La Majstro kaj Martinelli by Jorge Camacho


The Project Gutenberg EBook of La Majstro kaj Martinelli, by Jorge Camacho This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at www.gutenberg.org ** This is a COPYRIGHTED Project Gutenberg eBook, Details Below ** **     Please follow the copyright guidelines in this file.     ** Title: La Majstro kaj Martinelli Author: Jorge Camacho Release Date: December 22, 2008 [EBook #27593] Language: Esperanto Character set encoding: ASCII *** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA MAJSTRO KAJ MARTINELLI *** 
_______

Jorge Camacho

La Majstr'o kaj Martinelli

Dediĉ'o

 

Camacho, Jorge: La Majstr'o kaj Martinelli.
Budapeŝt'o: Literatur'a Foin'o 1993.
Seri'o La Bunkr'o n-ro 1.
(Ed. de la seri'o: E. Ország).

El'don'it'a en kun'labor'o
kun Esperant'o-K.K.

Unu'a privat'a ne'revizi'it'a el'don'o
© ĉe la el'don'ej'o kaj la aŭtor'o

Literatur'a Foin'o
Pf. 457
H-2315 Budapeŝt'o
Hungar'uj'o

Ĉapitr'o 1

Satan'o send'as faks'o'n

Kiam Georg Silber, unu maten'o'n, vek'iĝ'is el ŝtorm'a sonĝ'o, li trov'is sin en si'a lit'o trans'form'iĝ'int'a en nenia'n monstr'a'n insekt'o'n. Li'a'j pens'o'j rest'is ankoraŭ nebul'e konfuz'a'j, kiam tra la plen'e apert'a fenestr'o ek'flirt'is en la ĉambr'o'n la printemp'a-maten'a'j tril'o'j de svis'e pep'a'j bird'et'o'j.

Turn'int'e sin delikat'e sur la tuk'o-kovr'it'a matrac'o li rimark'is, ke la ruĝ'a lum'et'o de la faks'il'o blink'as. Kun trankvil'a'j mov'o'j li met'is la pied'o'j'n en kares'e loz'a'j'n pantofl'o'j'n el blu'a ŝam'o, al'pren'is star'a'n pozici'o'n kaj direkt'is sin al la signal'ant'a aparat'o. Li komenc'is legi du'on'laŭt'e:

Tre Estim'at'a Doktor'o Silber

Mi ven'os al la Centr'a Staci'o de Vi'a urb'o hodiaŭ en la post'tag'mez'o je la 15a hor'o kaj 33 minut'o'j per rekt'a ekspres'a vagon'ar'o el Vien'o.

Eĉ bagatel'o pov'as serv'i al cel'o, kaj eĉ vulp'o plej ruz'a en kapt'il'o'n fal'as.

Nur tiom por la nun'a moment'o. Kun kor'a'j bon'dezir'o'j kaj salut'o'j, Vi'a

Prof. Emèric Ország
Asist'a Direktor'o de PEN-Klub'o
Pf. 457, H-2315 Budapest

Dum du'on'a minut'o li gap'e silab'um'is la last'a'j'n tri lini'o'j'n de la ricev'it'a faks'o. Li dezir'is konsult'i si'a'n ĉio-solv'a'n edz'in'o'n, sed bedaŭr'ind'e ŝi gvid'is ĝust'e sam'semajn'e staĝ'o'n pri merkat'ologi'a tip'o- aŭ top'o-grafi'o ie en Centr'a Eŭrop'o. La paŭt'em'a'j okul'o'j de Georg Silber serĉ'is kukol'horloĝ'o'n sur unu el la flav'e-brun'et'a'j mur'o'j de la dorm'o'ĉambr'o. Ĝi montr'is la du'a'n kaj du'on'o'n.

Kun vest'o'j amel'e glad'it'a'j li ek'ir'is por renkont'i la vizit'ont'o'n. Li ne mult'e ŝat'is svis'a'j'n staci'dom'o'j'n, ĉar tie neniu lin kon'as. Ver'dir'e li ŝat'is nul staci'dom'o'n en la tut'a mond'o pro la sam'a kaŭz'o.

Mal'bel'e obtuz'a voĉ'o de konjekt'ebl'e turp'a vir'in'o anonc'is german'e, franc'e kaj ital'e la ekspres'o'n el Vien'o ĉe la kaj'o'n numer'o tri, kie Georg Silber sid'is en sen'mov'a atend'o de pli ol dek minut'o'j. La trajn'o brems'is la rapid'a'n ir'o'n kaj po'iom'e halt'is. Ies man'o apert'is pord'et'o'n inter du vojaĝ-invit'e luks'a'j vagon'o'j unu'a'klas'a'j. El la nun ripoz'a vagon'ar'o ne pli ol unu hom'o komenc'is si'a'n descend'o'n sur la pavim'o'n de la staci'o.

En nigr'a mantel'o kun mar'blu'a sub'ŝtof'o, post'tag'mez'e je l’ kvar'a tag'o de la printemp'a monat'o floreal'o...

Ĉapitr'o 2

Emèric Ország

En nigr'a mantel'o kun mar'blu'a sub'ŝtof'o, post'tag'mez'e je l’ kvar'a tag'o de la printemp'a monat'o floreal'o, Profesor'o Emèric Ország el'trajn'iĝ'is sur la tri'a'n kaj'o'n antaŭ la mir'plen'e atend'a'n rigard'o'n de la ital'de'ven'a doktor'o.

Por Georg Silber la al'ven'ant'o hav'is preciz'e la aspekt'o'n de rol'ul'o en rakont'o de Barry Perowne, tiu pri Annixter kaj la murd'o en blu'a ĉambr'o sen fenestr'o'j rigl'it'a de intern'e: firma, iom pal'a hom'et'o, kun buŝ'o sen'kolor'e rekt'lini'a, kun dur'a felt'a aŭ mefit'o-fel'a ĉapel'o, pur'a griz'a komplet'o kaj heksagon'a'j okul'vitr'o'j sen ring'o aŭ kadr'o. Li trov'is la ul'o'n iel eks'mod'a, kvazaŭ de antaŭ tri'dek aŭ kvar'dek jar'o'j, ĉef'e pro la ses'angul'a'j vitr'o'j kaj probabl'e ankaŭ pro la sur'hav'o de ĉapel'o. Tamen tio apenaŭ surpriz'is lin se konsider'i, ke tem'as pri esperant'ist'o. Ĉi-punkt'e li re'memor'is si'a'n plej fam'a'n dir'aĵ'o'n pri la mal'fru'o kiu divers'simptom'e karakteriz'as la esperant'a'j'n literatur'o'n kaj mov'ad'o'n, kaj li ek'pens'is ke probabl'e est'as same pri la ist'o'j mem.

Si'a'vic'e, en la felis'a'j okul'et'o'j de la fremd'a profesor'o, Georg Silber vid'iĝ'is minc'a kaj sen'barb'a, preskaŭ alabastr'a, kun maŝin'a'j, robot'a'j kaj insekt'a'j gest'o'j, kvazaŭ daŭr'e li aktor'us aŭ afekt'us:

— Bon'ven'o'n kaj plezur'o'n, Sinjor'o Profesor'o. Kaj vi'a bagaĝ'o? Ĉu vi nenio'n kun'posed'as?

— Ĉak! Ĉak! Pli feliĉ'a sinjor'o sen hav'o, ol riĉ'ul'o sen sklav'o. Est'as grand'a plezur'o ankaŭ por mi, Doktor'o Silber. Ĉu ni ir'u tuj al Vi'a hejm'o? Temp’ est'as valor'o simil'e al or'o.

— Ĉu femur'al'e?

— Ne, Medicin'a Moŝt'o! Ne pens'u, ke mi hav'as kapr'a'j'n pied'o'j'n.

— Ĉu per taksimetr'a vetur'il'o?

— En ord'o. Taksi'e, jes. Kaj bon'vol'u permes'i, ke mi ĝin pag'u.

La griz'a gast'o paraf'is si'a'n dir'o'n per el'montr'o de dik'a fask'o de ĉervonc'a'j bank'bilet'o'j.

Ĉapitr'o 3

La dek-tri'a ĉambr'o

La loĝ'ej'o de Georg Silber, ĉe-holm'a ĉaled'o kun 12 ĉambr'o'j, est'is ankaŭ la kooperativ'a redakt'ej'o de la renom'a inter'naci'a kaj du'monat'a beletr'a revu'o Literatur'a Vernis'o.

Jam pli ol unu hor'o'n ambaj intelekt'ul'o'j babil'is ĉe la manĝ'o'tabl'o, kaj ili'a'j dokt'a'j vort'o'j kaj parol'o'j altern'is bru'e-flu'e kun la ŝmac'o'j kaj moder'a'j borborigm'o'j de la kol'azi'on'o.

— Kiel vi diven'is? Mi avid'as, mi soif'as, mi hungras fam'o'n, kara Profesor'o. Fa-mo-n. Nur fam'o'n, fam'o'n, fam'o'n kaj pli da fam'o.

— Kaj Vi dezir'as, ke mi Vin help'u?

La okul'o'j de Georg Silber glim'et'is suplike:

— Jes, mi pet'as, mi pet'eg'as, mi petegegeg'as! Sukur'u min kiel vi far'is pri tiu Clinton en Uson'o!

— Ah'a! Lian re'fam'iĝ'o'n Vi cel'as, ĉu ne? En ord'o. Mi est'as en mi'a element'o. Sed ĉi-kaze ni bezon'os nul mis-il'o'n. Ne ĉio util'as, kio bril'as. Sufiĉ'os nur'a'j vort'o'j: vort’ en ĝust'a moment'o far'as pli ol arĝent'o. Simpl'e, far'u ĉio'n, kio'n mi dir'os al Vi, kaj kiel mi dir'os al Vi, kaj Vi iĝ'os por-ĉiam'e fam'a, Vi ĝu'os etern'a'n viv'o'n, la sam'a'n etern'a'n viv'o'n, kies mank'o'n Vi koŝmar'is dum la last'a'j tag'o'j, monat'o'j kaj eĉ jar'o'j.

— Kontraŭ kiom'a prez'o?

— Ĉiom'a, Estim'at'o. Memor'u, ke bon'a glor'o pli valor'as ol or'o. La unu'a paŝ'o est'u, ke Vi repudi'u Vi'a'n nun'a'n nom'o'n kaj re'bapt'u Vin La Majstr'o publik'e kaj privat'e. Kompens'e la unu'a iniciat'o de Esperant'a PEN-Klub'o est'os propon'i, ke La spegul'o de Velodaj'o iĝ'u dev'ig'a leg'aĵ'o en ĉiu'j mond'a'j lern'ej'o'j.

La gast'ig'ant'o mien'is bav'a'n ne'kompren'o'n.

— Se, anstataŭ fond'int'o, gvid'ant'o kaj mentor'o de Literatur'a Vernis'o, Vi est'us glor'a regn'estr'o aŭ potenc'a land'reg'ant'o, jam dum Vi'a viv'o oni ali'nom'us la plej grav'a'j'n plac'o'j'n kaj strat'o'j'n en ĉiu'j urb'o'j kaj vilaĝ'o'j honor'e al Vi; en park'o'j kaj ale'o'j Vi'a statu'o monument'us salut'e al la hom'o'j ir'ant'a'j al labor'o aŭ por'plezur'e promen'ant'a'j en dimanĉ'a maten'o; kial do Vi kontent'ig'u Vin per la ĝis'nun'a, oft'a sed ne'sufiĉ'a, aper'o de Vi'a nom'o sur la paĝ'o'j de Vi'a gazet'o kaj en la antaŭ'parol'o'j de la prestiĝ'a'j LV-el'don'aĵ'o'j? Ver'dir'e est'as nul kial'o, ke Vi ne ali'nom'u vin La Majstr'o. Vi ja re'bapt'is Vin pli fru'e, ĉu ne? Kaj kiu hav'as la fort'o'n, hav'as la rajt'o'n.

— Jes ja, kara Emèric, sed en la histori'o de la aposterior'a plan'lingv'o esperant'o est'is jam unu majstr'o: Ludwig Samenhof.

— Prav'e Vi dir'is: estis. Sed en ĉiu epok'o dev'as est'i unu Majstr'o, kaj nun, post la mort'o'j de Kalocsay, Lapenna, Waringhien kaj Régulo, ne est'as pli da tia'j. Ne est'as, ĉu Vi kompren'as? Kaj la mov'ad'o bezon'as nov'a'n Majstr'o'n, bezon'as ĝust'e Vin. Kiel dir'int'us Ŝlejero, Menad'e bal, Cifali bal. Vi est'u do La Majstr'o, du-majuskl'e, kiu'n ĉiu'j atend'as.

— Vi'a'j vort'o'j vol'as eksplic'it'i, ke ekzist'as soci'a mend'o...

— Preciz'e! Fi-kial plu cerb'um'i pri io tiel klar'a? Lazar'o Zamenhof'o mem ne vol'is, ke oni nom'u lin tiel, ĉar en la komenc'o tio ne est'us oportun'a por la cel'o dis'vast'ig'i la lingv'o'n inter ĉia'j hom'o'j. Sed nun, kiam ne ebl'as dub'i, ke ankaŭ la esperant'ist'o'j serĉ'as en la mov'ad'o misi'ist'o'j'n, mesi'o'j'n kaj profet'o'j'n, kial Vi ne akcept'u la grav'a'n respons'o'n? Aŭ ĉu Vi prefer'as, ke ĝi rest'u vak'a kaj apert'a al la uzurp'a'j pretend'o'j de kiu ajn Tonkin, Buller, Fettes, ValénMilojević?

