad'o sur la gren'kamp'o! Sed post'e, li trov'is re'e nov'a'n kuraĝ'o'n pro la fort'a konfid'o de l' kun'ul'o'j kiu'j apud li marŝ'ad'is. «Ha, ha!» ek'rid'is Wies, «ni est'as la du plej jun'a'j, ili iom indulg'os ni'n kaj kiam ni ne pov'os plu'e el'port'i, ni fal'ig'os ni'n kaj ŝajn'ig'os ni'n mort'int'a'j dum du'on'o da tag'o!»

La ali'a'j paŝ'ad'is, antaŭ'e'n'puŝ'at'a'j de l' dezir'o komenc'i la labor'o'n.

—«Tie ni pov'os fin'e don'i liber'ec'o'n al la brak'o'j! Ĉi tie ĉiu'j'n gren'kamp'o'j'n ni al'rigard'as kaj, antaŭ ol komenc'iĝ'us la lud'o, ĉio est'us jam rikolt'it'a! Tie est'as io ali'a,—gren'o, ĉie gren'o vast'e kiel mar'o!»

Rik mir'ig'it'a rigard'is tiu'j'n vir'o'j'n en ili'a'j'n okul'o'j'n: ili ĉiu'j nun far'iĝ'is li'a'j grand'a'j frat'o'j kaj de ili li esper'is grand'a'n help'ad'o'n. Unu long'a'n voj'ir'tag'o'n sekv'is ali'a: ili mal'long'ig'is la nokt'o'j'n kaj fru'e rapid'is, ĉiam puŝ'at'a'j mal'proksim'e'n al Sud'o. Sur la eben'a erik'a voj'o, ili ŝajn'is nigr'a mov'iĝ'o de hom'o'j, for'pel'it'a'j vag'ist'o'j ĉas'ant'a'j la feliĉ'o'n. Ili lac'iĝ'is fin'e, kaj bru'o'j kaj kant'o'j jam ĉes'is de long'e; ili paŝ'ad'is ne'rigard'ant'e kaj mal'oft'e parol'is. Post ĉiu'j tiu'j tag'o'j de ir'ad'o, ili vid'is dekstr'e kaj mal'dekstr'e, flank'e de l' larĝ'a voj'o, sen'lim'o'n da ne'riĉ'a'j frukt'o'kamp'o'j kaj en ili, ĉi tie kaj tie dis'lok'it'a'j, ĉie sam'a'j'n preĝ'ej'tur'o'j'n alt'iĝ'ant'a'j'n el ar'o da mal'alt'a'j dom'o'j. Pli mal'proksim'e, la spac'o'j est'is mal'plen'a'j kaj la horizont'o etend'iĝ'is super ne'mezur'ebl'a'j riĉ'a'j kamp'o'j kaj marĉ'ej'o'j. Ili ir'ad'is, en ĉiu'j inter'sekv'a'j tag'o'j, laŭ la sam'a direkt'o, ne halt'ant'e, manĝ'is je fiks'it'a'j hor'o'j sur la voj'o kaj dorm'is en gren'ej'o aŭ sub la ĉiel'o. Tag'e la sun'o far'iĝ'is tim'ind'e varm'a, la nokt'o'j far'iĝ'is ne'mal'varm'a'j kaj, pli kaj pli, ili sent'is ke la Sud'a'land'o jam ne kuŝ'is mal'proksim'e. Je l' tag'iĝ'o de ia tag'o, ili vid'is la tur'o'j'n de urb'o tra la nebul'o;—laŭ la dir'o de Krauwel, ili dev'as ĝi'n las'i je l' mal'dekstr'a flank'o, post'e ili dev'os tra'ir'i ali'a'n pli grand'a'n kaj, post ĝi, kuŝ'is la kamp'o'j kie ili est'as falĉ'ont'a'j kaj rikolt'ont'a'j.

Kun grand'a sci'am'o, la rikolt'ist'o'j en'ir'is tiu'n urb'o'n; per grand'eg'a'j okul'o'j ili rigard'is tiu'j'n riĉ'a'j'n strat'o'j'n, ne pov'is plu spir'ad'i mez'e de ĉiu'j tiu'j hom'o'j kaj dom'o'j. Ili vol'us ĉi tie rest'ad'i long'a'temp'e kaj ĉiu'j'n tiu'j'n mir'ind'aĵ'o'j'n ĉiel rigard'ad'i, sed la labor'o atend'is pli mal'proksim'e kaj Krauwel ordon'is ne dis'iĝ'i por ke neniu perd'iĝ'u. Post la urb'o, ili en'ir'is nov'a'n land'o'n; la blu'aĵ'o de l' ĉiel'o pend'is ŝajn'e pli alt'e super spac'eg'o plen'a je frukt'o'j: larĝ'a'j gren-, av'e'n- kaj hord'e-kamp'o'j kaj herb'ej'o'j, ne lim'ig'it'a'j per voj'et'o'j aŭ lim'fost'o'j, dekstr'e kaj mal'dekstr'e de la larĝ'a voj'o kiu'n border'is kvar vic'o'j da arb'eg'o'j: ili ŝajn'is marŝ'ad'i sub la nav'o de grand'eg'a preĝ'ej'o kaj, inter la trunk'o'j, star'is la alt'a'j fenestr'o'fost'o'j, post kiu'j kuŝ'is tiu tut'a sun'plen'a mond'o.

Je l' fin'o de l' tag'o, ili al'ven'is al farm'o'dom'o.

—«Ĉi tie,» dir'is Krauwel, «ni komenc'as la unu'a'n labor'o'n» kaj li rakont'is mult'e da detal'o'j pri la farm'ul'o kun kiu preskaŭ ĉiu'j est'is kon'at'iĝ'ont'a'j».

(Tiam la aŭtor'o pri'skrib'as la falĉ'ad'o'n de kamp'o'j de trifoli'o'j; post'e la grup'o al'ir'as ali'a'n farm'o'dom'o'n kie ĝi komenc'os la ver'a'n rikolt'ad'o'n.)