— Nu, vi'a kantat'o son'as dekalog'e. La Majstr'o... kial ne? Ne pro nenio mi jam de long'e angl'ig'as kaj franc'ig'as mi'a'n plen'a'n kaj komplet'a'n verk'ar'o'n por eventual'a aper'ig'o en The Library of AmericaLa Bibliothéque de la Pléiade...

Surd'e al li'a'j fatamorgan'o'j Emèric Ország en'poŝ'ig'is si'a'n liv'a'n man'o'n kaj el'tir'is ĉif'it'a'n libr'o'tek'a'n slip'o'n kun formik'liter'a skrib'o sur la dors'a flank'o:

— Tajp'u kaj faks'u ĝin al Vi'a'j sub'ul'o'j.

La Majstr'o ek'leg'is kun kelk'a pen'o la du aŭ tri propon'it'a'j'n fraz'o'j'n:

Kara adjutant'o kaj satelit'o
De nun bon'vol'u nom'i min, tiel parol'e kiel skrib'e, same privat'e kiel publik'e, (La) Majstr'o. Per tio ni'a kooperativ'o...

Li'a'j okul'o'j glit'is sur la ceter'o kaj en li'a cerb'o kirl'iĝ'is la unu'a'j vapor'o'j de dub'o, sed ĉia'n ebl'a'n hezit'o'n definitiv'e for'ig'is la last'a, hast'e skrib'it'a lini'o:

Kooperativ'o de Literatur'a Vernis'o — en konsult'a'j rilat'o'j kun PEN-Klub'o.

— Brav'e. Brav'eg'e! Bravisime!!!

Ĝis la fin'o de la vesper'o La Majstr'o labor'eg'is entuziasm'e por dis'faks'i al si'a stab'an'ar'o la nov'a'n, revoluci'a'n komand'o'n. Kiam la redakt'ej'a faks'il'o ĉes'is aktiv'e deĵor'i, li rimark'is kun enorm'a'j mir'o kaj surpriz'o, ke kie antaŭ'e star'is nul pord'o, inter la kuir'ej'o kaj la mal'grand'a neprejo, osced'as nun la en'ir'a apertur'o de dek-tri'a ĉambr'o, en kiu'n la eminent'a Emèric Ország sin jam en'loĝ'ig'is, kaj kies pord'o'n li iom post iom premier'e ferm'as kaj post'e ankaŭ ŝlos'as.

Ĉapitr'o 4

Klopod'is improviz'i, sed van'e

— Kaj ĉu de nun, estiel Majstr'o, mi sur'hav'u ĉapel'o'n?

— Bon'a ide'o! Bon'vol'u port'i la mi'a'n.

Al La Majstr'o iĝ'is evident'a, ke Emèric kalv'as preskaŭ tut'e. Al'don'e, lian dekstr'a'n pariet'al'o'n, kiu'n normal'e konstant'e kovr'is la griz'verd'a ĉapel'o, ornam'is klar'kontur'a har'makul'o kun form'o de ses'fingr'a man'o. Prov'ant'e dis'pel'i si'a'n konstern'o'n La Majstr'o koncentr'iĝ'is pri ĝust'a sur'kap'ig'o de la spontan'a donac'o:

Pa! Ĝi manifest'iĝ'as iom tro kilo'metr'a por mi'a vert'o!

Emèric retro'kovr'is la ĉe-frunt'a'n har'man'et'o'n kaj konsol'is la ali'a'n:

— Nek ĉapel'o'n nek ĉap'o'n Vi merit'as, sed kron'o'n or'a'n kaj diamant'a'n!

Kaj li ek'recit'is:

— El tre mal'grand'a gem'o blind'ig'a bril'o ven'as, pinĉ'et'o da suker'o tre fort'a'n dolĉ'o'n ten'as...

Kaj post'e:

— Mal'grand'as la grajn'et'o'j de bon'a la paprik'o, sed ili, pli ol nuks'o'j, varm'ig'as per la pik'o...

Aŭd'iĝ'is subit'a ĝoj'kri'o de la maneken'a Majstr'o:

— Poezi'o! La voĉ'o de l’ silent'o! Eminent'a Emèric, ĉu vi komplez'os aŭditori'i buked'o'n el mi'a'j kompon'aĵ'o'j?

— Evident'e jes, Estim'eg'at'a Majstr'o. Bon'vol'u komenc'i Vi'a'n deklam'ad'o'n.

Kaj li turn'is si'a'j'n ĥameleon'a'j'n orel'o'j'n al la koloratur'e miel'a voĉ'o de l’ brav'a bard'o:

— Kio est'as mi'a pirog'o? — Mi'a riĉ'aĵ'o. Kiu mi'a di'o? — Mi'a liber'o. Mi'a leĝ'o? — Mi'a fort'o kaj la vent'o. Mi'a sol'a patr'uj'o? — La mar'o.

La griz'a felis'o rid'et'is por stomp'i si'a'n hel'e verd'an grimac'o'n:

— Est'as original'e. Ĉef'e la baz'a ide'o. Krom'e, ĝi eĉ son'as iom panam'e. Sed ŝajn'as al mi, ke iu jam aper'ig'is ĉi-tem'a'n poem'et'o'n.

— Ĉu ver'e? Kiu? Kio'n? Kiam? Kiel?

Emèric el'parker'is:

— Ĉar mi'a leĝ'o: la fort'o. Ĉar mi'a kara: la ŝip’. Mi'a patr'uj'o: la mar'o. Kaj la liber’: mi'a Di’.

Kaj li al'don'is:

— Se mi ne mis'memor'as, iam Vi em'is hungar'ig'i Vi'a'n pseŭdo'nom'o'n.

— Prav'e. Mi dub'is inter György Szilva kaj György Szilveszter, sed ne pov'is decid'iĝ'i, tial fin'e prefer'is german'ig'o'n.

— Tio signif'as, ke Vi elekt'is nek prun'o'n nek silvestr'o'n, sed ja arĝent'o'n.

— Efektiv'e, kara Emèric. Mi percept'as, ke vi suzeren'e trop'as plur'a'j'n idiom'o'j'n.

— Ali'a'n ne mal'laŭd'u, vin mem ne aplaŭd'u... Kaj ĉu ne ven'is al Vi'a kap'o la ebl'o nom'i vin Szilfa?

Szilfa? Ĉu tio ne est'as... ulm'o?

— Preciz'e. Kaj ĉu tiu vort'o dir'as nenio'n al Vi'a lucid'a cerb'o?

— Fakt'e jes. Mir'ind'e! Kiel vi tio'n rabd'is? La vort'o ulm'o memor'ig'as al mi poezi'aĵ'o'n, kiu'n mi fin'verk'is antaŭ kelk'o da tag'o'j:

— l’ april'a pluv'o kaj la maja sun'o prunt'is iom'o'n da foli'o'j verd'a'j al du'on'putr'a kaj mal'jun'a ulm'o, kiu'n vund'is la fulm'o.

Li daŭr'ig'is kun kresk'ant'a aplomb'o:

— Nun vi ne pov'os dir'i, ke vi jam aŭd'is tio'n pli fru'e.

Sed li ne dev'is long'e atend'i, ĉar el inter la griz'verd'a'j stret'a'j lip'o'j de la ĉapel'ul'o el'sibl'is orel'ŝir'a melodi'o:

— Al ulm'o du'on'putr'a kaj mal'jun'a, kiu'n la fulm'o vund'is, l’ april'o pluv'a kaj la maj'o suna iom'o'n da foli'o'j verd'a'j prunt'is.

— Tamen mi'a rim'o est'is pli bon'a, pli eŭfona, eĉ pli harmon'a!

— Cert'e Vi hav'as impon'a'n poezi'a'n talent'o'n, sed ankaŭ ne forges'u, ke eĉ sur la sun'o trov'iĝ'as makul'o'j. Kial Vi ne prov'u improviz'i?

— Improviz'i? Pri kio?

— Unu'e vi dev'as verk'i poem'o'n laŭdan kaj omaĝ'a'n al Vi mem, ekzempl'e rim'portret'o'n. Ĝi post'e pov'os aper'i kun la sub'skrib'o de Vi'a edz'in'o aŭ de iu el Vi'a'j fidel'a'j satelit'o'j (kvankam pli bon'e est'us nom'i ili'n planed'o'j, ĉar ja ili orbit'as, ĉu ne?, ĉirkaŭ la Sun'o). Est'u do kuraĝ'a kord'e kaj komenc'u klar'e kanti!

— Mi pet'as moment'o'n, estim'ind'a Profesor'o...

Li pren'is kelk'a'j'n foli'o'j'n el saten'a paper'o kun la sur'pres'o karakteriz'a de Kooperativ'o de Literatur'a Vernis'o kaj komenc'is kovr'i ili'n per rond'form'a'j liter'et'o'j el flu'a verd'a ink'o. Pas'is minut'o. Pas'is du minut'o'j. Tri minut'o'j pas'is. Post kvar'on'hor'o li las'is flank'e la uz'it'a'n felt'krajon'o'n kaj kun paper'fask'o en'man'e li kur'is al si'a budapeŝt'a mentor'o, kies orel'o'j atent'e vespert'is la nov'a'n prov'o'n de la menestrel'o:

— Majstr'o'n ni himn'u kaj univers'e fam'a'n revu'o'n kiu'j el'sav'is lingv'o'n el estetik'a pere'o. Mult'o'n Li tra'sufer'is dum ĉarpent'ad'o de ritm'o'j...

— Sufiĉ'as, kara Majstr'o. Ne, ne, tiu poem'o, malgraŭ si'a sen'egal'a original'ec'o, ne taŭg'as por ni'a cel'o. La verd'a pleb'o ne nur ne kompren'us ĝin, sed cert'e ĝin kompren'us mis'e. Bon'vol'u aŭskult'i mi'a'n propr'a'n modest'a'n verk'aĵ'o'n:

— Amik'a'n el'don'ist'o'n Vi ne trov'is: Vi dev'is mem el'don'i Vi'a'j'n verk'o'j'n. Ŝulco hav'as centr'o'n paderborna'n. Ĉu ebl'e tial Vi fam'iĝ'is pok'e? Régulo mem intenc'is aper'ig'i io'n el Vi, sed fin'e la kolaps'o de l’ el'don'ej’ dev'ig'is lin rezign'i...

La jubil'o kaj delic'a'j kri'o'j de la Kooperativ'estr'o fend'is la trans'fenestr'a'n vesper'silent'o'n de la ĝarden'o per split'o'j de vant'a vaku'o.

Ĉapitr'o 5

Estetik'a universal'o

— Brav'e. Brav'eg'e! Bravisime!!! Sen'dub'e vi heŭristik'as, kar'eg'a Emèric, ke mi verk'is nenio'n por la Serta Gratulatoria, kvankam la honor'ot'o pet'is min kontribu'i: ial mi taksis la ide'o'n ne'serioz'a, kaj prefer'is ne respond'i; nu, kio'n vi mem pens'us pri monument'a verk'o, kies monument'ot'o rekt'e serĉ'as si'a'j'n monument'ont'o'j'n kaj anonc'as sin mem redaktor'o?

— Kia prav'o en Vi'a'j vort'o'j, Aŭskult'end'a Majstr'o! Kiu ajn idiot'o, same Juan Régulo Pérez kiel Artur E. Iltis, pov'as invit'i la greg'o'n al tia entrepren'o kun plen'a cert'ec'o, ke aper'os la libr'o, kaj sen ajn'a risk'o...

Inter'romp'is lin La Majstr'o per robot'a ek'asert'o:

— Ne mis'kompren'u min! Mi neniel cel'as, ke Régulo kaj la ceter'a'j (ĉiu'j ĉi Vatré, Auld, Neergard, LinsDaŝgupto en Serta Gratulatoria) est'us kreten'o'j, sed...

— Sed?

— Sed kompar'u: kiam aper'os la fest'libr'o por mi'a kvin'dek'a nask'iĝ'tag'o, kies titol'o est'os Mi kaj oni, tem'os pri volum'o spontane kaj sen'parti'e kaj eminent'e iniciat'it'a, start'ig'it'a, redaktor'it'a, editor'it'a, asist'e verk'it'a, korekt'it'a, re'polur'it'a, grafik'e vart'it'a, stab'it'a, darsonvalizita kaj eĉ bind'it'a de neniu ali'a ol mi'a tiptologi'a edz'in'o mem!

— Ekster'ordinar'e!

— Kaj sen'kompar'e.

— Tut'e ĝust'e laŭ Vi'a gust'o. Tial bon'as, ke Vi re'produkt'is en la sen'mank'a kaj sen'dank'a Literatur'a Vernis'o fragment'a'n stri'o'n el la dors'a kovr'il'o de Ese'o'j III de Vareng'jen'o en'hav'ant'a'n Vi'a'n nom'o'n, por ke la pleb'o ne rest'u sen'inform'a: mal'saĝ'ul'o'j kresk'as mem, sen plug'o kaj sem’.

— Komplement'e, kara madjar'a amik'o, ne forges'u, ke don'i al hom'o'j saĝ'a'n prezent'aĵ'o'n kontraŭ'a'n al ne'saĝ'a kiu'n ili jam ricev'is, est'as sen'util'e, krom se sam'temp'e oni pruv'as al ili la mal'saĝ'ec'o'n de ili'a opini'o. Tial unu el mi'a'j proksim'futur'a'j iniciativ'o'j konsist'iĝ'os en vernis'kooperativ'a akuŝ'o de mi'a ĝis'nun'e sen'el'don'a sci-fi'a novel'ar'o Deneb scintil'et'as, verk'it'a jam en la decid'a jar'o 1968, kio demonstr'os, ke ne iu Konisi Gak'u aŭ Liv'e'n Dek kontribu'is al la esperant'a beletr'o la scienc'fikci'a'n ĝenr'o'n, sed ja neniu ali'a ol Georg Silber, t.e. La Majstr'o mem!