«Est'is ankoraŭ mez'e en la nokt'o kiam ili, lev'iĝ'int'e, re'e star'is ekster la dorm'o'tend'o, tut'e pret'a'j por la labor'o, vest'it'a'j per si'a larĝ'a mal'long'a pantalon'o kaj blu'a lan'a kamizol'o, kiu la larĝ'a'n brust'o'n sen'prem'e ĉirkaŭ'pren'is kaj ĝi'n kun la rond'a'j brak'o'j las'is nud'a'j.

Ĉi tie kaj tie, iu frot'is la dorm'o'dezir'o'n for el l' okul'o'j kaj demand'e rigard'is al la ĉiel'o. La last'a'j stel'o'j ankoraŭ montr'iĝ'is kaj ankaŭ sen'lac'a lun'o, en la vast'a pal'e'blu'aĵ'o super ili'a'j kap'o'j.

—«Rapid'e, vir'o'j, ek'kapt'u vi'a'j'n rikolt'il'o'j'n, ni ek'ir'as.»

Freŝ'et'a blank'aĵ'o etend'iĝ'is super la kamp'o'j kaj ne unu gren'a ŝtip'et'o mov'iĝ'is; kelk'a'foj'e gril'o ek'grinc'is kaj en la mal'proksim'o kri'is arb'ar'strig'o.

—«Ni est'as ĉi tie tut'e sol'a'j», dir'is Kretse[36].

—«Jes, kaj en ni'a'n ar'o'n ven'os tuj la sun'a moŝt'o», mok'e ek'rid'is Sneyer[36], «ĉu vi vid'as tie kiel ĝi'a pord'o mal'ferm'iĝ'as?»

Li montr'is la ruĝ'iĝ'a'n bril'o'n kiu, simil'a al alt'iĝ'ant'a polv'o'fum'o, en la Orient'o kolor'ig'is la ĉiel'o'n.

—«Mi unu'a!» dir'is Boele, kaj li'a rikolt'il'o de'ĵet'is plen'brak'o'n da gren'ŝtip'et'o'j.

Tio est'is la signal'o: ĉiu far'is kruc'o'sign'o'n por bon'a komenc'o, kraĉ'is en la man'o'j'n kaj jen komenc'iĝ'is la ĉie'a batal'ad'o de l' rikolt'il'o kaj de l' zum'ant'a de'ĵet'at'a gren'o. La vir'o'j star'is laŭ long'a vic'o, tre mal'proksim'e unu de la ali'a, tiel ke ili apenaŭ pov'is si'n reciprok'e vid'i, klin'iĝ'ant'a'j al si'a labor'o en sen'ĉes'a korp'a balanc'iĝ'o. La tag'lum'o jam supr'e'n'ramp'is super ili'a'j dors'o'j, dum ili ne ali'ig'is la rigard'o'n aŭ la spir'ad'o'n. Mal'rapid'e al'ven'is la sun'o kiu en'sorb'is la maten'freŝ'et'o'n kaj la varm'eg'o baldaŭ komenc'is pez'i sur ili'a'j korp'o'j. Kun la el'ŝpruc'o de la ŝvit'o, la rikolt'ist'o'j unu'a'foj'e sent'is la al'ven'o'n de si'a tut'a fort'o; ili firm'ig'is la krur'o'j'n, ten'is la kap'o'n rekt'a super la kurb'ig'it'a korp'o kaj de nun la ŝvit'o pov'is facil'e de'flu'i de ili; nenia'j varm'o'fort'o'j pov'is ĝi'n difekt'i. Ili balanc'eg'is la brak'o'j'n mov'it'a'j'n de potenc'a ek'mov'o: la mal'dekstr'a hok'is la ond'e'flu'ant'a'n gren'o'n, dum la dekstr'a ĵet'is la rikolt'il'o'n per fulm'a mov'o supr'e'n, kaj kun subit'a zum'o mal'supr'e'n, tiel ke la tut'a plen'hok'o de'tranĉ'it'a zum'ant'e de'fal'is ter'e'n. Best'o'j'n simil'is ili, tiel star'ant'a'j, kvar'pied'e mov'iĝ'ant'a'j en si'a liber'a lert'a ag'ad'o, ekscit'at'a'j kaj super'ŝut'at'a'j de la turment'ant'a brul'eg'o de l' sun'o, ĉiam antaŭ'e'n'ramp'ant'a'j kaj frap'ant'a'j, terur'e frap'ant'a'j sen ia plej mal'long'a ĉes'o, ĝis la rikolt'il'o mal'akr'iĝ'is. Tiam ili ĝi'n bat'is per la martel'o, akr'eg'e bru'ig'is la ŝtal'o'n per la akr'ig'il'o kaj re'komenc'is per re'akr'ig'it'a il'o.

Dum la post'tag'mez'o'j, est'is terur'e. La tut'a kamp'o est'is tra'brul'eg'at'a de kri'eg'ant'a sun'o, kiu nun kiel brul'ant'a fajr'o rekt'e de'fal'is de la ĉiel'o. La plej jun'a'j rikolt'ist'o'j ĉiu'foj'e sent'is tim'a'n kor'prem'o'n, kiam ili dev'is al'ir'i al tiu brul'eg'o kaj ek'atak'i tiu'n varm'eg'o'n kaj la gren'a'n fort'o'n. La ali'a'j nenio'n pri'pens'is kaj kviet'e ir'is antaŭ'e'n; ili tir'is la rand'o'n de l' ĉapel'o antaŭ la okul'o'j'n kaj, kun klin'it'a kap'o, ili si'n ĵet'is antaŭ'e'n kaj per la hok'o kapt'is la gren'o'n, por pli'grand'ig'i la breĉ'o'n en la dik'a mur'o de fojn'ŝtip'o'j, kiu, kun hom'a alt'o kaj ĉiam ne'tra'vid'ebl'a, tie antaŭ ili star'ad'is.

—«Kie vi prefer'us nun vi'n trov'i, Kretse,» mok'ant'e demand'is Sneyer, «flank'e de vi'a Karolinjo kun freŝ'a bier'glas'o en la «Herb'ej'a Flor'o[37]» aŭ lud'ant'e en la Skeld'a'j ond'o'j, vesper'e, apud la hejm'o?»

Neniu hav'is sufiĉ'e da kuraĝ'o por rid'i pro la ŝerc'o de Sneyer;—la sun'o ĉi tie fajl'is tiel terur'e, ili'a gorĝ'o far'iĝ'is tiel sek'a ke ili ne pov'is plu spir'ad'i, kaj la ŝvit'o de'gut'is flu'ant'e el la haŭt'o. Kiu est'is la sen'saĝ'ul'o kiu nun ek'parol'is pri bier'o, pri tiu bon'a, mal'varm'et'a, ŝaŭm'ant'a bier'o el la freŝ'a kel'o de la «Herb'ej'a Flor'o» kaj pri la dolĉ'a'j Skeld'a'j ond'o'j en la vesper'o! Di'o de l' ĉiel'o! Vid'u kiel ili pen'as por ne fal'i.

Rik spir'eg'is kiel kur'ad'int'a hund'o, li ne sent'is plu la ter'o'n sub si'a'j pied'o'j; li'a'j okul'o'j ne vid'is la bril'a'n lum'o'n de l' tag'o kaj li'a korp'o est'is tut'e rost'at'a. Li'a'j brak'o'j sen'ĉes'e balanc'iĝ'ad'is, sed li ne sci'is kiu mov'as ili'n. De temp'o al temp'o, li viŝ'is per la ĉemiz'manik'o'j la ted'a'n ŝvit'o'n el la okul'o'j kaj rigard'is dekstr'e'n kaj mal'dekstr'e'n, por vid'i ĉu apud li neniu kun'ul'o fal'is mort'int'a.

—«Ĉu neniam pluv'as en ĉi tiu land'o?» li mal'laŭt'e dir'is al Labbe[38] kiu, simil'a al viv'ant'a diabl'o, je li'a dekstr'a flank'o sving'eg'is la brak'o'j'n.

—«Jes, pluv'i, knab'o, pov'as ĉi tie pluv'eg'i dum kvin semajn'o'j, tiel sam'e kiel hejm'e, sen ĉes'o, kaj tiam ni pov'as ni'n etend'i en la tend'o kaj konsum'i ni'a'n tut'a'n mon'o'n. La veter'o est'as bon'a, knab'o, iom akr'a sed kun la temp'o vi cert'e kutim'os je ĝi».

—«Pluv'i, ho, se pluv'us nur unu tag'o'n!» dezir'is Rik, «mi ne sci'as kiom mult'e mi don'us por unu gut'o da akv'o el la ĉiel'o aŭ fragment'o da nub'o antaŭ la sun'o».

Sed la brul'eg'ant'a'j radi'o'j akr'e kri'eg'is kiel insult'kri'a turment'ad'o.

La jun'ul'o tamen est'is konsol'it'a de Labbe kaj li ek'hav'is nov'a'n kuraĝ'o'n ĉar li esper'is ke, post iom da temp'o, li hard'iĝ'os kontraŭ tiu sufer'eg'o de l' varm'o kaj ke li pov'os facil'e labor'ad'i kiel la ali'a'j rikolt'ist'o'j.

Lid'a, la hejm'o kaj li'a tut'a am'o, ĉio jam est'is en'nebul'iĝ'int'a, du'on'e dron'int'a en ne'tuŝ'ebl'a mal'proksim'a pas'int'ec'o; li jam ne trov'is ia'n moment'o'n aŭ plezur'o'n por pri'pens'i tia'j'n objekt'o'j'n; la tag'o'j est'is ne nur varm'a'j kaj lac'ig'a'j sed tiel eg'e long'a'j: la tut'a'n tag'o'n ili dev'is labor'i kaj, post kelk'a temp'o, li far'iĝ'is tiel lac'eg'a kaj lam'ig'it'a ke li ek'mir'is ke la krur'o'j sub li'a korp'o ne mal'firm'iĝ'is; li est'is turment'at'a de grand'eg'a dorm'o'dezir'o kaj jam pet'is nenio'n ali'a'n ol ripoz'o'n; krom tio ĉio montr'iĝ'is van'a kaj sen'raci'a: dorm'i, dorm'i, dorm'ad'i! far'iĝ'is li'a sol'a dezir'o. «Met'u mi'n ie'n sub arb'o aŭ sur la sterk'amas'o'n, por ke mi mort'u, sed ripoz'i, ho ripoz'ad'i mi pov'u!» li pens'is, sed nenio'n dir'is, ĉar li vol'is, kiel la ali'a'j, montr'i si'n fort'a.

—«Ĉu la sun'o nun jam danc'is?» li demand'is Wies’on. Ŝajn'is al li ne'ebl'e ke pli varm'e far'iĝ'os. Eĉ nokt'e ili ne trov'is plu la san'ig'a'n freŝ'ec'o'n; neniu gut'o da akv'o fal'is plu el la polv'o'plen'a aer'o. Est'is kvazaŭ temp'o sen tag'o'j: long'a daŭr'o de brul'eg'a sun'bril'ad'o sen vesper'o aŭ maten'dolĉ'o. La mal'lum'o kaj la stel'o'j, kiu'j antaŭ'e tiel bon'e pov'is esting'i la varm'eg'fajr'o'n, nun sulfur'iĝ'is kaj la ĉiel'o mal'ferm'iĝ'is kaj re'ferm'iĝ'is, ŝir'it'a de tim'ig'a'j fulm'o'sag'o'j. Antaŭ la tag'o kaj la lum'o, re'e al'ven'is la nov'a varm'o, kiu nenie trov'is vent'o'n aŭ tru'o'n por est'i for'blov'it'a kaj ĉiam amas'iĝ'is, kiel en hejt'at'a forn'o. Kiam al'ven'os liber'ig'o aŭ freŝ'ec'o? aŭ ĉu ni ĉiu'j brul'iĝ'os ĉi tie, Di'o mi'a? Kaj nenie ia ĉes'o aŭ fin'o; ili rest'is ĉiam en'ŝlos'it'a'j per tiu terur'a ĉirkaŭ'bar'il'o de l' gren'o: ŝajn'is ke ĝi sen'ĉes'e el la ter'o kresk'ad'is, dum ili antaŭ si ĝi'n de'ĵet'is.