— En ord'o. Las'u ĉio'n ĉi kuŝ'i en mi'a'j man'o'j. Al'don'e, sed iom ali'tem'e, de nun neces'as, ke Vi verk'u majstr'e. Vi'a ĝis'nun'a stil'o est'is (kadr'e de si'a ne'dub'ebl'a superb'o) bril'a, sed supr'aĵ'a. De nun ĝi dev'as est'i, simpl'e, geni'a.

— Sed kiel tio'n ating'i? Mi jam mil'foj'e prov'is... Jen kial daŭr'e rest'as en tir'kest'o tut'a dram'o Unu person'o serĉ'ant'a epilog'o'n, la unu'a'j tri ĉapitr'o'j de suomi'esk'a roman'o kaj la dek naŭ unu'a'j ĉapitr'o'j de roman'o ĝenev'oz'a! Kalkul'u: du'dek du ĉapitr'o'j preskaŭ far'as tut'a'n roman'o'n, ĉu ne?

— Efektiv'e. Unu'e, pri la Epilog'o mi mem okup'iĝ'os, do ne zorg'u plu. Du'e, bon'vol'u aŭskult'i kompar'o'n, kvankam ekzempl'o propon'as, sed ne ordon'as. Tre plaĉ'is al mi Vi'a'j poem'o'j, sed plej'e min impres'is, kiel pruv'o pri Vi'a majstr'ec'o, la sobr'a'j, ekvilibr'a'j komentari'o'j en De temp'o al temp'o kaj Desislava rid'et'as. Kia plezur'o hav'i en la man'o'j tiu'j'n paĝ'o'j'n! Por mi ĝi rand'as eĉ erotik'a'n ĝu'o'n! Se ial iam Vi'a'j poem'o'j tut'e mal'aper'us, sufiĉ'us tiu'j paĝ'o'j por ke Vi plu kron'u kaj tron'u la verk'ot'a'j'n histori'a'j'n konsult'il'o'j'n pri la esperant'a literatur'o. Kompar'e kaj kontrast'e kun ili la poem'o'j de, ekzempl'e, Auld kaj Kalocsay, De Kock kaj Newell, Montagut kaj Nerv'i, Fernández kaj Neves, impres'as tiel nud'e kaj sen'suk'e, tiel mut'e kaj sen'gust'e... sed en Vi'a'j tekst'o'j, male, vid'ebl'as klar'relief'e la impon'a'j kontur'o'j de Vi'a person'ul'ec'o, de Vi'a sen'simil'a geni'o. Ili esprim'as Vi'a'n Vi'o'n same preciz'e, kiel skrib'o-specimen'o tio'n far'us post grafologi'a analiz'o.

— Kio est'as do la obstrukc'o, eminent'a Profesor'o?

— En unu sak'o du kat'o'j, ĉiam mord'o'j kaj grat'o'j. Nepr'as, ke ni unu'e solv'u la problem'o'n de la ekzist'o de Vi'a rival'et'o, kara Majstr'o. Vi tro pens'as pri li kaj tial ne ebl'as, ke Vi dediĉ'u vin plen'e al kre'ad'o de literatur'a'j monument'o'j.

— Ĉu vi parol'as pri... tiu Kam'aĉ'o?

— Ĝust'e pri li.

— Kamo! La imbecil'a'j katalun'o'j aŭdac'is stafet'i por recenz'o al tiu Kam'aĉ'o la minimum'ism'a'n krokiz'ar'o'n de Nemere. Tial mi dev'is tuj depeŝ'i al ili sortiment'o'n da re'admon'o'j, garnitur'o'n da komand'o'j kaj servic'o'n da preciz'a'j instrukci'o'j kaj detal'a'j direktiv'o'j. La envioza judas'o...! Tamen kelk'a'j konsil'is prudent'o'n kaj si'n'reg'o'n. En ies epistol'o papirus'is jen'e: la plej bon'a politik'o est'as: ignor'i ili'n kiom ebl'e.

— Jes ja, mi bon'e sci'as: kontraŭ la stult'o eĉ la di'o'j van'e batal'as. Sed kiel ebl'as ke Vin, Gigant'o'n de la Pens'o, tiom perturb'as la artikol'et'o'j kaj mis'recenz'o'j de mem'proklam'it'a goljat'o? Vi klar'e ne pov'as lin forges'i. Kaj unu mal'amik'o pli difekt'as, ol cent amik'o'j protekt'as. Ni pov'as far'i nur unu afer'o'n: silent'ig'i Vi'a'n ĝen'a'n kontraŭ'ul'o'n. Ricev'os vulp'o por si'a kulp'o. Ag'u do decid'e kaj sen'kompat'e. Se Vi vol'as renom'o'n, ne domaĝ'u la hom'o'n!

Ĉapitr'o 6

En'konduk'o al literatur'a kritik'o

Kvin hor'o'j est'is jam pas'int'a'j, de kiam Emèric demand'is La Majstr'o'n pri febl'a punkt'o, vund'a lok'o aŭ aĥil'a kalkan'o de la insolent'a madrid'an'o, kaj jen fin'fin'e La Majstr'o ek'kri'is:

Eŭreka! Ne mal'konven'as sci'i, ĉu li apog'as serb'o'j'n, ĉu kroat'o'j'n, por ke laŭ'ebl'e mi sub'ten'u la antagona'j'n kaj tiel puŝ'u lin en sak'strat'o'n.

— Brav'e kaj prav'e, Mir'ind'a Majstr'o; en ĉi epok'o mank'a je princip'o'j oni dev'as arbitr'e decid'iĝ'i por unu'j aŭ por ali'a'j kaj ag'i koher'e kaj konsekvenc'e. Bedaŭr'ind'e, se tem'as pri Bosni'o-Hercegovin'o, est'as ne nur du parti'o'j, kaj, al'don'e, Kam'aĉ'o pli simpati'as ne serb'o'j'n nek kroat'o'j'n, sed muslimano'j'n. Tro da kuir'ist'o'j kaĉ'o'n difekt'as, kaj de tro da pan'o ven'as mal'san'o. Ni elekt'u io'n pli simpl'a'n kaj do pli traf'a'n kaj noc'a'n.

— Sed mi jam sen'mank'e eksplik'is, kial mi prefer'as ne akuz'i lin plu'e kaj plu'e pri antisemit'ism'o...

— Ne naiv'u. Kia ag'o, tia pag'o, kaj kia fripon'o, tia baston'o. Ne forges'u, ke Vi promes'is ag'i preciz'e kaj obe'e laŭ mi'a'j instrukci'o'j. Ĉu Vi ekzempl'e sci'as, kial li verk'is kaj traduk'is tiu'j'n kalumni'a'j'n artikol'o'j'n kontraŭ jud'o'j, Zamenhof'o, cion'ism'o kaj Israel'o?

— Mi indukt'as, ke ĉar li esenc'as antisemit'o.

— Ne, tut'e ne, Kara Majstr'o. Li far'is tio'n por fam'iĝ'i, por ating'i pli kaj pli da renom'o. Same est'is pri Joseph Paul Goebbels: kiel jun'ul'o kaj universitat'an'o li favor'is social'ism'o'n, cion'ism'o'n, la jud'a'n mov'ad'o'n, sed post'e, nur por la fam'o, vid'ant'e ke inter la progres'em'a'j rond'o'j li hav'os nenia'n ŝanc'o'n el'star'i, li las'is sin konvink'i de iu mediokrulo el la nazi'a parti'o, kaj jen li'a'j talent'o kaj ambici'o kun'e far'is el li la kanibal'o'n, kiu'n la tut'a hom'ar'o nun bon'e, kaj por etern'e, kon'as. La histori'o de la hom'ar'o abund'as je tia'j sen'princip'a'j kanajl'o'j jam de Erostrato. Ĉar kiel profit'us hom'o, se li gajn'us si'a'n anim'o'n kaj perd'us la tut'a'n mon'don?

— Ni do, se esprim'i tio'n per ne'triv'it'a metafor'o, dev'ig'u lin elekt'i inter ari'an'ism'o kaj arj'an'ism'o.

— Aŭ inter martel'o kaj ambos'o. Por tio ni vizit'os la hejm'o'n de Kam'aĉ'o en Madrid'o dum li'a for'est'o. Ne ven'os rat'o mem al kat'o, kaj ni dev'as bon'e koni li'a'j'n plan'o'j'n kaj projekt'o'j'n, kaj eventual'e detru'i ili'n sur'lok'e, sen ke li sci'iĝ'u. Favor'os ni'n, ke du kontraŭ unu prezent'as arme'o'n, kaj ke venĝ'ad'o est'as mi'a meti'o. Ni don'os al li lecion'o'n de mor'o'j.

— Vi parol'is, ke dum li'a for'est'o? Kiam do?

— Hodiaŭ nokt'o'mez'e ni ek'ir'u. Est'as ankoraŭ la kvar'a de floreal'o kaj li jam ek'vojaĝ'is al la Universal'a Kongres'o en Valenci'o.

— Sed ĉu la Universal'a Kongres'o ne okaz'os komenc'e de termidor'o?

— Nu ja... tamen... se La Majstr'o ordon'os, eĉ ŝton’ lakton don'os! Kaj nun ni prefer'e komenc'u pak'i jam ni'a'j'n afer'o'j'n.

Ĉapitr'o 7

Poet'ik'a relativ'o

Dum La Majstr'o apert'is si'a'n plej grand'a'n valiz'o'n kaj rembur'is ĝin zorg'e kaj skrupul'e per komplet'o'j da vest'o'j ege glat'e glad'it'a'j kaj tiom ame amel'it'a'j, la ruĝ'okul'a Emèric fal'ig'is en la poŝ'o'j'n de si'a griz'a redingot'o komplet'o'n da objekt'o'j kaj aĵ'o'j plej strang'a'j, sen ajn'a'j util'o, koher'o aŭ inter'rilat'o: putin'e ruĝ'a'n lip'ŝmink'il'o'n, ŝaf'id'a'n astragal'o'n, knab'in'a'n fibol'o'n, plast'a'n komput'il'a'n disk'o'n, finn'a'n alumet-skatol'o'n sen alumet'o'j kaj plu simil'e. Far'ant'e etan paŭz'o'n en si'a intelekt'a labor'o La Majstr'o ek'parol'is:

— Mi neniel pov'as kompren'i la kaŭz'o'n de la motiv'o de li'a amaŭroz'a abomen'o kontraŭ mi, mi'a balad'ind'a edz'in'o, mi'a revu'o Literatur'a Vernis'o, la Kooperativ'o mem kaj eĉ kontraŭ la literator'a rond'o La Ploton'o!

— Vi kulp'as nur tio'n, ke Vi est'as pli bon'a poet'o ol Kam'aĉ'o. Jen la kern'a kial'o de la ton'o de li'a'j recenz'o'j. Kvankam tut'e mal'kompetent'a poet'o laŭ mi, li ne pov'as toler'i, ke ekzist'as ali'a'j.

— Kial vi inter'dir'is, mentor'a Emèric, la banal'a'n du'vort'o'n laŭ mi?

— Nur tial, ke kelk'a'j iber'a'j verk'ist'o'j ŝat'as li'a'j'n pok'a'j'n poem'o'j'n. Neves eĉ kompar'is iu'n el ili kun La infan'a ras'o, cert'e tre tro'ig'ant'e.

— Dirlididi! Ĉu tiu'n kvant'a'n magr'ec'o'n tamen kompens'as el'star'a kvalit'o literatur'a? Bedaŭr'ind'e ne. Tiu Kam'aĉ'o ja kapabl'as ia'foj'e verk'i poem'et'o'n sam'kompetent'e kiel mult'a'j ali'ul'o'j en Esperant'uj'o, sed tio ne sufiĉ'as por kre'i er'o'j'n ver'e memor'ind'a'j'n, kiu'j pov'os post'viv'i en bon'a'j antologi'o'j ĝis, ni dir'u, la jar'o 2093.

Hm... Ebl'e oni plend'os, ke Vi juĝ'as tro sever'e. Ne forges'u li'a'j'n divers'a'j'n sukces'o'j'n en literatur'a'j konkurs'o'j.

— Tia proced'o al'don'as nenio'n al la verk'o. Ne mal'oft'e la vers'aĵ'o'j tiel kron'it'a'j hav'as nenia'n valor'o'n, ĉar ne'esprim'it'a konkurs'a kriteri'o ĝeneral'e est'as, ke ili prefer'e est'u pli-mal'pli konvenci'a'j. Do mi dev'as malgraŭ'e konstat'i, ke tiu Kam'aĉ'o ne ating'is far'iĝ'i grav'a poet'o. Ĉar en la poezi'o memor'ind'ec'o est'as la ĉef'a, ebl'e la sol'a, kvalit'o kiu garanti'as plu'ekzist'o'n.

— Prav'e. Neĝ'o kaŝ'as nur ĝis printemp'o. Vi'a'j vort'o'j memor'ig'as min pri dir'o de Henriette Beaupaul (aŭ ĉu est'is Vi'a kara Martinelli?), pri la ne'kontest'ebl'e klar'a fakt'o, ke ne ĉiu'j Florudaj Majstr'o'j egal'valor'as, kio cert'e aplik'ebl'as ankaŭ al la kam'aĉ'a problem'o. Tamen permes'u, ke mi por moment'o lud'u la rol'o'n de diabl'o-advokat'o: kaj se trov'iĝ'us inter li'a'j vers'aĵ'o'j io memor'ind'a?