Neniu rikolt'ist'o ankoraŭ parol'is aŭ rakont'is dum la labor'ad'o: ili tim'is tiu'n potenc'a'n supr'a'n mal'amik'o'n kaj mut'e daŭr'ig'is labor'i, dum ili tim'ant'e atend'is ĝis unu el tiu'j radi'o'j al'port'os la mort'o'n.

Rik sent'is, ĉi tiu'n tag'o'n, ke li mal'san'iĝ'is kaj ke grand'a mal'fort'o li'n sub'prem'is. Vesper'e, li mal'rapid'e sekv'is la grup'o'n al la pajl'a tend'o kaj tie fal'is sen'fort'a sur si'a'n lit'o'n.

—«Mi pov'u long'e rest'ad'i ĉi tie ne vid'ant'e de'nov'e la tag'a'n lum'o'n», li dezir'is.

Tiu'j mal'mult'a'j hor'o'j est'is por li tiel strang'a'j: li ne sci'is plu ĉu li'a est'ad'o est'is dorm'o aŭ mal'dorm'o. Li loĝ'is de'nov'e en si'a vilaĝ'o sed ne kuraĝ'is tio'n kred'i.

Mir'ind'e: tie, apud la tili'o, li est'is atend'ant'a Lid'a’n. Li vid'is ŝi'n al'ven'ant'a'n en la blank'a, hel'a sun'lum'o kaj rimark'is tiel klar'e la klin'iĝ'o'n de ŝi'a tali'o kaj la mov'iĝ'ad'o'n de ŝi'a'j vest'aĵ'o'j dum la marŝ'o. Majest'e blov'is ĉi tie la vent'o tra la nov'a printemp'o; est'is san'ig'a freŝ'ec'o en la ombr'o sub la verd'a'j foli'o'j.

Vent'o kaj ombr'o! ĉu de long'e ĉio tio ne neni'iĝ'is? Lid'a star'is kaj ekzamen'is li'n per si'a'j mir'ind'e profund'a'j okul'o'j, demand'ant'a'j li'n kio'n li est'as dir'ont'a. Ŝi ne est'is plu tiu Lid'a, la kapric'a knab'in'o, kiu kelk'foj'e li'n mal'humil'e al'rigard'is, sed la bon'a al'don'it'a frat'in'o, kiu konsent'is don'i al li ĉi'o'n kio'n li dezir'is, Lid'a kiu li'n am'is ekstrem'e kaj, dum li'a tut'a viv'o, est'is li'n intim'e kon'int'a. Li serĉ'is apog'o'n sur ŝi kaj ĉirkaŭ'pren'is per si'a brak'o tiu'n graci'a'n tali'o'n. Tie ili nun star'is, vizaĝ'o ĉe vizaĝ'o, tiel ke li sent'is ŝi'a'n frunt'o'n kiu prem'is li'a'n. Ŝi'a'j du man'o'j ten'is li'a'j'n ŝultr'o'j'n kaj li ferm'is la okul'o'j'n, ĉar li ne pov'is el'port'i nek sorb'i ŝi'a'n fort'a'n rigard'o'n nek ĝi'a'n bon'ec'o'n. Sent'o de am'em'o freŝ'ig'is li'a'n intern'aĵ'o'n: est'is la mult'e'kost'a plen'gorĝ'o da akv'o—kiel freŝ'a!—post tiu long'a soif'ig'a tag'o.

—«Lid'a, Lid'a, kiel bon'a por mi vi est'as! dum tiu varm'eg'a somer'o, mi est'is sufok'iĝ'ant'a for de vi».

Nun, kiam li est'is sat'ig'it'a, li mal'ferm'is la brak'o'j'n kaj ŝi murmur'is ĉe li'a orel'o:

—«Rik, kial de long'e vi ne dir'is al mi ke vi sufer'is pro soif'o: mi atend'is por trink'ig'i vi'n».

Tie ili ambaŭ sid'is kun'e sur la benk'o. Lid'a si'n klin'is post'e'n kaj kruc'ig'is la man'o'j'n sur si'a lev'ig'it'a genu'o, kiu ĉarm'e montr'iĝ'is sub la fald'o'j de ŝi'a vest'aĵ'o. Tie ili est'is tut'e sol'a'j; somer'is ekster'e sed ĉi tie pend'is la san'ig'a somer'aer'o kaj ili sent'is la cert'iĝ'o'n, ke neniu ĝen'us ili'n dum ili'a kun'est'ad'o.

—«Tio tre'eg'e plaĉ'as al mi» pens'is Rik, «kaj ni long'a'temp'e rest'ad'os ĉi tie».

Mult'e'foj'e li aŭd'is, el la mal'proksim'o, la voĉ'o'n de Wies kiu li'n al'vok'is, sed:

—«Ni las'os li'n kri'i kaj ni ne aŭskult'os li'n, ĉu ne, Lid'a?»

Lid'a jes'is kaj nun li vid'is ŝi'a'j'n bel'a'j'n okul'o'j'n, plen'a'j'n je sufer'o.

Li frot'is la rest'ant'a'n dorm'o'dezir'o'n kaj tut'a'n la feliĉ'o'n el si'a'j okul'o'j kaj, anstataŭ Lid'a, Wies star'is antaŭ li, li'n sku'ant'e kaj kri'ant'e:

—«Nu, knab'o! la kamarad'o'j jam de long'e ek'ir'is al la kamp'o».

Dum la unu'a moment'o de ek'tim'iĝ'o, li prefer'us est'i mort'int'a por pov'i viv'ad'i en si'a sonĝ'a mond'o. Tamen li volont'e akompan'is kaj sekv'is Wies’on. Sen'ĉes'e li sent'is en si'a korp'o la san'ig'o'n kaj freŝ'ec'o'n de tiu grand'a feliĉ'o, kaj esper'is ke hodiaŭ li el'port'os pli facil'e la varm'eg'o'n, ĉar li cert'iĝ'is pri la grand'a al'don'it'ec'o de Lid'a al li.