— Sen'dub'e, impertinent'a Emèric, okaz'us tiel pro simpl'a statistik'a neces'o. Sinjor'o kiu el'plum'ig'as cent'on aŭ mil'on da, se tiel nom'i ili'n, poem'o'j, cert'e produkt'os io'n almenaŭ bon'et'a'n, sed demonstr'ebl'e pro simpl'a hazard'o kaj absolut'e ne pro propr'a merit'o.

Ferm'ant'e la valiz'o'n La Majstr'o ek'aŭd'is admon'o'n de la griz'a serpent'o:

— Ni dev'as jam ek'ir'i al Hispan'uj'o.

Sent'ant'e si'a'n voĉ'o'n de pas'int'jar'cent'a aŭtomat'o iom sen'miel'a kaj mal'propr'a, La Majstr'o proverb'is:

— El Hispani'o, nek vent'o afabl'a nek nupt'o agrabl'a.

Emèric rid'et'e respond'is per voĉ'o du'obl'e diabl'a:

— Ne maten'o, bon'e tamen! Abrakadabra!

Ĉapitr'o 8

Antaŭ'e'n al la labor'o!

Ferm'ant'e la valiz'o'n La Majstr'o ek'konsci'is, ke ili sid'as en trajn'a kupe'o. Li trov'is la valiz'o'n subit'e tro pez'a kaj dev'is pet'i la Send'it'o'n de Satan'o pri help'o por pov'i meti ĝin sur la rak'o-breton.

— Bedaŭr'ind'e mi forges'is kun'port'i io'n por legi ĉi-peripl'e. Mi'a faktot'a kaj fakultoza edz'in'o trans'don'is al mi rism'o'n da artikol'o'j, fiktiv'aĵ'o'j kaj ese'o'j por Literatur'a Vernis'o, ke mi propon'u, kiel ŝi ili'n dis'hak'u, korekt'u, modif'u kaj polur'u plej art'e kaj lert'e, plej delikat'e kaj adekvat'e. Sed mi lete'is ĝin domicil'e...

Emèric rigard'is lin heksagon'e, en'poŝ'ig'is la liv'a'n man'o'n kaj facil'e el'tir'is tut'e nov'a'n ekzempler'o'n de Plen'a Ilustr'it'a Vort'ar'o kun Suplement'o:

— Bon'vol'u tra'leg'i ĝin de la komenc'o ĝis la fin'o, ke Vi pov'u verk'i, estiel Majstr'o de la Lingv'o kaj la Literatur'o Esperant'a'j, ind'a'n antaŭ- aŭ post-parol'o'n por la sekv'a, baldaŭ'a el'don'o.

— Mi dispon'as ankaŭ tri je'parol'o'j'n por Kalevala, Cent jar'o'j da sol'ec'o kaj Poem'o de Utnoa.

— Antaŭ'e kio'n Vi dev'as, post'e kio'n Vi vol'as. Bon'vol'u do ek'leg'i, kvankam cert'e temp'o ne mank'os.

La Majstr'o ne pov'us dir'i, kiom long'e daŭr'is la trajn'a vojaĝ'o al Madrid'o, nek kiu'j'n urb'o'j'n tra'ir'is la vagon'ar'o. Ili sid'is en karmin'velur'a kupe'o tut'e ferm'a al la ekster'o. Tra fend'et'o'j inter la pez'a'j fenestr'o-kurten'o'j vid'ebl'is nur minac'a nokt'a nigr'o, makul'it'a jen kaj jen, tre dis'foj'e, de la griz'e obtuz'a lum'o de la halt'staci'a'j gas'lamp'o'j kaj lantern'o'j. La dezert'a'j kaj'o'j prezent'iĝ'is al la okul'o'j en kosm'or'am'a geometri'o, mark'it'a'j per svag'a'j hieroglif'o'j ciril'a'j kaj glagolic'a'j. Ŝajn'is al La Majstr'o, ke ili'a vagon'o vojaĝ'as ne nur de land'o al land'o kaj de urb'o al urb'o, sed ankaŭ de temp'o al temp'o.

Ferm'ant'e la vort'ar'o'n La Majstr'o ek'konsci'is, ke ili star'as sur granit'a postament'oz mez'e en ie'a maten'iĝ'e frisk'a park'o:

— Ĉu... Madrid'o?

— Efektiv'e. Jen, ĉirkaŭ ni, la park'o Re'tir'o en aŭror'a hor'o. Ni salt'u sob antaŭ ol ven'os fru'em'a'j promen'ant'o'j.

— Sed... mi vertiĝ'as sen'paraŝut'i de ĉi-tiom'a altitud'o.

— Ne tim'u van'e. Ĉu Vi vid'as bril'e ruĝ'a'n punkt'et'o'n ĉe la pint'o de l’ kupol'o de tiu for'a palac'et'o, trans la arb'o'j?

— Jes ja; mi oftalm'as ĝin perfekt'e. Ĉu tem'as pri la pri'poem'it'a My Locarnos little star?

— Ne ĝi, Kar-Kara Majstr'o, sed astr'o amik'a kaj egid'a. Sci'u, ke protekt'as kaj gard'as ni'n stel'o, kiu'n eŭrop'a'j astronom'o'j mistifik'e nom'as Antares'o, t.e. Ant'i-Ares'o aŭ Mal-Mars'o, en la konstelaci'o Skorpi'o. Kiel Vi cert'e sci'as, Alt-Estim'at'a, Ares'o est'is helen'a di'o de milit'o. La ver'a nom'o de ni'a patron'a, egid'a stel'o est'as Kalbalakrabo, kio mi'a'lingv'e signif'as La Kor'o de l’ Skorpi'o, ruĝ'e-braĝ'e frost'a kiel intern'o ruben'a. Ek do! Kun'salt'u kun mi!

Jam sur la firma ter'o humid'a de la park'a plac'et'o La Majstr'o demand'is:

— Sed kial la di'o de milit'o?

— Ĉar ni lud'os kun iu lu'don de pugn'o'j.

— Mi tim'as, ke ni ag'os eksces'e kaj super'mezur'e kontraŭ tiu Kam'aĉ'o. Kial lin pun'i? Kial ni ne retro'u kooperativ'ej'e'n?

— Ne blag'u! Aŭ ĉu Vi pren'as min por dup'o aŭ ŝlemil'o? Diabl'o ŝerc'o'n ne kompren'as, vok'it'e li ven'as. Ali'vort'e: aŭ venk'i aŭ velk'i.

— Be! Mi opini'us konven'a kompromis'o'n...

Ĉit! Se Fam'o Vin daŭr'e interes'as, bon'vol'u fermi la faŭk'o'n kaj obe'i mi'a'j'n instrukci'o'j'n. Koncern'e Kam'aĉ'o'n, long'e ŝtel'as ŝtel'ist'o, tamen fin'e li pend'os, ĉar kiu kaĉ'o'n aranĝ'as, tiu ĝin manĝ'as, kaj kiu hav'as malic'a'n cel'o'n, oft'e perd'as si'a'n propr'a'n fel'o'n! Ĉak! Ĉak!

La Majstr'o iĝ'is mut'a kiel mort'a moru'o. Post ne long'e ili akcel'is si'a'n marŝ'o'n. Dum ambaj pilgrim'ant'o'j el'park'iĝ'is en ĉi urb'o'n de fakt'o'j, fiktoj kaj fantazi'o'j, ili renkont'is surd'mut'ul'o'n, kaj demand'is lin:

— Kiom distanc'a est'as la strat'o Chantada?

Li tuj respond'is:

— Sufiĉ'e long'a distanc'o... ebl'e kvin kilo'metr'o'j'n.

Ili do plu'en'ir'is, ĝis ili renkont'is blind'ul'o'n, kaj demand'is lin:

— Sinjor'o, kiom'a hor'o est'as?

Li rigard'is si'a'n brak'horloĝ'o'n kaj respond'is:

— Est'as la ok'a kaj kvar'on'o.

La Majstr'o kaj Profesor'o Ország plu'en'ir'is, ĝis ili renkont'is vir'in'o'n tut'e nud'a'n:

— Sinjor'in'o, — dir'is la griz'a felis'o — mi ege dezir'as fum'i, kaj ne hav'as tabak'o'n. Ĉu ebl'e vi pov'as amik'e favor'i min per unu pip'o'plen'o?

— Jes, — ŝi respond'is — pip'o'plen'o'n da tabak'o mi ja ne domaĝ'as.

Kaj ŝi pren'is tabak'o'sak'o'n el si'a poŝ'o kaj propon'is ĝin al Emèric, tre afabl'e.

Emèric kaj La Majstr'o (la unu'a fum'ant'e si'a'n pip'o'n) do plu'en'ir'is, ĝis ili ven'is al la kam'aĉ'a kvartal'o El Pil'ar. Tuj ili vid'is vir'o'n, kiu ne hav'as brak'o'j'n, kaj li tre rapid'e puŝ'is tra la strat'o ĉar'um'o'n, en kiu li port'is grand'a'n sak'o'n da jar'kolekt'o'j de Esperant'o Triumf'ont'a kaj La Praktik'o. Post li kur'eg'is vir'o sen krur'o'j, kiu kri'eg'is:

— Halt'u, ŝtel'ist'o! Halt'u, fripon'o! Jen mi'a'j jar'kolekt'o'j!

Ne est'is la afer'o de ni'a'j protagonist'o'j, do ili plu'en'ir'is, ĝis ili trov'is sin en la strat'o Chantada, ĉe la numer'o kvar'dek tri.

Sam'hor'e kaj sam'minut'e, ĉe la kruc'iĝ'o de Chantada kun la strat'o Vereda de Ganapanes, osced'a'j miaŭ'o'j de l’ kvartal'a'j kat'o'j salut'is bon'ven'ig'e la liver'o'n de la unu'a'j, ankoraŭ freŝ-ink'a'j, ekzempler'o'j ĵurnal'a'j en la voj'kruc'a'n kiosk'o'n. Sur la sub'a dekstr'a angul'o de la front'paĝ'o de l’ ĵurnal'o El Independient'e, anstataŭ la plan'it'a fot'o de mustaĉuda hipokrit'ul'o, aper'is nov'aĵ'o en'ŝov'it'a plej last'e:

Statu'o mal'aper'is

agent'ej'o'j, Madrid'o

La statu'o de La Fal'int'a Anĝel'o en la park'o Re'tir'o mal'aper'is de sur la piedestal'o hieraŭ nokt'e. Tri ebri'a'j vagabond'o'j asert'as, ke la statu'o for'vapor'iĝ'is ĝust'e je nokt'o'mez'o, kaj ke la moment'a lum'sag'o de fulm'o vid'ig'is sur la mal'plen'a piedestal'o la figur'o'j'n de Don Quijote kaj Sancho.

Ĉapitr'o 9

Leĝ'o'j de ruĝ'a magi'o

— Se Zamenhof'o vizit'as, ĉiu pord'o lin invit'as — invok'is Emèric paspartu'e, kaj la pord'o de la loĝ'ej'o de Kam'aĉ'o tuj sezam'e apert'iĝ'is, dum La Majstr'o demand'is tim'em'e, eĥate de la grinc'o de ĉarnir'o'j osced'em'a'j:

— Ĉu li cert'e ne regres'os ĉi-domicil'e'n?

— Mi jam dir'is, ke por ni floreal'as sed por Kam'aĉ'o termidor'as. Ĝust'e nun li aŭ rikan'as en Barcelon'o spekt'ant'e recital'o'n de Nikotin’ kaj la mejl'o'ŝton'a'n film'o'n Langvor'o'j, aŭ babil'as kun Liv'e'n Dek kaj István Ertl en Valenci'o kun porci'o da paelo sur unu man'o kaj long'a glas'o da ciperaĵo en la ali'a.

— Ĉu vi ne scienc'as tio'n skrupul'e, intelekt'a Emèric?

— Kial mi far'u tiel?: de tro mult'a sci'o krev'as la krani'o.

— Konsekvenc'as, ke ni pozici'as en li'a hejm'o, dum li kaj mi kun'hant'as la barcelon'a'n pre'kongres'a'n forum'o'n literatur'a'n!

— Ekster'ordinar'e, ĉu ne?

La kooperativ'a'j gast'o'j tra'fantom'is la salon'o'n preter du maŭzedongece grand'a'j fot'o'j blank'a'nigr'a'j de Karol'o Piĉ kaj Fernand'o de Dieg'o kovr'ant'a'j la grumel'e blank'an farb'o'n de la du sol'a'j mur'o'j sen fenestr'o kaj sen mebl'o'j. En la salon'o subit'e aŭd'iĝ'is soft'a jelp'o de la hieratik'a maneken'o:

— Melen'o!

Ili tra'ir'is kurt'a'n koridor'o'n, kaj post'e turn'is sin liv'e'n. La mur'o'j de l’ lit'ĉambr'o de Kam'aĉ'o, tapet'it'a'j per brik-imit'a paper'o, aspekt'is nud'e kiel orf'a lokal'o kaj frisk'e kiel kript'a zulo. Nud'o'n kaj frisk'o'n ŝmink'is kvar alt'a'j bret'ar'o'j plen'a'j je libr'o'j en du vic'o'j. Du'on'o'n de la ĉambr'o okup'is du-etaĝ'a lit'o, kies supr'o'n kovr'is stak'o'j da kajer'o'j, kovert'o'j kaj ĉia'format'a'j period'aĵ'o'j. Fingr'um'ant'e iom da polv'o sur apud'a bret'o La Majstr'o verdikt'is:

— Kia sapropelio! Indukt'ebl'as, ke tiu Kam'aĉ'o forges'is bret'o-broseti!

Emèric sen'ĉapel'ig'is sin kiel Bofront'o esperant'o'n kaj ek'sid'is ĉe la komput'il'o, font'e al la fenestr'o. Li'a'j man'o'j arane'is sur la klav'ar'o kaj baldaŭ la ekran'o plen'is je inform'ik'a'j hieroglif'o'j.

— Kara Majstr'o: la tekst'o'j'n kaj program'o'j'n ni pov'as aŭ plu las'i, aŭ for'viŝ'i, aŭ kopi'i por Vi en propr'a'n disk'o'n. Bon'vol'u do ek'dir'i, kio Vin interes'as cel'e detru'i lian reputaci'o'n aŭ abort'ig'i li'a'j'n beletr'a'j'n plan'o'j'n.

— Ĉu vi kun'eksport'is tia'n disk'o'n aŭ ĉu ni ĝin latron'u el li'a fi'kamer'o?

La hungar'a profesor'o tir'is el poŝ'et'o de la redingot'o disk'o'n plast'a'n kaj elast'a'n, sam'temp'e respond'ant'e per si'a'j braĝ'a'j okul'o'j:

— Kia la reĝ'o, tia la leĝ'o, ho Mastr'o de Mastr'o'j! Kaj la unu'a leĝ'o de inkub'a magi'o postul'as, ke ĉiu'n objekt'o'n, kiu'n ni for'pren'os, mi dev'as ind'e kompens'i kaj kontraŭ'pez'i per las'o de ali'a aĵ'o. Tial rezerv'u Vi'a'n akapar'em'o'n por tuj post'e, kiam neces'os elekt'i io'j'n el inter li'a'j libr'o'j. Turn'u Vi'a'n sublim'a'n mens'o'n al ĉi komput'in'o: unu el la dosier'o'j plen'as je mal'moral'a'j kaj perversi'a'j porn'o-skriptoj. Kon'iĝ'as majstr'o laŭ si'a verk'o, kaj eĉ najtingal'o ne est'as sen gal'o!

Hm... Pornografi'o? Ne, tio min ne interes'as. Elimin'u la tut'o'n! Ĉu io pri mi'a envergur'o?

— Ebl'e en la leter'a fak'o... Efektiv'e. El leter'o al... nu, ne grav'as: Est'us bon'e, se Georg Silber met'us fin'a'n punkt'o'n al la karier'o de si'a pseŭdo'nom'o, kaj re'komenc'us verk'i propr'a- aŭ ali-nom'e forges'ant'e la kastel'o'n el glaci'o, kiu'n tiel zorg'e, kaj tiel tra'vid'ebl'e, li van'e konstru'is.

— Ekimoz'o! Belzebut'o pred'u la tut'a'n leter'a'n fak'o'n!

— Ĉu ni prov'u pri poem'o'j?

— Jes! Jes-jes! Jeges! Rapid'u, idiot'o!

— Kio'n mi far'u ekzempl'e el ĉi poem'o kun tri titol'o'j?

— Tri titol'o'j?

— Ŝajn'as, ke li ne sukces'is elekt'i inter ili. La unu'a, Major-Silber-Ŝemer, pli taŭg'us kiel vers'o en rim'portret'o; la du'a, Raben'a'j mal'ben'o'j, ne traf'as la cel'o'n; ebl'e son'as plej bon'e La Sankt'a Tri'unu'o, ĉar, kvankam ĝi tem'as pri Vi kaj Vi'a'j du lam'baston'o'j, ĝi iom memor'ig'as pri poem'o de Emiano Imby.

— Tamen for'viŝ'u la tut'o'n, ke ni nenio'n risk'u.

— For! Hm... Li komenc'is ali'a'n poem'et'o'n kun la titol'o Dol'e kaj petrol'e, sed verk'is nur unu strof'o'n.

— Ĉu de'freŝ'e pri Irak'o?

— Ne, tut'e ne pri tio, sed ja pri masturb'ad'o, kiel dec'as al pornografi'a aŭtor'o. Ceter'e, li metrik'is ĝin vladimir'e.

— Leg'u do.

Sen rigard'i la miop'ig'a'n ekran-blu'o'n Emèric recit'is:

— Kaj dum Li'a'j satelit'o'j georgi'as fol'e, ĉe spegul'o Li onan'as dol'e kaj petrol'e.

La Majstr'o tondr'is:

— Elizi'u ĝin!

— For'strek'it'e. Kaj jen ankoraŭ io pri Vi'a edz'in'o.

— Ĉu long'a?

— Ne; nur tri vort'o'j. Ebl'e titol'o por sonet'o.

— Nu, tiu-okaz'e bon'vol'u legi ĝin al mi.

— En ord'o; mi kred'as, ke tem'as pri difin'o.

— Leg'u do, ne atend'ig'u min per ne'raŭm'ism'a bagatel'o.

— Laŭ Vi'a plaĉ'o. La tri vort'o'j est'as: perl'o sub menhir'o.

— Mekoni'o! Ĉu vi super'satur'e cert'as, ke tem'as pri mi'a majest'a edz'in'o? Tio'n mi ne pov'as kred'i: ŝi ja propriet'as akci'o'j'n de l’ kooperativ'o, kaj ver'dir'e ŝi nenio'n far'is kontraŭ li, krom defend'i min el li'a'j atak'o'j! Mi ne retin'as, kial tiu Kam'aĉ'o vol'us aŭ dev'us ŝi'n insult'i. Krom'e, se tio'n li far'u, kial li ne uz'u pli drast'a'j'n esprim'o'j'n, kiel kooperativ'a cerber'in'oliteratur'a furi'o? Ŝajn'as do, ke ni jam leg'as tro inter la lini'o'j, inter la vort'o'j, eĉ inter la liter'o'j, ja pli ol la liter'o'j'n mem. Se ni sekv'os tiu'n pad'o'n mi ne mir'us, ke trov'int'e slip'et'o'n kun la vort'o'j sen'nobl'a rat'ovelur'a kanajl'o ni ek'suspekt'us, ke tem'as ĝust'e pri mi.

— Nu, en ord'eg'o; se Vi ne est'us tiel modest'a, Vi est'us perfekt'a. Tamen... Oho! Vid'u, jen pli'a porn'aĵ'o!

— Fu! Leg'u plej'nur'e la titol'o'n, Emèric.

Lit-erotik'o kaj pub-lek'o en Esperant'uj'o: ĉu midz'e aŭ franze?

— Diare'o! Fi! Akt'o'j de la Akademi'o! Korp'o de pork'o! Kac'o de boac'o! Eks pri ĝi kaj eks pri seks’!

— Est'u obe'at'e. Vort'o don'it'a est'as kiel leĝ'o. Ni daŭr'ig'u la grav'a'n task'o'n, kiu ven'ig'is ni'n ĉi tie'n. Apert'u Vi'a'n valiz'o'n.

La et'a'j okul'o'j de Emèric kavalkad'is sur unu el la lign'a'j bret'o'j, liv'e super la print'il'o: inter La Nobl'a Koran'o kaj Manifest'o de la Komun'ist'a Parti'o star'is kun ali'a'j snob'aĵ'o'j La turp'a burĝ'ar'o de Miguel Espinosa, La litomiŝla tomb'ej'o de Karol'o Piĉ kaj bunt'a kolekt'o da porn'a'j revu'o'j kaj gazet'o'j kun divers'a'j poz'o'j kaj en plur'a'j lingv'o'j.

— En'e'n ili'n! — ordon'is la budapeŝt'a link'o.

— Sed...

— Nek sed nek malsed! Ĉio depend'as de se kaj kiam, kaj se dev'ig'as neces'o, far'u kun kares'o!

Post'e la hungar'a profesor'o las'is en la vak'a lok'o, fiks'it'a per knab'in'a fibol'o, kolor'a'n polaroid'a'n foton montr'ant'a'n plen'e la nud'o'n de jun'a vir'in'o mamuda kaj piĉuda, volupt'a kaj lasciv'a, kun ŝi'a ali'land'a adres'o zorg'e kaj net'e tajp'it'a sur la dors'o de l’ bild'o.

— Ĉu ne al'log'a? Kia'j uroĝoj!

— Pri prostitu'it'in'o'j mi inert'as... Kial ĉi fotograf'aĵ'o? Ĉu nur por ekvilibr'ig'o post'razi'a?

Anstataŭ respond'i, Emèric fal'ig'is en la apert'a'n valiz'o'n ne'revizi'it'a'n printoskripton de la esperant'ig'o de l’ ese'o Ne pensi plu de iu'j Santiag'o Alb'a Rico kaj Carlos F. Liria. Montr'ant'e al La Majstr'o nur la dors'o'n de si'a griz'a redingot'o li al'don'is:

— En'met'u ankaŭ la roman'o'n Sirius'o de Olaf Stapledon, ke Vi kompren'u pli bon'e hund'o'j'n, kio help'os Vin abund'e en rilat'ad'o kun ĉi tia'j hom'o'j. Tamen, se Vi ver'e sci'vol'as pri la motiv'o de la fot-donac'o, bon'vol'u aŭskult'i kelk'a'j'n vers'o'j'n kaj prov'u ident'ig'i ili'n.

Kaj li ek'deklam'is:

— Ir'u, ĉas'ist'o, el'konduk'u am'pastr'in'o'n, sankt'a'n publik'ul'in'o'n, kaj kiam al trink'ej'o ven'os trink'i la best'o'j, ŝi de'met'u la vest'o'j'n, por ke li pren'u ŝi'a'n matur'plen'o'n. Se li vid'os ŝi'n, li cert'e al'ir'os. Fremd'a'j iĝ'os al li la best'o'j kamp'e kresk'a'j.

La Majstr'o mut'is kiel karton'a gramofon'o.

— Ĉu nenia ide'o?

Grimac'o de dub'o.

Ehe, ĉu... ĉu... m-m-mi'a'j?

— Evident'e jes, Kara Majstr'o! Ne'mis're'kon'ebl'e el Demetera karmanjol'as, Vi'a sekv'a poem'ar'o. En Svis'uj'o mi trans'don'os al Vi klar'skrib'a'n manskripton. Grav'as nun tio, ke ni prevent'e las'u kun la fot'o skatol'o'n da tru'et'a'j kondom'o'j, prepar'e lik'o'n.

— Mi tim'as, ke li elserendip'os ni'a'n manipul'o'n...

— Protekt'as ni'n Kalbalakrabo, la patron'a astr'o de l’ ruĝ'a'j mag'o'j! Parentez'e, se ni jam fin'is ĉi-ĉambr'e, la du'a leĝ'o de ruĝ'a magi'o postul'as, ke Vi las'u ver'a'n aŭ pseŭdo'a'n kun'sub'skrib'o'n ie en la loĝ'ej'o por sigel'i ni'a'n kontrakt'o'n kaj la aŭtor'ec'o'n de ni'a en'trud'iĝ'o. Far'u tio'n per sang'a ruĵ'o sur la nepreja spegul'o.

— Sed kio'n mi grafiti'u sur la tualet'ej'a reflekt'il'o?

— Sufiĉ'os ekzempl'e Woland & Wandel. Kun fin'a punkt'o!

Ki-ki-kial?

— Por iber'a okul'o W aspekt'as tre diabl'esk'e kaj german'ec'e. Kaj pri la punkt'o simpl'e obe'u min.

La Majstr'o pren'is la ruĵ'krajon'o'n el la man'et'o'j de Emèric, desegn'is ambajn nom'o'j'n sur la metal'a re'bild'o de si'a vizaĝ'o kaj punkt'is la vip'a'n paraf'o'n tiel aplomb'e, ke li fal'ig'is plank'e'n la spegul'o'n:

— Damn'e! Demon'e! Mil sterk'a'j diabl'o'j!

— Ne blasfem'u! Kaj zorg'u neniom! Ne help'as spegul'o al mal'bel'ul'o...

Mort'e sur la blank'a'j kahel'o'j rest'is nur du grand'a'j split'o'j kun la komenc'a'j, akr'a'j vovoj. La skunk'a ĉapel'o kaj la falv'a aŭtomat'o retro'is al la apud'a ĉambr'o jam profan'it'a, kie, nervoz'a, La Majstr'o kuŝ'ig'is sin sur la sub'a'n lit'o'n:

— Ĉu ebl'as kataplasm'i ĉi katarakt'a'n katastrof'o'n!? Hu oj! Mi propriocept'as, ke al mi'a psik'o'somat'o end'as dekubit'i...

La griz'a felis'o pren'is el la sub'a liv'a poŝ'o de si'a plumb'a redingot'o etan slip'o'n el blank'a karton'o kun skrib'o sam'aspekt'a kiel mal'kontinu'a lini'o de formik'o'j distr'et'it'a'j. Emèric invit'is la ripoz'ant'o'n laŭt'leg'i.

— Ĉu titol'o por oper'o? Nu: La Majstr'o kaj Martinelli.

Emèric re'pren'is la bilet'o'n el la rigid'a'j fingr'o'j de si'a akompan'ant'o kaj kaŝ'ant'e ĝin rapid'mov'e ie inter ambaj man'o'j li demand'is:

— Kie ĝi trov'iĝ'as? Ĉu en la liv'a? Ĉu en la dekstr'a? Streĉ'u la okul'o'j'n! Se okul'o ne atent'as, dors'o ek'sent'as.

— En la dekstr'a man'o.

Presk! Pek'o kaj erar'o est'as ec'o'j de l’ hom'ar'o. Bon'vol'u re'prov'i.

— Nu, tiu'kaz'e do en la ali'a.

Mis! Nur tiu ne erar'as, kiu neniam io'n far'as. En neniu!