—«Ĉu vi rest'is por atend'i la sun'o'n?» mok'is Sieper[39].

Rik dir'is nenio'n; li kapt'is rapid'e si'a'n rikolt'il'o'n kaj kuraĝ'e ek'frap'is por kompens'i la mal'fru'o'n.

—«Vid'u, tie ĝi ek'montr'as si'n», dir'is Boele, «ĝi bril'is tiel ruĝ'e ĉi tiu'n maten'o'n; ĝi danc'os hodiaŭ; fort'a'j far'iĝ'u, vir'o'j! ĝi port'as si'a'n or'e'border'it'a'n kuf'o'n, vid'u ĝi'n!»

Flam'simil'e blank'a est'is la aer'o kaj tie, inter la ond'e'flu'ant'a herb'ar'o, ek'bril'is du'on'a sun'o, ĉirkaŭ'it'a de pur'a or'a har'ar'o. Kaj ĝi rapid'e kaj vid'ebl'e kresk'is, ĝi tut'e en'ir'is la mal'plen'a'n ĉiel'o'n kaj plen'ig'is ĝi'n per akr'a'j sag'o'j.

—«Nun cert'e far'iĝ'os gaj'ig'e», kri'is Sneyer. «Mi kontraŭ la sun'o! unu kontraŭ unu; vesper'e ni vid'os kiu gajn'is kaj merit'is premi'o'n; las'u ĝi'n prem'ad'i: ni des pli fort'e frap'ad'os!»

Kaj la sun'o fort'eg'e ek'prem'is, sed la rikolt'ist'o'j ne mal'fort'iĝ'is. Ili sent'is ĝi'n pik'i tra la mal'pez'a'j, larĝ'a'j vest'aĵ'o'j kaj mord'i ili'a'j'n kap'o'j'n, sed tamen ili kontraŭ'star'is; ili klin'is la kap'o'n kaj la rikolt'il'o, supr'e'n kaj mal'supr'e'n ĵet'it'a, ĉe ĉiu frap'o fulm'e'bril'is. Kun la kresk'ant'a varm'eg'o en'iĝ'is furioz'ec'o en ili'a'j'n brak'o'j'n, kaj ili streĉ'is la membr'o'j'n. Ankoraŭ pli mal'alt'e ili klin'iĝ'is al la ter'o, kun'prem'is la dent'o'j'n kaj las'is la ŝvit'o'n liber'e de'flu'i. Unu foj'o'n Rik kuraĝ'is lev'i la kap'o'n sed li ek'tim'eg'is pro tio kio'n vid'is li'a'j okul'o'j. La sun'o est'is ne plu la mord'ant'a rond'a fajr'bul'o ĉe ia punkt'o de la ĉiel'o sed la tut'a grand'a ĉiel'kupol'o est'is flam'ant'a: nenio ali'a ol ĉiel'o kaj fajr'o! Ne pluv'is varm'eg'o: est'is rekt'e desegn'it'a'j flam'o'j kiu'j, en la alt'o, mov'iĝ'is kaj mal'supr'e'n'ir'is por lud'i inter la gren'o, ĉirkaŭ kaj apud li kaj super la tut'a tond'it'a kamp'o.

La vir'o'j, Sieper kaj Boele kaj la ali'a'j, ĉie kie'n li rigard'is sur la tut'a vic'o, ili frap'is labor'em'e kaj kri'is si'a'n kant'o'n per raŭk'a gorĝ'o. Ili'a il'o bat'is tim'eg'ind'e, ili naĝ'is en si'a ŝvit'o, sed la brak'o'j des pli rapid'e balanc'iĝ'is, dum la flam'o'j ĉirkaŭ'pren'is ili'a'n korp'o'n.

—«Nun danc'as la sun'o», pens'is Rik, «kio mi nun far'iĝ'os?!»

Fort'a vent'o al'ven'is kaj dis'ĵet'is tiu'j'n flam'o'j'n: ili bukl'iĝ'is kaj tren'iĝ'ant'e turn'iĝ'is supr'e'n! alt'e eksplod'ant'a'j en akr'a'j'n fulm'o'sag'o'j'n, fort'a'j kiel fest'a fajr'o.

Li profund'e kaŝ'is la kap'o'n en la gren'o'n kiu, kiel mir'ind'e! tie en la flam'o'j ne'tuŝ'it'e balanc'iĝ'ad'is.—Li eĉ ne sci'is plu ĉu li ankoraŭ labor'is aŭ ĉu de long'e li de'ĵet'it'a ripoz'ad'is. La kant'o de l' vir'o'j ĉiam terur'e son'ad'is kaj, kiam li re'e ĉirkaŭ'rigard'is, li vid'is ili'n labor'ant'a'j'n, sen'vest'iĝ'int'a'j'n, kun nud'a'j krur'o'j kiu'j alt'e danc'ad'is laŭ la takt'o de l' rikolt'il'o. Ĉio ŝajn'e mov'et'iĝ'is ĉirkaŭ li, ek'mov'it'a de l' potenc'a vent'o kun ĝi'a'j, kelk'foj'e, trem'e'bru'ant'a'j bat'o'j. Tiu krur'o'mov'iĝ'ad'o kaj kant'ad'o far'iĝ'is tiel sen'saĝ'a'j, tiel mir'ind'a'j en tiu terur'eg'a brul'ad'o, kiu per akre'kri'eg'ant'a fulm'o'lum'o sur'ŝut'is la tut'a'n mond'o'n. Li prov'is vok'i al Wies, al Boele, al Krauwel por est'i help'at'a kaj kuraĝ'ig'at'a en si'a tim'eg'o, sed la kun'ul'o'j star'is mal'proksim'e je mejl'o'j de li kaj ne aŭd'is li'a'n voĉ'o'n. La ter'o for'mov'iĝ'is de li'a'j pied'o'j kaj li'a'j orel'o'j romp'iĝ'is pro tim'ind'a bru'eg'o. Jen est'is la grand'a sun'o'fest'o, la somer'danc'ad'o, la inter'frap'eg'o de l' mond'o kaj de l' sun'o kiu, tie proksim'eg'e ĉirkaŭ'flam'ig'is la gren'o'n.

Rik sent'is ke ĉio tuj fin'iĝ'os en li'a viv'o; fajr'o'sag'o ek'frap'eg'is li'n kaj, fulm'o'tuŝ'it'e, li fal'is post'e'n—tiam, nenio plu.

Traduk'is
Maurice Seynaeve.

(Uit «De Oogst».)

[32] Skeld'o = river'eg'o; flandr'e = Schelde, franc'e = Escaut.

[33] El'parol'u: Ŭis.

[34] El'parol'u: Kraŭèl.

[35] El'parol'u: Bulè.

[36] Elp.: Kretsè, Snejèr.

[37] Trink'ej'o.

[38] Elp. Labè.

[39] Elp.: Sipèr.

RENÉ DE CLERCQ.

1877.

Jun'a poet'o kies jam el'don'it'a'j verk'o'j prav'ig'as grav'a'n esper'o'n por la est'ont'ec'o. Li plej bon'e pri'skrib'as la kamp'ar'a'j'n vid'aĵ'o'j'n kaj la kamp'ar'an'a'n viv'ad'o'n. Li'a stil'o, ia'foj'e iom trivial'a, sam'e bon'eg'e si'n al'mezur'as al ideal'a sent'ad'o kaj popol'a dir'ad'o aŭ farad'o. Li tamen kun special'a lert'ec'o verk'as popol'a'j'n ĉu energi'a'j'n kamp'ar'an'a'j'n ĉu ĉarm'a'j'n knab'in'a'j'n kant'o'j'n. Li nun'e ĝu'as grand'a'n sukces'o'n en si'a land'o.

Jen du fragment'o'j el unu el li'a'j last'a'j kaj plej rimark'ind'a'j verk'o'j: «La Lin'kamp'o» (De Vlasgaard).


Vesper'o flu'as kiel ben'o
Sur arb'o'j'n kaj herb'ej'o'j'n,
Kaj ĉiu'j voj'o'j konfuz'iĝ'as
Kun kamp'o'j sam'kolor'a'j.
Al'ven'as griz'a mal'proksim'o
Kviet'e, pac'e, dolĉ'e;
En dub'e'blu'a'n foli'ar'o'n
En'iĝ'as nokt'o'pac'o.
Ĉiel'o ter'o'n ĉirkaŭ'pren'is
Kares'e kaj sen'bru'e,
Kaj kun volupt'o ŝi'n kis'ad'as,
Silent'a en sol'ec'o.

La lin'o est'as flor'ant'a
Verd'e kaj blu'e,
Vent'et'o ĉirkaŭ'flug'ant'a
Am'e, sen'bru'e.
Trunk'et'o'j lert'e alt'ig'as
Mol'a'j'n pint'et'o'j'n,
Mal'dekstr'e'n, dekstr'e'n kurb'ig'as
Si'a'j'n kapet'o'j'n;
Sen'saĝ'a'j kaj mal'humil'a'j
Pro la flag'et'o'j,
Al blu'a silk'o simil'a'j
Sur verd-ŝtip'et'o'j!
Abel'o tie mord'et'as.....
Vid'u do tie'n:
Insekt'o blank'a salt'et'as
Nun for, nun re'e'n!
Ĝis kie tiu blu'aĵ'o,
Kiu verd'iĝ'as,
Al gren'a cindr'a-griz'aĵ'o
Vag'e perd'iĝ'as,
Ĝis la okul'o vid'ad'as
Pli'larĝ'iĝ'ant'e,
La lin'o ĉie flor'ad'as
Balanc'iĝ'ant'e.

Traduk'is
Maurice Seynaeve.

HERM'A'N BROECKAERT.

1878.

Jun'a pentr'ist'o el Derdermondo; kiel li poet'e pentr'as per penik'o, tiel ankaŭ li pentr'as per la plum'o la kamp'a'j'n aŭ vilaĝ'a'j'n scen'o'j'n en kies mez'o li viv'as.

Pluv'et'ad'o.

(Stille reg'e'n).

Long'a'n strat'o'n de l' vilaĝ'o pluv'nebul'o kovr'as
Dum bru'et'e el'gut'ad'as el ĉiu'j de'flu'il'o'j.
Gut'o'j de l' tegment'o'j ĉie salt'as en lag'et'o'j'n:
Soldat'et'o'j en vic'ar'o ĝoj'e for'rajd'ant'a'j.
Pluv'et'ad'as, kaj la dom'o'j
Ĉiam rest'as nun ferm'it'a'j.
Mal'proksim'e grinc'as orgen'et'o:
Ĝi postul'as mon'er'et'o'n
Kaj pec'et'o'n por mal'jun'a
Kaj mal'riĉ'a mizer'ul'o.
Ĉirkaŭ preĝ'ej'et'o paŝ'as
Vir'in'et'o kurb'iĝ'ant'a.
Mal'laŭt'et'e ek'sonor'as vesper'sonor'il'o,
La preĝ'ej'a pord'o mal'ferm'iĝ'as...

Traduk'is
Raym. Van Melckebeke.

ĈEF'A'J REGUL'O'J DE LA ESPERANT'A VERS'O'FARAD'O.

La ritm'o'n oni ricev'as en Esperant'o per la harmoni'a altern'ad'o de silab'o'j akcent'it'a'j kaj ne'akcent'it'a'j, kun'ig'it'a'j en «pied'o'j'n».

La kun'iĝ'o de unu silab'o akcent'it'a (ˉ) kun unu aŭ kelk'a'j silab'o'j ne'akcent'it'a'j (˘) est'as nom'at'a «pied'o».

La plej uz'at'a'j pied'o'j est'as: troke'o ˉ ˘, jamb'o ˘ ˉ, daktil'o ˉ ˘ ˘, amfibrak'o ˘ ˉ ˘, anapest'o ˘ ˘ ˉ.