Tiam li el'montr'is ambajn polm'o'j'n, kaj sur unu el ili, intern'e de du'on'e apert'a finn'a alumet-skatol'o sen alumet'o'j, sur'dors'e kuŝ'is strang'a sen'bril'a nigr'a best'et'o.

— Ĉu blat'o?

— Tut'e ne, Kara Majstr'o. Kiu viv'as sen kalkul'o, baldaŭ est'os almoz'ul'o. Blat'o est'as insekt'o, kaj insekt'o'j marŝ'as sur tri par'o'j da krur'o'j. Sed tiu ĉi monstr'et'o, Estim'at'o, hav'as preciz'e ok.

— Ok?! Pri kiu animal'o do tem'as?

— Pri tiu, kiu ig'os Vin sen'mort'a. Ĝi aspekt'as iom sen'viv'e, sed ĝi nur somnol'as. Vid'u, kiel mov'et'iĝ'as la anten'o'j. Kaj nun, unu, du, tri, kvar, kaj fin'it'a la far’!

Star'ig'ant'e la mars'an'aspekt'a'n kosmopolit'o'n Emèric ŝov'is la best'et'o'n sub la kap'kusen'o'n kaj post'e rapid'e re'aranĝ'is la lit'o'n kun la kompetent'o de spert'a, zorg'a dom'mastr'in'o.

— Dir'it'e, far'it'e. Sed nun ni for'ir'u.

Mal'aper'ant'e kiel vapor'o la du vizit'int'o'j paf'is sin for el la loĝ'ej'o tiel mister'e kaj sen'spur'e, kiel ili en'ven'is.

Ĉapitr'o 10

La last'a metro'o

Sekv'ant'e la paŝ'o'j'n de la budapeŝt'a profesor'o La Majstr'o tren'is si'a'n valiz'o'n plen'a'n je libr'o'j, disk'o'j, skriptoj kaj ali'a'j dokument'o'j sur la nokt'o'mez'e sen'hom'a'j strat'o'j de la kvartal'o El Pil'ar. Parvenu'a magnat'o konstru'ig'is iam en la kvin'dek'a'j aŭ ses'dek'a'j jar'o'j ĉiu'j'n kvartal'a'j'n dom'blok'o'j'n sen'fenestr'a'j por evit'i pli altan kost'o'n de la tut'a negoc'o. Jar'o'j'n post'e nur la iniciat'em'a'j ek'loĝ'ant'o'j de ĉi labor'ist'a geto decid'is tra'bor'i mem fenestr'o'j'n rigard'e al la mont'ar'o, dum la pigr'a'j prefer'is rest'i en si'a grot'o vizaĝ'e al kiĉ'a cerv'o-pentr'aĵ'o aŭ al idiot'ig'a televid'il'o.

— Ŝajn'as, Kara Majstr'o, ke ĉi part'o'n de Madrid'o jam vizit'is mi'a petol'em'a koleg'o Behemot'o.

Spion'at'e de la strab'a'j fasad'o'j ni'a'j hero'o'j marŝ'is akcel'e, ignor'ant'e semafor'o'j'n ĉiam ruĝ'a'j'n, sen halt'o aŭ paŭz'o, akompan'e de kabal'a'j miaŭ'o'j sur voj'o inter mut'a park'o kaj inaŭgur'ot'a kancer'ologi'a hospital'o, direkt'e al la oblikv'a'j metal- kaj vitr'o-tur'o'j kiu'j'n oni sekret'e mal'konstru'as, hazard'e preter la fenestr'o de UEA-deleg'it'o pri islam'o kaj cel'e al la ankoraŭ apert'a metro-staci'o en Plaza de Castilla.

— Al kie ni projekt'as metropoliten'i, Emèric?

— Rekt'e de ĉi tie al Svis'uj'o per la last'a metro'o je la unu'a kaj du'on'o antaŭ'tag'mez'e.

Antaŭ'tag'mez'e je l’ kvar'a tag'o de la printemp'a monat'o floreal'o du siluet'o'j kun la form'o de sign'o'j kri'a kaj demand'a vanu'is en la sub'urb'a'j'n profund'o'j'n sub la hekate kat'a lun-arĝent'o.

Minut'o'j'n post la aŭror'o, sur la mal'supr'a liv'a angul'o de la front'paĝ'o de l’ ĵurnal'o Liberación, anstataŭ la obstin'e plan'it'a fot'o de mustaĉuda hipokrit'ul'o aper'is nov'aĵ'o en'ŝov'it'a plej hast'e:

Re'aper'is la statu'o

agent'ej'o'j, Madrid'o

La statu'o de La Fal'int'a Anĝel'o, mal'aper'int'a el si'a piedestal'o en la park'o Re'tir'o hieraŭ nokt'e, re'trov'iĝ'is ĉi-fru'maten'e en la fantom'a metro-staci'o Chamberí, inter la staci'o'j Iglesia kaj Bilba'o de la unu'a lini'o. Ebri'a metro'ist'o kaj grup'et'o da huligan'o'j asert'as, ke moment'a fulm'o en la mez'o de la tunel'o vid'ig'is apud la statu'o sur la mal'plen'a kaj'o la figur'o'j'n de Don Quijote kaj Sancho.

Ĉapitr'o 11

Yarg Nairod

— Kio'n mi procedur'u nun el ĉi rekvizici'it'a brikabrak'o?

— Far'u kiel pri Régulo. Ebl'e tiel Kam'aĉ'o prezent'iĝ'os al vi en special'a dimensi'o.

— Fakt'e mi sci'as pri Juan Régulo mult'o'n pli ol ali'a'j esperant'olog'o'j iam ajn sci'os. Sed mi halt'ig'u mi'a'n lang'o'n: ne ĉio rakont'ind'a est'as rakont'ebl'a.

— Ebl'e tial, ke fal'int'o'n ĉiu ajn pov'as atak'i.

Pravoze! Rilat'e la stafet'ul'o'n, sufiĉ'as sen'mit'ig'o. Permes'u, ke mi proverb'ar'um'u: al mitul’ kuir'it'a jam akv'o ne help'os.

— Al ĉiu sinjor'o est'u li'a honor'o. Tamen koncern'e Kam'aĉ'o'n neces'as sen'tim'ig'o, sed sen'tim'ig'o de Vi. Kvankam oni pov'us argument'i, ke analiz'ad'o de la el'prunt'it'a material'o signif'as dediĉ'i al Vi'a rival'o amas'o'n da temp'o, kio'n li neniel merit'as, tamen nepr'as, ke Vi kon'u lin pli bon'e.

— Ĉu do mi remanenc'u ĉi-kabinet'e por ekzegez'i la de'komut'it'a'j'n aŭ konfisk'it'a'j'n inkunabl'o'j'n?

— Kiel plaĉ'as al Vi. Dum'e mi ir'os ekster'e'n. En mi'a ĉambr'o atend'as min ne'fin'it'a ole'o-portret'o de Vi'a Kooperativ'a Moŝt'o. Rest'as nur la last'a'j penik'tuŝ'o'j, sed por produkt'i iom'et'o'n da divers'a'j el'ĉerp'it'a'j farb'o'j mi bezon'as serĉ'i likv'a'j'n kaj pigment'a'j'n ing're'di'ent'o'j'n en la proksim'a'j arb'ar'o'j, ekzempl'e man'drag'or'o'n, nepent'o'n, absint'o'n kaj helebor'o'n.

Kun entuziasm'et'e glim'a'j okul'o'j La Majstr'o koment'is:

— Plaĉ'us mi'a bust'o al Pikas'o.

Hor'o'j, hor'eg'o'j pas'is. Bat'is la ses'a kaj du'on'o en la horloĝ'o de la Kalvin'a strat'o. Neniu bru'et'o est'is inter'romp'int'a la leg'ad'o'n de l’ ginjol'a robot'o, kiam li rimark'is lum'o'stri'o'n sub la daŭr'e ferm'it'a pord'o de la enigm'a dek-tri'a ĉambr'o. Li leg'is plu. La ĉambr'o silent'ad'is katakomb'e. Je la dek'a kaj du'on'o ĝi apert'iĝ'is montr'ant'e la ombr'o'n griz'a'n de la gras'a redingot'o.

Invit'it'e de ambigu'a gest'o, La Majstr'o en'paŝ'is sub la damokl'a'n sojl'o'n. Stabl'o mez'e en la ĉambr'o sub'ten'is farb'um'it'a'n tol'o'n, kiu grad'e aspekt'is pli kaj pli grand'a. La tol'o, sen ajn'a kadr'o, ŝajn'is vast'iĝ'i al la svag'a'j kaj nebul'a'j mur'o'j. Mal'aper'is la pord'o, la plafon'o, la ĉambr'o, kaj kun ili ankaŭ la ombr'o ruĝ'okul'a. La Majstr'o ek'vid'is la portret'o'n kaj renkont'is en ĝi si'a'n propr'a'n vizaĝ'o'n, sed kun la rigard'o sam'temp'e kruel'a kaj inocent'a de spit'em'a infan'o. Li trov'is sin mem fremd'a, neandertal'ec'e nud'a, viluda kaj ŝvit'oz'a, kun har'ar'o hirt'a, taŭz'a, kaj kun barb'o kresk'a je du tag'o'j. Kun absurd'a trankvil'o li konstat'is, ke la ali'a Silber iel el'tol'iĝ'as, ke vual'o el kolor'o'j kaj ton'o'j ankaŭ lin en'sorb'as kaj en'volv'as. La portret'ul'o, proksim'iĝ'int'a ne'dis'ig'ebl'e'n kaj ne'disting'ebl'e'n, tord'is si'a'n buŝ'o'n al dolor'a grimac'o, el kiu grinc'e el'iĝ'is obtuz'e kant'a voĉ'o.

* * *

Bon'a'n vesper'o'n, Majstr'o! Sid'iĝ'u, mi pet'as. Kiel Vi fart'as post tri'dek'jar'a naiv'o? Bon'vol'u ne fum'i. Nu, Vi cert'e enket'as pri Vi'a fam'o, kaj ties perspektiv'o? Mi dir'u unu'e, ke Vi plen'e sukces'is incit'i la galon al Vi'a kara Kam'aĉ'o: respond'o'n li entrepren'is kaj tre progres'is pri ĝi laŭ Vi'a kaj mi'a kaj si'a plaĉ'o. Li verk'os pri Vi pamflet'o'n. Ĝi Vin molest'os sen ia pretend'o est'i literatur'o, sed karikatur'o nur, kaj plur'foj'e est'os eĉ mal'nobl'a kun mal'bon'a humur'o. Kelk'a'j ĝin opini'os tro anatem'a; kelk'a'j mal'just'a; kelk'a'j konven'a, ĉar Vi est'is ne nur vers'em'a sed mal'ver-sem'a pri Vi kaj pri la ceter'a esperant'ist'ar’. Vin ĉiam delekt'is ege la propr'a'j dir'o'j; Vi kron'is Vin majstr'a, geni'a, unik'a, princ'a, verk'is abund'o'n da plump'a'j Mem-panegir'o'j el dikt'a (ebur)tur'et'o Vi'a-provinc'a. Bigot'e Vi kult'as Vi'a'n or-umbilik'o'n infan'e, onan'e, ĥan'e, megalomane, pro kio Vi trakt'as ĉia'n kaj ĉies kritik'o'n mal'kavalir'e kaj oft'e mal'ĝentleman'e. Mi dir'u la veron krud'a kaj sen'etiket'a: Vi pov'as gigant'i kaj grand'i nur en la lili- put'a'j provinc'o'j de ni'a land’ oper'et'a, kaj nur inter nan'o'j kaj nul'o'j Vi sci'as bril'i. Ebl'as, ke Vi aper'et'os en la Gvid'libr'o por Ekzamen’ Super'a (el'don'o dek'a), sed Vi'a'j verk'o'j jam'a'j, post ind'a kribr'o, polv'e kovr'iĝ'os sur bret'o bibliotek'a for de iam'a'j verk'o'j konstant'e viv'a'j de Nerv'i, Auld, Miĥalski aŭ Kaloĉaj'o (kaj en ven'ont'a'j stud'o'j retrospektiv'a'j mank'os ne Väinämöinen sed Velodaj'o). Neniam Vi for'ir'os el ĉi parcel'o sub kiu Vin atend'as, sen'emoci'a, mal'super semperviv'o kaj imortel'o, frid'e aplaŭd'a publik'o nekrosoci'a. Kontent'u, ke Vi'a memor'o ne tut'e krev'os, kaj revu plu pri Jalt'o, Versajl'o, Raŭm'o, ĉar Or'o'n, Fam'o'n, Glor'o'n Vi ricev'os se ne ĉi-mond'e cert'e en uvaŭmo. Ĝoj'u, ĉar oni Vin nom'os, laŭ mi'a gvid'o, anstataŭ Majstr'o Unu'a: la Mil'a Nan'o. Vi pov'os ek'ir'i la tomb'o'n kun fort'a fid'o, ke Vi'a afer'o trov'iĝ'as en bon'a man'o.

Ĉapitr'o 12

Ĥiromancia fetiĉ'o

Kiam la al'poem'it'o re'konsci'iĝ'is, li trov'is sin sam'lok'e sed kun Emèric, kiu ĉi-moment'e definitiv'e el'penik'is la verd'e-flav'e last'a'n farb'o'spur'o'n.

— Kio'n vi...? Nenio est'as kiel vi'a pentr'o!

Emèric en'poŝ'ig'is la penik'o'j'n kaj paletr'o'n kaj konciz'is:

— Mi ĝin mal'pentr'is. Diven'u, kio'n mi hav'as en la man'o.

Dir'ant'e tio'n Emèric el'tir'is ĝin el la poŝ'o kun kaŝ'ferm'it'a'j fingr'o'j. Kiam li re'apert'is la pugn'o'n, sur la polm'o vid'ebl'is griz'brun'a et'a io:

— Ĉu Vi kon'as?

— Ost'o? Dent'o?

— Astragal'o. Ŝaf'id'a astragal'o, kia'n uz'is jam romi'an'o'j kiel lud'kub'o'n. Ĉu Vi vol'as, ke mi antaŭ'dir'u Vi'a'n sort'o'n?

Nenia respond'o.

— Mi sci'as, pov'as antaŭ'dir'i la est'ont'a'n. Fakt'e kelk'grad'e mi ĝin pri'decid'as.

— Volont'u eksplik'i al mi la interpret'ebl'o'n de tiu somnambul'a halucinaci'o.

— Kara Majstr'o: en Vi'a intern'o batal'as du versi'o'j de Vi'a mem'o: la Polentulo kontraŭ la Glebulo. La portret'o montr'is ĉi-last'a'n, kaj li Vin al'parol'is per poem'o iom stumbl'e struktur'it'a.

— Tamen mi ne kompren'as...

— Ebri'ec'o pas'as post dorm'o, mal'saĝ'ec'o neniam, kaj ne el ĉiu lign'o oni far'as violon'o'n. Kvankam vers'o'j'n oni ne aĉ'et'as, mi resum'os por Vi la en'hav'o'n de la aŭd'it'a'j vers'o'j per fragment'o el poem'o de sam'land'an'o.

La okul'braĝ'o'j de Emèric turn'iĝ'is ĥameleon'e en la moment'o, kiam li ek'recit'is:

— Sen kritik’ la poezi'o cert'e degener'as, per ĝi la poet'o gajn'as, eĉ se li sufer'as. Kaj precip'e bon'e far'as se l’ kritik'o'n dank'as, tiu beletr'ist’ al kiu mem'kritik'o mank'as.

Respond'is ataraksi'e La Majstr'o:

— Tio iom pli diafan'as, kvankam mi monument'e mal'konsent'as. Sed kial ĉiu'j acerb'a'j kaj vitriol'a'j fraz'o'j pri mort'o, for'pas'o kaj pere'o?

— Kred'ebl'e tem'as pri person'a obsed'o, kio ne nepr'e ig'as ĝin tut'e sen'interes'a. Aŭskult'u nun: Ampol'o'j'n oni fabrik'as tia'j, ke ili ĉes'u funkci'i post du jar'o'j. Same okaz'as pri aŭt'o'j, vest'o'j, komput'il'o'j... Ĉi fenomen'o'n ni pov'as nom'i laŭ'plan'a mal'nov'iĝ'oakcel'ad'o de mal'nov'iĝ'o. Kiel dir'as mi'a sam'infer'an'o Ferlosio, la old'iĝ'o pov'as est'i aŭ materi'asimbol'a (ĉi-okaz'e tem'as pri la eks'mod'iĝ'o kaŭz'at'a de reklam'ist'o'j). Oni akcept'as ŝaf'e ĉi mistifik'o'n kred'ant'e, ke ni viv'as en mond'o el objekt'o'j etern'e pli bon'a'j kaj etern'e nov'a'j. Sam'temp'e oni plen'vol'e ignor'as, ke ĉies korp'o (kio inkluziv'as la mens'o'n de la koncern'a person'o) est'as biologi'e kondamn'it'a al laŭ'plan'a kaduk'iĝ'o, el kiu ne ebl'as sin sav'i. Tial hom'o'j van'e serĉ'as etern'o'n, fam'o'n, sen'mort'ec'o'n aŭ post'mort'a'n plu'o'n, anstataŭ kutim'ig'i sin al la fakt'o, ke ili mort'os tut'a'j, kaj ke ebl'us viv'i ĝis la last'a moment'o en mond'o ĝu'ebl'e mal'pli tromp'a.

— Kaj tio pri Kam'aĉ'o kaj mi-ne-cerb'as-kia paskvil'o katilin'a?

— Ĉu Vi memor'as la blat'o'n ĉe li en Madrid'o?

— Cert'e jes. Vi ig'is ĝin sub'li'a'lit'kap'kusen'a. Ĉu li opt'os la animal'o'n?

— Mal'ebl'as! Kiel mi si'a'temp'e klar'ig'is, blat'o'j hav'as estiel insekt'o'j ne ok sed nur ses krur'o'j'n, pro kio simpl'e ne ebl'as vid'i ok'krur'a'j'n blat'o'j'n ie ajn en la tut'a mond'o. Kam'aĉ'o ne pov'os vid'i la blat'o'n ĝust'e tial, ke laŭ'difin'e ok'krur'a blat'o est'as ne'vid'ebl'a. Ĉu klar'e?

— Klar-klar'e. Sed...?

— Sed li aŭd'os ĝin. Post'e li trov'os la split'o'j'n de la spegul'o kun la invers'a'j moj de ni'a sub'skrib'o, rimark'os la subit'a'n mank'o'n de libr'o'j, printoskriptoj, de disk'o'j komput'il'a'j... Ne forges'u, ke floreal'e li ankoraŭ trov'iĝ'as hejm'e en Madrid'o.

— Kaj?

— Sur la ĉe-lit'a paper'stak'et'o por eventual'a'j not'o'j li skrib'os kvar vort'o'j'n, kies cel'o'n kaj signif'o'n li ankoraŭ ne sukces'os, ne kapabl'os re'hav'i, sed kies esenc'o'n li facil'e re'trov'os, se li ĉes'os sin obsed'i cerb'um'ant'e pri tio. Ĉi kvar vort'o'j est'os la titol'o: La Majstr'o kaj Martinelli. Jen per kio li komenc'os la pamflet'o'n.

— Kio ĝi est'os?

— Venĝ'o.

— Kaj stil'e, kia?

— Ne'digest'ebl'e mal'precioz'a; neolog'ism'a kaj absurd'a: resum'e, nek lakt'o nek selakt'o. Li el'verk'os ĉi pamflet'o'n pseŭdo'avan'e kaj snob'em'e, kiel kutim'e.

— Kiu ĝin el'don'os?

Literatur'a Foin'o, la etern'a budapeŝt'a rival'o de Vi'a kooperativ'o.

— Ĉu ĝi al'don'os iom al la fam'o de tiu Kam'aĉ'o?

— Ne tim'u. Laŭ tradici'o komun'a al kelk'a'j aŭtor'o'j esperant'a'j kaj eĉ normal'a'j, La Majstr'o kaj Martinelli est'os de'komenc'e ĝis'fin'e plagiat'it'a el la tut'mond'a literatur'o: Bulgakov, Kafka, Ec'o, Tolkien, Stoker, la Bibli'o, Valle-Inclán, Espinosa, García Márquez, Mary W. Shelley... Ĉef'e la du antaŭ'epilog'a'j ĉapitr'o'j, kun abund'o da kaŝ'a'j cit'o'j el la publik'a'j kaj ne'publik'a'j verk'o'j de mult'a'j el vi'a'j komun'a'j aŭ monopol'a'j amik'o'j kaj mal'amik'o'j en Esperant'uj'o.

— Aĥ! Ve! Huj! Mi radiestez'as la nom'o'j'n de tiu'j stalin'ist'o'j, nazi'o'j, antisemit'o'j, ateist'o'j kaj framason'o'j: Alb'a, Alòs, Ari, Chomsky, Corsetti, Franc'o, Goering, Gutiérrez, Korĵenkov, Le Puil, Lindstedt, Mayer, Minnaja, Ortega, Örkény, Varankin, Waringhien, Vaha... Kia klik'a kamaril'o da kalumni'a'j kibic'o'j kaj kovard'a'j komplic'o'j kaj kruel'a'j komplot'o'j kaj kanajl'a'j konspir'o'j! Kia krud'e kot'a kaĉ'o! Bis al mi kaj bas al ili! Volont'e mi har'mag'e'don'us ĉi pagan'o'j'n!

— Krom'e, Kron'ind'a Majstr'o, plagiat'e je Vi li subliminal'e aŭ sublim'in'e propagand'os si'a'j'n verk'o'j'n, komun'a'j'n aŭ ne, inter ili ĉef'e la fi'a'n pamflet'o'n Leter'o el Palestin'o, la galimati'a'n rakont'ar'o'n Sur la lini'o kaj la miks'pot'a'n Iber'e liber'e.

Aj-ha-jes!, la poem'ar'o de l’ sibera band'o! Sed, erar'iv'a kaj misoza Emèric, bon'vol'u ne glot'i la rosin'a'n epitet'o'n miks'pot'a. Anstate prefer'ind'as dir'i goj'e pra'cel'apelmel'e tohuvabohu'a.

— Ceter'e est'u cert'a, ke li faros eĉ akuzativ'a'j erar'o'j!

— Kaj kiel tiu venen'oz'a anti'ditiramb'o koncern'as ni'a'n inter'konsent'o'n?

— Kiam aper'os AMEN, la kompil'ot'a Antologi'o de Modern'a'j Esperant'a'j Novel'o'j, biografi'et'o de Kam'aĉ'o eventual'e interes'ig'os iu'n pri La Majstr'o kaj Martinelli, kie li (aŭ ŝi) cert'e leg'os Vi'a'n ver'a'n aŭ fals'a'n nom'o'n. Se iam post'e la sam'a ul'o leg'os Esperant'a Antologi'o, li re'trov'os ĝin tie, kio ig'os lin halt'i ĉe Vi'a'j biografi'o kaj poem'o, kaj, se li ek'ŝat'os Vi'a'n stil'o'n, ebl'e eĉ Vin epigon'i. Ali'vort'e, dum tiu ĉi lingv'o ekzist'os oni sin demand'os, kiu est'is tiu Majstr'o, kaj sekv'e kiu est'is tiu SilberSzilveszter, ĝis fin'e oni leg'os ĉio'n verk'it'a'n de Vi kaj pri Vi kaj pro Vi. Vi rajt'as sent'i Vin sen'mort'a jam de nun, de tiu ĉi preciz'a moment'o. Mort'int'a, sed sen'mort'a!

— Ĉu vi opini'as min stult'a, Emèric? Ankaŭ mi kapabl'as el'neŭron'i proverb'aĉ'o'j'n! Di'o al vi don'is, por ke vi pov'u don'i...

— Mi jam tro enu'as Vi'a'n ted'a'n parol'o'n. Vi sci'as kaj mi sci'as: kontraŭ la stult'o eĉ la di'o'j van'e batal'as. Sed di'o'j'n mi simil'as kiel ov'o bov'o'n. Aŭ kiel rat'o blat'o'n. Tial nun ven'u fin'o al mi'a latin'o. Mi ir'u for en bon'a hor’. Far'it'a Vi'a far'o, nun adiaŭ, mi'a kara! Last'e, bon'e sukces'u, sed ankaŭ min ne forges'u!

Kun japan'esk'a riverenc'o de si'a skunk'e ĉapel'it'a siluet'o Profesor'o Emèric Ország tio'n dir'is kaj for'ir'is laŭ ĉiu'j leĝ'o'j de l’ dajmon'a art'o, mal'aper'ant'e kiel ŝton'o en maron.

Epilog'o

Kiam Georg Silber, unu maten'o'n, vek'iĝ'is el stomp'a sonĝ'o, li re'trov'is sin en si'a lit'o trans'form'iĝ'int'a en nenia'n monstr'a'n insekt'o'n. Turn'int'e sin delikat'e sur la tuk'o-kovr'it'a matrac'o li rigard'is pli'a'n foj'o'n la stak'o'j'n da foli'o'j el saten'a paper'o kun la karakteriz'a kooperativ-sur'pres'o kovr'it'a'j per rond'form'a'j liter'et'o'j el flu'a verd'a ink'o, kaj li kompren'is ankaŭ, ke ĉio kio skrib'iĝ'is sur ili est'as ne'ripet'ind'a de ĉiam kaj por ĉiam, ĉar ne hav'as du'a'n ŝanc'o'n sur la ter'o la verk'ist'o'j kondamn'it'a'j je cent'jar'o'j da stult'ec'o.

FIN'O

Glos'o'j

evp Etim'ologi'a vort'ar'et'o pragmat'a de esperant'o, Yamasaki Seikô, eld. Libr'o'tek'o Toki'o, 1991.
m Metropoliten'o, V. Varankin, eld. TK, 1977.
ng Neolog'ism'a glos'ar'o, Henr'i Vatré, eld. Artur E. Iltis, 1989.
pag Plen'a analiz'a gramatik'o de esperant'o, K. Kalocsay k.a., eld. UEA, 1980.
pg Parnas'a gvid'libr'o, K. Kalocsay k.a., eld. Edistudio, 1984.
piv Plen'a ilustr'it'a vort'ar'o de esperant'o, G. Waringhien k.a., eld. SAT, 1981.
pu Poem'o de Utnoa, Abel Montagut, eld. Pro Esperant'o, 1993.
pve Plen'a vort'ar'o de esperant'o kun suplement'o, E. Gros'je'a'n-Maupin k.a., eld. SAT, 1980.
s Suplement'o de piv, G. Waringhien k.a., eld. SAT, 1987.
tb Tiran'o Banderas, Ramón María del Valle-Inclán, trad. Fernand'o de Dieg'o, eld. HEF, 1993.
tve Tabu'a'j vort'o'j en esperant'o, Hektor Al'os k.a., eld. ?, 1991.
33r 33 rakont'o'j, K.M. Nordensvan k.a., eld. Stafet'o, 1964.

abrakadabra [33r] magi'a vok'formul'o, kabal'a sorĉ'vort'o.

ambajn akuzativ'a form'o de ambajambaŭ. La Fundament'a Gramatik'o klar'e dir'as: La adjektiv'o fin'iĝ'as per a. Kaz'o'j kaj nombr'o'j kiel ĉe la substantiv'o.

antagona [tb] antagonism'a, antagonist'a, kontraŭ'a, opon'a.

apert'i [pve, tb] (tr.) mal'ferm'i.

bagaĝ'o [ng, s] valiz'o'j, pak'o'j aŭ sak'o'j, kiu'j'n kun'port'as vojaĝ'ant'o.

bas! [pag, pg, ng] interjekci'o por esprim'i la dezir'o'n for'ig'i iu'n aŭ por vigl'e mal'laŭd'i iu'n.

blink'i [ng] (ntr.) intermit'e lum'i.

bravisime!z [ng, pve] superlativ'o de brav'e! por esprim'i tre fort'a'n aprob'o'n.

ciperaĵo tip'e valenci'a frid'a kaj dolĉ'a lakt'o'simil'a trink'aĵ'o far'it'a el ciper'o aŭ ter'migdal'o.