Vers'aĵ'o pov'as est'i skrib'it'a aŭ per pied'o'j unu'spec'a'j (ĉiu'j pied'o'j est'as sam'spec'a'j) aŭ per pied'o'j miks'it'a'j (la pied'o'j est'as divers'a'spec'a'j): ĉi tie sen'nombr'a'j kombin'o'j est'as ebl'a'j.

La antaŭ'last'a silab'o de la vort'o'j est'as ĉiam akcent'it'a: Ekz.: vo̅rto, par'o̅l'.

Est'as ĉiam ne'akcent'it'a'j la silab'o'j kiu'j kuŝ'as antaŭ aŭ post akcent'it'a silab'o. Ekz.: ărba̅rŏ.

En vort'o'j hav'ant'a'j pli ol 3 silab'o'j'n, la silab'o'j (krom la 3 last'a'j) est'as akcent'at'a'j laŭ'vol'e; sed ĉiam star'as la ĝeneral'a regul'o: ke ne pov'as est'i akcent'it'a'j la silab'o'j kiu'j kuŝ'as antaŭ aŭ post akcent'it'a silab'o. Ekz.: oni pov'as uz'i: so̅nŏri̅lŏ kaj sŏnŏri̅lŏ.

La unu'silab'a'j vort'o'j est'as akcent'at'a'j aŭ ne'akcent'at'a'j laŭ'vol'e.

Kiam unu'silab'a vort'o antaŭ'ir'as du'silab'a'n, la akcent'o de la du'silab'a vort'o pov'as est'i for'port'at'a sur la unu'silab'a'n vort'o'n. Ekz.:

Fŏr, fo̅r lĭă sce̅ptro kăj tro̅nŏ.....
Ăl vi̅ mĭă so̅lĕ ăma̅tă.

(Dro Zamenhof—En sonĝ'o).

Tiu ĉi last'a regul'o, laŭ ni'a opini'o, dev'as est'i rigard'at'a kiel poezi'a permes'o, kiu'n oni dev'as uz'i kiel ebl'e plej mal'oft'e kaj nur kiam la senc'o de la fraz'o al'juĝ'as grav'a'n signif'o'n al la unu'silab'a vort'o.

Ekzempl'o'j.

a/ Vers'aĵ'o unu'spec'a: nur troĥeoj (ˉ ˘); ĉiu'j vers'o'j est'as simil'a'j:

Ma̅rŏ, ma̅rŏ ne̅ brŭe̅găs
Ti̅ĕl fo̅rtĕ ki̅ĕl a̅rbŏj
Ki̅ăm ve̅ntŏj fu̅rĭo̅zĕ
Ka̅j sĕnbri̅dĕ tra̅răjde̅găs!

(Paĝ'o'j el fl. literat.; paĝ'o 72).

b/ Vers'aĵ'o miks'pied'a: 2 daktil'o'j (ˉ ˘ ˘) kaj 1 troke'o (ˉ ˘). Ĉiu'j vers'o'j est'as simil'a'j:

Vi̅ntrŏmŭŝe̅tŏj flĭrta̅dăs
I̅ntĕrmĭksi̅tăj kăj bla̅nkăj
Ki̅ĕl mŭe̅lă făru̅nŏ, k. c. k. c.

(Paĝ'o'j el fl. literat.; paĝ'o 73).

c/ Vers'aĵ'o miks'pied'a kun vers'o'j regul'e mal'simil'a'j: est'as simil'a'j la vers'o'j 1 + 3 (: 1 amfibrak'o ˘ ˉ ˘, 1 daktil'o ˉ ˘ ˘ kaj 1 troke'o ˉ ˘) kaj la vers'o'j 2 + 4 (: 1 daktil'o kaj 1 troke'o).

Lă li̅nŏ e̅stăs flŏra̅ntă
Ve̅rdĕ kăj blu̅ĕ,
Vĕnte̅tŏ ĉi̅rkaŭ̆flŭga̅ntă
A̅mĕ, sĕnbru̅ĕ.

(Paĝ'o'j el fl. literat.; paĝ'o 129).

K. c., k. c.[40].

[40] Tiu'j ĉi regul'o'j est'as ĉerp'it'a'j el la verk'o'j de Dro Zamenhof; ankaŭ el la regul'ar'o propon'it'a de Sro Vaillant en «Elekt'it'a'j Fabl'o'j de Lafontaine».

TABEL'O DE LA EN'HAV'O.

 Paĝ'o
Antaŭ'parol'o5
Rapid'a ĉirkaŭ'rigard'o de la Nederland'a Literatur'o en Flandr'o, W. Van Eeckhout7
J.-B. David (1801–1866). 
Duk'o Filip'o kaj la drink'ul'o, R. Van Melckebeke11
K. Ledeganck (1805–1847). 
Al Bruĝ'o, M. Seynaeve19
H. Conscience (1812–1883). 
La leter'o al la rekrut'o, R. Van Melckebeke27
En vilaĝ'a tomb'ej'o, R. Van Melckebeke36
La mort'ig'o de Van Artevelde, E. Lucas39
R. Snieders (1812–1888). 
La Brusel'a'j vetur'ig'ist'o'j, R. Van Melckebeke44
Jan Van Ryswyck (1814–1869). 
Johan'o Sen'patr'uj'o, W. Van der Biest48
Jan Van Beers (1821–1889). 
La mal'san'a jun'ul'o, R. Van Melckebeke54
La merl'o'nest'o, W. Van der Biest58
Guido Gezelle (1830–1899). 
El «Tomb'ej'a'j Flor'o'j», M. Seynaeve63
La skrib'ist'et'o, M. Seynaeve67
Bird'o'j, for'flug'u! M. Seynaeve68
Unu'a'j foli'o'j, M. Seynaeve70
La vent'o'j, M. Seynaeve72
Vintr'o'muŝ'et'o'j, M. Seynaeve73
F. De Cort (1834–1878). 
La mal'jun'a kant'ist'in'o, M. Seynaeve75
Tony Bergmann (1835–1874). 
La unu'a'j klient'o'j, A. Van der Biest77
R. Loveling (1834–1875). 
La donac'o, R. Van Melckebeke84
La orf'a knab'o, M. Seynaeve86
V. Loveling (1836). 
La portret'o de l' av'in'o, R. Van Melckebeke87
La tut'kor'a donac'o, A. Cassiers88
G. Antheunis (1840). 
Apud la lul'il'o, M. Seynaeve92
La neĝ'o, M. Seynaeve94
E. Van Oye (1840). 
Sekret'a viv'ad'o, M. Seynaeve96
El «Nokt'o'j Sen'stel'a'j», M. Seynaeve98
Hug'o Verriest (1840). 
Vag'ant'a'j ombr'o'rand'o'j, J. Goorieckx99
A. Rodenbach (1856–1880). 
Fantazi'o, L. Cogen105
Ho, nokt'o! L. Cogen107
La last'a vent'eg'o, L. Cogen108
Pol de Mont (1857). 
Krepusk'o, M. Seynaeve109
Neĝ'a tag'o, M. Seynaeve110
Hilda Ram (1858–1901). 
La gren'makler'ist'o, O. Van Schoor111
Sankt'a Nikola'o, R. Van Melckebeke114
J. Noterdaeme (1862). 
Kio'n vi dezir'as, M. Seynaeve116
Stijn Streuvels (1871). 
Fragment'o'j el «La Rikolt'o», M. Seynaeve118
R. De Clercq (1877). 
Fragment'o'j el «La Lin'kamp'o», M. Seynaeve129
H. Broeckaert (1878). 
Pluv'et'ad'o, R. Van Melckebeke131
Al'don'o pri la Esperant'a Vers'o'farad'o. 

Not'o de trans'skrib'int'o:

Divers'a'j'n mis'pres'aĵ'o'j'n de la original'o mi sen'rimark'e ĝust'ig'is.






End of the Project Gutenberg EBook of Paghoj el la Flandra Literaturo, by 
Maurice Seynaeve

*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK PAGHOJ EL LA FLANDRA LITERATURO ***

***** This file should be named 48033-h.htm or 48033-h.zip *****
This and all associated files of various formats will be found in:
        http://www.gutenberg.org/4/8/0/3/48033/

Produced by Andrew Sly, Brenda Lewis and the Online
Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net.
Thanks to the Esperanto-Fondajho Cesar Vanbiervliet for
providing the original book.


Updated editions will replace the previous one--the old editions
will be renamed.

Creating the works from public domain print editions means that no
one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
(and you!) can copy and distribute it in the United States without
permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
such as creation of derivative works, reports, performances and
research.  They may be modified and printed and given away--you may do
practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
subject to the trademark license, especially commercial
redistribution.



*** START: FULL LICENSE ***

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
distribution of electronic works, by using or distributing this work
(or any other work associated in any way with the phrase "Project
Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
Gutenberg-tm License (available with this file or online at
http://gutenberg.org/license).


Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
electronic works

1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
and accept all the terms of this license and intellectual property
(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
used on or associated in any way with an electronic work by people who
agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
even without complying with the full terms of this agreement.  See
paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
works.  See paragraph 1.E below.

1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
collection are in the public domain in the United States.  If an
individual work is in the public domain in the United States and you are
located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
keeping this work in the same format with its attached full Project
Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.

1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
a constant state of change.  If you are outside the United States, check
the laws of your country in addition to the terms of this agreement
before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
creating derivative works based on this work or any other Project
Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
the copyright status of any work in any country outside the United
States.

1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org/license

1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
and distributed to anyone in the United States without paying any fees
or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
1.E.9.

1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
with the permission of the copyright holder, your use and distribution
must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
License terms from this work, or any files containing a part of this
work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.

1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
electronic work, or any part of this electronic work, without
prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
active links or immediate access to the full terms of the Project
Gutenberg-tm License.

1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
that

- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
     must be paid within 60 days following each date on which you
     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
     address specified in Section 4, "Information about donations to
     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."

- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
     License.  You must require such a user to return or
     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
     and discontinue all use of and all access to other copies of
     Project Gutenberg-tm works.

- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
     of receipt of the work.

- You comply with all other terms of this agreement for free
     distribution of Project Gutenberg-tm works.

1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
electronic work or group of works on different terms than are set
forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
works, and the medium on which they may be stored, may contain
"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
your equipment.

1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
liability to you for damages, costs and expenses, including legal
fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
PROVIDED IN PARAGRAPH 1.F.3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
DAMAGE.

1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
written explanation to the person you received the work from.  If you
received the work on a physical medium, you must return the medium with
your written explanation.  The person or entity that provided you with
the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
refund.  If you received the work electronically, the person or entity
providing it to you may choose to give you a second opportunity to
receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
is also defective, you may demand a refund in writing without further
opportunities to fix the problem.

1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
with this agreement, and any volunteers associated with the production,
promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
that arise directly or indirectly from any of the following which you do
or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.


Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm

Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
electronic works in formats readable by the widest variety of computers
including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the
assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.


Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
permitted by U.S. federal laws and your state's laws.

The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
throughout numerous locations.  Its business office is located at
809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
information can be found at the Foundation's web site and official
page at http://pglaf.org

For additional contact information:
     Dr. Gregory B. Newby
     Chief Executive and Director
     gbnewby@pglaf.org


Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation

Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
spread public support and donations to carry out its mission of
increasing the number of public domain and licensed works that can be
freely distributed in machine readable form accessible by the widest
array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating
charities and charitable donations in all 50 states of the United
States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
with these requirements.  We do not solicit donations in locations
where we have not received written confirmation of compliance.  To
SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
particular state visit http://pglaf.org

While we cannot and do not solicit contributions from states where we
have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
against accepting unsolicited donations from donors in such states who
approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make
any statements concerning tax treatment of donations received from
outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
ways including checks, online payments and credit card donations.
To donate, please visit: http://pglaf.org/donate


Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
works.

Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
concept of a library of electronic works that could be freely shared
with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.


Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
keep eBooks in compliance with any particular paper edition.


Most people start at our Web site which has the main PG search facility:

     http://www.gutenberg.org

This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.