ĉak! ĉak! [tb] onomatope'a interjekci'o el'pens'it'a de Valle-Inclán.

ĉaled'o [ng] ĉalet'o.

eŭreka! interjekci'o esprim'ant'a (el)trov'o'n de io konkret'a aŭ abstrakt'a.

eŭsk'o [el la eŭsk'a] vask'o.

faks'i (tr.) tele'kopi'i, tele'kopi'e sen'di; faks'o: tele'kopi'o; faks'il'o: tele'kopi'il'o.

fikti [ng] (tr.) arbitr'e imag'i, el'pens'i art'a'n kre'aĵ'o'n.

franzi [tve] (tr.) piĉ'lek'i; form'o prefer'ind'a al frandz'i [pg, ng], ĉar inter'met'o de dental'o pov'us embaras'i la lang'o'n.

geto [ng] ghett'o, gett'o.

grafiti'o anonim'a skrib'o sur strat'a'j mur'o'j, oft'e kun politik'a, protest'a aŭ obscen'a en'hav'o.

holm'o [ng, pg, s, tb] mont'et'o.

hungri [ng] (ntr.) mal'sat'i.

inocent'a [ng, pg, tb] pur'anim'a; sen'kulp'a; ne'konsci'a pri la ekzist'o de mal'bon'o aŭ de fi'moral'o.

invok'i [ng, tb] (tr.) help'e al'preĝ'i super'natur'a'n potenc'o'n.

kosm'or'am'o [evp, tb] optik'a rimed'o por vid'i objekt'o'j'n pli'grand'ig'it'a'j per'e de sen'lum'a kamer'o; kosm'or'am'ej'o: lok'o, kie distr'o'cel'e prezent'iĝ'as ĉi-rimed'e plej fam'a'j pejzaĝ'o'j, konstru'o'j kaj monument'o'j el la tut'a mond'o.

megalomano megalo'mani'ul'o [kp kun meloman'o en piv].

Menad'e bal, Cifali bal [volapuk'e] Al unu Hom'ar'o, unu Majstr'o'n.

metropoliten'o [m] arka'ism'o por metro'o.

midz'i [ng, pg, tve] (tr.) kac'o'suĉ'i.

muslimano [termin'o propon'it'a de Daniel'e Vital'i] an'o de la islam'a gent'o en Bosni'o-Hercegovin'o; la balast'a'j vort'o'j muzulman'o kaj muslimo, sam'kiel la mis'a kaj do evit'ind'a mahomet'an'o, signif'as simpl'e islam'an'o, t.e. kred'ant'o'n de religi'o, sed ne membr'o'n de specif'a gent'o.

mustaĉo [ng, tb] lip-har'o'j, -har'ar'o, aŭ -tuf'et'o.

nul [ng, tb] neniu(j)(n), nenia(j)(n); simil'e al ĉi, oni uz'u ĝin nur adjektiv'e, sed ne pronom'e.

onan'i [el onan'ism'o] (ntr.) masturb'i sin.

paelo [el la katalun'a] tip'e valenci'a manĝ'o el sen'likv'a riz'o kun viand'o, fiŝ'o, molusk'o'j aŭ legom'o'j, diferenc'a de franc'a pilaf'o je la uj'o, sur kiu oni ĝin kuir'as, t.e. plat'a du-ten'il'a pat'eg'o nom'ebl'a paelujo.

Pikas'o Picasso (1881–1973).

porn'a [ng] pornografi'a.

serendipo [ng, s] sistem'o de indukt'o'j, kiu'j ebl'ig'as al detektiv'o solv'i krim'enigm'o'n.

skripto [tb] provizor'a aŭ definitiv'a antaŭ'tekst'o de kultur'a produkt'o (foj'e nur skem'a aŭ skiz'a gvid'tekst'o), ekz.: verk'o-, libr'o-, man(o)-, tajp'o-, print'o-, preleg'o-, program'o-, radi'o-, televid'o-, teatr'o-, kin'o- kaj film'o-skripto; skriptisto.

supliki [ng, tb] (tr.) pet'eg'i.

tele'faks'i vd. faks'i.

-ud [ng] sufiks'o signif'ant'a: hav'ant'a longan, eg'a'n, grand'a'n -on (aŭ grand'a'j'n -ojn).

uroĝo [ng; el la sanskrit'a kaj la hindi'a] vir'in'a mam'o konsider'at'a kiel bel'a objekt'o.

uvaŭmo [pu] paralel'a ebl'o-mond'o.

vanu'i [ng, tb] (ntr.) mal'aper'i.

vladimir'o kvar'vers'a strof'o uz'it'a en la traduk'o de La bapt'o de car'o Vladimir far Tomáš Pumpr kaj en la original'a'j poem'o'j Al unu el la poet'o'frat'o'j kaj Leter'o al "La Vagabond'o" de respektiv'e Baghy kaj Kalocsay.

vovo ali'a nom'o de la liter'o w.

zulo [el la eŭsk'a kaj hispan'a vort'o zulo] kamufl'it'a tru'o en aŭ sub ĉambr'o aŭ en kamp'ar'o por kaŝ'i paf'il'o'j'n, eksplod'aĵ'o'j'n aŭ ostaĝ'o'j'n.

En'hav'tabel'o

Georg'o Kam'aĉ'o

Nask'iĝ'is en 1966 en Zafra, Hispan'uj'o. Esperant'ist'o de 1980. Membr'o de la Akademi'o de Esperant'o de 1992. Ricev'is premi'o'j'n en la Bel'art'a'j Konkurs'o'j de UEA. Premi'o Grabowski en 1992.

Ali'a'j verk'o'j de la aŭtor'o

 End of Project Gutenberg's La Majstro kaj Martinelli, by Jorge Camacho *** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK LA MAJSTRO KAJ MARTINELLI *** ***** This file should be named 27593-h.htm or 27593-h.zip ***** This and all associated files of various formats will be found in: http://www.gutenberg.org/2/7/5/9/27593/ Updated editions will replace the previous one--the old editions will be renamed.  Creating the works from public domain print editions means that no one owns a United States copyright in these works, so the Foundation (and you!) can copy and distribute it in the United States without permission and without paying copyright royalties. Special rules, set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark. Project Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you charge for the eBooks, unless you receive specific permission. If you do not charge anything for copies of this eBook, complying with the rules is very easy. You may use this eBook for nearly any purpose such as creation of derivative works, reports, performances and research. They may be modified and printed and given away--you may do practically ANYTHING with public domain eBooks. Redistribution is subject to the trademark license, especially commercial redistribution.  *** START: FULL LICENSE *** THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free distribution of electronic works, by using or distributing this work (or any other work associated in any way with the phrase "Project Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project Gutenberg-tm License (available with this file or online at http://www.gutenberg.org/license).  Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm electronic works 1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to and accept all the terms of this license and intellectual property (trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.  If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.  1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be used on or associated in any way with an electronic work by people who agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works even without complying with the full terms of this agreement.  See paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic works.  See paragraph 1.E below.  1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation" or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the collection are in the public domain in the United States.  If an individual work is in the public domain in the United States and you are located in the United States, we do not claim a right to prevent you from copying, distributing, performing, displaying or creating derivative works based on the work as long as all references to Project Gutenberg are removed.  Of course, we hope that you will support the Project Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by keeping this work in the same format with its attached full Project Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.  This particular work is one of the few copyrighted individual works included with the permission of the copyright holder.  Information on the copyright owner for this particular work and the terms of use imposed by the copyright holder on this work are set forth at the beginning of this work.  1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in a constant state of change.  If you are outside the United States, check the laws of your country in addition to the terms of this agreement before downloading, copying, displaying, performing, distributing or creating derivative works based on this work or any other Project Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning the copyright status of any work in any country outside the United States.  1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg: 1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed, copied or distributed: This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included with this eBook or online at www.gutenberg.org 1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived from the public domain (does not contain a notice indicating that it is posted with permission of the copyright holder), the work can be copied and distributed to anyone in the United States without paying any fees or charges.  If you are redistributing or providing access to a work with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or 1.E.9.  1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted with the permission of the copyright holder, your use and distribution must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the permission of the copyright holder found at the beginning of this work.  1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm License terms from this work, or any files containing a part of this work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.  1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this electronic work, or any part of this electronic work, without prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with active links or immediate access to the full terms of the Project Gutenberg-tm License.  1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary, compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than "Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org), you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm License as specified in paragraph 1.E.1.  1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying, performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.  1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided that - You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he has agreed to donate royalties under this paragraph to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments must be paid within 60 days following each date on which you prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the address specified in Section 4, "Information about donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation." - You provide a full refund of any money paid by a user who notifies you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm License.  You must require such a user to return or destroy all copies of the works possessed in a physical medium and discontinue all use of and all access to other copies of Project Gutenberg-tm works.  - You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the electronic work is discovered and reported to you within 90 days of receipt of the work.  - You comply with all other terms of this agreement for free distribution of Project Gutenberg-tm works.  1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm electronic work or group of works on different terms than are set forth in this agreement, you must obtain permission in writing from both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the Foundation as set forth in Section 3 below.  1.F.  1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread public domain works in creating the Project Gutenberg-tm collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic works, and the medium on which they may be stored, may contain "Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by your equipment.  1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all liability to you for damages, costs and expenses, including legal fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH DAMAGE.  1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a written explanation to the person you received the work from.  If you received the work on a physical medium, you must return the medium with your written explanation.  The person or entity that provided you with the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a refund.  If you received the work electronically, the person or entity providing it to you may choose to give you a second opportunity to receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy is also defective, you may demand a refund in writing without further opportunities to fix the problem.  1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS,' WITH NO OTHER WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.  1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.  If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any provision of this agreement shall not void the remaining provisions.  1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance with this agreement, and any volunteers associated with the production, promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works, harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees, that arise directly or indirectly from any of the following which you do or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.  Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of electronic works in formats readable by the widest variety of computers including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from people in all walks of life.  Volunteers and financial support to provide volunteers with the assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.  To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4 and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.  Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit 501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent permitted by U.S. federal laws and your state's laws.  The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.  Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered throughout numerous locations.  Its business office is located at 809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact information can be found at the Foundation's web site and official page at http://pglaf.org For additional contact information: Dr. Gregory B. Newby Chief Executive and Director gbnewby@pglaf.org Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide spread public support and donations to carry out its mission of increasing the number of public domain and licensed works that can be freely distributed in machine readable form accessible by the widest array of equipment including outdated equipment.  Many small donations ($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt status with the IRS.  The Foundation is committed to complying with the laws regulating charities and charitable donations in all 50 states of the United States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up with these requirements.  We do not solicit donations in locations where we have not received written confirmation of compliance.  To SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any particular state visit http://pglaf.org While we cannot and do not solicit contributions from states where we have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition against accepting unsolicited donations from donors in such states who approach us with offers to donate.  International donations are gratefully accepted, but we cannot make any statements concerning tax treatment of donations received from outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.  Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other ways including checks, online payments and credit card donations.  To donate, please visit: http://pglaf.org/donate Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic works.  Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm concept of a library of electronic works that could be freely shared with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.  Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.  unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily keep eBooks in compliance with any particular paper edition.  Each eBook is in a subdirectory of the same number as the eBook's eBook number, often in several formats including plain vanilla ASCII, compressed (zipped), HTML and others.  Corrected EDITIONS of our eBooks replace the old file and take over the old filename and etext number.  The replaced older file is renamed.  VERSIONS based on separate sources are treated as new eBooks receiving new filenames and etext numbers.  Most people start at our Web site which has the main PG search facility: http://www.gutenberg.org This Web site includes information about Project Gutenberg-tm, including how to make donations to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.  EBooks posted prior to November 2003, with eBook numbers BELOW #10000, are filed in directories based on their release date.  If you want to download any of these eBooks directly, rather than using the regular search system you may utilize the following addresses and just download by the etext year.  http://www.ibiblio.org/gutenberg/etext06 (Or /etext 05, 04, 03, 02, 01, 00, 99, 98, 97, 96, 95, 94, 93, 92, 92, 91 or 90) EBooks posted since November 2003, with etext numbers OVER #10000, are filed in a different way.  The year of a release date is no longer part of the directory path.  The path is based on the etext number (which is identical to the filename).  The path to the file is made up of single digits corresponding to all but the last digit in the filename.  For example an eBook of filename 10234 would be found at: http://www.gutenberg.org/1/0/2/3/10234 or filename 24689 would be found at: http://www.gutenberg.org/2/4/6/8/24689 An alternative method of locating eBooks: http://www.gutenberg.org/GUTINDEX.ALL *** END: FULL LICENSE ***